Аршанскі раён

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="be-tarask">
  <siteinfo>
    <sitename>Вікіпэдыя</sitename>
    <dbname>be_x_oldwiki</dbname>
    <base>https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.11</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Мэдыя</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Спэцыяльныя</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Абмеркаваньне</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Удзельнік</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Гутаркі ўдзельніка</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Вікіпэдыя</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Абмеркаваньне Вікіпэдыі</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Абмеркаваньне файла</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Абмеркаваньне MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблён</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Абмеркаваньне шаблёну</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Дапамога</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Абмеркаваньне дапамогі</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Катэгорыя</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Абмеркаваньне катэгорыі</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Партал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Абмеркаваньне парталу</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Абмеркаваньне модулю</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Аршанскі раён</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4922</id>
    <revision>
      <id>2679213</id>
      <parentid>2678274</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T19:28:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SergeiSEE</username>
        <id>38150</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне выява</comment>
      <origin>2679213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39553" sha1="f1281k09hlyc4tg74n2sipti16n038n" xml:space="preserve">{{Адміністрацыйная адзінка
|Назва                           = Аршанскі раён
|Назва ў родным склоне           = Аршанскага раёну
|Краіна                          = [[Беларусь]]
|Сьцяг                           =
|Гімн                            =
|Статус                          =
|Уваходзіць у                    = [[Віцебская вобласьць]]
|Улучае                          =
|Цэнтар                          = [[Ворша]]
|БуйныГорад                      =
|БуйныяГарады                    = [[Арэхаўск]], [[Барань]], [[Копысь]]
|ДатаЎтварэньня                  = 17 ліпеня 1924
|Кіраўнік                        = Ігар Ісачэнка
 |Назва пасады кіраўніка         = Старшыня раённага&lt;br/&gt;выканаўчага камітэту
|Насельніцтва                    = 154 943&lt;ref name=&quot;belstat2019&quot; /&gt;
 |Год перапісу                   = 2019
 |Адсотак ад насельніцтва        =
 |Месца паводле насельніцтва     =
 |Шчыльнасьць                    = 92,9
 |Месца паводле шчыльнасьці      = 6
 |Нацыянальны склад              = беларусы — 92,01%&lt;br/&gt;расейцы — 5,99%&lt;br/&gt;астатнія — 2%&lt;ref name=&quot;perapis2009&quot;/&gt;
|Плошча                          = 1667,73&lt;ref name=&quot;kadastar&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160304203801/http://www.gki.gov.by/docs/gzk_2010-15404.doc Дзяржаўны зямельны кадастар Рэспублікі Беларусь] (паводле стану на 1 студзеня 2011 г.){{ref-ru}}&lt;/ref&gt;
 |Адсотак ад плошчы              =
 |Месца паводле плошчы           =
|Максымальная вышыня             =
|Сярэдняя вышыня                 =
|Мінімальная вышыня              =
|Мапа = Viciebsk Province, Vorša District.svg
|Памер мапы = 270
|Часавы пас = [[Унівэрсальны каардынаваны час|UTC]] +3
|ISO =
|FIPS =
|Тэлефонны код = +375-21-61
|Паштовыя індэксы = 211 0хх
|Код аўтамабільных нумароў = 2
|Сайт = http://orsha.vitebsk-region.gov.by/
|Мапа адміністрацыйнай адзінкі =
|Колер фону парамэтраў = {{Колер|Беларусь}}
}}
[[Файл:Kudajeva 2.JPG|міні|310пкс|[[Вялікі камень кудаеўскі]]]]
[[Файл:Belarus-Smalyany-Church_of_Virgin_Mary-1.jpg|міні|310пкс|[[Касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар дамініканаў (Смаляны)|Касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі]] у Смалянах]]
[[Файл:Orsha-M1Route.JPG|міні|310пкс|Аўтамагістраль М1, перакрыжаваньне пад Воршай]]
'''Арша́нскі раён''' — [[адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел|адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка]] на паўднёвым усходзе [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Плошча раёну складае 1667,73 км². Насельніцтва на 2019 год — 154 943 чалавек&lt;ref name=&quot;belstat2019&quot; /&gt;. Адміністрацыйны цэнтар — [[горад]] [[Ворша]].

== Геаграфічнае становішча ==
Мяжуе з [[Талачынскі раён|Талачынскім]], [[Лёзьненскі раён|Лёзьненскім]], [[Сеньненскі раён|Сеньненскім]], [[Дубровенскі раён|Дубровенскім]] раёнамі Віцебскай вобласьці і [[Шклоўскі раён|Шклоўскім]], [[Горацкі раён|Горацкім]] раёнамі [[Магілёўская вобласьць|Магілёўскай вобласьці]]. Працягласьць з поўначы на поўдзень 53 кілямэтры, з захаду на ўсход — 44 кілямэтры.

== Прырода ==
=== Рэльеф ===
Паверхня пераважна пагорыстая &lt;!--узгорыстая?--&gt;і плятопадобная, паўднёвая частка на [[Аршанска-Магілёўская раўніна|Аршанска-Магілёўскай раўніне]], у цэнтры — [[Аршанскае ўзвышша]], на поўначы — частка [[Лучоская нізіна|Лучоскай нізіны]]. Пераважаюць вышыні 180—220 м над узроўнем мора, найвышэйшая адзнака 237,5 м (на паўночны захад ад вёскі [[Стайкі (Аршанскі раён)|Стайкі]]).

=== Карысныя выкапні ===
Карысныя выкапні — [[даляміт]]ы, [[пяскова-жвіровы матэрыял]], [[будаўнічыя пяскі]], [[легкаплаўкія гліны]]. Здабыча [[торф]]у.

=== Клімат ===
Клімат [[кантынэнтальны клімат|умерана кантынэнтальны]]. Сярэдняя тэмпэратура студзеня паводле 1996 году — 7,8&amp;nbsp;°C.&lt;ref name=&quot;belen&quot;&gt;{{Кніга|аўтар = С. І. Сідар |частка = Орша|загаловак = Беларуская энцыклапедыя: У 18 т|арыгінал = |адказны = |выданьне = |месца = Мн.|выдавецтва = БелЭн|год =  1996|том =1.А-Аршын. |старонкі = 542 |старонак = |сэрыя = |isbn = 985-11-0036-6}}&lt;/ref&gt; Сярэдняя тэмпэратура студзеня −7,9&amp;nbsp;°C, ліпеня 17,7&amp;nbsp;°C. Ападкаў 627 мм за год&lt;ref name=&quot;belen&quot;/&gt;. Сярэдняя колькасьць ападкаў — 656 мм/год. Працягласьць [[вэгетацыйны пэрыяд|вэгетацыйнага пэрыяду]] складае 184 дні.

=== Гідраграфія ===
Найвялікшая рака — [[Дняпро]] з прытокамі [[Адроў]], [[Аршыца]] (справа), [[Крапівенка (прыток Дняпра)|Крапівенка]] і [[Лешча]] (зьлева). Найбуйнейшыя азёры на тэрыторыі раёну: [[Вялікае Арэхаўскае]], [[Дзевінскае]], [[Кузьміно (возера)|Кузьміно]], [[Карэсіна]], [[Перавалачнае]]. Гушчыня натуральнай рачной сеткі 0,43 км/км².

=== Глебы ===
Глебы сельскагаспадарчых угодзьдзяў: дзярнова-падзолістыя і дзярнова-карбанатныя забалочаныя (3%), тарфяна-балотныя (3%), поймавыя (2,5%), паводле мех. складу — сугліністыя (84,9%), супясчаныя (11,4%), тарфяныя (3%), пясчаныя (0,7%). Пад сельскагаспадарчымі ўгодзьдзямі 107 тыс. га., зь іх 11,7 тыс. га асушаных.

=== Расьліннасьць ===
23% тэрыторыі раёну займаюць лясы. Гэта [[хваёвыя лясы|хваёвыя]], [[яловыя лясы|яловыя]], радзей сустракаюцца [[Бярозавыя лясы|бярозавыя]], [[асіна]]выя, [[алешнікі|альховыя]] лясы.

Плошча балотаў складае 3224 гектараў&lt;ref name=&quot;kadastar&quot;/&gt;.

=== Жывёльны сьвет ===
З паляўніча-прамысловых жывёлаў водзяцца [[лось]], [[дзік]], [[эўрапейская казуля]], [[высакародны алень]]. Таксама ёсьць [[рысь эўрапейская]], [[буры мядзьведзь]], [[барсук]] — жывёлы з [[Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь|Чырвонай кнігі Рэспублікі Беларусі]], якія находзяцца пад аховай дзяржавы.

=== Помнікі прыроды ===
* [[Вялікі камень кудаеўскі]] ў ваколіцах [[вёска|вёскі]] [[Кудаева]].

== Насельніцтва ==
* XX стагодзьдзе: 1995 год — 44 800 чалавек, сярэдняя шчыльнасьць — 26,4 чал/км², гарадзкога 12%&lt;ref&gt;Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. Т.1.&lt;/ref&gt;
* XXI стагодзьдзе: 1 студзеня 2007 году — 32 200 чалавек; 2008 год — 31 700 чалавек; 2009 год — 30 700 чалавек, у тым ліку ў [[Пасёлак гарадзкога тыпу|мястэчку]] [[Арэхаўск]] — 3100 чалавек а ў мястэчку [[Копысь]] — 825 чалавек; 2009 год — 31 009 чалавек&lt;ref name=&quot;perapis2009&quot;&gt;{{Спасылка|дата публікацыі = 1 верасьня 2010|url = http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/publications/bul_vitebsk.rar|загаловак = Статыстычны бюлетэнь «Агульная колькасьць насельніцтва, яго склад паводле ўзросту, полу, стане ў шлюбе, узроўні адукацыі, нацыянальнасьцях, мове і крыніц сродкаў да існаваньня»|фармат = rar|назва праекту = Перапіс насельніцтва — 2009|выдавец = [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]|дата = 9 красавіка 2011 |мова = ru}}&lt;/ref&gt; (перапіс), у тым ліку 3665 чалавек гарадзкога насельніцтва; 2016 год — 158 290 чалавек (у тым ліку горад [[Ворша]] — 116 552 чалавекі)&lt;ref name=&quot;belstat2016&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160706073652/http://www.belstat.gov.by/upload/iblock/567/567f8a4ac45cd80a949bb7bd7a839ca7.zip Численность населения на 1 января 2016 г. и среднегодовая численность населения за 2015 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;; 2017 год — 157 526 чалавек&lt;ref name=&quot;belstat2017&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20200813193913/http://belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_7192/ Численность населения на 1 января 2017 г. и среднегодовая численность населения за 2016 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;; 2018 год — 156 411 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2018&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20180405033656/http://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_8782/ Численность населения на 1 января 2018 г. и среднегодовая численность населения за 2017 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;; 2019 год — 154 943 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2019&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20190715032926/http://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_13322/ Численность населения на 1 января 2019 г. и среднегодовая численность населения за 2018 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;

=== Адукацыя ===
У 1996 годзе ў раёне былі 26 сярэднеагульнаадукацыйных, 7 базавых, 11 пачатковых школ, 2 музычныя школы, дзіцяча-юнацкая спарт. школа&lt;ref name=&quot;belen&quot;/&gt;. У раёне — 33 школы, у тым ліку пачатковых — 6, базавых — 7, сярэдніх — 20, школа-інтэрнат (агульная колькасьць вучняў — 3726). Дзіцячых школ-садкоў — 19, вечаровая школа, дзіцячая юнацкая сярэдняя школа алімпійскага рэзэрву, Высокаўская прафэсійна-тэхнічная вучэльня, дзяржаўны Смалянскі аграрны каледж (былы саўгас-тэхнікум).

=== Ахова здароўя ===
У 1996 годзе ў раёне было 6 бальніц, 28 фэльчарскіх пунктаў&lt;ref name=&quot;belen&quot;/&gt;. Сыстэма [[Ахова здароўя|аховы здароўя]] ўлучае ў сябе 6 лякарань, 6 мэдычных амбулаторыяў, 24 фэльчарскія пункты.

=== Культура ===
У 1996 годзе ў раёне былі 4 клюбныя, 58 бібліятэчных устаноў&lt;ref name=&quot;belen&quot;/&gt;. Сёньня на тэрыторыі раёну ёсьць цэнтральная раённая бібліятэка, Будынак рамёстваў, раённы вучэбна-мэтадычны цэнтар, 17 сельскіх дамоў культуры, 20 сельскіх клюбаў, 41 бібліятэка, 2 музычныя школы, 2 дзіцячыя школы мастацтваў, 5 самадзейных калектываў са званьнем «Народны». Выдаецца «Аршанская газэта».

У [[Ляўкі (Віцебская вобласьць)|Ляўках]] знаходзіцца другая філія музэю [[Янка Купала|Янкі Купалы]], якая з 1962 па 1977 год існавала на грамадзкіх асновах. У 1978 годзе ўрад Беларусі прыняў рашэньне аб стварэньні Купалаўскага мэмарыяльнага запаведніку «Ляўкі» плошчай 19 гектараў.

==== Гісторыка-архітэктурныя каштоўнасьці ====
{{слупок-пачатак-малы}}
{{слупок-2}} 
* [[Бастыённы замак (Вялікая Міцькаўшчына)|Бастыённы замак]] у вёсцы [[Вялікая Міцькаўшчына]]— помнік бастыённай [[Фартыфікацыя|фартыфикацыі]] XIV—XVIII ст.
* Царква Сьвятой Тройцы ў [[Пасёлак гарадзкога тыпу|мястэчку]] [[Арэхаўск]] (пачатак XIX стагодзьдзя)
* Сядзіба ў мястэчку [[Арэхаўск]] (канец XIX стагодзьдзя)
* Сядзібна-паркавы ансамбль у вёсцы [[Берасьценава]] (XIX стагодзьдзя)
* Сядзібна-паркавы комплекс Макшыцкіх у [[мястэчка|мястэчку]] [[Высокае (пасёлак, Віцебская вобласьць)|Высокае]] (канец XIX стагодзьдзя)
* Царква Сьвятога Прарока Ільлі ў [[мястэчка|мястэчку]] [[Высокае (пасёлак, Віцебская вобласьць)|Высокае]] (сярэдзіна XIX стагодзьдзя — пачатак XX стагодзьдзя)
* Паштовая станцыя ў вёсцы [[Грышаны (Аршанскі раён)|Грышаны]] (канец XIX стагодзьдзя)
* Царква Сьвятога Аляксандра Неўскага ў вёсцы [[Крапіўна (Віцебская вобласьць)|Крапіўна]] (другая палова XIX ст.)
* Каталіцкая могілкавая капліца ў вёсцы [[Ламачына (Аршанскі раён)|Ламачына]]
* Сьвята-Пакроўская царква ў вёсцы [[Машкова (Віцебская вобласьць)|Машкова]] (канец XIX стагодзьдзя)
* Царква Ўваскрэшаньня Хрыстова ў [[мястэчка|мястэчку]] [[Межава (Аршанскі раён)|Межава]] (ХІХ стагодзьдзе)
* Сядзібна-паркавы комплекс Лубенскіх ў [[мястэчка|мястэчку]] [[Межава (Аршанскі раён)|Межава]] (ХІХ стагодзьдзе)
* Царква Сьвятога Аляксея ў [[мястэчка|мястэчку]] [[Смаляны]] (1864)
* Былая ўніяцкая царква [[Царква Сьвятога Спаса (Смаляны)|Сьвятога Спаса]] ў [[Смаляны|Смалянах]] (1710)
* [[Касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар дамініканаў (Смаляны)|Касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар дамініканаў]] у [[Смаляны|Смалянах]] (1680)
* Руіны [[Смалянскі замак|замка ў Смалянах]]  (XVII стагодзьдзе)
{{слупок-2}} 
* Сядзібна-паркавы комплекс у [[Смаляны|Смалянах]] (XVIII стагодзьдзе)
* Царква Сьвятых Канстанціна і Алены ў вёсцы [[Солаўе]] (канец XIX стагодзьдзя)
* Сядзібна-паркавы комплекс Любамірскіх у вёсцы [[Юрцава]] (ХІХ стагодзьдзе)

;Страчаная спадчына  
* Уніяцкая царква Сьвятога Яна Хрысьціцеля ў вёсцы [[Вялікае Бабіна]].
* Уніяцкая Сьвята-Ільлінская царква ў сяле [[Высокае (пасёлак, Віцебская вобласьць)|Высокае]].
* Сядзібна-паркавы комплекс Васілеўскіх у вёсцы [[Гародня (Віцебская вобласьць)|Гародня]] (1780).
* Уніяцкая царква Сьвятой Тройцы ў вёсцы [[Гразіна (Аршанскі раён)|Гразіна]].
* [[Рагвалодаў камень]] у вёсцы [[Дзятлава (Аршанскі раён)|Дзятлава]] (1171).
* Царква Нараджэньня Божай Маці ў вёсцы [[Крапіўна (Віцебская вобласьць)|Крапіўна]].
* Уніяцкая Сьвята-Ільлінская царква ў вёсцы [[Машкова (Віцебская вобласьць)|Машкова]]. 
* Уніяцкая царква Покрыва Багародзіцы ў вёсцы [[Межава (Аршанскі раён)|Межава]].
* Касьцёл у вёсцы [[Пагост (Аршанскі раён)|Пагост]] (XVIII—XX стагодзьдзі).
* Уніяцкая царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла ў вёсцы [[Рагазіна (Задроўеўскі сельсавет)|Рагазіна]].
* Уніяцкая Царква Прачыстай Багародзіцы (1767 год) у вёсцы  [[Рэпухава ]].
* Царква Сьвятой Тройцы ў вёсцы [[Солаўе]] (XVIII стагодзьдзе).
* Уніяцкая царква Царква Прачыстай Багародзіцы ў вёсцы [[Юрцава]] (1767).
* Царква Сьвятога Спаса (XVII — XVIII ст.) ў вёсцы [[Якаўлевічы (вёска)|Якаўлевічы]].
{{слупок-канец}}
[[Файл:2026.03.15 Exterior of Church of the Transfiguration in Barań, Museum of Belarusian Folk Architecture and Life 02.jpg |міні|справа|300пкс|Экстэр'ер старажытнай драўлянай Царквы [[Царква Сьвятога Спаса (Барань)| Сьвятога Спаса]] з Барані. [[Беларускі дзяржаўны музэй народнай архітэктуры і побыту]], [[Азярцо (Менская вобласьць)|Азярцо]], [[Менскі раён]]]]

=== Рэлігія ===
У раёне існуе 15 рэлігійных суполак, зь іх: 11 — [[Беларуская Праваслаўная Царква|праваслаўных]] ([[Арэхаўск]], [[Баўбасаў]], [[Барань]], [[Копысь]], [[Крапіўна (Віцебская вобласьць)|Крапіўна]], [[Межава (Аршанскі раён)|Межава]], [[Смаляны]], ), 1 — [[Рымска-каталіцкі касьцёл у Беларусі|каталіцкая]] ( [[Барань]]), 3 — [[Хрысьціяне веры эвангельскай|хрысьціянаў веры эвангельскай]] ([[Баўбасаў]], [[Барань]], [[Межава (Аршанскі раён)|Межава]]).

== Гаспадарчая дзейнасьць ==
Малочна-мясная жывёлагадоўля, сьвінагадоўля, птушкагадоўля, пасевы збожжавых, кармавых культураў, бульбы. Разьвіта льнаводзтва. Прадпрыемствы лёгкага машынабудаваньня, станкабудаваньня, паліўнай, лёгкай (тэкст., швейная), харчовай прамысловасьці, па вытворчасьці будаўнічых матэрыялаў (кафля, цэгла, жалезабетонныя вырабы). [[Беларуская ДРЭС]]. На 1 студзеня 1995 году ў Аршанскім раёне было 23 калгасы і 10 саўгасаў.

=== Гандаль ===
Гандлёвае абслугоўваньне ажыцьцяўляюць 43 прадпрыемствы, спажывецкае таварыства прадстаўленае 124 прадпрыемствамі і 41 прадпрыемствам грамадзкага харчаваньня.

=== Транспарт ===
Буйны транспартны вузел краіны. Праз раён пралягаюць аўтамагістралі [[Берасьце]] — [[Масква]] ({{код дарогі|Аўтамагістраль М1|М1|red|white|-}}, {{код дарогі|Эурапейскі маршрут E30|E30|green|white|-}}) і [[Магілёў]] — [[Віцебск]] ({{код дарогі|Аўтамагістраль М8|М8|red|white|-}}, {{код дарогі|Эурапейскі маршрут E95|E95|green|white|-}}) . Праз раён з Воршы бягуць чыгункі ў [[Менск]], [[Магілёў]], [[Крычаў]], [[Віцебск]], [[Лепель]], [[Масква|Маскву]]. Магістральны газапровад Таржок-Менск-Івацэвічы, газапровад на Наваполацак (адгалінаваньне ад нафтапровада «Дружба»).

== Гісторыя ==
Першыя зьвесткі пра населеныя пункты, якія цяпер належаць Аршанскаму раёну, зьявіліся ў сярэдзіне 16 стагодзьдзя. Тады быў створаны [[Аршанскі павет]] [[Віцебскае ваяводзтва|Віцебскага ваяводзтва]]. У 17 стагодзьдзі на тэрыторыі раёну пабудаваны [[Куцеінскі Богаяўленскі манастыр]]. Істотны штуршок у разьвіцьці раёну адбыўся пасьля будаўніцтва [[чыгунка|чыгункі]] [[Масква]]-[[Варшава]] ў сярэдзіне 19 стагодзьдзя. 17 ліпеня 1924 году быў утвораны Аршанскі раён у складзе Аршанскай акругі, у 1930 годзе — уключаны ў склад [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]].

8 красавіка 2004 году былі скасаваныя [[Запольскі сельсавет (Аршанскі раён)|Запольскі]], [[Першамайскі сельсавет (Аршанскі раён)|Першамайскі]] і [[Стайкаўскі сельсавет (Аршанскі раён)|Стайкаўскі сельсаветы]]; Дубраўскі сельсавет перайменаваны ў [[Зубрэвіцкі сельсавет|Зубрэвіцкі]] з адміністрацыйным цэнтрам у вёсцы [[Зубрэвічы (Віцебская вобласьць)|Зубрэвічы]]; скасаваны [[Арэхаўскі пасялковы савет]] і створаны [[Арэхаўскі сельсавет (Аршанскі раён)|Арэхаўскі сельсавет]], адміністрацыйным цэнтрам якога стаў гарадзкі пасёлак [[Арэхаўск]]. Гістарычныя сельсаветы: [[Бразьдзечынскі сельсавет|Бразьдзечынскі]], [[Веравойшанскі сельсавет|Веравойшанскі]], [[Дубраўскі сельсавет (Аршанскі раён)|Дубраўскі]], [[Кудаеўскі сельсавет|Кудаеўскі]], [[Ліпкаўскі сельсавет|Ліпкаўскі]], [[Малотынскі сельсавет|Малотынскі]], [[Першамайскі сельсавет (Аршанскі раён)|Першамайскі]], [[Стайкаўскі сельсавет (Аршанскі раён)|Стайкаўскі]]&lt;ref name=&quot;belen&quot;/&gt;.

== Адміністрацыйны падзел ==
У раёне налічваецца 263 населеныя пункты; 14 сельсаветаў: [[Андрэеўшчынскі сельсавет|Андрэеўшчынскі]], [[Арэхаўскі сельсавет (Аршанскі раён)|Арэхаўскі]], [[Бабініцкі сельсавет (Аршанскі раён)|Бабініцкі]], [[Барздоўскі сельсавет|Барздоўскі]], [[Вусьценскі сельсавет|Вусьценскі]], [[Высокаўскі сельсавет (Аршанскі раён)|Высокаўскі]], [[Забалацкі сельсавет (Аршанскі раён)|Забалацкі]], [[Задроўеўскі сельсавет|Задроўеўскі]], [[Зубаўскі сельсавет|Зубаўскі]], [[Зубрэвіцкі сельсавет|Зубрэвіцкі]], [[Крапівенскі сельсавет|Крапівенскі]], [[Межаўскі сельсавет|Межаўскі]], [[Пішчалаўскі сельсавет|Пішчалаўскі]], [[Смалянскі сельсавет (Аршанскі раён)|Смалянскі]].

== Асобы ==
{{слупок-пачатак-малы}}
{{слупок-2}}
* [[Арсень Старац]] (? — 1681) — разьбяр па дрэве, майстар [[беларуская рэзь|беларускай рэзі]], манах Куцеінскага Багаяўленскага манастыра пад Воршай.
* [[Восіп Андрэеў]] (XVIII стагодзьдзе) — цесьляр (разьбяр па дрэве).
* [[Фёдар Урончанка]] (1779, [[Копысь]] — 06.04.1852, [[Санкт-Пецярбург]]) — [[міністар]] фінансаў [[Расея|Расеі]] пры [[Мікалай I|Мікалаі I]].
* [[Міхаіл Урончанка]] (1802, [[Копысь]] — 14.10.1855, [[Харкаў]]) — [[генэрал-маёр]], вучоны і пісьменьнік, [[перакладчык]], географ і геадэзіст.
* [[Дзьмітры Сямёнаў]] (03.01.1835, [[Асінаўка (Аршанскі раён)|Асінаўка]] — 08.03.1902) — пэдагог, аўтар прац па [[Пэдагогіка|пэдагогіцы]] і [[Геаграфія|геаграфіі]], пісьменьнік.
* [[Васіль Шчарбакоў]]  (27.02.1898, [[Дубраўка (Зубрэвіцкі сельсавет)|Дубраўка]] — 27.05.1939, [[Менск]]) — беларускі гісторык. Акадэмік АН БССР (1931), доктар гістарычных навук.
* [[Мікола Ярмоленка]] (17.01.1900, [[Клюкаўка]] — 10.05.1972, [[Менск]]) — беларускі хімік, акадэмік НАН Беларусі.
* [[Соф’я Друкер]] (07.01.1907, [[Копысь]] — 1984, [[Менск]]) — беларуская сьпявачка, народная артыстка Беларусі.
* [[Уладзімер Мяжэвіч]] (23.05.1907, [[Якаўлевічы (вёска)|Якаўлевічы]] — 01.07.1982, [[Менск]]) — беларускі пісьменьнік.
* [[Мікола Садковіч]] (08.01.1907, [[Вусьце (Аршанскі раён)|Вусьце]] — 16.08.1968, [[Менск]]) — беларускі і расейскі рэжысэр, кінадраматург.
* [[Алесь Стаховіч]] (20.06.1907, [[Кашына (Аршанскі раён)|Кашына]] — 07.02.1956, [[Менск]]) — беларускі пісьменьнік.
* [[Ганна Базыленка]] (4.04.1908 — 19.01.1980) — беларуская пісьменьніца, [[мовазнаўца]]
* [[Мікалай Альхоўскі]] (27.09.1909, [[Межава (Аршанскі раён)|Межава]] — 26.08.1978, [[Масква]]) — удзельнік [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]], [[Герой Савецкага Саюзу]] (1944).
* [[Уладзімер Корбан]] (12.08.1910, [[Барань]] — 30.11.1971, [[Менск]]) — беларускі сатырык.
* [[Мікалай Федарэнка]] (23.01.1922, [[Рагозіна (Віцебская вобласьць)|Рагозіна]] — 1.09.2000) — беларускі мастак.
{{слупок-2}}
* [[Мікалай Крукоўскі (філёзаф)|Мікалай Крукоўскі]] (26.11.1923, [[Машкова (Аршанскі раён)|Машкова]] — 30.09.2013, [[Менск]]) — беларускі філёзаф, культуроляг.
* [[Леанід Калодзежны]] (28.02.1935, [[Солаўе]] — 26.12.2003, [[Ворша]]) — беларускі пісьменьнік, мастак-афарміцель.
* [[Янка Сіпакоў]] (15.01.1936, [[Зубрэвічы (Віцебская вобласьць)|Зубрэвічы]] — 10.03.2011, [[Менск]]) — беларускі паэт, пісьменьнік.
* [[Уладзімер Платонаў]] (01.12.1939, [[Стайкі (Аршанскі раён)|Стайкі]]) — беларускі матэматык, доктар фізыка-матэматычных навук (1967), прафэсар (1968), акадэмік [[Акадэмія навук Беларусі|Акадэміі навук Беларусі]] (1972), акадэмік АН СССР (1987), акадэмік Расейскай АН (1991), чалец Хенаньскай Акадэміі навук (1990) і Індыйскай нацыянальнай акадэміі навук (1993), 9-ы прэзыдэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1987—1992).
* [[Пётар Шарыпа]] (11.04.1942, [[Арашкі]] — 3.11.2013, [[Менск]]) — [[Беларусь|беларускі]] [[мастак]], [[настаўнік]].
* [[Аляксей Кароль]] (1945—2015) — [[журналіст]], галоўны рэдактар газэтаў «Згода» (1992—2006) і «[[Новы час (газэта)|Новы час]]» (2007—2015)
* [[Марыя Філіповіч]] (01.01.1947, [[Сьмётанка]] — 17.02.2003, [[Менск]]) — беларуская пісьменьніца, журналістка.
* [[Уладзімер Барысенка]] (05.01.1949, [[Якаўлевічы (вёска)|Якаўлевічы]]) —  [[Беларусь|беларускі]] [[журналіст]], [[празаік]], [[паэт]]. 
* [[Міхаіл Лашанкоў]] (18.11.1951, [[Новае Хорабрава]]) — беларускі археоляг, кандыдат гістарычных навук.
* [[Яўген Анішчанка]] (25.10.1955, [[Бранцава]]) — [[Беларусь|беларускі]] [[гісторык]].
* [[Сяргей Бельцюкоў]] (26 лістапада 1956, [[Баўбасаў]]) — беларускі [[кампазытар]] ў розных музычных жанрах і стылявых кірунках.
* [[Сяржук Доўгушаў]] (17.04.1983, [[Тарчылава|Новае Тарчылава]]) — беларускі сьпявак, музыка-мультыінструмэнталіст, этнограф.
{{слупок-канец}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
{{слупок-пачатак-малы}}
{{слупок-2}}
* Аршанскі раён. // {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|10-1}} — С. 51—202.
* {{артыкул|аўтар =| частка = |загаловак =Аршанскі раён: II (№ 126 — № 342)|арыгінал = |спасылка =http://orda.of.by/.lib/spik/vit/87|адказны =Рэдкал.: [[Станіслаў Марцэлеў|С. В. Марцэлеў]] (гал. рэд.) і інш.|выданьне=[[Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі]]|тып=энцыкляпэдыя|месца=[[Менск]]|выдавецтва=Беларуская энцыклапедыя |год=1985|выпуск=|том=Віцебская вобласьць|нумар= | старонкі=87 — 117 |isbn=}}
* Бурак Ф. Ф, Рудава Г. П., Костка А. А., Янюк М. Ф. «Аршанскі раён». {{Літаратура/Энцыкляпэдыя прыроды Беларусі|1}} С. 129 — 130.
* {{артыкул|аўтар =Кучынскі, П. | частка = |загаловак =Глебава-геалагічны нарыс паўночнай Аршаншчыны.|арыгінал = |спасылка =http://old.belal.by/elib/Gorki/13.pdf|адказны =Васількоў І. Г.|выданьне=Праца навуковага таварыства па вывучэнню Беларусі пры Беларускай Дзяржаўнай Акадэміі сельскай гаспадаркі ў Горках|тып=зборнік артыкулаў|месца=[[Горкі]]|выдавецтва=Друкарня Акадэміі |год=1926 |выпуск=|том=1|нумар= | старонкі= 147—165|isbn=}}
* {{артыкул|аўтар =[[Вольга Ляўко|Ляўко В. М.]], [[Аляксандар Шынкевіч|Шынкевіч А. М.]].| частка = |загаловак =«Аршанскі раён» |арыгінал = |спасылка =|адказны =М. В. Біч і інш.|выданьне=[[Энцыкляпэдыя гісторыі Беларусі]]. У 6 т. Т. 1: А — Беліца.|тып=|месца=Мн.|выдавецтва=БелЭн.|год=1996 |выпуск=|том=1|нумар= |старонкі=192 — 194|isbn=5-85700-073-4}}
{{слупок-2}}
* {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =Памяць Беларусі 1941  — 1945. Рэспубліканская кніга.|арыгінал = |спасылка = |адказны =Рэдкал.: [[Генадзь Пашкоў|Г. П. Пашкоў]] і інш. |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =Беларусая энцыклапедыя |год =2005 |том = |старонкі =152 — 155|старонак =592 |сэрыя = |isbn =985-11-0322-5 |наклад =15000 }}.
* {{Літаратура/Памяць/Ворша і Аршанскі раён|1}}   
* {{Літаратура/Памяць/Ворша і Аршанскі раён|2}} 
* {{артыкул|аўтар =[[Сяргей Сідор|Сідор С. І.]]| частка = |загаловак =Аршанскі раён.|арыгінал = |спасылка =|адказны =Рэдкал.: [[Генадзь Пашкоў|Г. П. Пашкоў]] і інш.|выданьне=[[Беларуская энцыкляпэдыя|Беларуская энцыклапедыя: у 18 т.]]|тып=энцыкляпэдыя|месца=Мн. |выдавецтва=Беларуская энцыклапедыя |год=1996  |выпуск=|том=1: А — Аршын|нумар= | старонкі=542 — 543 |isbn=985-11-0035-8}}
* І. І. Трухан. Аршанскі раён. // {{Літаратура/БелСЭ|1}} — С. 485—487.
* {{Літаратура/Турыстычная энцыкляпэдыя Беларусі}}
{{слупок-канец}}

== Вонкавыя спасылкі ==
{{слупок-пачатак-малы}}
{{слупок-2}}
{{Commons}}
* {{Глёбус Беларусі}}
* {{Radzima|arshanski|rayon}}
* [https://web.archive.org/web/20100722033532/http://orsha.vitebsk-region.gov.by/ Афіцыйная старонка Аршанскага раённага выканаўчага камітэту]{{ref-ru}}{{ref-en}}
{{слупок-2}}
* [https://web.archive.org/web/20090529075225/http://www.emaps-online.com/rus_win/maps/oblast/obl_vitebsk/regions/reg_orsha/map.shtml Мапа ды кароткія зьвесткі]{{ref-ru}}
* [http://vlib.by/PRIDVINIE-1/ORSHA.htm Праект «Прыдзьвіньне» — Аршанскі раён — Гісторыя, прырода, вядомыя ўраджэнцы краю]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{слупок-канец}}

{{Аршанскі раён}}
{{Віцебская вобласьць}}

[[Катэгорыя:Аршанскі раён| ]]</text>
      <sha1>f1281k09hlyc4tg74n2sipti16n038n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679217</id>
      <parentid>2679213</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T19:39:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SergeiSEE</username>
        <id>38150</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне каштоўнасьці</comment>
      <origin>2679217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39709" sha1="szs3two2kwti6iq4oodhx45dsjbgg6e" xml:space="preserve">{{Адміністрацыйная адзінка
|Назва                           = Аршанскі раён
|Назва ў родным склоне           = Аршанскага раёну
|Краіна                          = [[Беларусь]]
|Сьцяг                           =
|Гімн                            =
|Статус                          =
|Уваходзіць у                    = [[Віцебская вобласьць]]
|Улучае                          =
|Цэнтар                          = [[Ворша]]
|БуйныГорад                      =
|БуйныяГарады                    = [[Арэхаўск]], [[Барань]], [[Копысь]]
|ДатаЎтварэньня                  = 17 ліпеня 1924
|Кіраўнік                        = Ігар Ісачэнка
 |Назва пасады кіраўніка         = Старшыня раённага&lt;br/&gt;выканаўчага камітэту
|Насельніцтва                    = 154 943&lt;ref name=&quot;belstat2019&quot; /&gt;
 |Год перапісу                   = 2019
 |Адсотак ад насельніцтва        =
 |Месца паводле насельніцтва     =
 |Шчыльнасьць                    = 92,9
 |Месца паводле шчыльнасьці      = 6
 |Нацыянальны склад              = беларусы — 92,01%&lt;br/&gt;расейцы — 5,99%&lt;br/&gt;астатнія — 2%&lt;ref name=&quot;perapis2009&quot;/&gt;
|Плошча                          = 1667,73&lt;ref name=&quot;kadastar&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160304203801/http://www.gki.gov.by/docs/gzk_2010-15404.doc Дзяржаўны зямельны кадастар Рэспублікі Беларусь] (паводле стану на 1 студзеня 2011 г.){{ref-ru}}&lt;/ref&gt;
 |Адсотак ад плошчы              =
 |Месца паводле плошчы           =
|Максымальная вышыня             =
|Сярэдняя вышыня                 =
|Мінімальная вышыня              =
|Мапа = Viciebsk Province, Vorša District.svg
|Памер мапы = 270
|Часавы пас = [[Унівэрсальны каардынаваны час|UTC]] +3
|ISO =
|FIPS =
|Тэлефонны код = +375-21-61
|Паштовыя індэксы = 211 0хх
|Код аўтамабільных нумароў = 2
|Сайт = http://orsha.vitebsk-region.gov.by/
|Мапа адміністрацыйнай адзінкі =
|Колер фону парамэтраў = {{Колер|Беларусь}}
}}
[[Файл:Kudajeva 2.JPG|міні|310пкс|[[Вялікі камень кудаеўскі]]]]
[[Файл:Belarus-Smalyany-Church_of_Virgin_Mary-1.jpg|міні|310пкс|[[Касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар дамініканаў (Смаляны)|Касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі]] у Смалянах]]
[[Файл:Orsha-M1Route.JPG|міні|310пкс|Аўтамагістраль М1, перакрыжаваньне пад Воршай]]
'''Арша́нскі раён''' — [[адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел|адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка]] на паўднёвым усходзе [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Плошча раёну складае 1667,73 км². Насельніцтва на 2019 год — 154 943 чалавек&lt;ref name=&quot;belstat2019&quot; /&gt;. Адміністрацыйны цэнтар — [[горад]] [[Ворша]].

== Геаграфічнае становішча ==
Мяжуе з [[Талачынскі раён|Талачынскім]], [[Лёзьненскі раён|Лёзьненскім]], [[Сеньненскі раён|Сеньненскім]], [[Дубровенскі раён|Дубровенскім]] раёнамі Віцебскай вобласьці і [[Шклоўскі раён|Шклоўскім]], [[Горацкі раён|Горацкім]] раёнамі [[Магілёўская вобласьць|Магілёўскай вобласьці]]. Працягласьць з поўначы на поўдзень 53 кілямэтры, з захаду на ўсход — 44 кілямэтры.

== Прырода ==
=== Рэльеф ===
Паверхня пераважна пагорыстая &lt;!--узгорыстая?--&gt;і плятопадобная, паўднёвая частка на [[Аршанска-Магілёўская раўніна|Аршанска-Магілёўскай раўніне]], у цэнтры — [[Аршанскае ўзвышша]], на поўначы — частка [[Лучоская нізіна|Лучоскай нізіны]]. Пераважаюць вышыні 180—220 м над узроўнем мора, найвышэйшая адзнака 237,5 м (на паўночны захад ад вёскі [[Стайкі (Аршанскі раён)|Стайкі]]).

=== Карысныя выкапні ===
Карысныя выкапні — [[даляміт]]ы, [[пяскова-жвіровы матэрыял]], [[будаўнічыя пяскі]], [[легкаплаўкія гліны]]. Здабыча [[торф]]у.

=== Клімат ===
Клімат [[кантынэнтальны клімат|умерана кантынэнтальны]]. Сярэдняя тэмпэратура студзеня паводле 1996 году — 7,8&amp;nbsp;°C.&lt;ref name=&quot;belen&quot;&gt;{{Кніга|аўтар = С. І. Сідар |частка = Орша|загаловак = Беларуская энцыклапедыя: У 18 т|арыгінал = |адказны = |выданьне = |месца = Мн.|выдавецтва = БелЭн|год =  1996|том =1.А-Аршын. |старонкі = 542 |старонак = |сэрыя = |isbn = 985-11-0036-6}}&lt;/ref&gt; Сярэдняя тэмпэратура студзеня −7,9&amp;nbsp;°C, ліпеня 17,7&amp;nbsp;°C. Ападкаў 627 мм за год&lt;ref name=&quot;belen&quot;/&gt;. Сярэдняя колькасьць ападкаў — 656 мм/год. Працягласьць [[вэгетацыйны пэрыяд|вэгетацыйнага пэрыяду]] складае 184 дні.

=== Гідраграфія ===
Найвялікшая рака — [[Дняпро]] з прытокамі [[Адроў]], [[Аршыца]] (справа), [[Крапівенка (прыток Дняпра)|Крапівенка]] і [[Лешча]] (зьлева). Найбуйнейшыя азёры на тэрыторыі раёну: [[Вялікае Арэхаўскае]], [[Дзевінскае]], [[Кузьміно (возера)|Кузьміно]], [[Карэсіна]], [[Перавалачнае]]. Гушчыня натуральнай рачной сеткі 0,43 км/км².

=== Глебы ===
Глебы сельскагаспадарчых угодзьдзяў: дзярнова-падзолістыя і дзярнова-карбанатныя забалочаныя (3%), тарфяна-балотныя (3%), поймавыя (2,5%), паводле мех. складу — сугліністыя (84,9%), супясчаныя (11,4%), тарфяныя (3%), пясчаныя (0,7%). Пад сельскагаспадарчымі ўгодзьдзямі 107 тыс. га., зь іх 11,7 тыс. га асушаных.

=== Расьліннасьць ===
23% тэрыторыі раёну займаюць лясы. Гэта [[хваёвыя лясы|хваёвыя]], [[яловыя лясы|яловыя]], радзей сустракаюцца [[Бярозавыя лясы|бярозавыя]], [[асіна]]выя, [[алешнікі|альховыя]] лясы.

Плошча балотаў складае 3224 гектараў&lt;ref name=&quot;kadastar&quot;/&gt;.

=== Жывёльны сьвет ===
З паляўніча-прамысловых жывёлаў водзяцца [[лось]], [[дзік]], [[эўрапейская казуля]], [[высакародны алень]]. Таксама ёсьць [[рысь эўрапейская]], [[буры мядзьведзь]], [[барсук]] — жывёлы з [[Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь|Чырвонай кнігі Рэспублікі Беларусі]], якія находзяцца пад аховай дзяржавы.

=== Помнікі прыроды ===
* [[Вялікі камень кудаеўскі]] ў ваколіцах [[вёска|вёскі]] [[Кудаева]].

== Насельніцтва ==
* XX стагодзьдзе: 1995 год — 44 800 чалавек, сярэдняя шчыльнасьць — 26,4 чал/км², гарадзкога 12%&lt;ref&gt;Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. Т.1.&lt;/ref&gt;
* XXI стагодзьдзе: 1 студзеня 2007 году — 32 200 чалавек; 2008 год — 31 700 чалавек; 2009 год — 30 700 чалавек, у тым ліку ў [[Пасёлак гарадзкога тыпу|мястэчку]] [[Арэхаўск]] — 3100 чалавек а ў мястэчку [[Копысь]] — 825 чалавек; 2009 год — 31 009 чалавек&lt;ref name=&quot;perapis2009&quot;&gt;{{Спасылка|дата публікацыі = 1 верасьня 2010|url = http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/publications/bul_vitebsk.rar|загаловак = Статыстычны бюлетэнь «Агульная колькасьць насельніцтва, яго склад паводле ўзросту, полу, стане ў шлюбе, узроўні адукацыі, нацыянальнасьцях, мове і крыніц сродкаў да існаваньня»|фармат = rar|назва праекту = Перапіс насельніцтва — 2009|выдавец = [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]|дата = 9 красавіка 2011 |мова = ru}}&lt;/ref&gt; (перапіс), у тым ліку 3665 чалавек гарадзкога насельніцтва; 2016 год — 158 290 чалавек (у тым ліку горад [[Ворша]] — 116 552 чалавекі)&lt;ref name=&quot;belstat2016&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160706073652/http://www.belstat.gov.by/upload/iblock/567/567f8a4ac45cd80a949bb7bd7a839ca7.zip Численность населения на 1 января 2016 г. и среднегодовая численность населения за 2015 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;; 2017 год — 157 526 чалавек&lt;ref name=&quot;belstat2017&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20200813193913/http://belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_7192/ Численность населения на 1 января 2017 г. и среднегодовая численность населения за 2016 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;; 2018 год — 156 411 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2018&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20180405033656/http://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_8782/ Численность населения на 1 января 2018 г. и среднегодовая численность населения за 2017 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;; 2019 год — 154 943 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2019&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20190715032926/http://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_13322/ Численность населения на 1 января 2019 г. и среднегодовая численность населения за 2018 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;

=== Адукацыя ===
У 1996 годзе ў раёне былі 26 сярэднеагульнаадукацыйных, 7 базавых, 11 пачатковых школ, 2 музычныя школы, дзіцяча-юнацкая спарт. школа&lt;ref name=&quot;belen&quot;/&gt;. У раёне — 33 школы, у тым ліку пачатковых — 6, базавых — 7, сярэдніх — 20, школа-інтэрнат (агульная колькасьць вучняў — 3726). Дзіцячых школ-садкоў — 19, вечаровая школа, дзіцячая юнацкая сярэдняя школа алімпійскага рэзэрву, Высокаўская прафэсійна-тэхнічная вучэльня, дзяржаўны Смалянскі аграрны каледж (былы саўгас-тэхнікум).

=== Ахова здароўя ===
У 1996 годзе ў раёне было 6 бальніц, 28 фэльчарскіх пунктаў&lt;ref name=&quot;belen&quot;/&gt;. Сыстэма [[Ахова здароўя|аховы здароўя]] ўлучае ў сябе 6 лякарань, 6 мэдычных амбулаторыяў, 24 фэльчарскія пункты.

=== Культура ===
У 1996 годзе ў раёне былі 4 клюбныя, 58 бібліятэчных устаноў&lt;ref name=&quot;belen&quot;/&gt;. Сёньня на тэрыторыі раёну ёсьць цэнтральная раённая бібліятэка, Будынак рамёстваў, раённы вучэбна-мэтадычны цэнтар, 17 сельскіх дамоў культуры, 20 сельскіх клюбаў, 41 бібліятэка, 2 музычныя школы, 2 дзіцячыя школы мастацтваў, 5 самадзейных калектываў са званьнем «Народны». Выдаецца «Аршанская газэта».

У [[Ляўкі (Віцебская вобласьць)|Ляўках]] знаходзіцца другая філія музэю [[Янка Купала|Янкі Купалы]], якая з 1962 па 1977 год існавала на грамадзкіх асновах. У 1978 годзе ўрад Беларусі прыняў рашэньне аб стварэньні Купалаўскага мэмарыяльнага запаведніку «Ляўкі» плошчай 19 гектараў.

==== Гісторыка-архітэктурныя каштоўнасьці ====
{{слупок-пачатак-малы}}
{{слупок-2}} 
* [[Бастыённы замак (Вялікая Міцькаўшчына)|Бастыённы замак]] у вёсцы [[Вялікая Міцькаўшчына]]— помнік бастыённай [[Фартыфікацыя|фартыфикацыі]] XIV—XVIII ст.
* Царква Сьвятой Тройцы ў [[Пасёлак гарадзкога тыпу|мястэчку]] [[Арэхаўск]] (пачатак XIX стагодзьдзя)
* Сядзіба ў мястэчку [[Арэхаўск]] (канец XIX стагодзьдзя)
* Драўлянай Царква [[Царква Сьвятога Спаса (Барань)| Сьвятога Спаса]] з [[Барань|Барані]]
* Сядзібна-паркавы ансамбль у вёсцы [[Берасьценава]] (XIX стагодзьдзя)
* Сядзібна-паркавы комплекс Макшыцкіх у [[мястэчка|мястэчку]] [[Высокае (пасёлак, Віцебская вобласьць)|Высокае]] (канец XIX стагодзьдзя)
* Царква Сьвятога Прарока Ільлі ў [[мястэчка|мястэчку]] [[Высокае (пасёлак, Віцебская вобласьць)|Высокае]] (сярэдзіна XIX стагодзьдзя — пачатак XX стагодзьдзя)
* Паштовая станцыя ў вёсцы [[Грышаны (Аршанскі раён)|Грышаны]] (канец XIX стагодзьдзя)
* Царква Сьвятога Аляксандра Неўскага ў вёсцы [[Крапіўна (Віцебская вобласьць)|Крапіўна]] (другая палова XIX ст.)
* Каталіцкая могілкавая капліца ў вёсцы [[Ламачына (Аршанскі раён)|Ламачына]]
* Сьвята-Пакроўская царква ў вёсцы [[Машкова (Віцебская вобласьць)|Машкова]] (канец XIX стагодзьдзя)
* Царква Ўваскрэшаньня Хрыстова ў [[мястэчка|мястэчку]] [[Межава (Аршанскі раён)|Межава]] (ХІХ стагодзьдзе)
* Сядзібна-паркавы комплекс Лубенскіх ў [[мястэчка|мястэчку]] [[Межава (Аршанскі раён)|Межава]] (ХІХ стагодзьдзе)
* Царква Сьвятога Аляксея ў [[мястэчка|мястэчку]] [[Смаляны]] (1864)
* Былая ўніяцкая царква [[Царква Сьвятога Спаса (Смаляны)|Сьвятога Спаса]] ў [[Смаляны|Смалянах]] (1710)
* [[Касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар дамініканаў (Смаляны)|Касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар дамініканаў]] у [[Смаляны|Смалянах]] (1680)
{{слупок-2}} 
* Руіны [[Смалянскі замак|замка ў Смалянах]]  (XVII стагодзьдзе)
* Сядзібна-паркавы комплекс у [[Смаляны|Смалянах]] (XVIII стагодзьдзе)
* Царква Сьвятых Канстанціна і Алены ў вёсцы [[Солаўе]] (канец XIX стагодзьдзя)
* Сядзібна-паркавы комплекс Любамірскіх у вёсцы [[Юрцава]] (ХІХ стагодзьдзе)

;Страчаная спадчына  
* Уніяцкая царква Сьвятога Яна Хрысьціцеля ў вёсцы [[Вялікае Бабіна]].
* Уніяцкая Сьвята-Ільлінская царква ў сяле [[Высокае (пасёлак, Віцебская вобласьць)|Высокае]].
* Сядзібна-паркавы комплекс Васілеўскіх у вёсцы [[Гародня (Віцебская вобласьць)|Гародня]] (1780).
* Уніяцкая царква Сьвятой Тройцы ў вёсцы [[Гразіна (Аршанскі раён)|Гразіна]].
* [[Рагвалодаў камень]] у вёсцы [[Дзятлава (Аршанскі раён)|Дзятлава]] (1171).
* Царква Нараджэньня Божай Маці ў вёсцы [[Крапіўна (Віцебская вобласьць)|Крапіўна]].
* Уніяцкая Сьвята-Ільлінская царква ў вёсцы [[Машкова (Віцебская вобласьць)|Машкова]]. 
* Уніяцкая царква Покрыва Багародзіцы ў вёсцы [[Межава (Аршанскі раён)|Межава]].
* Касьцёл у вёсцы [[Пагост (Аршанскі раён)|Пагост]] (XVIII—XX стагодзьдзі).
* Уніяцкая царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла ў вёсцы [[Рагазіна (Задроўеўскі сельсавет)|Рагазіна]].
* Уніяцкая Царква Прачыстай Багародзіцы (1767 год) у вёсцы  [[Рэпухава ]].
* Царква Сьвятой Тройцы ў вёсцы [[Солаўе]] (XVIII стагодзьдзе).
* Уніяцкая царква Царква Прачыстай Багародзіцы ў вёсцы [[Юрцава]] (1767).
* Царква Сьвятога Спаса (XVII — XVIII ст.) ў вёсцы [[Якаўлевічы (вёска)|Якаўлевічы]].
{{слупок-канец}}
[[Файл:2026.03.15 Exterior of Church of the Transfiguration in Barań, Museum of Belarusian Folk Architecture and Life 02.jpg |міні|справа|300пкс|Экстэр'ер старажытнай драўлянай Царквы [[Царква Сьвятога Спаса (Барань)| Сьвятога Спаса]] з Барані. [[Беларускі дзяржаўны музэй народнай архітэктуры і побыту]], [[Азярцо (Менская вобласьць)|Азярцо]], [[Менскі раён]]]]

=== Рэлігія ===
У раёне існуе 15 рэлігійных суполак, зь іх: 11 — [[Беларуская Праваслаўная Царква|праваслаўных]] ([[Арэхаўск]], [[Баўбасаў]], [[Барань]], [[Копысь]], [[Крапіўна (Віцебская вобласьць)|Крапіўна]], [[Межава (Аршанскі раён)|Межава]], [[Смаляны]], ), 1 — [[Рымска-каталіцкі касьцёл у Беларусі|каталіцкая]] ( [[Барань]]), 3 — [[Хрысьціяне веры эвангельскай|хрысьціянаў веры эвангельскай]] ([[Баўбасаў]], [[Барань]], [[Межава (Аршанскі раён)|Межава]]).

== Гаспадарчая дзейнасьць ==
Малочна-мясная жывёлагадоўля, сьвінагадоўля, птушкагадоўля, пасевы збожжавых, кармавых культураў, бульбы. Разьвіта льнаводзтва. Прадпрыемствы лёгкага машынабудаваньня, станкабудаваньня, паліўнай, лёгкай (тэкст., швейная), харчовай прамысловасьці, па вытворчасьці будаўнічых матэрыялаў (кафля, цэгла, жалезабетонныя вырабы). [[Беларуская ДРЭС]]. На 1 студзеня 1995 году ў Аршанскім раёне было 23 калгасы і 10 саўгасаў.

=== Гандаль ===
Гандлёвае абслугоўваньне ажыцьцяўляюць 43 прадпрыемствы, спажывецкае таварыства прадстаўленае 124 прадпрыемствамі і 41 прадпрыемствам грамадзкага харчаваньня.

=== Транспарт ===
Буйны транспартны вузел краіны. Праз раён пралягаюць аўтамагістралі [[Берасьце]] — [[Масква]] ({{код дарогі|Аўтамагістраль М1|М1|red|white|-}}, {{код дарогі|Эурапейскі маршрут E30|E30|green|white|-}}) і [[Магілёў]] — [[Віцебск]] ({{код дарогі|Аўтамагістраль М8|М8|red|white|-}}, {{код дарогі|Эурапейскі маршрут E95|E95|green|white|-}}) . Праз раён з Воршы бягуць чыгункі ў [[Менск]], [[Магілёў]], [[Крычаў]], [[Віцебск]], [[Лепель]], [[Масква|Маскву]]. Магістральны газапровад Таржок-Менск-Івацэвічы, газапровад на Наваполацак (адгалінаваньне ад нафтапровада «Дружба»).

== Гісторыя ==
Першыя зьвесткі пра населеныя пункты, якія цяпер належаць Аршанскаму раёну, зьявіліся ў сярэдзіне 16 стагодзьдзя. Тады быў створаны [[Аршанскі павет]] [[Віцебскае ваяводзтва|Віцебскага ваяводзтва]]. У 17 стагодзьдзі на тэрыторыі раёну пабудаваны [[Куцеінскі Богаяўленскі манастыр]]. Істотны штуршок у разьвіцьці раёну адбыўся пасьля будаўніцтва [[чыгунка|чыгункі]] [[Масква]]-[[Варшава]] ў сярэдзіне 19 стагодзьдзя. 17 ліпеня 1924 году быў утвораны Аршанскі раён у складзе Аршанскай акругі, у 1930 годзе — уключаны ў склад [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]].

8 красавіка 2004 году былі скасаваныя [[Запольскі сельсавет (Аршанскі раён)|Запольскі]], [[Першамайскі сельсавет (Аршанскі раён)|Першамайскі]] і [[Стайкаўскі сельсавет (Аршанскі раён)|Стайкаўскі сельсаветы]]; Дубраўскі сельсавет перайменаваны ў [[Зубрэвіцкі сельсавет|Зубрэвіцкі]] з адміністрацыйным цэнтрам у вёсцы [[Зубрэвічы (Віцебская вобласьць)|Зубрэвічы]]; скасаваны [[Арэхаўскі пасялковы савет]] і створаны [[Арэхаўскі сельсавет (Аршанскі раён)|Арэхаўскі сельсавет]], адміністрацыйным цэнтрам якога стаў гарадзкі пасёлак [[Арэхаўск]]. Гістарычныя сельсаветы: [[Бразьдзечынскі сельсавет|Бразьдзечынскі]], [[Веравойшанскі сельсавет|Веравойшанскі]], [[Дубраўскі сельсавет (Аршанскі раён)|Дубраўскі]], [[Кудаеўскі сельсавет|Кудаеўскі]], [[Ліпкаўскі сельсавет|Ліпкаўскі]], [[Малотынскі сельсавет|Малотынскі]], [[Першамайскі сельсавет (Аршанскі раён)|Першамайскі]], [[Стайкаўскі сельсавет (Аршанскі раён)|Стайкаўскі]]&lt;ref name=&quot;belen&quot;/&gt;.

== Адміністрацыйны падзел ==
У раёне налічваецца 263 населеныя пункты; 14 сельсаветаў: [[Андрэеўшчынскі сельсавет|Андрэеўшчынскі]], [[Арэхаўскі сельсавет (Аршанскі раён)|Арэхаўскі]], [[Бабініцкі сельсавет (Аршанскі раён)|Бабініцкі]], [[Барздоўскі сельсавет|Барздоўскі]], [[Вусьценскі сельсавет|Вусьценскі]], [[Высокаўскі сельсавет (Аршанскі раён)|Высокаўскі]], [[Забалацкі сельсавет (Аршанскі раён)|Забалацкі]], [[Задроўеўскі сельсавет|Задроўеўскі]], [[Зубаўскі сельсавет|Зубаўскі]], [[Зубрэвіцкі сельсавет|Зубрэвіцкі]], [[Крапівенскі сельсавет|Крапівенскі]], [[Межаўскі сельсавет|Межаўскі]], [[Пішчалаўскі сельсавет|Пішчалаўскі]], [[Смалянскі сельсавет (Аршанскі раён)|Смалянскі]].

== Асобы ==
{{слупок-пачатак-малы}}
{{слупок-2}}
* [[Арсень Старац]] (? — 1681) — разьбяр па дрэве, майстар [[беларуская рэзь|беларускай рэзі]], манах Куцеінскага Багаяўленскага манастыра пад Воршай.
* [[Восіп Андрэеў]] (XVIII стагодзьдзе) — цесьляр (разьбяр па дрэве).
* [[Фёдар Урончанка]] (1779, [[Копысь]] — 06.04.1852, [[Санкт-Пецярбург]]) — [[міністар]] фінансаў [[Расея|Расеі]] пры [[Мікалай I|Мікалаі I]].
* [[Міхаіл Урончанка]] (1802, [[Копысь]] — 14.10.1855, [[Харкаў]]) — [[генэрал-маёр]], вучоны і пісьменьнік, [[перакладчык]], географ і геадэзіст.
* [[Дзьмітры Сямёнаў]] (03.01.1835, [[Асінаўка (Аршанскі раён)|Асінаўка]] — 08.03.1902) — пэдагог, аўтар прац па [[Пэдагогіка|пэдагогіцы]] і [[Геаграфія|геаграфіі]], пісьменьнік.
* [[Васіль Шчарбакоў]]  (27.02.1898, [[Дубраўка (Зубрэвіцкі сельсавет)|Дубраўка]] — 27.05.1939, [[Менск]]) — беларускі гісторык. Акадэмік АН БССР (1931), доктар гістарычных навук.
* [[Мікола Ярмоленка]] (17.01.1900, [[Клюкаўка]] — 10.05.1972, [[Менск]]) — беларускі хімік, акадэмік НАН Беларусі.
* [[Соф’я Друкер]] (07.01.1907, [[Копысь]] — 1984, [[Менск]]) — беларуская сьпявачка, народная артыстка Беларусі.
* [[Уладзімер Мяжэвіч]] (23.05.1907, [[Якаўлевічы (вёска)|Якаўлевічы]] — 01.07.1982, [[Менск]]) — беларускі пісьменьнік.
* [[Мікола Садковіч]] (08.01.1907, [[Вусьце (Аршанскі раён)|Вусьце]] — 16.08.1968, [[Менск]]) — беларускі і расейскі рэжысэр, кінадраматург.
* [[Алесь Стаховіч]] (20.06.1907, [[Кашына (Аршанскі раён)|Кашына]] — 07.02.1956, [[Менск]]) — беларускі пісьменьнік.
* [[Ганна Базыленка]] (4.04.1908 — 19.01.1980) — беларуская пісьменьніца, [[мовазнаўца]]
* [[Мікалай Альхоўскі]] (27.09.1909, [[Межава (Аршанскі раён)|Межава]] — 26.08.1978, [[Масква]]) — удзельнік [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]], [[Герой Савецкага Саюзу]] (1944).
* [[Уладзімер Корбан]] (12.08.1910, [[Барань]] — 30.11.1971, [[Менск]]) — беларускі сатырык.
* [[Мікалай Федарэнка]] (23.01.1922, [[Рагозіна (Віцебская вобласьць)|Рагозіна]] — 1.09.2000) — беларускі мастак.
{{слупок-2}}
* [[Мікалай Крукоўскі (філёзаф)|Мікалай Крукоўскі]] (26.11.1923, [[Машкова (Аршанскі раён)|Машкова]] — 30.09.2013, [[Менск]]) — беларускі філёзаф, культуроляг.
* [[Леанід Калодзежны]] (28.02.1935, [[Солаўе]] — 26.12.2003, [[Ворша]]) — беларускі пісьменьнік, мастак-афарміцель.
* [[Янка Сіпакоў]] (15.01.1936, [[Зубрэвічы (Віцебская вобласьць)|Зубрэвічы]] — 10.03.2011, [[Менск]]) — беларускі паэт, пісьменьнік.
* [[Уладзімер Платонаў]] (01.12.1939, [[Стайкі (Аршанскі раён)|Стайкі]]) — беларускі матэматык, доктар фізыка-матэматычных навук (1967), прафэсар (1968), акадэмік [[Акадэмія навук Беларусі|Акадэміі навук Беларусі]] (1972), акадэмік АН СССР (1987), акадэмік Расейскай АН (1991), чалец Хенаньскай Акадэміі навук (1990) і Індыйскай нацыянальнай акадэміі навук (1993), 9-ы прэзыдэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1987—1992).
* [[Пётар Шарыпа]] (11.04.1942, [[Арашкі]] — 3.11.2013, [[Менск]]) — [[Беларусь|беларускі]] [[мастак]], [[настаўнік]].
* [[Аляксей Кароль]] (1945—2015) — [[журналіст]], галоўны рэдактар газэтаў «Згода» (1992—2006) і «[[Новы час (газэта)|Новы час]]» (2007—2015)
* [[Марыя Філіповіч]] (01.01.1947, [[Сьмётанка]] — 17.02.2003, [[Менск]]) — беларуская пісьменьніца, журналістка.
* [[Уладзімер Барысенка]] (05.01.1949, [[Якаўлевічы (вёска)|Якаўлевічы]]) —  [[Беларусь|беларускі]] [[журналіст]], [[празаік]], [[паэт]]. 
* [[Міхаіл Лашанкоў]] (18.11.1951, [[Новае Хорабрава]]) — беларускі археоляг, кандыдат гістарычных навук.
* [[Яўген Анішчанка]] (25.10.1955, [[Бранцава]]) — [[Беларусь|беларускі]] [[гісторык]].
* [[Сяргей Бельцюкоў]] (26 лістапада 1956, [[Баўбасаў]]) — беларускі [[кампазытар]] ў розных музычных жанрах і стылявых кірунках.
* [[Сяржук Доўгушаў]] (17.04.1983, [[Тарчылава|Новае Тарчылава]]) — беларускі сьпявак, музыка-мультыінструмэнталіст, этнограф.
{{слупок-канец}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
{{слупок-пачатак-малы}}
{{слупок-2}}
* Аршанскі раён. // {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|10-1}} — С. 51—202.
* {{артыкул|аўтар =| частка = |загаловак =Аршанскі раён: II (№ 126 — № 342)|арыгінал = |спасылка =http://orda.of.by/.lib/spik/vit/87|адказны =Рэдкал.: [[Станіслаў Марцэлеў|С. В. Марцэлеў]] (гал. рэд.) і інш.|выданьне=[[Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі]]|тып=энцыкляпэдыя|месца=[[Менск]]|выдавецтва=Беларуская энцыклапедыя |год=1985|выпуск=|том=Віцебская вобласьць|нумар= | старонкі=87 — 117 |isbn=}}
* Бурак Ф. Ф, Рудава Г. П., Костка А. А., Янюк М. Ф. «Аршанскі раён». {{Літаратура/Энцыкляпэдыя прыроды Беларусі|1}} С. 129 — 130.
* {{артыкул|аўтар =Кучынскі, П. | частка = |загаловак =Глебава-геалагічны нарыс паўночнай Аршаншчыны.|арыгінал = |спасылка =http://old.belal.by/elib/Gorki/13.pdf|адказны =Васількоў І. Г.|выданьне=Праца навуковага таварыства па вывучэнню Беларусі пры Беларускай Дзяржаўнай Акадэміі сельскай гаспадаркі ў Горках|тып=зборнік артыкулаў|месца=[[Горкі]]|выдавецтва=Друкарня Акадэміі |год=1926 |выпуск=|том=1|нумар= | старонкі= 147—165|isbn=}}
* {{артыкул|аўтар =[[Вольга Ляўко|Ляўко В. М.]], [[Аляксандар Шынкевіч|Шынкевіч А. М.]].| частка = |загаловак =«Аршанскі раён» |арыгінал = |спасылка =|адказны =М. В. Біч і інш.|выданьне=[[Энцыкляпэдыя гісторыі Беларусі]]. У 6 т. Т. 1: А — Беліца.|тып=|месца=Мн.|выдавецтва=БелЭн.|год=1996 |выпуск=|том=1|нумар= |старонкі=192 — 194|isbn=5-85700-073-4}}
{{слупок-2}}
* {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =Памяць Беларусі 1941  — 1945. Рэспубліканская кніга.|арыгінал = |спасылка = |адказны =Рэдкал.: [[Генадзь Пашкоў|Г. П. Пашкоў]] і інш. |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =Беларусая энцыклапедыя |год =2005 |том = |старонкі =152 — 155|старонак =592 |сэрыя = |isbn =985-11-0322-5 |наклад =15000 }}.
* {{Літаратура/Памяць/Ворша і Аршанскі раён|1}}   
* {{Літаратура/Памяць/Ворша і Аршанскі раён|2}} 
* {{артыкул|аўтар =[[Сяргей Сідор|Сідор С. І.]]| частка = |загаловак =Аршанскі раён.|арыгінал = |спасылка =|адказны =Рэдкал.: [[Генадзь Пашкоў|Г. П. Пашкоў]] і інш.|выданьне=[[Беларуская энцыкляпэдыя|Беларуская энцыклапедыя: у 18 т.]]|тып=энцыкляпэдыя|месца=Мн. |выдавецтва=Беларуская энцыклапедыя |год=1996  |выпуск=|том=1: А — Аршын|нумар= | старонкі=542 — 543 |isbn=985-11-0035-8}}
* І. І. Трухан. Аршанскі раён. // {{Літаратура/БелСЭ|1}} — С. 485—487.
* {{Літаратура/Турыстычная энцыкляпэдыя Беларусі}}
{{слупок-канец}}

== Вонкавыя спасылкі ==
{{слупок-пачатак-малы}}
{{слупок-2}}
{{Commons}}
* {{Глёбус Беларусі}}
* {{Radzima|arshanski|rayon}}
* [https://web.archive.org/web/20100722033532/http://orsha.vitebsk-region.gov.by/ Афіцыйная старонка Аршанскага раённага выканаўчага камітэту]{{ref-ru}}{{ref-en}}
{{слупок-2}}
* [https://web.archive.org/web/20090529075225/http://www.emaps-online.com/rus_win/maps/oblast/obl_vitebsk/regions/reg_orsha/map.shtml Мапа ды кароткія зьвесткі]{{ref-ru}}
* [http://vlib.by/PRIDVINIE-1/ORSHA.htm Праект «Прыдзьвіньне» — Аршанскі раён — Гісторыя, прырода, вядомыя ўраджэнцы краю]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{слупок-канец}}

{{Аршанскі раён}}
{{Віцебская вобласьць}}

[[Катэгорыя:Аршанскі раён| ]]</text>
      <sha1>szs3two2kwti6iq4oodhx45dsjbgg6e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дубровенскі раён</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4942</id>
    <revision>
      <id>2679211</id>
      <parentid>2656128</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T19:15:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SergeiSEE</username>
        <id>38150</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне выява</comment>
      <origin>2679211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30759" sha1="pgtv2dha5wfk6u5fex89pjek5s3cgvh" xml:space="preserve">{{Адміністрацыйная адзінка
|Назва                           = Дубровенскі раён 
|Назва ў родным склоне           = Дубровенскага раёну 
|Краіна                          = [[Беларусь]] 
|Сьцяг                           =
|Герб                            =
|Гімн                            =
|Статус                          =
|Уваходзіць у                    = [[Віцебская вобласьць]]
|Улучае                          =
|Цэнтар                          = [[Дуброўна]]
|БуйныГорад                      =
|БуйныяГарады                    =
|ДатаЎтварэньня                  = 17 ліпеня 1924
|Кіраўнік                        =
 |Назва пасады кіраўніка         =
|Насельніцтва                    = 14 196&lt;ref name=&quot;belstat2018&quot; /&gt;
 |Год перапісу                   = 2018
 |Адсотак ад насельніцтва        =
 |Месца паводле насельніцтва     =
 |Шчыльнасьць                    = 11,4
 |Месца паводле шчыльнасьці      =
 |Нацыянальны склад              =
|Плошча                          = 1249,7&lt;ref&gt;[http://www.gki.gov.by/docs/gzk_2010.doc Государственный земельный кадастр Республики Беларусь]{{Ref-ru}} (па стане на 1 студзеня 2010 г.)&lt;/ref&gt;
 |Адсотак ад плошчы              =
 |Месца паводле плошчы           =
|Максымальная вышыня             =
|Сярэдняя вышыня                 =
|Мінімальная вышыня              =
|Шырата                          =
|Даўгата                         =
|Мапа                            = Viciebsk Province, Dubroŭna District.svg
|Памер мапы                      = 270
|Часавы пас                      = [[UTC]] +3
|Скарачэньне                     =
|ISO                             =
|FIPS                            =
|Тэлефонны код                   = +375-21-37
|Паштовыя індэксы                = 211 0хх, 211 5хх
|Інтэрнэт-дамэн                  =
|Код аўтамабільных нумароў       =
|Сайт                            = http://dubrovno.vitebsk-region.gov.by/
|Парамэтар1                      =
|Назва парамэтру 1               =
|Мапа адміністрацыйнай адзінкі   =
|Колер фону парамэтраў           = {{Колер|Беларусь}}
|Колер фону герб-сьцяг           =
}}
'''Дубро́венскі раён''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым усходзе [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Плошча раёну складае 1,25 тыс. км². Насельніцтва на 2018 год — 14 196 чалавек&lt;ref name=&quot;belstat2018&quot; /&gt;. Адміністрацыйны цэнтар — [[места]] [[Дуброўна]].

== Гісторыя ==
[[Файл:2026.03.15 House from Volieva in State Museum of Belarusian Folk Architecture 02.jpg
|міні|зьлева|250пкс|Вяночны двор з [[Волева]]. [[Беларускі дзяржаўны музэй народнай архітэктуры і побыту]], [[Азярцо (Менская вобласьць)|Азярцо]], [[Менскі раён]]]]
20 жніўня 1924 году створаны Дубровенскі раён ў складзе [[Аршанская акруга|Аршанскай акругі]]. У 1926 годзе Дубровенскі раён насялялі 41904-ы чалавека у 181-м [[населены пункт|населеным пункце]] й дзейнічалі 7434-ы гаспадаркі  у 13-і сельсаветах: [[Азёрскі сельсавет (Дубровенскі раён)|Азёрскі сельсавет]], [[хутар]] [[Азёры (Віцебская вобласьць)|Азёры]]; [[Будзкі сельсавет (Аршанскі раён)|Будзкі сельсавет]], [[вёска]] [[Буда (Дубровенскі раён)|Буда]]; [[Верацейскі сельсавет (Арэхаўскі раён)|Верацейскі сельсавет]], хутар [[Верацея (Віцебская вобласьць)|Верацея]]; [[Дабрынскі сельсавет (Дубровенскі раён)|Дабрынскі сельсавет]], вёска [[Дабрынь (Віцебская вобласьць)|Дабрынь]]; [[Дубровенскі сельсавет (Дубровенскі раён)|Дубровенскі сельсавет]], [[места]] [[Дуброўна]]; [[Загвазьдзінскі сельсавет]], вёска [[Загвазьдзіна]]; [[Кляноўскі сельсавет]], вёска [[Кляны]]; [[Негацінскі сельсавет]], вёска [[Негаціна]]; [[Новатухінскі сельсавет]], сяло [[Новая Тухінь]]; [[Пірагоўскі сельсавет]], вёска [[Пірагі (Дубровенскі раён)|Пірагі]]; [[Расасенскі сельсавет]], [[мястэчка]] [[Расасна]]; [[Цілевіцкі сельсавет]], вёска [[Цілевічы]]; [[Чарнаруцкі сельсавет (Лёзненскі раён)|Чарнаруцкі сельсавет]], вёска [[Чарнаручча (Лёзненскі раён)|Чарнаручча]]. У 1926 годзе [[Ляднянскі раён]] насялялі 19984-ы чалавека у 85-і [[населены пункт|населеных пунктах]] й дзейнічалі 3546-ць гаспадарак у 6-і сельсаветах: [[Баеўскі сельсавет]], мястэчка [[Баева]]; [[Бельскі сельсавет (Дубровенскі раён)|Бельскі  сельсавет]], вёска [[Бель (Дубровенскі раён)|Бель]]; [[Іскоскі сельсавет]], вёска [[Іскозы]]; [[Ляднянскі сельсавет]], мястэчка  [[Ляды (Дубровенскі раён)|Ляды]]; [[Расткоўскі сельсавет]], вёска [[Расткова]]; [[Слатаўшчынскі сельсавет]], вёска [[Слатаўшчына]]&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = «Вся Белоруссия» на 1926 год : справочная книга. - 1926|арыгінал = |спасылка = http://elib.shpl.ru/ru/nodes/33704#mode/inspect/page/2/zoom/4|адказны = |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Беларусь (выдавецтва)|ГИБ]] |год = 1926|том = |старонкі = 87, 88, 120, 121 —213 |старонак = 423|сэрыя = |isbn = |наклад = 1500}}&lt;/ref&gt;.

З 26 ліпеня 1930 году ў рэспубліканскім падпарадкаваньні, 6 сельсаветаў зьліквідаванага [[Ляднянскі раён|Ляднянскага раёну]] далучаны да Дубровенскага раёну. З 20 лютага 1938 году ў Віцебскай вобласьці. 

25 сьнежня 1962 году раён скасаваны й далучаны да [[Аршанскі раён|Аршанскага раёну]] [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]]&lt;ref&gt;[http://busel.org/texts/cat1ee/id5ewxenr.htm Указ Прэзыдыюму Вярхоўнага Савету Беларускай ССР ад 25 сьнежня 1962 году. Пра ўзбуйненьне сельскіх раёнаў Рэспублікі Беларусь]{{Недаступная спасылка|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.
6 студзеня 1965 году Дубровенскі раён адноўлены ў складзе [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190423173630/http://busel.org/texts/cat1er/id5ewzenc.htm Указ Прэзыдыюму Вярхоўнага Савету Беларускай ССР ад 6 студзеня 1965 году. Пра стварэньне новых раёнаў Рэспублікі Беларусь]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

8 красавіка 2004 году [[Рэдзькаўскі сельсавет]] ліквідаваны. Усе населеныя пункты перададзеныя [[Засьценкаўскі сельсавет|Засьценкаўскаму сельсавету]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120520204953/http://old.bankzakonov.com/region/razdel24/time1/lavz0086.htm Рашэньне Віцебскага абласнога Савету дэпутатаў ад 8 красавіка 2004 г. №55 «Пра зьмену адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу раёнаў Віцебскай вобласьці»]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;

10 кастрычніка 2013 году ў склад [[Зарубскі сельсавет|Зарубскага сельсавету]] перададзеныя ўсе населеныя пункты — [[Быстрыёўка]], [[Гладкія]], [[Жарнеўка]], [[Кляны]], [[Кулакоўшчына (Віцебская вобласьць)|Кулакоўшчына]], [[Ляхаўка (Дубровенскі раён)|Ляхаўка]], [[Пячонкі (Віцебская вобласьць)|Пячонкі]], [[Хаетчына]], [[Цыбульскія]], [[Чырына (Дубровенскі раён)|Чырына]] — ліквідаванага [[Кляноўскі сельсавет|Кляноўскага сельсавету]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180311203419/http://pravo.by/document/?guid=3871&amp;p0=D913v0060692&amp;p1=1 «Об изменении административно-территориального устройства некоторых районов Витебской области». Решение Витебского областного Совета депутатов от 10 октября 2013 г. № 292]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

26 верасьня 2017 году [[Асінторфскі сельсавет|Асінторфскі]] і [[Засьценкаўскі сельсавет|Засьценкаўскі]] сельсаветы былі аб'яднаны ў адну адміністрацыйна-тэрытарыяльную адзінку — Асінторфскі сельсавет&lt;ref&gt;[http://pravo.by/document/?guid=12551&amp;p0=D917v0085296&amp;p1=1 Решение Витебского областного совета депутатов от 14 сентября 2017 г. № 218 «О некоторых вопросах административно-территориального устройства Дубровенского района Витебской области»]{{Недаступная спасылка|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

==Адміністрацыйны падзел==
У раёне налічваецца 148 населеныя пункты; 7 сельсаветаў: [[Асінторфскі сельсавет]], [[Валяўкоўскі сельсавет]], [[Дабрынскі сельсавет (Дубровенскі раён)|Дабрынскі сельсавет]], [[Зарубскі сельсавет]], [[Малабахаўскі сельсавет]], [[Маласавінскі сельсавет]], [[Пірагоўскі сельсавет]]

== Насельніцтва ==
* XX стагодзьдзе: 1927 год — 49 436 чал.; плошча — 945 км²; шчыльнасьць насельніцтва — 52,3 чал./км²; [[Ляднянскі раён]]  — 23 651 чал.;  плошча — 371 км²; шчыльнасьць насельніцтва — 63,7 чал./км²&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = «Вся Белоруссия». Настольная справочная книга|арыгінал = |спасылка = http://elib.shpl.ru/ru/nodes/14534#mode/inspect/page/5/zoom/4 |адказны = |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = Общество «Красного креста» |год = 1927|том = |старонкі = 50, 51 |старонак = 296|сэрыя = |isbn = |наклад = }}&lt;/ref&gt;. 1971 год — 32 100 чал. 1999 год — 22 500 чал.
* XXI стагодзьдзе: 2005 год — 19 500 чал.; 2006 год — 19 100 чал.; 2009 год — 16 974 чал.&lt;ref name=&quot;belstat&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20100918181046/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/1.2-2.pdf Перепись населения — 2009. Витебская область]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt; (перапіс); 2016 год — 14 637 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2016&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160706073652/http://www.belstat.gov.by/upload/iblock/567/567f8a4ac45cd80a949bb7bd7a839ca7.zip Численность населения на 1 января 2016 г. и среднегодовая численность населения за 2015 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;; 2017 год — 14 378 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2017&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20200813193913/http://belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_7192/ Численность населения на 1 января 2017 г. и среднегодовая численность населения за 2016 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;; 2018 год — 14 196 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2018&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20180405033656/http://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_8782/ Численность населения на 1 января 2018 г. и среднегодовая численность населения за 2017 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;

== Славутасьці ==
{{слупок-пачатак-малы}}
{{слупок-2}}
* У цэнтры [[Дуброўна|Дуброўны]] і за 100 м на ўсход ад упадзеньня ракі Дубровенкі ў Дняпро захаваліся 2 гарадзішчы, якія зьяўляюцца помнікамі археалёгіі.
* [[Кляштар бэрнардынаў (Дуброўна)|Кляштар бэрнардынаў]] ([[Дуброўна]], XVIII—пач. XIX ст.).
* [[Царква Сьвятой Тройцы (Дуброўна)|Царква Сьвятой Тройцы]] (пач. XIX ст.).
* Царква Покрыва Прасьвятой Багародзіцы — помнік архітэктуры пачатку XX ст. рэтраспэктыўна-расейскага стылю ў вёсцы [[Ланенка]].
* Гарадзішча пэрыяду раньняга жалезнага веку ў вёсцы [[Баброва (Дубровенскі раён)|Баброва]].
* Гарадзішча за 1 км на паўночны ўсход ад вёсцы [[Барадзіно (Дубровенскі раён)|Барадзіно]].
* Гарадзішча днепра-дзьвінскай культуры 1-га тыс. да н. э. й калочынскай культуры 3-й чв. 1-га тыс. н. э. ў вёсцы [[Гарманы]].
* Курганны могільнік ў вёсцы [[Глебава]].
* Два гарадзішчы ў ваколіцах вёсцы [[Карабанавічы]].
* Гарадзішча ў ваколіцах вёсцы [[Малое Бахава]].
* Курганны могільнік пэрыяду раньняга сярэднявечча на паўднёвай ускраіне вёсцы [[Сваташыцы]].
* Сядзібна-паркавы ансамбль у вёсцы [[Станіславова (Дубровенскі раён)|Станіславова]] на правым беразе Сьляпчанкі.
* Паселішчы днепра-дзьвінскай культуры пэрыяду мэзаліту й нэаліту ў ваколіцах вёсцы [[Чыжоўка (Віцебская вобласьць)|Чыжоўка]].
=== Страчаная спадчына ===
* Царква Сьв. Мікалая ([[Дуброўна]], XVIII ст.).
* Касьцёл Сьвятога Юрыя ([[Дуброўна]], XVIII ст.).
{{слупок-2}}
* Палац Любамірскіх ([[Дуброўна]], XVIII ст.).
* Сынагога ([[Дуброўна]], XIX ст.).
* Былая ўніяцкая царква Ўзьнясеньня Гасподняга ў былым мястэчку [[Баева]].
* Царква Прачыстай Багародзіцы ў вёсцы [[Кісялі (Дубровенскі раён)|Кісялі]].
* Былая ўніяцкая царква Покрыву Найсьвяцейшай Багародзіцы ў вёсцы [[Ланенка]].
* Былая ўніяцкая царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла ў вёсцы [[Ліцьвінава (Дубровенскі раён)|Ліцьвінава]].
* Царква Покрыва Багародзіцы (1745) у былым мястэчку [[Ляды (Дубровенскі раён)|Ляды]].
* Царква Сьвятога Апостала Яна Багаслова (1799) у былым мястэчку [[Ляды (Дубровенскі раён)|Ляды]].
* Царква Сьвятога Духа (1829) у былым мястэчку [[Ляды (Дубровенскі раён)|Ляды]].
* Царква Сьвятых Космы і Даміяна (1840) у былым мястэчку [[Ляды (Дубровенскі раён)|Ляды]].
* Сынагога ў былым мястэчку [[Ляды (Дубровенскі раён)|Ляды]].
* Каталіцкая капліца — на могілках ў вёсцы [[Малое Бахава]].
* Царква Дабравешчаньня Багародзіцы (XVIII стагодзьдзе) ў вёсцы [[Малое Савіна]].
* Царква Сьвятога Юрыя (XVIII стагодзьдзе) ў вёсцы [[Мардахі]]. 
* Былая ўніяцкая Сьвята-Духаўская царква ў вёсцы [[Міхалінава (Дубровенскі раён)|Міхалінава]].
* Былая ўніяцкая Мікалаеўская царква (XVIII стагодзьдзе) ў вёсцы [[Новая Тухінь]].
* Былая ўніяцкая царква Сьвятога Юрыя ў былым мястэчку [[Расасна]].
* Былая ўніяцкая царква Ўзьнясеньня Гасподняга ў вёсцы [[Сваташыцы]].
* Мікалаеўская царква ў вёсцы [[Холбні]].
* Былая ўніяцкая царква Ўзьнясеньня Гасподняга ў вёсцы [[Хоміна]].
* Мікалаеўская царква ў вёсцы [[Чырвоная Слабада (Маласавінскі сельсавет)|Чырвоная Слабада]].
* Былая ўніяцкая царква Ўзьнясеньня Гасподняга ў вёсцы [[Чырына (Дубровенскі раён)|Чырына]].
{{слупок-канец}}

== Асобы ==
{{слупок-пачатак-малы}}
{{слупок-2}}
Нарадзіліся ў Дубровенскім раёне:
* [[Казімер Семяновіч]] (*1600 — † па 1651) — інжынэр і тэарэтык артылерыі, мысьляр-гуманіст, вынаходнік шматступенчатае ракеты.
* [[Сяргей Заранка]], (*24.09.1818, [[Ляды (Дубровенскі раён)|Ляды]] — †20.12.1871, [[Масква]]) — [[жывапісец]]-партрэтыст.
* [[Маркел Савіцкі]] (*19.06.1898, [[Расасна]] — †24.07.1975, [[Горкі]]) — [[Доктар навук|доктар]] [[Сельская гаспадарка|сельскагаспадарчых навук]].
* [[Сяргей Ракіта]] (*15.10.1909, [[Ліцьвінава (Дубровенскі раён)|Ліцьвінава]] — †23.03.1942, ?) — беларускі [[пісьменьнік]].
* [[Міхаіл Мінковіч]] (*06.09.1914, [[Кіраёва (Дубровенскі раён)|Кіраёва]] — †17.08.1971, [[Менск]]) — міністар культуры [[БССР]] 1964—1971.
* [[Самуіл Эйдлін]] (*23.10.1914, [[Баева]] — †31.03.1989, [[Самара]]) — габрэйскі [[паэт]], [[пісьменьнік]].
* [[Іван Авекаў]] (*19.05.1919, [[Асінаўка (Дубровенскі раён)|Асінаўка]] — †17.04.1943, [[Данкаў]], [[Ліпецкая вобласьць]], [[Расея]]) — капітан авіяцыі, камандзір авіяэскадрыльлі. [[Герой Савецкага Саюзу]] 24 жніўня 1943 году.
* [[Мікола Гарулёў]] (*06.11.1919, [[Баева]] — †07.05.1980, [[Менск]]) — беларускі [[паэт]], [[пісьменьнік]], [[драматург]], [[перакладчык]], [[сцэнарыст]].
* [[Аляксей Груца]] (*09.05.1924, [[Пішчыкі]] — †27.02.2017, [[Менск]]) — [[беларусы|беларускі]] [[мовазнаўства|мовазнавец]], [[Доктар навук|доктар]] [[Філялёгія|філялягічных навук]], [[прафэсар]].
* [[Віталь Карпанаў]] ({{Н}} 1982) — сьпявак і кампазытар, аўтар песьні «[[Хата бацькоў]]» (2021).
* [[Іван Лепешаў]] (*23.10.1924, [[Іскозы]] — †12.10.2014, [[Горадня]]) — [[беларусы|беларускі]] [[мовазнаўства|мовазнавец]], [[Доктар навук|доктар]] [[Філялёгія|філялягічных навук]], [[прафэсар]].
{{слупок-2}} 
* [[Васіль Праскураў]] (*25.08.1926, [[Негаціна]] – †22.05.1987, [[Ганцавічы]]) – [[журналіст]], [[пісьменьнік]], [[публіцыст]].
* [[Сяргей Назараў]] (*14.10.1928, [[Барадзіно (Дубровенскі раён)|Барадзіно]] — †11.08.1999 [[Менск]]) — акадэмік, [[Доктар навук|доктар]] [[Тэхнічныя навукі|тэхнічных навук]], [[прафэсар]].
* [[Віктар Грыбкоўскі]] (*30.04.1932, [[Асташкавічы (Віцебская вобласьць)|Асташкавічы]] – †26.10.2000, [[Менск]]) – доктар фізыка-матэматычных навук, прафэсар.
* [[Мікола Апіёк]] (*20.10.1935,  [[Макараўка (Дубровенскі раён)|Макараўка]]) — [[маляр|жывапісец]] ў жанрах пейзажа, партрэта, тэматычнай карціны, нацюрморта, а таксама ў станковай графіцы і сцэнаграфіі.
* [[Эрнэст Ялугін]] (*19.11.1936, [[Асінаўка (Дубровенскі раён)|Асінаўка]] — †25 чэрвеня 2022, [[Менск]]) — беларускі [[пісьменьнік]].
* [[Рэгіна Харошка]] (* 07.05.1938, [[Асінторф]]) — беларуская вучоная фізычных і хімічных навук.
* [[Анатоль Магіленка]] (*10.08.1938, [[Карабанавічы]] — †02.09.1997, [[Віцебск]]) — [[Доктар навук|доктар]] вэтэрынарных навук, [[прафэсар]], рэктар [[Віцебская дзяржаўная акадэмія вэтэрынарнай мэдыцыны|Віцебскай дзяржаўнай акадэмія вэтэрынарнай мэдыцыны]].
* [[Уладзімер Якавенка]] (*08.10.1938, [[Чырына (Дубровенскі раён)|Чырына]]) — беларускі [[фізык]].
* [[Уладзімер Ладысеў]] (*03.03.1940, [[Вялікая Дзяцель]] — 24.05.2017, [[Менск]]) — беларускі [[гісторык]]. [[Доктар гістарычных навук]] (1989). [[Прафэсар]] (1990).
* [[Аляксей Дудараў]] (*06.06.1950, [[Кляны]] — †27.02.2023)) — беларускі [[драматург]] і кінадраматург.
* [[Васіль Гапееў]] (*21.01.1951, [[Волева]])  — беларускі чыгуначны дзеяч, палітык і дыплямат.
* [[Валянціна Абразова]] (*29.03.1957, [[Асінторф]]) — беларуская спартсмэнка-біятляністка.
{{слупок-канец}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
{{слупок-пачатак-малы}}
{{слупок-2}}
* Бурак Ф. Ф., Лявіцкая П. І., Рудава Г. П., Янюк М. Ф. Дубровенскі раён. {{Літаратура/Энцыкляпэдыя прыроды Беларусі|2}} С. 230 — 231.
* {{артыкул|аўтар =Барышаў Г. І., Грыцкевіч А. П.| частка = |загаловак =Дубровенскі раён: XIII (№ 1335 — № 1414)|арыгінал = |спасылка =http://orda.of.by/.lib/spik/vit/259|адказны =Рэдкал.: [[Станіслаў Марцэлеў|С. В. Марцэлеў]] (гал. рэд.) і інш.|выданьне=[[Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі]]|тып=энцыкляпэдыя|месца=[[Менск]]|выдавецтва=Беларуская энцыклапедыя |год=1985|выпуск=|том=Віцебская вобласьць|нумар= | старонкі=259 — 270 |isbn=}}
* {{артыкул|аўтар =Кахноўская, Раіса.| частка = |загаловак =«Дубровенскі раён» |арыгінал = |спасылка =|адказны =М. В. Біч і інш.|выданьне=[[Энцыкляпэдыя гісторыі Беларусі]]. У 6 т. Т. 3: Гімназія — Кадэнцыя.|тып=|месца=Мн.|выдавецтва=БелЭн.|год=1996 |выпуск=|том=3|нумар= |старонкі=308, 309|isbn=5-85700-074-2}}
* {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =«Памяць Беларусі 1941  — 1945». Рэспубліканская кніга.|арыгінал = |спасылка = |адказны =Рэдкал.: [[Генадзь Пашкоў|Г. П. Пашкоў]] і інш. |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =Беларусая энцыклапедыя |год =2005 |том = |старонкі =184 — 187|старонак =592 |сэрыя = |isbn =985-11-0322-5 |наклад =15000 }}.
{{слупок-2}}
* {{Літаратура/Памяць/Дубровенскі раён|1}}  
* {{Літаратура/Памяць/Дубровенскі раён|2}}
* {{артыкул|аўтар =Смалякоў Г. С.| частка = |загаловак =Дубровенскі раён.|арыгінал = |спасылка =|адказны =Рэдкал.: [[Генадзь Пашкоў|Г. П. Пашкоў]]|і інш.|выданьне=[[Беларуская энцыкляпэдыя|Беларуская энцыклапедыя: у 18 т.]]|тып=энцыкляпэдыя|месца=Мінск |выдавецтва=Беларуская энцыклапедыя |год=1998  |выпуск=|том=6: Дадаізм — Застава|нумар= | старонкі=246 — 247 |isbn=985-11-0035-8}}
* Шаўрова А. А. Дубровенскі раён. // {{Літаратура/БелСЭ|4}} С. 304, 305.
{{слупок-канец}}

== Вонкавыя спасылкі ==
{{слупок-пачатак-малы}}
{{слупок-2}}
* [http://www.radzima.org/be/gorad/dubrouna.html Краявіды на radzima.org]
* {{Глёбус Беларусі|{{НАЗВА_СТАРОНКІ}}}}
{{слупок-2}}
* {{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 17 траўня 2013| url = http://pridvinie.vlib.by/index.php/dubrovenski-rajon | копія = | дата копіі = | загаловак = Дубровенскі раён| фармат = | назва праекту = | выдавец =[[Віцебская абласная бібліятэка|«Віцебская абласная бібліятэка»]]. | дата доступу = | accessyear =  | мова = | камэнтар = }}
* [https://web.archive.org/web/20070621164653/http://vn.belinter.net/kraeved/14.html Дубровеншчына ў складзе Вялікага княства Літоўскага]
{{слупок-канец}}

{{Дубровенскі раён}}
{{Віцебская вобласьць}}

[[Катэгорыя:Дубровенскі раён| ]]</text>
      <sha1>pgtv2dha5wfk6u5fex89pjek5s3cgvh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Partyzone</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6355</id>
    <revision>
      <id>2679280</id>
      <parentid>2437964</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T07:10:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2679280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6622" sha1="plidrr573nf0b4uno5f6e5nzifsxc4e" xml:space="preserve">'''partYzone''' — беларускі рок-гурт зь [[Менск]]у, заснаваны ў 1994 годзе.

== Біяграфія ==

Менскі гурт PARTYZONE утвораны ў 1994 годзе Яўгенам Цылікавым (гітара) і Ўладзімерам Гнутавым (вакал). Першапачаткова гурт выконваў традыцыйны гард-рок на ангельскай мове, але паступова перайшоў да new metal з элемэнтамі індастрыялу (у выніку стыль гурта наблізіўся да гучаньня [[Rammstein]]), карыстаючыся беларускаю мовай&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=|title=СЕМЬ ДНЕЙ ИСТОРИИ :: БЕЛОРУССКОГО РОК-Н-РОЛЛА|url=http://www.nestor.minsk.by/mg/articles/2005/46/0600.html|dead-url=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200909152334/http://www.nestor.minsk.by/mg/articles/2005/46/0600.html|archive-date=2020-09-09|accessdate=2020-09-09|issue=46|year=2005|publisher=[[Музыкальная газета]]|language=ru}}&lt;/ref&gt;.
{{Перакласьці}}
* Красавік 1994 — утварэньне гурта.
* Травень 1994 — удзел у фэстывалі Next Stop
* Август 1997 — альбом ''[[Can't Fly]]'' — узор цудоўнага гард-року з доляю экспэрымэнту.
* 1994—1997 — канцэрты ў клюбах, на канцэртных пляцоўках, на фэстывалях «Рок супраць наркотыкаў», «Рок супраць СНІДу» ды інш.
* 1997—2000 — творчая пярэрва.
* 2000 — абнаўленьне дзейнасьці, новы склад, новы напрамак працы.
* Красавік 2002 — удзел у кампіляцыі «Hardcoreмания: чаду!», прэзэнтацыя ў «Парк-клюбе»
* Ліпень 2002 — Partyzone бярэ GrandPrix фэстывалю «[[Басовішча]] XIII» (Польшча)
* Сьнежань 2002 — выхад альбому ''[[Трэба Рабіць!]]'' і яго прэзэнтацыя ў клюбе «Акварыюм»
* Красавік 2003 — удзел у кампіляцыі «Hard Live Heavy Music II», прэзэнтацыя праекту.
* Травень 2003 — удзел у «Рок-каранацыі» ў к/з «Мінск»
* Ліпень 2003 — выступ на фэстывалі «Басовішча XIV» ў якасьці гасьцей.
* Ноябрь 2003 — удзел у трыб’юце «N.R.M.» і яго прэзэнтацыі
* Красавік 2004 — удзел у альтэрнатыўным фэстывалі «Генералы айчыннага року», выхад аднайменнай кампіляцыі
* Март 2004 — удзел у кампіляцыі «[[Hard Life Heavy Music III — Metallection]]»
* Май 2005 — выхад альбому ''[[Сьмерці няма]]''
* Июль 2005 — удзел у фэстфвалі «Басовішча XVI» ў якасьці гасьцей
* Май 2006 — удзел у кампіляцыі «Metallection 4»
* 2006—2011 — падрыхтоўка новай праграмы, выступы ў клюбах, на разнастайных пляцоўках
* Март 2008 — удзел у кампіляцыі «НезалежныЯ»
* Август 2008 — удзел у фэстывалі «[[Be Free]]» ўва Львове
* Август 2009 — удзел у фэстывалі «[[Be Free]]» ў Чарнігаве
* Май 2011 — выхад новага альбому ''[[Падаць і ўзлятаць]]''

== Дыскаграфія ==

=== Альбомы ===
* ''[[Can't Fly]]'' (1996)
* ''[[Трэба рабіць]]'' (2002)
* ''[[Сьмерці няма]]'' (2005)
* ''[[Падаць і ўзлятаць]]'' (2011)

=== Удзел у складанках ===
* ''[[Hardcoreманія: чаду!]]'' (2002) — «Бывайце, выбачайце…»
* ''[[Hard Life Heavy Music II]]'' (2003) — «Парай дарогу!»
* ''[[Viza Незалежнай Рэспублікі Мроя]]'' (2003) — «Партызанская»
* ''[[FuckShowBiz]]'' (2003) — «Mad About You»
* ''[[Генералы айчыннага року]]'' (2004) — «Сьмерці няма»
* ''[[Hard Life Heavy Music III - Metallection]]'' (2004) — «Смутак»
* ''[[Прэм’ер Тузін 2005]]'' (2005) — «Маё сэрца»
* ''[[Прэм’ер Тузін 2006]]'' (2006) — «Ляці за край»
* ''[[Metallection 4]]'' (2006) — «Karani»
* ''[[НезалежныЯ]]'' (2008) — «Розум»
* ''[[Беларускі глёбус]]'' (2009) — «Сонца»
* [[Budzma The Best Rock / Budzma The Best Rock/New|''Budzma The Best Rock / Budzma The Best Rock/New'']] (2009) — «Serca»

== Удзельнікі ==
* [[Яўген Цылікаў]]: [[гітара]], аўтар, стваральнік
* [[Іван Давыдоўскі]]: [[бас-гітара]]
* [[Дзяніс Вячэрскі]]: [[сьпеў]]
* [[Аляксей Ефрэменка]]: [[ударная ўстаноўка]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{Кніга
|аўтар          = [[Зьміцер Падбярэскі|Д.П.]]
|імя            = 
|прозьвішча     = 
|частка         = «PARTYZONE»
|загаловак      = Энцыклапедыя беларускай папулярнай музыкі
|арыгінал       = 
|спасылка       = 
|адказны        = уклад. [[Зьміцер Падбярэскі|Дз. Падбярэзскі]] і інш
|выданьне       = 
|месца          = [[Менск|Мінск]]
|выдавецтва     = [[Зьміцер Колас|Зміцер Колас]]
|год            = 2008
|том            = 
|старонкі       = 244
|старонак       = 368
|сэрыя          = 
|isbn           = 978-985-6783-42-8
|наклад         = 2000
|мова=be
}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20201203075855/https://partyzone-by.wixsite.com/partyzone Афіцыйная старонка гурта]

[[Катэгорыя:Беларускія музычныя гурты]]
[[Катэгорыя:Беларускія рок-гурты]]
[[Катэгорыя:Гурты ў стылі індастрыял-мэтал]]</text>
      <sha1>plidrr573nf0b4uno5f6e5nzifsxc4e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ян Чыквін</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18612</id>
    <revision>
      <id>2679252</id>
      <parentid>2605488</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T00:46:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2679252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28676" sha1="l4ftarefvnqbc8feyess1naso3iuwd1" xml:space="preserve">{{Пісьменьнік
|Імя                 = Ян Чы́квін
|Арыгінал імя        = 
|Жанчына             = 
|Партрэт             = Ян Чыквін.jpg
|Памер               = 
|Апісаньне           = Ян Чыквін у пачатку 2000-ых гадоў
|Імя пры нараджэньні = 
|Псэўданімы          = 
|Дата нараджэньня    = {{Нарадзіўся|18|5|1940|1}}
|Месца нараджэньня   = [[Дубічы Царкоўныя]], [[Кляшчэльскі раён]], [[Берасьцейская вобласьць]], [[БССР]], [[СССР]]
|Дата сьмерці        = {{Памёр|14|11|2022|}}
|Месца сьмерці       = [[Бельск-Падляскі|Бельск]], [[Падляскае ваяводзтва]], [[Польшча]]
|Род дзейнасьці      = 
|Гады актыўнасьці    = 
|Кірунак             = 
|Жанр                = 
|Мова                = 
|Мова2               = 
|Дэбют               = 1957
|Значныя творы       = 
|Прэміі              = 
|Узнагароды          = 
|Подпіс              = 
|Апісаньне подпісу   = 
|ВікіКрыніца         = 
|ВікіКрыніца пераклады на беларускую = 
|Палічка             = 
|Камунікат           = 
|Сайт                = 
}}
{{Цёзкі}}
'''Ян Чы́квін''' ({{мова-pl|Jan Czykwin}}; 18 траўня 1940, [[Дубічы Царкоўныя]], [[Кляшчэльскі раён]], [[Берасьцейская вобласьць]], цяпер [[Падляскае ваяводзтва]], [[Польшча]] — 14 лістапада 2022&lt;ref&gt;[https://nashaniva.com/303081 Памёр паэт Ян Чыквін], Наша Ніва, 14-11-2022 &lt;/ref&gt;) — беларускі паэт у Польшчы&lt;ref name=&quot;белпісьмпольшчы&quot;&gt;{{Кніга|аўтар          = Ян Чыквін|імя            = |прозьвішча     = |частка         = |загаловак      = Беларускія пісьменнікі Польшчы. Другая палова ХХ ст.|арыгінал       = |спасылка       = |адказны        = прадм. У. Конана|выданьне       = |месца          = [[Менск]]|выдавецтва     = [[Беларускі кнігазбор]]|год            = 2000|том            = |старонкі       = 415—438|старонак       = 576|сэрыя          = |isbn           = 985-6318-80-7|наклад         = 2000}}&lt;/ref&gt;, гісторык беларускай і расейскай літаратуры, перакладнік, доктар гуманітарных навук, прафэсар, грамадзкі дзяяч.

== Жыцьцяпіс ==
Ян Чыквін нарадзіўся 18 траўня 1940 году ў вёсцы Дубічы-Царкоўныя [[Кляшчэльскі раён|Кляшчэльскага раёну]] [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейскай вобласьці]] (цяпер [[Падляскае ваяводзтва]], [[Польшча]]) у сям’і настаўніка. У 1959 годзе скончыў агульнаадукацыйны ліцэй зь беларускай мовай навучаньня ў Бельску-Падляскім, а потым скончыў русыстыку ў [[Варшаўскі ўнівэрсытэт|Варшаўскім унівэрсытэце]] (1964). З 1964 па 1969 гады рабіў настаўнікам расейскае мовы і літаратуры ў сярэдняе школе ў Беластоку. Ад 1969 навуковы супрацоўнік філіі Варшаўскага ўнівэрсытэту ў [[Беласток]]у, у 1985—1997 — Варшаўскага ўнівэрсытэту, дзе быў дацэнтам катэдры беларускага мовазнаўства. З 1988 году стаў старшынём  [[Белавежа (аб’яднаньне)|літаратурнае грамады Белавежа]]. З 1998 году пачаў рабіць у [[Беластоцкі ўнівэрсытэт|Беластоцкім ўнівэрсытэце]]&lt;ref&gt;Хто ёсць хто сярод беларусаў свету. Энцыклапедычны даведнік. Частка 1. Беларусы і ўраджэнцы Беларусі ў памежных краінах / Рэдакцыйная калегія: А. Мальдзіс і інш. - Мн. &quot;Энцыклапедыкс&quot;, 2000. - 334 с.&lt;/ref&gt;.

== Творчасьць ==
[[Выява:Ян Чыквін Віктар Швед Адам Мальдзіс.jpg|зьлева|міні|У Доме творчасьці пісьменьнікаў &quot;Іслач&quot;. Зьлева направа: Ян Чыквін, [[Віктар Швед]], [[Адам Мальдзіс]]. Прыблізна 1980-ыя гады.]]
Пачаў друкавацца ў 1957 годзе на старонках «[[Ніва (газэта)|Нівы]]». Ад 1969 году — сябар Польскага таварыства русістаў, ад 1970 году — [[Саюз польскіх пісьменьнікаў|Саюзу польскіх пісьменьнікаў]], ад 1991 году — Міжнароднай асацыяцыі беларусыстаў, ад 1996 году — беларускага ПЭН-цэнтру. Ад 1989 году — старшыня [[Белавежа (аб’яднаньне)|Беларускага літаратурнага таварыства «Белавежа»]], ад 1990 году працаваў рэдактарам выдавецкай сэрыі &quot;Бібліятэка Беларускага літаратурнага аб’яднаньня «Белавежа»&quot;, ад 1998 году — рэдакторам часопісу «[[Тэрмапілы]]».

== Дзейнасьць ==
Творчасьць [[Сакрат Яновіч|Сакрата Яновіча]], па мысьлі Яна Чыквіна, — найбольш прыкметная зьява сярод прыгожага пісьменства ў Польшчы&lt;ref name=&quot;янчыквін&quot;&gt;{{Кніга
|аўтар          = |імя            = Ян|прозьвішча     = Чыквін|частка         = |загаловак      = Па прызванні і абавязку: літаратурны-крытычныя артыкулы|арыгінал       = |спасылка       = |адказны        = |выданьне       = |месца          = [[Беласток]]|выдавецтва     = [[Беластоцкі ўнівэрсытэт]]|год            = 2005|том            = |старонкі       = 203|старонак       = 236|сэрыя          = |isbn           = 83-7431-034-0|наклад         = }}&lt;/ref&gt;. Сакрат Яновіч у Польшчы закранаў тэматыку Беларусі й беларусаў, а гэта прыцягвала сярод польскіх дасьледчыкаў пільную ўвагу да тае тэматыкі ў друку Польшчы&lt;ref&gt;Henryk Bereza, Na pograniczu, «Tygodnik kulturalny», — 1973, — nr. 10.&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;Jan Kurowski, Swiat jako mala wioska, «Nadodrze», — 1978, — nr. 3.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Zygmunt Trziszka, Sokrata Janowicza wiersz proza i proza wierszem, «Fakty 79», — 1979, — nr. 32.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Adam Michnik, Bialoruska ballada, «Zeszyty literackie», — Парыж, — 1985/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Krzysztof Sacharczuk, Bialoruskie doswiadczenie pogranicza w ujeciu Sokrata Janowicza, «Przeglad Humanistyczny», — 1990, — nr. 10.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Lidia Wojcik, Bez namaczania, «Polityka», — 1993, — nr. 45.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pawel Lankowski, Na pograniczu dwoch tozsamosci, «Pomerania», — 1994, — nr. 4.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Wiktor Woroszylski, W malej ojczyznie Sokrata Janowicza, «Rzeczpospolita», — 1994, — nr. 6—7.VIII.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;янчыквінводгук&quot;&gt;{{Кніга
|аўтар          = |імя            = Ян|прозьвішча     = Чыквін|частка         = |загаловак      = Па прызванні і абавязку: літаратурны-крытычныя артыкулы|арыгінал       = |спасылка       = |адказны        = |выданьне       = |месца          = [[Беласток]]|выдавецтва     = [[Беластоцкі ўнівэрсытэт]]|год            = 2005|том            = |старонкі       = 204—205|старонак       = 236|сэрыя          = |isbn           = 83-7431-034-0|наклад         = }}&lt;/ref&gt;. Працягам дзейнасьці Сакрата Яновіча стаў выхад у сьвет новае кнігі па-польску «Беларусь, Беларусь» (Варшава, 1987), вакол якой у свой час разгарэліся перапіска і «страсьці-напасьці»&lt;ref&gt;Логіка сэрцам, эмоцыя розуму // «[[Ніва (газэта)|Ніва]]», — 1989, — н-р. 36.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Marek Karp, Krynki — obcosc i bliskosc, «Wiez», — 1987, — nr. 4.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jerzy Tomaszewski, Pozostac bialorusinem, «Polityka», — 1987, — nr. 41.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Zbigniew Bauer, Nie tak..., «Zdanie», — 1987, — nr. 6.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Wladyslaw Serski, Zawinil czas?, «Gazeta Wspolczesna», — 1987, — nr. 91.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Krzysztof Kopka, Bialoruska goraczka Sokrata Janowicza, «Tygodnik Kulturalny», — 1988, — nr. 47.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kazimierz Podlaski, O narodowej kondycji Bialorusinow — polemika z ksiazka Sokrata Janowicza, «Nowa Koalicja», — 1988, — nr. 6.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Andrzej Drawicz, Zatrzymajmy sie na Bialorusi, «Powsciagliwosc i Praca», — styczen 1988.&lt;/ref&gt;.

Сакрат Яновіч часта падымае пытаньне жыцьця «блудных сыноў», якія ад'язджаюць з радзімы і забываюць свае карані, бацькоў, айчыну, ідуць множыць славу чужых народаў, а гэта вяжыць Сакрата Яновіча зь [[Віктар Швед|Віктарам Шведам]] і [[Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Вінцэнтам Дунін-Марцінкевічам]]&lt;ref name=&quot;блудсыняновіч&quot;&gt;{{Кніга
|аўтар          = |імя            = Ян|прозьвішча     = Чыквін|частка         = |загаловак      = Па прызванні і абавязку: літаратурны-крытычныя артыкулы|арыгінал       = |спасылка       = |адказны        = |выданьне       = |месца          = [[Беласток]]|выдавецтва     = [[Беластоцкі ўнівэрсытэт]]|год            = 2005|том            = |старонкі       = 210|старонак       = 236|сэрыя          = |isbn           = 83-7431-034-0|наклад         = }}&lt;/ref&gt;. У Польшчы літаратары і дасьледчыкі адносяць творчасьць Сакрата Яновіча да сялянскае плыні польскае літаратуры (яшчэ сярод іх можна назваць [[Веслаў Мысьліўскі]], [[Юльян Кавалец]])&lt;ref name=&quot;чыквініяновіч&quot;&gt;{{Кніга
|аўтар          = |імя            = Ян|прозьвішча     = Чыквін|частка         = |загаловак      = Па прызванні і абавязку: літаратурны-крытычныя артыкулы|арыгінал       = |спасылка       = |адказны        = |выданьне       = |месца          = [[Беласток]]|выдавецтва     = [[Беластоцкі ўнівэрсытэт]]|год            = 2005|том            = |старонкі       = 212|старонак       = 236|сэрыя          = |isbn           = 83-7431-034-0|наклад         = }}&lt;/ref&gt;. Водгук аб аповесьці «[[Самасей]]» даў Ян Чыквін карокі, але добры:

{{пачатак цытаты}}
Я стаў чытаць — і ахаць ад задавальненьня: даўненька так у смак не чыталася па-беларуску!
{{канец цытаты|крыніца=Ян Чыквін. «Шлях па крузе»&lt;ref name=&quot;чыквініяновіч&quot;/&gt;.}}

Сакрат Яновіч піша пра Андрэя Антошку:
{{пачатак цытаты}}
Ён яшчэ не адчуваў гаркаты ад перажытага, не разумеў, што кожны чалавек бывае ня тым, кім хацеў бы ў жыцьці сваім быць. Бывае тым, кім дазволена яму быць; Жыву зь няясным адчуваньнем недахопу нечага самага важнага; Усё-такі мы самасеі...
{{канец цытаты|крыніца=Ян Чыквін. «Шлях па крузе»&lt;ref name=&quot;чыквінсамасей&quot;&gt;{{Кніга
|аўтар          = |імя            = Ян|прозьвішча     = Чыквін|частка         = |загаловак      = Па прызванні і абавязку: літаратурны-крытычныя артыкулы|арыгінал       = |спасылка       = |адказны        = |выданьне       = |месца          = [[Беласток]]|выдавецтва     = [[Беластоцкі ўнівэрсытэт]]|год            = 2005|том            = |старонкі       = 219|старонак       = 236|сэрыя          = |isbn           = 83-7431-034-0|наклад         = }}&lt;/ref&gt;.}}

У. Рубанаў назваў Андрэя Антошку асобаю «псіхічна зламанаю»&lt;ref name=&quot;чыквінрубанаў&quot;&gt;{{Кніга
|аўтар          = |імя            = Ян|прозьвішча     = Чыквін|частка         = |загаловак      = Па прызванні і абавязку: літаратурны-крытычныя артыкулы|арыгінал       = |спасылка       = |адказны        = |выданьне       = |месца          = [[Беласток]]|выдавецтва     = [[Беластоцкі ўнівэрсытэт]]|год            = 2005|том            = |старонкі       = 220|старонак       = 236|сэрыя          = |isbn           = 83-7431-034-0|наклад         = }}&lt;/ref&gt;.

Аповесьць «Самасей» Сакрат Яновіч пісаў у другое палове 1970-ых гадоў. Яны ў ПНР былі неадназначным часам. Іх было цяжка апісаць у творы. Можа таму ў ім засярэджана на нутраных сьвеце чалавека, а не на зьнешніх грамадзкіх падзеях. Па жанру «Самасей» — аўтабіяграфічная аповесьць&lt;ref name=&quot;другоечытаньне&quot;&gt;[https://archive.org/details/kamunikat-36213-1.pdf/page/n5/mode/1up Другое чытанне] ў газэце [[Ніва (газэта)|Ніва]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;чыквініяновіч&quot;/&gt;, бо яна ўключае падзеі з жыцьця Андрэя Антошкі. Ён паходзіць з Крынак, дзе нарадзіўся Сакрат Яновіч. Жыве Андрэй Антошка ў Беластоку, а Сакрат Яновіч таксама жыве ў Беластоку. Андрэй Антошка адчуваў сабе прыніжаным, бо ня меў у месьце апекі, абароны. Вось чаму Андрэй Антошка хоча выбіцца ў людзі, быць начальнікам, быць панам. Ян Чыквін убачыў у «Самасеі»&lt;ref name=&quot;чыквініяновіч&quot;/&gt; канфлікт места й вёскі (як адрознымі культурнымі й звычаёвымі супольнасьцямі), які быў 1970-ыя гады ў Польшчы і БССР, бадай, што, адным з самых глыбокіх і цяжкіх пытаньняў грамадзкага жыцьця. У БССР тое пытаньне разьвівалі: [[Кузьма Чорны]], [[Іван Мележ]], [[Вячаслаў Адамчык]], [[Іван Пташнікаў]], В. Карамазава і інш. У час У. Гамулкі, Э. Герка сяляне Беласточчыны рушылі ў места Беласток, каб забыцца на свае сялянскія карані&lt;ref name=&quot;поглядыяновіча&quot;&gt;{{Кніга
|аўтар          = |імя            = Сакрат|прозьвішча     = Яновіч|частка         = |загаловак      = Ня жаль пражытага. Ўспаміны|арыгінал       = |спасылка       = |адказны        = [[Юры Хмялеўскі]]|выданьне       = |месца          = [[Беласток]]|выдавецтва     = |год            = 2002|том            = |старонкі       = 142&amp;mdash;143|старонак       = 189|сэрыя          = [[Бібліятэка Белавежы (БЛА)|Бібліятэка БЛА Белавежа]]|isbn           = |наклад         = }}&lt;/ref&gt;. Адмоўнае бачаньне Беластоку ўвёў у Польшчы [[Мэльхіёр Ваньковіч]], якія паходзіў зь земляў Беларусі. Марыя Дамброўская назвала Беласток местам сьметнікам, якое выклікае агіду. Затым сацыёлагі, між іншым Уладзімер Паўлючук, гэтакія адносіны перанесьлі на ўсю Беласточчыну. Падтрымліваў адмоўныя адносіны беластоцкі польскамоўны часопіс «[[Кантрасты]]», калі яго рэдактарам стаў Клеменс Крыжагорскі (ён паходзіў з Уроцлаву і ня быў беларусам). У 1968 годзе ў Беласток прыехала група журналістаў, каб пісаць аб узроўні Беласточчыны. Іменна, пасьля таго ў «Кантрастах» пачалі пісаць аб насельнікаў вёсак Беласточчына як аб «задрыпанцах у заднім праходзе»&lt;ref name=&quot;чыквінадрыпанцы&quot;&gt;{{Кніга
|аўтар          = |імя            = Ян|прозьвішча     = Чыквін|частка         = |загаловак      = Па прызванні і абавязку: літаратурны-крытычныя артыкулы|арыгінал       = |спасылка       = |адказны        = |выданьне       = |месца          = [[Беласток]]|выдавецтва     = [[Беластоцкі ўнівэрсытэт]]|год            = 2005|том            = |старонкі       = 218|старонак       = 236|сэрыя          = |isbn           = 83-7431-034-0|наклад         = }}&lt;/ref&gt;. У 1973 годзе пасьля 6-га зьезду ПАРП сакратаром Беластоцкага Ваяводзкага Выкакому ПАРП стаў З. Куроўскі. Ён паходзіў зь сярэдзіны Польшчы, а не зь Беласточчыны. Раней быў Аркадзь Лашэвіч, які быў зь [[Бераставіцкі раён|Бераставіччыны]]. У 1974 годзе З. Куроўскі пасадзіў галоўным рэдактарам «Кантрастаў» К. Крыжагорскага. Вобраз Беласточчыны пачаў мяняцца на горшае&lt;ref name=&quot;чыквінадрыпанцы&quot;/&gt;. У 1978 годзе пад рэдакцыяй К. Крыжагорскага «Адыдзіце ад нас усе страхі»{{Заўвага|Па-польску назва кнігі «Odejdzcie od nas wszystkie strachy».}}, дзе адным з пісьменьнікаў быў Сакрат Яновіч. Ён напісаў допіс у тую кнігу пад назваю «Адным шляхам нам у горад»{{Заўвага|Па-польску назва кнігі «Po drodze nam bylo do miasta».}}. У ім пісаў аб комплексе нацыянальнае прыніжынасьці.

Сакрат Яновіч гаварыў аб Яну Чыквіне ў 1998 годзе наступнае:

{{пачатак цытаты}}
Спалучэньне таленавітага мастака слова з строга [[Лёгіка|лягічным навукоўцам]]. Прычым — каторы ўжо год старшыня [[Белавежа (аб’яднаньне)|Беларускага літаратурнага аб'яднаньня «Белавежа»]], добры старшыня, які стабілізаваў гэту арганізацыю, прыдаў ёй пэрспэктыву.
{{канец цытаты|крыніца=[[Сакрат Яновіч]]. «Рабіць сваё (Зь Янам Чыквіным гутарыць Сакрат Яновіч)»&lt;ref name=&quot;яновічпраячыквін&quot;&gt;{{Кніга
|аўтар          = |імя            = Сакрат|прозьвішча     = Яновіч|частка         = |загаловак      = Па прызванні і абавязку: літаратурны-крытычныя артыкулы|арыгінал       = |спасылка       = |адказны        = |выданьне       = |месца          = [[Беласток]]|выдавецтва     = [[Беластоцкі ўнівэрсытэт]]|год            = 2005|том            = |старонкі       = 231 |старонак       = 236|сэрыя          = |isbn           = 83-7431-034-0|наклад         = }}&lt;/ref&gt;.}}

Ян Чыквін бачыў у дзейнасьці Белавежа спачатку чатыры адрэзкі часу, а пазьней у 1998 годзе сказаў, што іх у Белавежы толькі два-тры&lt;ref name=&quot;яновічпраячыквін&quot;/&gt;:
* пэрыяд кампрэсыі (1960-ыя і 1970-ыя гады)
* пэрыяд застою (1980-ыя гады)
* 1990-ыя гады — пэрыяд дэкампрэсыі

У першы пэрыяд пануе эстрадная, патрыятычна-ідэалягічная й рытарычна-дыдактычная вершатворчасьць, разьлічаная на слухача на стадыёне, амфітэатры, кіназалі. Гэта быў зорны час [[Алесь Барскі|Алеся Барскага]]&lt;ref name=&quot;яновічпраячыквін&quot;/&gt;. Быў прымус пісаць многа, асабліва на пэўныя дні году: Кастрычнікі пераварот, Дзень жанчын і г.д.

Трэці ж пэрыяд гэта раўнавага прозы й паэзыі. Паэзыя ў асноўным рэфлексыўная, мэдытатыўная. Яна й проза, таксама, патрабуе не вушэй, а вачэй, роздуму. 1990-ыя гады былі часам Сакрата Яновіча&lt;ref name=&quot;яновічпраячыквін&quot;/&gt;. Паменшыўся прымус на абавязак пісаньня твораў.

== Узнагароды ==
[[Выява:Юры Валкавыцкі Сакрат Яновіч Ян Чыквін 2000 году.jpg|міні|Зьлева направа: [[Георгі Валкавыцкі]], [[Сакрат Яновіч]], Ян Чыквін. [[Польшча]], м. [[Беласток]], Цэнтар Праваслаўнае Культуры. Восень 2000 году.]]
За распаўсюджваньне культуры 28 красавіка 2008 быў узнагароджаны залатым мэдалём «Glorіa Artіs»&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20211122220630/http://www.mkidn.gov.pl/pages/strona-glowna/ministerstwo/odznaczenia/medal-zasluzony-kulturze---gloria-artis.php у калёнку «Szukaj» трэба напісаць імя па польску]&lt;/ref&gt;.

За актыўную дзейнасьць па папулярызацыі беларускай культуры, мовы й літаратуры, значны асабісты ўнёсак у разьвіцьцё міжкультурных сувязяў і ўмацаваньне добрасуседзкіх адносін паміж Рэспублікай Беларусь і Рэспублікай Польшча 10 верасьня 2015 узнагароджаны мэдалём [[Мэдаль Францішка Скарыны|Францішка Скарыны]]&lt;ref&gt;[http://president.gov.by/by/news_by/view/kamentaryj-da-ukaza-390-ad-10-verasnja-2015-g-12105/ Каментарый да Указа № 390 ад 10 верасня 2015 г.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20210201125120/https://nagrady.by/persona/16280/&lt;/ref&gt;.

== Бібліяграфія ==
* «Іду» (1969, [[Беласток]])
* «Сьвятая студня» (1970, Беласток)
* «Неспакой» (1977, Беласток)
* «Сьветлы міг» (1989, [[Менск]])
* «Кругавая чара» (1992, Беласток)
* «Сьвет першы й апошні» (1997, Беласток)
* «Крэйдавае кола» (2002)
У перакладзе на [[польская мова|польскую мову]] выйшлі зборнікі:
* «На парозе сьвету» («Na progu świata») (1983, [[Варшава]])
* «Сонечнае спляценьне» («Splot słoneczny») (1988, [[Ольштын]])
* «Адпачынак ля ссохлае крыніцы» (1996)

== Манаграфіі ==
* «Афанасій Фет: гістарычна-літаратурнае дасьледаваньне» (1984, па-польску)
* «Далёкія й блізкія. Беларускія пісьменьнікі замежжа» (1997)

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* Беларускія пісьменнікі Польшчы. Другая палова ХХ ст. / Уклад. Я. Чыквіна; Прадм. У. Конана, — Мн.: Беларускі кнігазбор, — 2000, — 576 ст.: іл., — ISBN 985-6318-80-7
* Хто ёсць хто сярод беларусаў свету. Энцыклапедычны даведнік. Частка 1. Беларусы і ўраджэнцы Беларусі ў памежных краінах / Рэдакцыйная калегія: А. Мальдзіс і інш. - Мн. &quot;Энцыклапедыкс&quot;, 2000. - 334 с.
* Другое чытанне. Прапанова інтэрпрэтацыі аповесці «[[Самасей]]» [[Сакрат Яновіч|С. Яновіча]] // [[Ніва (газэта)|Ніва]]. — 1 лістапада 1992. — с. 7—8.

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20060225014640/http://autary.iig.pl/czykvin/ Жыцьцяпіс Яна Чыквіна]
* [https://archive.org/details/kamunikat-36213-1.pdf/page/n5/mode/1up Другое чытанне] ў газэце [[Ніва (газэта)|Ніва]]
{{Бібліяінфармацыя}}
{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Чыквін, Ян}}
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Падляскім ваяводзтве]]
[[Катэгорыя:Польскія беларусы]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Варшаўскага ўнівэрсытэту]]
[[Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі]]
[[Катэгорыя:Дактары філязофіі]]
[[Катэгорыя:Сябры Беларускага літаратурнага аб’яднаньня «Белавежа»]]</text>
      <sha1>l4ftarefvnqbc8feyess1naso3iuwd1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жамойць</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26200</id>
    <revision>
      <id>2679218</id>
      <parentid>2676585</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T19:39:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund</username>
        <id>97932</id>
      </contributor>
      <origin>2679218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="212471" sha1="spz71uzhow4pyqgw3lcx92l0rdf35uq" xml:space="preserve">{{Адміністрацыйная адзінка
|Лацінка                         = Žamojć
|Краіна                          = [[Летува]]
|Статус                          = Афіцыйны этнаграфічны рэгіён
|Цэнтар                          = [[Цельшы]]
}}
'''Жамо́йць'''&lt;ref name=&quot;BE&quot;&gt;{{Літаратура/БЭ|6к}} С. 421.&lt;/ref&gt;, '''Жамойдзь''', пазьней '''Жмудзь''' (''Самагі́тыя'', ''Жэмайція''&lt;ref name=&quot;BE&quot;/&gt;, [[Старабеларуская мова|старабел]].: ''Жомойть'', ''Жмойдзь'', ''Жмуйдзь'', [[Жамойцкая мова|жам.]]: ''Žemaitėjė'', {{мова-lt|Žemaitija|скарочана}}) — сучасны [[Этнаграфія|этнаграфічны]] рэгіён на паўночным захадзе [[Летува|Летувы]] і гістарычная назва краіны паміж нізоўямі [[Нёман]]у і [[Вэнта (рака)|Вэнты (Віндавы)]]. Назву [[жамойты|жамойць (жамойты, жмудзіны)]], таксама атрымала племя, якое насяляла гэтыя землі.

Летувіскі этнаграфічны рэгіён «Жэмайція» ня мае статусу палітычнай або адміністрацыйнай адзінкі, аднак улады Летувы зацьвердзілі яго межы на афіцыйным узроўні&lt;ref&gt;[http://www3.lrs.lt/pls/inter3/dokpaieska.showdoc_e?p_id=220186&amp;p_query=D%CBL%20ETNOGRAFINI%D8%20REGION%D8%20RIB%D8%20NUSTATYMO&amp;p_tr2=2. Рэкамэндацыі Рады аховы этнічнае культуры Летувы № 1 аб усталяваньні межаў этнаграфічных рэгіёнаў ад 17 верасьня 2003 году.]&lt;/ref&gt;. Прытым афіцыйны этнаграфічны рэгіён «Жэмайція» займае нашмат меншую тэрыторыю за гістарычную Жамойць&lt;ref name=&quot;Kascian-2009&quot;&gt;[[Касьцян К.]], Васілевіч Г. [https://web.archive.org/web/20091221104014/http://arche.by/by/20/20/1239/ Спадчына ВКЛ вачыма беларускіх і летувіскіх гісторыкаў: поле для роўных магчымасьцяў?] // [[ARCHE Пачатак]]. № 11—12 (86—87), 2009. С. 292—303.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Падобныя спробы з боку летувісаў максымальна зьменшыць памеры Жамойці маюць даўнюю гісторыю: напрыклад, у сваёй публікацыі «Заметки о литовском языке» (1898 год) дапаможны [[Жамойцкія біскупы|жамойцкі біскуп]] і летувіскі дзяяч [[Антанас Баранаўскас]] сьцьвярджаў, што ў [[Ковенская губэрня|Ковенскай губэрні]] налічваецца 11 летувіскіх гаворак, зь якіх толькі дзьве — жамойцкія&lt;ref name=&quot;Volter-1900&quot;&gt;{{Літаратура/ЭСБЭ|Самогиты|аўтар = Вольтер Э. |том = XXVIIIa|старонкі = 205—206}}&lt;/ref&gt;}}.

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Жамойты|Жмогусы}}
Паводле традыцыйнай вэрсіі (агучанай у палітычных мэтах яшчэ ў 1420 годзе [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікім князем]] [[Вітаўт]]ам&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 22—27.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Гісторык [[Павал Урбан]] зьвяртае ўвагу на тое, што мэтай адпаведнага пасланьня Вітаўта было пераканаць іншаземнага арбітра — імпэратара [[Сьвятая Рымская імпэрыя|Сьвятой Рымскай імпэрыі]] [[Жыгімонт Люксэмбурскі|Жыгімонта Люксэмбурскага]] — у бясспрэчных правох Вялікага Княства Літоўскага на Жамойць. Раней польскія дыпляматы такім жа спосабам здолелі вярнуць ад [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага ордэну]] да Польшчы землі Памор'я, дзеля чаго выкарысталі як раз этнічна-моўны фактар. Штучнае прыцягненьня гэтага фактару з боку Вітаўта выявілася пэўнымі супярэчнасьцямі разам зь відавочна непраўдзівымі сьцьверджаньнямі ў адпаведным афіцыйным дакумэнце: 
* Раней, у студзені 1420 году пасланцы Вітаўта, якія былі на арбітражным працэсе ва [[Уроцлаў|Ўроцлаве]], дзе Жыгімонт Люксэмбурскі прыняў бок Тэўтонскага ордэну, не змаглі растлумачыць, што такое Жамойць, гаворачы перад судом, што існавала ажно «''тры зямлі Жамойтаў''», тым часам польскія пасланцы тлумачылі, што «''Жамойць… гучыць у літоўскай мове ніжэйшая Літва''» ({{мова-la|«Samagita… quod sonat in idiomate Lithuanico inferior Lituania»|скарочана}}&lt;ref&gt;Zajączkowski S. Studya nad dziejami Żmudzi wieku XIII. — Lwów, 1925. [https://books.google.by/books?id=CDUaAAAAIAAJ&amp;q=lithuanico+idiomate+samagita&amp;dq=lithuanico+idiomate+samagita&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiqzebfr4T2AhW3_rsIHfGFD_oQ6AF6BAgCEAI S. 9].&lt;/ref&gt;)
* У ліставаньні з Жыгімонтам Люксэмбурскім Вітаўт ніколі не азначаў як «''роднасных''» да ліцьвінаў [[Яцьвягі|судаваў-яцьвягаў]], землі якіх — як і Жамойць — таксама мусіў раней перадаць Тэўтонскаму ордэну, хоць крыжакі прапаноўвалі вярнуць гэтыя землі ўзамен Жамойці.
* Сьцьверджаньне, што «''Жамойты з даўнейшых часоў называлі сябе Ліцьвінамі і ніколі Жамойтамі''» супярэчыла ў тым ліку ранейшым пасланьням, датаваным 9 верасьня 1409 году, ад самога Вітаўта і [[Ягайла|Ўладзіслава Ягайлы]] да каралёў і князёў краінаў Заходняй Эўропы, дзе ўжываліся такія азначэньні як «''народ Жамойтаў''» — {{мова-la|«gens Samagitarum»|скарочана}}. Такое ж азначэньне «''народ Жамойтаў''» паўтаралася ў фундацыйных актах пры заснаваньні Медніцкага каталіцкага біскупства для Жамойці, а таксама ў дакумэнтах наконт гэтай справы, якія ў 1417 годзе высылаліся на Канстанцкі сабор. Апроч таго, дэлегацыя жамойтаў, якая завітала на гэты сабор у канцы 1415 году, трымалася там менавіта як асобны народ.
* Сьцьверджаньню, нібы ліцьвіны і жамойты былі народам «''адной мовы''», супярэчылі паведамленьні, складзеныя ў тым ліку львоўскім арцыбіскупам Янам, віленскім біскупам Пятром і самім Вітаўтам, да кардыналаў Рымскай курыі ў [[Канстанца|Канстанцу]] і да папы рымскага ў [[Ватыкан]], што біскупы-ліцьвіны, якія атрымлівалі катэдру Медніцкага каталіцкага біскупства ў Жамойці, мусілі ведаць «''гаворку народа жамойцкага''» — жамойцкую мову&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 22—27, 59, 103—106.&lt;/ref&gt;}}), назва Жамойць ({{мова-lt|Žemaitija|скарочана}}) утварылася ад [[Летувіская мова|летувіскага]] слова ''žema'', якое азначае 'нізкая, ніжняя'&lt;ref name=&quot;Dziarnovic-2013&quot;&gt;[[Алег Дзярновіч|Дзярновіч А.]] [https://nn.by/?c=ar&amp;i=111541 Літва і Жамойць] // [[Наша Ніва]]. 22 чэрвеня 2013 г.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Захавалася сьведчаньне, што да публікацыі ў 1830 годзе ліста Вітаўта такая этымалёгія Жамойці не была відавочнай самім летувісам: у 1820 годзе [[Прускія летувісы|пруска-летувіскі]] пастар {{Артыкул у іншым разьдзеле|Людвік Рэза||ru|Реза, Людвикас}}, камэнтуючы ўжытую [[Мацей Стрыйкоўскі|Мацеем Стрыйкоўскім]] назву ''[[Аўкштота|Austechiam]]'' (пры цытаваньні вытрымкі з [[Хроніка Прускай зямлі|Хронікі Прускай зямлі]] пра падзеі 1294—1300 гадоў), сьцьвярджаў, што прылеглая да Балтыйскага мора Жамойць утварала разам з [[Курляндыя|Куроніяй]] «''морскую правінцыю''», «''якая цяпер завецца Angsztyta ('высокае месца')''» ({{мова-la|«Strykouius rectius regionem illam scripsit Austechiam quae hodiernis diebus Angsztyta (locus altus) vocatur. &lt;…&gt; Austechiam prouinciam fuisse dicit maritimam. Totam nimirum Samogitiae et Curoniae terram, quae mare Balticum adjacet, sub hoc nomine complectitur»|скарочана}}&lt;ref&gt;De religionis Christianae in Lithuanorum gente primordiis. — Regiomonti, 1820. [https://books.google.by/books?id=r4DMY84dlfwC&amp;pg=PA4&amp;dq=Austechiam&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiE-uGf98z1AhXEh_0HHVfgCLQQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=Austechiam&amp;f=false P. 4].&lt;/ref&gt;)}}. Падобнае тлумачэньне ў XVIII ст. замацавалася ў нямецкіх выданьнях, якія выводзілі назву Жамойці ад таго, што яна «''на жамойцкай мове значыць штосьці нізкае і багністае''»{{Заўвага|Паводле выданьняў 1710 і 1738 гадоў, {{мова-de|«Den Namen hat sie von ihrer Gelegenheit bekommen, als welche niedrig und morastig ist; denn Samogit heist in der Samogitischen Sprache so viel, als niedrig und morastig»|скарочана}}&lt;ref&gt;Uhse E. Universal-geographisch-historisches Lexicon. — Leipzig, 1710. [https://books.google.by/books?id=L5dEAAAAcAAJ&amp;pg=RA2-PP8&amp;dq=in+samogitischen&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjHytP5sOb1AhUoQvEDHeFtCTw4HhDoAXoECAkQAg#v=onepage&amp;q=in%20samogitischen&amp;f=false S. 348].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Allgemeines Geographisch-Historisches Zeitungs-LEXICON. — Frankfurt, 1738. [https://books.google.by/books?id=l2aEoaAeO80C&amp;pg=RA2-PP14&amp;dq=Samogitischen+sprache&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjPruXugOf1AhUYG-wKHdfrC-M4FBDoAXoECAQQAg#v=onepage&amp;q=Samogitischen%20sprache&amp;f=false S. 348].&lt;/ref&gt;; паводле выданьняў 1711 і 1742 гадоў, {{мова-de|«Den Namen Samogitia hat diese Landschafft von ihrer Gelegenheit bekommen, als welche niedrig und morastig ist. Denn Samogiz heißt in der Samogitischen Sprache so viel, als niedrig und morastig»|скарочана}}&lt;ref&gt;Rink E. G. Das verwirrte Pohlen, in einer genauen Gegeneinanderhaltung der Geschichte. — Leipzig, 1711. [https://books.google.by/books?id=VEpKAAAAcAAJ&amp;pg=RA1-PA87&amp;dq=in+samogitischen&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjaxuPjr-b1AhXrRPEDHVWwDCE4FBDoAXoECAkQAQ#v=onepage&amp;q=in%20samogitischen&amp;f=false S. 87].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Grosses vollständiges Universal-Lexicon aller Wissenschaften und Künste. — Leipzeig — Halle, 1742. [https://books.google.by/books?id=AxMoFrisRfUC&amp;pg=PA1705&amp;dq=Samogitischen+sprache&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjFl--Og-f1AhXJ16QKHX5wAtI4FBDoAXoECAcQAg#v=onepage&amp;q=Samogitischen%20sprache&amp;f=false S. 1705].&lt;/ref&gt;}}. Тым часам у створанай Філялягічным факультэтам [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]] «Базе зьвестак для этымалягічнага слоўніку летувіскай мовы» адзначаецца, што апошнім часам лінгвісты схіляюцца да іншай вэрсіі, якая зьвязвае назву Жамойць з словам ''žemė''&lt;ref&gt;[https://etimologija.baltnexus.lt/?w=%C5%BDemaitija&amp;fbclid=IwAR3doJ1W4UBi_UlgPtg5vGjTDmOPvdkXPwaDSXowytV9zkMHXxDKeRYojH0 Žemaitijà], Lietuvių kalbos etimologinio žodyno duomenų bazė, Vilniaus universiteto Filologijos fakultetas, 2007—2012&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Dini P. U. Illuc erant leones: paleokomparatyvistinės idėjos apie Žemaitijos bei žemaičių vardą Vakarų Europoje // Baltistica. T. XXXVII (2). P. 307—315.&lt;/ref&gt;. Яшчэ [[Вацлаў Пануцэвіч]] зьвяртаў увагу на тое, што ў аснове назвы Жамойць напраўду ляжыць летувіскае слова ''žemė'', якое значыць 'краіна, зямля, заселеная адным племем'{{Заўвага|Яшчэ ў 1827 годзе расейска-нямецкі навуковец {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн||be|Пётр Іванавіч Кёпен}}, адзначаючы папулярную этымалёгію ад летувіскай назвы нізіны (а таксама спробу патлумачыць назву Літвы ад {{мова-lv|leijsch, leija|скарочана}} 'нізкі'), зьвяртае ўвагу на магчымую повязь назвы Жамойці зь {{мова-lt|žmogus|скарочана}} 'чалавек' ({{мова-ru|«Но не должно ли обратить в сем случае внимание и на то, что по-литовски Žmogus значит человека?»|скарочана}})&lt;ref&gt;Кёппен П. И. О происхождении, языке и литературе литовских народов. — СПб., 1827. С. [https://books.google.by/books?id=6FdcAAAAcAAJ&amp;pg=PA5&amp;dq=%D0%B2%D1%8A+%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%8A+%D1%81%D0%BB%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%A3+%D0%BF%D0%BE+%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8+Zmogus&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjC9Kzphuz1AhUkQ_EDHYkhApoQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B2%D1%8A%20%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%8A%20%D1%81%D0%BB%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%A3%20%D0%BF%D0%BE%20%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%20Zmogus&amp;f=false 6].&lt;/ref&gt;}}, што адпавядае [[Фіна-вугорскія мовы|фінскаму]] паняцьцю ''ma'' (''Suo-ma'', ''Pier-ma'', ''Kastro-ma'' ды іншыя)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 279.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Сярод іншага, у [[Пераяслава-Суздальскі летапіс|Пераяслава-Суздальскім летапісе]] пасьля слова «''нерома''» гаворыцца «''сиречь жомоить''», г. зн. жамойць&lt;ref&gt;Крапівін П. Паходжанне назваў «Русь», «Белая Русь», «Чорная Русь», «Чырвоная Русь» // Імя тваё Белая Русь / Уклад. Г. Сагановіч. — {{Менск (Мн.)}}: Полымя, 1991. С. 80.&lt;/ref&gt;. На думку савецкага лінгвіста і гісторыка {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандра Папоў|Аляксандра Папова|ru|Попов, Александр Иванович (историк)}}, ''нерома'' [''норома''] тут выступае [[Прыбалтыйска-фінскія мовы|прыбалтыйска-фінскім]] адпаведнікам назвы Жамойці, бо фінскае ''nоrо'' значыць 'нізінны', а ''noromaa'' — 'нізінная, балоцістая мясцовасьць'&lt;ref&gt;Попов А. И. Названия народов СССР: введение в этнонимику. — Ленинград, 1973. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=b4UbAAAAMAAJ&amp;dq=%D0%9D%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0+%5B+%D0%9D%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0+%5D+%D1%81%D0%B8%D1%80%D0%B5%D1%87%D1%8C+%D0%96%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%82%D1%8C+%C2%BB+.+%D0%AD%D1%82%D0%BE+%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D1%8F%D0%B5%D1%82+%D0%B2+%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%BE%D0%B9&amp;focus=searchwithinvolume&amp;q=%D0%9D%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0 С. 97].&lt;/ref&gt; (яшчэ ў [[Энцыкляпэдычны слоўнік Бракгаўза і Эфрона|Энцыкляпэдычным слоўніку Бракгаўза і Эфрона]] адзначалася, што адпаведны ўпамін сьведчыць пра пэўныя повязі жамойці зь фінскім элемэнтам&lt;ref name=&quot;Volter-1900&quot;/&gt;). Тым часам невядомы сучасьнік [[Ян Длугаш|Яна Длугаша]] ў трактаце пра прускае Памор’е (1464 год) пісаў, што «па-вугорску» жыхароў гэтай зямлі называюць ''Zemeitz'' ({{мова-la|in Ungarica Zemeitz|скарочана}})&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. 1. Band. — Leipzig, 1861. [https://books.google.by/books?id=tPxxbl8_y64C&amp;pg=PA806&amp;dq=Zemeitz&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwijqa_-sI36AhXG_7sIHRhbAlUQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q&amp;f=false S. 806].&lt;/ref&gt;}}. Гэты ж беларускі гісторык падкрэсьліваў, што тлумачэньні летувіскіх аўтараў (а за імі і пэўных іншых), нібы Жамойць ёсьць толькі тапаграфічным пазначэньнем разьмешчанай ніжэй тэрыторыі ў супрацьвагу да [[Аўкштота|Аўкштоты]] — terra superior ({{мова-lt|aukštas|скарочана}} — 'вышэйшы') ёсьць палітычнай камбінацыяй, каб апраўдаць прысабечаную назву [[Літва старажытная|Літва]]. Пагатоў, назва [[жамойты]] пазначала адпаведнае племя як у нізінах, так і на ўзвышшах. Увогуле ж, глыбейшымі адпаведнікамі назвы жамойтаў (жамойці) выступаюць паняцьці «краёўцы», «тутэйшыя»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 169.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Phinni-Chrones (1478).jpg|значак|''Phinni'' ([[Фіна-вугорскія мовы|фіны]]) каля ўтоку [[Нёман]]а (''Chrones''). Мапа 1478 г., створаная паводле апісаньня мапаў [[Кляўдыюс Пталемэй|Пталемэя]]]]

Вэрсію фінска-вугорскага паходжаньня жамойтаў ([[Летувісы|летувісаў]]) яшчэ ў 1859 годзе агучыў брытанскі этноляг і лінгвіст, прафэсар [[Лёнданскі ўнівэрсытэт|Лёнданскага ўнівэрсытэту]] і сябра [[Лёнданскае каралеўскае таварыства|Лёнданскага каралеўскага таварыства]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Робэрт Гордан Лэйтэм||en|Robert Gordon Latham}}, адзначаючы лучнасьць назваў ''Samland'' ([[Самбія|Самляндыя]], пазьней г. зв. «[[Малая Летува]]») і ''Samogitia'' (Жамойць) і іхную повязь зь фінскай назвай ''Suome'' ([[Фінляндыя]]): «''Магчыма, ніводны прастаўнік [[Балтыйскія мовы|літоўскай сям’і]] не ўзыходзіць да арыгінальнага літоўскага грунту. Тое, што ад пачатку было літоўскім, цяпер стала польскім або нямецкім. Тое, што цяпер літоўскае{{Заўвага|Тут — у сэнсе «летувіскае»}}, ад пачатку было фінскім''»{{Заўвага|{{мова-en|«So also the populations who gave the Fin name Suome to the fenny districts of Samland and Samogitia. It is possible that at the present moment no single representative of the Lithuanic family may stand on soil originally Lithuanic. What was originally Lithuanic is now Polish or German. What is now Lithuanic was originally Fin»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Latham R. G. Descriptive Ethnology: Europe, Africa, India. — London, 1859. [https://books.google.by/books?id=KQBAAQAAMAAJ&amp;pg=PA4&amp;dq=Samogitia+samland&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjc26PNhKj1AhVf57sIHe8LAUcQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=Samogitia%20samland&amp;f=false P. 4].&lt;/ref&gt;. Тым часам нямецкі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Вольфганг Мэнцэль||en|Wolfgang Menzel}} у 1862 годзе выводзіў ад фінскай саманазвы ''Suomalainen'', апроч ''Samland'' і ''Samogitien'', яшчэ і ''Samojeden'' — [[Самадыйскія народы|самаедаў]]{{Заўвага|{{мова-de|«Die Finnen nennen sich selbst Suomalainen, daher die Namen Samland, Samogitien, Samojeden»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Menzel W. Allgemeine Weltgeschichte von Anfang bis jetzt. — Stuttgart, 1862. [https://books.google.by/books?id=ayaN93Mpe38C&amp;pg=RA1-PA445&amp;dq=Samland+Samoyeden&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiQ76WIrKr1AhVz8LsIHS2cA78Q6AF6BAgEEAI#v=onepage&amp;q=Samland%20Samoyeden&amp;f=false S. 445].&lt;/ref&gt;. Зрэшты, яшчэ ў 1835 годзе гісторык і этнограф [[Павал Ёзэф Шафарык]] сьцьвярджаў лучнасьць назваў ''Samogitia'' (падаючы [[Латыская мова|латыскую назву]] ''Smuddu'' або ''Smuhdschu semme'' як пачатковую да польскай формы ''Żmudź'') і ''Samojedi'', дзе першую частку назвы зьвязваў з саманазвай [[Саамы|саамаў (лапароў)]], а ў другой частцы бачыў пашыранае ў многіх назвах старажытных народаў слова ''Getae'', ''Gitae'' — «зямля»&lt;ref&gt;Шафарик П. И. Славянские древности. Т. 1, кн. 1. — М., 1837. [https://books.google.by/books?id=vnJBAAAAYAAJ&amp;pg=RA1-PA230&amp;dq=getae+gitae+samo-getae&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjhmqGotaz1AhUe7rsIHYubA7kQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&amp;q=getae%20gitae%20samo-getae&amp;f=false С. 230]—233, 246—247.&lt;/ref&gt;. Повязь паміж назвамі Самагітыя і Самаедыя ў 1850 годзе адзначаў летувіскі аўтар Даніла ў часопісе Міністэрства народнай асьветы&lt;ref&gt;Данилло Н. Значение некоторых имен литовских князей и названий местностей Литвы // Журнал Министерства народного просвещения. Т. 66. — СПб., 1850. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ohYFAAAAYAAJ&amp;q=%40%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%96%D1%8F+%D0%BC%D0%BE%D1%A3%D0%B4%D1%96%D0%B8#v=snippet&amp;q=%40%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%96%D1%8F%20%D0%BC%D0%BE%D1%A3%D0%B4%D1%96%D0%B8&amp;f=false С. 150].&lt;/ref&gt;.

Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Імёны ліцьвінаў|літоўскіх уласных імёнаў]], сьцьвярджае фінскую этымалёгію назвы Жамойці: «''Я ўжо адзначыў, што летувіскае žemaitis, гэта значыць жамойцкае, азначала менавіта фінскае, якое паходзіць ад фінскага… Калі гэта праўда, што народная этымалёгія выводзіць гэтую назву ад прыметніка žemas 'нізкі', або ад назвы зіма 'žiema', то цалкам упэўнена магу сказаць, што гэта чысты абсурд. &lt;…&gt; найстарэйшыя нямецкія тэксты Тэўтонскага ордэну гавораць толькі пра Schamaiten або Schamaitenland. Такім парадкам, мы тут маем справу не з назвай краіны, а з назвай народу, і мне здаецца немагчымым не асацыяваць Schamaiten з напісаньнем Samaiši, якое яўна і проста азначае фінаў''»{{Заўвага|{{мова-fr|«J’ai déjà indiqué que le lituanien žemaitis, c’est-à-dire samogitien, signifiait exactement finnois, descendant de finnois, la terminaison -aitis indiquant généralement la filiation. S’il est vrai que l’étymologie populaire a fait dériver ce nom de l’adjectif žemas - bas, ou du nom de l’hiver - žiema, il est bien certain que c’est là pure absurdité. La Samogitie est justement la contrée de Lituanie où se rencontrent quelques collines, et on ne peut placer les Samogitiens au nord (žiema) des Baltes, puisque cet emplacement est réservé aux Coures, aux Lettes et aux Semigalles. Il est d’ailleurs à remarquer que le nom de Samogitie ou Žemaitija est de formation savante latine, tandis que les textes allemands les plus anciens des Chevaliers Teutoniques ne parlent que de Schamaiten ou Schamaitenland. Nous avons donc affaire ici, non point à un nom de pays, mais à un nom de peuple, et il me paraît impossible de ne pas rapprocher Schamaiten du lette Samaiši, qui désigne purement et simplement les Finnois»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Schmittlein R. Aurélien Sauvageot, Les anciens Finnois. Paris, Klincksieck, 1961 // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1962. P. 152.&lt;/ref&gt;.

Поруч з старажытнай беларускай назвай ''Жамойць'' ({{мова-be-old|Жомойть|скарочана}} — паводле вялікага князя Вітаўта{{Заўвага|{{мова-la|«Sed quod terra Samaytarum est terra inferior ad terram Lythwanie, ideo Szomoyth vocatur, quod in lythwanico terra inferior interpretatur &lt;…&gt; quum una est tantum terra Samaytarum et non plures, que terra in Lythwanico Somoyth quasi terra inferior appelatur»|скарочана}}}}, так гэтую зямлю і яе народ называлі «ў [[Ліцьвіны#Славянская літоўская мова|літоўскай мове]]»&lt;ref name=&quot;Urban-2001-105-106&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 105—106.&lt;/ref&gt;) таксама ўжываюцца форма ''Жмудзь'', якую часта азначаюць як польскую ({{мова-pl|Żmudź|скарочана}})&lt;ref name=&quot;Kraucevic-1993&quot;&gt;[[Алесь Краўцэвіч|Краўцэвіч А.]] Як здарылася, што Жамойць пачала называцца Літвою? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 54.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;С. Б. Пра Жамойць і Жмудзь // [[Запісы БІНіМ]], № 1, 1953. С. 52—53.&lt;/ref&gt;, хоць мовазнаўца [[Ян Станкевіч]] даводзіў натуральнасьць гэтай формы ў беларускай мове&lt;ref&gt;Я. С. «Жмудзь» ці «Жамойць»? // [[Веда (часопіс)|Веда]]. № 4, 1952. С. 87.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Я. С. Выясьненьне майму крытыку // [[Веда (часопіс)|Веда]]. № 3, 1953. С. 44.&lt;/ref&gt;, а таксама лацінская форма ''Самагітыя'' (ад {{мова-la|Samogitia, Samagitia|скарочана}} праз {{мова-ru|Самогития|скарочана}}).

Паводле Вацлава Пануцэвіча, зборнае славянскае жамойць паходзіць ад ''жэмэ'', ''жэймэ'' — як [[Чудзь|чудзь]], [[Вэсь|вэсь]], [[Яцьвягі|яцьвезь]], [[Голядзь|голядзь]], [[Лівы|ліў]], [[Куршы (народ)|корш]]. Пра гэта вымоўна сьведчаць геаграфічныя назвы: Жэмайце, вёска каля [[Панявеж]]а; Жэмойдзінкі ў [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскім павеце]]; Жмудзь, вёска каля [[Сейны|Сейнаў]]; Жмуйдкі, мястэчка ў [[Вількамірскі павет|Вількамірскім павеце]]; Жамойць, некалькі вёсак у заходняй [[Беларусь|Крывіччыне]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 280.&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==

=== Раньнія часы ===
Жамойты ўтварыліся на базе [[Культура грунтовых могільнікаў|археалягічнай культуры грунтовых могільнікаў]], пахавальны інвэнтар якіх улучаў конскія галовы і капыты, і не ўваходзілі ў арэал [[Культура ўсходнелітоўскіх курганоў|археалягічнай культуры]], якую дасьледнікі атаясамляюць з пачаткамі [[Літва старажытная|Літвы]]. Імаверна, жамойты пачалі ўтварацца на базе [[Зэмгалы|зэмгалаў]] — усходнебалтыйскага племя, большая частка якога ўвайшла ў склад [[Латышы|латыскага народу]]. Пры прасоўваньні далей на захад, раньнія жамойты зьмяшаліся з [[Куршы (народ)|куршамі]] — яшчэ аднымі продкамі латышоў. Сьпярша гэта было заходнебалтыйскае племя, роднаснае [[Прусія|прусам]] і [[Яцьвягі|яцьвягам]], якое пазьней зблізілася з [[Усходнія балты|усходнімі балтамі]]&lt;ref name=&quot;Dziarnovic-2013&quot;/&gt;.

Жамойць XІІІ—XІV стагодзьдзяў — гэта [[Паганства|паганскі]] край, у якім не было [[замак|гарадоў]]&lt;ref name=&quot;Dziarnovic-2013&quot;/&gt;. Гістарычнае адставаньне старажытнай Жамойці ў параўнаньні з суседнімі [[Славянскія мовы|славянскімі]] землямі афіцыйна прызнавалася ў [[Летува|Летуве]] яшчэ за савецкіх часам: «''Вытворчасьць гліняных пасудзінаў паступова станавілася рамяством, але даволі доўга знаходзілася на ніжэйшым узроўні, чым у суседніх славянскіх земляў; посуд аднастайны паводле формы і арнамэнту. Толькі ў другой палове XIII — пачатку XIV стагодзьдзя, калі ў селішчах гарадзкога тыпу знайшоў ужываньне хутка вярчальны цяжкі ганчарны круг, у гэтай справе зьявіліся значныя зрухі. Брак гарадоў запавольваў разьвіцьцё спэцыялізацыі сярод рамесьнікаў; тут яшчэ пакуль не ўжываліся такія вядомыя суседзям дасягненьні, як вытворчасьць цэглы і ўзьвядзеньне мураваных пабудоваў, выраб шкляной глазуры''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Производство глиняных сосудов постепенно становилось ремеслом, но довольно долго находилось на более низком уровне, чем в соседних славянских землях; посуда однообразна по форме и орнаментике. Лишь во второй половине XIII — начале XIV века, когда в поселениях городского типа нашел применение быстро вращающийся тяжелый гончарный круг, в этом деле появились значительные сдвиги. Отсутствие городов тормозило развитие специализации среди ремесленников; здесь еще пока не применялись такие известные соседям достижения, как производство кирпича и возведение каменных построек, изготовление стеклянной глазури»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;История Литовской ССР. — Вильнюс, 1978. [https://books.google.by/books?id=uM1BAAAAYAAJ&amp;q=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B8%D0%B7%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE+%D0%B3%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D1%8F%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D1%81%D0%BE%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B2+%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE+%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%8C+%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%BC&amp;dq=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B8%D0%B7%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE+%D0%B3%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D1%8F%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D1%81%D0%BE%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B2+%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE+%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%8C+%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%BC&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwipr__botr0AhUWgP0HHcClBigQ6wF6BAgLEAE С. 21].&lt;/ref&gt;. Адпаведна, слабымі былі і дасягненьні ў вайсковай справе&lt;ref&gt;Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі. — Менск, 2019. С. 13.&lt;/ref&gt;.

Упершыню Жамойць ускосна ўпамінаецца ва [[Умова 1219 году|ўмове 1219 году]], калі двое з князёў, што яе падпісалі, [[Гердзівіл|Эрдзівіл]] і [[Вікінт|Выкінт]], называюцца «жамойцкімі»&lt;ref name=&quot;Nasievic-2005-624&quot;&gt;[[Вячаслаў Насевіч|Насевіч В.]] Жамойць // {{Літаратура/ЭВКЛ|1к}} С. 624.&lt;/ref&gt;.

=== Паміж Вялікім Княства Літоўскім і крыжакамі ===
[[Файл:German rule over the North and Baltic Seas (135770289).jpg|значак|«Нямецкая ўлада ў Паўночным і Балтыйскім моры». Мапа з гістарычнага атлясу 1901 г., дзе Коўна значыцца часткай Жамойці, падуладнай крыжакам да 1410 г.]]

Каля 1250 году Выкінт браў удзел у бунце супраць [[Вялікі князь літоўскі|вялікага князя літоўскага]] [[Міндоўг]]а, што выклікала выправу апошняга на Жамойць, да рэзыдэнцыі Выкінта Цьверамету&lt;ref name=&quot;Nasievic-2005-624&quot;/&gt;. Аўтар лацінамоўнага трактату «Апісаньня земляў» ([[Дублінская хроніка]]) другой паловы XIII ст., які быў на каранацыі Міндоўга, пісаў: «''Да [[Самбія|Самбіі]] далучаецца [[Курляндыя]], якая больш схіляецца да поўначы, аточаная морам з паўднёвага, а таксама з заходняга боку. А з усходняга краю разьмяшчаецца зямля паганцаў, якая называецца Жамойць (Samoita). Тут ніколі не прапаведвалася бязь меча''»&lt;ref&gt;[https://belhistory.com/alba-ruscia.html Апісанне земляў (з Дублінскага рукапісу XIII ст.). Alba Ruscia] // [[Спадчына (часопіс)|Спадчына]]. № 6, 1993. С. 63—68.&lt;/ref&gt;. Гэты ж аўтар засьведчыў, што [[Літва]] знаходзілася паміж Жамойцю і [[Русь]]сю і што гэта была асобная зямля (а не агульнае найменьне Жамойці, [[Нальшчаны|Нальшчанаў]] і г. д.)&lt;ref&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] Што суседзі кажуць? // Імя тваё Белая Русь / Уклад. Г. Сагановіч. — {{Менск (Мн.)}}: Полымя, 1991. С. 142—143.&lt;/ref&gt;.

Па прыняцьці каталіцтва ў 1253 годзе Міндоўг падараваў [[Лівонскі ордэн|Лівонскаму ордэну]] значную частку Жамойці. Аднак у 1260 годзе там выбухнула [[Другое прускае паўстаньне|паўстаньне]] супраць ордэну, якое Міндоўг падтрымаў, па чым уладу ў Жамойці атрымаў сын яго сястры [[Транята]]. Па забойстве Міндоўга апошні аб’яднаў Літву і Жамойць пад сваёй уладай. Аднак памяць пра ранейшую самастойнасьць Жамойці трывала захоўвалася. Пра этнічную адметнасьць яе жыхароў сьведчыць выраз «''[[ліцьвіны]] і жамойты''» («''Littoven und Sameiten''»), ужыты ў [[Старэйшая рыфмаваная хроніка|Старэйшай рыфмаванай хроніцы]] пры апісаньні падзеяў 1250-х гадоў. Такое ж адрозьненьне сустракаецца і ў рускіх летапісах: у выправе на [[Рыга|Рыгу]] ў 1286 годзе бралі ўдзел «''Литва вся и Жемоть вся''», у выправе [[Альгерд]]а на [[Пераяслаў]] «''Литва и Ляхи и Жемоть''»&lt;ref name=&quot;Nasievic-2005-624&quot;/&gt;.

Нягледзячы на частыя напады [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага ордэну]], старшыні жамойтаў былі ў змове з крыжакамі з мэтай аддзяленьня ад [[Літва старажытная|Літвы]]. Напрыклад, князь Пялюза па ўцёках да Тэўтонскага ордэну рабіў напады на землі Вялікага Княства Літоўскага, схіліў да здрады жамойцкіх вайскаводаў Драйка, Снуда і Сьвітрыла. У 1294 годзе ў час нападу тэўтонцаў старшыні ўзьнялі жамойтаў на паўстаньне супраць улады вялікага князя [[Віцень|Віценя]]. Апошні здолеў здушыць гэтае паўстаньне, але жамойты так і ня выступілі супраць крыжакоў&lt;ref&gt;{{Літаратура/ЭГБ|3к}} С. 388.&lt;/ref&gt;. Храніст [[Пётар з Дусбургу]] ў сваёй «[[Хроніка Прускай зямлі|Хроніцы Прускай зямлі]]» (1326 год) разглядаў Жамойць як асобную і нярэдка варожую да [[Літва старажытная|Літвы]] зямлю&lt;ref name=&quot;Дубавец-Сагановіч-1994&quot;&gt;Дубавец С., Сагановіч Г. [https://knihi.com/Siarhiej_Dubaviec/Starazytnaja_Litva_i_sucasnaja_Letuva.html Старажытная Літва і сучасная Летува] // {{Літаратура/З гісторыяй на Вы|2к}} С. 236.&lt;/ref&gt;: менавіта ён засьведчыў, што «''ніколі ў час свайго княжаньня гаспадар Літвы [Віцень] ня мог дамовіцца з жамойтамі, каб разам рушыць на вайну супраць братоў [крыжакоў]''»&lt;ref&gt;Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі. — Менск, 2019. С. 370.&lt;/ref&gt;.

У XIV ст. Жамойць моцна пацярпела ад нападаў рыцараў [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага]] і Лівонскага ордэнаў. Памежныя зь Лівоніяй воласьці ў другой палове XIV ст. практычна апусьцелі. Тэўтонскі ордэн ажыцьцяўляў сваю экспансію пераважна ўздоўж [[Нёман]]а, ужо ў 1259 годзе крыжакі заснавалі замак [[Юрбург|Юргенбург (Юрбург)]], у 1313 годзе вышэй плыньню ракі — Хрыстмэмэль (Скірстымонь), а ў 1367 годзе захапілі воласьць [[Вялёна|Вялёну]]&lt;ref name=&quot;Nasievic-2005-625&quot;&gt;[[Вячаслаў Насевіч|Насевіч В.]] Жамойць // {{Літаратура/ЭВКЛ|1к}} С. 625.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Polska i Litwa za Władysława Jagiełły (1927).jpg|значак|«Польшча і Літва за [[Ягайла]]м». Мапа з гістарычнага атлясу 1927 г.]]

У другой палове XIII — пачатку XV ст. вялікія князі літоўскія выкарыстоўвалі Жамойць як сродак дзеля разьвязаньня сваіх замежнапалітычных задачаў у дачыненьнях з Тэўтонскім ордэнам&lt;ref name=&quot;BE&quot;/&gt;. У 1382 годзе вялікі князь [[Ягайла]] аддаў Жамойць лівонцам; але жамойты неўзабаве паўсталі і зрынулі гэтую залежнасьць. 12 кастычніка 1398 году адбылося падпісаньне [[Салінская дамова|Салінскага пагадненьня]], якое атрымала назву «вечнага міру» і афармлялася пры ўрачыстых абставінах: былі вялікі князь [[Вітаўт]], вялікі магістар Прускага і магістар Лівонскага ордэнаў, а таксама маршалкі, комтуры і браты-рыцары гэтых ордэнаў, а ў сьвіце Вітаўта — [[Паны радныя|паны-радцы]], князі і баяры-рыцары&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 23—24.&lt;/ref&gt;. Паводле гэтага пагадненьня, Вітаўт зноў аддаў Жамойць немцам, якім паўторна вярнуў гэтыя землі па паўстаньні 1400—1401 гадоў. Вядома, што Вітаўт чатырохразова (у 1384, 1390, 1398 і 1404 гадох) аддаваў Жамойць Тэўтонскаму ордэну. Гэтая тэрыторыя хоць і была важнай, але разам з тым, выкарыстоўвалася як разьменная манэта ў палітычным змаганьні таго часу&lt;ref name=&quot;Zajkouski-2009&quot;&gt;[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj2/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%B2%D0%B0_%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%8F.html Літва гістарычная] // [[Наша слова|Наша Слова]]. № 26 (917), 1 ліпеня 2009 г.; № 27 (918), 8 ліпеня 2009 г.&lt;/ref&gt;. Неаднаразовае выкарыстаньне Жамойці ў шматлікіх палітычных камбінацыях сьведчыць пра тое, што Вітаўт ня ставіўся да яе як да роднай зямлі&lt;ref&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 158.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Livoniae nova descriptio (1598).jpg|значак|Жамойць (''Samaiten'') як частка роднаснай ёй [[Лівонія|Лівоніі]]. Мапа 1598 г.]]

Па пераможнай [[Грунвальдзкая бітва|Грунвальдзкай бітве]] (1410 год) Жамойць пазбылася пагрозы ўварваньняў немцаў. Аднак паводле [[Торунскі мір 1411 году|Торунскага міру 1411 году]], яна перайшла да Вялікага Княства Літоўскага толькі на час жыцьця вялікага князя Вітаўта або караля Ягайлы&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 24.&lt;/ref&gt;. З гэтага часу Вітаўт і Ягайла пачалі узмоцнена ўкараняць тут [[хрысьціянства]], якое з прычыны супраціву жыхароў сьцьвердзілася канчаткова толькі ў XVI стагодзьдзі, [[езуіты|езуітамі]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/ЭСБЭ|Жмудь|аўтар = Рудаков В. |том = XII|старонкі = 27}}&lt;/ref&gt; (лічыцца, што Жамойць была адным з апошніх рэгіёнаў Эўропы, які адмовіўся ад [[паганства]]).

У 1420 годзе пасланцы вялікага князя [[Вітаўт]]а на арбітражным працэсе наконт дзяржаўнай прыналежнасьці Жамойці, які праходзіў ва [[Уроцлаў|Ўроцлаве]], сьцьвярджалі перад судом, што існавала «''тры зямлі Жамойтаў''»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 24.&lt;/ref&gt;. Паводле гісторыка [[Вацлаў Пануцэвіч|Вацлава Пануцэвіча]], жамойцкае сялянскае насельніцтва складала падуладную большасьць у пэўных землях [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага ордэну]] ([[Самбія|Самляндыя]]), Вялікага Княства Літоўскага (Жамойць) і [[Лівонскі ордэн|Лівонскага ордэну]]&lt;ref name=&quot;Panucevic-2014-269&quot;&gt;{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 269.&lt;/ref&gt;. Тым часам нямецкі энцыкляпэдыст XVII ст. {{Артыкул у іншым разьдзеле|Марцін Цайлер||ru|Цайлер, Мартин}}, які карыстаўся шматлікімі гістарычнымі працамі і геаграфічнымі апісаньнямі, пры апісаньні [[Елгава|Мітавы]] (сталіцы [[Зэмгалія|Зэмгаліі]]) зазначаў, што паводле [[Альбэрт Каяловіч|Альбэрта Каяловіча]], «''у 1315 годзе, альбо каля таго часу, лівонцы аднялі ў ліцьвінаў гэтую частку Samogitien, якая цяпер называецца [[Курляндыя]], альбо Curonia''»&lt;ref&gt;Zeiller M. Anderte Beschreibung deß Königreichs Polen und Großherzogthumbs Lithauen. — Ulm, 1657. [https://books.google.by/books?id=SjlZAAAAcAAJ&amp;pg=PA127&amp;dq=couna+Crononis+Nemeni&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiYrsGHzY72AhXJNuwKHacxB0UQ6AF6BAgFEAI#v=snippet&amp;q=anno%20Curonia&amp;f=false S. 213].&lt;/ref&gt;, а таксама, што «''ў Samogitien, або Samaiten, або Sudinia, якую ў частцы Прусіі таксама называюць Sambiam, уладарыў брат узгаданага Lituonis, Saimo''»&lt;ref&gt;Zeiller M. Anderte Beschreibung deß Königreichs Polen und Großherzogthumbs Lithauen. — Ulm, 1657. [https://books.google.by/books?id=SjlZAAAAcAAJ&amp;pg=PA127&amp;dq=couna+Crononis+Nemeni&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiYrsGHzY72AhXJNuwKHacxB0UQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=Sudinia%20Sambiam&amp;f=false S. 102].&lt;/ref&gt;.

=== У складзе Вялікага Княства Літоўскага і Прусіі ===
[[Файл:Litva. Літва (J. Müller, 1692).jpg|значак|зьлева|[[Літва старажытная|Літва]]. Мапа з атлясу 1692 году (перадрукоўвалася ў 1702 годзе)]]
[[Файл:Samogitia-Samaide (A. Ortelius, 1570).jpg|значак|Жамойць: [[Жамойцкае староства|літоўская]] (Samogitia) і [[Малая Летува|пруская]] (Samaide)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 271—272.&lt;/ref&gt;. З атлясу «Theatrvm orbis terrarvm», 1570 г.]]

Хоць вялікі князь літоўскі Вітаўт імкнуўся вярнуць ад Тэўтонскага ордэну ўсю Жамойць (заселеныя жамойтамі землі, што калісьці былі пад уладай Літвы) у яе «''старых межах на Нёмане''», але мусіў задаволіцца, як сам казаў у 1420 годзе, толькі тым, «''чым валодаў''»&lt;ref name=&quot;Urban-2001-110&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 110.&lt;/ref&gt;. У выніку, паводле [[Мельнскі мір|Мельнскага міру]] 1422 году, значная частка тэрыторыі літоўскай Жамойці перайшла да [[Прусія|Прусіі]] — ад замка [[Юрбург]]у над Нёманам на ўсходзе да [[Паланга|Палангі]] з [[Клайпеда]]й над [[Балтыйскае мора|Балтыйскім морам]] на захадзе{{Заўвага|Гэтая жамойцкая тэрыторыя, якая ўвайшла ў склад [[Самбійскае біскупства|Самбійскага біскупства]], у працах летувіскіх гісторыкаў называецца [[Малая Летува|Малой Летувой]]}}&lt;ref name=&quot;Urban-2001-110&quot;/&gt;. Прытым у тэксьце дамовы пры апісаньні межаў Прусіі адзначалася, што «''…замак Мэмэль [[Летувіская мова|па-жамойцку]] завецца [[Клайпеда#Назва|Клайпеда]]''»{{Заўвага|{{мова-la|«...castrum Memel in Samogitico Glaupeda appelatum»|скарочана}}, а таксама паводле тэксту дамовы 1436 году: {{мова-la|«...castrum Memel in Samogitico Clupeda appellatum»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Современник. Т. 7, 1860. [https://books.google.by/books?id=1CkYAAAAYAAJ&amp;pg=PA13&amp;dq=castrum+Memel+in+Samogitico&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjC45qwpO70AhUXQ_EDHSg2CGYQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=castrum%20Memel%20in%20Samogitico&amp;f=false С. 13].&lt;/ref&gt;. Тым часам у Вялікім Княстве Літоўскім на просьбу жамойтаў, якія хацелі падкрэсьліць сваю адрознасьць ад [[ліцьвіны|ліцьвінаў]] і [[Русіны (гістарычны этнонім)|русінаў]], зьявіўся асобны дадатак да найменьня дзяржавы, якая пачала называцца Вялікім Княствам Літоўскім, Рускім і Жамойцкім. Ужо ў земскім прывілеі Жамойці 1441 году вялікі князь літоўскі [[Казімер Ягелончык|Казімер]] адрозьніваў Жамойць ад Літвы: «''А зь Літвы ня маем да іх празь [[Нявежа (Летува)|Нявежу]] жаднага цівуна зсылаць''»&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-28&quot;&gt;Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі. — Менск, 2019. С. 28.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Lithuania Proper (1770-79).jpg|значак|зьлева|Падзел Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага з мапы 1770-х гадоў: [[Літва|Сапраўдная Літва]] ({{мова-en|Lithuania Proper|скарочана}}) складаецца зь «Літоўскіх ваяводзтваў» і «[[Белая Русь|Літоўскай або Белай Русі]]», тым часам Жамойць падаецца асобна ад Літвы — паміж роднаснымі жамойтам [[Інфлянты|Інфлянтамі]] і [[Курляндыя]]й]]
[[Файл:Provincia S. Joachimi Ord. Excalc. SSS Trinitatis Red. Capt. post introductionen Religiosor sui Ordinis A.D. 1684 in Regnum Poloniae et M.D. Lith.jpg|значак|Мапа [[Ордэн трынітарыяў|трынітарскіх]] [[кляштар]]аў у [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], дзе «Жамойць» ({{мова-la|Samogitia|скарочана}}) — гэта землі [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]] (ВКЛ) і «[[Малая Летува|Малой Летувы]]» (Прусія), 1748 г.]]

На частцы тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага, заселенай жамойтамі, утварылася адмысловая аўтаномная адзінка — [[Жамойцкае староства]] (у 1412 годзе [[Урад (Вялікае Княства Літоўскае)|ўрад]] старосты атрымаў набліжаны да Вітаўта [[Кезгайла Валімонтавіч]]). Ад пачатку сталіцай староства былі [[Крожы]] (з 1535 году — [[Кейданы]], а з канца XVI ст. — [[Расены]]). Тым часам каталіцкае [[Жамойцкае біскупства|Медніцкае (Жамойцкае) біскупства]], утворанае яшчэ 27 кастрычніка 1417 году, адміністрацыйна-тэрытарыяльна ахоплівала ня толькі Жамойцкае староства, але і [[Упіцкі павет]] [[Троцкае ваяводзтва|Троцкага ваяводзтва]]&lt;ref name=&quot;Dziarnovic-2013&quot;/&gt;. Рэзыдэнцыя біскупа разьмяшчалася ў [[Варні|Медніках (Варнях)]] (першы біскуп — [[Мацей зь Вільні]]). Зь сярэдзіны XV ст. у тытуле вялікага князя літоўскага пачала трывала{{Заўвага|Яшчэ ў 1417 годзе пры заснаваньні Медніцкага (Жамойцкага) біскупства назву Жамойці ў сваім тытуле ўжыў вялікі князь літоўскі Вітаўт&lt;ref&gt;{{Літаратура/Стварэньне Вялікага Княства Літоўскага (1997)|к}} С. 142.&lt;/ref&gt; ({{мова-la|«magnus dux Littwanie, Samathie et Rusie etc.»|скарочана}}&lt;ref&gt;Monumenta medii aevi historica res gestas Poloniae illustrantia. T. VI. — Cracoviae, 1882. [https://books.google.by/books?id=0jchAQAAMAAJ&amp;pg=PA393&amp;dq=magnus+dux+Littwanie,+Samathie+et+Rusie+etc&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi7-JODtrv8AhWLGewKHeIgA-MQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=magnus%20dux%20Littwanie%2C%20Samathie%20et%20Rusie%20etc&amp;f=false P. 393].&lt;/ref&gt;)}} ўжывацца назва Жамойці: «''вялікі князь… усяе Літоўскае зямлі і Жамоцкае і многіх Рускіх зямель''» (згадка [[Русь|Русі]] зьявілася па далучэньні Кіеўскай ды іншых украінскіх земляў)&lt;ref&gt;[[Язэп Юхо|Юхо Я.]] Вялікае Княства Літоўскае: Дзяржаўны і палітычны лад // {{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 401.&lt;/ref&gt;. Разам з тым, згадка Жамойці часта аддзялялася ад Літвы адным або двума назовамі: напрыклад, у тытуле гаспадара ў [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1529 году|Літоўскім Статуце рэдакцыі 1529 году]]: «''Жыґімонт, з божае міласьці кароль Польскі, вялікі князь Літоўскі, Рускі, Прускі, Жамойцкі, Мазавецкі і іных''»&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-2009&quot;&gt;Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі. — Менск, 2019. С. 209.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Lithauen oder Weis Reussen.jpg|значак|зьлева|Фрагмэнт мапы [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], паводле якой назвы «Літва» і «Літоўская або Белая Русь» накладаюцца адна на адну, тым часам Жамойць падаецца асобна]]
[[Файл:Пруссия Польская, Пруссия, Самогития Польская (А. Нагаев, 1757).jpg|значак|Расейская морская мапа 1757 г., на якой прыналежная да [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] частка Прусіі значыцца як «Прусія Польская» (у адрозьненьне ад Каралеўства Прусіі), а прыналежная да Рэчы Паспалітай частка Жамойці — як «Жамойць Польская»]]

Увогуле, заселеная жамойтамі тэрыторыя ў складзе Вялікага Княства Літоўскага была большай за афіцыйнае Жамойцкае староства і пашыралася ў тым ліку за раку Нявежу, пра што, апроч прыналежнасьці [[Упіцкі павет|Ўпіцкага павету]] да Жамойцкага біскупства{{Заўвага|Да ўтварэньня [[Упіцкі павет|Ўпіцкага павету]] [[Троцкае ваяводзтва|Троцкага ваяводзтва]] Ўпіцкая воласьць часам азначалася як частка Жамойці («Інвэнтар Упіцкай воласьці ў Жамойцкай зямлі», складзены каля 1554 году)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 8. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=J2dcAAAAcAAJ&amp;q=%22%D0%A3%D0%BF%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9+%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8+%D0%B2%D1%8A+%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9%22#v=snippet&amp;q=%22%D0%A3%D0%BF%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9%20%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8%20%D0%B2%D1%8A%20%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9%22&amp;f=false С. IV].&lt;/ref&gt;}}, сьведчаць пэўныя дакумэнтальныя крыніцы: «''Я, Мальхер Станіслававіч Шэмет, цівун гаспадарскі зямлі Жамойцкае воласьці Берштанскае…''» (1565 год)&lt;ref&gt;Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie. T. 7. — Lwów, 1910. [https://polona.pl/item/archiwum-ksiazat-lubartowiczow-sanguszkow-w-slawucie-t-7-t-2-archiwum-xx-sanguszkow,OTgwNTk1NDg/129/#item S. 86].&lt;/ref&gt; ([[Бірштаны]] — мястэчка на поўдні [[Ковенскі павет (ВКЛ)|Ковенскага павету]]), «Инвентарь имения Кревна в земле Жомойтской, принадлежавшее [[Віленскія біскупы|Виленскому Бискупу]], Кардиналу [[Юры Радзівіл (біскуп)|Юрию Радзивилу]]» (1585 год)&lt;ref&gt;Акты издаваемые виленской археографической комиссией. Т. XIV. — Вильна, 1887. [https://books.google.by/books?id=OF0jAQAAMAAJ&amp;pg=PA281&amp;dq=Inwentarz+y+regestr+naszego+Krewienskiego+%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiv267c2-b0AhXPQvEDHWOKA5YQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=Inwentarz%20y%20regestr%20naszego%20Krewienskiego%20%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8A&amp;f=false С. 281].&lt;/ref&gt; ({{Артыкул у іншым разьдзеле|Крэўна||lt|Kriaunos}} — маёнтак на ўсходзе [[Вількамірскі павет|Вількамірскага павету]]). Гісторык XV ст. [[Ян Длугаш]] залічваў Нявежу да рэкаў Жамойці, а мяжу зь Літвой ён вызначаў ракой [[Сьвятая (рака)|Сьвятой]]&lt;ref&gt;Zeuss J. K. Die Deutschen und die Nachbarstämme. — München, 1837. [https://books.google.by/books?id=vlIAAAAAcAAJ&amp;pg=PA680&amp;dq=swiatha+samogitia&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjA0JTWkJT2AhUdhv0HHZE7AEwQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&amp;q=swiatha%20samogitia&amp;f=false S. 680].&lt;/ref&gt;. Тым часам [[Хроніка Быхаўца]] сьведчыць пра геаграфічную блізкасьць межаў Жамойці да [[Трокі|Трокаў]], «''А яшчэ двух сыноў сваіх пасадзіў [[Гедзімін]] на вялікіх княствах: [[Яўнут]]а — на пасадзе сваім, у Вільні і на Вялікім Княстве Літоўскім, а [[Кейстут]]а — у Троках і на ўсёй Жамойцкай зямлі''»&lt;ref&gt;[https://knihi.com/none/Kronika_Bychauca.html Кроніка Быхаўца]&lt;/ref&gt;. Таксама Марцін Цайлер у сваім «Новым апісаньні Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага»&lt;ref&gt;[https://knihi.com/Marcin_Cajler/Novaje_apisannie_Karaleustva_Polskaha_i_Vialikaha_Kniastva_Litouskaha.html Новае апісаньне Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага…] у перакладзе Алега (Давіда) Лісоўскага, [[Беларуская Палічка]]&lt;/ref&gt; (1647 год) зазначаў, што паводле географа Давіда Фройліха, адзіны горад (замак) у Жамойці — гэта [[Коўна|Коўня]] (''Caunia'')&lt;ref&gt;Zeiller M. Newe Beschreibung deß Königreichs Polen und Großherzogthumbs Lithauen. — Ulm, 1647. [https://books.google.by/books?id=ymZKAAAAcAAJ&amp;pg=PA17&amp;dq=Korczin,+Wislitz,+Pilzno,+Opoczno&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiZo-ef-4n2AhVJRPEDHYF8A-wQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=Caunia&amp;f=false S. 23].&lt;/ref&gt;, а ў дапоўненым і перапрацаваным «Іншым апісаньні Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага»&lt;ref&gt;[https://knihi.com/Marcin_Cajler/Insaje_apisannie_Karaleustva_Polskaha_i_Vialikaha_Kniastva_Litouskaha.html Іншае апісаньне Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага…] у перакладзе Алега (Давіда) Лісоўскага, [[Беларуская Палічка]]&lt;/ref&gt; (1657 год) удакладніў, што паводле [[Шыман Старавольскі|Шымана Старавольскага]], Коўна (''Couna'') — гэта адзіны мураваны замак Жамойці&lt;ref&gt;Zeiller M. Anderte Beschreibung deß Königreichs Polen und Großherzogthumbs Lithauen. — Ulm, 1657. [https://books.google.by/books?id=SjlZAAAAcAAJ&amp;pg=PA127&amp;dq=couna+Crononis+Nemeni&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiYrsGHzY72AhXJNuwKHacxB0UQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=couna%20Crononis%20Nemeni&amp;f=false S. 127].&lt;/ref&gt;. Паводле маскоўскага дакумэнта 1660 году, ваяводу {{Артыкул у іншым разьдзеле|Кірыл Хлопаў|Кірыла Хлопава|ru|Хлопов, Кирилл Осипович}} накіравалі да [[Міхал Казімер Пац|Міхала Казімера Паца]] «''в Жмойдь к Паце на [[Сьвятая (рака)|Святую Реку]] в местечко [[Вількамір|Волкомир]]''»&lt;ref&gt;Акты Московского государства, изданные Императорской Академией наук. Т. 3. — СПб., 1901. [https://books.google.by/books?id=HwZaAAAAcAAJ&amp;pg=PA598&amp;dq=%D0%B6%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D0%B4%D1%8C&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjzi4OpurH8AhWGSfEDHQP7BUQQ6AF6BAgBEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B6%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D0%B4%D1%8C%20%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%80%D1%8A&amp;f=false С. 110].&lt;/ref&gt;. У нататках 1736—1738 гадоў уніяцкага дзеяча [[Ігнат Кульчынскі|Ігната Кульчынскага]] зазначалася, што вёска {{Артыкул у іншым разьдзеле|Штабінкі|Штабінкі (Стабінкі)|pl|Sztabinki}} каля [[Сейны|Сейнаў]] знаходзіцца «''на самай мяжы з Жамойцю''»&lt;ref&gt;Новонайденные рукописи Игнатия Кульчинского 1736—1738 гг. со сведениями по церковной истории Гродно и окрестностей / падрыхт. Ю. М. Мікульскі // Беларуская даўніна. Вып. 3. — Мінск, 2016. С. 220—254. &lt;/ref&gt;. На тое, што большасьць падуладнага ліцьвінам сялянскага насельніцтва на [[Ковенскі павет (ВКЛ)|Ковеншчыне]] складалі жамойты, зьвяртае ўвагу гісторык [[Вацлаў Пануцэвіч]]&lt;ref name=&quot;Panucevic-2014-269&quot;/&gt;. Тым часам гісторык [[Мікола Ермаловіч]] паказвае на наяўнасьць значнай колькасьці танонімаў тыпу «Жамойцішкі», «Жамайтэлі» і ім падобных на памежжы [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]] зь летувісамі&lt;ref name=&quot;Jermalovic-2000-37&quot;&gt;{{Літаратура/Беларуская дзяржава Вялікае Княства Літоўскае|к}} С. 37.&lt;/ref&gt;. Зьвесткі пра тое, што паводле швэдзкіх аўтараў пачатку XVIII ст. (у тым ліку часоў [[Вялікая Паўночная вайна|Вялікай Паўночнай вайны]]) Жамойць пачыналася «''за Вільняй''» і вылучалася як адзін з двух гістарычна-культурных абшараў Вялікага Княства Літоўскага, адрозных ад карэннай Літвы{{Заўвага|Другім такім абшарам швэды вылучалі [[Палесьсе]] (перадусім [[Берасьцейскае ваяводзтва]], заселенае [[Палешукі|палешукамі]])}}, прыводзіць гісторык [[Андрэй Катлярчук]]&lt;ref&gt;[[Андрэй Катлярчук|Катлярчук А.]] Швэды ў гісторыі й культуры беларусаў. — {{Менск (Мінск)}}: Энцыклапедыкс, 2002. С. 146.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Vialikaje Kniastva Litoŭskaje. Вялікае Княства Літоўскае (T. Lotter, 1770).jpg|міні|зьлева|Вялікае Княства Літоўскае (без Жамойці), 1770 г.]]
[[Файл:Kurlandyja-Žamojć. Курляндыя-Жамойць (N. Sanson, 1659).jpg|міні|Мапа 1659 г., на якой [[Упіцкі павет]] значыцца як частка Жамойці]]

У 1492 годзе вялікі князь літоўскі [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандар]] даў Жамойці «земскі прывілей» (на [[Старабеларуская мова|беларускай мове]]), які стаў пачаткам стварэньня [[Стан (сацыяльная група)|станаў]] на жамойцкіх землях (спачатку толькі зь літоўскай шляхты). У першым пункце свайго прывілею літоўскі гаспадар забараняў казаць падданым, што жыхароў Жамойці далучылі да Вялікага Княства Літоўскага сілай, а не паводле добрай волі: «''Найпярвей, хочам, іж ім [жыхарам Жамойці] жадны ня маець мовіці, альбо на вочы ісьціць, іж бы празь меч, альбо цераз оныі валкі былі звалчоныя, але з добраю волею прысталі''»&lt;ref&gt;Жалованная грамота литовского великого князя Александра Казимировича жителям Жмудской земли. 15 августа 1492 г. // Акты относящиеся к истории Западной России, собранные и изданные Археографическою комиссиею: в 5 т. — Т. 1. 1340—1506. — Санкт-Петербург : Тип. II Отделения Собственной Е. И. В. Канцелярии, 1846. — С. 120—122.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Vialikaje Kniastva Litoŭskaje. Вялікае Княства Літоўскае (T. Lotter, 1780).jpg|міні|зьлева|Вялікае Княства Літоўскае (без Жамойці), 1780 г.]]
[[Файл:Vialikaje Kniastva Litoŭskaje. Вялікае Княства Літоўскае (1613, 1680).jpg|значак|Мапа Вялікага Княства Літоўскага 1680 г., на якой Коўна з ваколіцамі значыцца як частка Жамойці]]

28 лютага 1506 году кароль польскі і вялікі князь літоўскі [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандар]] накіраваў у [[Ватыкан]] дакумэнт, у якім прасіў заснаваць асобную Прускую каталіцкую мітраполію, якая мелася стаць асобным царкоўным княствам на чале з арцыбіскупам. Да гэтага княства-мітраполіі прапанавалася далучыць Жамойцкую каталіцкую япархію, што фактычна значыла вылучэньне тэрыторыі Жамойці з складу Вялікага Княства Літоўскага. Апроч таго, у самім дакумэнце Жамойць мела непрывабную характарыстыку: адзначалася, што празь яе тэрыторыю было небясьпечна вандраваць з [[Прусія|Прусіі]] ў [[Рыга|Рыгу]]. Як зазначае [[Павал Урбан]], гэты праект сьведчыў пра іншароднасьць Жамойці ў складзе ВКЛ і большую этнічную блізкасьць жамойтаў з карэнным насельніцтвам Прусіі&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 90—91.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Остапенко А. В. [https://shron1.chtyvo.org.ua/Ostapenko_Anatolii/Etnichni_faktory_u_protsesakh_formuvannia_biloruskoho_narodu_ta_natsii.pdf?PHPSESSID=m47mi2g6psl5t9sjten73f21f1 Етнічні фактори у процесах формування білоруського народу та нації : автореф. дис. … д-ра іст. наук] : [спец.] 07.00.05 «Етнологія» / Остапенко Анатолій Володимирович ; Київський нац. ун-т ім. Тараса Шевченка. — Захищена 26.04.2021. — Київ, 2021. С. 212.&lt;/ref&gt;. Пагатоў яшчэ ў 1435 годзе [[Базэльскі царкоўны сабор]] задаволіў просьбу біскупа самбійскага [[Міхал Юнге|Міхала Юнге]] дазволіць карыстацца ў царкоўным жыцьці мовамі мясцовых насельнікаў прускай [[Самбія|Самбіі]], у тым ліку «''мовай [[Жамойты|жамойтаў]]''»&lt;ref name=&quot;Urban-2001-110&quot;/&gt;.

[[Файл:Relatia Żmudzkiego weyscia y wyiscia ze szwedzkiey opieki (1657) (2).jpg|значак|зьлева|Другая старонка «Рэляцыі аб уваходжаньні і выхадзе Жамойці з-пад апекі Швэцыі» ({{мова-pl|Relatia Żmudzkiego weyscia y wyiscia ze szwedzkiey opieki|скарочана}}) з гербамі Польшчы, [[Літва старажытная|Літвы]] і Жамойці, 1657 г.]]
[[Файл:Kurlandyja-Žamojć. Курляндыя-Жамойць (1667).jpg|міні|Мапа Жамойці 1667 г. з [[Коўна]]м і [[Вількамір]]ам]]

Як самастойная зямля Жамойць выдзяляецца ў дакумэнтах 1506 году аб межах Вялікага Княства Літоўскага з [[Інфлянты|Інфлянтамі]], калі «''граніца Жамойцкай зямлі зь Ліфлянцкаю зямлёю''»{{Заўвага|Апроч таго, у дакумэнце 1511 году ўпаміналася, што інфлянцкі магістар «''маець ехаці па граніцам ліфлянцкім ізь зямлёю Жамойцкаю''»&lt;ref&gt;Документы Московского архива Министерства юстиции. Т. 1. — Москва, 1897. [https://books.google.by/books?id=Mu8ZAAAAYAAJ&amp;pg=PA485&amp;dq=%22%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D1%8F+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiF-o70stT8AhVI-qQKHRiwDJgQ6AF6BAgDEAI#v=snippet&amp;q=%D0%B6%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D1%8E&amp;f=false С. 508].&lt;/ref&gt;}} разглядалася асобна ад літоўскай, у той час як «''Літоўская граніца''» ішла «''да [[Дрысьвяты (вёска)|Дрысьвята]] і да [[Браслаў]]ля, аж і да [[Пскоў]]скага рубяжа''»&lt;ref&gt;Акты, относящиеся к истории Западной России, собранные и изданные Археографической комиссией. Т. 1. — СПб., 1846. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=9sYJAQAAIAAJ&amp;dq=%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D1%8B+%D0%B6%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5&amp;q=%D0%B6%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5#v=onepage&amp;q=%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9&amp;f=false С. 373].&lt;/ref&gt;, то бок, абыймала [[Полацкае ваяводзтва|Полаччыну]]&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-59&quot;&gt;Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі. — Менск, 2019. С. 59.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама паводле ліста вялікага князя [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]] ад 1559 году, «''…жамойць з панам старостаю жамойцкім здала бы ся нам пры граніцы жамойцкай, у каторых месцах недалёка ад Браслава, а тым бы ся непрыяцеля агаласіла…''»&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. Užrašymų knyga 37 (1552—1561). — Vilnius, 2011. [http://dev.metrika.ldkistorija.lt/knyga/116/#page/n274/mode/1up P. 275].&lt;/ref&gt;}}. У ХVІ ст. жамойты змагаліся, каб гаспадар пацьвердзіў непарушнасьць старых межаў, якія аддзялялі Жамойць ад Літвы&lt;ref name=&quot;Дубавец-Сагановіч-1994&quot;/&gt;. У [[Сойм Вялікага Княства Літоўскага|соймавых]] зваротах 1542 і 1554 гадоў жамойцкія паслы прасілі вялікіх князёў [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]] і [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]], «''абы ўрады ў зямлі Жамойцкай не былі даваны ані Літве, ані Русі''»&lt;ref name=&quot;Nasievic-2005&quot;&gt;[[Вячаслаў Насевіч|Насевіч В.]] Літвіны // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 207.&lt;/ref&gt;, у гэтых жа зваротах разглядаліся пытаньні «''граніцы Літоўскай''» з Жамойцю&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-59&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 87.&lt;/ref&gt;. Яшчэ адно сьведчаньне адасобленасьці — асобнае пералічэньне жамойцкіх харугваў у рэестры дзяржаўнага войска ў XVI стагодзьдзі&lt;ref name=&quot;Arlou-2012-158&quot;&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 158.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Жамойць выразна адасабляецца ад Літвы ў [[Мэтрыка Вялікага Княства Літоўскага|Мэтрыцы ВКЛ]]: «''вялікі князь Вітаўт перазваў з Жамойці і падаваў ім іменьня тут у Літве''» (1488 год)&lt;ref&gt;Акты Литовско-Русского государства. Вып. 1. ― М., 1899. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=iR5AAQAAMAAJ&amp;q=%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%82%D0%B8+%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B5#v=snippet&amp;q=%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%82%D0%B8%20%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B5&amp;f=false С. 18].&lt;/ref&gt;, «''а дзел тот маець быці перад віжы ўрадавымі, каторых ані з абу старон маюць на то ўзяці: у Жамойці — ад пана старосты, а ў Літве — ад урадаў павятовых''» (1540 год)&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. 10-oji Teismų bylų knyga (1540—1541). — Vilnius, 2003. [http://dev.metrika.ldkistorija.lt/knyga/98/#page/n140/mode/1up С. 70].&lt;/ref&gt;, «''у Жамойці — у Ганзынзе і ў Калтынянах, а ў Літве — у Папортах''» (1541 год)&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. 10-oji Teismų bylų knyga (1540—1541). — Vilnius, 2003. [http://dev.metrika.ldkistorija.lt/knyga/98/#page/n150/mode/1up С. 79].&lt;/ref&gt;, «''перад спраўцамі староства зямлі Жамойцкае… тых лістоў не пакладаў… а меў есьмі іх у прыяцеля ў захаваньні і ў Літве''» (1542 год)&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. 6-oji Teismų bylų knyga (1528—1547). — Vilnius, 1995. [http://dev.metrika.ldkistorija.lt/knyga/128/#page/n398/mode/1up С. 245].&lt;/ref&gt;. Тое ж самае назіраецца ў попісе войска ВКЛ 1567 году: ''Ян Цішкавіч аказаў конна збройна коні 2, то ёсьць з Жамойці конь, а другі зь Літвы''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%B6%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%82%D0%B8+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B+1319#v=snippet&amp;q=%D0%B6%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%82%D0%B8%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B%201319&amp;f=false С. 1320].&lt;/ref&gt;. «Літоўскае войска» і «Жамойцкае войска» адасабляюцца ў дакумэнтах часоў [[Вайна Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў|вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў]]: «''а Полубенского де оставили з Жмодским войском под Могилевом''» (1660 год)&lt;ref&gt;Сапунов А. П. Витебская старина. Ч. 2. — Витебск, 1885. [https://viewer.rusneb.ru/ru/000199_000009_003904857?page=523&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 123].&lt;/ref&gt;, «''а Жмоцкое де войско… над тем Жмоцким войском Пац'''»&lt;ref&gt;Сапунов А. П. Витебская старина. Ч. 2. — Витебск, 1885. [https://viewer.rusneb.ru/ru/000199_000009_003904857?page=579&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 179].&lt;/ref&gt;, «''и Пац з Жмоцким войском… а сколько корунного и Литовского и Жмоцкого войска, того он не ведает''»&lt;ref&gt;[https://viewer.rusneb.ru/ru/000199_000009_003904857?page=582&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 182].&lt;/ref&gt;, «''Сопега и Полубенский с Литовским войском в Могилеве, а Пац з Жмоцким войском около Могилева стоит''»&lt;ref&gt;Сапунов А. П. Витебская старина. Ч. 2. — Витебск, 1885. [https://viewer.rusneb.ru/ru/000199_000009_003904857?page=615&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 213].&lt;/ref&gt; (усе 1662—1663 гады). Таксама [[Віцебскі летапіс]] паведамляў пад 1702 годам, што «''швэд увайшоў на Жамойць, а потым да Літвы і Белай Русі''»&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. [https://books.google.by/books?id=EVNpAAAAMAAJ&amp;q=%22potym+do+Litwy+i+Rusi+Bia%C5%82ey%22&amp;dq=%22potym+do+Litwy+i+Rusi+Bia%C5%82ey%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi42svrrsz8AhVGxgIHHXA4AvsQ6AF6BAgIEAI С. 198].&lt;/ref&gt;}}. Апроч таго, у статуце [[Трыбунал Вялікага Княства Літоўскага|Літоўскага Трыбуналу]] («''Спосаб праў трыбунальскіх''») 1581 году [[Канцлер вялікі літоўскі|канцлер]] [[Астафей Валовіч]] пісаў: «''На тых сойміках вышэй менаваных кождае ваяводзтва, зямля або павет абіраці маюць, і будуць павінны, межы сабою асоб годных богабойных, цнатлівых, праў і звычаеў онага панства Вялікага княства Літоўскага ўмеетных''»&lt;ref&gt;Временник Императорского Московского общества истории и древностей Российских. Кн. 25. — М., 1857. [https://books.google.by/books?id=VacKAAAAIAAJ&amp;pg=RA1-PA5&amp;dq=%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D1%8F+%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%82%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%B8%D0%B6%D1%8A+%D1%81%D0%B2%D0%BE%D0%B8+%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8+%D0%B8+%D0%B7%D0%B2%D1%8B%D1%87%D0%B0%D0%B8+%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D1%8B%D0%B5+%D0%BC%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8C&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwirhMPWmab4AhVXSfEDHdh6DDMQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D1%8F%20%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%82%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%B8%D0%B6%D1%8A%20%D1%81%D0%B2%D0%BE%D0%B8%20%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8%20%D0%B8%20%D0%B7%D0%B2%D1%8B%D1%87%D0%B0%D0%B8%20%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D1%8B%D0%B5%20%D0%BC%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8C&amp;f=false С. 5].&lt;/ref&gt;, прытым зазначалася, што «''зямля Жамойцкая іж сваі вольнасьці і звычаі асаблівыя маюць…''»&lt;ref&gt;Лаппо И. И. Великое Княжество Литовское во второй половине XVI столетия. — Юрьев, 1911. [https://books.google.by/books?id=DPH63PnVhGcC&amp;pg=PA529&amp;dq=%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D1%8F+%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%82%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%B8%D0%B6%D1%8A+%D1%81%D0%B2%D0%BE%D0%B8+%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8+%D0%B8+%D0%B7%D0%B2%D1%8B%D1%87%D0%B0%D0%B8+%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D1%8B%D0%B5+%D0%BC%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8C&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj9ueCSmab4AhU_QvEDHf32DGMQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D1%8F%20%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%82%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%B8%D0%B6%D1%8A%20%D1%81%D0%B2%D0%BE%D0%B8%20%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8%20%D0%B8%20%D0%B7%D0%B2%D1%8B%D1%87%D0%B0%D0%B8%20%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D1%8B%D0%B5%20%D0%BC%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8C&amp;f=false С. 529].&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Адно з пазьнейшых сьведчаньняў адасобленасьці Жамойці ад Літвы — азначэньне манахамі-францішканамі ўласнай правінцыі ў Вялікім Княстве Літоўскім: «''правінцыя Літоўская, [[Белая Русь|Беларуская]] і Жамойцкая''» (Вільня, 1772 год)&lt;ref&gt;Czajkowski F. J. z Załuskich Ogińskiej … na dowód wdzięczności imieniem całego zakonu francyskańskiego prowincji Litewskiej, Białoruskiej y Żmudzkiej… — Wilno, 1772.&lt;/ref&gt;}}.

[[Файл:Lingua Samogitica (1690).jpg|значак|зьлева|Надрукаваны ў Вільні ў 1690 годзе пераклад булы папы рымскага на летувіскую мову, якая ў дакумэнце называецца «жамойцкай мовай» ({{мова-la|Lingua Samogitica|скарочана}}). Прызначаўся да чытаньня ў парафіях [[Жамойцкае біскупства|Жамойцкага біскупства]], якое ахоплівала ня толькі [[Жамойцкае староства]], але і [[Упіцкі павет|Ўпіцкі павет]], жыхароў якога за Расейскай імпэрыяй абвясьцілі «[[Аўкштайты|аўкштайтамі]]» — «уласнымі літоўцамі»]]
[[Файл:Samogitia o Samodzka zemla (V. Coronelli, 1690).jpg|значак|Жамойць з мапы ВКЛ 1690 году: поруч з лацінскай назвай (''Samogitia'') даецца [[Старабеларуская мова|беларуская]] (''Samodzka zemla'') — на мове [[ліцьвіны|ліцьвінаў]]{{Заўвага|Для [[Курляндыя|Курляндыі]], дзе панавала нямецкая з паходжаньня і мовы шляхта, на мапе даецца нямецкая назва (''Kurland'')}}]]

У складзе Жамойцкага староства Вялікага Княства Літоўскага існавалі як вялікія дзяржаўныя староствы і эканоміі, якія раздаваліся пажыцьцёва, так і значныя маёнткі, зь якіх у XVI—XVII стагодзьдзях асаблівымі памерамі вылучаліся [[Лятыфундыя|лятыфундыі]] магнатаў [[Хадкевічы|Хадкевічаў]], [[Радзівілы|Радзівілаў]], [[Сапегі|Сапегаў]], [[Кішкі (род)|Кішкаў]], [[Валовічы|Валовічаў]], [[Тышкевічы|Тышкевічаў]]. Калі ў сярэдзіне XVI ст. згасла мужчынскай лінія магнацкага роду [[Кезгайлы|Кезгайлаў]] (доўгі час трымалі ўрад жамойцкага старосты), іх землі перайшлі да сваякоў — [[Завішы|Завішаў]] і [[Шэметы|Шэметаў]], а самай уплывовым родам у Жамойці сталі Хадкевічы. У сярэдзіне XVII ст. згас род Кішкаў, а велізарныя лятыфундыі Хадкевічаў перайшлі да Сапегаў ды іншых. У сярэдзіне XVII ст. у склад лятыфундыстаў Жамойці ўвайшлі [[Агінскія]], у XVIII ст. — [[Плятэры]], [[Карпы (род)|Карпы]], [[Касакоўскія]], [[Масальскія]]. Аднак галоўныя рэзыдэнцыі ўсіх гэтых магнацкіх родаў знаходзіліся па-за жамойцкімі землямі. Значнымі памерамі ў XVI ст. вылучаліся таксама валоданьні сярэднезаможнай шляхты — такіх родаў як [[Білевічы]], [[Белазоры]], [[Талька-Грынцэвічы]], [[Гротусы]], [[Гружэўскія]], [[Зяновічы]], [[Орвіды]], [[Пяткевічы]]; у XVII ст. — яшчэ і [[Гурскія|Гурскія (Горскія)]], [[Войны]], [[Кіршэнтэйны]], [[Гелгуды]], [[Гедройцы]], [[Пацы]], Сіруці, кальвіністы Блінструбы; у XVIII ст. — яшчэ і [[Празьдзецкія]], [[Коньчы]], [[Залускія]], [[Вэйсэнгофы]], [[Нагурскія]], [[Монтвілы]], [[Пілсудзкія]], [[Страшэвічы]], [[Станевічы]], [[Станкевічы (шляхецкі род)|Станкевічы]] ды іншыя. Мець маёнтак у Жамойці было выгадна, бо галоўны экспарт збожжа ішоў у Заходнюю Эўропу — праз [[Кёнігсбэрг]] і [[Гданьск]]&lt;ref&gt;История Литовской ССР. — Вильнюс, 1978. С. 156.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Siauliaiaktas17940505.jpg|значак|Акт паўстаньня шляхты Шавельскай зямлі [[Жамойцкае староства|Жамойцкага княства]], 1794 г. (на [[Польская мова|польскай мове]])]]

Зь першай паловы XVI ст. у Жамойцкім старостве назіраецца актывізацыя нямецкіх купцоў з Прусіі і рост гандлёвага абароту. Большая частка жамойцкіх сялянаў была вольнай (на паўночным захадзе староства — каля 90% усіх сялянаў), бо плаціла [[чынш]]. Шмат сялянаў займалася гандлем у Прусіі, які дазваляў ім адпраўляць сваіх дзяцей навучацца за грошы ў парафіяльныя школы і на каталіцкіх ксяндзоў, што лічылася вельмі прэстыжным&lt;ref&gt;История Литовской ССР. — Вильнюс, 1978. С. 152—153.&lt;/ref&gt;. Каталіцкія сьвятары традыцыйна карысталіся на жамойцкай вёсцы надзвычайнай павагай&lt;ref&gt;Encyklopedia Powszechna. T. 28 . — Warszawa, 1868. S. 994—995.&lt;/ref&gt;. Апісаньне жамойцкіх сялянаў у сваіх «Запісках аб Масковіі» пакінуў дыплямат і падарожнік [[Жыгімонт Гербэрштайн]] ({{мова-de|Siegmund Freiherr von Herberstein|скарочана}}; 1486—1566), які двойчы, у 1516—1518 і 1526—1527 гадох, наведаў Вільню і Маскву: «''…Жамойты носяць дрэнную адзежу, галоўным парадкам папялістага колеру. Яны жывуць у нізкіх, але вельмі доўгіх халупах; агонь у іх захоўваецца ў сярэдзіне, і бацька сямейства, седзячы ў агню, бачыць сваю жывёлу і ўсю гаспадарку. Бо яны звычайна трымаюць быдла пад тым жа дахам, пад якім жывуць самі, без усякай перагародкі. Больш заможныя ўжываюць таксама буйвалавы рогі замест кубкаў… Зямлю яны аруць не жалезам, а дрэвам, што тым больш дзіўна, бо зямля ў іх цьвёрдая, а не пясковая, і хвоя не расьце на ёй зусім. Пры падрыхтоўцы да араньня яны нясуць з сабой вельмі шмат бярвёнаў, якімі рыюць зямлю…''»&lt;ref&gt;Записки о Московии барона Гербертейна. — СПб., 1866. [https://books.google.by/books?id=IsVfAAAAcAAJ&amp;pg=PA169&amp;dq=%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%8B+%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%8F%D1%82%D1%8A+%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D1%83&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjp6J2Tg-v0AhViVeUKHcf1BuMQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&amp;q=%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%8B%20%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%8F%D1%82%D1%8A%20%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D1%83&amp;f=false С. 169].&lt;/ref&gt;. Падобны побыт жамойцкіх сялянаў засьведчыў у 1517 годзе [[Мацей Мяхоўскі]]{{Заўвага|«''Жамойць — паўночная і марозная краіна, мяжуе зь Літвой, Інфлянтамі і Прусіяй… Там зусім не будуюць хатаў або прыстойных будынкаў, а ставяць толькі буданы зь бярвеньня і саломы, падоўжаныя, расьцягнутыя пасярэдзіне і звужаныя на канцах. Параўнальна шырокая ўнізе, такая пабудова, паступова пры надбудаваньні звужваецца і пачынае нагадваць дно [перакінутай] лодкі або шалом. На верхавіне робіцца адно акно, якое дае сьвятло зьверху, а пад ім ачаг — дзеля гатаваньня ежы, а таксама дзеля абароны ад холаду, у якім дранцвее гэтая краіна большую частку году. У такой хаце яны жывуць з жонкамі, дзецьмі, рабамі, рабынямі, быдлам дробным і ўючным, хлебам і ўсякім начыньнем''»}}&lt;ref&gt;Меховский М. [https://www.vostlit.info/Texts/rus15/Mehovskij/frametext2.htm?fbclid=IwAR0kzgC1HX5karYIIXlEPpvrfdQXNJSzQ7zmlzbqwm2jUaMbgicrd5_uiNo Трактат о двух Сарматиях]. — М.; Л., 1936.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Каралеўства Польскае і Вялікае Княства Літоўскае, жыдоўскі адміністрацыйны падзел (1667-1795).jpg|значак|Мапа Каралеўства Польскае і ВКЛ з пазначэньнем жыдоўскага адміністрацыйнага падзелу ад 1667 да 1795 году. Жамойцкая краіна (пад нумарам 10) была значна большай за Жамойцкае староства і падзялялася на [[Кейданы|Кейданскую]], [[Біржы|Біржанскую]] і [[Віжайны|Віжанскую]] акругі.]]

Адміністрацыйна-тэрытарыяльная рэформа 1565—1566 гадоў, паводле якой асноўнымі адзінкамі адміністрацыйна-тэрытарыяльнай структуры Вялікага Княства Літоўскага станавіліся [[Ваяводзтва|ваяводзтвы]] і [[Павет|паветы]], не закранула Жамойці. Жамойцкае староства (з 28 цівунстваў) выразна вылучалася і ў існасьці было паветам, бо мела толькі адзін [[Павятовы соймік|соймік]], аднак жамойцкі староста меў кампэнтэнцыі ваяводы і таму быў сэнатарам і засядаў у [[Сэнат Рэчы Паспалітай|Сэнаце]]&lt;ref name=&quot;Zakseuski-1994&quot;&gt;Закшэўскі А. Юрыдычна-адміністрацыйны рэгіяналізм у І Рэчы Паспалітай // Беларусіка = Albaruthenica. Кн. 3. 1994. С. 16—23.&lt;/ref&gt;. Староства мела трох сэнатараў — [[Жамойцкія біскупы|жамойцкі біскуп]], [[Старосты жамойцкія|жамойцкі староста]] і [[Кашталяны жамойцкія|жамойцкі кашталян]]. Калі ў 1581 годзе ўтварыўся [[Трыбунал Вялікага Княства Літоўскага]], Жамойць, як і ўкраінскія ваяводзтвы [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]], ад пачатку мела атрымаць асобныя трыбунальскія суды (у Расенах), аднак сама шляхта Жамойцкага староства ад такой прапановы Вільні адмовілася, што таксама не спрыяла самаізаляцыі ўнутранага жыцьця Жамойці&lt;ref name=&quot;Zakseuski-1994&quot;/&gt;. Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што паводле запісаў [[Мэтрыка Вялікага Княства Літоўскага|Літоўскай мэтрыкі]] і попісаў войска Вялікага Княства Літоўскага, этнічны склад жамойцкай шляхты ня быў аднародным яшчэ з часоў засяленьня Жамойцкага староства па крыжацкіх спусташэньнях. Імёны шляхты значна розьніліся на поўдні (у зручных да калянізацыі панямонскіх местах) і на поўначы літоўскай Жамойці. Першыя адпавядалі імёнам гістарычных [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] (паводле дасьледніка, славянізаваны германскі і чыста славянскі элемэнт), хоць таксама сустракалася невялікая частка [[Балтыйскія мовы|балтаў]], другія былі пераважна балтыйскімі (жамойцкімі). Такі этнічны падзел, засьведчаны ў дакумэнтальных крыніцах, тлумачыць скаргі этнічна жамойцкай шляхты ў XVI ст. на тое, што ўрады ў Жамойці дзяржалі «''літва''» і «''русь''»&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-28&quot;/&gt;. Аднак працэсы паступовай палітычнай і гаспадарчай інтэграцыі Жамойцкага староства ў Вялікае Княства Літоўскае прывялі да таго, што ў XVІІ—XVІІІ стагодзьдзях пад Жамойцю пачалі разумець найперш супольнасьць тамтэйшай [[Славянскія мовы|славянамоўнай]] шляхты&lt;ref name=&quot;Dziarnovic-2013&quot;/&gt;.

У 1650 годзе у Жамойцкім старостве колькасьць сялянскіх [[Дым (адзінка падаткаабкладаньня)|дымоў]] складала больш за 49 тысячаў, што адпавядае колькасьці насельніцтва каля 330 тысячаў чалавек. Шчыльнасьць насельніцтва (17,4 чал./км²) была адною з найвышэйшых у Вялікім Княстве Літоўскім&lt;ref name=&quot;Nasievic-2005-625&quot;/&gt;. Літоўская Жамойць моцна пацярпела за часамі [[Вялікая Паўночная вайна|Паўночнай вайны]] (1655—1660), калі ў 1655 годзе яе занялі швэдзкія войскі. З ініцыятывы гетмана [[Януш Радзівіл|Януша Радзівіла]] і часткі шляхты тут абвясьцілі [[Кейданская дэкларацыя|Кейданскую дэклярацыю]]. З прычыны ваенных дзеяньняў колькасьць дымоў на 1667 году скарацілася да 34 тысячаў&lt;ref name=&quot;Nasievic-2005-625&quot;/&gt;. За часамі [[Вялікая Паўночная вайна|Вялікай Паўночнай вайны]] (1700—1721) у 1701—1708 гадох праз Жамойць праходзілі швэдзкія войскі. У 1707 годзе тут адбыліся значныя сялянскія хваляваньні, а ў 1707—1711 гадох голад і эпідэмія чумы значна скарацілі колькасьць насельніцтва літоўскай і [[Малая Летува|прускай Жамойці]]&lt;ref&gt;Литва Малая // Большая Российская энциклопедия: в 30 т. Т. 17. — Москва, 2010. С. 628.&lt;/ref&gt;. Таксама паводле дакумэнту пачатку XVIII ст., «''У адной Вільні зьмерла можна сказаць цэлая Жамойць і часткова Літва''» ({{мова-ru|«В одной Вильне вымерла можно сказать целая Жмудь и отчасти Литва»|скарочана}})&lt;ref&gt;Батюшков П. Н. Памятники русской старины в западных губерниях Империи. Вып. 6. — СПб., 1874. [https://books.google.by/books?id=EEhaAAAAcAAJ&amp;pg=PA98&amp;dq=%D1%86%D1%A3%D0%BB%D0%B0%D1%8F+%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%8C+%D0%B8+%D0%BE%D1%82%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8+%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiP5Y3W_aj8AhVzhP0HHaklBi8Q6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=%D1%86%D1%A3%D0%BB%D0%B0%D1%8F%20%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%8C%20%D0%B8%20%D0%BE%D1%82%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%20%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0&amp;f=false С. 98].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Ігар Чаквін|Чаквін І.]] [https://web.archive.org/web/20141129020526/http://kamunikat.fontel.net/pdf/albaruthenica/06.pdf Нацыя ліцвінаў у этнагенезе беларусаў: Параўнальна-тыпалагічны і гістарычны аспекты] // Беларусіка = Albaruthenica. Кн. 6, 1997. С. 40.&lt;/ref&gt;.

Жамойцкае староства стала важным цэнтрам пачатку [[Барская канфэдэрацыя|Барскай канфэдэрацыі]]: у 1768 годзе ў Расенах абвясьцілі [[Генэральная канфэдэрацыя Вялікага Княства Літоўскага|Генэральную канфэдэрацыю Вялікага Княства Літоўскага]]. У 1769 годзе адбыліся значныя хваляваньні сялянаў Шавельскай эканоміі. У 1768—1782 і 1791—1796 гадох адбыліся значныя пратэсты сялянаў староства [[Паланга]] супраць яго валадара біскупа віленскага [[Ігнаці Якуб Масальскі|Ігнація Масальскага]], а ў 1775—1792 гадох — у старостве [[Вялёна]] супраць каралеўскага губэрнатара [[Антоні Тызэнгаўз|Антонія Тызэнгаўза]]&lt;ref&gt;История Литовской ССР. — Вильнюс, 1978. С. 157—159.&lt;/ref&gt;.

23 лістапада 1793 году згодна з пастановай [[Гарадзенскі Сойм (1793)|Гарадзенскага Сойму]] ў Вялікім Княстве Літоўскім утварылася [[Жамойцкае ваяводзтва]], якое падзялялася на тры зямлі (на падставе ранейшых парафіяў): [[Расены|Расенскую]], [[Цельшы]]цкую і [[Шаўлі|Шавельскую]]. З прычыны сваёй аддаленасьці ад месцаў канцэнтрацыі войскаў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] тэрыторыя Жамойці стала адным з важных цэнтраў, дзе ўзьнялося [[Паўстаньне 1794 году|паўстаньне 1794 году]] на чале з [[Тадэвуш Касьцюшка|Тадэвушам Касьцюшкам]]. Дзеля заахвочаньня жамойцкіх сялянаў адозвы паўстанцаў адмыслова перакладаліся з польскай на [[Летувіская мова|жамойцкую (летувіскую) мову]]&lt;ref&gt;История Литовской ССР. — Вильнюс, 1978. С. 174—175.&lt;/ref&gt;.

=== У складзе Расейскай імпэрыі і Прусіі ===
[[Файл:Samogitie, Lithuanie (A. Zakrzewski, 1832).jpg|значак|зьлева|[[Літва старажытная|Літва]] займае [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічную Беларусь]], Жамойць — Летуву. З мапы [[Паўстаньне 1830—1831 гадоў|вызвольнага паўстаньня]], 1832 г.]]
[[Файл:Kowno dzisiejsza stolica Żmudzi (A. Czapski, 1850).jpg|значак|''«[[Коўна]] — цяперашняя сталіца Жамойці»'' ({{мова-pl|«Kowno dzisiejsza stolica Żmudzi»|скарочана}}) (подпіс да выявы места). [[Антоні Аляшчынскі|А. Аляшчынскі]], 1850 г.]]
[[Файл:Kowno dzisiejsza stolica Żmudzi (A. Oleszczyński, 1850).jpg|значак|''«Коўна — цяперашняя сталіца Жамойці»''. А. Аляшчынскі, 1850 г.]]

Па [[Трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцім падзеле Рэчы Паспалітай]] у 1795 годзе ўлады [[Расейская імпэрыя|Расейскае імпэрыі]] ўлучылі ўсю літоўскую Жамойць (разам з гістарычна адасобленым ад уласна Літвы колішнім Жамойцкім староствам) у склад [[Літоўская губэрня|Літоўскай губэрні]]{{Заўвага|Хоць у Расейскай імпэрыі разумелі асобнасьць Жамойці ад Літвы, напрыклад, расейскі дыплямат і вайсковы водца {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мікалай Рэпнін||ru|Репнин, Николай Васильевич}} сьведчыў 29 верасьня 1794 году, што «''ўся Літва да Нёману і ўся Жамойць здушаныя''» ({{мова-ru|«И вся Литва до Немана и вся Самогития усмирены»|скарочана}}&lt;ref&gt;Сборник Императорскаго русского исторического общества. Т. 16, 1875. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=tadPAQAAMAAJ&amp;q=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0+%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%96%D1%8F#v=snippet&amp;q=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0%20%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%96%D1%8F&amp;f=false С. 47].&lt;/ref&gt;)&lt;ref name=&quot;Caropka-1995-68&quot;&gt;[[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}, 1995. С. 68.&lt;/ref&gt;, таксама жамойцкі біскуп [[Ян Стафан Гедройц]] у сваім лісьце да Рэпніна 29 кастрычніка таго ж году зазначаў, што «''некалькі разоў пісаў у Літву''»&lt;ref&gt;Сборник Императорскаго русского исторического общества. Т. 16, 1875. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=tadPAQAAMAAJ&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%83+%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%96%D1%8E#v=snippet&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%83%20%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%96%D1%8E&amp;f=false С. 46].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Caropka-1995-68&quot;/&gt;}}. У 1801 годзе Жамойць апынулася ў складзе [[Віленская губэрня|Літоўска-Віленскай губэрні]], калі маскоўскі гаспадар [[Аляксандар I Раманаў|Аляксандар I]] падзяліў Літоўскую губэрню на Літоўска-Віленскую і [[Гарадзенская губэрня|Літоўска-Гарадзенскую]] (у 1840 годзе маскоўскі гаспадар [[Мікалай I]] прыбраў азначэньне «літоўскі» з назваў абедзьвюх губэрняў). Хоць расейскія ўлады не стварылі адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі, якая б зьмяшчала азначэньне «жамойцкая» у сваёй афіцыйнай назьве, аднак такое азначэньне трапіла ў афіцыйны тытул маскоўскіх гаспадароў — «князь самагіцкі». Нягледзячы на [[Летувізацыя|далучэньне расейскімі ўладамі Жамойці да Літвы на адміністрацыйным узроўні]], разьмежаваньне паміж ліцьвінамі і жамойтамі працягвала захоўвацца: у сьпісах ураднікаў-[[Базыляны|базылянаў]] Віленскай уніяцкай мітрапаліцкай япархіі за 1815 год поруч зь «літоўскімі ўраджэнцамі» і «літоўскай нацыяй» адзначаліся «самагіцкі ўраджэнец» і «самагіцкая нацыя»&lt;ref&gt;Описание документов архива западнорусских униатских митрополитов. Т. 2. — СПб., 1907. С. [https://books.google.by/books?id=ecEYAAAAYAAJ&amp;pg=PA701&amp;dq=%22%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B9+%D0%BD%D0%B0%D1%86%D1%96%D0%B8%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiBo4zZ0aj8AhWSiP0HHYROCiQQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B9&amp;f=false 696], [https://books.google.by/books?id=ecEYAAAAYAAJ&amp;pg=PA701&amp;dq=%22%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B9+%D0%BD%D0%B0%D1%86%D1%96%D0%B8%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiBo4zZ0aj8AhWSiP0HHYROCiQQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=%22%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B9%20%D0%BD%D0%B0%D1%86%D1%96%D0%B8%22&amp;f=false 701].&lt;/ref&gt;.  

У [[Вайна 1812 году|вайну 1812 году]] Жамойць трапіла на пэрыфэрыю француска-расейскіх сутыкненьняў, але мясцовыя землеўласьнікі (зямяне) пастаўлялі харчаваньне арміі [[Напалеон I Банапарт|Напалеона]]. Каб прадухіліць чаканую незадаволенасьць сялянаў, жамойцкі біскуп [[Юзэф Арнульф Гедройц]] празь мясцовых ксяндзоў адмыслова загадваў сялянам безумоўна падпарадкоўвацца зямянам&lt;ref&gt;История Литовской ССР. — Вильнюс, 1978. С. 120.&lt;/ref&gt;. У час [[Паўстаньне 1830—1831 гадоў|вызвольнага паўстаньня 1830—1831 гадоў]] і [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў]] Жамойць займела важнае значэньне для паўстанцаў з прычыны выхаду да [[Балтыйскае мора|Балтыйскага мора]]: пераадолець нястачу [[Пальная зброя|пальнай зброі]] можна было толькі праз падвоз яе з-за мяжы на караблях — да порта [[Паланга|Палангі]] ([[Курляндзкая губэрня]]) побач з жамойцкай [[Крэтынга]]й&lt;ref&gt;История Литовской ССР. — Вильнюс, 1978 С. 195, 215.&lt;/ref&gt;. Стратэгічнае значэньне Жамойці прычынілася да актыўных ваенных дзеяньняў на яе тэрыторыі (прытым паўстанцам атрымлівалася залучаць жамойцкае сялянства толькі з дапамогай заклікаў каталіцкіх сьвятароў, найбольш вядомы паўстанцкі лідэр — ксёндз [[Антоні Мацкевіч]]&lt;ref&gt;История Литовской ССР. — Вильнюс, 1978. С. 213.&lt;/ref&gt;), аднак у 1896 годзе ў часопісе {{Артыкул у іншым разьдзеле|Живая старина||ru|Живая старина}} адзначалася&lt;ref&gt;Живая старина. Т. 6, 1896. [https://books.google.by/books?id=btw_AQAAMAAJ&amp;pg=PA34&amp;dq=%D0%BF%D0%BE+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B8:+lenkmetis&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjflpPyhuv0AhV7g_0HHconBy4Q6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BF%D0%BE%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B8%3A%20lenkmetis&amp;f=false С. 34—35].&lt;/ref&gt;:
{{Цытата|У ляскі 1830 год (па-жамойцку: lenkmetis), з усіх вобласьцяў Заходняга краю, адна Жамойць, паводле сьведчаньня гісторыка гэтага паўстаньня, Штэйна, выявіла свой асобы народны дух, тым, што на падгаворы зьбірацца ў аддзелы касінераў, адказала разгромам абшарніцкіх маёнткаў, так што спатрэбілася паслаць паўстанцкае войска ўжо супраць саміх жамойтаў. &lt;…&gt; Таксама і паўстаньне 1863 г. сапраўдны жамойт называе ня інакш, як «ляскім годам», а саміх паўстанцаў «войскам сьляпнёў» (bimbаlu váiskas).
{{арыгінал|ru|В ляшский 1830 год (по жмудски: lenkmetis), изо всех областей Западнаго края, одна Жмудь, по свидетельству историка этого восстания, Штейна, проявила свой особый народный дух, тем, что на подговоры собираться в отряды косиньеров, ответила разгромом помещичьих имений, так что понадобилось послать повстанческое войско уже против самих Жмудинов. &lt;...&gt; Также и повстание 1863 г. настоящий жмудин называет не иначе, как «ляшским годом», а самих повстанцев «войском слепней» (bimbаlu váiskas). 
}}
}}
[[Файл:Grammatyka języka żmudzkiego. Kałbrieda leźuwio źiamaytiszko (1832).jpg|значак|зьлева|Выдадзеная ў Вільні граматыка жамойцкай (летувіскай) мовы ({{мова-pl|Grammatyka języka żmudzkiego|скарочана}} = {{мова-lt|Kałbrieda leźuwio źiamaytiszko|скарочана}}), 1832 г.]]
{{Падвойная выява|справа|Naujes moksłas skajtima raszta żemajtyszka diel mażun wajkun (1848).jpg|98|Русская азбука с переводом слов и фраз на жмудский язык (1861).jpg|116|Лемантар «Новая навука чытаньня пісьма жамойцкага для малых дзетак» ({{мова-lt|«Naujes moksłas skajtima raszta żemajtyszka diel mażun wajkun»|скарочана}}) (1848 г.) і «Расейскі лемантар зь перакладам словаў і фразаў на жамойцкую мову» ({{мова-ru|«Русская азбука с переводом слов и фраз на жмудский язык»|скарочана}}) (1861 г.)}}

Хоць Жамойць у Расейскай імпэрыі сьпярша ня мела асобнай адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі, да пачатку 1840-х гадоў у афіцыйных дакумэнтах яна часам называлася «Самагіціяй», таксама ўжывалася азначэньне «самагіцкія паветы» ({{мова-ru|самогитские поветы|скарочана}}) — [[Шавельскі павет|Шавельскі]], [[Цельшаўскі павет (Расейская імпэрыя)|Цельшаўскі]], [[Расенскі павет|Расенскі]] і [[Упіцкі павет (Расейская імпэрыя)|Упіцкі]] паветы{{Заўвага|Указ от 27 мая 1831 года «Об установле­нии временного управления по гражданской части в четырёх Самогитских уездах Виленской губер­нии»; Указ 12 февраля 1832 года «О прекращении действия особого в Самогитии Начальника и о восстановлении обыкновенного порядка отношений четырех Самогитских уездов с Виленским Губернским Начальством»; Указ от 3 мая 1832 года «О непроизводстве двойных окладов чиновникам, командированным из России для исправления должностей земских исправников, заседателей земских судов, городничих и полицмейстеров в четырех самогитских уездах»}}. 18 сьнежня 1842 году ўлады Расейскай імпэрыі выдзялілі з складу Віленскай губэрні пераважна балтамоўныя паветы (апроч беларускай часткі [[Браслаўскі павет|гістарычнай Браслаўшчыны]]), зь якіх утварылася [[Ковенская губэрня]], якая атрымала неафіцыйную назву «Самагіція» («Жамойць», «Жмудзь»)&lt;ref&gt;Корнилов И. Русское дело в Северо-Западном крае. Материалы для истории Виленского учебного округа преимущественнно в муравьевскую эпоху. — СПб., 1901. С. 4, 20, 22.&lt;/ref&gt;. А ў 1864 годзе ў [[Коўна|Коўну]] на загад расейскіх уладаў перавялі рэзыдэнцыю жамойцкага ([[Цельшы|цельшаўскага]]) біскупа.

Зь сярэдзіны XIX ст. Жамойць стала цэнтрам папулярызацыі жамойцкай (летувіскай) мовы і культуры. Гэтаму паспрыяла прызначэньне ў 1849 годзе [[Мацей Казімер Валанчэўскі|Мацея Валанчэўскага (Валанчуса)]] — першага жамойцкага біскупа сялянскага паходжаньня. Неўзабаве ён пачаў патрабаваць ад ксяндзоў прамаўляць казаньні ў Жамойцкім біскупстве на жамойцкай мове і адкрываць школы пры касьцёлах з навучаньнем на гэтай мове. Такі крок узмацніў аўтарытэт Валанчуса сярод жамойцкіх сялянаў, якія пачалі называць яго «жамойцкім князем»&lt;ref&gt;История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 126.&lt;/ref&gt;. Аднак папулярызацыя жамойцкай мовы закранула толькі сялянскую масу і ксяндзоў, многія зь якіх таксама паходзілі зь сялянаў. Гэта значна адрозьнівалася ад працэсу папулярызацыі беларускай мовы, што падтрымлівалася шляхтай колішняга Вялікага Княства Літоўскага&lt;ref&gt;Дунін-Марцінкевіч В. Збор твораў: у 2 т. Т. 2. — {{Менск (Мінск)}}, 2008. С. 92—93, 381, 572, 574.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Масоло, А. Н. Виленские очерки 1863—1865 гг. // Русская старина. Т. 40, 1883. С. 585.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pawlikowski M. K. Mińszczyzna, Pamiętnik Wileński. — Londyn, 1972. S. 301.&lt;/ref&gt;. Тым часам яшчэ ў першай палове XIX ст. ураджэнцы Жамойці ([[Дыянізі Пашкевіч]], [[Людвік Юцэвіч]], [[Сыманас Даўкантас]] ды інш.) у сваіх этнаграфічных публікацыях пачалі задаваць эталёны [[летувісы|летувіскасьці]], якія пазьней пачалі выкарыстоўвацца іншымі дасьледнікамі дзеля ацэнкі адпаведнасьці «традыцыйнаму» і «этнічнаму». Значную ролю ў іх дасьледаваньнях адыграла канцэптуалізацыя «чыстых», «клясычных», «не закранутых вонкавымі ўплывамі» летувіскіх зямель. Лінгва-этнаграфічны калярыт Жамойці дазволіў выбудаваць значную адлегласьць ад «славянскага» і стварыць на аснове жамойцкага трывалы вобраз летувіскасьці з максымальным індэксам адрознасьці ад суседзяў&lt;ref&gt;Унуковіч Ю. Этнічная ідэнтыфікацыя і катэгарызацыя беларусаў і літоўцаў у ХІХ ст. // Białorutenistyka Białostocka. T. 12 (2020). S. 393.&lt;/ref&gt;. Менавіта на базе гістарычнай [[Жамойцкая мова|жамойцкай мовы]] — архаічных гаворак ваколіцаў [[Коўна]], [[Шаўлі|Шаўляў]] і [[Клайпеда|Клайпеды]] — у канцы XIX ст. утварылася сучасная [[летувіская мова]]&lt;ref name=&quot;Sviazynski209&quot;&gt;[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 209.&lt;/ref&gt;.

Прапаганда жамойцкай мовы і культуры практычна не знайшла падтрымкі сярод шляхты колішняга Вялікага Княства Літоўскага{{Заўвага|Сьведчаньне даволі спэцыфічнага стаўленьня да Жамойці ў асяродку тагачаснай літоўскай шляхты пакінула [[Габрыэля Пузына]] (1815—1869): «''Літва для Варшавы доўга была тым, чым дагэтуль была Гасконія для парыжанаў і чым, на жаль, Жамойць была для ліцьвінаў: гэта значыць, аб’ектам кпінаў альбо зьдзіўленьня, калі хтосьці з той гучнай і дзікай правінцыі выяўляўся разумнейшым за таго, хто яго высьмейваў''»&lt;ref&gt;Пузыня Г. Помста Літвінкі / Прадмова і пераклад Ірыны Багдановіч // [[Маладосьць (часопіс)|Маладосць]]. № 3 (688), 2011. С. 17.&lt;/ref&gt;. Бытаваньне ў літоўскім шляхецкім асяродзьдзі падобных поглядаў на Жамойць і жамойтаў таксама засьведчыў у сваім творы «Две сестры» (1865 год) былы прафэсар [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Павал Кукальнік||ru|Кукольник, Павел Васильевич}}: «''…і замест раўнапраўнага племені славянскага застанецца чэрнь з каўтуном, як жмудзіны ў Літве''» ({{мова-ru|«…и, вместо равноправного племени славянского, останется чернь с колтуном, как — жмудзины в Литве»|скарочана}})&lt;ref&gt;Военный сборник издаваемый по высочайшему повелению. Т. 61. — СПб, 1865. [https://books.google.by/books?id=dnhUAAAAYAAJ&amp;pg=RA1-PA145&amp;dq=zmudziny&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjTyqu11-L5AhUSqaQKHd8BCKAQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=zmudziny&amp;f=false С. 145].&lt;/ref&gt;}}. Летувіскую інтэлігенцыю і тых нешматлікіх зьбяднелых шляхцічаў, якія пачалі цікавіцца жамойцкімі гаворкамі і лічыць, што «літоўцы» — гэта жамойты, сярэдняя і заможная шляхта пачала называць «літваманамі»&lt;ref name=&quot;Buchowski-2006-26&quot;&gt;Buchowski K. [http://pbc.biaman.pl/Content/2045/litwomani_i_polonizatorzy.pdf Litwomani i polonizatorzy : mity, wzajemne postrzeganie i stereotypy w stosunkach polsko-litewskich w pierwszej połowie XX wieku]. — Białystok, 2006. S. 26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 137.&lt;/ref&gt; (хоць яшчэ ў 1859—1860 гадох іх азначалі больш дакладна — «жмудзінафіламі»{{Заўвага|{{мова-pl|«Są u nas pojedyncze, małoznaczące zachcenia raczej, aniżeli usiłowania, aby wyrobić jakąś narodowość żmudzką, oddzielną od polskiej. Sądzę jednak, że z téj strony żadna obawa nie grozi; więcej niżeli tych dziecinnych pretensyi żmujdzinofilów obawiaćby się można wpływu pisarzy, co pisząc po polsku, i dla polskiej publiczności na miano russofilów zarobili sobie»|скарочана}} з подпісам «''Z Litwy''»}}&lt;ref&gt;Roczniki polskie z lat 1857-1861. Т. 4: Rok 1860—1861. — Paryz, 1865. [https://books.google.by/books?id=v7cDAAAAYAAJ&amp;pg=PA273&amp;dq=%C5%BCmujdzinofil%C3%B3w&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjgg73Z8OL5AhWqxgIHHXZeD6QQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q&amp;f=false S. 273].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Czas. Nr. 222, 1859. [https://polona.pl/item/czas-r-12-no-222-28-wrzesnia-1859,Nzk3NTYxMTA/1/#info:search:%C5%BCmudzinofil%C3%B3w S. 1].&lt;/ref&gt;). Прытым яшчэ ў 1854 годзе на старонках часопіса {{Артыкул у іншым разьдзеле|Библиотека для чтения||ru|Библиотека для чтения}}, які рэдагаваўся прафэсарам-паліглётам [[Восіп Сянкоўскі|Восіпам Сянкоўскім]], выхадцам зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|віленскай]] шляхты і навучэнцам [[Менскі езуіцкі калегіюм|Менскага езуіцкага калегіюму]] і [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]], зьявілася крытычная нататка датычна называньня часткі жамойтаў «літвой» — пазьнейшых «[[Аўкштайты|аўкштайтаў]]»{{Заўвага|У 1855 годзе «Справочный энциклопедический словарь» зазначаў з удакладненьнем «''паводле найноўшых дасьледаваньняў''», што «''Жамойць ёсьць адным з двух плямёнаў, на якія падзяляецца Літва, і рэзка адрозьніваецца ад Літвы ўласнай''», з аналягічным удакладненьнем («''паводле найноўшых зьвестак''») паведамлялася колькасьць жамойтаў у Ковенскай губэрні, адзначаючы магчымасьць павялічэньня агульнай колькасьці жамойтаў за кошт летувісаў Аўгустоўскай губэрні, якія «''ўжываюць жамойцкую мову''»&lt;ref&gt;Справочный энциклопедический словарь. Т. 4. — СПб., 1855. [https://books.google.by/books?id=jStCAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Spravo%C4%8Dnyj+%C4%97nciklopedi%C4%8Deskij+Slovar%27:+Izd.+K.+Kraja&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiu0N7P37D8AhUhg_0HHbmDCMQQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%8C&amp;f=false С. 310—311].&lt;/ref&gt;. Нават у 1895 годзе народжаны ў ваколіцах Расенаў летувіскі гісторык [[Мечыслаў Давойна-Сільвястровіч]] у артыкуле «Жамойць» [[Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў|Геаграфічнага слоўніка Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў]] (том 14) хоць і азначаў «жамойцкімі» паветамі Шавельскі, Расенскі, Цельшаўскі і заходнюю частку [[Ковенскі павет (Расейская імпэрыя)|Ковенскага]] (да ракі [[Нявежа (Летува)|Нявежы]])&lt;ref&gt;Dowojna-Sylwestrowicz M. Żmudź // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|14к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV/795 S. 795].&lt;/ref&gt;, аднак прытым прызнаваў, што «''надзвычай цяжка вызначыць мяжу паміж летувісамі вышэйшымі [г. зв. „аўкштайтамі“] і ніжэйшамі, або жамойтамі, — з улікам браку этнаграфічных адрозьненьняў паміж імі''»&lt;ref&gt;Dowojna-Sylwestrowicz M. Żmudź // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|14к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV/802 S. 802].&lt;/ref&gt;.}}, абвешчаных «уласнымі літоўцамі», якія насяляюць «[[Аўкштота|Аўкштоту]]» — «Верхнюю або ўласную Літву»&lt;ref&gt;Библиотека для чтения. Том 123, 1854. [https://books.google.by/books?id=4vE6AQAAMAAJ&amp;pg=RA3-PA71-IA7&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%8E+%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwimv-aAqMPzAhUXSfEDHe9xC68Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%8E%20%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 28—29].&lt;/ref&gt;:
{|
|-
| {{пачатак цытаты}}
Я хачу яшчэ аддаць гістарычнай і філялягічнай крытыцы сябраў віленскага камітэту самы тэрмін Літва. Я не зусім разумею адрозьненьне, якое робяць яны ў адным і тым жа чудзкім народзе, паміж Літвою і Жамойцю. Мне здаецца, што дарма адну частку гэтага народа называюць Літвою, тады як іншай пакідаюць агульную і сапраўдную назву ўсяго народа, Жамойць. Абедзьве яны — тая ж Жамойць. Слова Літва зусім не літоўскае{{Заўвага|Тут — у сэнсе «летувіскае»}} і яно належыць столькі ж і яшчэ больш славянскай частцы ранейшага літоўскага гаспадарства, як і чудзкай. Калі жыхары чудзкай часткі адгукаюцца, што яны — Літува і што яны кажуць літувішкі, па-літоўску, гэта па-мне значыць толькі, што яны ўжываюць на свой асабісты рахунак агульную палітычную назву гаспадарства, а не сваю племянную назву. Гэтак жа цяперашнія Грэкі, Італьянцы і паўднёвыя Швайцарцы, таму, што некалі знаходзіліся пад рымскім валадарствам, выхваляюцца, нібыта яны — Рымляне і гавораць па-рымску (Romeі, Rumanі, Roman). Латышы, альбо Леты, чудзкія людзі аднаго кораня зь літоўскай Чудзьдзю, не называюць сябе Літвою; такім чынам, і сястра іхняя, літоўская Чудзь, этнаграфічна, ня мае права на гэтую назву. Уся яна — Жамогусы, Жамогі альбо Жамодзі, Сямогі альбо Сямодзі, адкуль ўтварыліся словы Жамойць і Самагіція. Латышы таксама называюць сябе Земме, Семме, а гэта значыць толькі «свая зямля» падобна таму, як Сома альбо Суомі, «свая зямля» Фінляндыя і Суомалайне, «людзі сваёй зямлі», Фіны, альбо Фінляндцы. [[Жмогусы|Жамогус альбо жмогус]] значыць — чалавек. Яны проста — людзі, а ня літоўцы. Вядома, што ў прыбалтыйскіх Чудзкіх пакаленьнях няма асобых назваў для іх моваў: кожнае запэўнівае, што яно гаворыць на мове ма-кіль, «мове зямлі». Як у літоўскай Чудзі, альбо Жамогусаў, відаць, не было асобай назвы дзеля народнай мовы, то яна тым больш ахвотна пагадзілася называць яе «літоўскай», што слова «Літва» было палітычным тытулам знакамітай дзяржавы, якой Чудзь гэтая належала.
{{арыгінал|ru|Я хочу еще подвергнуть исторической и филологической критике членов виленского комитета самый термин Литва. Я не совсем понимаю различие, которое делают они в одном и том же чудском народе, между Литвою и Жмудью. Мне кажется, что понапрасну одну часть этого народа называют Литвою, тогда как другой оставляют общее и настоящее название всего народа, Жмудь. Обе они — та же Жмудь. Слово Литва вовсе не литовское и оно принадлежит столько же и еще более славянской части прежнего литовского господарства, как и чудской. Если жители чудской части отзываются, что они — Литува и что они говорят литувишки, по-литовски, это по-мне значит только, что они употребляют на свой личный счет общее политическое название господарства, а не свое племенное название. Точно так же нынешние Греки, Валахи и южные Швейцарцы, потому, что некогда находились под римским владычеством, хвастаются, будто они — Римляне и говорят по римски (Romei, Rumani, Roman). Латыши, или Леты, чудские люди одного корня с литовскою Чудью, не называют себя Литвою; следовательно, и сестра их, литовская Чудь, этнографически, не имеет права на это название. Вся она — Жемогусы, Жемоги или Жемоди, Семоги или Семоди, откуда произошли слова Жмудь и Самогиция. Латыши также называют себя Земме, Семме, а это значит только «своя земля» подобно тому, как Сома или Суома, «своя земля» Финляндия и Суомалайне, «люди своей земли», Финны, или Финляндцы. Жемогус или жмогус значит — человек. Они просто — человеки, а не литовцы. Замечательно, что у прибалтийских чудских поколений нет особенных названий для их языков: каждое уверяет, что оно изъясняется на языке ма-киль, «языке земли». Как у литовской Чуди, или Жемогусов, вероятно, не было особенного названия для народного языка, то она тем охотнее согласилась называть его «литовским», что слово «Литва» было политическим титулом знаменитого государства, которому Чудь эта принадлежала.}}
{{канец цытаты}}
|}

[[Файл:Lithuanian (1850).jpg|значак|зьлева|Моўная мапа з этнаграфічнага атлясу ([[Лёндан]], 1850 г.): [[Ліцьвіны#Літоўская_мова|літоўская мова]] (''Lithuanian'') займае ўсю [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічную тэрыторыю беларусаў]] (ад [[Горадня|Горадні]] да [[Смаленск]]у), [[Летувіская мова|жамойцкая мова]] (''Samogitian'') — этнічную тэрыторыю [[Летувісы|летувісаў]]]]
{{Падвойная выява|справа|Žiamaytiszki (1879).jpg|108|Lietuwiszki (1879).jpg|106|Слоўнікі месяцаў з кніг, выдадзеных у 1879 годзе: апошняе ўласнае азначэньне жамойцкай мовы (налева) і новае яе азначэньне ўжо як [[Летувіская мова|летувіскай]] (направа)}}

Ужо ў час здушэньня [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня]] (1863—1864) расейскі начальнік «[[Паўночна-Заходні край|Паўночна-Заходняга краю]]» [[Міхаіл Мураўёў|Мураўёў-вешальнік]] ужыў захады да падтрымкі і прапаганды жамойцкай (летувіскай) мовы: 1 лютага 1864 году ў сваім цыркуляры ён дазволіў «''незалежна ад расейскай мовы навучаньне мове жамойцкай як мясцовай гаворцы, а таксама і катэхізму на гэтай мове''»{{Заўвага|{{мова-ru|«независимо от русского языка обучение языку жмудскому как местному наречию, а также и катехизису на этом языке»|скарочана}}}}, а 5 лютага 1865 году выдаў загад «''прапанаваць біскупу Валанчэўскаму, пад асабістым яго назіраньнем неадкладна распарадзіцца складаньнем зборніка або перакладу на жамойцкую мову пропаведзяў Бялабрэскага і Філіпецкага''»{{Заўвага|{{мова-ru|«предложить епископу Волончевскому, под личным его наблюдением немедленно распорядиться составлением сборника или перевода на жмудский язык проповедей Бялобрежского и Филипецкого»|скарочана}}}}&lt;ref name=&quot;Stalunas-2005&quot;&gt;Сталюнас Д. Идентификация, язык и алфавит литовцев в российской национальной политике 1860-х годов // Ab imperio. № 2, 2005. С. 225—254.&lt;/ref&gt;. Яшчэ напярэдадні паўстаньня ў 1862 годзе ў прадстаўленьні папячыцеля [[Віленская навучальная акруга|Віленскай навучальнай акругі]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Шырынскі-Шыхматаў|Аляксандра Шырынскага-Шыхматава|ru|Ширинский-Шихматов, Александр Прохорович}} да кіраўніка Міністэрства народнай асьветы Расейскай імпэрыі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Галаўнін|Аляксандра Галаўніна|ru|Головнин, Александр Васильевич}} адзначалася, што адной з мэтаў адкрыцьця школаў на Жамойці (пад якой найперш разумелася этнічна летувіская Ковенская губэрня) мусіць быць умацаваньне жамойцкай нацыянальнасьці зь бесьперапынным пераконваньнем тамтэйшых сялянаў, што яны жамойты і літоўцы (ліцьвіны) і што ўлады Расейскай імпэрыі жадаюць не [[Русіфікацыя|русіфікаваць]] іх, а наблізіць іхныя інтарэсы да інтарэсаў [[Расея|Расеі]]:
{{Цытата|На Жамойці — умацаваньне жамойцкай нацыянальнасьці, зусім не варожай Расеі і ўраду ў ніжэйшых пластах насельніцтва, і бесьперапыннае ўнушэньне сялянам, што яны не палякі, а жамойты і літоўцы, і што Расея не жадае зусім русіфікаваць іх, а хоча толькі зблізіць іх інтарэсы з інтарэсамі дзяржавы.
{{арыгінал|ru|На Жмуди — укрепление жмудской национальности, вовсе не враждебной России и правительству в низших слоях населения, и постоянное внушение крестьянам, что они не поляки, а жмудины и литовцы, и что Россия не желает вовсе обрусить их, а хочет только сблизить их интересы с интересами государства.}}
|Корнилов И. П. Русское дело в Северо-Западном крае: Материалы для истории Виленского учебного округа преимущественно в Муравьевскую эпоху. — С.-Петербург, 1901. С. 22.
}}

[[Файл:Littauischen Sprachgebiets (1876).jpg|значак|зьлева|Мапа абшару з часткова летувіскамоўным насельніцтвам, на якой Ковенская губэрня азначаецца Жамойцю ({{мова-de|Samogitien|скарочана}}), 1876 г.]]
{{Падвойная выява|справа|Программа преподавания жмудского языка в Поневежской учительской семинарии (1893).jpg|107|Программа жмудско-литовского языка (1893).jpg|107|Праграмы выкладаньня летувіскай мовы ў [[Панявеж|Панявескай]] настаўніцкай сэмінарыі: {{мова-ru|«Программа преподавания жмудского языка»|скарочана}} (налева), {{мова-ru|«Программа жмудско-литовского языка»|скарочана}} (направа)}}

Па здушэньні паўстаньня расейскія ўлады пачалі актыўна падтрымліваць [[Летувіскае нацыянальнае абуджэньне|летувіскі нацыянальны рух]] (усе дзеячы якога паходзілі з Жамойці, прытым у яе цяперашніх афіцыйных летувіскіх межах&lt;ref&gt;История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 124.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Паводле дасьледаваньня чэскага гісторыка [[Міраслаў Грох|Міраслава Гроха]], ніводзін зь летувіскіх дзеячоў ХІХ стагодзьдзя не нарадзіўся ў Вільні або на Віленшчыне&lt;ref name=&quot;Katlarcuk-2003&quot;&gt;[[Андрэй Катлярчук|Катлярчук А.]] [https://web.archive.org/web/20110721203044/http://arche.bymedia.net/2003-2/katl203.html Чаму беларусы не апанавалі літоўскай спадчыны] // [[ARCHE Пачатак]]. № 2 (25), 2003.&lt;/ref&gt;}}) у супрацьвагу моцным пазыцыям польскага руху за адраджэньне Рэчы Паспалітай&lt;ref name=&quot;Arlou-2012-348&quot;&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 348.&lt;/ref&gt;. Імпэрскі ўрад пачаў заахвочваць жамойцкія (летувіскія) асьвету і друк&lt;ref name=&quot;Katlarcuk-2003&quot;/&gt;, жамойцкую (летувіскую) мову зрабілі мовай навучаньня ў [[Мар’ямпаль]]скай дзяржаўнай вышэйшай вучэльні, якая стала цэнтрам падрыхтоўкі летувіскай эліты. Гэтую мову таксама выкладалі ў [[Сейны|Сейненскай]] і [[Сувалкі|Сувалкаўскай]] гімназіях. 7 лютага 1869 году віленскі архіяпіскап {{Артыкул у іншым разьдзеле|Макары (Булгакаў)||ru|Макарий (Булгаков)}} пісаў да обэр-пракурора [[Найсьвяцейшы ўрадавы сынод|Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі]] ([[Расейская праваслаўная царква|Маскоўскай царквы]]) «''Адны мы, расейцы, мусім клапаціцца не пра тое, каб русіфікаваць літоўцаў, а пра тое, каб захаваць і распрацоўваць іх мову, даць ім граматыку і слоўнік іх мовы і праз тое спрыяць падтрыманьню іх нацыянальнасьці…''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Одни мы, русские, должны заботиться не о том, чтобы обрусить литовцев, а о том, чтобы сохранить и разрабатывать их язык, дать им грамматику и словарь их языка и чрез то содействовать поддержанию их национальности…»|скарочана}}}}&lt;ref name=&quot;Stalunas-2005&quot;/&gt;. У 1885 годзе ў расейскай прэсе асьвятлялася наведваньне летувіскіх вучэльняў Ковенскай губэрні генэрал-губэрнатарам {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Каханаў|Іванам Каханавам|ru|Каханов, Иван Семёнович}}, калі той заахвочваў мясцовае насельніцта да летувіскай (жамойцкай) мовы, у тым ліку загадаў хлопчыку чытаць малітву «Ойча наш» па-летувіску: «''ты ліцьвін, дык навошта молісься па-польску, а не на сваёй мове?''» ({{мова-ru|«ты литвин, так зачем же молишься по-польски, а не на своем языке?»|скарочана}})&lt;ref&gt;Каблиц И. И. Интеллигенция и народ в общественной жизни России. — СПб., 1886. [https://books.google.by/books?id=VqkKAAAAIAAJ&amp;pg=PP3&amp;dq=%D0%BA%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D1%8A+%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%86%D1%96%D1%8F+%D0%B8+%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi9vc7jjo70AhXARPEDHdjOC58Q6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A&amp;f=false С. 224].&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Vilnia, Lidzkaja-Franciškanskaja. Вільня, Лідзкая-Францішканская (J. Bułhak, 1912).jpg|значак|зьлева|Шыльда летувіскай школы ({{мова-lt|Lietuviška mokykla|скарочана}}, {{мова-ru|Литовское училище|скарочана}}) на Лідзкай вуліцы ў цэнтры [[Вільня|Вільні]], 1912 год. Тым часам хоць-якія беларускія школы ў Расейскай імпэрыі заставаліся пад забаронай]]
[[Файл:Schamaiten (Samogitien) (D. Schäfer, 1916).jpg|значак|Фрагмэнт мапы «Землі і народы Эўропы» нямецкага гісторыка [[Дытрых Шэфэр|Дытрыха Шэфэра]] (1916 г.), на якой абшар [[летувісы|летувісаў]] мае подпіс «''Schamaiten (Samogitien)''»]]
[[Файл:Litauer (Schamaiten, Schmuden) (D. Schäfer, 1916).jpg|значак|Легенда да мапы Д. Шэфэра, дзе даецца некалькі назваў летувісаў: «''Litauer (Schamaiten, Schmuden'')»]]

Замацаваньне ў другой палове XIX ст. у афіцыйнай расейскай навуцы, ідэалёгіі і прэсе тэрміна «літоўцы» («ліцьвіны») выняткова за жамойцкім насельніцтвам{{Заўвага|Хоць яшчэ ў 1860-я гады, як прызнае сучасны летувіскі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Дарыюс Сталюнас||lt|Darius Staliūnas}}&lt;ref name=&quot;Stalunas-2005&quot;/&gt; «''…больш звыклымі для расейскай бюракратыі заставаліся іншыя [замест „літоўцаў“] паняцьці — „самагіцкае племя“, „жамойць“ або „жмудзіны“, „жамойцкі народ“, а мова — „жамоцкая“ або „самагіцкая“''» ({{мова-ru|«Хотя собственно термин „литовцы“ употреблялся довольно часто, более привычными для российской бюрократии оставались другие понятия — „самогитское племя“, „жмудь“ или „жмудины“, „жмудский народ“, а язык — „жмудский“ или „самогитский“»|скарочана}})}} прывяло да таго, што шляхта колішняга Вялікага Княства Літоўскага дзеля вонкавых дачыненьняў з расейскімі ўладамі пачала часьцей карыстацца тэрмінам «палякі», які ад пачатку быў палітонімам і зьвязваўся з ідэяй адраджэньня «Польшчы» — былой [[Канфэдэрацыя|канфэдэрацыйнай]] [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]&lt;ref&gt;[[Аляксандар Смалянчук|Смалянчук А.]] Паміж краёвасцю і нацыянальнай ідэяй. Польскі рух на беларускіх і літоўскіх землях. 1864 — люты 1917 г. — СПб., 2004. С. 115—124.&lt;/ref&gt;, хоць у прыватных зносінах паміж сабой і з уласна [[палякі|этнічнымі палякамі]] («караняжамі») выкарыстоўвала паралельна і тэрмін [[Ліцьвіны|«ліцьвіны» («літоўцы»)]], а балтамоўнае насельніцтва працягвала традыцыйна называць «жамойтамі»{{Заўвага|Напрыклад, гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Яўстах Іваноўскі||pl|Eustachy Iwanowski}} ў 1861 годзе пісаў, што [[ліцьвіны]] ўжываюць наступныя назвы да жамойтаў: ''Zmogosy, Zmujdziaki, Żmudź, Żmudzin''&lt;ref&gt;Iwanowski E. (Eu…… Heleniusz) Wspomnienia narodowe. — Paryż, 1861. [https://books.google.by/books?id=KNYRAAAAYAAJ&amp;pg=PA491&amp;dq=Zmogosy,+Zmujdziaki,+%C5%BBmud%C5%BA,+%C5%BBmudzin&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjv8obs1Y70AhW_Q_EDHUkUAAcQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=Zmogosy%2C%20Zmujdziaki%2C%20%C5%BBmud%C5%BA%2C%20%C5%BBmudzin&amp;f=false S. 491].&lt;/ref&gt;. Таксама францускі географ і гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Элізэ Рэклю||en|Élisée Reclus}} ў 5-м томе сваёй працы «Зямля і людзі» (1881 год) засьведчыў, што ў той час у Польшчы і Расеі ліцьвінамі ўсё яшчэ традыцыйна называлі [[беларусы|беларусаў]], тады як летувісаў — жамойтамі&lt;ref&gt;Reclus E. The universal geography: earth and its inhabitants. Vol. 5. — London, 1881. P. 256.&lt;/ref&gt;:
«''…нават цяпер яшчэ ў Польшчы, як і ў Расеі, „ліцьвінамі“ звычайна называюць беларускіх славянаў былой палітычнай Літвы, тады як літоўцам ва ўласным сэнсе даюць назву „жамойтаў“ альбо „жмудзінаў“''» («''…даже теперь еще в Польше, как и в России, „литвинами“ обыкновенно называют белорусских славян бывшей политической Литвы, тогда как литовцам в собственном смысле дают название „жмудов“ или „жмудинов“''»)&lt;ref&gt;Реклю Э. Земля и люди. Т. 5, вып. 2. — СПб., 1883. [https://books.google.by/books?id=bVQNAQAAMAAJ&amp;pg=PA124&amp;dq=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%8A+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjJ8eDcjNz0AhX0QvEDHZlqDAsQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%8A%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 124].&lt;/ref&gt;}}. Непрыняцьце новага значэньня тэрміна «літоўцы» прывяло да ўзьнікненьня ў канцы XIX — пачатку XX ст. і пэўнага пашырэньня сярод літоўскай шляхты (асабліва ў этнакантактавай зоне — у Віленскай губэрні, памежнай з асноўным масівам балтамоўнага насельніцтва — Ковенскай губэрняй) тэрміна «младалітоўцы» дзеля пазначэньня балтамоўнага насельніцтва, а дзеля ўласнага самавызначэньня — тэрмінаў «старалітоўцы» («стараліцьвіны»), «гістарычныя літоўцы» («гістарычныя ліцьвіны»), «міцкевічоўцы» (у знак салідарнасьці з тым значэньнем паняцьця «ліцьвіны», якое выкарыстоўваў [[Адам Міцкевіч]] у сваім творы «[[Пан Тадэвуш]]»){{Заўвага|У 1906 годзе ў газэце «[[Kurier Litewski]]» ([[:Файл:Starolitwin - Kuryer Litewski 1906 nr 146 s 1.jpg|№ 146, С. 1]]) зьявіўся артыкул «Мы і літоўцы» ({{мова-pl|My i litwini|скарочана}}), падпісаны крыптонімам «Старалітовец» ({{мова-pl|Starolitwin|скарочана}}), у якім аўтар спрабаваў папулярызаваць тэрмін «старалітоўцы» і прапаноўваў стварыць «Cтаралітоўскую партыю», якая б выяўляла інтарэсы карэннай літоўскай шляхты; тым часам летувіскую інтэлігенцыю (паводле аўтара — у большасьці псэўдаінтэлегінцыю), якая з падачы і пры падтрымцы расейскіх уладаў спрабавала манапалізаваць права на назву «літоўцы» ({{мова-pl|«Szowinizm ten jest owocem szkoły rosyjskiej, której wychowańcami są młodolitwini, mówiący nieraz lepiej po rosyjsku, niż po litewsku»|скарочана}}) прапаноўваў называць «младалітоўцамі» ({{мова-pl|młodolitwini|скарочана}}). Сярод іншага, тэрміналёгію «стараліцоўцаў» і «младалітоўцаў» у 1934 годзе выкарыстоўваў былы прэм’ер-міністар [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]] [[Раман Скірмунт]] у сваім артыкуле-нэкралёгу «Панны з Муру» пра [[Канстанцыя Скірмунт|Канстанцыю Скірмунт]] і Юзэфу Куржанеўскую, дзе адзначаў, што захапленьне Канстанцыяй Скірмунт «літваманіяй» не ўлічвала тое, што младалітоўцы звузілі паняцьце [[Літва старажытная|Літвы]] да свайго этнаграфічнага Ковенскага арэалу&lt;ref&gt;Skirmuntt R. [[:Файл:Slowo - 1934, nr 127 Roman Skirmunt - Panie z muru - p 3.jpg|Panie z Muru (III)]] // Słowo. Nr. 127, 1934. S. 3.&lt;/ref&gt;}}&lt;ref name=&quot;Buchowski-2006-26&quot;/&gt;&lt;ref&gt;История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 15.&lt;/ref&gt;.

У пачатку XX ст. летувіскі нацыянальна-дэмакратычны рух складаўся ў абсалютнай большасьці зь сялянаў або інтэлігенцыі і сьвятарства сялянскага паходжаньня, якія нарадзіліся ў [[Ковенская губэрня|Ковенскай губэрні]] — расейскай Жамойці. Гэта жамойцкі біскуп [[Антанас Баранаўскас]] (1835—1902), ксёндз [[Майроніс|Ёнас Майроніс]] (1862—1932), ксёндз [[Ёнас Басанавічус]], [[Пятрас Краўчунас]], [[Ёнас Вілейшыс]], [[Пятрас Вілейшыс]], [[Вацловас Біржышка]], [[Пеліксас Бугайлішкіс]], [[Андрус Булёта]], [[Юргіс Шайліс]], [[Казімерас Сьцяпонас Шайліс]] ды іншыя. Напярэдадні 1917 году ў ім было два кірункі — хрысьціянска-дэмакратычны, клерыкальны (імкненьне да пабудовы каталіцкай і кансэрватыўнай дзяржавы, дзе паноўнае становішча будзе займаць клір) і нацыяналістычны (нацыяналізм і дэмакратызм ва ўсіх галінах жыцьця, найбольш папулярны сярод сялянства)&lt;ref&gt;Смалянчук А. Паміж краёвасцю і нацыянальнай ідэяй. Польскі рух на беларускіх і літоўскіх землях. 1864 — люты 1917 г. — СПб., 2004. С. 337.&lt;/ref&gt;.

&lt;gallery caption=&quot;Жамойць на мапах да 1918 году&quot; widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Szamaiten (Samogitien) (H. Kieper, 1849).jpg|Жамойць (''Szamaiten, Samogitien''), з мапы 1849 г.
Samogitia (1855).jpg|Жамойцкая дыяцэзія, 1855 г.
Żmudź (Samogitia) (1904).jpg|Жамойць (''Żmudź'', ''Samogitia''), з мапы 1904 г.
Litwa i Białoruś (J. Bazewicz, 1916).jpg|«Літва і Беларусь» ({{мова-pl|«Litwa i Białoruś»|скарочана}}), асобныя ад Жамойці (''Żmujdź''), 1916 г.
&lt;/gallery&gt;

=== Найноўшы час ===
[[Файл:Samogitia (1919).jpg|значак|Мапа Жамойці (Жамойцкага біскупства) з [[Коўна]]м і [[Вількамір]]ам, 1919 г.]]

У 1918 годзе большая частка Жамойці ўвайшла ў склад [[Летувіская Рэспубліка (1918—1940)|міжваеннай Летувы]], фактычнай сталіцай якой стала [[Коўна]] — былая сталіца расейскай Жамойці ([[Ковенская губэрня|Ковенскай губэрні]]). Тым часам [[Летувіская Тарыба]] ня здолела ўлучыць у склад Летувы [[Вільня|Вільню]] і [[Віленскі край]] праз супраціў мясцовых жыхароў, якія ўтварылі [[Сярэдняя Літва|Сярэднюю Літву]] (1920—1922): напярэдадні паўстаньня народжаны на [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] генэрал [[Люцыян Жалігоўскі]] выдаў [[Польская мова|па-польску]] адозву да насельніцтва Вільні і Віленшчыны з заклікам «''выгнаць жамойтаў''»&lt;ref&gt;Żeligowski L. Zapomniane prawdy. — Londyn, 1943. S. 35.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Люцыян Жалігоўскі і яго паплечнікі лічылі сябе ліцьвінамі і славянамі, а летувісаў адмаўляліся прызнаваць за «літоўцаў» і называлі тое насельніцтва выняткова «жамойтамі» ({{мова-pl|Żmudzini|скарочана}}). У 1943 годзе Люцыян Жалігоўскі пісаў у сваіх успамінах пра выгнаньне зь Вільні адміністрацыі Летувы (1918—1920) і непрыняцьце новага сэнсу «літоўцаў», якія раней лічыліся літоўскай шляхтай «жамойтамі»: «''Напярэдадні маршу на Вільню, у [[Вярэнаў|Вярэнаве]], былі мы ня толькі палякамі — былі і літоўцамі. &lt;…&gt; Мы ўсе апэравалі даўнімі катэгорыямі. Пад словам „літовец“ мы разумелі паняцьце гістарычнай Літвы, Літву вялікіх мэтаў, вялікіх людзей, вялікай ідэі. Мы шанавалі нашыя традыцыі, нават попел Зьніча пад [[Касьцёл Сьвятых Станіслава і Ўладзіслава (Вільня)|Катэдрай]]. Нічога зь мінуўшчыны не пакінула сьледу, новаяўлены „літовец“ выявіўся ворагам… і чакаў прыезду на сталец літоўскі — Гогенцолерна, пад імем — о іронія — [[Міндаўгас II|Міндоўга ІІ]]. &lt;…&gt; Толькі мясцовыя людзі адкідалі ўсё, што звалася „літоўскім“. Ніхто не хацеў чуць пра навуку жамойцкай мовы, ніхто не прызнаваў „літоўскага“ ўрадніка, і ўсякая жанчына не хацела ісьці ў касьцёл, дзе служыў „літоўскі“ ксёндз. Чаму мы, адвечныя насельнікі Літвы, мусілі пазьбягаць той дарагой для нас назвы, а іншыя людзі, што ня маюць зь Літвой нічога супольнага, — называць сябе літоўцамі?»&lt;ref&gt;Żeligowski L. Zapomniane prawdy. — Londyn, 1943. S. 37, 41—42.&lt;/ref&gt;.}}. Гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Валяр’ян Мэйштовіч||pl|Walerian Meysztowicz}}, сын старшыні Часовай урадавай камісіі Сярэдняй Літвы [[Аляксандар Мэйштовіч|Аляксандра Мэйштовіча]], зазначаў у сваіх успамінах: «''Летувіскі нацыянальны рух зьвярнуўся да спадчыны Вялікага Княства Літоўскага. &lt;…&gt; Нават ня мелі для іх назвы. „Ліцьвіны — казаў пан Міхал Юхневіч — гэта [[Ягайла]], [[Ян Караль Хадкевіч|Хадкевіч]], [[Адам Міцкевіч|Міцкевіч]], [[Юзэф Пілсудзкі|Пілсудзкі]] і я, а вы ёсьць летувісамі“''»{{Заўвага|{{мова-pl|«Ruch narodowy litewski zgłosił się do dziedzictwa po Wielkim Księstwie Litewskim. &lt;...&gt; Nawet nie mieliśmy dla nich nazwy. „Litwini — mówił pan Michał Juchniewicz — to Jagiełło, Chodkiewicz, Mickiewicz, Piłsudski i ja, a wy to Lietuvisy“»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Meysztowicz W. Gawędy o czasach i ludziach. — Londyn — Łomianki, 2008. S. 26—27.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Żmudź (1920).jpg|значак|Жамойць у этнаграфічных межах летувісаў, фрагмэнт мапы былой [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], 1920 г.]]

У 1923 годзе ў [[Ковенскі павет|Ковенскім павеце]] летувісы складалі 56,7%, а ў самой Коўне — толькі 29,9%, палякаў у гэтым месьце было 31,5%, а жыдоў — 31,8%&lt;ref&gt;Starzyński S. Litwa: zarys stosunków gospodarczych. — Warszawa, 1928. S. 12—13.&lt;/ref&gt;. Значную частку буйных зямельных уласьнікаў складала шляхта-«старалітоўцы», якія валодалі 26% зямлі ў новай дзяржаве і палітычна арыентаваліся на міжваенную [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскую Рэспубліку]]&lt;ref&gt;История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 168.&lt;/ref&gt;. 15 лютага 1922 году ўлады Летувы прынялі закон аб зямельнай рэформе: нацыяналізавалася зямля ў супраціўнікаў незалежнасьці Летувы і шляхецкія маёнткі, нададзеныя ўладамі [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] з абшару скарбовых зямель, таксама вызначаўся максымум неад’емнай зямлі ў 80 га (з 1929 году — 150 га), што ліквідоўвала (шляхам прымусовай [[Парцэляцыя (эканоміка)|парцэляцыі]]) [[Лятыфундыя|лятыфундыі]], характэрныя раней для жамойцкіх земляў&lt;ref&gt;История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 168—169.&lt;/ref&gt;. Па [[Вайсковы пераварот у Летуве (1926)|вайсковым перавароце ў Летуве]] (сьнежань 1926 году) у краіне ўсталяваўся [[Аўтарытарызм|аўтарытарны рэжым]] на чале з прэзыдэнтам [[Антанас Сьмятона|Антанасам Сьмятонам]], які працягваў [[Летувізацыя|летувізацыю (жамайцізацыю)]] насельніцтва краіны, абмяжоўваў магчымасьці культурнага разьвіцьця на іншых мовах і ставіў перашкоды да заняцьця дзяржаўных пасадаў тым, хто не лічыў сябе летувісамі паводле нацыянальнасьці&lt;ref&gt;История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 192—193.&lt;/ref&gt;.

Па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]], калі ў 1944—1948 гадох каля 100 тысячаў жыхароў Вільні, сярод якіх большую частку складалі [[беларусы]]&lt;ref name=&quot;Arlou-2012-387&quot;&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 387.&lt;/ref&gt;, прымусілі запісацца палякамі і дэпартавалі ў [[Польская Народная Рэспубліка|камуністычную Польшчу]]&lt;ref name=&quot;Snyder-2004&quot;&gt;[[Тымаці Снайдэр|Снайдэр Т.]] [https://web.archive.org/web/20110728191528/http://www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/sna13?OpenDocument Частка 1 з кнігі «Рэканструяваньне нацыяў: Польшча, Украіна, Летува, Беларусь (1569—1999 гг.)»] // [[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]]. № 13, 2004.&lt;/ref&gt;, то толькі ў 1944—1946 гадох на іх месца прыбыла каля 100 тысячаў новых жыхароў з Жамойці. Увогуле, у адрозьненьне ад сталіцаў іншых савецкіх рэспублік, улады [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] дазволілі Летуве шматгадовую летувізацыю (жамайцізацыю) Вільні: калі [[Талін]] ці [[Рыга|Рыгу]] хутка апанавала расейскамоўная працоўная сіла, Вільню павольна засяляла жамойцкая вёска&lt;ref name=&quot;Katlarcuk-2003&quot;/&gt;.

Па аднаўленьні незалежнасьці Летувы ў 1990 годзе Жамойць разглядацца ўладамі краіны выняткова як этнаграфічны (этнакультурны) рэгіён, жыхары якога размаўляюць на адным з двух дыялектаў летувіскай мовы — на жамойцкім. У 2003 годзе ўлады Летувы ўсталявалі афіцыйныя межы этнаграфічнага рэгіёну «Жэмайція»&lt;ref name=&quot;Kascian-2009&quot;/&gt;. Зацьверджаныя на афіцыйным узроўні межы этнаграфічнага рэгіёну не супадаюць зь межамі [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], [[Жамойцкае біскупства|Жамойцкага біскупства]], [[Ковенская губэрня|Ковенскай губэрні]] або сучаснымі адміністрацыйнымі межамі Летувы, паводле афіцыйнай вэрсіі, гэтыя межы вызначылі на падставе пашырэньня жамойцкага дыялекту. Як заўважыў летувіскі этноляг Ж. Шакніс, мапы этнаграфічных рэгіёнаў Летувы (у адрозьненьне ад [[Латвія|Латвіі]], [[Эстонія|Эстоніі]] або [[Фінляндыя|Фінляндыі]]) вельмі доўгі час не друкаваліся нават у абагульняльных працах зь летувіскай этналёгіі&lt;ref name=&quot;Vnukovic-2021-42&quot;&gt;Внуковіч Ю. Вынаходніцтва этнаграфічных рэгіёнаў Беларусі і Літвы: параўнальная характарыстыка // Вестник Полоцкого государственного университета. № 1, 2021. С. 42.&lt;/ref&gt;.

Ад 1990-х гадоў у Летуве існуе жамойцкае культурнае грамадзтва — група, зацікаўленая ў захаваньні жамойцкай культуры і мовы, і [[Жамойцкі парлямэнт]] (літаральна парлямэнт Жамойці). Яны выступаюць за рэгіянальную аўтаномнасьць, і іх патрабаваньні засноўваюцца на гістарычных крыніцах. Гэтыя патрабаваньні часта ўлучаюць вяртаньне [[Клайпеда|Клайпеды]]. Жамойцкая група, узначаленая [[Юстынас Бурба|Юстынасам Бурбам]], мае невялікі сяброўскі склад. Таксама выдаецца газэта «''[[Жамойцкі парлямэнт (газэта)|Жамойцкі парлямэнт]]''».

== Сымбалі ==
[[Файл:Ziemia Żmudzka używa czarnego niedźwiedzia w białej obroży na czerwonem polu... Miasto naprzedniejsze Kowno w onej ziemi (1584).jpg|значак|Апісаньне гербу Жамойцкай зямлі з заўвагай, што найважнейшае места гэтай зямлі — [[Коўна]], 1584 г.]]

На [[Герб Жамойцкага староства|гербе Жамойці]] выяўляецца чорны мядзьведзь з срэбнымі кіпцюрамі, на сьцягу — жамойцкі герб на белым фоне. Гістарычна на Жамойць не пашыраўся літоўскі герб — [[Пагоня]], які быў афіцыйным гербам паветаў і ваяводзтваў адно ўласна Вялікага Княства Літоўскага&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-2009&quot;/&gt;. Жамойцкі герб, як мяркуецца, быў ва ўжытку некалькі стагодзьдзяў (паводле розных крыніцаў, упершыню зьявіўся ў XIV або XVI ст.). 

У 1920 годзе [[летувісы]] ўзялі за герб уласнай незалежнай дзяржавы варыянт гербу ВКЛ Пагоні — [[Герб Летувы|«Віціс»]] (упершыню названы так толькі ў 1884 годзе). Такім парадкам, прысваеньне літоўскага гербу мусіла падмацаваць прэтэнзіі маладой Летувіскай Рэспублікі на гістарычную пераемнасьць зь Вялікім Княствам Літоўскім. Аднак у 1930-я гады, калі [[Ліга Нацыяў]] фактычна прызнала адыход Віленшчыны зь [[Вільня]]й да [[Заходняя Беларусь|заходнебеларускага абшару]], у летувіскім друку загучалі прапановы зьмяніць назву дзяржавы на Жамойць — разам зь зьменай дзяржаўнага гербу на жамойцкага «Мядзьведзя»&lt;ref name=&quot;Arlou-2012-373&quot;&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 373.&lt;/ref&gt;. У 1935 годзе прэм’ер-міністар Летувіскай Рэспублікі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Тубаліс||lt|Juozas Tūbelis}} афіцыйна прызнаў не летувіскае (славянскае&lt;ref name=&quot;Arlou-2012-373&quot;/&gt;) паходжаньне Пагоні і паведаміў пра тое, што ідзе праца па стварэньні новага дзяржаўнага гербу. З усяго відаць, гэтую працу спынілі падзеі 1939—1940 гадоў&lt;ref&gt;{{Літаратура/Сфрагістыка і геральдыка Беларусі (1999)|к}} С. 155.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Скобла М. [https://web.archive.org/web/20110811153426/http://www.svaboda.org/PrintView.aspx?Id=872644 Анатоль Цітоў: «Гербу „Пагоня“ — 730 гадоў»], [[Радыё Свабода]], 31 студзеня 2008 г.&lt;/ref&gt;. 

21 ліпеня 1994 году ўрад [[Летува|Летувіскай Рэспублікі]] зацьвердзіў герб гістарычнай Жамойці і створаны на яго аснове сьцяг як сымбалі афіцыйнага этнаграфічнага рэгіёну «Жэмайція».

&lt;gallery caption=&quot;Гістарычныя выявы гербу Жамойці ў Вялікім Княстве Літоўскім&quot; widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Duchy of Samogitia Coat of Arms.png|1586 г.
Księstwo żmudzkie.jpg|XVII ст.
Žemaitija. Жамойць (1720).jpg|1720 г.
Herbarz Kaspra Niesieckiego Жемайтское староство-2.jpg|1743 г.
&lt;/gallery&gt;

== Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел ==
[[Файл:Liet-etno-regionai.png|міні|{{Легенда|#eafeea|Зацьверджаная на афіцыйным узроўні тэрыторыя летувіскага этнаграфічнага рэгіёну «Жэмайція»}}]]

Сучасны летувіскі этнаграфічны рэгіён «Жэмайція» разьмяшчаецца ў заходняй частцы краіны. У склад рэгіёну ўвайшлі муніцыпалітэт места [[Паланга|Палангі]], [[Рэтаўскае самакіраваньне|Рэтаўскае муніцыпальнае ўтварэньне]], [[Таўроскі раён]], [[Шылэльскі раён]], [[Шкудзкі раён]], [[Юрбурскі раён]], [[Мажэйкаўскі раён]], [[Крэтынскі раён]], [[Цельшыцкі раён]], [[Акмянскі раён]], [[Кельменскі раён]], [[Расенскі раён]], усходняя частка муніцыпалітэту места [[Клайпеда|Клайпеды]] і муніцыпалітэт [[Шылакарчмянскі раён|Шылакарчмянскага раёну]], заходняя частка [[Янаўскі раён (Ковенскі павет)|Янаўскага раёну]], а таксама муніцыпалітэт места [[Шаўлі|Шаўляў]].

Найбольшае места — Шаўлі, альбо [[Клайпеда]], калі апошняя разглядаецца ў складзе рэгіёну. Сталіцай Жамойці лічацца [[Цельшы]], хоць гістарычнай сталіцай (рэзыдэнцыяй жамойцкага біскупа) былі [[Варні|Варні (Меднікі)]]. Буйныя месты:
* [[Шаўлі]]
* [[Мажэйкі]]
* [[Цельшы]] — лічацца сталіцай
* [[Таўрогі]]
* [[Паланга]]
* [[Крэтынга]]

== Насельніцтва ==
{{Асноўны артыкул|Летувісы|Жамойты}}
[[Файл:Zemaiciu kletis, 2007-04-21.jpg|значак|Жамойцкая сялянская [[клець]]]]

Насельніцтва сучаснага летувіскага этнаграфічнага рэгіёну «Жэмайція» складае каля 0,5 млн чалавек. Гэта адзін з найбольш этнічна аднастайных рэгіёнаў краіны. Жыхары пераважна спавядаюць [[Каталіцкая Царква|рыма-каталіцтва]], хоць існуюць значныя [[Лютэранства|лютэранскія]] меншасьці на поўдні.

[[Файл:Hill of Crosses Siauliai.jpg|значак|Гара крыжоў каля [[Шаўлі|Шаўляў]]]]

Афіцыйная летувіская навука лічыць сучасных жамойтаў складовай этнаграфічнай групай летувісаў, адрознай ад гістарычных жамойтаў&lt;ref&gt;Kalnis P. Žemaičiai XXa. — XXIa. pradžia. — Vilnius, 2012. P. 412.&lt;/ref&gt;, якія разглядаюцца як асобнае летувіскае племя альбо як частка ўсходніх летувісаў&lt;ref&gt;Гудавичюс Э. История Литвы. Т. 1. — Москва, 2005. С. 23—24.&lt;/ref&gt;. Тым часам захаваліся сьведчаньні, што яшчэ ў канцы XIX ст. саманазва жамойць (жамойты) выходзіла далёка за межы сучаснага афіцыйнага этнаграфічнага рэгіёну «Жэмайція» і пашыралася на большую частку этнічнай тэрыторыі летувісаў. У прадмове да навуковага выданьня «Акты, издаваемые Виленскою археографическою коммиссиею» (1899 год) зьмяшчаўся агляд аўтарам [[Ковенская губэрня|Ковенскай губэрні]], якая займала тады ўсю тэрыторыю сучаснай [[Летува|Летувы]] на поўнач ад [[Коўна|Коўны]]: «''Ковенская губэрня ўся амаль заселеная карэннымі літоўцамі, якія край свой называюць Жамойць, а сябе [[жмогусы|жмогусамі]]''» ({{мова-ru|«Ковенская губерния вся почти сплошь заселена коренными литовцами, которые страну свою называют Жмудь, а себя жмогусами»|скарочана}}&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленскою археографическою коммиссиею // Акты Упитского гродского суда. — Вильна, 1899. [https://books.google.by/books?id=XeYDAAAAYAAJ&amp;pg=PR29&amp;dq=%D0%96%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjx1Yv_n8jzAhWIhv0HHVNpC7sQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&amp;q=%D0%96%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;f=false С. XXIX].&lt;/ref&gt;). Таксама ў 1893 годзе паведамлялася, што «''…Жамойць, або, як яна сама сябе называе, „сьвятая Жамойць“, засяляе шчыльнай масай мільёна ў два душ паўночную частку [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] і найбольшую частку Ковенскай і [[Сувалкаўская губэрня|Сувалкаўскай]]''» ({{мова-ru|«…Жмудь, или, как она сама себя называет, „святая Жмудь“, населяет плотной массой миллиона в два душ северную часть Виленской губернии и наибольшую часть Ковенской и Сувалкской»|скарочана}})&lt;ref&gt;Русское обозрение. Т. 4, 1893. [https://books.google.by/books?id=eeA6AQAAMAAJ&amp;pg=PA414&amp;dq=%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82,+%E2%80%9E%D1%81%D0%B2%D1%8F%D1%82%D0%B0%D1%8F+%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%8C%E2%80%9C,&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjOovDw0ev0AhWk_7sIHSTgDBwQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%2C%20%E2%80%9E%D1%81%D0%B2%D1%8F%D1%82%D0%B0%D1%8F%20%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%8C%E2%80%9C%2C&amp;f=false С. 414].&lt;/ref&gt;. Народжаны ў [[Смаленск]]у географ {{Артыкул у іншым разьдзеле|Сяргей Меч||ru|Меч, Сергей Павлович}} адзначаў (у тым ліку на падставе ўласнай вандроўкі ў 1894 годзе), што ў басэйне [[Нёман]]у [[беларусы]] называюць сябе [[Ліцьвіны|ліцьвінамі]], тым часам летувісаў «''больш за ўсё ў Ковенскай і Віленскай губэрнях, дзе яны вядомыя пад імём жмудзінаў''»{{Заўвага|{{мова-ru|«…белорусы (которые зовут себя… литвинами) &lt;…&gt; всего больше литовцев в Ковенской и Виленской губерниях, где они известны под именем жмудин»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Меч С. Россия. Географический сборник для чтения в семье и школе. Изд. 11. — Москва, 1910. [https://books.google.by/books?id=k4I6AQAAMAAJ&amp;pg=PA97&amp;dq=%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D1%83%D1%82%D1%8A+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjfg6jN3bf6AhXI4KQKHZadBoA4ChDoAXoECAoQAg#v=onepage&amp;q=%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D1%83%D1%82%D1%8A%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;f=false С. 97].&lt;/ref&gt;. Урэшце, яшчэ ў 1913 годзе зазначалася, што на поўдзень ад [[Дзьвінск]]у пачынаецца і цягнецца «''да пясковых берагоў Балтыйскага мора Жамойць Сьвятая, як называюць гэты край самі жамойты, і беларусы, і палякі, і нават нашчадкі лівонскіх крыжакоў-баронаў старажытныя нямецкія сем’і''»{{Заўвага|{{мова-ru|«…до песчаных берегов Балтийского моря — Жмудь Святая, как зовут этот край и сами жмудзины, и белорусы, и поляки, и даже — потомки ливонских крестоносцев-баронов, старинные немецкие семьи»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Жданов Л. Сгибла Польша! Т. 4. — СПб., 1913. [https://be-tarask.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%86%D1%8C&amp;action=submit С. 216].&lt;/ref&gt;.

== Мова ==
{{Асноўны артыкул|Летувіская мова|Жамойцкая мова}}
[[Файл:Zemaites muziejus Bukanteje.Zem.2007-08-23.jpg|значак|Музэй пісьменьніцы [[Жэмайце]] каля [[Плунгяны|Плунгянаў]]]]

Афіцыйная летувіская навука лічыць сучасную жамойцкую мову дыялектам летувіскай мовы, адрозным ад гістарычнай жамойцкай мовы{{Заўвага|Як піша [[Зігмас Зінкявічус]]: «''Тэрмін жамойты ў мінулым ня мае ніякага дачыненьня да цяперашняга дыялекту. &lt;…&gt; У XVII ст. пісьмовая мова, якая разьвілася на аснове мясцовага аўктайцкага дыялетку, называлася жамойцкай мовай. Сучасны жамойцкі дыялект пачаў называцца жамойцкім толькі па зьнікненьні старых адміністрацыйных адзінак… Носьбіты дыялекту… успадкавалі назву жамойты. Асноўнай прычынай узьнікненьня памянёнага дыялекту быў уплыў субтрату роднаснай куршаўскай мовы''»&lt;ref&gt;Zinkevičius Z. Žemaičių tarmės kilmės klausimu // Lietuvių etnogenezės. 1981. P. 17—18.&lt;/ref&gt;}}. Паводле тэорыі летувіскага мовазнаўцы [[Зігмас Зінкявічус|Зігмаса Зінкявічуса]]{{Заўвага|У 1993 годзе [[Зігмас Зінкявічус]] заклікаў замяніць навуковы тэрмін [[старабеларуская мова]] «больш карэктным» — «канцылярская славянская мова Літоўскай дзяржавы»&lt;ref&gt;[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.&lt;/ref&gt;}}, гістарычна (у кнігах XVII ст.) існавала тры варыянты пісьмовай летувіскай мовы — заходні (мова летувісаў у [[Прусія|Прусіі]] — «[[Малая Летува|Малой Летуве]]»), заснаваны на заходнежамойцкім дыялекце&lt;ref name=&quot;Dziarnovic-2012&quot;&gt;[[Алег Дзярновіч|Дзярновіч А.]] [https://web.archive.org/web/20220921214302/http://pawet.net/library/history/bel_history/dziarnovich/52c/%D0%9F%D0%BE%D1%88%D1%83%D0%BA%D1%96_%D0%90%D0%B9%D1%87%D1%8B%D0%BD%D1%8B%3A_%27%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%B2%D0%B0%27_%D1%96_%27%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%8C%27_%D1%83_%D1%81%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B9_%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%8F%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D1%96%D1%96.html Пошукі Айчыны: «Літва» і «Русь» у сучаснай беларускай гістарыяграфіі] // Палітычная сфера. № 18—19 (1—2), 2012. С. 30—53.&lt;/ref&gt;, блізкі да яго сярэдні, заснаваны на гаворках ваколіцаў [[Кейданы|Кейданаў]] (выкарыстоўваўся ў Жамойцкіх [[Жамойцкае староства|старостве]] і [[Жамойцкае біскупства|біскупстве]] Вялікага Княства Літоўскага і называўся жамойцкай мовай{{Заўвага|Факт называньня ў Вялікім Княстве Літоўскім мовы летувісаў (у тым ліку прускіх жамойтаў у «[[Малая Летува|Малой Летуве]]») ''жамойцкай'' яшчэ ў 1821 годзе засьведчыў нямецкі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёган Фатэр||en|Johann Severin Vater}} у сваёй працы «Die Sprache der alten Preussen»: &quot;''У мясцовасьцях, дзе жылі надровы і скалвы [&quot;Малая Летува&quot;]… да гэтага часу захавалася літоўская мова; там ёсьць друкаваныя біблія, граматыкі, слоўнікі, і менавіта яна вядомая ў пэўнай ступені выняткова пад імем літоўскай, у той час як у колішнім Вялікім Княстве Літоўскім мае назву жамойцкай''&quot; ({{мова-de|«In den Gegenden, wo ehemals die Nadrauer und Schalauer wohnten, d. i. von Memel, Tilse, Ragnit, Insterburg bis Gumbinnen, hat sich noch bis auf den heutigen Tag der Gebrauch der Litthauischen Sprache erhalten; die Bibel, Sprachlehren, Wörterbücher sind in derselben gedruckt, und sie ist es, welche gewissermassen ausschliesslich unter dem Namen der Litthauischen bekannt ist, während die des ehemals Grossherzogl. Litthauens den Namen der Schamaitischen führt»|скарочана}})&lt;ref&gt;Vater J. S. Die Sprache der alten Preussen. — Braunschweig, 1821. [https://books.google.by/books?id=bpJJAAAAcAAJ&amp;pg=PR12&amp;dq=den+Namen+der+Schamaitischen&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiSldqi1ej0AhVvgf0HHchpCSEQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=den%20Namen%20der%20Schamaitischen&amp;f=false S. XII].&lt;/ref&gt;. Пагатоў, у 1781 годзе гэта таксама засьведчыў нямецкі філёляг і гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Абрагам Пэнцэль||de|Abraham Jakob Penzel}}: &quot;''…шмат [&quot;літоўскіх&quot; кніг, якія аўтар прывёз у мясцовую бібліятэку з [[Кёнігзбэрг]]у] дадалося зь Вільні &lt;…&gt; дзе яна [&quot;літоўская мова&quot; — паводле прускіх кніг] называецца жамойцкай, бо гэтай мовай гавораць не ўва ўсім Вялікім Княстве Літоўскім, а толькі ў яго правінцыі, якая завецца Жамойцю''&quot; ({{мова-de|«Ich habe viel Litauisches, Lettisches, und Estonisches aus Königsberg mitgebracht; die zwey letztern Fächer nicht, aber das erstere sehr stark aus Wilna vermehrt, welches um desto merkwurdiger ist, weil das Litauische, welches man hier spricht, (man nennt es Samogitisch, weil diese Sprache nicht im ganzen Großherzogthum Litauen, sondern nur in der Provinz, die den Nahmen Schamaiten, Samogitia, führt, gesprochen wird,) merklich vom preußischen Dialekt abweicht, und theils mit rußischen, theils lettischen Worten durchspickt ist»|скарочана}})&lt;ref&gt;Journal zur Kunstgeschichte und zur allgemeinen Litteratur. 10. Theil, 1781. [https://books.google.by/books?id=mslbAAAAcAAJ&amp;pg=PA236&amp;dq=man+nennt+es+Samogitisch&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi3ytrc5uj0AhUBh_0HHQKID4MQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=man%20nennt%20es%20Samogitisch&amp;f=false S. 236].&lt;/ref&gt;}}) і ўсходні — уласна «летувіская мова». Адпаведна, першыя летувіскія кнігі, выдадзеныя [[Мікалай Даўкша|Мікалаем Даўкшам]], былі на сярэднім варыянце летувіскай мовы — жамойцкай мове, аднак ужо ў пачатку XVIII ст. (1705 год) усходні варыянт пісьмовай летувіскай мовы (уласна «летувіская мова»), што, паводле Зінкявічуса, грунтаваўся на прывіленскіх дыялектах, цалкам зьнік&lt;ref name=&quot;Kascian-2009&quot;/&gt;. Паводле азначанай тэорыі, сучасная летувіская мова ўтварылася ў канцы XIX ст. на базе гістарычнай жамойцкай мовы&lt;ref name=&quot;Sviazynski209&quot;/&gt;, а сучасная жамойцкая мова — склалася галоўным парадкам на аснове гаворак [[Куршы (народ)|куршаў]]&lt;ref&gt;Зинкявичюс, З. Откуда родом литовцы. — Вильнюс, 2006. С. 129.&lt;/ref&gt;.

== Турызм ==
[[Файл:Palanga Beach.jpg|значак|Пляж каля [[Паланга|Палангі]]]]

Турыстычны патэнцыял Жамойці вызначаюць культурныя асаблівасьці рэгіёну, хоць многія зь іх ёсьць асаблівасьцямі большай часткі Летувы. Гэта будаўнічыя традыцыі (маленькія капліцы, якія ставяцца як на зямлі, так і на слупах і дрэвах) і малыя архітэктурныя формы (разьбяныя фігуры сьвятых пры дарогах, аздобленыя крыжы, драўляныя слупы з майстэрскай разьбой).

Гара Крыжоў (за 12 км ад [[Шаўлі|Шаўляў]]) — мастацкая і хрысьціянская славутасьць Жамойці. Яшчэ з старажытных часоў у знак шчырай веры насельніцтва (асабліва сялянскае) ставіла ў кожнай вёсцы сымбалічныя драўляныя крыжы, а часам абстаўляла групамі крыжоў цэлыя пагоркі. Места [[Векшнэ]] ёсьць старажытным цэнтрам ганчарства. Захавалася багатая архітэктурная спадчына розных архітэктурных стыляў і пэрыядаў.

Карыстаецца папулярнасьцю Нацыянальны парк «Жамайція» (за 33 км ад [[Плунгяны|Плунгянаў]]). [[Паланга]] — буйны бальнеалягічны курорт, дзе на пясковых пляжах і дзюнах Балтыйскага ўзьбярэжжа спалучаецца хваёвы водар і морское паветра. У Паланзе таксама працуе музэй [[бурштын]]у, а ў [[Цельшы|Цельшах]] — рэгіянальны этнаграфічны музэй жамойцкага побыту.

[[Кальварыя Жамойцкая|Жамойцкая Кальварыя]] (празваная Новым [[Ерусалім]]ам) карыстаецца папулярнасьцю сярод пілігрымаў з усяго сьвету, дзякуючы свайму штогадоваму касьцельнаму фэсту (звычайна ладзіцца ў чэрвені або ліпені). Адзначаюцца і традыцыйныя народныя сьвяты. Існуюць аматарскія суполкі нэапаганцаў, якія ладзяць фальклёрныя фэсты і старажытныя абрады (дзень летняга сонцавароту, сьвята памінаньня продкаў, зімовая Каляда і г. д.).

&lt;gallery caption=&quot;Славутасьці афіцыйнага этнаграфічнага рэгіёну «Жэмайція»&quot; widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Panemune Castle Aerial.jpg|«[[Замак Гелгуда]]» ў Панямуні каля [[Юрбург]]у
Kraziu kolegija bursa.jpg|Езуіцкі калегіюм у [[Крожы|Крожах]], заснаваны [[Ян Караль Хадкевіч|Янам Каралем Хадкевічам]]
Varnių muziejus3.JPG|[[Музэй Жамойцкіх біскупаў]] у [[Варні|Варнях]] (у будынку былой духоўнай сэмінарыі)
Žemaičių Kalvarija Church 1, Lithuania - Diliff.jpg|Касьцёл у [[Кальварыя Жамойцкая|Жамойцкай Кальварыі]], збудаваны паводле праекту Аўгустына [[Касакоўскія|Касакоўскага]]
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Berzenai dvaras.jpg|Палац [[Гутэн-Чапскія|Чапскіх]] ва [[Ужвэнты|Ўжвэнтах]]
Plunges Oginskio dvaras.JPG|Палац [[Агінскія|Агінскіх]] у [[Плунгяны|Плунгянах]]
Palanga Palac Tyszkiewiczow.JPG|Палац [[Тышкевічы|Тышкевічаў]] у [[Паланга|Паланзе]]
Rietavo bažnyčia (2).jpg|Касьцёл у маёнтку Агінскіх [[Рэтаў|Рэтаве]]
&lt;/gallery&gt;

== Дадатковыя зьвесткі ==
* Назву «жамайтукасы» ({{мова-lt|Žemaitukai|скарочана}}), вытворную ад Жамойці, маюць маларослыя коні жамойцкай пароды, якіх клясыфікуюць як [[поні]] (маюць невысокі рост паміж 131 і 141 сантымэтраў у карку)&lt;ref&gt;Macijauskienė V. Žemaitukų veislės arklių kompleksinio vertinimo tobulinimas // Gyvulininkystė: Mokslo darba. Nr. 48, 2006. P. 16.&lt;/ref&gt;

== Глядзіце таксама ==
* [[Самбія]]
* [[Зэмгалія]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі|2}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі}}
* {{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)}}
* {{Літаратура/БЭ|6}}
* {{Літаратура/ЭВКЛ|1}}
* Дайліда А. [http://spampavac.by/files/downloads/pvkl.pdf Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі] / Рэц. [[Сяргей Тарасаў|С. Тарасаў]]. Аўтарскае выданне. — Менск, 2019. — 459 с.
* [[Алег Дзярновіч|Дзярновіч А.]] [http://belarus.kulichki.net/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=1797&amp;Itemid=70 Жамойць і Літва] // [[Наша Ніва]]. 22 чэрвеня 2013 г.
* Дубавец С., Сагановіч Г. [https://knihi.com/Siarhiej_Dubaviec/Starazytnaja_Litva_i_sucasnaja_Letuva.html Старажытная Літва і сучасная Летува] // {{Літаратура/З гісторыяй на Вы|2}}
* [[Кірыл Касьцян|Касьцян К.]], Васілевіч Г. [https://web.archive.org/web/20091221104014/http://arche.by/by/20/20/1239/ Спадчына ВКЛ вачыма беларускіх і летувіскіх гісторыкаў: поле для роўных магчымасьцяў?] // [[ARCHE Пачатак]]. № 11—12 (86—87), 2009. С. 292—303.
* {{Літаратура/Літва-Беларусь: гістарычныя выведы}}
* [[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]]. № 18, 7.05.1993. С. 14—15; № 19, 14.05.1993. С. 14—15.
* {{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы}}
* {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}}
* {{Літаратура/ЭГБ|3}}
* Buchowski K. [http://pbc.biaman.pl/Content/2045/litwomani_i_polonizatorzy.pdf Litwomani i polonizatorzy : mity, wzajemne postrzeganie i stereotypy w stosunkach polsko-litewskich w pierwszej połowie XX wieku]. — Białystok: Biblioteka Uniwersytecka im. Jerzego Giedroycia w Białymstoku, 2006. — 430 s.
* Dowojna-Sylwestrowicz M. Żmudź // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|14}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV/795 S. 795]—1807.
* Żeligowski L. [https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://history-belarus.by/images/img-figures/zeligowski/Zeligowski_Zapomnianae-prawdy.pdf Zapomniane prawdy]. — Londyn: F. Mildner &amp; Sons, 1943. — 43 p.
* {{Літаратура/ЭСБЭ|Самогиты|аўтар = Вольтер Э. |том = XXVIIIa|старонкі = 205—206}}
* История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс: Eugrimas, 2013. — 318 с {{ISBN|978-609-437-207-0}}.
* История Литовской ССР / А. Таутавичюс, Ю. Юргинис, М. Ючас и др.; Ред. колл. Б. Вайткявичюс (отв. ред.) [и др.]. — Вильнюс: Мокслас, 1978. — 676 с.
* {{Літаратура/ЭСБЭ|Жмудь|аўтар = Рудаков В. |том = XII|старонкі = 27}}
* Соколов Н. И. Святая Жмудь // Вестник Западной России. Т. 2, 1865. С. 222—253.
* Соколов Н. И. Святая Жмудь // Вестник Западной России. Т. 3, 1865. С. 1—21.
* Сталюнас Д. Идентификация, язык и алфавит литовцев в российской национальной политике 1860-х годов // Ab imperio. № 2, 2005. С. 225—254.

== Вонкавыя спасылкі ==
* [[Іван Саверчанка]], [[Зьміцер Санько]], [https://knihi.com/Ivan_Saviercanka/150_pytanniau_i_adkazau_z_historyi_Bielarusi.html#chapter97 Як здарылася, што Жамойць пачала называцца Літвою?], [[Беларуская Палічка]]

{{Рэгіёны Летувы}}
{{Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Вялікага Княства Літоўскага}}
{{Жамойцкі дыспут}}

{{Добры артыкул}}
[[Катэгорыя:Жамойць| ]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Летувы]]
[[Катэгорыя:Рэгіёны Летувы]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Лівонскага ордэна]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Тэўтонскага ордэна]]
[[Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Вялікага Княства Літоўскага]]</text>
      <sha1>spz71uzhow4pyqgw3lcx92l0rdf35uq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679220</id>
      <parentid>2679218</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T19:43:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund</username>
        <id>97932</id>
      </contributor>
      <comment>/* У складзе Вялікага Княства Літоўскага і Прусіі */</comment>
      <origin>2679220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="212528" sha1="naq7bdcg3w13jhmkyrcau56a4zvpfer" xml:space="preserve">{{Адміністрацыйная адзінка
|Лацінка                         = Žamojć
|Краіна                          = [[Летува]]
|Статус                          = Афіцыйны этнаграфічны рэгіён
|Цэнтар                          = [[Цельшы]]
}}
'''Жамо́йць'''&lt;ref name=&quot;BE&quot;&gt;{{Літаратура/БЭ|6к}} С. 421.&lt;/ref&gt;, '''Жамойдзь''', пазьней '''Жмудзь''' (''Самагі́тыя'', ''Жэмайція''&lt;ref name=&quot;BE&quot;/&gt;, [[Старабеларуская мова|старабел]].: ''Жомойть'', ''Жмойдзь'', ''Жмуйдзь'', [[Жамойцкая мова|жам.]]: ''Žemaitėjė'', {{мова-lt|Žemaitija|скарочана}}) — сучасны [[Этнаграфія|этнаграфічны]] рэгіён на паўночным захадзе [[Летува|Летувы]] і гістарычная назва краіны паміж нізоўямі [[Нёман]]у і [[Вэнта (рака)|Вэнты (Віндавы)]]. Назву [[жамойты|жамойць (жамойты, жмудзіны)]], таксама атрымала племя, якое насяляла гэтыя землі.

Летувіскі этнаграфічны рэгіён «Жэмайція» ня мае статусу палітычнай або адміністрацыйнай адзінкі, аднак улады Летувы зацьвердзілі яго межы на афіцыйным узроўні&lt;ref&gt;[http://www3.lrs.lt/pls/inter3/dokpaieska.showdoc_e?p_id=220186&amp;p_query=D%CBL%20ETNOGRAFINI%D8%20REGION%D8%20RIB%D8%20NUSTATYMO&amp;p_tr2=2. Рэкамэндацыі Рады аховы этнічнае культуры Летувы № 1 аб усталяваньні межаў этнаграфічных рэгіёнаў ад 17 верасьня 2003 году.]&lt;/ref&gt;. Прытым афіцыйны этнаграфічны рэгіён «Жэмайція» займае нашмат меншую тэрыторыю за гістарычную Жамойць&lt;ref name=&quot;Kascian-2009&quot;&gt;[[Касьцян К.]], Васілевіч Г. [https://web.archive.org/web/20091221104014/http://arche.by/by/20/20/1239/ Спадчына ВКЛ вачыма беларускіх і летувіскіх гісторыкаў: поле для роўных магчымасьцяў?] // [[ARCHE Пачатак]]. № 11—12 (86—87), 2009. С. 292—303.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Падобныя спробы з боку летувісаў максымальна зьменшыць памеры Жамойці маюць даўнюю гісторыю: напрыклад, у сваёй публікацыі «Заметки о литовском языке» (1898 год) дапаможны [[Жамойцкія біскупы|жамойцкі біскуп]] і летувіскі дзяяч [[Антанас Баранаўскас]] сьцьвярджаў, што ў [[Ковенская губэрня|Ковенскай губэрні]] налічваецца 11 летувіскіх гаворак, зь якіх толькі дзьве — жамойцкія&lt;ref name=&quot;Volter-1900&quot;&gt;{{Літаратура/ЭСБЭ|Самогиты|аўтар = Вольтер Э. |том = XXVIIIa|старонкі = 205—206}}&lt;/ref&gt;}}.

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Жамойты|Жмогусы}}
Паводле традыцыйнай вэрсіі (агучанай у палітычных мэтах яшчэ ў 1420 годзе [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікім князем]] [[Вітаўт]]ам&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 22—27.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Гісторык [[Павал Урбан]] зьвяртае ўвагу на тое, што мэтай адпаведнага пасланьня Вітаўта было пераканаць іншаземнага арбітра — імпэратара [[Сьвятая Рымская імпэрыя|Сьвятой Рымскай імпэрыі]] [[Жыгімонт Люксэмбурскі|Жыгімонта Люксэмбурскага]] — у бясспрэчных правох Вялікага Княства Літоўскага на Жамойць. Раней польскія дыпляматы такім жа спосабам здолелі вярнуць ад [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага ордэну]] да Польшчы землі Памор'я, дзеля чаго выкарысталі як раз этнічна-моўны фактар. Штучнае прыцягненьня гэтага фактару з боку Вітаўта выявілася пэўнымі супярэчнасьцямі разам зь відавочна непраўдзівымі сьцьверджаньнямі ў адпаведным афіцыйным дакумэнце: 
* Раней, у студзені 1420 году пасланцы Вітаўта, якія былі на арбітражным працэсе ва [[Уроцлаў|Ўроцлаве]], дзе Жыгімонт Люксэмбурскі прыняў бок Тэўтонскага ордэну, не змаглі растлумачыць, што такое Жамойць, гаворачы перад судом, што існавала ажно «''тры зямлі Жамойтаў''», тым часам польскія пасланцы тлумачылі, што «''Жамойць… гучыць у літоўскай мове ніжэйшая Літва''» ({{мова-la|«Samagita… quod sonat in idiomate Lithuanico inferior Lituania»|скарочана}}&lt;ref&gt;Zajączkowski S. Studya nad dziejami Żmudzi wieku XIII. — Lwów, 1925. [https://books.google.by/books?id=CDUaAAAAIAAJ&amp;q=lithuanico+idiomate+samagita&amp;dq=lithuanico+idiomate+samagita&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiqzebfr4T2AhW3_rsIHfGFD_oQ6AF6BAgCEAI S. 9].&lt;/ref&gt;)
* У ліставаньні з Жыгімонтам Люксэмбурскім Вітаўт ніколі не азначаў як «''роднасных''» да ліцьвінаў [[Яцьвягі|судаваў-яцьвягаў]], землі якіх — як і Жамойць — таксама мусіў раней перадаць Тэўтонскаму ордэну, хоць крыжакі прапаноўвалі вярнуць гэтыя землі ўзамен Жамойці.
* Сьцьверджаньне, што «''Жамойты з даўнейшых часоў называлі сябе Ліцьвінамі і ніколі Жамойтамі''» супярэчыла ў тым ліку ранейшым пасланьням, датаваным 9 верасьня 1409 году, ад самога Вітаўта і [[Ягайла|Ўладзіслава Ягайлы]] да каралёў і князёў краінаў Заходняй Эўропы, дзе ўжываліся такія азначэньні як «''народ Жамойтаў''» — {{мова-la|«gens Samagitarum»|скарочана}}. Такое ж азначэньне «''народ Жамойтаў''» паўтаралася ў фундацыйных актах пры заснаваньні Медніцкага каталіцкага біскупства для Жамойці, а таксама ў дакумэнтах наконт гэтай справы, якія ў 1417 годзе высылаліся на Канстанцкі сабор. Апроч таго, дэлегацыя жамойтаў, якая завітала на гэты сабор у канцы 1415 году, трымалася там менавіта як асобны народ.
* Сьцьверджаньню, нібы ліцьвіны і жамойты былі народам «''адной мовы''», супярэчылі паведамленьні, складзеныя ў тым ліку львоўскім арцыбіскупам Янам, віленскім біскупам Пятром і самім Вітаўтам, да кардыналаў Рымскай курыі ў [[Канстанца|Канстанцу]] і да папы рымскага ў [[Ватыкан]], што біскупы-ліцьвіны, якія атрымлівалі катэдру Медніцкага каталіцкага біскупства ў Жамойці, мусілі ведаць «''гаворку народа жамойцкага''» — жамойцкую мову&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 22—27, 59, 103—106.&lt;/ref&gt;}}), назва Жамойць ({{мова-lt|Žemaitija|скарочана}}) утварылася ад [[Летувіская мова|летувіскага]] слова ''žema'', якое азначае 'нізкая, ніжняя'&lt;ref name=&quot;Dziarnovic-2013&quot;&gt;[[Алег Дзярновіч|Дзярновіч А.]] [https://nn.by/?c=ar&amp;i=111541 Літва і Жамойць] // [[Наша Ніва]]. 22 чэрвеня 2013 г.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Захавалася сьведчаньне, што да публікацыі ў 1830 годзе ліста Вітаўта такая этымалёгія Жамойці не была відавочнай самім летувісам: у 1820 годзе [[Прускія летувісы|пруска-летувіскі]] пастар {{Артыкул у іншым разьдзеле|Людвік Рэза||ru|Реза, Людвикас}}, камэнтуючы ўжытую [[Мацей Стрыйкоўскі|Мацеем Стрыйкоўскім]] назву ''[[Аўкштота|Austechiam]]'' (пры цытаваньні вытрымкі з [[Хроніка Прускай зямлі|Хронікі Прускай зямлі]] пра падзеі 1294—1300 гадоў), сьцьвярджаў, што прылеглая да Балтыйскага мора Жамойць утварала разам з [[Курляндыя|Куроніяй]] «''морскую правінцыю''», «''якая цяпер завецца Angsztyta ('высокае месца')''» ({{мова-la|«Strykouius rectius regionem illam scripsit Austechiam quae hodiernis diebus Angsztyta (locus altus) vocatur. &lt;…&gt; Austechiam prouinciam fuisse dicit maritimam. Totam nimirum Samogitiae et Curoniae terram, quae mare Balticum adjacet, sub hoc nomine complectitur»|скарочана}}&lt;ref&gt;De religionis Christianae in Lithuanorum gente primordiis. — Regiomonti, 1820. [https://books.google.by/books?id=r4DMY84dlfwC&amp;pg=PA4&amp;dq=Austechiam&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiE-uGf98z1AhXEh_0HHVfgCLQQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=Austechiam&amp;f=false P. 4].&lt;/ref&gt;)}}. Падобнае тлумачэньне ў XVIII ст. замацавалася ў нямецкіх выданьнях, якія выводзілі назву Жамойці ад таго, што яна «''на жамойцкай мове значыць штосьці нізкае і багністае''»{{Заўвага|Паводле выданьняў 1710 і 1738 гадоў, {{мова-de|«Den Namen hat sie von ihrer Gelegenheit bekommen, als welche niedrig und morastig ist; denn Samogit heist in der Samogitischen Sprache so viel, als niedrig und morastig»|скарочана}}&lt;ref&gt;Uhse E. Universal-geographisch-historisches Lexicon. — Leipzig, 1710. [https://books.google.by/books?id=L5dEAAAAcAAJ&amp;pg=RA2-PP8&amp;dq=in+samogitischen&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjHytP5sOb1AhUoQvEDHeFtCTw4HhDoAXoECAkQAg#v=onepage&amp;q=in%20samogitischen&amp;f=false S. 348].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Allgemeines Geographisch-Historisches Zeitungs-LEXICON. — Frankfurt, 1738. [https://books.google.by/books?id=l2aEoaAeO80C&amp;pg=RA2-PP14&amp;dq=Samogitischen+sprache&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjPruXugOf1AhUYG-wKHdfrC-M4FBDoAXoECAQQAg#v=onepage&amp;q=Samogitischen%20sprache&amp;f=false S. 348].&lt;/ref&gt;; паводле выданьняў 1711 і 1742 гадоў, {{мова-de|«Den Namen Samogitia hat diese Landschafft von ihrer Gelegenheit bekommen, als welche niedrig und morastig ist. Denn Samogiz heißt in der Samogitischen Sprache so viel, als niedrig und morastig»|скарочана}}&lt;ref&gt;Rink E. G. Das verwirrte Pohlen, in einer genauen Gegeneinanderhaltung der Geschichte. — Leipzig, 1711. [https://books.google.by/books?id=VEpKAAAAcAAJ&amp;pg=RA1-PA87&amp;dq=in+samogitischen&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjaxuPjr-b1AhXrRPEDHVWwDCE4FBDoAXoECAkQAQ#v=onepage&amp;q=in%20samogitischen&amp;f=false S. 87].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Grosses vollständiges Universal-Lexicon aller Wissenschaften und Künste. — Leipzeig — Halle, 1742. [https://books.google.by/books?id=AxMoFrisRfUC&amp;pg=PA1705&amp;dq=Samogitischen+sprache&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjFl--Og-f1AhXJ16QKHX5wAtI4FBDoAXoECAcQAg#v=onepage&amp;q=Samogitischen%20sprache&amp;f=false S. 1705].&lt;/ref&gt;}}. Тым часам у створанай Філялягічным факультэтам [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]] «Базе зьвестак для этымалягічнага слоўніку летувіскай мовы» адзначаецца, што апошнім часам лінгвісты схіляюцца да іншай вэрсіі, якая зьвязвае назву Жамойць з словам ''žemė''&lt;ref&gt;[https://etimologija.baltnexus.lt/?w=%C5%BDemaitija&amp;fbclid=IwAR3doJ1W4UBi_UlgPtg5vGjTDmOPvdkXPwaDSXowytV9zkMHXxDKeRYojH0 Žemaitijà], Lietuvių kalbos etimologinio žodyno duomenų bazė, Vilniaus universiteto Filologijos fakultetas, 2007—2012&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Dini P. U. Illuc erant leones: paleokomparatyvistinės idėjos apie Žemaitijos bei žemaičių vardą Vakarų Europoje // Baltistica. T. XXXVII (2). P. 307—315.&lt;/ref&gt;. Яшчэ [[Вацлаў Пануцэвіч]] зьвяртаў увагу на тое, што ў аснове назвы Жамойць напраўду ляжыць летувіскае слова ''žemė'', якое значыць 'краіна, зямля, заселеная адным племем'{{Заўвага|Яшчэ ў 1827 годзе расейска-нямецкі навуковец {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн||be|Пётр Іванавіч Кёпен}}, адзначаючы папулярную этымалёгію ад летувіскай назвы нізіны (а таксама спробу патлумачыць назву Літвы ад {{мова-lv|leijsch, leija|скарочана}} 'нізкі'), зьвяртае ўвагу на магчымую повязь назвы Жамойці зь {{мова-lt|žmogus|скарочана}} 'чалавек' ({{мова-ru|«Но не должно ли обратить в сем случае внимание и на то, что по-литовски Žmogus значит человека?»|скарочана}})&lt;ref&gt;Кёппен П. И. О происхождении, языке и литературе литовских народов. — СПб., 1827. С. [https://books.google.by/books?id=6FdcAAAAcAAJ&amp;pg=PA5&amp;dq=%D0%B2%D1%8A+%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%8A+%D1%81%D0%BB%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%A3+%D0%BF%D0%BE+%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8+Zmogus&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjC9Kzphuz1AhUkQ_EDHYkhApoQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B2%D1%8A%20%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%8A%20%D1%81%D0%BB%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%A3%20%D0%BF%D0%BE%20%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%20Zmogus&amp;f=false 6].&lt;/ref&gt;}}, што адпавядае [[Фіна-вугорскія мовы|фінскаму]] паняцьцю ''ma'' (''Suo-ma'', ''Pier-ma'', ''Kastro-ma'' ды іншыя)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 279.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Сярод іншага, у [[Пераяслава-Суздальскі летапіс|Пераяслава-Суздальскім летапісе]] пасьля слова «''нерома''» гаворыцца «''сиречь жомоить''», г. зн. жамойць&lt;ref&gt;Крапівін П. Паходжанне назваў «Русь», «Белая Русь», «Чорная Русь», «Чырвоная Русь» // Імя тваё Белая Русь / Уклад. Г. Сагановіч. — {{Менск (Мн.)}}: Полымя, 1991. С. 80.&lt;/ref&gt;. На думку савецкага лінгвіста і гісторыка {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандра Папоў|Аляксандра Папова|ru|Попов, Александр Иванович (историк)}}, ''нерома'' [''норома''] тут выступае [[Прыбалтыйска-фінскія мовы|прыбалтыйска-фінскім]] адпаведнікам назвы Жамойці, бо фінскае ''nоrо'' значыць 'нізінны', а ''noromaa'' — 'нізінная, балоцістая мясцовасьць'&lt;ref&gt;Попов А. И. Названия народов СССР: введение в этнонимику. — Ленинград, 1973. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=b4UbAAAAMAAJ&amp;dq=%D0%9D%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0+%5B+%D0%9D%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0+%5D+%D1%81%D0%B8%D1%80%D0%B5%D1%87%D1%8C+%D0%96%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%82%D1%8C+%C2%BB+.+%D0%AD%D1%82%D0%BE+%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D1%8F%D0%B5%D1%82+%D0%B2+%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%BE%D0%B9&amp;focus=searchwithinvolume&amp;q=%D0%9D%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0 С. 97].&lt;/ref&gt; (яшчэ ў [[Энцыкляпэдычны слоўнік Бракгаўза і Эфрона|Энцыкляпэдычным слоўніку Бракгаўза і Эфрона]] адзначалася, што адпаведны ўпамін сьведчыць пра пэўныя повязі жамойці зь фінскім элемэнтам&lt;ref name=&quot;Volter-1900&quot;/&gt;). Тым часам невядомы сучасьнік [[Ян Длугаш|Яна Длугаша]] ў трактаце пра прускае Памор’е (1464 год) пісаў, што «па-вугорску» жыхароў гэтай зямлі называюць ''Zemeitz'' ({{мова-la|in Ungarica Zemeitz|скарочана}})&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. 1. Band. — Leipzig, 1861. [https://books.google.by/books?id=tPxxbl8_y64C&amp;pg=PA806&amp;dq=Zemeitz&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwijqa_-sI36AhXG_7sIHRhbAlUQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q&amp;f=false S. 806].&lt;/ref&gt;}}. Гэты ж беларускі гісторык падкрэсьліваў, што тлумачэньні летувіскіх аўтараў (а за імі і пэўных іншых), нібы Жамойць ёсьць толькі тапаграфічным пазначэньнем разьмешчанай ніжэй тэрыторыі ў супрацьвагу да [[Аўкштота|Аўкштоты]] — terra superior ({{мова-lt|aukštas|скарочана}} — 'вышэйшы') ёсьць палітычнай камбінацыяй, каб апраўдаць прысабечаную назву [[Літва старажытная|Літва]]. Пагатоў, назва [[жамойты]] пазначала адпаведнае племя як у нізінах, так і на ўзвышшах. Увогуле ж, глыбейшымі адпаведнікамі назвы жамойтаў (жамойці) выступаюць паняцьці «краёўцы», «тутэйшыя»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 169.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Phinni-Chrones (1478).jpg|значак|''Phinni'' ([[Фіна-вугорскія мовы|фіны]]) каля ўтоку [[Нёман]]а (''Chrones''). Мапа 1478 г., створаная паводле апісаньня мапаў [[Кляўдыюс Пталемэй|Пталемэя]]]]

Вэрсію фінска-вугорскага паходжаньня жамойтаў ([[Летувісы|летувісаў]]) яшчэ ў 1859 годзе агучыў брытанскі этноляг і лінгвіст, прафэсар [[Лёнданскі ўнівэрсытэт|Лёнданскага ўнівэрсытэту]] і сябра [[Лёнданскае каралеўскае таварыства|Лёнданскага каралеўскага таварыства]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Робэрт Гордан Лэйтэм||en|Robert Gordon Latham}}, адзначаючы лучнасьць назваў ''Samland'' ([[Самбія|Самляндыя]], пазьней г. зв. «[[Малая Летува]]») і ''Samogitia'' (Жамойць) і іхную повязь зь фінскай назвай ''Suome'' ([[Фінляндыя]]): «''Магчыма, ніводны прастаўнік [[Балтыйскія мовы|літоўскай сям’і]] не ўзыходзіць да арыгінальнага літоўскага грунту. Тое, што ад пачатку было літоўскім, цяпер стала польскім або нямецкім. Тое, што цяпер літоўскае{{Заўвага|Тут — у сэнсе «летувіскае»}}, ад пачатку было фінскім''»{{Заўвага|{{мова-en|«So also the populations who gave the Fin name Suome to the fenny districts of Samland and Samogitia. It is possible that at the present moment no single representative of the Lithuanic family may stand on soil originally Lithuanic. What was originally Lithuanic is now Polish or German. What is now Lithuanic was originally Fin»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Latham R. G. Descriptive Ethnology: Europe, Africa, India. — London, 1859. [https://books.google.by/books?id=KQBAAQAAMAAJ&amp;pg=PA4&amp;dq=Samogitia+samland&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjc26PNhKj1AhVf57sIHe8LAUcQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=Samogitia%20samland&amp;f=false P. 4].&lt;/ref&gt;. Тым часам нямецкі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Вольфганг Мэнцэль||en|Wolfgang Menzel}} у 1862 годзе выводзіў ад фінскай саманазвы ''Suomalainen'', апроч ''Samland'' і ''Samogitien'', яшчэ і ''Samojeden'' — [[Самадыйскія народы|самаедаў]]{{Заўвага|{{мова-de|«Die Finnen nennen sich selbst Suomalainen, daher die Namen Samland, Samogitien, Samojeden»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Menzel W. Allgemeine Weltgeschichte von Anfang bis jetzt. — Stuttgart, 1862. [https://books.google.by/books?id=ayaN93Mpe38C&amp;pg=RA1-PA445&amp;dq=Samland+Samoyeden&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiQ76WIrKr1AhVz8LsIHS2cA78Q6AF6BAgEEAI#v=onepage&amp;q=Samland%20Samoyeden&amp;f=false S. 445].&lt;/ref&gt;. Зрэшты, яшчэ ў 1835 годзе гісторык і этнограф [[Павал Ёзэф Шафарык]] сьцьвярджаў лучнасьць назваў ''Samogitia'' (падаючы [[Латыская мова|латыскую назву]] ''Smuddu'' або ''Smuhdschu semme'' як пачатковую да польскай формы ''Żmudź'') і ''Samojedi'', дзе першую частку назвы зьвязваў з саманазвай [[Саамы|саамаў (лапароў)]], а ў другой частцы бачыў пашыранае ў многіх назвах старажытных народаў слова ''Getae'', ''Gitae'' — «зямля»&lt;ref&gt;Шафарик П. И. Славянские древности. Т. 1, кн. 1. — М., 1837. [https://books.google.by/books?id=vnJBAAAAYAAJ&amp;pg=RA1-PA230&amp;dq=getae+gitae+samo-getae&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjhmqGotaz1AhUe7rsIHYubA7kQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&amp;q=getae%20gitae%20samo-getae&amp;f=false С. 230]—233, 246—247.&lt;/ref&gt;. Повязь паміж назвамі Самагітыя і Самаедыя ў 1850 годзе адзначаў летувіскі аўтар Даніла ў часопісе Міністэрства народнай асьветы&lt;ref&gt;Данилло Н. Значение некоторых имен литовских князей и названий местностей Литвы // Журнал Министерства народного просвещения. Т. 66. — СПб., 1850. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ohYFAAAAYAAJ&amp;q=%40%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%96%D1%8F+%D0%BC%D0%BE%D1%A3%D0%B4%D1%96%D0%B8#v=snippet&amp;q=%40%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%96%D1%8F%20%D0%BC%D0%BE%D1%A3%D0%B4%D1%96%D0%B8&amp;f=false С. 150].&lt;/ref&gt;.

Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Імёны ліцьвінаў|літоўскіх уласных імёнаў]], сьцьвярджае фінскую этымалёгію назвы Жамойці: «''Я ўжо адзначыў, што летувіскае žemaitis, гэта значыць жамойцкае, азначала менавіта фінскае, якое паходзіць ад фінскага… Калі гэта праўда, што народная этымалёгія выводзіць гэтую назву ад прыметніка žemas 'нізкі', або ад назвы зіма 'žiema', то цалкам упэўнена магу сказаць, што гэта чысты абсурд. &lt;…&gt; найстарэйшыя нямецкія тэксты Тэўтонскага ордэну гавораць толькі пра Schamaiten або Schamaitenland. Такім парадкам, мы тут маем справу не з назвай краіны, а з назвай народу, і мне здаецца немагчымым не асацыяваць Schamaiten з напісаньнем Samaiši, якое яўна і проста азначае фінаў''»{{Заўвага|{{мова-fr|«J’ai déjà indiqué que le lituanien žemaitis, c’est-à-dire samogitien, signifiait exactement finnois, descendant de finnois, la terminaison -aitis indiquant généralement la filiation. S’il est vrai que l’étymologie populaire a fait dériver ce nom de l’adjectif žemas - bas, ou du nom de l’hiver - žiema, il est bien certain que c’est là pure absurdité. La Samogitie est justement la contrée de Lituanie où se rencontrent quelques collines, et on ne peut placer les Samogitiens au nord (žiema) des Baltes, puisque cet emplacement est réservé aux Coures, aux Lettes et aux Semigalles. Il est d’ailleurs à remarquer que le nom de Samogitie ou Žemaitija est de formation savante latine, tandis que les textes allemands les plus anciens des Chevaliers Teutoniques ne parlent que de Schamaiten ou Schamaitenland. Nous avons donc affaire ici, non point à un nom de pays, mais à un nom de peuple, et il me paraît impossible de ne pas rapprocher Schamaiten du lette Samaiši, qui désigne purement et simplement les Finnois»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Schmittlein R. Aurélien Sauvageot, Les anciens Finnois. Paris, Klincksieck, 1961 // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1962. P. 152.&lt;/ref&gt;.

Поруч з старажытнай беларускай назвай ''Жамойць'' ({{мова-be-old|Жомойть|скарочана}} — паводле вялікага князя Вітаўта{{Заўвага|{{мова-la|«Sed quod terra Samaytarum est terra inferior ad terram Lythwanie, ideo Szomoyth vocatur, quod in lythwanico terra inferior interpretatur &lt;…&gt; quum una est tantum terra Samaytarum et non plures, que terra in Lythwanico Somoyth quasi terra inferior appelatur»|скарочана}}}}, так гэтую зямлю і яе народ называлі «ў [[Ліцьвіны#Славянская літоўская мова|літоўскай мове]]»&lt;ref name=&quot;Urban-2001-105-106&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 105—106.&lt;/ref&gt;) таксама ўжываюцца форма ''Жмудзь'', якую часта азначаюць як польскую ({{мова-pl|Żmudź|скарочана}})&lt;ref name=&quot;Kraucevic-1993&quot;&gt;[[Алесь Краўцэвіч|Краўцэвіч А.]] Як здарылася, што Жамойць пачала называцца Літвою? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 54.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;С. Б. Пра Жамойць і Жмудзь // [[Запісы БІНіМ]], № 1, 1953. С. 52—53.&lt;/ref&gt;, хоць мовазнаўца [[Ян Станкевіч]] даводзіў натуральнасьць гэтай формы ў беларускай мове&lt;ref&gt;Я. С. «Жмудзь» ці «Жамойць»? // [[Веда (часопіс)|Веда]]. № 4, 1952. С. 87.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Я. С. Выясьненьне майму крытыку // [[Веда (часопіс)|Веда]]. № 3, 1953. С. 44.&lt;/ref&gt;, а таксама лацінская форма ''Самагітыя'' (ад {{мова-la|Samogitia, Samagitia|скарочана}} праз {{мова-ru|Самогития|скарочана}}).

Паводле Вацлава Пануцэвіча, зборнае славянскае жамойць паходзіць ад ''жэмэ'', ''жэймэ'' — як [[Чудзь|чудзь]], [[Вэсь|вэсь]], [[Яцьвягі|яцьвезь]], [[Голядзь|голядзь]], [[Лівы|ліў]], [[Куршы (народ)|корш]]. Пра гэта вымоўна сьведчаць геаграфічныя назвы: Жэмайце, вёска каля [[Панявеж]]а; Жэмойдзінкі ў [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскім павеце]]; Жмудзь, вёска каля [[Сейны|Сейнаў]]; Жмуйдкі, мястэчка ў [[Вількамірскі павет|Вількамірскім павеце]]; Жамойць, некалькі вёсак у заходняй [[Беларусь|Крывіччыне]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 280.&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==

=== Раньнія часы ===
Жамойты ўтварыліся на базе [[Культура грунтовых могільнікаў|археалягічнай культуры грунтовых могільнікаў]], пахавальны інвэнтар якіх улучаў конскія галовы і капыты, і не ўваходзілі ў арэал [[Культура ўсходнелітоўскіх курганоў|археалягічнай культуры]], якую дасьледнікі атаясамляюць з пачаткамі [[Літва старажытная|Літвы]]. Імаверна, жамойты пачалі ўтварацца на базе [[Зэмгалы|зэмгалаў]] — усходнебалтыйскага племя, большая частка якога ўвайшла ў склад [[Латышы|латыскага народу]]. Пры прасоўваньні далей на захад, раньнія жамойты зьмяшаліся з [[Куршы (народ)|куршамі]] — яшчэ аднымі продкамі латышоў. Сьпярша гэта было заходнебалтыйскае племя, роднаснае [[Прусія|прусам]] і [[Яцьвягі|яцьвягам]], якое пазьней зблізілася з [[Усходнія балты|усходнімі балтамі]]&lt;ref name=&quot;Dziarnovic-2013&quot;/&gt;.

Жамойць XІІІ—XІV стагодзьдзяў — гэта [[Паганства|паганскі]] край, у якім не было [[замак|гарадоў]]&lt;ref name=&quot;Dziarnovic-2013&quot;/&gt;. Гістарычнае адставаньне старажытнай Жамойці ў параўнаньні з суседнімі [[Славянскія мовы|славянскімі]] землямі афіцыйна прызнавалася ў [[Летува|Летуве]] яшчэ за савецкіх часам: «''Вытворчасьць гліняных пасудзінаў паступова станавілася рамяством, але даволі доўга знаходзілася на ніжэйшым узроўні, чым у суседніх славянскіх земляў; посуд аднастайны паводле формы і арнамэнту. Толькі ў другой палове XIII — пачатку XIV стагодзьдзя, калі ў селішчах гарадзкога тыпу знайшоў ужываньне хутка вярчальны цяжкі ганчарны круг, у гэтай справе зьявіліся значныя зрухі. Брак гарадоў запавольваў разьвіцьцё спэцыялізацыі сярод рамесьнікаў; тут яшчэ пакуль не ўжываліся такія вядомыя суседзям дасягненьні, як вытворчасьць цэглы і ўзьвядзеньне мураваных пабудоваў, выраб шкляной глазуры''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Производство глиняных сосудов постепенно становилось ремеслом, но довольно долго находилось на более низком уровне, чем в соседних славянских землях; посуда однообразна по форме и орнаментике. Лишь во второй половине XIII — начале XIV века, когда в поселениях городского типа нашел применение быстро вращающийся тяжелый гончарный круг, в этом деле появились значительные сдвиги. Отсутствие городов тормозило развитие специализации среди ремесленников; здесь еще пока не применялись такие известные соседям достижения, как производство кирпича и возведение каменных построек, изготовление стеклянной глазури»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;История Литовской ССР. — Вильнюс, 1978. [https://books.google.by/books?id=uM1BAAAAYAAJ&amp;q=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B8%D0%B7%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE+%D0%B3%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D1%8F%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D1%81%D0%BE%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B2+%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE+%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%8C+%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%BC&amp;dq=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B8%D0%B7%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE+%D0%B3%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D1%8F%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D1%81%D0%BE%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B2+%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE+%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%8C+%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%BC&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwipr__botr0AhUWgP0HHcClBigQ6wF6BAgLEAE С. 21].&lt;/ref&gt;. Адпаведна, слабымі былі і дасягненьні ў вайсковай справе&lt;ref&gt;Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі. — Менск, 2019. С. 13.&lt;/ref&gt;.

Упершыню Жамойць ускосна ўпамінаецца ва [[Умова 1219 году|ўмове 1219 году]], калі двое з князёў, што яе падпісалі, [[Гердзівіл|Эрдзівіл]] і [[Вікінт|Выкінт]], называюцца «жамойцкімі»&lt;ref name=&quot;Nasievic-2005-624&quot;&gt;[[Вячаслаў Насевіч|Насевіч В.]] Жамойць // {{Літаратура/ЭВКЛ|1к}} С. 624.&lt;/ref&gt;.

=== Паміж Вялікім Княства Літоўскім і крыжакамі ===
[[Файл:German rule over the North and Baltic Seas (135770289).jpg|значак|«Нямецкая ўлада ў Паўночным і Балтыйскім моры». Мапа з гістарычнага атлясу 1901 г., дзе Коўна значыцца часткай Жамойці, падуладнай крыжакам да 1410 г.]]

Каля 1250 году Выкінт браў удзел у бунце супраць [[Вялікі князь літоўскі|вялікага князя літоўскага]] [[Міндоўг]]а, што выклікала выправу апошняга на Жамойць, да рэзыдэнцыі Выкінта Цьверамету&lt;ref name=&quot;Nasievic-2005-624&quot;/&gt;. Аўтар лацінамоўнага трактату «Апісаньня земляў» ([[Дублінская хроніка]]) другой паловы XIII ст., які быў на каранацыі Міндоўга, пісаў: «''Да [[Самбія|Самбіі]] далучаецца [[Курляндыя]], якая больш схіляецца да поўначы, аточаная морам з паўднёвага, а таксама з заходняга боку. А з усходняга краю разьмяшчаецца зямля паганцаў, якая называецца Жамойць (Samoita). Тут ніколі не прапаведвалася бязь меча''»&lt;ref&gt;[https://belhistory.com/alba-ruscia.html Апісанне земляў (з Дублінскага рукапісу XIII ст.). Alba Ruscia] // [[Спадчына (часопіс)|Спадчына]]. № 6, 1993. С. 63—68.&lt;/ref&gt;. Гэты ж аўтар засьведчыў, што [[Літва]] знаходзілася паміж Жамойцю і [[Русь]]сю і што гэта была асобная зямля (а не агульнае найменьне Жамойці, [[Нальшчаны|Нальшчанаў]] і г. д.)&lt;ref&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] Што суседзі кажуць? // Імя тваё Белая Русь / Уклад. Г. Сагановіч. — {{Менск (Мн.)}}: Полымя, 1991. С. 142—143.&lt;/ref&gt;.

Па прыняцьці каталіцтва ў 1253 годзе Міндоўг падараваў [[Лівонскі ордэн|Лівонскаму ордэну]] значную частку Жамойці. Аднак у 1260 годзе там выбухнула [[Другое прускае паўстаньне|паўстаньне]] супраць ордэну, якое Міндоўг падтрымаў, па чым уладу ў Жамойці атрымаў сын яго сястры [[Транята]]. Па забойстве Міндоўга апошні аб’яднаў Літву і Жамойць пад сваёй уладай. Аднак памяць пра ранейшую самастойнасьць Жамойці трывала захоўвалася. Пра этнічную адметнасьць яе жыхароў сьведчыць выраз «''[[ліцьвіны]] і жамойты''» («''Littoven und Sameiten''»), ужыты ў [[Старэйшая рыфмаваная хроніка|Старэйшай рыфмаванай хроніцы]] пры апісаньні падзеяў 1250-х гадоў. Такое ж адрозьненьне сустракаецца і ў рускіх летапісах: у выправе на [[Рыга|Рыгу]] ў 1286 годзе бралі ўдзел «''Литва вся и Жемоть вся''», у выправе [[Альгерд]]а на [[Пераяслаў]] «''Литва и Ляхи и Жемоть''»&lt;ref name=&quot;Nasievic-2005-624&quot;/&gt;.

Нягледзячы на частыя напады [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага ордэну]], старшыні жамойтаў былі ў змове з крыжакамі з мэтай аддзяленьня ад [[Літва старажытная|Літвы]]. Напрыклад, князь Пялюза па ўцёках да Тэўтонскага ордэну рабіў напады на землі Вялікага Княства Літоўскага, схіліў да здрады жамойцкіх вайскаводаў Драйка, Снуда і Сьвітрыла. У 1294 годзе ў час нападу тэўтонцаў старшыні ўзьнялі жамойтаў на паўстаньне супраць улады вялікага князя [[Віцень|Віценя]]. Апошні здолеў здушыць гэтае паўстаньне, але жамойты так і ня выступілі супраць крыжакоў&lt;ref&gt;{{Літаратура/ЭГБ|3к}} С. 388.&lt;/ref&gt;. Храніст [[Пётар з Дусбургу]] ў сваёй «[[Хроніка Прускай зямлі|Хроніцы Прускай зямлі]]» (1326 год) разглядаў Жамойць як асобную і нярэдка варожую да [[Літва старажытная|Літвы]] зямлю&lt;ref name=&quot;Дубавец-Сагановіч-1994&quot;&gt;Дубавец С., Сагановіч Г. [https://knihi.com/Siarhiej_Dubaviec/Starazytnaja_Litva_i_sucasnaja_Letuva.html Старажытная Літва і сучасная Летува] // {{Літаратура/З гісторыяй на Вы|2к}} С. 236.&lt;/ref&gt;: менавіта ён засьведчыў, што «''ніколі ў час свайго княжаньня гаспадар Літвы [Віцень] ня мог дамовіцца з жамойтамі, каб разам рушыць на вайну супраць братоў [крыжакоў]''»&lt;ref&gt;Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі. — Менск, 2019. С. 370.&lt;/ref&gt;.

У XIV ст. Жамойць моцна пацярпела ад нападаў рыцараў [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага]] і Лівонскага ордэнаў. Памежныя зь Лівоніяй воласьці ў другой палове XIV ст. практычна апусьцелі. Тэўтонскі ордэн ажыцьцяўляў сваю экспансію пераважна ўздоўж [[Нёман]]а, ужо ў 1259 годзе крыжакі заснавалі замак [[Юрбург|Юргенбург (Юрбург)]], у 1313 годзе вышэй плыньню ракі — Хрыстмэмэль (Скірстымонь), а ў 1367 годзе захапілі воласьць [[Вялёна|Вялёну]]&lt;ref name=&quot;Nasievic-2005-625&quot;&gt;[[Вячаслаў Насевіч|Насевіч В.]] Жамойць // {{Літаратура/ЭВКЛ|1к}} С. 625.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Polska i Litwa za Władysława Jagiełły (1927).jpg|значак|«Польшча і Літва за [[Ягайла]]м». Мапа з гістарычнага атлясу 1927 г.]]

У другой палове XIII — пачатку XV ст. вялікія князі літоўскія выкарыстоўвалі Жамойць як сродак дзеля разьвязаньня сваіх замежнапалітычных задачаў у дачыненьнях з Тэўтонскім ордэнам&lt;ref name=&quot;BE&quot;/&gt;. У 1382 годзе вялікі князь [[Ягайла]] аддаў Жамойць лівонцам; але жамойты неўзабаве паўсталі і зрынулі гэтую залежнасьць. 12 кастычніка 1398 году адбылося падпісаньне [[Салінская дамова|Салінскага пагадненьня]], якое атрымала назву «вечнага міру» і афармлялася пры ўрачыстых абставінах: былі вялікі князь [[Вітаўт]], вялікі магістар Прускага і магістар Лівонскага ордэнаў, а таксама маршалкі, комтуры і браты-рыцары гэтых ордэнаў, а ў сьвіце Вітаўта — [[Паны радныя|паны-радцы]], князі і баяры-рыцары&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 23—24.&lt;/ref&gt;. Паводле гэтага пагадненьня, Вітаўт зноў аддаў Жамойць немцам, якім паўторна вярнуў гэтыя землі па паўстаньні 1400—1401 гадоў. Вядома, што Вітаўт чатырохразова (у 1384, 1390, 1398 і 1404 гадох) аддаваў Жамойць Тэўтонскаму ордэну. Гэтая тэрыторыя хоць і была важнай, але разам з тым, выкарыстоўвалася як разьменная манэта ў палітычным змаганьні таго часу&lt;ref name=&quot;Zajkouski-2009&quot;&gt;[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj2/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%B2%D0%B0_%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%8F.html Літва гістарычная] // [[Наша слова|Наша Слова]]. № 26 (917), 1 ліпеня 2009 г.; № 27 (918), 8 ліпеня 2009 г.&lt;/ref&gt;. Неаднаразовае выкарыстаньне Жамойці ў шматлікіх палітычных камбінацыях сьведчыць пра тое, што Вітаўт ня ставіўся да яе як да роднай зямлі&lt;ref&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 158.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Livoniae nova descriptio (1598).jpg|значак|Жамойць (''Samaiten'') як частка роднаснай ёй [[Лівонія|Лівоніі]]. Мапа 1598 г.]]

Па пераможнай [[Грунвальдзкая бітва|Грунвальдзкай бітве]] (1410 год) Жамойць пазбылася пагрозы ўварваньняў немцаў. Аднак паводле [[Торунскі мір 1411 году|Торунскага міру 1411 году]], яна перайшла да Вялікага Княства Літоўскага толькі на час жыцьця вялікага князя Вітаўта або караля Ягайлы&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 24.&lt;/ref&gt;. З гэтага часу Вітаўт і Ягайла пачалі узмоцнена ўкараняць тут [[хрысьціянства]], якое з прычыны супраціву жыхароў сьцьвердзілася канчаткова толькі ў XVI стагодзьдзі, [[езуіты|езуітамі]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/ЭСБЭ|Жмудь|аўтар = Рудаков В. |том = XII|старонкі = 27}}&lt;/ref&gt; (лічыцца, што Жамойць была адным з апошніх рэгіёнаў Эўропы, які адмовіўся ад [[паганства]]).

У 1420 годзе пасланцы вялікага князя [[Вітаўт]]а на арбітражным працэсе наконт дзяржаўнай прыналежнасьці Жамойці, які праходзіў ва [[Уроцлаў|Ўроцлаве]], сьцьвярджалі перад судом, што існавала «''тры зямлі Жамойтаў''»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 24.&lt;/ref&gt;. Паводле гісторыка [[Вацлаў Пануцэвіч|Вацлава Пануцэвіча]], жамойцкае сялянскае насельніцтва складала падуладную большасьць у пэўных землях [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага ордэну]] ([[Самбія|Самляндыя]]), Вялікага Княства Літоўскага (Жамойць) і [[Лівонскі ордэн|Лівонскага ордэну]]&lt;ref name=&quot;Panucevic-2014-269&quot;&gt;{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 269.&lt;/ref&gt;. Тым часам нямецкі энцыкляпэдыст XVII ст. {{Артыкул у іншым разьдзеле|Марцін Цайлер||ru|Цайлер, Мартин}}, які карыстаўся шматлікімі гістарычнымі працамі і геаграфічнымі апісаньнямі, пры апісаньні [[Елгава|Мітавы]] (сталіцы [[Зэмгалія|Зэмгаліі]]) зазначаў, што паводле [[Альбэрт Каяловіч|Альбэрта Каяловіча]], «''у 1315 годзе, альбо каля таго часу, лівонцы аднялі ў ліцьвінаў гэтую частку Samogitien, якая цяпер называецца [[Курляндыя]], альбо Curonia''»&lt;ref&gt;Zeiller M. Anderte Beschreibung deß Königreichs Polen und Großherzogthumbs Lithauen. — Ulm, 1657. [https://books.google.by/books?id=SjlZAAAAcAAJ&amp;pg=PA127&amp;dq=couna+Crononis+Nemeni&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiYrsGHzY72AhXJNuwKHacxB0UQ6AF6BAgFEAI#v=snippet&amp;q=anno%20Curonia&amp;f=false S. 213].&lt;/ref&gt;, а таксама, што «''ў Samogitien, або Samaiten, або Sudinia, якую ў частцы Прусіі таксама называюць Sambiam, уладарыў брат узгаданага Lituonis, Saimo''»&lt;ref&gt;Zeiller M. Anderte Beschreibung deß Königreichs Polen und Großherzogthumbs Lithauen. — Ulm, 1657. [https://books.google.by/books?id=SjlZAAAAcAAJ&amp;pg=PA127&amp;dq=couna+Crononis+Nemeni&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiYrsGHzY72AhXJNuwKHacxB0UQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=Sudinia%20Sambiam&amp;f=false S. 102].&lt;/ref&gt;.

=== У складзе Вялікага Княства Літоўскага і Прусіі ===
[[Файл:Litva. Літва (J. Müller, 1692).jpg|значак|зьлева|[[Літва старажытная|Літва]]. Мапа з атлясу 1692 году (перадрукоўвалася ў 1702 годзе)]]
[[Файл:Samogitia-Samaide (A. Ortelius, 1570).jpg|значак|Жамойць: [[Жамойцкае староства|літоўская]] (Samogitia) і [[Малая Летува|пруская]] (Samaide)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 271—272.&lt;/ref&gt;. З атлясу «Theatrvm orbis terrarvm», 1570 г.]]

Хоць вялікі князь літоўскі Вітаўт імкнуўся вярнуць ад Тэўтонскага ордэну ўсю Жамойць (заселеныя жамойтамі землі, што калісьці былі пад уладай Літвы) у яе «''старых межах на Нёмане''», але мусіў задаволіцца, як сам казаў у 1420 годзе, толькі тым, «''чым валодаў''»&lt;ref name=&quot;Urban-2001-110&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 110.&lt;/ref&gt;. У выніку, паводле [[Мельнскі мір|Мельнскага міру]] 1422 году, значная частка тэрыторыі літоўскай Жамойці перайшла да [[Прусія|Прусіі]] — ад замка [[Юрбург]]у над Нёманам на ўсходзе да [[Паланга|Палангі]] з [[Клайпеда]]й над [[Балтыйскае мора|Балтыйскім морам]] на захадзе{{Заўвага|Гэтая жамойцкая тэрыторыя, якая ўвайшла ў склад [[Самбійскае біскупства|Самбійскага біскупства]], у працах летувіскіх гісторыкаў называецца [[Малая Летува|Малой Летувой]]}}&lt;ref name=&quot;Urban-2001-110&quot;/&gt;. Прытым у тэксьце дамовы пры апісаньні межаў Прусіі адзначалася, што «''…замак Мэмэль [[Летувіская мова|па-жамойцку]] завецца [[Клайпеда#Назва|Клайпеда]]''»{{Заўвага|{{мова-la|«...castrum Memel in Samogitico Glaupeda appelatum»|скарочана}}, а таксама паводле тэксту дамовы 1436 году: {{мова-la|«...castrum Memel in Samogitico Clupeda appellatum»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Современник. Т. 7, 1860. [https://books.google.by/books?id=1CkYAAAAYAAJ&amp;pg=PA13&amp;dq=castrum+Memel+in+Samogitico&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjC45qwpO70AhUXQ_EDHSg2CGYQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=castrum%20Memel%20in%20Samogitico&amp;f=false С. 13].&lt;/ref&gt;. Тым часам у Вялікім Княстве Літоўскім на просьбу жамойтаў, якія хацелі падкрэсьліць сваю адрознасьць ад [[ліцьвіны|ліцьвінаў]] і [[Русіны (гістарычны этнонім)|русінаў]], зьявіўся асобны дадатак да найменьня дзяржавы, якая пачала называцца Вялікім Княствам Літоўскім, Рускім і Жамойцкім. Ужо ў земскім прывілеі Жамойці 1441 году вялікі князь літоўскі [[Казімер Ягелончык|Казімер]] адрозьніваў Жамойць ад Літвы: «''А зь Літвы ня маем да іх празь [[Нявежа (Летува)|Нявежу]] жаднага цівуна зсылаць''»&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-28&quot;&gt;Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі. — Менск, 2019. С. 28.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Lithuania Proper (1770-79).jpg|значак|зьлева|Падзел Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага з мапы 1770-х гадоў: [[Літва|Сапраўдная Літва]] ({{мова-en|Lithuania Proper|скарочана}}) складаецца зь «Літоўскіх ваяводзтваў» і «[[Белая Русь|Літоўскай або Белай Русі]]», тым часам Жамойць падаецца асобна ад Літвы — паміж роднаснымі жамойтам [[Інфлянты|Інфлянтамі]] і [[Курляндыя]]й]]
[[Файл:Provincia S. Joachimi Ord. Excalc. SSS Trinitatis Red. Capt. post introductionen Religiosor sui Ordinis A.D. 1684 in Regnum Poloniae et M.D. Lith.jpg|значак|Мапа [[Ордэн трынітарыяў|трынітарскіх]] [[кляштар]]аў у [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], дзе «Жамойць» ({{мова-la|Samogitia|скарочана}}) — гэта землі [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]] (ВКЛ) і «[[Малая Летува|Малой Летувы]]» (Прусія), 1748 г.]]

На частцы тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага, заселенай жамойтамі, утварылася адмысловая аўтаномная адзінка — [[Жамойцкае староства]] (у 1412 годзе [[Урад (Вялікае Княства Літоўскае)|ўрад]] старосты атрымаў набліжаны да Вітаўта [[Кезгайла Валімонтавіч]]). Ад пачатку сталіцай староства былі [[Крожы]] (з 1535 году — [[Кейданы]], а з канца XVI ст. — [[Расены]]). Тым часам каталіцкае [[Жамойцкае біскупства|Медніцкае (Жамойцкае) біскупства]], утворанае яшчэ 27 кастрычніка 1417 году, адміністрацыйна-тэрытарыяльна ахоплівала ня толькі Жамойцкае староства, але і [[Упіцкі павет]] [[Троцкае ваяводзтва|Троцкага ваяводзтва]]&lt;ref name=&quot;Dziarnovic-2013&quot;/&gt;. Рэзыдэнцыя біскупа разьмяшчалася ў [[Варні|Медніках (Варнях)]] (першы біскуп — [[Мацей зь Вільні]]). Зь сярэдзіны XV ст. у тытуле вялікага князя літоўскага пачала трывала{{Заўвага|Яшчэ ў 1417 годзе пры заснаваньні Медніцкага (Жамойцкага) біскупства назву Жамойці ў сваім тытуле ўжыў вялікі князь літоўскі Вітаўт&lt;ref&gt;{{Літаратура/Стварэньне Вялікага Княства Літоўскага (1997)|к}} С. 142.&lt;/ref&gt; ({{мова-la|«magnus dux Littwanie, Samathie et Rusie etc.»|скарочана}}&lt;ref&gt;Monumenta medii aevi historica res gestas Poloniae illustrantia. T. VI. — Cracoviae, 1882. [https://books.google.by/books?id=0jchAQAAMAAJ&amp;pg=PA393&amp;dq=magnus+dux+Littwanie,+Samathie+et+Rusie+etc&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi7-JODtrv8AhWLGewKHeIgA-MQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=magnus%20dux%20Littwanie%2C%20Samathie%20et%20Rusie%20etc&amp;f=false P. 393].&lt;/ref&gt;)}} ўжывацца назва Жамойці: «''вялікі князь… усяе Літоўскае зямлі і Жамоцкае і многіх Рускіх зямель''» (згадка [[Русь|Русі]] зьявілася па далучэньні Кіеўскай ды іншых украінскіх земляў)&lt;ref&gt;[[Язэп Юхо|Юхо Я.]] Вялікае Княства Літоўскае: Дзяржаўны і палітычны лад // {{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 401.&lt;/ref&gt;. Разам з тым, згадка Жамойці часта аддзялялася ад Літвы адным або двума назовамі: напрыклад, у тытуле гаспадара ў [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1529 году|Літоўскім Статуце рэдакцыі 1529 году]]: «''Жыґімонт, з божае міласьці кароль Польскі, вялікі князь Літоўскі, Рускі, Прускі, Жамойцкі, Мазавецкі і іных''»&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-2009&quot;&gt;Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі. — Менск, 2019. С. 209.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Lithauen oder Weis Reussen.jpg|значак|зьлева|Фрагмэнт мапы [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], паводле якой назвы «Літва» і «Літоўская або Белая Русь» накладаюцца адна на адну, тым часам Жамойць падаецца асобна]]
[[Файл:Пруссия Польская, Пруссия, Самогития Польская (А. Нагаев, 1757).jpg|значак|Расейская морская мапа 1757 г., на якой прыналежная да [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] частка Прусіі значыцца як «Прусія Польская» (у адрозьненьне ад Каралеўства Прусіі), а прыналежная да Рэчы Паспалітай частка Жамойці — як «Жамойць Польская»]]

Увогуле, заселеная жамойтамі тэрыторыя ў складзе Вялікага Княства Літоўскага была большай за афіцыйнае Жамойцкае староства і пашыралася ў тым ліку за раку Нявежу, пра што, апроч прыналежнасьці [[Упіцкі павет|Ўпіцкага павету]] да Жамойцкага біскупства{{Заўвага|Да ўтварэньня [[Упіцкі павет|Ўпіцкага павету]] [[Троцкае ваяводзтва|Троцкага ваяводзтва]] Ўпіцкая воласьць часам азначалася як частка Жамойці («Інвэнтар Упіцкай воласьці ў Жамойцкай зямлі», складзены каля 1554 году)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 8. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=J2dcAAAAcAAJ&amp;q=%22%D0%A3%D0%BF%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9+%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8+%D0%B2%D1%8A+%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9%22#v=snippet&amp;q=%22%D0%A3%D0%BF%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9%20%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8%20%D0%B2%D1%8A%20%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9%22&amp;f=false С. IV].&lt;/ref&gt;}}, сьведчаць пэўныя дакумэнтальныя крыніцы: «''Я, Мальхер Станіслававіч Шэмет, цівун гаспадарскі зямлі Жамойцкае воласьці Берштанскае…''» (1565 год)&lt;ref&gt;Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie. T. 7. — Lwów, 1910. [https://polona.pl/item/archiwum-ksiazat-lubartowiczow-sanguszkow-w-slawucie-t-7-t-2-archiwum-xx-sanguszkow,OTgwNTk1NDg/129/#item S. 86].&lt;/ref&gt; ([[Бірштаны]] — мястэчка на поўдні [[Ковенскі павет (ВКЛ)|Ковенскага павету]]), «Инвентарь имения Кревна в земле Жомойтской, принадлежавшее [[Віленскія біскупы|Виленскому Бискупу]], Кардиналу [[Юры Радзівіл (біскуп)|Юрию Радзивилу]]» (1585 год)&lt;ref&gt;Акты издаваемые виленской археографической комиссией. Т. XIV. — Вильна, 1887. [https://books.google.by/books?id=OF0jAQAAMAAJ&amp;pg=PA281&amp;dq=Inwentarz+y+regestr+naszego+Krewienskiego+%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiv267c2-b0AhXPQvEDHWOKA5YQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=Inwentarz%20y%20regestr%20naszego%20Krewienskiego%20%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8A&amp;f=false С. 281].&lt;/ref&gt; ({{Артыкул у іншым разьдзеле|Крэўна||lt|Kriaunos}} — маёнтак на ўсходзе [[Вількамірскі павет|Вількамірскага павету]]). Гісторык XV ст. [[Ян Длугаш]] залічваў Нявежу да рэкаў Жамойці, а мяжу зь Літвой ён вызначаў ракой [[Сьвятая (рака)|Сьвятой]]&lt;ref&gt;Zeuss J. K. Die Deutschen und die Nachbarstämme. — München, 1837. [https://books.google.by/books?id=vlIAAAAAcAAJ&amp;pg=PA680&amp;dq=swiatha+samogitia&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjA0JTWkJT2AhUdhv0HHZE7AEwQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&amp;q=swiatha%20samogitia&amp;f=false S. 680].&lt;/ref&gt;. Тым часам [[Хроніка Быхаўца]] сьведчыць пра геаграфічную блізкасьць межаў Жамойці да [[Трокі|Трокаў]], «''А яшчэ двух сыноў сваіх пасадзіў [[Гедзімін]] на вялікіх княствах: [[Яўнут]]а — на пасадзе сваім, у Вільні і на Вялікім Княстве Літоўскім, а [[Кейстут]]а — у Троках і на ўсёй Жамойцкай зямлі''»&lt;ref&gt;[https://knihi.com/none/Kronika_Bychauca.html Кроніка Быхаўца]&lt;/ref&gt;. Таксама Марцін Цайлер у сваім «Новым апісаньні Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага»&lt;ref&gt;[https://knihi.com/Marcin_Cajler/Novaje_apisannie_Karaleustva_Polskaha_i_Vialikaha_Kniastva_Litouskaha.html Новае апісаньне Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага…] у перакладзе Алега (Давіда) Лісоўскага, [[Беларуская Палічка]]&lt;/ref&gt; (1647 год) зазначаў, што паводле географа Давіда Фройліха, адзіны горад (замак) у Жамойці — гэта [[Коўна|Коўня]] (''Caunia'')&lt;ref&gt;Zeiller M. Newe Beschreibung deß Königreichs Polen und Großherzogthumbs Lithauen. — Ulm, 1647. [https://books.google.by/books?id=ymZKAAAAcAAJ&amp;pg=PA17&amp;dq=Korczin,+Wislitz,+Pilzno,+Opoczno&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiZo-ef-4n2AhVJRPEDHYF8A-wQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=Caunia&amp;f=false S. 23].&lt;/ref&gt;, а ў дапоўненым і перапрацаваным «Іншым апісаньні Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага»&lt;ref&gt;[https://knihi.com/Marcin_Cajler/Insaje_apisannie_Karaleustva_Polskaha_i_Vialikaha_Kniastva_Litouskaha.html Іншае апісаньне Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага…] у перакладзе Алега (Давіда) Лісоўскага, [[Беларуская Палічка]]&lt;/ref&gt; (1657 год) удакладніў, што паводле [[Шыман Старавольскі|Шымана Старавольскага]], Коўна (''Couna'') — гэта адзіны мураваны замак Жамойці&lt;ref&gt;Zeiller M. Anderte Beschreibung deß Königreichs Polen und Großherzogthumbs Lithauen. — Ulm, 1657. [https://books.google.by/books?id=SjlZAAAAcAAJ&amp;pg=PA127&amp;dq=couna+Crononis+Nemeni&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiYrsGHzY72AhXJNuwKHacxB0UQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=couna%20Crononis%20Nemeni&amp;f=false S. 127].&lt;/ref&gt;. Паводле маскоўскага дакумэнта 1660 году, ваяводу {{Артыкул у іншым разьдзеле|Кірыл Хлопаў|Кірыла Хлопава|ru|Хлопов, Кирилл Осипович}} накіравалі да [[Міхал Казімер Пац|Міхала Казімера Паца]] «''в Жмойдь к Паце на [[Сьвятая (рака)|Святую Реку]] в местечко [[Вількамір|Волкомир]]''»&lt;ref&gt;Акты Московского государства, изданные Императорской Академией наук. Т. 3. — СПб., 1901. [https://books.google.by/books?id=HwZaAAAAcAAJ&amp;pg=PA598&amp;dq=%D0%B6%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D0%B4%D1%8C&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjzi4OpurH8AhWGSfEDHQP7BUQQ6AF6BAgBEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B6%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D0%B4%D1%8C%20%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%80%D1%8A&amp;f=false С. 110].&lt;/ref&gt;. У нататках 1736—1738 гадоў уніяцкага дзеяча [[Ігнат Кульчынскі|Ігната Кульчынскага]] зазначалася, што вёска {{Артыкул у іншым разьдзеле|Штабінкі|Штабінкі (Стабінкі)|pl|Sztabinki}} каля [[Сейны|Сейнаў]] знаходзіцца «''на самай мяжы з Жамойцю''»&lt;ref&gt;Новонайденные рукописи Игнатия Кульчинского 1736—1738 гг. со сведениями по церковной истории Гродно и окрестностей / падрыхт. Ю. М. Мікульскі // Беларуская даўніна. Вып. 3. — Мінск, 2016. С. 220—254. &lt;/ref&gt;. На тое, што большасьць падуладнага ліцьвінам сялянскага насельніцтва на [[Ковенскі павет (ВКЛ)|Ковеншчыне]] складалі жамойты, зьвяртае ўвагу гісторык [[Вацлаў Пануцэвіч]]&lt;ref name=&quot;Panucevic-2014-269&quot;/&gt;. Тым часам гісторык [[Мікола Ермаловіч]] паказвае на наяўнасьць значнай колькасьці танонімаў тыпу «Жамойцішкі», «Жамайтэлі» і ім падобных на памежжы [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]] зь летувісамі&lt;ref name=&quot;Jermalovic-2000-37&quot;&gt;{{Літаратура/Беларуская дзяржава Вялікае Княства Літоўскае|к}} С. 37.&lt;/ref&gt;. Зьвесткі пра тое, што паводле швэдзкіх аўтараў пачатку XVIII ст. (у тым ліку часоў [[Вялікая Паўночная вайна|Вялікай Паўночнай вайны]]) Жамойць пачыналася «''за Вільняй''» і вылучалася як адзін з двух гістарычна-культурных абшараў Вялікага Княства Літоўскага, адрозных ад карэннай Літвы{{Заўвага|Другім такім абшарам швэды вылучалі [[Палесьсе]] (перадусім [[Берасьцейскае ваяводзтва]], заселенае [[Палешукі|палешукамі]])}}, прыводзіць гісторык [[Андрэй Катлярчук]]&lt;ref&gt;[[Андрэй Катлярчук|Катлярчук А.]] Швэды ў гісторыі й культуры беларусаў. — {{Менск (Мінск)}}: Энцыклапедыкс, 2002. С. 146.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Vialikaje Kniastva Litoŭskaje. Вялікае Княства Літоўскае (T. Lotter, 1770).jpg|міні|зьлева|Вялікае Княства Літоўскае (без Жамойці), 1770 г.]]
[[Файл:Kurlandyja-Žamojć. Курляндыя-Жамойць (N. Sanson, 1659).jpg|міні|Мапа 1659 г., на якой [[Упіцкі павет]] значыцца як частка Жамойці]]

У 1492 годзе вялікі князь літоўскі [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандар]] даў Жамойці «земскі прывілей» (на [[Старабеларуская мова|беларускай мове]]), які стаў пачаткам стварэньня [[Стан (сацыяльная група)|станаў]] на жамойцкіх землях (спачатку толькі зь літоўскай шляхты). У першым пункце свайго прывілею літоўскі гаспадар забараняў казаць падданым, што жыхароў Жамойці далучылі да Вялікага Княства Літоўскага сілай, а не паводле добрай волі: «''Найпярвей, хочам, іж ім [жыхарам Жамойці] жадны ня маець мовіці, альбо на вочы ісьціць, іж бы празь меч, альбо цераз оныі валкі былі звалчоныя, але з добраю волею прысталі''»&lt;ref&gt;Жалованная грамота литовского великого князя Александра Казимировича жителям Жмудской земли. 15 августа 1492 г. // Акты относящиеся к истории Западной России, собранные и изданные Археографическою комиссиею: в 5 т. — Т. 1. 1340—1506. — Санкт-Петербург : Тип. II Отделения Собственной Е. И. В. Канцелярии, 1846. — С. 120—122.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Vialikaje Kniastva Litoŭskaje. Вялікае Княства Літоўскае (T. Lotter, 1780).jpg|міні|зьлева|Вялікае Княства Літоўскае (без Жамойці), 1780 г.]]
[[Файл:Vialikaje Kniastva Litoŭskaje. Вялікае Княства Літоўскае (1613, 1680).jpg|значак|Мапа Вялікага Княства Літоўскага 1680 г., на якой Коўна з ваколіцамі значыцца як частка Жамойці]]

28 лютага 1506 году кароль польскі і вялікі князь літоўскі [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандар]] накіраваў у [[Ватыкан]] дакумэнт, у якім прасіў заснаваць асобную Прускую каталіцкую мітраполію, якая мелася стаць асобным царкоўным княствам на чале з арцыбіскупам. Да гэтага княства-мітраполіі прапанавалася далучыць Жамойцкую каталіцкую япархію, што фактычна значыла вылучэньне тэрыторыі Жамойці з складу Вялікага Княства Літоўскага. Апроч таго, у самім дакумэнце Жамойць мела непрывабную характарыстыку: адзначалася, што празь яе тэрыторыю было небясьпечна вандраваць з [[Прусія|Прусіі]] ў [[Рыга|Рыгу]]. Як зазначае [[Павал Урбан]], гэты праект сьведчыў пра іншароднасьць Жамойці ў складзе ВКЛ і большую этнічную блізкасьць жамойтаў з карэнным насельніцтвам Прусіі&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 90—91.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Остапенко А. В. [https://shron1.chtyvo.org.ua/Ostapenko_Anatolii/Etnichni_faktory_u_protsesakh_formuvannia_biloruskoho_narodu_ta_natsii.pdf?PHPSESSID=m47mi2g6psl5t9sjten73f21f1 Етнічні фактори у процесах формування білоруського народу та нації : автореф. дис. … д-ра іст. наук] : [спец.] 07.00.05 «Етнологія» / Остапенко Анатолій Володимирович ; Київський нац. ун-т ім. Тараса Шевченка. — Захищена 26.04.2021. — Київ, 2021. С. 212.&lt;/ref&gt;. Пагатоў яшчэ ў 1435 годзе [[Базэльскі царкоўны сабор]] задаволіў просьбу біскупа самбійскага [[Міхал Юнге|Міхала Юнге]] дазволіць карыстацца ў царкоўным жыцьці мовамі мясцовых насельнікаў прускай [[Самбія|Самбіі]], у тым ліку «''мовай [[Жамойты|жамойтаў]]''»&lt;ref name=&quot;Urban-2001-110&quot;/&gt;.

[[Файл:Relatia Żmudzkiego weyscia y wyiscia ze szwedzkiey opieki (1657) (2).jpg|значак|зьлева|Другая старонка «Рэляцыі аб уваходжаньні і выхадзе Жамойці з-пад апекі Швэцыі» ({{мова-pl|Relatia Żmudzkiego weyscia y wyiscia ze szwedzkiey opieki|скарочана}}) з гербамі Польшчы, [[Літва старажытная|Літвы]] і Жамойці, 1657 г.]]
[[Файл:Kurlandyja-Žamojć. Курляндыя-Жамойць (1667).jpg|міні|Мапа Жамойці 1667 г. з [[Коўна]]м і [[Вількамір]]ам]]

Як самастойная зямля Жамойць выдзяляецца ў дакумэнтах 1506 году аб межах Вялікага Княства Літоўскага з [[Інфлянты|Інфлянтамі]], калі «''граніца Жамойцкай зямлі зь Ліфлянцкаю зямлёю''»{{Заўвага|Апроч таго, у дакумэнце 1511 году ўпаміналася, што інфлянцкі магістар «''маець ехаці па граніцам ліфлянцкім ізь зямлёю Жамойцкаю''»&lt;ref&gt;Документы Московского архива Министерства юстиции. Т. 1. — Москва, 1897. [https://books.google.by/books?id=Mu8ZAAAAYAAJ&amp;pg=PA485&amp;dq=%22%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D1%8F+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiF-o70stT8AhVI-qQKHRiwDJgQ6AF6BAgDEAI#v=snippet&amp;q=%D0%B6%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D1%8E&amp;f=false С. 508].&lt;/ref&gt;}} разглядалася асобна ад літоўскай, у той час як «''Літоўская граніца''» ішла «''да [[Дрысьвяты (вёска)|Дрысьвята]] і да [[Браслаў]]ля, аж і да [[Пскоў]]скага рубяжа''»&lt;ref&gt;Акты, относящиеся к истории Западной России, собранные и изданные Археографической комиссией. Т. 1. — СПб., 1846. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=9sYJAQAAIAAJ&amp;dq=%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D1%8B+%D0%B6%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5&amp;q=%D0%B6%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5#v=onepage&amp;q=%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9&amp;f=false С. 373].&lt;/ref&gt;, то бок, абыймала [[Полацкае ваяводзтва|Полаччыну]]&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-59&quot;&gt;Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі. — Менск, 2019. С. 59.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама паводле ліста вялікага князя [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]] ад 1559 году, «''…жамойць з панам старостаю жамойцкім здала бы ся нам пры граніцы жамойцкай, у каторых месцах недалёка ад Браслава, а тым бы ся непрыяцеля агаласіла…''»&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. Užrašymų knyga 37 (1552—1561). — Vilnius, 2011. [http://dev.metrika.ldkistorija.lt/knyga/116/#page/n274/mode/1up P. 275].&lt;/ref&gt;}}. У ХVІ ст. жамойты змагаліся, каб гаспадар пацьвердзіў непарушнасьць старых межаў, якія аддзялялі Жамойць ад Літвы&lt;ref name=&quot;Дубавец-Сагановіч-1994&quot;/&gt;. У [[Сойм Вялікага Княства Літоўскага|соймавых]] зваротах 1542 і 1554 гадоў жамойцкія паслы прасілі вялікіх князёў [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]] і [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]], «''абы ўрады ў зямлі Жамойцкай не былі даваны ані Літве, ані Русі''»&lt;ref name=&quot;Nasievic-2005&quot;&gt;[[Вячаслаў Насевіч|Насевіч В.]] Літвіны // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 207.&lt;/ref&gt;, у гэтых жа зваротах разглядаліся пытаньні «''граніцы Літоўскай''» з Жамойцю&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-59&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 87.&lt;/ref&gt;. Яшчэ адно сьведчаньне адасобленасьці — асобнае пералічэньне жамойцкіх харугваў у рэестры дзяржаўнага войска ў XVI стагодзьдзі&lt;ref name=&quot;Arlou-2012-158&quot;&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 158.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Жамойць выразна адасабляецца ад Літвы ў [[Мэтрыка Вялікага Княства Літоўскага|Мэтрыцы ВКЛ]]: «''вялікі князь Вітаўт перазваў з Жамойці і падаваў ім іменьня тут у Літве''» (1488 год)&lt;ref&gt;Акты Литовско-Русского государства. Вып. 1. ― М., 1899. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=iR5AAQAAMAAJ&amp;q=%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%82%D0%B8+%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B5#v=snippet&amp;q=%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%82%D0%B8%20%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B5&amp;f=false С. 18].&lt;/ref&gt;, «''а дзел тот маець быці перад віжы ўрадавымі, каторых ані з абу старон маюць на то ўзяці: у Жамойці — ад пана старосты, а ў Літве — ад урадаў павятовых''» (1540 год)&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. 10-oji Teismų bylų knyga (1540—1541). — Vilnius, 2003. [http://dev.metrika.ldkistorija.lt/knyga/98/#page/n140/mode/1up С. 70].&lt;/ref&gt;, «''у Жамойці — у Ганзынзе і ў Калтынянах, а ў Літве — у Папортах''» (1541 год)&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. 10-oji Teismų bylų knyga (1540—1541). — Vilnius, 2003. [http://dev.metrika.ldkistorija.lt/knyga/98/#page/n150/mode/1up С. 79].&lt;/ref&gt;, «''перад спраўцамі староства зямлі Жамойцкае… тых лістоў не пакладаў… а меў есьмі іх у прыяцеля ў захаваньні і ў Літве''» (1542 год)&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. 6-oji Teismų bylų knyga (1528—1547). — Vilnius, 1995. [http://dev.metrika.ldkistorija.lt/knyga/128/#page/n398/mode/1up С. 245].&lt;/ref&gt;. Тое ж самае назіраецца ў попісе войска ВКЛ 1567 году: ''Ян Цішкавіч аказаў конна збройна коні 2, то ёсьць з Жамойці конь, а другі зь Літвы''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%B6%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%82%D0%B8+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B+1319#v=snippet&amp;q=%D0%B6%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%82%D0%B8%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B%201319&amp;f=false С. 1320].&lt;/ref&gt;. «Літоўскае войска» і «Жамойцкае войска» адасабляюцца ў дакумэнтах часоў [[Вайна Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў|вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў]]: «''а Полубенского де оставили з Жмодским войском под Могилевом''» (1660 год)&lt;ref&gt;Сапунов А. П. Витебская старина. Ч. 2. — Витебск, 1885. [https://viewer.rusneb.ru/ru/000199_000009_003904857?page=523&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 123].&lt;/ref&gt;, «''а Жмоцкое де войско… над тем Жмоцким войском Пац'''»&lt;ref&gt;Сапунов А. П. Витебская старина. Ч. 2. — Витебск, 1885. [https://viewer.rusneb.ru/ru/000199_000009_003904857?page=579&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 179].&lt;/ref&gt;, «''и Пац з Жмоцким войском… а сколько корунного и Литовского и Жмоцкого войска, того он не ведает''»&lt;ref&gt;[https://viewer.rusneb.ru/ru/000199_000009_003904857?page=582&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 182].&lt;/ref&gt;, «''Сопега и Полубенский с Литовским войском в Могилеве, а Пац з Жмоцким войском около Могилева стоит''»&lt;ref&gt;Сапунов А. П. Витебская старина. Ч. 2. — Витебск, 1885. [https://viewer.rusneb.ru/ru/000199_000009_003904857?page=615&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 213].&lt;/ref&gt; (усе 1662—1663 гады). Таксама [[Віцебскі летапіс]] паведамляў пад 1702 годам, што «''швэд увайшоў на Жамойць, а потым да Літвы і Белай Русі''»&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. [https://books.google.by/books?id=EVNpAAAAMAAJ&amp;q=%22potym+do+Litwy+i+Rusi+Bia%C5%82ey%22&amp;dq=%22potym+do+Litwy+i+Rusi+Bia%C5%82ey%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi42svrrsz8AhVGxgIHHXA4AvsQ6AF6BAgIEAI С. 198].&lt;/ref&gt;}}. Апроч таго, у статуце [[Трыбунал Вялікага Княства Літоўскага|Літоўскага Трыбуналу]] («''Спосаб праў трыбунальскіх''») 1581 году [[Канцлер вялікі літоўскі|канцлер]] [[Астафей Валовіч]] пісаў: «''На тых сойміках вышэй менаваных кождае ваяводзтва, зямля або павет абіраці маюць, і будуць павінны, межы сабою асоб годных богабойных, цнатлівых, праў і звычаеў онага панства Вялікага княства Літоўскага ўмеетных''»&lt;ref&gt;Временник Императорского Московского общества истории и древностей Российских. Кн. 25. — М., 1857. [https://books.google.by/books?id=VacKAAAAIAAJ&amp;pg=RA1-PA5&amp;dq=%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D1%8F+%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%82%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%B8%D0%B6%D1%8A+%D1%81%D0%B2%D0%BE%D0%B8+%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8+%D0%B8+%D0%B7%D0%B2%D1%8B%D1%87%D0%B0%D0%B8+%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D1%8B%D0%B5+%D0%BC%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8C&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwirhMPWmab4AhVXSfEDHdh6DDMQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D1%8F%20%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%82%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%B8%D0%B6%D1%8A%20%D1%81%D0%B2%D0%BE%D0%B8%20%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8%20%D0%B8%20%D0%B7%D0%B2%D1%8B%D1%87%D0%B0%D0%B8%20%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D1%8B%D0%B5%20%D0%BC%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8C&amp;f=false С. 5].&lt;/ref&gt;, прытым зазначалася, што «''зямля Жамойцкая іж сваі вольнасьці і звычаі асаблівыя маюць…''»&lt;ref&gt;Лаппо И. И. Великое Княжество Литовское во второй половине XVI столетия. — Юрьев, 1911. [https://books.google.by/books?id=DPH63PnVhGcC&amp;pg=PA529&amp;dq=%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D1%8F+%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%82%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%B8%D0%B6%D1%8A+%D1%81%D0%B2%D0%BE%D0%B8+%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8+%D0%B8+%D0%B7%D0%B2%D1%8B%D1%87%D0%B0%D0%B8+%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D1%8B%D0%B5+%D0%BC%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8C&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj9ueCSmab4AhU_QvEDHf32DGMQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D1%8F%20%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%82%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%B8%D0%B6%D1%8A%20%D1%81%D0%B2%D0%BE%D0%B8%20%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8%20%D0%B8%20%D0%B7%D0%B2%D1%8B%D1%87%D0%B0%D0%B8%20%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D1%8B%D0%B5%20%D0%BC%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8C&amp;f=false С. 529].&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Адно з пазьнейшых сьведчаньняў адасобленасьці Жамойці ад Літвы — азначэньне манахамі-францішканамі ўласнай правінцыі ў Вялікім Княстве Літоўскім: «''правінцыя Літоўская, [[Белая Русь|Беларуская]] і Жамойцкая''» (Вільня, 1772 год)&lt;ref&gt;Czajkowski F. J. z Załuskich Ogińskiej … na dowód wdzięczności imieniem całego zakonu francyskańskiego prowincji Litewskiej, Białoruskiej y Żmudzkiej… — Wilno, 1772.&lt;/ref&gt;}}.

[[Файл:Lingua Samogitica (1690).jpg|значак|зьлева|Надрукаваны ў Вільні ў 1690 годзе пераклад булы папы рымскага на летувіскую мову, якая ў дакумэнце называецца «жамойцкай мовай» ({{мова-la|Lingua Samogitica|скарочана}}). Прызначаўся да чытаньня ў парафіях [[Жамойцкае біскупства|Жамойцкага біскупства]], якое ахоплівала ня толькі [[Жамойцкае староства]], але і [[Упіцкі павет|Ўпіцкі павет]], жыхароў якога за Расейскай імпэрыяй абвясьцілі «[[Аўкштайты|аўкштайтамі]]» — «уласнымі літоўцамі»]]
[[Файл:Samogitia o Samodzka zemla (V. Coronelli, 1690).jpg|значак|Жамойць з мапы ВКЛ 1690 году: поруч з лацінскай назвай (''Samogitia'') даецца [[Старабеларуская мова|беларуская]] (''Samodzka zemla'') — на мове [[ліцьвіны|ліцьвінаў]]{{Заўвага|Для [[Курляндыя|Курляндыі]], дзе панавала нямецкая з паходжаньня і мовы шляхта, на мапе даецца нямецкая назва (''Kurland'')}}]]

У складзе Жамойцкага староства Вялікага Княства Літоўскага існавалі як вялікія дзяржаўныя староствы і эканоміі, якія раздаваліся пажыцьцёва, так і значныя маёнткі, зь якіх у XVI—XVII стагодзьдзях асаблівымі памерамі вылучаліся [[Лятыфундыя|лятыфундыі]] магнатаў [[Хадкевічы|Хадкевічаў]], [[Радзівілы|Радзівілаў]], [[Сапегі|Сапегаў]], [[Кішкі (род)|Кішкаў]], [[Валовічы|Валовічаў]], [[Тышкевічы|Тышкевічаў]]. Калі ў сярэдзіне XVI ст. згасла мужчынскай лінія магнацкага роду [[Кезгайлы|Кезгайлаў]] (доўгі час трымалі ўрад жамойцкага старосты), іх землі перайшлі да сваякоў — [[Завішы|Завішаў]] і [[Шэметы|Шэметаў]], а самай уплывовым родам у Жамойці сталі Хадкевічы. У сярэдзіне XVII ст. згас род Кішкаў, а велізарныя лятыфундыі Хадкевічаў перайшлі да Сапегаў ды іншых. У сярэдзіне XVII ст. у склад лятыфундыстаў Жамойці ўвайшлі [[Агінскія]], у XVIII ст. — [[Плятэры]], [[Карпы (род)|Карпы]], [[Касакоўскія]], [[Масальскія]]. Аднак галоўныя рэзыдэнцыі ўсіх гэтых магнацкіх родаў знаходзіліся па-за жамойцкімі землямі. Значнымі памерамі ў XVI ст. вылучаліся таксама валоданьні сярэднезаможнай шляхты — такіх родаў як [[Білевічы]], [[Белазоры]], [[Талька-Грынцэвічы]], [[Гротусы]], [[Гружэўскія]], [[Зяновічы]], [[Орвіды]], [[Пяткевічы]]; у XVII ст. — яшчэ і [[Гурскія|Гурскія (Горскія)]], [[Войны]], [[Кіршэнтэйны]], [[Гелгуды]], [[Гедройцы]], [[Пацы]], Сіруці, кальвіністы Блінструбы; у XVIII ст. — яшчэ і [[Празьдзецкія]], [[Коньчы]], [[Залускія]], [[Вэйсэнгофы]], [[Нагурскія]], [[Монтвілы]], [[Пілсудзкія]], [[Страшэвічы]], [[Станевічы]], [[Станкевічы (шляхецкі род)|Станкевічы]] ды іншыя. Мець маёнтак у Жамойці было выгадна, бо галоўны экспарт збожжа ішоў у Заходнюю Эўропу — праз [[Кёнігсбэрг]] і [[Гданьск]]&lt;ref&gt;История Литовской ССР. — Вильнюс, 1978. С. 156.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Siauliaiaktas17940505.jpg|значак|Акт паўстаньня шляхты Шавельскай зямлі [[Жамойцкае староства|Жамойцкага княства]], 1794 г. (на [[Польская мова|польскай мове]])]]

Зь першай паловы XVI ст. у Жамойцкім старостве назіраецца актывізацыя нямецкіх купцоў з Прусіі і рост гандлёвага абароту. Большая частка жамойцкіх сялянаў была вольнай (на паўночным захадзе староства — каля 90% усіх сялянаў), бо плаціла [[чынш]]. Шмат сялянаў займалася гандлем у Прусіі, які дазваляў ім адпраўляць сваіх дзяцей навучацца за грошы ў парафіяльныя школы і на каталіцкіх ксяндзоў, што лічылася вельмі прэстыжным&lt;ref&gt;История Литовской ССР. — Вильнюс, 1978. С. 152—153.&lt;/ref&gt;. Каталіцкія сьвятары традыцыйна карысталіся на жамойцкай вёсцы надзвычайнай павагай&lt;ref&gt;Encyklopedia Powszechna. T. 28 . — Warszawa, 1868. S. 994—995.&lt;/ref&gt;. Апісаньне жамойцкіх сялянаў у сваіх «Запісках аб Масковіі» пакінуў дыплямат і падарожнік [[Жыгімонт Гербэрштайн]] ({{мова-de|Siegmund Freiherr von Herberstein|скарочана}}; 1486—1566), які двойчы, у 1516—1518 і 1526—1527 гадох, наведаў Вільню і Маскву: «''…Жамойты носяць дрэнную адзежу, галоўным парадкам папялістага колеру. Яны жывуць у нізкіх, але вельмі доўгіх халупах; агонь у іх захоўваецца ў сярэдзіне, і бацька сямейства, седзячы ў агню, бачыць сваю жывёлу і ўсю гаспадарку. Бо яны звычайна трымаюць быдла пад тым жа дахам, пад якім жывуць самі, без усякай перагародкі. Больш заможныя ўжываюць таксама буйвалавы рогі замест кубкаў… Зямлю яны аруць не жалезам, а дрэвам, што тым больш дзіўна, бо зямля ў іх цьвёрдая, а не пясковая, і хвоя не расьце на ёй зусім. Пры падрыхтоўцы да араньня яны нясуць з сабой вельмі шмат бярвёнаў, якімі рыюць зямлю…''»&lt;ref&gt;Записки о Московии барона Гербертейна. — СПб., 1866. [https://books.google.by/books?id=IsVfAAAAcAAJ&amp;pg=PA169&amp;dq=%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%8B+%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%8F%D1%82%D1%8A+%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D1%83&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjp6J2Tg-v0AhViVeUKHcf1BuMQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&amp;q=%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%8B%20%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%8F%D1%82%D1%8A%20%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D1%83&amp;f=false С. 169].&lt;/ref&gt;. Падобны побыт жамойцкіх сялянаў засьведчыў у 1517 годзе [[Мацей Мяхоўскі]]{{Заўвага|«''Жамойць — паўночная і марозная краіна, мяжуе зь Літвой, Інфлянтамі і Прусіяй… Там зусім не будуюць хатаў або прыстойных будынкаў, а ставяць толькі буданы зь бярвеньня і саломы, падоўжаныя, расьцягнутыя пасярэдзіне і звужаныя на канцах. Параўнальна шырокая ўнізе, такая пабудова, паступова пры надбудаваньні звужваецца і пачынае нагадваць дно [перакінутай] лодкі або шалом. На верхавіне робіцца адно акно, якое дае сьвятло зьверху, а пад ім ачаг — дзеля гатаваньня ежы, а таксама дзеля абароны ад холаду, у якім дранцвее гэтая краіна большую частку году. У такой хаце яны жывуць з жонкамі, дзецьмі, рабамі, рабынямі, быдлам дробным і ўючным, хлебам і ўсякім начыньнем''»}}&lt;ref&gt;Меховский М. [https://www.vostlit.info/Texts/rus15/Mehovskij/frametext2.htm?fbclid=IwAR0kzgC1HX5karYIIXlEPpvrfdQXNJSzQ7zmlzbqwm2jUaMbgicrd5_uiNo Трактат о двух Сарматиях]. — М.; Л., 1936.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Каралеўства Польскае і Вялікае Княства Літоўскае, жыдоўскі адміністрацыйны падзел (1667-1795).jpg|значак|Мапа Каралеўства Польскае і ВКЛ з пазначэньнем жыдоўскага адміністрацыйнага падзелу ад 1667 да 1795 году. Жамойцкая краіна (пад нумарам 10) была значна большай за Жамойцкае староства і падзялялася на [[Кейданы|Кейданскую]], [[Біржы|Біржанскую]] і {{Артыкул у іншым разьдзеле|Віжуны|Віжунскую|pl|Wiżuny}} акругі.]]

Адміністрацыйна-тэрытарыяльная рэформа 1565—1566 гадоў, паводле якой асноўнымі адзінкамі адміністрацыйна-тэрытарыяльнай структуры Вялікага Княства Літоўскага станавіліся [[Ваяводзтва|ваяводзтвы]] і [[Павет|паветы]], не закранула Жамойці. Жамойцкае староства (з 28 цівунстваў) выразна вылучалася і ў існасьці было паветам, бо мела толькі адзін [[Павятовы соймік|соймік]], аднак жамойцкі староста меў кампэнтэнцыі ваяводы і таму быў сэнатарам і засядаў у [[Сэнат Рэчы Паспалітай|Сэнаце]]&lt;ref name=&quot;Zakseuski-1994&quot;&gt;Закшэўскі А. Юрыдычна-адміністрацыйны рэгіяналізм у І Рэчы Паспалітай // Беларусіка = Albaruthenica. Кн. 3. 1994. С. 16—23.&lt;/ref&gt;. Староства мела трох сэнатараў — [[Жамойцкія біскупы|жамойцкі біскуп]], [[Старосты жамойцкія|жамойцкі староста]] і [[Кашталяны жамойцкія|жамойцкі кашталян]]. Калі ў 1581 годзе ўтварыўся [[Трыбунал Вялікага Княства Літоўскага]], Жамойць, як і ўкраінскія ваяводзтвы [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]], ад пачатку мела атрымаць асобныя трыбунальскія суды (у Расенах), аднак сама шляхта Жамойцкага староства ад такой прапановы Вільні адмовілася, што таксама не спрыяла самаізаляцыі ўнутранага жыцьця Жамойці&lt;ref name=&quot;Zakseuski-1994&quot;/&gt;. Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што паводле запісаў [[Мэтрыка Вялікага Княства Літоўскага|Літоўскай мэтрыкі]] і попісаў войска Вялікага Княства Літоўскага, этнічны склад жамойцкай шляхты ня быў аднародным яшчэ з часоў засяленьня Жамойцкага староства па крыжацкіх спусташэньнях. Імёны шляхты значна розьніліся на поўдні (у зручных да калянізацыі панямонскіх местах) і на поўначы літоўскай Жамойці. Першыя адпавядалі імёнам гістарычных [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] (паводле дасьледніка, славянізаваны германскі і чыста славянскі элемэнт), хоць таксама сустракалася невялікая частка [[Балтыйскія мовы|балтаў]], другія былі пераважна балтыйскімі (жамойцкімі). Такі этнічны падзел, засьведчаны ў дакумэнтальных крыніцах, тлумачыць скаргі этнічна жамойцкай шляхты ў XVI ст. на тое, што ўрады ў Жамойці дзяржалі «''літва''» і «''русь''»&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-28&quot;/&gt;. Аднак працэсы паступовай палітычнай і гаспадарчай інтэграцыі Жамойцкага староства ў Вялікае Княства Літоўскае прывялі да таго, што ў XVІІ—XVІІІ стагодзьдзях пад Жамойцю пачалі разумець найперш супольнасьць тамтэйшай [[Славянскія мовы|славянамоўнай]] шляхты&lt;ref name=&quot;Dziarnovic-2013&quot;/&gt;.

У 1650 годзе у Жамойцкім старостве колькасьць сялянскіх [[Дым (адзінка падаткаабкладаньня)|дымоў]] складала больш за 49 тысячаў, што адпавядае колькасьці насельніцтва каля 330 тысячаў чалавек. Шчыльнасьць насельніцтва (17,4 чал./км²) была адною з найвышэйшых у Вялікім Княстве Літоўскім&lt;ref name=&quot;Nasievic-2005-625&quot;/&gt;. Літоўская Жамойць моцна пацярпела за часамі [[Вялікая Паўночная вайна|Паўночнай вайны]] (1655—1660), калі ў 1655 годзе яе занялі швэдзкія войскі. З ініцыятывы гетмана [[Януш Радзівіл|Януша Радзівіла]] і часткі шляхты тут абвясьцілі [[Кейданская дэкларацыя|Кейданскую дэклярацыю]]. З прычыны ваенных дзеяньняў колькасьць дымоў на 1667 году скарацілася да 34 тысячаў&lt;ref name=&quot;Nasievic-2005-625&quot;/&gt;. За часамі [[Вялікая Паўночная вайна|Вялікай Паўночнай вайны]] (1700—1721) у 1701—1708 гадох праз Жамойць праходзілі швэдзкія войскі. У 1707 годзе тут адбыліся значныя сялянскія хваляваньні, а ў 1707—1711 гадох голад і эпідэмія чумы значна скарацілі колькасьць насельніцтва літоўскай і [[Малая Летува|прускай Жамойці]]&lt;ref&gt;Литва Малая // Большая Российская энциклопедия: в 30 т. Т. 17. — Москва, 2010. С. 628.&lt;/ref&gt;. Таксама паводле дакумэнту пачатку XVIII ст., «''У адной Вільні зьмерла можна сказаць цэлая Жамойць і часткова Літва''» ({{мова-ru|«В одной Вильне вымерла можно сказать целая Жмудь и отчасти Литва»|скарочана}})&lt;ref&gt;Батюшков П. Н. Памятники русской старины в западных губерниях Империи. Вып. 6. — СПб., 1874. [https://books.google.by/books?id=EEhaAAAAcAAJ&amp;pg=PA98&amp;dq=%D1%86%D1%A3%D0%BB%D0%B0%D1%8F+%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%8C+%D0%B8+%D0%BE%D1%82%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8+%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiP5Y3W_aj8AhVzhP0HHaklBi8Q6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=%D1%86%D1%A3%D0%BB%D0%B0%D1%8F%20%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%8C%20%D0%B8%20%D0%BE%D1%82%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%20%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0&amp;f=false С. 98].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Ігар Чаквін|Чаквін І.]] [https://web.archive.org/web/20141129020526/http://kamunikat.fontel.net/pdf/albaruthenica/06.pdf Нацыя ліцвінаў у этнагенезе беларусаў: Параўнальна-тыпалагічны і гістарычны аспекты] // Беларусіка = Albaruthenica. Кн. 6, 1997. С. 40.&lt;/ref&gt;.

Жамойцкае староства стала важным цэнтрам пачатку [[Барская канфэдэрацыя|Барскай канфэдэрацыі]]: у 1768 годзе ў Расенах абвясьцілі [[Генэральная канфэдэрацыя Вялікага Княства Літоўскага|Генэральную канфэдэрацыю Вялікага Княства Літоўскага]]. У 1769 годзе адбыліся значныя хваляваньні сялянаў Шавельскай эканоміі. У 1768—1782 і 1791—1796 гадох адбыліся значныя пратэсты сялянаў староства [[Паланга]] супраць яго валадара біскупа віленскага [[Ігнаці Якуб Масальскі|Ігнація Масальскага]], а ў 1775—1792 гадох — у старостве [[Вялёна]] супраць каралеўскага губэрнатара [[Антоні Тызэнгаўз|Антонія Тызэнгаўза]]&lt;ref&gt;История Литовской ССР. — Вильнюс, 1978. С. 157—159.&lt;/ref&gt;.

23 лістапада 1793 году згодна з пастановай [[Гарадзенскі Сойм (1793)|Гарадзенскага Сойму]] ў Вялікім Княстве Літоўскім утварылася [[Жамойцкае ваяводзтва]], якое падзялялася на тры зямлі (на падставе ранейшых парафіяў): [[Расены|Расенскую]], [[Цельшы]]цкую і [[Шаўлі|Шавельскую]]. З прычыны сваёй аддаленасьці ад месцаў канцэнтрацыі войскаў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] тэрыторыя Жамойці стала адным з важных цэнтраў, дзе ўзьнялося [[Паўстаньне 1794 году|паўстаньне 1794 году]] на чале з [[Тадэвуш Касьцюшка|Тадэвушам Касьцюшкам]]. Дзеля заахвочаньня жамойцкіх сялянаў адозвы паўстанцаў адмыслова перакладаліся з польскай на [[Летувіская мова|жамойцкую (летувіскую) мову]]&lt;ref&gt;История Литовской ССР. — Вильнюс, 1978. С. 174—175.&lt;/ref&gt;.

=== У складзе Расейскай імпэрыі і Прусіі ===
[[Файл:Samogitie, Lithuanie (A. Zakrzewski, 1832).jpg|значак|зьлева|[[Літва старажытная|Літва]] займае [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічную Беларусь]], Жамойць — Летуву. З мапы [[Паўстаньне 1830—1831 гадоў|вызвольнага паўстаньня]], 1832 г.]]
[[Файл:Kowno dzisiejsza stolica Żmudzi (A. Czapski, 1850).jpg|значак|''«[[Коўна]] — цяперашняя сталіца Жамойці»'' ({{мова-pl|«Kowno dzisiejsza stolica Żmudzi»|скарочана}}) (подпіс да выявы места). [[Антоні Аляшчынскі|А. Аляшчынскі]], 1850 г.]]
[[Файл:Kowno dzisiejsza stolica Żmudzi (A. Oleszczyński, 1850).jpg|значак|''«Коўна — цяперашняя сталіца Жамойці»''. А. Аляшчынскі, 1850 г.]]

Па [[Трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцім падзеле Рэчы Паспалітай]] у 1795 годзе ўлады [[Расейская імпэрыя|Расейскае імпэрыі]] ўлучылі ўсю літоўскую Жамойць (разам з гістарычна адасобленым ад уласна Літвы колішнім Жамойцкім староствам) у склад [[Літоўская губэрня|Літоўскай губэрні]]{{Заўвага|Хоць у Расейскай імпэрыі разумелі асобнасьць Жамойці ад Літвы, напрыклад, расейскі дыплямат і вайсковы водца {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мікалай Рэпнін||ru|Репнин, Николай Васильевич}} сьведчыў 29 верасьня 1794 году, што «''ўся Літва да Нёману і ўся Жамойць здушаныя''» ({{мова-ru|«И вся Литва до Немана и вся Самогития усмирены»|скарочана}}&lt;ref&gt;Сборник Императорскаго русского исторического общества. Т. 16, 1875. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=tadPAQAAMAAJ&amp;q=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0+%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%96%D1%8F#v=snippet&amp;q=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0%20%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%96%D1%8F&amp;f=false С. 47].&lt;/ref&gt;)&lt;ref name=&quot;Caropka-1995-68&quot;&gt;[[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}, 1995. С. 68.&lt;/ref&gt;, таксама жамойцкі біскуп [[Ян Стафан Гедройц]] у сваім лісьце да Рэпніна 29 кастрычніка таго ж году зазначаў, што «''некалькі разоў пісаў у Літву''»&lt;ref&gt;Сборник Императорскаго русского исторического общества. Т. 16, 1875. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=tadPAQAAMAAJ&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%83+%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%96%D1%8E#v=snippet&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%83%20%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%96%D1%8E&amp;f=false С. 46].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Caropka-1995-68&quot;/&gt;}}. У 1801 годзе Жамойць апынулася ў складзе [[Віленская губэрня|Літоўска-Віленскай губэрні]], калі маскоўскі гаспадар [[Аляксандар I Раманаў|Аляксандар I]] падзяліў Літоўскую губэрню на Літоўска-Віленскую і [[Гарадзенская губэрня|Літоўска-Гарадзенскую]] (у 1840 годзе маскоўскі гаспадар [[Мікалай I]] прыбраў азначэньне «літоўскі» з назваў абедзьвюх губэрняў). Хоць расейскія ўлады не стварылі адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі, якая б зьмяшчала азначэньне «жамойцкая» у сваёй афіцыйнай назьве, аднак такое азначэньне трапіла ў афіцыйны тытул маскоўскіх гаспадароў — «князь самагіцкі». Нягледзячы на [[Летувізацыя|далучэньне расейскімі ўладамі Жамойці да Літвы на адміністрацыйным узроўні]], разьмежаваньне паміж ліцьвінамі і жамойтамі працягвала захоўвацца: у сьпісах ураднікаў-[[Базыляны|базылянаў]] Віленскай уніяцкай мітрапаліцкай япархіі за 1815 год поруч зь «літоўскімі ўраджэнцамі» і «літоўскай нацыяй» адзначаліся «самагіцкі ўраджэнец» і «самагіцкая нацыя»&lt;ref&gt;Описание документов архива западнорусских униатских митрополитов. Т. 2. — СПб., 1907. С. [https://books.google.by/books?id=ecEYAAAAYAAJ&amp;pg=PA701&amp;dq=%22%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B9+%D0%BD%D0%B0%D1%86%D1%96%D0%B8%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiBo4zZ0aj8AhWSiP0HHYROCiQQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B9&amp;f=false 696], [https://books.google.by/books?id=ecEYAAAAYAAJ&amp;pg=PA701&amp;dq=%22%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B9+%D0%BD%D0%B0%D1%86%D1%96%D0%B8%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiBo4zZ0aj8AhWSiP0HHYROCiQQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=%22%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B9%20%D0%BD%D0%B0%D1%86%D1%96%D0%B8%22&amp;f=false 701].&lt;/ref&gt;.  

У [[Вайна 1812 году|вайну 1812 году]] Жамойць трапіла на пэрыфэрыю француска-расейскіх сутыкненьняў, але мясцовыя землеўласьнікі (зямяне) пастаўлялі харчаваньне арміі [[Напалеон I Банапарт|Напалеона]]. Каб прадухіліць чаканую незадаволенасьць сялянаў, жамойцкі біскуп [[Юзэф Арнульф Гедройц]] празь мясцовых ксяндзоў адмыслова загадваў сялянам безумоўна падпарадкоўвацца зямянам&lt;ref&gt;История Литовской ССР. — Вильнюс, 1978. С. 120.&lt;/ref&gt;. У час [[Паўстаньне 1830—1831 гадоў|вызвольнага паўстаньня 1830—1831 гадоў]] і [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў]] Жамойць займела важнае значэньне для паўстанцаў з прычыны выхаду да [[Балтыйскае мора|Балтыйскага мора]]: пераадолець нястачу [[Пальная зброя|пальнай зброі]] можна было толькі праз падвоз яе з-за мяжы на караблях — да порта [[Паланга|Палангі]] ([[Курляндзкая губэрня]]) побач з жамойцкай [[Крэтынга]]й&lt;ref&gt;История Литовской ССР. — Вильнюс, 1978 С. 195, 215.&lt;/ref&gt;. Стратэгічнае значэньне Жамойці прычынілася да актыўных ваенных дзеяньняў на яе тэрыторыі (прытым паўстанцам атрымлівалася залучаць жамойцкае сялянства толькі з дапамогай заклікаў каталіцкіх сьвятароў, найбольш вядомы паўстанцкі лідэр — ксёндз [[Антоні Мацкевіч]]&lt;ref&gt;История Литовской ССР. — Вильнюс, 1978. С. 213.&lt;/ref&gt;), аднак у 1896 годзе ў часопісе {{Артыкул у іншым разьдзеле|Живая старина||ru|Живая старина}} адзначалася&lt;ref&gt;Живая старина. Т. 6, 1896. [https://books.google.by/books?id=btw_AQAAMAAJ&amp;pg=PA34&amp;dq=%D0%BF%D0%BE+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B8:+lenkmetis&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjflpPyhuv0AhV7g_0HHconBy4Q6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BF%D0%BE%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B8%3A%20lenkmetis&amp;f=false С. 34—35].&lt;/ref&gt;:
{{Цытата|У ляскі 1830 год (па-жамойцку: lenkmetis), з усіх вобласьцяў Заходняга краю, адна Жамойць, паводле сьведчаньня гісторыка гэтага паўстаньня, Штэйна, выявіла свой асобы народны дух, тым, што на падгаворы зьбірацца ў аддзелы касінераў, адказала разгромам абшарніцкіх маёнткаў, так што спатрэбілася паслаць паўстанцкае войска ўжо супраць саміх жамойтаў. &lt;…&gt; Таксама і паўстаньне 1863 г. сапраўдны жамойт называе ня інакш, як «ляскім годам», а саміх паўстанцаў «войскам сьляпнёў» (bimbаlu váiskas).
{{арыгінал|ru|В ляшский 1830 год (по жмудски: lenkmetis), изо всех областей Западнаго края, одна Жмудь, по свидетельству историка этого восстания, Штейна, проявила свой особый народный дух, тем, что на подговоры собираться в отряды косиньеров, ответила разгромом помещичьих имений, так что понадобилось послать повстанческое войско уже против самих Жмудинов. &lt;...&gt; Также и повстание 1863 г. настоящий жмудин называет не иначе, как «ляшским годом», а самих повстанцев «войском слепней» (bimbаlu váiskas). 
}}
}}
[[Файл:Grammatyka języka żmudzkiego. Kałbrieda leźuwio źiamaytiszko (1832).jpg|значак|зьлева|Выдадзеная ў Вільні граматыка жамойцкай (летувіскай) мовы ({{мова-pl|Grammatyka języka żmudzkiego|скарочана}} = {{мова-lt|Kałbrieda leźuwio źiamaytiszko|скарочана}}), 1832 г.]]
{{Падвойная выява|справа|Naujes moksłas skajtima raszta żemajtyszka diel mażun wajkun (1848).jpg|98|Русская азбука с переводом слов и фраз на жмудский язык (1861).jpg|116|Лемантар «Новая навука чытаньня пісьма жамойцкага для малых дзетак» ({{мова-lt|«Naujes moksłas skajtima raszta żemajtyszka diel mażun wajkun»|скарочана}}) (1848 г.) і «Расейскі лемантар зь перакладам словаў і фразаў на жамойцкую мову» ({{мова-ru|«Русская азбука с переводом слов и фраз на жмудский язык»|скарочана}}) (1861 г.)}}

Хоць Жамойць у Расейскай імпэрыі сьпярша ня мела асобнай адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі, да пачатку 1840-х гадоў у афіцыйных дакумэнтах яна часам называлася «Самагіціяй», таксама ўжывалася азначэньне «самагіцкія паветы» ({{мова-ru|самогитские поветы|скарочана}}) — [[Шавельскі павет|Шавельскі]], [[Цельшаўскі павет (Расейская імпэрыя)|Цельшаўскі]], [[Расенскі павет|Расенскі]] і [[Упіцкі павет (Расейская імпэрыя)|Упіцкі]] паветы{{Заўвага|Указ от 27 мая 1831 года «Об установле­нии временного управления по гражданской части в четырёх Самогитских уездах Виленской губер­нии»; Указ 12 февраля 1832 года «О прекращении действия особого в Самогитии Начальника и о восстановлении обыкновенного порядка отношений четырех Самогитских уездов с Виленским Губернским Начальством»; Указ от 3 мая 1832 года «О непроизводстве двойных окладов чиновникам, командированным из России для исправления должностей земских исправников, заседателей земских судов, городничих и полицмейстеров в четырех самогитских уездах»}}. 18 сьнежня 1842 году ўлады Расейскай імпэрыі выдзялілі з складу Віленскай губэрні пераважна балтамоўныя паветы (апроч беларускай часткі [[Браслаўскі павет|гістарычнай Браслаўшчыны]]), зь якіх утварылася [[Ковенская губэрня]], якая атрымала неафіцыйную назву «Самагіція» («Жамойць», «Жмудзь»)&lt;ref&gt;Корнилов И. Русское дело в Северо-Западном крае. Материалы для истории Виленского учебного округа преимущественнно в муравьевскую эпоху. — СПб., 1901. С. 4, 20, 22.&lt;/ref&gt;. А ў 1864 годзе ў [[Коўна|Коўну]] на загад расейскіх уладаў перавялі рэзыдэнцыю жамойцкага ([[Цельшы|цельшаўскага]]) біскупа.

Зь сярэдзіны XIX ст. Жамойць стала цэнтрам папулярызацыі жамойцкай (летувіскай) мовы і культуры. Гэтаму паспрыяла прызначэньне ў 1849 годзе [[Мацей Казімер Валанчэўскі|Мацея Валанчэўскага (Валанчуса)]] — першага жамойцкага біскупа сялянскага паходжаньня. Неўзабаве ён пачаў патрабаваць ад ксяндзоў прамаўляць казаньні ў Жамойцкім біскупстве на жамойцкай мове і адкрываць школы пры касьцёлах з навучаньнем на гэтай мове. Такі крок узмацніў аўтарытэт Валанчуса сярод жамойцкіх сялянаў, якія пачалі называць яго «жамойцкім князем»&lt;ref&gt;История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 126.&lt;/ref&gt;. Аднак папулярызацыя жамойцкай мовы закранула толькі сялянскую масу і ксяндзоў, многія зь якіх таксама паходзілі зь сялянаў. Гэта значна адрозьнівалася ад працэсу папулярызацыі беларускай мовы, што падтрымлівалася шляхтай колішняга Вялікага Княства Літоўскага&lt;ref&gt;Дунін-Марцінкевіч В. Збор твораў: у 2 т. Т. 2. — {{Менск (Мінск)}}, 2008. С. 92—93, 381, 572, 574.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Масоло, А. Н. Виленские очерки 1863—1865 гг. // Русская старина. Т. 40, 1883. С. 585.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pawlikowski M. K. Mińszczyzna, Pamiętnik Wileński. — Londyn, 1972. S. 301.&lt;/ref&gt;. Тым часам яшчэ ў першай палове XIX ст. ураджэнцы Жамойці ([[Дыянізі Пашкевіч]], [[Людвік Юцэвіч]], [[Сыманас Даўкантас]] ды інш.) у сваіх этнаграфічных публікацыях пачалі задаваць эталёны [[летувісы|летувіскасьці]], якія пазьней пачалі выкарыстоўвацца іншымі дасьледнікамі дзеля ацэнкі адпаведнасьці «традыцыйнаму» і «этнічнаму». Значную ролю ў іх дасьледаваньнях адыграла канцэптуалізацыя «чыстых», «клясычных», «не закранутых вонкавымі ўплывамі» летувіскіх зямель. Лінгва-этнаграфічны калярыт Жамойці дазволіў выбудаваць значную адлегласьць ад «славянскага» і стварыць на аснове жамойцкага трывалы вобраз летувіскасьці з максымальным індэксам адрознасьці ад суседзяў&lt;ref&gt;Унуковіч Ю. Этнічная ідэнтыфікацыя і катэгарызацыя беларусаў і літоўцаў у ХІХ ст. // Białorutenistyka Białostocka. T. 12 (2020). S. 393.&lt;/ref&gt;. Менавіта на базе гістарычнай [[Жамойцкая мова|жамойцкай мовы]] — архаічных гаворак ваколіцаў [[Коўна]], [[Шаўлі|Шаўляў]] і [[Клайпеда|Клайпеды]] — у канцы XIX ст. утварылася сучасная [[летувіская мова]]&lt;ref name=&quot;Sviazynski209&quot;&gt;[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 209.&lt;/ref&gt;.

Прапаганда жамойцкай мовы і культуры практычна не знайшла падтрымкі сярод шляхты колішняга Вялікага Княства Літоўскага{{Заўвага|Сьведчаньне даволі спэцыфічнага стаўленьня да Жамойці ў асяродку тагачаснай літоўскай шляхты пакінула [[Габрыэля Пузына]] (1815—1869): «''Літва для Варшавы доўга была тым, чым дагэтуль была Гасконія для парыжанаў і чым, на жаль, Жамойць была для ліцьвінаў: гэта значыць, аб’ектам кпінаў альбо зьдзіўленьня, калі хтосьці з той гучнай і дзікай правінцыі выяўляўся разумнейшым за таго, хто яго высьмейваў''»&lt;ref&gt;Пузыня Г. Помста Літвінкі / Прадмова і пераклад Ірыны Багдановіч // [[Маладосьць (часопіс)|Маладосць]]. № 3 (688), 2011. С. 17.&lt;/ref&gt;. Бытаваньне ў літоўскім шляхецкім асяродзьдзі падобных поглядаў на Жамойць і жамойтаў таксама засьведчыў у сваім творы «Две сестры» (1865 год) былы прафэсар [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Павал Кукальнік||ru|Кукольник, Павел Васильевич}}: «''…і замест раўнапраўнага племені славянскага застанецца чэрнь з каўтуном, як жмудзіны ў Літве''» ({{мова-ru|«…и, вместо равноправного племени славянского, останется чернь с колтуном, как — жмудзины в Литве»|скарочана}})&lt;ref&gt;Военный сборник издаваемый по высочайшему повелению. Т. 61. — СПб, 1865. [https://books.google.by/books?id=dnhUAAAAYAAJ&amp;pg=RA1-PA145&amp;dq=zmudziny&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjTyqu11-L5AhUSqaQKHd8BCKAQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=zmudziny&amp;f=false С. 145].&lt;/ref&gt;}}. Летувіскую інтэлігенцыю і тых нешматлікіх зьбяднелых шляхцічаў, якія пачалі цікавіцца жамойцкімі гаворкамі і лічыць, што «літоўцы» — гэта жамойты, сярэдняя і заможная шляхта пачала называць «літваманамі»&lt;ref name=&quot;Buchowski-2006-26&quot;&gt;Buchowski K. [http://pbc.biaman.pl/Content/2045/litwomani_i_polonizatorzy.pdf Litwomani i polonizatorzy : mity, wzajemne postrzeganie i stereotypy w stosunkach polsko-litewskich w pierwszej połowie XX wieku]. — Białystok, 2006. S. 26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 137.&lt;/ref&gt; (хоць яшчэ ў 1859—1860 гадох іх азначалі больш дакладна — «жмудзінафіламі»{{Заўвага|{{мова-pl|«Są u nas pojedyncze, małoznaczące zachcenia raczej, aniżeli usiłowania, aby wyrobić jakąś narodowość żmudzką, oddzielną od polskiej. Sądzę jednak, że z téj strony żadna obawa nie grozi; więcej niżeli tych dziecinnych pretensyi żmujdzinofilów obawiaćby się można wpływu pisarzy, co pisząc po polsku, i dla polskiej publiczności na miano russofilów zarobili sobie»|скарочана}} з подпісам «''Z Litwy''»}}&lt;ref&gt;Roczniki polskie z lat 1857-1861. Т. 4: Rok 1860—1861. — Paryz, 1865. [https://books.google.by/books?id=v7cDAAAAYAAJ&amp;pg=PA273&amp;dq=%C5%BCmujdzinofil%C3%B3w&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjgg73Z8OL5AhWqxgIHHXZeD6QQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q&amp;f=false S. 273].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Czas. Nr. 222, 1859. [https://polona.pl/item/czas-r-12-no-222-28-wrzesnia-1859,Nzk3NTYxMTA/1/#info:search:%C5%BCmudzinofil%C3%B3w S. 1].&lt;/ref&gt;). Прытым яшчэ ў 1854 годзе на старонках часопіса {{Артыкул у іншым разьдзеле|Библиотека для чтения||ru|Библиотека для чтения}}, які рэдагаваўся прафэсарам-паліглётам [[Восіп Сянкоўскі|Восіпам Сянкоўскім]], выхадцам зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|віленскай]] шляхты і навучэнцам [[Менскі езуіцкі калегіюм|Менскага езуіцкага калегіюму]] і [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]], зьявілася крытычная нататка датычна называньня часткі жамойтаў «літвой» — пазьнейшых «[[Аўкштайты|аўкштайтаў]]»{{Заўвага|У 1855 годзе «Справочный энциклопедический словарь» зазначаў з удакладненьнем «''паводле найноўшых дасьледаваньняў''», што «''Жамойць ёсьць адным з двух плямёнаў, на якія падзяляецца Літва, і рэзка адрозьніваецца ад Літвы ўласнай''», з аналягічным удакладненьнем («''паводле найноўшых зьвестак''») паведамлялася колькасьць жамойтаў у Ковенскай губэрні, адзначаючы магчымасьць павялічэньня агульнай колькасьці жамойтаў за кошт летувісаў Аўгустоўскай губэрні, якія «''ўжываюць жамойцкую мову''»&lt;ref&gt;Справочный энциклопедический словарь. Т. 4. — СПб., 1855. [https://books.google.by/books?id=jStCAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Spravo%C4%8Dnyj+%C4%97nciklopedi%C4%8Deskij+Slovar%27:+Izd.+K.+Kraja&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiu0N7P37D8AhUhg_0HHbmDCMQQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%8C&amp;f=false С. 310—311].&lt;/ref&gt;. Нават у 1895 годзе народжаны ў ваколіцах Расенаў летувіскі гісторык [[Мечыслаў Давойна-Сільвястровіч]] у артыкуле «Жамойць» [[Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў|Геаграфічнага слоўніка Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў]] (том 14) хоць і азначаў «жамойцкімі» паветамі Шавельскі, Расенскі, Цельшаўскі і заходнюю частку [[Ковенскі павет (Расейская імпэрыя)|Ковенскага]] (да ракі [[Нявежа (Летува)|Нявежы]])&lt;ref&gt;Dowojna-Sylwestrowicz M. Żmudź // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|14к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV/795 S. 795].&lt;/ref&gt;, аднак прытым прызнаваў, што «''надзвычай цяжка вызначыць мяжу паміж летувісамі вышэйшымі [г. зв. „аўкштайтамі“] і ніжэйшамі, або жамойтамі, — з улікам браку этнаграфічных адрозьненьняў паміж імі''»&lt;ref&gt;Dowojna-Sylwestrowicz M. Żmudź // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|14к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV/802 S. 802].&lt;/ref&gt;.}}, абвешчаных «уласнымі літоўцамі», якія насяляюць «[[Аўкштота|Аўкштоту]]» — «Верхнюю або ўласную Літву»&lt;ref&gt;Библиотека для чтения. Том 123, 1854. [https://books.google.by/books?id=4vE6AQAAMAAJ&amp;pg=RA3-PA71-IA7&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%8E+%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwimv-aAqMPzAhUXSfEDHe9xC68Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%8E%20%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 28—29].&lt;/ref&gt;:
{|
|-
| {{пачатак цытаты}}
Я хачу яшчэ аддаць гістарычнай і філялягічнай крытыцы сябраў віленскага камітэту самы тэрмін Літва. Я не зусім разумею адрозьненьне, якое робяць яны ў адным і тым жа чудзкім народзе, паміж Літвою і Жамойцю. Мне здаецца, што дарма адну частку гэтага народа называюць Літвою, тады як іншай пакідаюць агульную і сапраўдную назву ўсяго народа, Жамойць. Абедзьве яны — тая ж Жамойць. Слова Літва зусім не літоўскае{{Заўвага|Тут — у сэнсе «летувіскае»}} і яно належыць столькі ж і яшчэ больш славянскай частцы ранейшага літоўскага гаспадарства, як і чудзкай. Калі жыхары чудзкай часткі адгукаюцца, што яны — Літува і што яны кажуць літувішкі, па-літоўску, гэта па-мне значыць толькі, што яны ўжываюць на свой асабісты рахунак агульную палітычную назву гаспадарства, а не сваю племянную назву. Гэтак жа цяперашнія Грэкі, Італьянцы і паўднёвыя Швайцарцы, таму, што некалі знаходзіліся пад рымскім валадарствам, выхваляюцца, нібыта яны — Рымляне і гавораць па-рымску (Romeі, Rumanі, Roman). Латышы, альбо Леты, чудзкія людзі аднаго кораня зь літоўскай Чудзьдзю, не называюць сябе Літвою; такім чынам, і сястра іхняя, літоўская Чудзь, этнаграфічна, ня мае права на гэтую назву. Уся яна — Жамогусы, Жамогі альбо Жамодзі, Сямогі альбо Сямодзі, адкуль ўтварыліся словы Жамойць і Самагіція. Латышы таксама называюць сябе Земме, Семме, а гэта значыць толькі «свая зямля» падобна таму, як Сома альбо Суомі, «свая зямля» Фінляндыя і Суомалайне, «людзі сваёй зямлі», Фіны, альбо Фінляндцы. [[Жмогусы|Жамогус альбо жмогус]] значыць — чалавек. Яны проста — людзі, а ня літоўцы. Вядома, што ў прыбалтыйскіх Чудзкіх пакаленьнях няма асобых назваў для іх моваў: кожнае запэўнівае, што яно гаворыць на мове ма-кіль, «мове зямлі». Як у літоўскай Чудзі, альбо Жамогусаў, відаць, не было асобай назвы дзеля народнай мовы, то яна тым больш ахвотна пагадзілася называць яе «літоўскай», што слова «Літва» было палітычным тытулам знакамітай дзяржавы, якой Чудзь гэтая належала.
{{арыгінал|ru|Я хочу еще подвергнуть исторической и филологической критике членов виленского комитета самый термин Литва. Я не совсем понимаю различие, которое делают они в одном и том же чудском народе, между Литвою и Жмудью. Мне кажется, что понапрасну одну часть этого народа называют Литвою, тогда как другой оставляют общее и настоящее название всего народа, Жмудь. Обе они — та же Жмудь. Слово Литва вовсе не литовское и оно принадлежит столько же и еще более славянской части прежнего литовского господарства, как и чудской. Если жители чудской части отзываются, что они — Литува и что они говорят литувишки, по-литовски, это по-мне значит только, что они употребляют на свой личный счет общее политическое название господарства, а не свое племенное название. Точно так же нынешние Греки, Валахи и южные Швейцарцы, потому, что некогда находились под римским владычеством, хвастаются, будто они — Римляне и говорят по римски (Romei, Rumani, Roman). Латыши, или Леты, чудские люди одного корня с литовскою Чудью, не называют себя Литвою; следовательно, и сестра их, литовская Чудь, этнографически, не имеет права на это название. Вся она — Жемогусы, Жемоги или Жемоди, Семоги или Семоди, откуда произошли слова Жмудь и Самогиция. Латыши также называют себя Земме, Семме, а это значит только «своя земля» подобно тому, как Сома или Суома, «своя земля» Финляндия и Суомалайне, «люди своей земли», Финны, или Финляндцы. Жемогус или жмогус значит — человек. Они просто — человеки, а не литовцы. Замечательно, что у прибалтийских чудских поколений нет особенных названий для их языков: каждое уверяет, что оно изъясняется на языке ма-киль, «языке земли». Как у литовской Чуди, или Жемогусов, вероятно, не было особенного названия для народного языка, то она тем охотнее согласилась называть его «литовским», что слово «Литва» было политическим титулом знаменитого государства, которому Чудь эта принадлежала.}}
{{канец цытаты}}
|}

[[Файл:Lithuanian (1850).jpg|значак|зьлева|Моўная мапа з этнаграфічнага атлясу ([[Лёндан]], 1850 г.): [[Ліцьвіны#Літоўская_мова|літоўская мова]] (''Lithuanian'') займае ўсю [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічную тэрыторыю беларусаў]] (ад [[Горадня|Горадні]] да [[Смаленск]]у), [[Летувіская мова|жамойцкая мова]] (''Samogitian'') — этнічную тэрыторыю [[Летувісы|летувісаў]]]]
{{Падвойная выява|справа|Žiamaytiszki (1879).jpg|108|Lietuwiszki (1879).jpg|106|Слоўнікі месяцаў з кніг, выдадзеных у 1879 годзе: апошняе ўласнае азначэньне жамойцкай мовы (налева) і новае яе азначэньне ўжо як [[Летувіская мова|летувіскай]] (направа)}}

Ужо ў час здушэньня [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня]] (1863—1864) расейскі начальнік «[[Паўночна-Заходні край|Паўночна-Заходняга краю]]» [[Міхаіл Мураўёў|Мураўёў-вешальнік]] ужыў захады да падтрымкі і прапаганды жамойцкай (летувіскай) мовы: 1 лютага 1864 году ў сваім цыркуляры ён дазволіў «''незалежна ад расейскай мовы навучаньне мове жамойцкай як мясцовай гаворцы, а таксама і катэхізму на гэтай мове''»{{Заўвага|{{мова-ru|«независимо от русского языка обучение языку жмудскому как местному наречию, а также и катехизису на этом языке»|скарочана}}}}, а 5 лютага 1865 году выдаў загад «''прапанаваць біскупу Валанчэўскаму, пад асабістым яго назіраньнем неадкладна распарадзіцца складаньнем зборніка або перакладу на жамойцкую мову пропаведзяў Бялабрэскага і Філіпецкага''»{{Заўвага|{{мова-ru|«предложить епископу Волончевскому, под личным его наблюдением немедленно распорядиться составлением сборника или перевода на жмудский язык проповедей Бялобрежского и Филипецкого»|скарочана}}}}&lt;ref name=&quot;Stalunas-2005&quot;&gt;Сталюнас Д. Идентификация, язык и алфавит литовцев в российской национальной политике 1860-х годов // Ab imperio. № 2, 2005. С. 225—254.&lt;/ref&gt;. Яшчэ напярэдадні паўстаньня ў 1862 годзе ў прадстаўленьні папячыцеля [[Віленская навучальная акруга|Віленскай навучальнай акругі]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Шырынскі-Шыхматаў|Аляксандра Шырынскага-Шыхматава|ru|Ширинский-Шихматов, Александр Прохорович}} да кіраўніка Міністэрства народнай асьветы Расейскай імпэрыі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Галаўнін|Аляксандра Галаўніна|ru|Головнин, Александр Васильевич}} адзначалася, што адной з мэтаў адкрыцьця школаў на Жамойці (пад якой найперш разумелася этнічна летувіская Ковенская губэрня) мусіць быць умацаваньне жамойцкай нацыянальнасьці зь бесьперапынным пераконваньнем тамтэйшых сялянаў, што яны жамойты і літоўцы (ліцьвіны) і што ўлады Расейскай імпэрыі жадаюць не [[Русіфікацыя|русіфікаваць]] іх, а наблізіць іхныя інтарэсы да інтарэсаў [[Расея|Расеі]]:
{{Цытата|На Жамойці — умацаваньне жамойцкай нацыянальнасьці, зусім не варожай Расеі і ўраду ў ніжэйшых пластах насельніцтва, і бесьперапыннае ўнушэньне сялянам, што яны не палякі, а жамойты і літоўцы, і што Расея не жадае зусім русіфікаваць іх, а хоча толькі зблізіць іх інтарэсы з інтарэсамі дзяржавы.
{{арыгінал|ru|На Жмуди — укрепление жмудской национальности, вовсе не враждебной России и правительству в низших слоях населения, и постоянное внушение крестьянам, что они не поляки, а жмудины и литовцы, и что Россия не желает вовсе обрусить их, а хочет только сблизить их интересы с интересами государства.}}
|Корнилов И. П. Русское дело в Северо-Западном крае: Материалы для истории Виленского учебного округа преимущественно в Муравьевскую эпоху. — С.-Петербург, 1901. С. 22.
}}

[[Файл:Littauischen Sprachgebiets (1876).jpg|значак|зьлева|Мапа абшару з часткова летувіскамоўным насельніцтвам, на якой Ковенская губэрня азначаецца Жамойцю ({{мова-de|Samogitien|скарочана}}), 1876 г.]]
{{Падвойная выява|справа|Программа преподавания жмудского языка в Поневежской учительской семинарии (1893).jpg|107|Программа жмудско-литовского языка (1893).jpg|107|Праграмы выкладаньня летувіскай мовы ў [[Панявеж|Панявескай]] настаўніцкай сэмінарыі: {{мова-ru|«Программа преподавания жмудского языка»|скарочана}} (налева), {{мова-ru|«Программа жмудско-литовского языка»|скарочана}} (направа)}}

Па здушэньні паўстаньня расейскія ўлады пачалі актыўна падтрымліваць [[Летувіскае нацыянальнае абуджэньне|летувіскі нацыянальны рух]] (усе дзеячы якога паходзілі з Жамойці, прытым у яе цяперашніх афіцыйных летувіскіх межах&lt;ref&gt;История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 124.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Паводле дасьледаваньня чэскага гісторыка [[Міраслаў Грох|Міраслава Гроха]], ніводзін зь летувіскіх дзеячоў ХІХ стагодзьдзя не нарадзіўся ў Вільні або на Віленшчыне&lt;ref name=&quot;Katlarcuk-2003&quot;&gt;[[Андрэй Катлярчук|Катлярчук А.]] [https://web.archive.org/web/20110721203044/http://arche.bymedia.net/2003-2/katl203.html Чаму беларусы не апанавалі літоўскай спадчыны] // [[ARCHE Пачатак]]. № 2 (25), 2003.&lt;/ref&gt;}}) у супрацьвагу моцным пазыцыям польскага руху за адраджэньне Рэчы Паспалітай&lt;ref name=&quot;Arlou-2012-348&quot;&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 348.&lt;/ref&gt;. Імпэрскі ўрад пачаў заахвочваць жамойцкія (летувіскія) асьвету і друк&lt;ref name=&quot;Katlarcuk-2003&quot;/&gt;, жамойцкую (летувіскую) мову зрабілі мовай навучаньня ў [[Мар’ямпаль]]скай дзяржаўнай вышэйшай вучэльні, якая стала цэнтрам падрыхтоўкі летувіскай эліты. Гэтую мову таксама выкладалі ў [[Сейны|Сейненскай]] і [[Сувалкі|Сувалкаўскай]] гімназіях. 7 лютага 1869 году віленскі архіяпіскап {{Артыкул у іншым разьдзеле|Макары (Булгакаў)||ru|Макарий (Булгаков)}} пісаў да обэр-пракурора [[Найсьвяцейшы ўрадавы сынод|Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі]] ([[Расейская праваслаўная царква|Маскоўскай царквы]]) «''Адны мы, расейцы, мусім клапаціцца не пра тое, каб русіфікаваць літоўцаў, а пра тое, каб захаваць і распрацоўваць іх мову, даць ім граматыку і слоўнік іх мовы і праз тое спрыяць падтрыманьню іх нацыянальнасьці…''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Одни мы, русские, должны заботиться не о том, чтобы обрусить литовцев, а о том, чтобы сохранить и разрабатывать их язык, дать им грамматику и словарь их языка и чрез то содействовать поддержанию их национальности…»|скарочана}}}}&lt;ref name=&quot;Stalunas-2005&quot;/&gt;. У 1885 годзе ў расейскай прэсе асьвятлялася наведваньне летувіскіх вучэльняў Ковенскай губэрні генэрал-губэрнатарам {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Каханаў|Іванам Каханавам|ru|Каханов, Иван Семёнович}}, калі той заахвочваў мясцовае насельніцта да летувіскай (жамойцкай) мовы, у тым ліку загадаў хлопчыку чытаць малітву «Ойча наш» па-летувіску: «''ты ліцьвін, дык навошта молісься па-польску, а не на сваёй мове?''» ({{мова-ru|«ты литвин, так зачем же молишься по-польски, а не на своем языке?»|скарочана}})&lt;ref&gt;Каблиц И. И. Интеллигенция и народ в общественной жизни России. — СПб., 1886. [https://books.google.by/books?id=VqkKAAAAIAAJ&amp;pg=PP3&amp;dq=%D0%BA%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D1%8A+%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%86%D1%96%D1%8F+%D0%B8+%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi9vc7jjo70AhXARPEDHdjOC58Q6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A&amp;f=false С. 224].&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Vilnia, Lidzkaja-Franciškanskaja. Вільня, Лідзкая-Францішканская (J. Bułhak, 1912).jpg|значак|зьлева|Шыльда летувіскай школы ({{мова-lt|Lietuviška mokykla|скарочана}}, {{мова-ru|Литовское училище|скарочана}}) на Лідзкай вуліцы ў цэнтры [[Вільня|Вільні]], 1912 год. Тым часам хоць-якія беларускія школы ў Расейскай імпэрыі заставаліся пад забаронай]]
[[Файл:Schamaiten (Samogitien) (D. Schäfer, 1916).jpg|значак|Фрагмэнт мапы «Землі і народы Эўропы» нямецкага гісторыка [[Дытрых Шэфэр|Дытрыха Шэфэра]] (1916 г.), на якой абшар [[летувісы|летувісаў]] мае подпіс «''Schamaiten (Samogitien)''»]]
[[Файл:Litauer (Schamaiten, Schmuden) (D. Schäfer, 1916).jpg|значак|Легенда да мапы Д. Шэфэра, дзе даецца некалькі назваў летувісаў: «''Litauer (Schamaiten, Schmuden'')»]]

Замацаваньне ў другой палове XIX ст. у афіцыйнай расейскай навуцы, ідэалёгіі і прэсе тэрміна «літоўцы» («ліцьвіны») выняткова за жамойцкім насельніцтвам{{Заўвага|Хоць яшчэ ў 1860-я гады, як прызнае сучасны летувіскі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Дарыюс Сталюнас||lt|Darius Staliūnas}}&lt;ref name=&quot;Stalunas-2005&quot;/&gt; «''…больш звыклымі для расейскай бюракратыі заставаліся іншыя [замест „літоўцаў“] паняцьці — „самагіцкае племя“, „жамойць“ або „жмудзіны“, „жамойцкі народ“, а мова — „жамоцкая“ або „самагіцкая“''» ({{мова-ru|«Хотя собственно термин „литовцы“ употреблялся довольно часто, более привычными для российской бюрократии оставались другие понятия — „самогитское племя“, „жмудь“ или „жмудины“, „жмудский народ“, а язык — „жмудский“ или „самогитский“»|скарочана}})}} прывяло да таго, што шляхта колішняга Вялікага Княства Літоўскага дзеля вонкавых дачыненьняў з расейскімі ўладамі пачала часьцей карыстацца тэрмінам «палякі», які ад пачатку быў палітонімам і зьвязваўся з ідэяй адраджэньня «Польшчы» — былой [[Канфэдэрацыя|канфэдэрацыйнай]] [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]&lt;ref&gt;[[Аляксандар Смалянчук|Смалянчук А.]] Паміж краёвасцю і нацыянальнай ідэяй. Польскі рух на беларускіх і літоўскіх землях. 1864 — люты 1917 г. — СПб., 2004. С. 115—124.&lt;/ref&gt;, хоць у прыватных зносінах паміж сабой і з уласна [[палякі|этнічнымі палякамі]] («караняжамі») выкарыстоўвала паралельна і тэрмін [[Ліцьвіны|«ліцьвіны» («літоўцы»)]], а балтамоўнае насельніцтва працягвала традыцыйна называць «жамойтамі»{{Заўвага|Напрыклад, гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Яўстах Іваноўскі||pl|Eustachy Iwanowski}} ў 1861 годзе пісаў, што [[ліцьвіны]] ўжываюць наступныя назвы да жамойтаў: ''Zmogosy, Zmujdziaki, Żmudź, Żmudzin''&lt;ref&gt;Iwanowski E. (Eu…… Heleniusz) Wspomnienia narodowe. — Paryż, 1861. [https://books.google.by/books?id=KNYRAAAAYAAJ&amp;pg=PA491&amp;dq=Zmogosy,+Zmujdziaki,+%C5%BBmud%C5%BA,+%C5%BBmudzin&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjv8obs1Y70AhW_Q_EDHUkUAAcQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=Zmogosy%2C%20Zmujdziaki%2C%20%C5%BBmud%C5%BA%2C%20%C5%BBmudzin&amp;f=false S. 491].&lt;/ref&gt;. Таксама францускі географ і гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Элізэ Рэклю||en|Élisée Reclus}} ў 5-м томе сваёй працы «Зямля і людзі» (1881 год) засьведчыў, што ў той час у Польшчы і Расеі ліцьвінамі ўсё яшчэ традыцыйна называлі [[беларусы|беларусаў]], тады як летувісаў — жамойтамі&lt;ref&gt;Reclus E. The universal geography: earth and its inhabitants. Vol. 5. — London, 1881. P. 256.&lt;/ref&gt;:
«''…нават цяпер яшчэ ў Польшчы, як і ў Расеі, „ліцьвінамі“ звычайна называюць беларускіх славянаў былой палітычнай Літвы, тады як літоўцам ва ўласным сэнсе даюць назву „жамойтаў“ альбо „жмудзінаў“''» («''…даже теперь еще в Польше, как и в России, „литвинами“ обыкновенно называют белорусских славян бывшей политической Литвы, тогда как литовцам в собственном смысле дают название „жмудов“ или „жмудинов“''»)&lt;ref&gt;Реклю Э. Земля и люди. Т. 5, вып. 2. — СПб., 1883. [https://books.google.by/books?id=bVQNAQAAMAAJ&amp;pg=PA124&amp;dq=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%8A+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjJ8eDcjNz0AhX0QvEDHZlqDAsQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%8A%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 124].&lt;/ref&gt;}}. Непрыняцьце новага значэньня тэрміна «літоўцы» прывяло да ўзьнікненьня ў канцы XIX — пачатку XX ст. і пэўнага пашырэньня сярод літоўскай шляхты (асабліва ў этнакантактавай зоне — у Віленскай губэрні, памежнай з асноўным масівам балтамоўнага насельніцтва — Ковенскай губэрняй) тэрміна «младалітоўцы» дзеля пазначэньня балтамоўнага насельніцтва, а дзеля ўласнага самавызначэньня — тэрмінаў «старалітоўцы» («стараліцьвіны»), «гістарычныя літоўцы» («гістарычныя ліцьвіны»), «міцкевічоўцы» (у знак салідарнасьці з тым значэньнем паняцьця «ліцьвіны», якое выкарыстоўваў [[Адам Міцкевіч]] у сваім творы «[[Пан Тадэвуш]]»){{Заўвага|У 1906 годзе ў газэце «[[Kurier Litewski]]» ([[:Файл:Starolitwin - Kuryer Litewski 1906 nr 146 s 1.jpg|№ 146, С. 1]]) зьявіўся артыкул «Мы і літоўцы» ({{мова-pl|My i litwini|скарочана}}), падпісаны крыптонімам «Старалітовец» ({{мова-pl|Starolitwin|скарочана}}), у якім аўтар спрабаваў папулярызаваць тэрмін «старалітоўцы» і прапаноўваў стварыць «Cтаралітоўскую партыю», якая б выяўляла інтарэсы карэннай літоўскай шляхты; тым часам летувіскую інтэлігенцыю (паводле аўтара — у большасьці псэўдаінтэлегінцыю), якая з падачы і пры падтрымцы расейскіх уладаў спрабавала манапалізаваць права на назву «літоўцы» ({{мова-pl|«Szowinizm ten jest owocem szkoły rosyjskiej, której wychowańcami są młodolitwini, mówiący nieraz lepiej po rosyjsku, niż po litewsku»|скарочана}}) прапаноўваў называць «младалітоўцамі» ({{мова-pl|młodolitwini|скарочана}}). Сярод іншага, тэрміналёгію «стараліцоўцаў» і «младалітоўцаў» у 1934 годзе выкарыстоўваў былы прэм’ер-міністар [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]] [[Раман Скірмунт]] у сваім артыкуле-нэкралёгу «Панны з Муру» пра [[Канстанцыя Скірмунт|Канстанцыю Скірмунт]] і Юзэфу Куржанеўскую, дзе адзначаў, што захапленьне Канстанцыяй Скірмунт «літваманіяй» не ўлічвала тое, што младалітоўцы звузілі паняцьце [[Літва старажытная|Літвы]] да свайго этнаграфічнага Ковенскага арэалу&lt;ref&gt;Skirmuntt R. [[:Файл:Slowo - 1934, nr 127 Roman Skirmunt - Panie z muru - p 3.jpg|Panie z Muru (III)]] // Słowo. Nr. 127, 1934. S. 3.&lt;/ref&gt;}}&lt;ref name=&quot;Buchowski-2006-26&quot;/&gt;&lt;ref&gt;История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 15.&lt;/ref&gt;.

У пачатку XX ст. летувіскі нацыянальна-дэмакратычны рух складаўся ў абсалютнай большасьці зь сялянаў або інтэлігенцыі і сьвятарства сялянскага паходжаньня, якія нарадзіліся ў [[Ковенская губэрня|Ковенскай губэрні]] — расейскай Жамойці. Гэта жамойцкі біскуп [[Антанас Баранаўскас]] (1835—1902), ксёндз [[Майроніс|Ёнас Майроніс]] (1862—1932), ксёндз [[Ёнас Басанавічус]], [[Пятрас Краўчунас]], [[Ёнас Вілейшыс]], [[Пятрас Вілейшыс]], [[Вацловас Біржышка]], [[Пеліксас Бугайлішкіс]], [[Андрус Булёта]], [[Юргіс Шайліс]], [[Казімерас Сьцяпонас Шайліс]] ды іншыя. Напярэдадні 1917 году ў ім было два кірункі — хрысьціянска-дэмакратычны, клерыкальны (імкненьне да пабудовы каталіцкай і кансэрватыўнай дзяржавы, дзе паноўнае становішча будзе займаць клір) і нацыяналістычны (нацыяналізм і дэмакратызм ва ўсіх галінах жыцьця, найбольш папулярны сярод сялянства)&lt;ref&gt;Смалянчук А. Паміж краёвасцю і нацыянальнай ідэяй. Польскі рух на беларускіх і літоўскіх землях. 1864 — люты 1917 г. — СПб., 2004. С. 337.&lt;/ref&gt;.

&lt;gallery caption=&quot;Жамойць на мапах да 1918 году&quot; widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Szamaiten (Samogitien) (H. Kieper, 1849).jpg|Жамойць (''Szamaiten, Samogitien''), з мапы 1849 г.
Samogitia (1855).jpg|Жамойцкая дыяцэзія, 1855 г.
Żmudź (Samogitia) (1904).jpg|Жамойць (''Żmudź'', ''Samogitia''), з мапы 1904 г.
Litwa i Białoruś (J. Bazewicz, 1916).jpg|«Літва і Беларусь» ({{мова-pl|«Litwa i Białoruś»|скарочана}}), асобныя ад Жамойці (''Żmujdź''), 1916 г.
&lt;/gallery&gt;

=== Найноўшы час ===
[[Файл:Samogitia (1919).jpg|значак|Мапа Жамойці (Жамойцкага біскупства) з [[Коўна]]м і [[Вількамір]]ам, 1919 г.]]

У 1918 годзе большая частка Жамойці ўвайшла ў склад [[Летувіская Рэспубліка (1918—1940)|міжваеннай Летувы]], фактычнай сталіцай якой стала [[Коўна]] — былая сталіца расейскай Жамойці ([[Ковенская губэрня|Ковенскай губэрні]]). Тым часам [[Летувіская Тарыба]] ня здолела ўлучыць у склад Летувы [[Вільня|Вільню]] і [[Віленскі край]] праз супраціў мясцовых жыхароў, якія ўтварылі [[Сярэдняя Літва|Сярэднюю Літву]] (1920—1922): напярэдадні паўстаньня народжаны на [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] генэрал [[Люцыян Жалігоўскі]] выдаў [[Польская мова|па-польску]] адозву да насельніцтва Вільні і Віленшчыны з заклікам «''выгнаць жамойтаў''»&lt;ref&gt;Żeligowski L. Zapomniane prawdy. — Londyn, 1943. S. 35.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Люцыян Жалігоўскі і яго паплечнікі лічылі сябе ліцьвінамі і славянамі, а летувісаў адмаўляліся прызнаваць за «літоўцаў» і называлі тое насельніцтва выняткова «жамойтамі» ({{мова-pl|Żmudzini|скарочана}}). У 1943 годзе Люцыян Жалігоўскі пісаў у сваіх успамінах пра выгнаньне зь Вільні адміністрацыі Летувы (1918—1920) і непрыняцьце новага сэнсу «літоўцаў», якія раней лічыліся літоўскай шляхтай «жамойтамі»: «''Напярэдадні маршу на Вільню, у [[Вярэнаў|Вярэнаве]], былі мы ня толькі палякамі — былі і літоўцамі. &lt;…&gt; Мы ўсе апэравалі даўнімі катэгорыямі. Пад словам „літовец“ мы разумелі паняцьце гістарычнай Літвы, Літву вялікіх мэтаў, вялікіх людзей, вялікай ідэі. Мы шанавалі нашыя традыцыі, нават попел Зьніча пад [[Касьцёл Сьвятых Станіслава і Ўладзіслава (Вільня)|Катэдрай]]. Нічога зь мінуўшчыны не пакінула сьледу, новаяўлены „літовец“ выявіўся ворагам… і чакаў прыезду на сталец літоўскі — Гогенцолерна, пад імем — о іронія — [[Міндаўгас II|Міндоўга ІІ]]. &lt;…&gt; Толькі мясцовыя людзі адкідалі ўсё, што звалася „літоўскім“. Ніхто не хацеў чуць пра навуку жамойцкай мовы, ніхто не прызнаваў „літоўскага“ ўрадніка, і ўсякая жанчына не хацела ісьці ў касьцёл, дзе служыў „літоўскі“ ксёндз. Чаму мы, адвечныя насельнікі Літвы, мусілі пазьбягаць той дарагой для нас назвы, а іншыя людзі, што ня маюць зь Літвой нічога супольнага, — называць сябе літоўцамі?»&lt;ref&gt;Żeligowski L. Zapomniane prawdy. — Londyn, 1943. S. 37, 41—42.&lt;/ref&gt;.}}. Гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Валяр’ян Мэйштовіч||pl|Walerian Meysztowicz}}, сын старшыні Часовай урадавай камісіі Сярэдняй Літвы [[Аляксандар Мэйштовіч|Аляксандра Мэйштовіча]], зазначаў у сваіх успамінах: «''Летувіскі нацыянальны рух зьвярнуўся да спадчыны Вялікага Княства Літоўскага. &lt;…&gt; Нават ня мелі для іх назвы. „Ліцьвіны — казаў пан Міхал Юхневіч — гэта [[Ягайла]], [[Ян Караль Хадкевіч|Хадкевіч]], [[Адам Міцкевіч|Міцкевіч]], [[Юзэф Пілсудзкі|Пілсудзкі]] і я, а вы ёсьць летувісамі“''»{{Заўвага|{{мова-pl|«Ruch narodowy litewski zgłosił się do dziedzictwa po Wielkim Księstwie Litewskim. &lt;...&gt; Nawet nie mieliśmy dla nich nazwy. „Litwini — mówił pan Michał Juchniewicz — to Jagiełło, Chodkiewicz, Mickiewicz, Piłsudski i ja, a wy to Lietuvisy“»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Meysztowicz W. Gawędy o czasach i ludziach. — Londyn — Łomianki, 2008. S. 26—27.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Żmudź (1920).jpg|значак|Жамойць у этнаграфічных межах летувісаў, фрагмэнт мапы былой [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], 1920 г.]]

У 1923 годзе ў [[Ковенскі павет|Ковенскім павеце]] летувісы складалі 56,7%, а ў самой Коўне — толькі 29,9%, палякаў у гэтым месьце было 31,5%, а жыдоў — 31,8%&lt;ref&gt;Starzyński S. Litwa: zarys stosunków gospodarczych. — Warszawa, 1928. S. 12—13.&lt;/ref&gt;. Значную частку буйных зямельных уласьнікаў складала шляхта-«старалітоўцы», якія валодалі 26% зямлі ў новай дзяржаве і палітычна арыентаваліся на міжваенную [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскую Рэспубліку]]&lt;ref&gt;История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 168.&lt;/ref&gt;. 15 лютага 1922 году ўлады Летувы прынялі закон аб зямельнай рэформе: нацыяналізавалася зямля ў супраціўнікаў незалежнасьці Летувы і шляхецкія маёнткі, нададзеныя ўладамі [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] з абшару скарбовых зямель, таксама вызначаўся максымум неад’емнай зямлі ў 80 га (з 1929 году — 150 га), што ліквідоўвала (шляхам прымусовай [[Парцэляцыя (эканоміка)|парцэляцыі]]) [[Лятыфундыя|лятыфундыі]], характэрныя раней для жамойцкіх земляў&lt;ref&gt;История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 168—169.&lt;/ref&gt;. Па [[Вайсковы пераварот у Летуве (1926)|вайсковым перавароце ў Летуве]] (сьнежань 1926 году) у краіне ўсталяваўся [[Аўтарытарызм|аўтарытарны рэжым]] на чале з прэзыдэнтам [[Антанас Сьмятона|Антанасам Сьмятонам]], які працягваў [[Летувізацыя|летувізацыю (жамайцізацыю)]] насельніцтва краіны, абмяжоўваў магчымасьці культурнага разьвіцьця на іншых мовах і ставіў перашкоды да заняцьця дзяржаўных пасадаў тым, хто не лічыў сябе летувісамі паводле нацыянальнасьці&lt;ref&gt;История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 192—193.&lt;/ref&gt;.

Па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]], калі ў 1944—1948 гадох каля 100 тысячаў жыхароў Вільні, сярод якіх большую частку складалі [[беларусы]]&lt;ref name=&quot;Arlou-2012-387&quot;&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 387.&lt;/ref&gt;, прымусілі запісацца палякамі і дэпартавалі ў [[Польская Народная Рэспубліка|камуністычную Польшчу]]&lt;ref name=&quot;Snyder-2004&quot;&gt;[[Тымаці Снайдэр|Снайдэр Т.]] [https://web.archive.org/web/20110728191528/http://www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/sna13?OpenDocument Частка 1 з кнігі «Рэканструяваньне нацыяў: Польшча, Украіна, Летува, Беларусь (1569—1999 гг.)»] // [[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]]. № 13, 2004.&lt;/ref&gt;, то толькі ў 1944—1946 гадох на іх месца прыбыла каля 100 тысячаў новых жыхароў з Жамойці. Увогуле, у адрозьненьне ад сталіцаў іншых савецкіх рэспублік, улады [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] дазволілі Летуве шматгадовую летувізацыю (жамайцізацыю) Вільні: калі [[Талін]] ці [[Рыга|Рыгу]] хутка апанавала расейскамоўная працоўная сіла, Вільню павольна засяляла жамойцкая вёска&lt;ref name=&quot;Katlarcuk-2003&quot;/&gt;.

Па аднаўленьні незалежнасьці Летувы ў 1990 годзе Жамойць разглядацца ўладамі краіны выняткова як этнаграфічны (этнакультурны) рэгіён, жыхары якога размаўляюць на адным з двух дыялектаў летувіскай мовы — на жамойцкім. У 2003 годзе ўлады Летувы ўсталявалі афіцыйныя межы этнаграфічнага рэгіёну «Жэмайція»&lt;ref name=&quot;Kascian-2009&quot;/&gt;. Зацьверджаныя на афіцыйным узроўні межы этнаграфічнага рэгіёну не супадаюць зь межамі [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], [[Жамойцкае біскупства|Жамойцкага біскупства]], [[Ковенская губэрня|Ковенскай губэрні]] або сучаснымі адміністрацыйнымі межамі Летувы, паводле афіцыйнай вэрсіі, гэтыя межы вызначылі на падставе пашырэньня жамойцкага дыялекту. Як заўважыў летувіскі этноляг Ж. Шакніс, мапы этнаграфічных рэгіёнаў Летувы (у адрозьненьне ад [[Латвія|Латвіі]], [[Эстонія|Эстоніі]] або [[Фінляндыя|Фінляндыі]]) вельмі доўгі час не друкаваліся нават у абагульняльных працах зь летувіскай этналёгіі&lt;ref name=&quot;Vnukovic-2021-42&quot;&gt;Внуковіч Ю. Вынаходніцтва этнаграфічных рэгіёнаў Беларусі і Літвы: параўнальная характарыстыка // Вестник Полоцкого государственного университета. № 1, 2021. С. 42.&lt;/ref&gt;.

Ад 1990-х гадоў у Летуве існуе жамойцкае культурнае грамадзтва — група, зацікаўленая ў захаваньні жамойцкай культуры і мовы, і [[Жамойцкі парлямэнт]] (літаральна парлямэнт Жамойці). Яны выступаюць за рэгіянальную аўтаномнасьць, і іх патрабаваньні засноўваюцца на гістарычных крыніцах. Гэтыя патрабаваньні часта ўлучаюць вяртаньне [[Клайпеда|Клайпеды]]. Жамойцкая група, узначаленая [[Юстынас Бурба|Юстынасам Бурбам]], мае невялікі сяброўскі склад. Таксама выдаецца газэта «''[[Жамойцкі парлямэнт (газэта)|Жамойцкі парлямэнт]]''».

== Сымбалі ==
[[Файл:Ziemia Żmudzka używa czarnego niedźwiedzia w białej obroży na czerwonem polu... Miasto naprzedniejsze Kowno w onej ziemi (1584).jpg|значак|Апісаньне гербу Жамойцкай зямлі з заўвагай, што найважнейшае места гэтай зямлі — [[Коўна]], 1584 г.]]

На [[Герб Жамойцкага староства|гербе Жамойці]] выяўляецца чорны мядзьведзь з срэбнымі кіпцюрамі, на сьцягу — жамойцкі герб на белым фоне. Гістарычна на Жамойць не пашыраўся літоўскі герб — [[Пагоня]], які быў афіцыйным гербам паветаў і ваяводзтваў адно ўласна Вялікага Княства Літоўскага&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-2009&quot;/&gt;. Жамойцкі герб, як мяркуецца, быў ва ўжытку некалькі стагодзьдзяў (паводле розных крыніцаў, упершыню зьявіўся ў XIV або XVI ст.). 

У 1920 годзе [[летувісы]] ўзялі за герб уласнай незалежнай дзяржавы варыянт гербу ВКЛ Пагоні — [[Герб Летувы|«Віціс»]] (упершыню названы так толькі ў 1884 годзе). Такім парадкам, прысваеньне літоўскага гербу мусіла падмацаваць прэтэнзіі маладой Летувіскай Рэспублікі на гістарычную пераемнасьць зь Вялікім Княствам Літоўскім. Аднак у 1930-я гады, калі [[Ліга Нацыяў]] фактычна прызнала адыход Віленшчыны зь [[Вільня]]й да [[Заходняя Беларусь|заходнебеларускага абшару]], у летувіскім друку загучалі прапановы зьмяніць назву дзяржавы на Жамойць — разам зь зьменай дзяржаўнага гербу на жамойцкага «Мядзьведзя»&lt;ref name=&quot;Arlou-2012-373&quot;&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 373.&lt;/ref&gt;. У 1935 годзе прэм’ер-міністар Летувіскай Рэспублікі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Тубаліс||lt|Juozas Tūbelis}} афіцыйна прызнаў не летувіскае (славянскае&lt;ref name=&quot;Arlou-2012-373&quot;/&gt;) паходжаньне Пагоні і паведаміў пра тое, што ідзе праца па стварэньні новага дзяржаўнага гербу. З усяго відаць, гэтую працу спынілі падзеі 1939—1940 гадоў&lt;ref&gt;{{Літаратура/Сфрагістыка і геральдыка Беларусі (1999)|к}} С. 155.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Скобла М. [https://web.archive.org/web/20110811153426/http://www.svaboda.org/PrintView.aspx?Id=872644 Анатоль Цітоў: «Гербу „Пагоня“ — 730 гадоў»], [[Радыё Свабода]], 31 студзеня 2008 г.&lt;/ref&gt;. 

21 ліпеня 1994 году ўрад [[Летува|Летувіскай Рэспублікі]] зацьвердзіў герб гістарычнай Жамойці і створаны на яго аснове сьцяг як сымбалі афіцыйнага этнаграфічнага рэгіёну «Жэмайція».

&lt;gallery caption=&quot;Гістарычныя выявы гербу Жамойці ў Вялікім Княстве Літоўскім&quot; widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Duchy of Samogitia Coat of Arms.png|1586 г.
Księstwo żmudzkie.jpg|XVII ст.
Žemaitija. Жамойць (1720).jpg|1720 г.
Herbarz Kaspra Niesieckiego Жемайтское староство-2.jpg|1743 г.
&lt;/gallery&gt;

== Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел ==
[[Файл:Liet-etno-regionai.png|міні|{{Легенда|#eafeea|Зацьверджаная на афіцыйным узроўні тэрыторыя летувіскага этнаграфічнага рэгіёну «Жэмайція»}}]]

Сучасны летувіскі этнаграфічны рэгіён «Жэмайція» разьмяшчаецца ў заходняй частцы краіны. У склад рэгіёну ўвайшлі муніцыпалітэт места [[Паланга|Палангі]], [[Рэтаўскае самакіраваньне|Рэтаўскае муніцыпальнае ўтварэньне]], [[Таўроскі раён]], [[Шылэльскі раён]], [[Шкудзкі раён]], [[Юрбурскі раён]], [[Мажэйкаўскі раён]], [[Крэтынскі раён]], [[Цельшыцкі раён]], [[Акмянскі раён]], [[Кельменскі раён]], [[Расенскі раён]], усходняя частка муніцыпалітэту места [[Клайпеда|Клайпеды]] і муніцыпалітэт [[Шылакарчмянскі раён|Шылакарчмянскага раёну]], заходняя частка [[Янаўскі раён (Ковенскі павет)|Янаўскага раёну]], а таксама муніцыпалітэт места [[Шаўлі|Шаўляў]].

Найбольшае места — Шаўлі, альбо [[Клайпеда]], калі апошняя разглядаецца ў складзе рэгіёну. Сталіцай Жамойці лічацца [[Цельшы]], хоць гістарычнай сталіцай (рэзыдэнцыяй жамойцкага біскупа) былі [[Варні|Варні (Меднікі)]]. Буйныя месты:
* [[Шаўлі]]
* [[Мажэйкі]]
* [[Цельшы]] — лічацца сталіцай
* [[Таўрогі]]
* [[Паланга]]
* [[Крэтынга]]

== Насельніцтва ==
{{Асноўны артыкул|Летувісы|Жамойты}}
[[Файл:Zemaiciu kletis, 2007-04-21.jpg|значак|Жамойцкая сялянская [[клець]]]]

Насельніцтва сучаснага летувіскага этнаграфічнага рэгіёну «Жэмайція» складае каля 0,5 млн чалавек. Гэта адзін з найбольш этнічна аднастайных рэгіёнаў краіны. Жыхары пераважна спавядаюць [[Каталіцкая Царква|рыма-каталіцтва]], хоць існуюць значныя [[Лютэранства|лютэранскія]] меншасьці на поўдні.

[[Файл:Hill of Crosses Siauliai.jpg|значак|Гара крыжоў каля [[Шаўлі|Шаўляў]]]]

Афіцыйная летувіская навука лічыць сучасных жамойтаў складовай этнаграфічнай групай летувісаў, адрознай ад гістарычных жамойтаў&lt;ref&gt;Kalnis P. Žemaičiai XXa. — XXIa. pradžia. — Vilnius, 2012. P. 412.&lt;/ref&gt;, якія разглядаюцца як асобнае летувіскае племя альбо як частка ўсходніх летувісаў&lt;ref&gt;Гудавичюс Э. История Литвы. Т. 1. — Москва, 2005. С. 23—24.&lt;/ref&gt;. Тым часам захаваліся сьведчаньні, што яшчэ ў канцы XIX ст. саманазва жамойць (жамойты) выходзіла далёка за межы сучаснага афіцыйнага этнаграфічнага рэгіёну «Жэмайція» і пашыралася на большую частку этнічнай тэрыторыі летувісаў. У прадмове да навуковага выданьня «Акты, издаваемые Виленскою археографическою коммиссиею» (1899 год) зьмяшчаўся агляд аўтарам [[Ковенская губэрня|Ковенскай губэрні]], якая займала тады ўсю тэрыторыю сучаснай [[Летува|Летувы]] на поўнач ад [[Коўна|Коўны]]: «''Ковенская губэрня ўся амаль заселеная карэннымі літоўцамі, якія край свой называюць Жамойць, а сябе [[жмогусы|жмогусамі]]''» ({{мова-ru|«Ковенская губерния вся почти сплошь заселена коренными литовцами, которые страну свою называют Жмудь, а себя жмогусами»|скарочана}}&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленскою археографическою коммиссиею // Акты Упитского гродского суда. — Вильна, 1899. [https://books.google.by/books?id=XeYDAAAAYAAJ&amp;pg=PR29&amp;dq=%D0%96%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjx1Yv_n8jzAhWIhv0HHVNpC7sQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&amp;q=%D0%96%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;f=false С. XXIX].&lt;/ref&gt;). Таксама ў 1893 годзе паведамлялася, што «''…Жамойць, або, як яна сама сябе называе, „сьвятая Жамойць“, засяляе шчыльнай масай мільёна ў два душ паўночную частку [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] і найбольшую частку Ковенскай і [[Сувалкаўская губэрня|Сувалкаўскай]]''» ({{мова-ru|«…Жмудь, или, как она сама себя называет, „святая Жмудь“, населяет плотной массой миллиона в два душ северную часть Виленской губернии и наибольшую часть Ковенской и Сувалкской»|скарочана}})&lt;ref&gt;Русское обозрение. Т. 4, 1893. [https://books.google.by/books?id=eeA6AQAAMAAJ&amp;pg=PA414&amp;dq=%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82,+%E2%80%9E%D1%81%D0%B2%D1%8F%D1%82%D0%B0%D1%8F+%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%8C%E2%80%9C,&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjOovDw0ev0AhWk_7sIHSTgDBwQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%2C%20%E2%80%9E%D1%81%D0%B2%D1%8F%D1%82%D0%B0%D1%8F%20%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%8C%E2%80%9C%2C&amp;f=false С. 414].&lt;/ref&gt;. Народжаны ў [[Смаленск]]у географ {{Артыкул у іншым разьдзеле|Сяргей Меч||ru|Меч, Сергей Павлович}} адзначаў (у тым ліку на падставе ўласнай вандроўкі ў 1894 годзе), што ў басэйне [[Нёман]]у [[беларусы]] называюць сябе [[Ліцьвіны|ліцьвінамі]], тым часам летувісаў «''больш за ўсё ў Ковенскай і Віленскай губэрнях, дзе яны вядомыя пад імём жмудзінаў''»{{Заўвага|{{мова-ru|«…белорусы (которые зовут себя… литвинами) &lt;…&gt; всего больше литовцев в Ковенской и Виленской губерниях, где они известны под именем жмудин»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Меч С. Россия. Географический сборник для чтения в семье и школе. Изд. 11. — Москва, 1910. [https://books.google.by/books?id=k4I6AQAAMAAJ&amp;pg=PA97&amp;dq=%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D1%83%D1%82%D1%8A+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjfg6jN3bf6AhXI4KQKHZadBoA4ChDoAXoECAoQAg#v=onepage&amp;q=%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D1%83%D1%82%D1%8A%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;f=false С. 97].&lt;/ref&gt;. Урэшце, яшчэ ў 1913 годзе зазначалася, што на поўдзень ад [[Дзьвінск]]у пачынаецца і цягнецца «''да пясковых берагоў Балтыйскага мора Жамойць Сьвятая, як называюць гэты край самі жамойты, і беларусы, і палякі, і нават нашчадкі лівонскіх крыжакоў-баронаў старажытныя нямецкія сем’і''»{{Заўвага|{{мова-ru|«…до песчаных берегов Балтийского моря — Жмудь Святая, как зовут этот край и сами жмудзины, и белорусы, и поляки, и даже — потомки ливонских крестоносцев-баронов, старинные немецкие семьи»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Жданов Л. Сгибла Польша! Т. 4. — СПб., 1913. [https://be-tarask.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%86%D1%8C&amp;action=submit С. 216].&lt;/ref&gt;.

== Мова ==
{{Асноўны артыкул|Летувіская мова|Жамойцкая мова}}
[[Файл:Zemaites muziejus Bukanteje.Zem.2007-08-23.jpg|значак|Музэй пісьменьніцы [[Жэмайце]] каля [[Плунгяны|Плунгянаў]]]]

Афіцыйная летувіская навука лічыць сучасную жамойцкую мову дыялектам летувіскай мовы, адрозным ад гістарычнай жамойцкай мовы{{Заўвага|Як піша [[Зігмас Зінкявічус]]: «''Тэрмін жамойты ў мінулым ня мае ніякага дачыненьня да цяперашняга дыялекту. &lt;…&gt; У XVII ст. пісьмовая мова, якая разьвілася на аснове мясцовага аўктайцкага дыялетку, называлася жамойцкай мовай. Сучасны жамойцкі дыялект пачаў называцца жамойцкім толькі па зьнікненьні старых адміністрацыйных адзінак… Носьбіты дыялекту… успадкавалі назву жамойты. Асноўнай прычынай узьнікненьня памянёнага дыялекту быў уплыў субтрату роднаснай куршаўскай мовы''»&lt;ref&gt;Zinkevičius Z. Žemaičių tarmės kilmės klausimu // Lietuvių etnogenezės. 1981. P. 17—18.&lt;/ref&gt;}}. Паводле тэорыі летувіскага мовазнаўцы [[Зігмас Зінкявічус|Зігмаса Зінкявічуса]]{{Заўвага|У 1993 годзе [[Зігмас Зінкявічус]] заклікаў замяніць навуковы тэрмін [[старабеларуская мова]] «больш карэктным» — «канцылярская славянская мова Літоўскай дзяржавы»&lt;ref&gt;[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.&lt;/ref&gt;}}, гістарычна (у кнігах XVII ст.) існавала тры варыянты пісьмовай летувіскай мовы — заходні (мова летувісаў у [[Прусія|Прусіі]] — «[[Малая Летува|Малой Летуве]]»), заснаваны на заходнежамойцкім дыялекце&lt;ref name=&quot;Dziarnovic-2012&quot;&gt;[[Алег Дзярновіч|Дзярновіч А.]] [https://web.archive.org/web/20220921214302/http://pawet.net/library/history/bel_history/dziarnovich/52c/%D0%9F%D0%BE%D1%88%D1%83%D0%BA%D1%96_%D0%90%D0%B9%D1%87%D1%8B%D0%BD%D1%8B%3A_%27%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%B2%D0%B0%27_%D1%96_%27%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%8C%27_%D1%83_%D1%81%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B9_%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%8F%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D1%96%D1%96.html Пошукі Айчыны: «Літва» і «Русь» у сучаснай беларускай гістарыяграфіі] // Палітычная сфера. № 18—19 (1—2), 2012. С. 30—53.&lt;/ref&gt;, блізкі да яго сярэдні, заснаваны на гаворках ваколіцаў [[Кейданы|Кейданаў]] (выкарыстоўваўся ў Жамойцкіх [[Жамойцкае староства|старостве]] і [[Жамойцкае біскупства|біскупстве]] Вялікага Княства Літоўскага і называўся жамойцкай мовай{{Заўвага|Факт называньня ў Вялікім Княстве Літоўскім мовы летувісаў (у тым ліку прускіх жамойтаў у «[[Малая Летува|Малой Летуве]]») ''жамойцкай'' яшчэ ў 1821 годзе засьведчыў нямецкі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёган Фатэр||en|Johann Severin Vater}} у сваёй працы «Die Sprache der alten Preussen»: &quot;''У мясцовасьцях, дзе жылі надровы і скалвы [&quot;Малая Летува&quot;]… да гэтага часу захавалася літоўская мова; там ёсьць друкаваныя біблія, граматыкі, слоўнікі, і менавіта яна вядомая ў пэўнай ступені выняткова пад імем літоўскай, у той час як у колішнім Вялікім Княстве Літоўскім мае назву жамойцкай''&quot; ({{мова-de|«In den Gegenden, wo ehemals die Nadrauer und Schalauer wohnten, d. i. von Memel, Tilse, Ragnit, Insterburg bis Gumbinnen, hat sich noch bis auf den heutigen Tag der Gebrauch der Litthauischen Sprache erhalten; die Bibel, Sprachlehren, Wörterbücher sind in derselben gedruckt, und sie ist es, welche gewissermassen ausschliesslich unter dem Namen der Litthauischen bekannt ist, während die des ehemals Grossherzogl. Litthauens den Namen der Schamaitischen führt»|скарочана}})&lt;ref&gt;Vater J. S. Die Sprache der alten Preussen. — Braunschweig, 1821. [https://books.google.by/books?id=bpJJAAAAcAAJ&amp;pg=PR12&amp;dq=den+Namen+der+Schamaitischen&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiSldqi1ej0AhVvgf0HHchpCSEQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=den%20Namen%20der%20Schamaitischen&amp;f=false S. XII].&lt;/ref&gt;. Пагатоў, у 1781 годзе гэта таксама засьведчыў нямецкі філёляг і гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Абрагам Пэнцэль||de|Abraham Jakob Penzel}}: &quot;''…шмат [&quot;літоўскіх&quot; кніг, якія аўтар прывёз у мясцовую бібліятэку з [[Кёнігзбэрг]]у] дадалося зь Вільні &lt;…&gt; дзе яна [&quot;літоўская мова&quot; — паводле прускіх кніг] называецца жамойцкай, бо гэтай мовай гавораць не ўва ўсім Вялікім Княстве Літоўскім, а толькі ў яго правінцыі, якая завецца Жамойцю''&quot; ({{мова-de|«Ich habe viel Litauisches, Lettisches, und Estonisches aus Königsberg mitgebracht; die zwey letztern Fächer nicht, aber das erstere sehr stark aus Wilna vermehrt, welches um desto merkwurdiger ist, weil das Litauische, welches man hier spricht, (man nennt es Samogitisch, weil diese Sprache nicht im ganzen Großherzogthum Litauen, sondern nur in der Provinz, die den Nahmen Schamaiten, Samogitia, führt, gesprochen wird,) merklich vom preußischen Dialekt abweicht, und theils mit rußischen, theils lettischen Worten durchspickt ist»|скарочана}})&lt;ref&gt;Journal zur Kunstgeschichte und zur allgemeinen Litteratur. 10. Theil, 1781. [https://books.google.by/books?id=mslbAAAAcAAJ&amp;pg=PA236&amp;dq=man+nennt+es+Samogitisch&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi3ytrc5uj0AhUBh_0HHQKID4MQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=man%20nennt%20es%20Samogitisch&amp;f=false S. 236].&lt;/ref&gt;}}) і ўсходні — уласна «летувіская мова». Адпаведна, першыя летувіскія кнігі, выдадзеныя [[Мікалай Даўкша|Мікалаем Даўкшам]], былі на сярэднім варыянце летувіскай мовы — жамойцкай мове, аднак ужо ў пачатку XVIII ст. (1705 год) усходні варыянт пісьмовай летувіскай мовы (уласна «летувіская мова»), што, паводле Зінкявічуса, грунтаваўся на прывіленскіх дыялектах, цалкам зьнік&lt;ref name=&quot;Kascian-2009&quot;/&gt;. Паводле азначанай тэорыі, сучасная летувіская мова ўтварылася ў канцы XIX ст. на базе гістарычнай жамойцкай мовы&lt;ref name=&quot;Sviazynski209&quot;/&gt;, а сучасная жамойцкая мова — склалася галоўным парадкам на аснове гаворак [[Куршы (народ)|куршаў]]&lt;ref&gt;Зинкявичюс, З. Откуда родом литовцы. — Вильнюс, 2006. С. 129.&lt;/ref&gt;.

== Турызм ==
[[Файл:Palanga Beach.jpg|значак|Пляж каля [[Паланга|Палангі]]]]

Турыстычны патэнцыял Жамойці вызначаюць культурныя асаблівасьці рэгіёну, хоць многія зь іх ёсьць асаблівасьцямі большай часткі Летувы. Гэта будаўнічыя традыцыі (маленькія капліцы, якія ставяцца як на зямлі, так і на слупах і дрэвах) і малыя архітэктурныя формы (разьбяныя фігуры сьвятых пры дарогах, аздобленыя крыжы, драўляныя слупы з майстэрскай разьбой).

Гара Крыжоў (за 12 км ад [[Шаўлі|Шаўляў]]) — мастацкая і хрысьціянская славутасьць Жамойці. Яшчэ з старажытных часоў у знак шчырай веры насельніцтва (асабліва сялянскае) ставіла ў кожнай вёсцы сымбалічныя драўляныя крыжы, а часам абстаўляла групамі крыжоў цэлыя пагоркі. Места [[Векшнэ]] ёсьць старажытным цэнтрам ганчарства. Захавалася багатая архітэктурная спадчына розных архітэктурных стыляў і пэрыядаў.

Карыстаецца папулярнасьцю Нацыянальны парк «Жамайція» (за 33 км ад [[Плунгяны|Плунгянаў]]). [[Паланга]] — буйны бальнеалягічны курорт, дзе на пясковых пляжах і дзюнах Балтыйскага ўзьбярэжжа спалучаецца хваёвы водар і морское паветра. У Паланзе таксама працуе музэй [[бурштын]]у, а ў [[Цельшы|Цельшах]] — рэгіянальны этнаграфічны музэй жамойцкага побыту.

[[Кальварыя Жамойцкая|Жамойцкая Кальварыя]] (празваная Новым [[Ерусалім]]ам) карыстаецца папулярнасьцю сярод пілігрымаў з усяго сьвету, дзякуючы свайму штогадоваму касьцельнаму фэсту (звычайна ладзіцца ў чэрвені або ліпені). Адзначаюцца і традыцыйныя народныя сьвяты. Існуюць аматарскія суполкі нэапаганцаў, якія ладзяць фальклёрныя фэсты і старажытныя абрады (дзень летняга сонцавароту, сьвята памінаньня продкаў, зімовая Каляда і г. д.).

&lt;gallery caption=&quot;Славутасьці афіцыйнага этнаграфічнага рэгіёну «Жэмайція»&quot; widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Panemune Castle Aerial.jpg|«[[Замак Гелгуда]]» ў Панямуні каля [[Юрбург]]у
Kraziu kolegija bursa.jpg|Езуіцкі калегіюм у [[Крожы|Крожах]], заснаваны [[Ян Караль Хадкевіч|Янам Каралем Хадкевічам]]
Varnių muziejus3.JPG|[[Музэй Жамойцкіх біскупаў]] у [[Варні|Варнях]] (у будынку былой духоўнай сэмінарыі)
Žemaičių Kalvarija Church 1, Lithuania - Diliff.jpg|Касьцёл у [[Кальварыя Жамойцкая|Жамойцкай Кальварыі]], збудаваны паводле праекту Аўгустына [[Касакоўскія|Касакоўскага]]
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Berzenai dvaras.jpg|Палац [[Гутэн-Чапскія|Чапскіх]] ва [[Ужвэнты|Ўжвэнтах]]
Plunges Oginskio dvaras.JPG|Палац [[Агінскія|Агінскіх]] у [[Плунгяны|Плунгянах]]
Palanga Palac Tyszkiewiczow.JPG|Палац [[Тышкевічы|Тышкевічаў]] у [[Паланга|Паланзе]]
Rietavo bažnyčia (2).jpg|Касьцёл у маёнтку Агінскіх [[Рэтаў|Рэтаве]]
&lt;/gallery&gt;

== Дадатковыя зьвесткі ==
* Назву «жамайтукасы» ({{мова-lt|Žemaitukai|скарочана}}), вытворную ад Жамойці, маюць маларослыя коні жамойцкай пароды, якіх клясыфікуюць як [[поні]] (маюць невысокі рост паміж 131 і 141 сантымэтраў у карку)&lt;ref&gt;Macijauskienė V. Žemaitukų veislės arklių kompleksinio vertinimo tobulinimas // Gyvulininkystė: Mokslo darba. Nr. 48, 2006. P. 16.&lt;/ref&gt;

== Глядзіце таксама ==
* [[Самбія]]
* [[Зэмгалія]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі|2}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі}}
* {{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)}}
* {{Літаратура/БЭ|6}}
* {{Літаратура/ЭВКЛ|1}}
* Дайліда А. [http://spampavac.by/files/downloads/pvkl.pdf Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі] / Рэц. [[Сяргей Тарасаў|С. Тарасаў]]. Аўтарскае выданне. — Менск, 2019. — 459 с.
* [[Алег Дзярновіч|Дзярновіч А.]] [http://belarus.kulichki.net/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=1797&amp;Itemid=70 Жамойць і Літва] // [[Наша Ніва]]. 22 чэрвеня 2013 г.
* Дубавец С., Сагановіч Г. [https://knihi.com/Siarhiej_Dubaviec/Starazytnaja_Litva_i_sucasnaja_Letuva.html Старажытная Літва і сучасная Летува] // {{Літаратура/З гісторыяй на Вы|2}}
* [[Кірыл Касьцян|Касьцян К.]], Васілевіч Г. [https://web.archive.org/web/20091221104014/http://arche.by/by/20/20/1239/ Спадчына ВКЛ вачыма беларускіх і летувіскіх гісторыкаў: поле для роўных магчымасьцяў?] // [[ARCHE Пачатак]]. № 11—12 (86—87), 2009. С. 292—303.
* {{Літаратура/Літва-Беларусь: гістарычныя выведы}}
* [[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]]. № 18, 7.05.1993. С. 14—15; № 19, 14.05.1993. С. 14—15.
* {{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы}}
* {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}}
* {{Літаратура/ЭГБ|3}}
* Buchowski K. [http://pbc.biaman.pl/Content/2045/litwomani_i_polonizatorzy.pdf Litwomani i polonizatorzy : mity, wzajemne postrzeganie i stereotypy w stosunkach polsko-litewskich w pierwszej połowie XX wieku]. — Białystok: Biblioteka Uniwersytecka im. Jerzego Giedroycia w Białymstoku, 2006. — 430 s.
* Dowojna-Sylwestrowicz M. Żmudź // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|14}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV/795 S. 795]—1807.
* Żeligowski L. [https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://history-belarus.by/images/img-figures/zeligowski/Zeligowski_Zapomnianae-prawdy.pdf Zapomniane prawdy]. — Londyn: F. Mildner &amp; Sons, 1943. — 43 p.
* {{Літаратура/ЭСБЭ|Самогиты|аўтар = Вольтер Э. |том = XXVIIIa|старонкі = 205—206}}
* История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс: Eugrimas, 2013. — 318 с {{ISBN|978-609-437-207-0}}.
* История Литовской ССР / А. Таутавичюс, Ю. Юргинис, М. Ючас и др.; Ред. колл. Б. Вайткявичюс (отв. ред.) [и др.]. — Вильнюс: Мокслас, 1978. — 676 с.
* {{Літаратура/ЭСБЭ|Жмудь|аўтар = Рудаков В. |том = XII|старонкі = 27}}
* Соколов Н. И. Святая Жмудь // Вестник Западной России. Т. 2, 1865. С. 222—253.
* Соколов Н. И. Святая Жмудь // Вестник Западной России. Т. 3, 1865. С. 1—21.
* Сталюнас Д. Идентификация, язык и алфавит литовцев в российской национальной политике 1860-х годов // Ab imperio. № 2, 2005. С. 225—254.

== Вонкавыя спасылкі ==
* [[Іван Саверчанка]], [[Зьміцер Санько]], [https://knihi.com/Ivan_Saviercanka/150_pytanniau_i_adkazau_z_historyi_Bielarusi.html#chapter97 Як здарылася, што Жамойць пачала называцца Літвою?], [[Беларуская Палічка]]

{{Рэгіёны Летувы}}
{{Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Вялікага Княства Літоўскага}}
{{Жамойцкі дыспут}}

{{Добры артыкул}}
[[Катэгорыя:Жамойць| ]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Летувы]]
[[Катэгорыя:Рэгіёны Летувы]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Лівонскага ордэна]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Тэўтонскага ордэна]]
[[Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Вялікага Княства Літоўскага]]</text>
      <sha1>naq7bdcg3w13jhmkyrcau56a4zvpfer</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679221</id>
      <parentid>2679220</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T19:45:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund</username>
        <id>97932</id>
      </contributor>
      <comment>/* У складзе Вялікага Княства Літоўскага і Прусіі */</comment>
      <origin>2679221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="212530" sha1="ij4ldhaubi2d8267aqn21cfyx408h8p" xml:space="preserve">{{Адміністрацыйная адзінка
|Лацінка                         = Žamojć
|Краіна                          = [[Летува]]
|Статус                          = Афіцыйны этнаграфічны рэгіён
|Цэнтар                          = [[Цельшы]]
}}
'''Жамо́йць'''&lt;ref name=&quot;BE&quot;&gt;{{Літаратура/БЭ|6к}} С. 421.&lt;/ref&gt;, '''Жамойдзь''', пазьней '''Жмудзь''' (''Самагі́тыя'', ''Жэмайція''&lt;ref name=&quot;BE&quot;/&gt;, [[Старабеларуская мова|старабел]].: ''Жомойть'', ''Жмойдзь'', ''Жмуйдзь'', [[Жамойцкая мова|жам.]]: ''Žemaitėjė'', {{мова-lt|Žemaitija|скарочана}}) — сучасны [[Этнаграфія|этнаграфічны]] рэгіён на паўночным захадзе [[Летува|Летувы]] і гістарычная назва краіны паміж нізоўямі [[Нёман]]у і [[Вэнта (рака)|Вэнты (Віндавы)]]. Назву [[жамойты|жамойць (жамойты, жмудзіны)]], таксама атрымала племя, якое насяляла гэтыя землі.

Летувіскі этнаграфічны рэгіён «Жэмайція» ня мае статусу палітычнай або адміністрацыйнай адзінкі, аднак улады Летувы зацьвердзілі яго межы на афіцыйным узроўні&lt;ref&gt;[http://www3.lrs.lt/pls/inter3/dokpaieska.showdoc_e?p_id=220186&amp;p_query=D%CBL%20ETNOGRAFINI%D8%20REGION%D8%20RIB%D8%20NUSTATYMO&amp;p_tr2=2. Рэкамэндацыі Рады аховы этнічнае культуры Летувы № 1 аб усталяваньні межаў этнаграфічных рэгіёнаў ад 17 верасьня 2003 году.]&lt;/ref&gt;. Прытым афіцыйны этнаграфічны рэгіён «Жэмайція» займае нашмат меншую тэрыторыю за гістарычную Жамойць&lt;ref name=&quot;Kascian-2009&quot;&gt;[[Касьцян К.]], Васілевіч Г. [https://web.archive.org/web/20091221104014/http://arche.by/by/20/20/1239/ Спадчына ВКЛ вачыма беларускіх і летувіскіх гісторыкаў: поле для роўных магчымасьцяў?] // [[ARCHE Пачатак]]. № 11—12 (86—87), 2009. С. 292—303.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Падобныя спробы з боку летувісаў максымальна зьменшыць памеры Жамойці маюць даўнюю гісторыю: напрыклад, у сваёй публікацыі «Заметки о литовском языке» (1898 год) дапаможны [[Жамойцкія біскупы|жамойцкі біскуп]] і летувіскі дзяяч [[Антанас Баранаўскас]] сьцьвярджаў, што ў [[Ковенская губэрня|Ковенскай губэрні]] налічваецца 11 летувіскіх гаворак, зь якіх толькі дзьве — жамойцкія&lt;ref name=&quot;Volter-1900&quot;&gt;{{Літаратура/ЭСБЭ|Самогиты|аўтар = Вольтер Э. |том = XXVIIIa|старонкі = 205—206}}&lt;/ref&gt;}}.

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Жамойты|Жмогусы}}
Паводле традыцыйнай вэрсіі (агучанай у палітычных мэтах яшчэ ў 1420 годзе [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікім князем]] [[Вітаўт]]ам&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 22—27.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Гісторык [[Павал Урбан]] зьвяртае ўвагу на тое, што мэтай адпаведнага пасланьня Вітаўта было пераканаць іншаземнага арбітра — імпэратара [[Сьвятая Рымская імпэрыя|Сьвятой Рымскай імпэрыі]] [[Жыгімонт Люксэмбурскі|Жыгімонта Люксэмбурскага]] — у бясспрэчных правох Вялікага Княства Літоўскага на Жамойць. Раней польскія дыпляматы такім жа спосабам здолелі вярнуць ад [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага ордэну]] да Польшчы землі Памор'я, дзеля чаго выкарысталі як раз этнічна-моўны фактар. Штучнае прыцягненьня гэтага фактару з боку Вітаўта выявілася пэўнымі супярэчнасьцямі разам зь відавочна непраўдзівымі сьцьверджаньнямі ў адпаведным афіцыйным дакумэнце: 
* Раней, у студзені 1420 году пасланцы Вітаўта, якія былі на арбітражным працэсе ва [[Уроцлаў|Ўроцлаве]], дзе Жыгімонт Люксэмбурскі прыняў бок Тэўтонскага ордэну, не змаглі растлумачыць, што такое Жамойць, гаворачы перад судом, што існавала ажно «''тры зямлі Жамойтаў''», тым часам польскія пасланцы тлумачылі, што «''Жамойць… гучыць у літоўскай мове ніжэйшая Літва''» ({{мова-la|«Samagita… quod sonat in idiomate Lithuanico inferior Lituania»|скарочана}}&lt;ref&gt;Zajączkowski S. Studya nad dziejami Żmudzi wieku XIII. — Lwów, 1925. [https://books.google.by/books?id=CDUaAAAAIAAJ&amp;q=lithuanico+idiomate+samagita&amp;dq=lithuanico+idiomate+samagita&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiqzebfr4T2AhW3_rsIHfGFD_oQ6AF6BAgCEAI S. 9].&lt;/ref&gt;)
* У ліставаньні з Жыгімонтам Люксэмбурскім Вітаўт ніколі не азначаў як «''роднасных''» да ліцьвінаў [[Яцьвягі|судаваў-яцьвягаў]], землі якіх — як і Жамойць — таксама мусіў раней перадаць Тэўтонскаму ордэну, хоць крыжакі прапаноўвалі вярнуць гэтыя землі ўзамен Жамойці.
* Сьцьверджаньне, што «''Жамойты з даўнейшых часоў называлі сябе Ліцьвінамі і ніколі Жамойтамі''» супярэчыла ў тым ліку ранейшым пасланьням, датаваным 9 верасьня 1409 году, ад самога Вітаўта і [[Ягайла|Ўладзіслава Ягайлы]] да каралёў і князёў краінаў Заходняй Эўропы, дзе ўжываліся такія азначэньні як «''народ Жамойтаў''» — {{мова-la|«gens Samagitarum»|скарочана}}. Такое ж азначэньне «''народ Жамойтаў''» паўтаралася ў фундацыйных актах пры заснаваньні Медніцкага каталіцкага біскупства для Жамойці, а таксама ў дакумэнтах наконт гэтай справы, якія ў 1417 годзе высылаліся на Канстанцкі сабор. Апроч таго, дэлегацыя жамойтаў, якая завітала на гэты сабор у канцы 1415 году, трымалася там менавіта як асобны народ.
* Сьцьверджаньню, нібы ліцьвіны і жамойты былі народам «''адной мовы''», супярэчылі паведамленьні, складзеныя ў тым ліку львоўскім арцыбіскупам Янам, віленскім біскупам Пятром і самім Вітаўтам, да кардыналаў Рымскай курыі ў [[Канстанца|Канстанцу]] і да папы рымскага ў [[Ватыкан]], што біскупы-ліцьвіны, якія атрымлівалі катэдру Медніцкага каталіцкага біскупства ў Жамойці, мусілі ведаць «''гаворку народа жамойцкага''» — жамойцкую мову&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 22—27, 59, 103—106.&lt;/ref&gt;}}), назва Жамойць ({{мова-lt|Žemaitija|скарочана}}) утварылася ад [[Летувіская мова|летувіскага]] слова ''žema'', якое азначае 'нізкая, ніжняя'&lt;ref name=&quot;Dziarnovic-2013&quot;&gt;[[Алег Дзярновіч|Дзярновіч А.]] [https://nn.by/?c=ar&amp;i=111541 Літва і Жамойць] // [[Наша Ніва]]. 22 чэрвеня 2013 г.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Захавалася сьведчаньне, што да публікацыі ў 1830 годзе ліста Вітаўта такая этымалёгія Жамойці не была відавочнай самім летувісам: у 1820 годзе [[Прускія летувісы|пруска-летувіскі]] пастар {{Артыкул у іншым разьдзеле|Людвік Рэза||ru|Реза, Людвикас}}, камэнтуючы ўжытую [[Мацей Стрыйкоўскі|Мацеем Стрыйкоўскім]] назву ''[[Аўкштота|Austechiam]]'' (пры цытаваньні вытрымкі з [[Хроніка Прускай зямлі|Хронікі Прускай зямлі]] пра падзеі 1294—1300 гадоў), сьцьвярджаў, што прылеглая да Балтыйскага мора Жамойць утварала разам з [[Курляндыя|Куроніяй]] «''морскую правінцыю''», «''якая цяпер завецца Angsztyta ('высокае месца')''» ({{мова-la|«Strykouius rectius regionem illam scripsit Austechiam quae hodiernis diebus Angsztyta (locus altus) vocatur. &lt;…&gt; Austechiam prouinciam fuisse dicit maritimam. Totam nimirum Samogitiae et Curoniae terram, quae mare Balticum adjacet, sub hoc nomine complectitur»|скарочана}}&lt;ref&gt;De religionis Christianae in Lithuanorum gente primordiis. — Regiomonti, 1820. [https://books.google.by/books?id=r4DMY84dlfwC&amp;pg=PA4&amp;dq=Austechiam&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiE-uGf98z1AhXEh_0HHVfgCLQQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=Austechiam&amp;f=false P. 4].&lt;/ref&gt;)}}. Падобнае тлумачэньне ў XVIII ст. замацавалася ў нямецкіх выданьнях, якія выводзілі назву Жамойці ад таго, што яна «''на жамойцкай мове значыць штосьці нізкае і багністае''»{{Заўвага|Паводле выданьняў 1710 і 1738 гадоў, {{мова-de|«Den Namen hat sie von ihrer Gelegenheit bekommen, als welche niedrig und morastig ist; denn Samogit heist in der Samogitischen Sprache so viel, als niedrig und morastig»|скарочана}}&lt;ref&gt;Uhse E. Universal-geographisch-historisches Lexicon. — Leipzig, 1710. [https://books.google.by/books?id=L5dEAAAAcAAJ&amp;pg=RA2-PP8&amp;dq=in+samogitischen&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjHytP5sOb1AhUoQvEDHeFtCTw4HhDoAXoECAkQAg#v=onepage&amp;q=in%20samogitischen&amp;f=false S. 348].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Allgemeines Geographisch-Historisches Zeitungs-LEXICON. — Frankfurt, 1738. [https://books.google.by/books?id=l2aEoaAeO80C&amp;pg=RA2-PP14&amp;dq=Samogitischen+sprache&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjPruXugOf1AhUYG-wKHdfrC-M4FBDoAXoECAQQAg#v=onepage&amp;q=Samogitischen%20sprache&amp;f=false S. 348].&lt;/ref&gt;; паводле выданьняў 1711 і 1742 гадоў, {{мова-de|«Den Namen Samogitia hat diese Landschafft von ihrer Gelegenheit bekommen, als welche niedrig und morastig ist. Denn Samogiz heißt in der Samogitischen Sprache so viel, als niedrig und morastig»|скарочана}}&lt;ref&gt;Rink E. G. Das verwirrte Pohlen, in einer genauen Gegeneinanderhaltung der Geschichte. — Leipzig, 1711. [https://books.google.by/books?id=VEpKAAAAcAAJ&amp;pg=RA1-PA87&amp;dq=in+samogitischen&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjaxuPjr-b1AhXrRPEDHVWwDCE4FBDoAXoECAkQAQ#v=onepage&amp;q=in%20samogitischen&amp;f=false S. 87].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Grosses vollständiges Universal-Lexicon aller Wissenschaften und Künste. — Leipzeig — Halle, 1742. [https://books.google.by/books?id=AxMoFrisRfUC&amp;pg=PA1705&amp;dq=Samogitischen+sprache&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjFl--Og-f1AhXJ16QKHX5wAtI4FBDoAXoECAcQAg#v=onepage&amp;q=Samogitischen%20sprache&amp;f=false S. 1705].&lt;/ref&gt;}}. Тым часам у створанай Філялягічным факультэтам [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]] «Базе зьвестак для этымалягічнага слоўніку летувіскай мовы» адзначаецца, што апошнім часам лінгвісты схіляюцца да іншай вэрсіі, якая зьвязвае назву Жамойць з словам ''žemė''&lt;ref&gt;[https://etimologija.baltnexus.lt/?w=%C5%BDemaitija&amp;fbclid=IwAR3doJ1W4UBi_UlgPtg5vGjTDmOPvdkXPwaDSXowytV9zkMHXxDKeRYojH0 Žemaitijà], Lietuvių kalbos etimologinio žodyno duomenų bazė, Vilniaus universiteto Filologijos fakultetas, 2007—2012&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Dini P. U. Illuc erant leones: paleokomparatyvistinės idėjos apie Žemaitijos bei žemaičių vardą Vakarų Europoje // Baltistica. T. XXXVII (2). P. 307—315.&lt;/ref&gt;. Яшчэ [[Вацлаў Пануцэвіч]] зьвяртаў увагу на тое, што ў аснове назвы Жамойць напраўду ляжыць летувіскае слова ''žemė'', якое значыць 'краіна, зямля, заселеная адным племем'{{Заўвага|Яшчэ ў 1827 годзе расейска-нямецкі навуковец {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн||be|Пётр Іванавіч Кёпен}}, адзначаючы папулярную этымалёгію ад летувіскай назвы нізіны (а таксама спробу патлумачыць назву Літвы ад {{мова-lv|leijsch, leija|скарочана}} 'нізкі'), зьвяртае ўвагу на магчымую повязь назвы Жамойці зь {{мова-lt|žmogus|скарочана}} 'чалавек' ({{мова-ru|«Но не должно ли обратить в сем случае внимание и на то, что по-литовски Žmogus значит человека?»|скарочана}})&lt;ref&gt;Кёппен П. И. О происхождении, языке и литературе литовских народов. — СПб., 1827. С. [https://books.google.by/books?id=6FdcAAAAcAAJ&amp;pg=PA5&amp;dq=%D0%B2%D1%8A+%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%8A+%D1%81%D0%BB%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%A3+%D0%BF%D0%BE+%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8+Zmogus&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjC9Kzphuz1AhUkQ_EDHYkhApoQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B2%D1%8A%20%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%8A%20%D1%81%D0%BB%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%A3%20%D0%BF%D0%BE%20%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%20Zmogus&amp;f=false 6].&lt;/ref&gt;}}, што адпавядае [[Фіна-вугорскія мовы|фінскаму]] паняцьцю ''ma'' (''Suo-ma'', ''Pier-ma'', ''Kastro-ma'' ды іншыя)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 279.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Сярод іншага, у [[Пераяслава-Суздальскі летапіс|Пераяслава-Суздальскім летапісе]] пасьля слова «''нерома''» гаворыцца «''сиречь жомоить''», г. зн. жамойць&lt;ref&gt;Крапівін П. Паходжанне назваў «Русь», «Белая Русь», «Чорная Русь», «Чырвоная Русь» // Імя тваё Белая Русь / Уклад. Г. Сагановіч. — {{Менск (Мн.)}}: Полымя, 1991. С. 80.&lt;/ref&gt;. На думку савецкага лінгвіста і гісторыка {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандра Папоў|Аляксандра Папова|ru|Попов, Александр Иванович (историк)}}, ''нерома'' [''норома''] тут выступае [[Прыбалтыйска-фінскія мовы|прыбалтыйска-фінскім]] адпаведнікам назвы Жамойці, бо фінскае ''nоrо'' значыць 'нізінны', а ''noromaa'' — 'нізінная, балоцістая мясцовасьць'&lt;ref&gt;Попов А. И. Названия народов СССР: введение в этнонимику. — Ленинград, 1973. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=b4UbAAAAMAAJ&amp;dq=%D0%9D%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0+%5B+%D0%9D%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0+%5D+%D1%81%D0%B8%D1%80%D0%B5%D1%87%D1%8C+%D0%96%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%82%D1%8C+%C2%BB+.+%D0%AD%D1%82%D0%BE+%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D1%8F%D0%B5%D1%82+%D0%B2+%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%BE%D0%B9&amp;focus=searchwithinvolume&amp;q=%D0%9D%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0 С. 97].&lt;/ref&gt; (яшчэ ў [[Энцыкляпэдычны слоўнік Бракгаўза і Эфрона|Энцыкляпэдычным слоўніку Бракгаўза і Эфрона]] адзначалася, што адпаведны ўпамін сьведчыць пра пэўныя повязі жамойці зь фінскім элемэнтам&lt;ref name=&quot;Volter-1900&quot;/&gt;). Тым часам невядомы сучасьнік [[Ян Длугаш|Яна Длугаша]] ў трактаце пра прускае Памор’е (1464 год) пісаў, што «па-вугорску» жыхароў гэтай зямлі называюць ''Zemeitz'' ({{мова-la|in Ungarica Zemeitz|скарочана}})&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. 1. Band. — Leipzig, 1861. [https://books.google.by/books?id=tPxxbl8_y64C&amp;pg=PA806&amp;dq=Zemeitz&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwijqa_-sI36AhXG_7sIHRhbAlUQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q&amp;f=false S. 806].&lt;/ref&gt;}}. Гэты ж беларускі гісторык падкрэсьліваў, што тлумачэньні летувіскіх аўтараў (а за імі і пэўных іншых), нібы Жамойць ёсьць толькі тапаграфічным пазначэньнем разьмешчанай ніжэй тэрыторыі ў супрацьвагу да [[Аўкштота|Аўкштоты]] — terra superior ({{мова-lt|aukštas|скарочана}} — 'вышэйшы') ёсьць палітычнай камбінацыяй, каб апраўдаць прысабечаную назву [[Літва старажытная|Літва]]. Пагатоў, назва [[жамойты]] пазначала адпаведнае племя як у нізінах, так і на ўзвышшах. Увогуле ж, глыбейшымі адпаведнікамі назвы жамойтаў (жамойці) выступаюць паняцьці «краёўцы», «тутэйшыя»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 169.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Phinni-Chrones (1478).jpg|значак|''Phinni'' ([[Фіна-вугорскія мовы|фіны]]) каля ўтоку [[Нёман]]а (''Chrones''). Мапа 1478 г., створаная паводле апісаньня мапаў [[Кляўдыюс Пталемэй|Пталемэя]]]]

Вэрсію фінска-вугорскага паходжаньня жамойтаў ([[Летувісы|летувісаў]]) яшчэ ў 1859 годзе агучыў брытанскі этноляг і лінгвіст, прафэсар [[Лёнданскі ўнівэрсытэт|Лёнданскага ўнівэрсытэту]] і сябра [[Лёнданскае каралеўскае таварыства|Лёнданскага каралеўскага таварыства]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Робэрт Гордан Лэйтэм||en|Robert Gordon Latham}}, адзначаючы лучнасьць назваў ''Samland'' ([[Самбія|Самляндыя]], пазьней г. зв. «[[Малая Летува]]») і ''Samogitia'' (Жамойць) і іхную повязь зь фінскай назвай ''Suome'' ([[Фінляндыя]]): «''Магчыма, ніводны прастаўнік [[Балтыйскія мовы|літоўскай сям’і]] не ўзыходзіць да арыгінальнага літоўскага грунту. Тое, што ад пачатку было літоўскім, цяпер стала польскім або нямецкім. Тое, што цяпер літоўскае{{Заўвага|Тут — у сэнсе «летувіскае»}}, ад пачатку было фінскім''»{{Заўвага|{{мова-en|«So also the populations who gave the Fin name Suome to the fenny districts of Samland and Samogitia. It is possible that at the present moment no single representative of the Lithuanic family may stand on soil originally Lithuanic. What was originally Lithuanic is now Polish or German. What is now Lithuanic was originally Fin»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Latham R. G. Descriptive Ethnology: Europe, Africa, India. — London, 1859. [https://books.google.by/books?id=KQBAAQAAMAAJ&amp;pg=PA4&amp;dq=Samogitia+samland&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjc26PNhKj1AhVf57sIHe8LAUcQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=Samogitia%20samland&amp;f=false P. 4].&lt;/ref&gt;. Тым часам нямецкі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Вольфганг Мэнцэль||en|Wolfgang Menzel}} у 1862 годзе выводзіў ад фінскай саманазвы ''Suomalainen'', апроч ''Samland'' і ''Samogitien'', яшчэ і ''Samojeden'' — [[Самадыйскія народы|самаедаў]]{{Заўвага|{{мова-de|«Die Finnen nennen sich selbst Suomalainen, daher die Namen Samland, Samogitien, Samojeden»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Menzel W. Allgemeine Weltgeschichte von Anfang bis jetzt. — Stuttgart, 1862. [https://books.google.by/books?id=ayaN93Mpe38C&amp;pg=RA1-PA445&amp;dq=Samland+Samoyeden&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiQ76WIrKr1AhVz8LsIHS2cA78Q6AF6BAgEEAI#v=onepage&amp;q=Samland%20Samoyeden&amp;f=false S. 445].&lt;/ref&gt;. Зрэшты, яшчэ ў 1835 годзе гісторык і этнограф [[Павал Ёзэф Шафарык]] сьцьвярджаў лучнасьць назваў ''Samogitia'' (падаючы [[Латыская мова|латыскую назву]] ''Smuddu'' або ''Smuhdschu semme'' як пачатковую да польскай формы ''Żmudź'') і ''Samojedi'', дзе першую частку назвы зьвязваў з саманазвай [[Саамы|саамаў (лапароў)]], а ў другой частцы бачыў пашыранае ў многіх назвах старажытных народаў слова ''Getae'', ''Gitae'' — «зямля»&lt;ref&gt;Шафарик П. И. Славянские древности. Т. 1, кн. 1. — М., 1837. [https://books.google.by/books?id=vnJBAAAAYAAJ&amp;pg=RA1-PA230&amp;dq=getae+gitae+samo-getae&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjhmqGotaz1AhUe7rsIHYubA7kQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&amp;q=getae%20gitae%20samo-getae&amp;f=false С. 230]—233, 246—247.&lt;/ref&gt;. Повязь паміж назвамі Самагітыя і Самаедыя ў 1850 годзе адзначаў летувіскі аўтар Даніла ў часопісе Міністэрства народнай асьветы&lt;ref&gt;Данилло Н. Значение некоторых имен литовских князей и названий местностей Литвы // Журнал Министерства народного просвещения. Т. 66. — СПб., 1850. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ohYFAAAAYAAJ&amp;q=%40%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%96%D1%8F+%D0%BC%D0%BE%D1%A3%D0%B4%D1%96%D0%B8#v=snippet&amp;q=%40%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%96%D1%8F%20%D0%BC%D0%BE%D1%A3%D0%B4%D1%96%D0%B8&amp;f=false С. 150].&lt;/ref&gt;.

Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Імёны ліцьвінаў|літоўскіх уласных імёнаў]], сьцьвярджае фінскую этымалёгію назвы Жамойці: «''Я ўжо адзначыў, што летувіскае žemaitis, гэта значыць жамойцкае, азначала менавіта фінскае, якое паходзіць ад фінскага… Калі гэта праўда, што народная этымалёгія выводзіць гэтую назву ад прыметніка žemas 'нізкі', або ад назвы зіма 'žiema', то цалкам упэўнена магу сказаць, што гэта чысты абсурд. &lt;…&gt; найстарэйшыя нямецкія тэксты Тэўтонскага ордэну гавораць толькі пра Schamaiten або Schamaitenland. Такім парадкам, мы тут маем справу не з назвай краіны, а з назвай народу, і мне здаецца немагчымым не асацыяваць Schamaiten з напісаньнем Samaiši, якое яўна і проста азначае фінаў''»{{Заўвага|{{мова-fr|«J’ai déjà indiqué que le lituanien žemaitis, c’est-à-dire samogitien, signifiait exactement finnois, descendant de finnois, la terminaison -aitis indiquant généralement la filiation. S’il est vrai que l’étymologie populaire a fait dériver ce nom de l’adjectif žemas - bas, ou du nom de l’hiver - žiema, il est bien certain que c’est là pure absurdité. La Samogitie est justement la contrée de Lituanie où se rencontrent quelques collines, et on ne peut placer les Samogitiens au nord (žiema) des Baltes, puisque cet emplacement est réservé aux Coures, aux Lettes et aux Semigalles. Il est d’ailleurs à remarquer que le nom de Samogitie ou Žemaitija est de formation savante latine, tandis que les textes allemands les plus anciens des Chevaliers Teutoniques ne parlent que de Schamaiten ou Schamaitenland. Nous avons donc affaire ici, non point à un nom de pays, mais à un nom de peuple, et il me paraît impossible de ne pas rapprocher Schamaiten du lette Samaiši, qui désigne purement et simplement les Finnois»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Schmittlein R. Aurélien Sauvageot, Les anciens Finnois. Paris, Klincksieck, 1961 // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1962. P. 152.&lt;/ref&gt;.

Поруч з старажытнай беларускай назвай ''Жамойць'' ({{мова-be-old|Жомойть|скарочана}} — паводле вялікага князя Вітаўта{{Заўвага|{{мова-la|«Sed quod terra Samaytarum est terra inferior ad terram Lythwanie, ideo Szomoyth vocatur, quod in lythwanico terra inferior interpretatur &lt;…&gt; quum una est tantum terra Samaytarum et non plures, que terra in Lythwanico Somoyth quasi terra inferior appelatur»|скарочана}}}}, так гэтую зямлю і яе народ называлі «ў [[Ліцьвіны#Славянская літоўская мова|літоўскай мове]]»&lt;ref name=&quot;Urban-2001-105-106&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 105—106.&lt;/ref&gt;) таксама ўжываюцца форма ''Жмудзь'', якую часта азначаюць як польскую ({{мова-pl|Żmudź|скарочана}})&lt;ref name=&quot;Kraucevic-1993&quot;&gt;[[Алесь Краўцэвіч|Краўцэвіч А.]] Як здарылася, што Жамойць пачала называцца Літвою? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 54.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;С. Б. Пра Жамойць і Жмудзь // [[Запісы БІНіМ]], № 1, 1953. С. 52—53.&lt;/ref&gt;, хоць мовазнаўца [[Ян Станкевіч]] даводзіў натуральнасьць гэтай формы ў беларускай мове&lt;ref&gt;Я. С. «Жмудзь» ці «Жамойць»? // [[Веда (часопіс)|Веда]]. № 4, 1952. С. 87.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Я. С. Выясьненьне майму крытыку // [[Веда (часопіс)|Веда]]. № 3, 1953. С. 44.&lt;/ref&gt;, а таксама лацінская форма ''Самагітыя'' (ад {{мова-la|Samogitia, Samagitia|скарочана}} праз {{мова-ru|Самогития|скарочана}}).

Паводле Вацлава Пануцэвіча, зборнае славянскае жамойць паходзіць ад ''жэмэ'', ''жэймэ'' — як [[Чудзь|чудзь]], [[Вэсь|вэсь]], [[Яцьвягі|яцьвезь]], [[Голядзь|голядзь]], [[Лівы|ліў]], [[Куршы (народ)|корш]]. Пра гэта вымоўна сьведчаць геаграфічныя назвы: Жэмайце, вёска каля [[Панявеж]]а; Жэмойдзінкі ў [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскім павеце]]; Жмудзь, вёска каля [[Сейны|Сейнаў]]; Жмуйдкі, мястэчка ў [[Вількамірскі павет|Вількамірскім павеце]]; Жамойць, некалькі вёсак у заходняй [[Беларусь|Крывіччыне]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 280.&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==

=== Раньнія часы ===
Жамойты ўтварыліся на базе [[Культура грунтовых могільнікаў|археалягічнай культуры грунтовых могільнікаў]], пахавальны інвэнтар якіх улучаў конскія галовы і капыты, і не ўваходзілі ў арэал [[Культура ўсходнелітоўскіх курганоў|археалягічнай культуры]], якую дасьледнікі атаясамляюць з пачаткамі [[Літва старажытная|Літвы]]. Імаверна, жамойты пачалі ўтварацца на базе [[Зэмгалы|зэмгалаў]] — усходнебалтыйскага племя, большая частка якога ўвайшла ў склад [[Латышы|латыскага народу]]. Пры прасоўваньні далей на захад, раньнія жамойты зьмяшаліся з [[Куршы (народ)|куршамі]] — яшчэ аднымі продкамі латышоў. Сьпярша гэта было заходнебалтыйскае племя, роднаснае [[Прусія|прусам]] і [[Яцьвягі|яцьвягам]], якое пазьней зблізілася з [[Усходнія балты|усходнімі балтамі]]&lt;ref name=&quot;Dziarnovic-2013&quot;/&gt;.

Жамойць XІІІ—XІV стагодзьдзяў — гэта [[Паганства|паганскі]] край, у якім не было [[замак|гарадоў]]&lt;ref name=&quot;Dziarnovic-2013&quot;/&gt;. Гістарычнае адставаньне старажытнай Жамойці ў параўнаньні з суседнімі [[Славянскія мовы|славянскімі]] землямі афіцыйна прызнавалася ў [[Летува|Летуве]] яшчэ за савецкіх часам: «''Вытворчасьць гліняных пасудзінаў паступова станавілася рамяством, але даволі доўга знаходзілася на ніжэйшым узроўні, чым у суседніх славянскіх земляў; посуд аднастайны паводле формы і арнамэнту. Толькі ў другой палове XIII — пачатку XIV стагодзьдзя, калі ў селішчах гарадзкога тыпу знайшоў ужываньне хутка вярчальны цяжкі ганчарны круг, у гэтай справе зьявіліся значныя зрухі. Брак гарадоў запавольваў разьвіцьцё спэцыялізацыі сярод рамесьнікаў; тут яшчэ пакуль не ўжываліся такія вядомыя суседзям дасягненьні, як вытворчасьць цэглы і ўзьвядзеньне мураваных пабудоваў, выраб шкляной глазуры''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Производство глиняных сосудов постепенно становилось ремеслом, но довольно долго находилось на более низком уровне, чем в соседних славянских землях; посуда однообразна по форме и орнаментике. Лишь во второй половине XIII — начале XIV века, когда в поселениях городского типа нашел применение быстро вращающийся тяжелый гончарный круг, в этом деле появились значительные сдвиги. Отсутствие городов тормозило развитие специализации среди ремесленников; здесь еще пока не применялись такие известные соседям достижения, как производство кирпича и возведение каменных построек, изготовление стеклянной глазури»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;История Литовской ССР. — Вильнюс, 1978. [https://books.google.by/books?id=uM1BAAAAYAAJ&amp;q=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B8%D0%B7%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE+%D0%B3%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D1%8F%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D1%81%D0%BE%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B2+%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE+%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%8C+%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%BC&amp;dq=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B8%D0%B7%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE+%D0%B3%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D1%8F%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D1%81%D0%BE%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B2+%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE+%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%8C+%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%BC&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwipr__botr0AhUWgP0HHcClBigQ6wF6BAgLEAE С. 21].&lt;/ref&gt;. Адпаведна, слабымі былі і дасягненьні ў вайсковай справе&lt;ref&gt;Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі. — Менск, 2019. С. 13.&lt;/ref&gt;.

Упершыню Жамойць ускосна ўпамінаецца ва [[Умова 1219 году|ўмове 1219 году]], калі двое з князёў, што яе падпісалі, [[Гердзівіл|Эрдзівіл]] і [[Вікінт|Выкінт]], называюцца «жамойцкімі»&lt;ref name=&quot;Nasievic-2005-624&quot;&gt;[[Вячаслаў Насевіч|Насевіч В.]] Жамойць // {{Літаратура/ЭВКЛ|1к}} С. 624.&lt;/ref&gt;.

=== Паміж Вялікім Княства Літоўскім і крыжакамі ===
[[Файл:German rule over the North and Baltic Seas (135770289).jpg|значак|«Нямецкая ўлада ў Паўночным і Балтыйскім моры». Мапа з гістарычнага атлясу 1901 г., дзе Коўна значыцца часткай Жамойці, падуладнай крыжакам да 1410 г.]]

Каля 1250 году Выкінт браў удзел у бунце супраць [[Вялікі князь літоўскі|вялікага князя літоўскага]] [[Міндоўг]]а, што выклікала выправу апошняга на Жамойць, да рэзыдэнцыі Выкінта Цьверамету&lt;ref name=&quot;Nasievic-2005-624&quot;/&gt;. Аўтар лацінамоўнага трактату «Апісаньня земляў» ([[Дублінская хроніка]]) другой паловы XIII ст., які быў на каранацыі Міндоўга, пісаў: «''Да [[Самбія|Самбіі]] далучаецца [[Курляндыя]], якая больш схіляецца да поўначы, аточаная морам з паўднёвага, а таксама з заходняга боку. А з усходняга краю разьмяшчаецца зямля паганцаў, якая называецца Жамойць (Samoita). Тут ніколі не прапаведвалася бязь меча''»&lt;ref&gt;[https://belhistory.com/alba-ruscia.html Апісанне земляў (з Дублінскага рукапісу XIII ст.). Alba Ruscia] // [[Спадчына (часопіс)|Спадчына]]. № 6, 1993. С. 63—68.&lt;/ref&gt;. Гэты ж аўтар засьведчыў, што [[Літва]] знаходзілася паміж Жамойцю і [[Русь]]сю і што гэта была асобная зямля (а не агульнае найменьне Жамойці, [[Нальшчаны|Нальшчанаў]] і г. д.)&lt;ref&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] Што суседзі кажуць? // Імя тваё Белая Русь / Уклад. Г. Сагановіч. — {{Менск (Мн.)}}: Полымя, 1991. С. 142—143.&lt;/ref&gt;.

Па прыняцьці каталіцтва ў 1253 годзе Міндоўг падараваў [[Лівонскі ордэн|Лівонскаму ордэну]] значную частку Жамойці. Аднак у 1260 годзе там выбухнула [[Другое прускае паўстаньне|паўстаньне]] супраць ордэну, якое Міндоўг падтрымаў, па чым уладу ў Жамойці атрымаў сын яго сястры [[Транята]]. Па забойстве Міндоўга апошні аб’яднаў Літву і Жамойць пад сваёй уладай. Аднак памяць пра ранейшую самастойнасьць Жамойці трывала захоўвалася. Пра этнічную адметнасьць яе жыхароў сьведчыць выраз «''[[ліцьвіны]] і жамойты''» («''Littoven und Sameiten''»), ужыты ў [[Старэйшая рыфмаваная хроніка|Старэйшай рыфмаванай хроніцы]] пры апісаньні падзеяў 1250-х гадоў. Такое ж адрозьненьне сустракаецца і ў рускіх летапісах: у выправе на [[Рыга|Рыгу]] ў 1286 годзе бралі ўдзел «''Литва вся и Жемоть вся''», у выправе [[Альгерд]]а на [[Пераяслаў]] «''Литва и Ляхи и Жемоть''»&lt;ref name=&quot;Nasievic-2005-624&quot;/&gt;.

Нягледзячы на частыя напады [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага ордэну]], старшыні жамойтаў былі ў змове з крыжакамі з мэтай аддзяленьня ад [[Літва старажытная|Літвы]]. Напрыклад, князь Пялюза па ўцёках да Тэўтонскага ордэну рабіў напады на землі Вялікага Княства Літоўскага, схіліў да здрады жамойцкіх вайскаводаў Драйка, Снуда і Сьвітрыла. У 1294 годзе ў час нападу тэўтонцаў старшыні ўзьнялі жамойтаў на паўстаньне супраць улады вялікага князя [[Віцень|Віценя]]. Апошні здолеў здушыць гэтае паўстаньне, але жамойты так і ня выступілі супраць крыжакоў&lt;ref&gt;{{Літаратура/ЭГБ|3к}} С. 388.&lt;/ref&gt;. Храніст [[Пётар з Дусбургу]] ў сваёй «[[Хроніка Прускай зямлі|Хроніцы Прускай зямлі]]» (1326 год) разглядаў Жамойць як асобную і нярэдка варожую да [[Літва старажытная|Літвы]] зямлю&lt;ref name=&quot;Дубавец-Сагановіч-1994&quot;&gt;Дубавец С., Сагановіч Г. [https://knihi.com/Siarhiej_Dubaviec/Starazytnaja_Litva_i_sucasnaja_Letuva.html Старажытная Літва і сучасная Летува] // {{Літаратура/З гісторыяй на Вы|2к}} С. 236.&lt;/ref&gt;: менавіта ён засьведчыў, што «''ніколі ў час свайго княжаньня гаспадар Літвы [Віцень] ня мог дамовіцца з жамойтамі, каб разам рушыць на вайну супраць братоў [крыжакоў]''»&lt;ref&gt;Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі. — Менск, 2019. С. 370.&lt;/ref&gt;.

У XIV ст. Жамойць моцна пацярпела ад нападаў рыцараў [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага]] і Лівонскага ордэнаў. Памежныя зь Лівоніяй воласьці ў другой палове XIV ст. практычна апусьцелі. Тэўтонскі ордэн ажыцьцяўляў сваю экспансію пераважна ўздоўж [[Нёман]]а, ужо ў 1259 годзе крыжакі заснавалі замак [[Юрбург|Юргенбург (Юрбург)]], у 1313 годзе вышэй плыньню ракі — Хрыстмэмэль (Скірстымонь), а ў 1367 годзе захапілі воласьць [[Вялёна|Вялёну]]&lt;ref name=&quot;Nasievic-2005-625&quot;&gt;[[Вячаслаў Насевіч|Насевіч В.]] Жамойць // {{Літаратура/ЭВКЛ|1к}} С. 625.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Polska i Litwa za Władysława Jagiełły (1927).jpg|значак|«Польшча і Літва за [[Ягайла]]м». Мапа з гістарычнага атлясу 1927 г.]]

У другой палове XIII — пачатку XV ст. вялікія князі літоўскія выкарыстоўвалі Жамойць як сродак дзеля разьвязаньня сваіх замежнапалітычных задачаў у дачыненьнях з Тэўтонскім ордэнам&lt;ref name=&quot;BE&quot;/&gt;. У 1382 годзе вялікі князь [[Ягайла]] аддаў Жамойць лівонцам; але жамойты неўзабаве паўсталі і зрынулі гэтую залежнасьць. 12 кастычніка 1398 году адбылося падпісаньне [[Салінская дамова|Салінскага пагадненьня]], якое атрымала назву «вечнага міру» і афармлялася пры ўрачыстых абставінах: былі вялікі князь [[Вітаўт]], вялікі магістар Прускага і магістар Лівонскага ордэнаў, а таксама маршалкі, комтуры і браты-рыцары гэтых ордэнаў, а ў сьвіце Вітаўта — [[Паны радныя|паны-радцы]], князі і баяры-рыцары&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 23—24.&lt;/ref&gt;. Паводле гэтага пагадненьня, Вітаўт зноў аддаў Жамойць немцам, якім паўторна вярнуў гэтыя землі па паўстаньні 1400—1401 гадоў. Вядома, што Вітаўт чатырохразова (у 1384, 1390, 1398 і 1404 гадох) аддаваў Жамойць Тэўтонскаму ордэну. Гэтая тэрыторыя хоць і была важнай, але разам з тым, выкарыстоўвалася як разьменная манэта ў палітычным змаганьні таго часу&lt;ref name=&quot;Zajkouski-2009&quot;&gt;[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj2/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%B2%D0%B0_%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%8F.html Літва гістарычная] // [[Наша слова|Наша Слова]]. № 26 (917), 1 ліпеня 2009 г.; № 27 (918), 8 ліпеня 2009 г.&lt;/ref&gt;. Неаднаразовае выкарыстаньне Жамойці ў шматлікіх палітычных камбінацыях сьведчыць пра тое, што Вітаўт ня ставіўся да яе як да роднай зямлі&lt;ref&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 158.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Livoniae nova descriptio (1598).jpg|значак|Жамойць (''Samaiten'') як частка роднаснай ёй [[Лівонія|Лівоніі]]. Мапа 1598 г.]]

Па пераможнай [[Грунвальдзкая бітва|Грунвальдзкай бітве]] (1410 год) Жамойць пазбылася пагрозы ўварваньняў немцаў. Аднак паводле [[Торунскі мір 1411 году|Торунскага міру 1411 году]], яна перайшла да Вялікага Княства Літоўскага толькі на час жыцьця вялікага князя Вітаўта або караля Ягайлы&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 24.&lt;/ref&gt;. З гэтага часу Вітаўт і Ягайла пачалі узмоцнена ўкараняць тут [[хрысьціянства]], якое з прычыны супраціву жыхароў сьцьвердзілася канчаткова толькі ў XVI стагодзьдзі, [[езуіты|езуітамі]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/ЭСБЭ|Жмудь|аўтар = Рудаков В. |том = XII|старонкі = 27}}&lt;/ref&gt; (лічыцца, што Жамойць была адным з апошніх рэгіёнаў Эўропы, які адмовіўся ад [[паганства]]).

У 1420 годзе пасланцы вялікага князя [[Вітаўт]]а на арбітражным працэсе наконт дзяржаўнай прыналежнасьці Жамойці, які праходзіў ва [[Уроцлаў|Ўроцлаве]], сьцьвярджалі перад судом, што існавала «''тры зямлі Жамойтаў''»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 24.&lt;/ref&gt;. Паводле гісторыка [[Вацлаў Пануцэвіч|Вацлава Пануцэвіча]], жамойцкае сялянскае насельніцтва складала падуладную большасьць у пэўных землях [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага ордэну]] ([[Самбія|Самляндыя]]), Вялікага Княства Літоўскага (Жамойць) і [[Лівонскі ордэн|Лівонскага ордэну]]&lt;ref name=&quot;Panucevic-2014-269&quot;&gt;{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 269.&lt;/ref&gt;. Тым часам нямецкі энцыкляпэдыст XVII ст. {{Артыкул у іншым разьдзеле|Марцін Цайлер||ru|Цайлер, Мартин}}, які карыстаўся шматлікімі гістарычнымі працамі і геаграфічнымі апісаньнямі, пры апісаньні [[Елгава|Мітавы]] (сталіцы [[Зэмгалія|Зэмгаліі]]) зазначаў, што паводле [[Альбэрт Каяловіч|Альбэрта Каяловіча]], «''у 1315 годзе, альбо каля таго часу, лівонцы аднялі ў ліцьвінаў гэтую частку Samogitien, якая цяпер называецца [[Курляндыя]], альбо Curonia''»&lt;ref&gt;Zeiller M. Anderte Beschreibung deß Königreichs Polen und Großherzogthumbs Lithauen. — Ulm, 1657. [https://books.google.by/books?id=SjlZAAAAcAAJ&amp;pg=PA127&amp;dq=couna+Crononis+Nemeni&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiYrsGHzY72AhXJNuwKHacxB0UQ6AF6BAgFEAI#v=snippet&amp;q=anno%20Curonia&amp;f=false S. 213].&lt;/ref&gt;, а таксама, што «''ў Samogitien, або Samaiten, або Sudinia, якую ў частцы Прусіі таксама называюць Sambiam, уладарыў брат узгаданага Lituonis, Saimo''»&lt;ref&gt;Zeiller M. Anderte Beschreibung deß Königreichs Polen und Großherzogthumbs Lithauen. — Ulm, 1657. [https://books.google.by/books?id=SjlZAAAAcAAJ&amp;pg=PA127&amp;dq=couna+Crononis+Nemeni&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiYrsGHzY72AhXJNuwKHacxB0UQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=Sudinia%20Sambiam&amp;f=false S. 102].&lt;/ref&gt;.

=== У складзе Вялікага Княства Літоўскага і Прусіі ===
[[Файл:Litva. Літва (J. Müller, 1692).jpg|значак|зьлева|[[Літва старажытная|Літва]]. Мапа з атлясу 1692 году (перадрукоўвалася ў 1702 годзе)]]
[[Файл:Samogitia-Samaide (A. Ortelius, 1570).jpg|значак|Жамойць: [[Жамойцкае староства|літоўская]] (Samogitia) і [[Малая Летува|пруская]] (Samaide)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 271—272.&lt;/ref&gt;. З атлясу «Theatrvm orbis terrarvm», 1570 г.]]

Хоць вялікі князь літоўскі Вітаўт імкнуўся вярнуць ад Тэўтонскага ордэну ўсю Жамойць (заселеныя жамойтамі землі, што калісьці былі пад уладай Літвы) у яе «''старых межах на Нёмане''», але мусіў задаволіцца, як сам казаў у 1420 годзе, толькі тым, «''чым валодаў''»&lt;ref name=&quot;Urban-2001-110&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 110.&lt;/ref&gt;. У выніку, паводле [[Мельнскі мір|Мельнскага міру]] 1422 году, значная частка тэрыторыі літоўскай Жамойці перайшла да [[Прусія|Прусіі]] — ад замка [[Юрбург]]у над Нёманам на ўсходзе да [[Паланга|Палангі]] з [[Клайпеда]]й над [[Балтыйскае мора|Балтыйскім морам]] на захадзе{{Заўвага|Гэтая жамойцкая тэрыторыя, якая ўвайшла ў склад [[Самбійскае біскупства|Самбійскага біскупства]], у працах летувіскіх гісторыкаў называецца [[Малая Летува|Малой Летувой]]}}&lt;ref name=&quot;Urban-2001-110&quot;/&gt;. Прытым у тэксьце дамовы пры апісаньні межаў Прусіі адзначалася, што «''…замак Мэмэль [[Летувіская мова|па-жамойцку]] завецца [[Клайпеда#Назва|Клайпеда]]''»{{Заўвага|{{мова-la|«...castrum Memel in Samogitico Glaupeda appelatum»|скарочана}}, а таксама паводле тэксту дамовы 1436 году: {{мова-la|«...castrum Memel in Samogitico Clupeda appellatum»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Современник. Т. 7, 1860. [https://books.google.by/books?id=1CkYAAAAYAAJ&amp;pg=PA13&amp;dq=castrum+Memel+in+Samogitico&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjC45qwpO70AhUXQ_EDHSg2CGYQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=castrum%20Memel%20in%20Samogitico&amp;f=false С. 13].&lt;/ref&gt;. Тым часам у Вялікім Княстве Літоўскім на просьбу жамойтаў, якія хацелі падкрэсьліць сваю адрознасьць ад [[ліцьвіны|ліцьвінаў]] і [[Русіны (гістарычны этнонім)|русінаў]], зьявіўся асобны дадатак да найменьня дзяржавы, якая пачала называцца Вялікім Княствам Літоўскім, Рускім і Жамойцкім. Ужо ў земскім прывілеі Жамойці 1441 году вялікі князь літоўскі [[Казімер Ягелончык|Казімер]] адрозьніваў Жамойць ад Літвы: «''А зь Літвы ня маем да іх празь [[Нявежа (Летува)|Нявежу]] жаднага цівуна зсылаць''»&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-28&quot;&gt;Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі. — Менск, 2019. С. 28.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Lithuania Proper (1770-79).jpg|значак|зьлева|Падзел Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага з мапы 1770-х гадоў: [[Літва|Сапраўдная Літва]] ({{мова-en|Lithuania Proper|скарочана}}) складаецца зь «Літоўскіх ваяводзтваў» і «[[Белая Русь|Літоўскай або Белай Русі]]», тым часам Жамойць падаецца асобна ад Літвы — паміж роднаснымі жамойтам [[Інфлянты|Інфлянтамі]] і [[Курляндыя]]й]]
[[Файл:Provincia S. Joachimi Ord. Excalc. SSS Trinitatis Red. Capt. post introductionen Religiosor sui Ordinis A.D. 1684 in Regnum Poloniae et M.D. Lith.jpg|значак|Мапа [[Ордэн трынітарыяў|трынітарскіх]] [[кляштар]]аў у [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], дзе «Жамойць» ({{мова-la|Samogitia|скарочана}}) — гэта землі [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]] (ВКЛ) і «[[Малая Летува|Малой Летувы]]» (Прусія), 1748 г.]]

На частцы тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага, заселенай жамойтамі, утварылася адмысловая аўтаномная адзінка — [[Жамойцкае староства]] (у 1412 годзе [[Урад (Вялікае Княства Літоўскае)|ўрад]] старосты атрымаў набліжаны да Вітаўта [[Кезгайла Валімонтавіч]]). Ад пачатку сталіцай староства былі [[Крожы]] (з 1535 году — [[Кейданы]], а з канца XVI ст. — [[Расены]]). Тым часам каталіцкае [[Жамойцкае біскупства|Медніцкае (Жамойцкае) біскупства]], утворанае яшчэ 27 кастрычніка 1417 году, адміністрацыйна-тэрытарыяльна ахоплівала ня толькі Жамойцкае староства, але і [[Упіцкі павет]] [[Троцкае ваяводзтва|Троцкага ваяводзтва]]&lt;ref name=&quot;Dziarnovic-2013&quot;/&gt;. Рэзыдэнцыя біскупа разьмяшчалася ў [[Варні|Медніках (Варнях)]] (першы біскуп — [[Мацей зь Вільні]]). Зь сярэдзіны XV ст. у тытуле вялікага князя літоўскага пачала трывала{{Заўвага|Яшчэ ў 1417 годзе пры заснаваньні Медніцкага (Жамойцкага) біскупства назву Жамойці ў сваім тытуле ўжыў вялікі князь літоўскі Вітаўт&lt;ref&gt;{{Літаратура/Стварэньне Вялікага Княства Літоўскага (1997)|к}} С. 142.&lt;/ref&gt; ({{мова-la|«magnus dux Littwanie, Samathie et Rusie etc.»|скарочана}}&lt;ref&gt;Monumenta medii aevi historica res gestas Poloniae illustrantia. T. VI. — Cracoviae, 1882. [https://books.google.by/books?id=0jchAQAAMAAJ&amp;pg=PA393&amp;dq=magnus+dux+Littwanie,+Samathie+et+Rusie+etc&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi7-JODtrv8AhWLGewKHeIgA-MQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=magnus%20dux%20Littwanie%2C%20Samathie%20et%20Rusie%20etc&amp;f=false P. 393].&lt;/ref&gt;)}} ўжывацца назва Жамойці: «''вялікі князь… усяе Літоўскае зямлі і Жамоцкае і многіх Рускіх зямель''» (згадка [[Русь|Русі]] зьявілася па далучэньні Кіеўскай ды іншых украінскіх земляў)&lt;ref&gt;[[Язэп Юхо|Юхо Я.]] Вялікае Княства Літоўскае: Дзяржаўны і палітычны лад // {{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 401.&lt;/ref&gt;. Разам з тым, згадка Жамойці часта аддзялялася ад Літвы адным або двума назовамі: напрыклад, у тытуле гаспадара ў [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1529 году|Літоўскім Статуце рэдакцыі 1529 году]]: «''Жыґімонт, з божае міласьці кароль Польскі, вялікі князь Літоўскі, Рускі, Прускі, Жамойцкі, Мазавецкі і іных''»&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-2009&quot;&gt;Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі. — Менск, 2019. С. 209.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Lithauen oder Weis Reussen.jpg|значак|зьлева|Фрагмэнт мапы [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], паводле якой назвы «Літва» і «Літоўская або Белая Русь» накладаюцца адна на адну, тым часам Жамойць падаецца асобна]]
[[Файл:Пруссия Польская, Пруссия, Самогития Польская (А. Нагаев, 1757).jpg|значак|Расейская морская мапа 1757 г., на якой прыналежная да [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] частка Прусіі значыцца як «Прусія Польская» (у адрозьненьне ад Каралеўства Прусіі), а прыналежная да Рэчы Паспалітай частка Жамойці — як «Жамойць Польская»]]

Увогуле, заселеная жамойтамі тэрыторыя ў складзе Вялікага Княства Літоўскага была большай за афіцыйнае Жамойцкае староства і пашыралася ў тым ліку за раку Нявежу, пра што, апроч прыналежнасьці [[Упіцкі павет|Ўпіцкага павету]] да Жамойцкага біскупства{{Заўвага|Да ўтварэньня [[Упіцкі павет|Ўпіцкага павету]] [[Троцкае ваяводзтва|Троцкага ваяводзтва]] Ўпіцкая воласьць часам азначалася як частка Жамойці («Інвэнтар Упіцкай воласьці ў Жамойцкай зямлі», складзены каля 1554 году)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 8. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=J2dcAAAAcAAJ&amp;q=%22%D0%A3%D0%BF%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9+%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8+%D0%B2%D1%8A+%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9%22#v=snippet&amp;q=%22%D0%A3%D0%BF%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9%20%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8%20%D0%B2%D1%8A%20%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9%22&amp;f=false С. IV].&lt;/ref&gt;}}, сьведчаць пэўныя дакумэнтальныя крыніцы: «''Я, Мальхер Станіслававіч Шэмет, цівун гаспадарскі зямлі Жамойцкае воласьці Берштанскае…''» (1565 год)&lt;ref&gt;Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie. T. 7. — Lwów, 1910. [https://polona.pl/item/archiwum-ksiazat-lubartowiczow-sanguszkow-w-slawucie-t-7-t-2-archiwum-xx-sanguszkow,OTgwNTk1NDg/129/#item S. 86].&lt;/ref&gt; ([[Бірштаны]] — мястэчка на поўдні [[Ковенскі павет (ВКЛ)|Ковенскага павету]]), «Инвентарь имения Кревна в земле Жомойтской, принадлежавшее [[Віленскія біскупы|Виленскому Бискупу]], Кардиналу [[Юры Радзівіл (біскуп)|Юрию Радзивилу]]» (1585 год)&lt;ref&gt;Акты издаваемые виленской археографической комиссией. Т. XIV. — Вильна, 1887. [https://books.google.by/books?id=OF0jAQAAMAAJ&amp;pg=PA281&amp;dq=Inwentarz+y+regestr+naszego+Krewienskiego+%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiv267c2-b0AhXPQvEDHWOKA5YQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=Inwentarz%20y%20regestr%20naszego%20Krewienskiego%20%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8A&amp;f=false С. 281].&lt;/ref&gt; ({{Артыкул у іншым разьдзеле|Крэўна||lt|Kriaunos}} — маёнтак на ўсходзе [[Вількамірскі павет|Вількамірскага павету]]). Гісторык XV ст. [[Ян Длугаш]] залічваў Нявежу да рэкаў Жамойці, а мяжу зь Літвой ён вызначаў ракой [[Сьвятая (рака)|Сьвятой]]&lt;ref&gt;Zeuss J. K. Die Deutschen und die Nachbarstämme. — München, 1837. [https://books.google.by/books?id=vlIAAAAAcAAJ&amp;pg=PA680&amp;dq=swiatha+samogitia&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjA0JTWkJT2AhUdhv0HHZE7AEwQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&amp;q=swiatha%20samogitia&amp;f=false S. 680].&lt;/ref&gt;. Тым часам [[Хроніка Быхаўца]] сьведчыць пра геаграфічную блізкасьць межаў Жамойці да [[Трокі|Трокаў]], «''А яшчэ двух сыноў сваіх пасадзіў [[Гедзімін]] на вялікіх княствах: [[Яўнут]]а — на пасадзе сваім, у Вільні і на Вялікім Княстве Літоўскім, а [[Кейстут]]а — у Троках і на ўсёй Жамойцкай зямлі''»&lt;ref&gt;[https://knihi.com/none/Kronika_Bychauca.html Кроніка Быхаўца]&lt;/ref&gt;. Таксама Марцін Цайлер у сваім «Новым апісаньні Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага»&lt;ref&gt;[https://knihi.com/Marcin_Cajler/Novaje_apisannie_Karaleustva_Polskaha_i_Vialikaha_Kniastva_Litouskaha.html Новае апісаньне Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага…] у перакладзе Алега (Давіда) Лісоўскага, [[Беларуская Палічка]]&lt;/ref&gt; (1647 год) зазначаў, што паводле географа Давіда Фройліха, адзіны горад (замак) у Жамойці — гэта [[Коўна|Коўня]] (''Caunia'')&lt;ref&gt;Zeiller M. Newe Beschreibung deß Königreichs Polen und Großherzogthumbs Lithauen. — Ulm, 1647. [https://books.google.by/books?id=ymZKAAAAcAAJ&amp;pg=PA17&amp;dq=Korczin,+Wislitz,+Pilzno,+Opoczno&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiZo-ef-4n2AhVJRPEDHYF8A-wQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=Caunia&amp;f=false S. 23].&lt;/ref&gt;, а ў дапоўненым і перапрацаваным «Іншым апісаньні Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага»&lt;ref&gt;[https://knihi.com/Marcin_Cajler/Insaje_apisannie_Karaleustva_Polskaha_i_Vialikaha_Kniastva_Litouskaha.html Іншае апісаньне Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага…] у перакладзе Алега (Давіда) Лісоўскага, [[Беларуская Палічка]]&lt;/ref&gt; (1657 год) удакладніў, што паводле [[Шыман Старавольскі|Шымана Старавольскага]], Коўна (''Couna'') — гэта адзіны мураваны замак Жамойці&lt;ref&gt;Zeiller M. Anderte Beschreibung deß Königreichs Polen und Großherzogthumbs Lithauen. — Ulm, 1657. [https://books.google.by/books?id=SjlZAAAAcAAJ&amp;pg=PA127&amp;dq=couna+Crononis+Nemeni&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiYrsGHzY72AhXJNuwKHacxB0UQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=couna%20Crononis%20Nemeni&amp;f=false S. 127].&lt;/ref&gt;. Паводле маскоўскага дакумэнта 1660 году, ваяводу {{Артыкул у іншым разьдзеле|Кірыл Хлопаў|Кірыла Хлопава|ru|Хлопов, Кирилл Осипович}} накіравалі да [[Міхал Казімер Пац|Міхала Казімера Паца]] «''в Жмойдь к Паце на [[Сьвятая (рака)|Святую Реку]] в местечко [[Вількамір|Волкомир]]''»&lt;ref&gt;Акты Московского государства, изданные Императорской Академией наук. Т. 3. — СПб., 1901. [https://books.google.by/books?id=HwZaAAAAcAAJ&amp;pg=PA598&amp;dq=%D0%B6%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D0%B4%D1%8C&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjzi4OpurH8AhWGSfEDHQP7BUQQ6AF6BAgBEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B6%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D0%B4%D1%8C%20%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%80%D1%8A&amp;f=false С. 110].&lt;/ref&gt;. У нататках 1736—1738 гадоў уніяцкага дзеяча [[Ігнат Кульчынскі|Ігната Кульчынскага]] зазначалася, што вёска {{Артыкул у іншым разьдзеле|Штабінкі|Штабінкі (Стабінкі)|pl|Sztabinki}} каля [[Сейны|Сейнаў]] знаходзіцца «''на самай мяжы з Жамойцю''»&lt;ref&gt;Новонайденные рукописи Игнатия Кульчинского 1736—1738 гг. со сведениями по церковной истории Гродно и окрестностей / падрыхт. Ю. М. Мікульскі // Беларуская даўніна. Вып. 3. — Мінск, 2016. С. 220—254. &lt;/ref&gt;. На тое, што большасьць падуладнага ліцьвінам сялянскага насельніцтва на [[Ковенскі павет (ВКЛ)|Ковеншчыне]] складалі жамойты, зьвяртае ўвагу гісторык [[Вацлаў Пануцэвіч]]&lt;ref name=&quot;Panucevic-2014-269&quot;/&gt;. Тым часам гісторык [[Мікола Ермаловіч]] паказвае на наяўнасьць значнай колькасьці танонімаў тыпу «Жамойцішкі», «Жамайтэлі» і ім падобных на памежжы [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]] зь летувісамі&lt;ref name=&quot;Jermalovic-2000-37&quot;&gt;{{Літаратура/Беларуская дзяржава Вялікае Княства Літоўскае|к}} С. 37.&lt;/ref&gt;. Зьвесткі пра тое, што паводле швэдзкіх аўтараў пачатку XVIII ст. (у тым ліку часоў [[Вялікая Паўночная вайна|Вялікай Паўночнай вайны]]) Жамойць пачыналася «''за Вільняй''» і вылучалася як адзін з двух гістарычна-культурных абшараў Вялікага Княства Літоўскага, адрозных ад карэннай Літвы{{Заўвага|Другім такім абшарам швэды вылучалі [[Палесьсе]] (перадусім [[Берасьцейскае ваяводзтва]], заселенае [[Палешукі|палешукамі]])}}, прыводзіць гісторык [[Андрэй Катлярчук]]&lt;ref&gt;[[Андрэй Катлярчук|Катлярчук А.]] Швэды ў гісторыі й культуры беларусаў. — {{Менск (Мінск)}}: Энцыклапедыкс, 2002. С. 146.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Vialikaje Kniastva Litoŭskaje. Вялікае Княства Літоўскае (T. Lotter, 1770).jpg|міні|зьлева|Вялікае Княства Літоўскае (без Жамойці), 1770 г.]]
[[Файл:Kurlandyja-Žamojć. Курляндыя-Жамойць (N. Sanson, 1659).jpg|міні|Мапа 1659 г., на якой [[Упіцкі павет]] значыцца як частка Жамойці]]

У 1492 годзе вялікі князь літоўскі [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандар]] даў Жамойці «земскі прывілей» (на [[Старабеларуская мова|беларускай мове]]), які стаў пачаткам стварэньня [[Стан (сацыяльная група)|станаў]] на жамойцкіх землях (спачатку толькі зь літоўскай шляхты). У першым пункце свайго прывілею літоўскі гаспадар забараняў казаць падданым, што жыхароў Жамойці далучылі да Вялікага Княства Літоўскага сілай, а не паводле добрай волі: «''Найпярвей, хочам, іж ім [жыхарам Жамойці] жадны ня маець мовіці, альбо на вочы ісьціць, іж бы празь меч, альбо цераз оныі валкі былі звалчоныя, але з добраю волею прысталі''»&lt;ref&gt;Жалованная грамота литовского великого князя Александра Казимировича жителям Жмудской земли. 15 августа 1492 г. // Акты относящиеся к истории Западной России, собранные и изданные Археографическою комиссиею: в 5 т. — Т. 1. 1340—1506. — Санкт-Петербург : Тип. II Отделения Собственной Е. И. В. Канцелярии, 1846. — С. 120—122.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Vialikaje Kniastva Litoŭskaje. Вялікае Княства Літоўскае (T. Lotter, 1780).jpg|міні|зьлева|Вялікае Княства Літоўскае (без Жамойці), 1780 г.]]
[[Файл:Vialikaje Kniastva Litoŭskaje. Вялікае Княства Літоўскае (1613, 1680).jpg|значак|Мапа Вялікага Княства Літоўскага 1680 г., на якой Коўна з ваколіцамі значыцца як частка Жамойці]]

28 лютага 1506 году кароль польскі і вялікі князь літоўскі [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандар]] накіраваў у [[Ватыкан]] дакумэнт, у якім прасіў заснаваць асобную Прускую каталіцкую мітраполію, якая мелася стаць асобным царкоўным княствам на чале з арцыбіскупам. Да гэтага княства-мітраполіі прапанавалася далучыць Жамойцкую каталіцкую япархію, што фактычна значыла вылучэньне тэрыторыі Жамойці з складу Вялікага Княства Літоўскага. Апроч таго, у самім дакумэнце Жамойць мела непрывабную характарыстыку: адзначалася, што празь яе тэрыторыю было небясьпечна вандраваць з [[Прусія|Прусіі]] ў [[Рыга|Рыгу]]. Як зазначае [[Павал Урбан]], гэты праект сьведчыў пра іншароднасьць Жамойці ў складзе ВКЛ і большую этнічную блізкасьць жамойтаў з карэнным насельніцтвам Прусіі&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 90—91.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Остапенко А. В. [https://shron1.chtyvo.org.ua/Ostapenko_Anatolii/Etnichni_faktory_u_protsesakh_formuvannia_biloruskoho_narodu_ta_natsii.pdf?PHPSESSID=m47mi2g6psl5t9sjten73f21f1 Етнічні фактори у процесах формування білоруського народу та нації : автореф. дис. … д-ра іст. наук] : [спец.] 07.00.05 «Етнологія» / Остапенко Анатолій Володимирович ; Київський нац. ун-т ім. Тараса Шевченка. — Захищена 26.04.2021. — Київ, 2021. С. 212.&lt;/ref&gt;. Пагатоў яшчэ ў 1435 годзе [[Базэльскі царкоўны сабор]] задаволіў просьбу біскупа самбійскага [[Міхал Юнге|Міхала Юнге]] дазволіць карыстацца ў царкоўным жыцьці мовамі мясцовых насельнікаў прускай [[Самбія|Самбіі]], у тым ліку «''мовай [[Жамойты|жамойтаў]]''»&lt;ref name=&quot;Urban-2001-110&quot;/&gt;.

[[Файл:Relatia Żmudzkiego weyscia y wyiscia ze szwedzkiey opieki (1657) (2).jpg|значак|зьлева|Другая старонка «Рэляцыі аб уваходжаньні і выхадзе Жамойці з-пад апекі Швэцыі» ({{мова-pl|Relatia Żmudzkiego weyscia y wyiscia ze szwedzkiey opieki|скарочана}}) з гербамі Польшчы, [[Літва старажытная|Літвы]] і Жамойці, 1657 г.]]
[[Файл:Kurlandyja-Žamojć. Курляндыя-Жамойць (1667).jpg|міні|Мапа Жамойці 1667 г. з [[Коўна]]м і [[Вількамір]]ам]]

Як самастойная зямля Жамойць выдзяляецца ў дакумэнтах 1506 году аб межах Вялікага Княства Літоўскага з [[Інфлянты|Інфлянтамі]], калі «''граніца Жамойцкай зямлі зь Ліфлянцкаю зямлёю''»{{Заўвага|Апроч таго, у дакумэнце 1511 году ўпаміналася, што інфлянцкі магістар «''маець ехаці па граніцам ліфлянцкім ізь зямлёю Жамойцкаю''»&lt;ref&gt;Документы Московского архива Министерства юстиции. Т. 1. — Москва, 1897. [https://books.google.by/books?id=Mu8ZAAAAYAAJ&amp;pg=PA485&amp;dq=%22%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D1%8F+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiF-o70stT8AhVI-qQKHRiwDJgQ6AF6BAgDEAI#v=snippet&amp;q=%D0%B6%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D1%8E&amp;f=false С. 508].&lt;/ref&gt;}} разглядалася асобна ад літоўскай, у той час як «''Літоўская граніца''» ішла «''да [[Дрысьвяты (вёска)|Дрысьвята]] і да [[Браслаў]]ля, аж і да [[Пскоў]]скага рубяжа''»&lt;ref&gt;Акты, относящиеся к истории Западной России, собранные и изданные Археографической комиссией. Т. 1. — СПб., 1846. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=9sYJAQAAIAAJ&amp;dq=%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D1%8B+%D0%B6%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5&amp;q=%D0%B6%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5#v=onepage&amp;q=%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9&amp;f=false С. 373].&lt;/ref&gt;, то бок, абыймала [[Полацкае ваяводзтва|Полаччыну]]&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-59&quot;&gt;Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі. — Менск, 2019. С. 59.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама паводле ліста вялікага князя [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]] ад 1559 году, «''…жамойць з панам старостаю жамойцкім здала бы ся нам пры граніцы жамойцкай, у каторых месцах недалёка ад Браслава, а тым бы ся непрыяцеля агаласіла…''»&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. Užrašymų knyga 37 (1552—1561). — Vilnius, 2011. [http://dev.metrika.ldkistorija.lt/knyga/116/#page/n274/mode/1up P. 275].&lt;/ref&gt;}}. У ХVІ ст. жамойты змагаліся, каб гаспадар пацьвердзіў непарушнасьць старых межаў, якія аддзялялі Жамойць ад Літвы&lt;ref name=&quot;Дубавец-Сагановіч-1994&quot;/&gt;. У [[Сойм Вялікага Княства Літоўскага|соймавых]] зваротах 1542 і 1554 гадоў жамойцкія паслы прасілі вялікіх князёў [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]] і [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]], «''абы ўрады ў зямлі Жамойцкай не былі даваны ані Літве, ані Русі''»&lt;ref name=&quot;Nasievic-2005&quot;&gt;[[Вячаслаў Насевіч|Насевіч В.]] Літвіны // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 207.&lt;/ref&gt;, у гэтых жа зваротах разглядаліся пытаньні «''граніцы Літоўскай''» з Жамойцю&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-59&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 87.&lt;/ref&gt;. Яшчэ адно сьведчаньне адасобленасьці — асобнае пералічэньне жамойцкіх харугваў у рэестры дзяржаўнага войска ў XVI стагодзьдзі&lt;ref name=&quot;Arlou-2012-158&quot;&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 158.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Жамойць выразна адасабляецца ад Літвы ў [[Мэтрыка Вялікага Княства Літоўскага|Мэтрыцы ВКЛ]]: «''вялікі князь Вітаўт перазваў з Жамойці і падаваў ім іменьня тут у Літве''» (1488 год)&lt;ref&gt;Акты Литовско-Русского государства. Вып. 1. ― М., 1899. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=iR5AAQAAMAAJ&amp;q=%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%82%D0%B8+%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B5#v=snippet&amp;q=%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%82%D0%B8%20%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B5&amp;f=false С. 18].&lt;/ref&gt;, «''а дзел тот маець быці перад віжы ўрадавымі, каторых ані з абу старон маюць на то ўзяці: у Жамойці — ад пана старосты, а ў Літве — ад урадаў павятовых''» (1540 год)&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. 10-oji Teismų bylų knyga (1540—1541). — Vilnius, 2003. [http://dev.metrika.ldkistorija.lt/knyga/98/#page/n140/mode/1up С. 70].&lt;/ref&gt;, «''у Жамойці — у Ганзынзе і ў Калтынянах, а ў Літве — у Папортах''» (1541 год)&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. 10-oji Teismų bylų knyga (1540—1541). — Vilnius, 2003. [http://dev.metrika.ldkistorija.lt/knyga/98/#page/n150/mode/1up С. 79].&lt;/ref&gt;, «''перад спраўцамі староства зямлі Жамойцкае… тых лістоў не пакладаў… а меў есьмі іх у прыяцеля ў захаваньні і ў Літве''» (1542 год)&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. 6-oji Teismų bylų knyga (1528—1547). — Vilnius, 1995. [http://dev.metrika.ldkistorija.lt/knyga/128/#page/n398/mode/1up С. 245].&lt;/ref&gt;. Тое ж самае назіраецца ў попісе войска ВКЛ 1567 году: ''Ян Цішкавіч аказаў конна збройна коні 2, то ёсьць з Жамойці конь, а другі зь Літвы''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%B6%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%82%D0%B8+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B+1319#v=snippet&amp;q=%D0%B6%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%82%D0%B8%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B%201319&amp;f=false С. 1320].&lt;/ref&gt;. «Літоўскае войска» і «Жамойцкае войска» адасабляюцца ў дакумэнтах часоў [[Вайна Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў|вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў]]: «''а Полубенского де оставили з Жмодским войском под Могилевом''» (1660 год)&lt;ref&gt;Сапунов А. П. Витебская старина. Ч. 2. — Витебск, 1885. [https://viewer.rusneb.ru/ru/000199_000009_003904857?page=523&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 123].&lt;/ref&gt;, «''а Жмоцкое де войско… над тем Жмоцким войском Пац'''»&lt;ref&gt;Сапунов А. П. Витебская старина. Ч. 2. — Витебск, 1885. [https://viewer.rusneb.ru/ru/000199_000009_003904857?page=579&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 179].&lt;/ref&gt;, «''и Пац з Жмоцким войском… а сколько корунного и Литовского и Жмоцкого войска, того он не ведает''»&lt;ref&gt;[https://viewer.rusneb.ru/ru/000199_000009_003904857?page=582&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 182].&lt;/ref&gt;, «''Сопега и Полубенский с Литовским войском в Могилеве, а Пац з Жмоцким войском около Могилева стоит''»&lt;ref&gt;Сапунов А. П. Витебская старина. Ч. 2. — Витебск, 1885. [https://viewer.rusneb.ru/ru/000199_000009_003904857?page=615&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 213].&lt;/ref&gt; (усе 1662—1663 гады). Таксама [[Віцебскі летапіс]] паведамляў пад 1702 годам, што «''швэд увайшоў на Жамойць, а потым да Літвы і Белай Русі''»&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. [https://books.google.by/books?id=EVNpAAAAMAAJ&amp;q=%22potym+do+Litwy+i+Rusi+Bia%C5%82ey%22&amp;dq=%22potym+do+Litwy+i+Rusi+Bia%C5%82ey%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi42svrrsz8AhVGxgIHHXA4AvsQ6AF6BAgIEAI С. 198].&lt;/ref&gt;}}. Апроч таго, у статуце [[Трыбунал Вялікага Княства Літоўскага|Літоўскага Трыбуналу]] («''Спосаб праў трыбунальскіх''») 1581 году [[Канцлер вялікі літоўскі|канцлер]] [[Астафей Валовіч]] пісаў: «''На тых сойміках вышэй менаваных кождае ваяводзтва, зямля або павет абіраці маюць, і будуць павінны, межы сабою асоб годных богабойных, цнатлівых, праў і звычаеў онага панства Вялікага княства Літоўскага ўмеетных''»&lt;ref&gt;Временник Императорского Московского общества истории и древностей Российских. Кн. 25. — М., 1857. [https://books.google.by/books?id=VacKAAAAIAAJ&amp;pg=RA1-PA5&amp;dq=%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D1%8F+%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%82%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%B8%D0%B6%D1%8A+%D1%81%D0%B2%D0%BE%D0%B8+%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8+%D0%B8+%D0%B7%D0%B2%D1%8B%D1%87%D0%B0%D0%B8+%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D1%8B%D0%B5+%D0%BC%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8C&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwirhMPWmab4AhVXSfEDHdh6DDMQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D1%8F%20%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%82%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%B8%D0%B6%D1%8A%20%D1%81%D0%B2%D0%BE%D0%B8%20%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8%20%D0%B8%20%D0%B7%D0%B2%D1%8B%D1%87%D0%B0%D0%B8%20%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D1%8B%D0%B5%20%D0%BC%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8C&amp;f=false С. 5].&lt;/ref&gt;, прытым зазначалася, што «''зямля Жамойцкая іж сваі вольнасьці і звычаі асаблівыя маюць…''»&lt;ref&gt;Лаппо И. И. Великое Княжество Литовское во второй половине XVI столетия. — Юрьев, 1911. [https://books.google.by/books?id=DPH63PnVhGcC&amp;pg=PA529&amp;dq=%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D1%8F+%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%82%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%B8%D0%B6%D1%8A+%D1%81%D0%B2%D0%BE%D0%B8+%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8+%D0%B8+%D0%B7%D0%B2%D1%8B%D1%87%D0%B0%D0%B8+%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D1%8B%D0%B5+%D0%BC%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8C&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj9ueCSmab4AhU_QvEDHf32DGMQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D1%8F%20%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%82%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%B8%D0%B6%D1%8A%20%D1%81%D0%B2%D0%BE%D0%B8%20%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8%20%D0%B8%20%D0%B7%D0%B2%D1%8B%D1%87%D0%B0%D0%B8%20%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D1%8B%D0%B5%20%D0%BC%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8C&amp;f=false С. 529].&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Адно з пазьнейшых сьведчаньняў адасобленасьці Жамойці ад Літвы — азначэньне манахамі-францішканамі ўласнай правінцыі ў Вялікім Княстве Літоўскім: «''правінцыя Літоўская, [[Белая Русь|Беларуская]] і Жамойцкая''» (Вільня, 1772 год)&lt;ref&gt;Czajkowski F. J. z Załuskich Ogińskiej … na dowód wdzięczności imieniem całego zakonu francyskańskiego prowincji Litewskiej, Białoruskiej y Żmudzkiej… — Wilno, 1772.&lt;/ref&gt;}}.

[[Файл:Lingua Samogitica (1690).jpg|значак|зьлева|Надрукаваны ў Вільні ў 1690 годзе пераклад булы папы рымскага на летувіскую мову, якая ў дакумэнце называецца «жамойцкай мовай» ({{мова-la|Lingua Samogitica|скарочана}}). Прызначаўся да чытаньня ў парафіях [[Жамойцкае біскупства|Жамойцкага біскупства]], якое ахоплівала ня толькі [[Жамойцкае староства]], але і [[Упіцкі павет|Ўпіцкі павет]], жыхароў якога за Расейскай імпэрыяй абвясьцілі «[[Аўкштайты|аўкштайтамі]]» — «уласнымі літоўцамі»]]
[[Файл:Samogitia o Samodzka zemla (V. Coronelli, 1690).jpg|значак|Жамойць з мапы ВКЛ 1690 году: поруч з лацінскай назвай (''Samogitia'') даецца [[Старабеларуская мова|беларуская]] (''Samodzka zemla'') — на мове [[ліцьвіны|ліцьвінаў]]{{Заўвага|Для [[Курляндыя|Курляндыі]], дзе панавала нямецкая з паходжаньня і мовы шляхта, на мапе даецца нямецкая назва (''Kurland'')}}]]

У складзе Жамойцкага староства Вялікага Княства Літоўскага існавалі як вялікія дзяржаўныя староствы і эканоміі, якія раздаваліся пажыцьцёва, так і значныя маёнткі, зь якіх у XVI—XVII стагодзьдзях асаблівымі памерамі вылучаліся [[Лятыфундыя|лятыфундыі]] магнатаў [[Хадкевічы|Хадкевічаў]], [[Радзівілы|Радзівілаў]], [[Сапегі|Сапегаў]], [[Кішкі (род)|Кішкаў]], [[Валовічы|Валовічаў]], [[Тышкевічы|Тышкевічаў]]. Калі ў сярэдзіне XVI ст. згасла мужчынскай лінія магнацкага роду [[Кезгайлы|Кезгайлаў]] (доўгі час трымалі ўрад жамойцкага старосты), іх землі перайшлі да сваякоў — [[Завішы|Завішаў]] і [[Шэметы|Шэметаў]], а самай уплывовым родам у Жамойці сталі Хадкевічы. У сярэдзіне XVII ст. згас род Кішкаў, а велізарныя лятыфундыі Хадкевічаў перайшлі да Сапегаў ды іншых. У сярэдзіне XVII ст. у склад лятыфундыстаў Жамойці ўвайшлі [[Агінскія]], у XVIII ст. — [[Плятэры]], [[Карпы (род)|Карпы]], [[Касакоўскія]], [[Масальскія]]. Аднак галоўныя рэзыдэнцыі ўсіх гэтых магнацкіх родаў знаходзіліся па-за жамойцкімі землямі. Значнымі памерамі ў XVI ст. вылучаліся таксама валоданьні сярэднезаможнай шляхты — такіх родаў як [[Білевічы]], [[Белазоры]], [[Талька-Грынцэвічы]], [[Гротусы]], [[Гружэўскія]], [[Зяновічы]], [[Орвіды]], [[Пяткевічы]]; у XVII ст. — яшчэ і [[Гурскія|Гурскія (Горскія)]], [[Войны]], [[Кіршэнтэйны]], [[Гелгуды]], [[Гедройцы]], [[Пацы]], Сіруці, кальвіністы Блінструбы; у XVIII ст. — яшчэ і [[Празьдзецкія]], [[Коньчы]], [[Залускія]], [[Вэйсэнгофы]], [[Нагурскія]], [[Монтвілы]], [[Пілсудзкія]], [[Страшэвічы]], [[Станевічы]], [[Станкевічы (шляхецкі род)|Станкевічы]] ды іншыя. Мець маёнтак у Жамойці было выгадна, бо галоўны экспарт збожжа ішоў у Заходнюю Эўропу — праз [[Кёнігсбэрг]] і [[Гданьск]]&lt;ref&gt;История Литовской ССР. — Вильнюс, 1978. С. 156.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Siauliaiaktas17940505.jpg|значак|Акт паўстаньня шляхты Шавельскай зямлі [[Жамойцкае староства|Жамойцкага княства]], 1794 г. (на [[Польская мова|польскай мове]])]]

Зь першай паловы XVI ст. у Жамойцкім старостве назіраецца актывізацыя нямецкіх купцоў з Прусіі і рост гандлёвага абароту. Большая частка жамойцкіх сялянаў была вольнай (на паўночным захадзе староства — каля 90% усіх сялянаў), бо плаціла [[чынш]]. Шмат сялянаў займалася гандлем у Прусіі, які дазваляў ім адпраўляць сваіх дзяцей навучацца за грошы ў парафіяльныя школы і на каталіцкіх ксяндзоў, што лічылася вельмі прэстыжным&lt;ref&gt;История Литовской ССР. — Вильнюс, 1978. С. 152—153.&lt;/ref&gt;. Каталіцкія сьвятары традыцыйна карысталіся на жамойцкай вёсцы надзвычайнай павагай&lt;ref&gt;Encyklopedia Powszechna. T. 28 . — Warszawa, 1868. S. 994—995.&lt;/ref&gt;. Апісаньне жамойцкіх сялянаў у сваіх «Запісках аб Масковіі» пакінуў дыплямат і падарожнік [[Жыгімонт Гербэрштайн]] ({{мова-de|Siegmund Freiherr von Herberstein|скарочана}}; 1486—1566), які двойчы, у 1516—1518 і 1526—1527 гадох, наведаў Вільню і Маскву: «''…Жамойты носяць дрэнную адзежу, галоўным парадкам папялістага колеру. Яны жывуць у нізкіх, але вельмі доўгіх халупах; агонь у іх захоўваецца ў сярэдзіне, і бацька сямейства, седзячы ў агню, бачыць сваю жывёлу і ўсю гаспадарку. Бо яны звычайна трымаюць быдла пад тым жа дахам, пад якім жывуць самі, без усякай перагародкі. Больш заможныя ўжываюць таксама буйвалавы рогі замест кубкаў… Зямлю яны аруць не жалезам, а дрэвам, што тым больш дзіўна, бо зямля ў іх цьвёрдая, а не пясковая, і хвоя не расьце на ёй зусім. Пры падрыхтоўцы да араньня яны нясуць з сабой вельмі шмат бярвёнаў, якімі рыюць зямлю…''»&lt;ref&gt;Записки о Московии барона Гербертейна. — СПб., 1866. [https://books.google.by/books?id=IsVfAAAAcAAJ&amp;pg=PA169&amp;dq=%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%8B+%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%8F%D1%82%D1%8A+%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D1%83&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjp6J2Tg-v0AhViVeUKHcf1BuMQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&amp;q=%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%8B%20%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%8F%D1%82%D1%8A%20%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D1%83&amp;f=false С. 169].&lt;/ref&gt;. Падобны побыт жамойцкіх сялянаў засьведчыў у 1517 годзе [[Мацей Мяхоўскі]]{{Заўвага|«''Жамойць — паўночная і марозная краіна, мяжуе зь Літвой, Інфлянтамі і Прусіяй… Там зусім не будуюць хатаў або прыстойных будынкаў, а ставяць толькі буданы зь бярвеньня і саломы, падоўжаныя, расьцягнутыя пасярэдзіне і звужаныя на канцах. Параўнальна шырокая ўнізе, такая пабудова, паступова пры надбудаваньні звужваецца і пачынае нагадваць дно [перакінутай] лодкі або шалом. На верхавіне робіцца адно акно, якое дае сьвятло зьверху, а пад ім ачаг — дзеля гатаваньня ежы, а таксама дзеля абароны ад холаду, у якім дранцвее гэтая краіна большую частку году. У такой хаце яны жывуць з жонкамі, дзецьмі, рабамі, рабынямі, быдлам дробным і ўючным, хлебам і ўсякім начыньнем''»}}&lt;ref&gt;Меховский М. [https://www.vostlit.info/Texts/rus15/Mehovskij/frametext2.htm?fbclid=IwAR0kzgC1HX5karYIIXlEPpvrfdQXNJSzQ7zmlzbqwm2jUaMbgicrd5_uiNo Трактат о двух Сарматиях]. — М.; Л., 1936.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Каралеўства Польскае і Вялікае Княства Літоўскае, жыдоўскі адміністрацыйны падзел (1667-1795).jpg|значак|Мапа Каралеўства Польскага і ВКЛ з пазначэньнем жыдоўскага адміністрацыйнага падзелу ад 1667 да 1795 году. Жамойцкая краіна (пад нумарам 10) была значна большай за Жамойцкае староства і падзялялася на [[Кейданы|Кейданскую]], [[Біржы|Біржанскую]] і {{Артыкул у іншым разьдзеле|Віжуны|Віжунскую|pl|Wiżuny}} акругі.]]

Адміністрацыйна-тэрытарыяльная рэформа 1565—1566 гадоў, паводле якой асноўнымі адзінкамі адміністрацыйна-тэрытарыяльнай структуры Вялікага Княства Літоўскага станавіліся [[Ваяводзтва|ваяводзтвы]] і [[Павет|паветы]], не закранула Жамойці. Жамойцкае староства (з 28 цівунстваў) выразна вылучалася і ў існасьці было паветам, бо мела толькі адзін [[Павятовы соймік|соймік]], аднак жамойцкі староста меў кампэнтэнцыі ваяводы і таму быў сэнатарам і засядаў у [[Сэнат Рэчы Паспалітай|Сэнаце]]&lt;ref name=&quot;Zakseuski-1994&quot;&gt;Закшэўскі А. Юрыдычна-адміністрацыйны рэгіяналізм у І Рэчы Паспалітай // Беларусіка = Albaruthenica. Кн. 3. 1994. С. 16—23.&lt;/ref&gt;. Староства мела трох сэнатараў — [[Жамойцкія біскупы|жамойцкі біскуп]], [[Старосты жамойцкія|жамойцкі староста]] і [[Кашталяны жамойцкія|жамойцкі кашталян]]. Калі ў 1581 годзе ўтварыўся [[Трыбунал Вялікага Княства Літоўскага]], Жамойць, як і ўкраінскія ваяводзтвы [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]], ад пачатку мела атрымаць асобныя трыбунальскія суды (у Расенах), аднак сама шляхта Жамойцкага староства ад такой прапановы Вільні адмовілася, што таксама не спрыяла самаізаляцыі ўнутранага жыцьця Жамойці&lt;ref name=&quot;Zakseuski-1994&quot;/&gt;. Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што паводле запісаў [[Мэтрыка Вялікага Княства Літоўскага|Літоўскай мэтрыкі]] і попісаў войска Вялікага Княства Літоўскага, этнічны склад жамойцкай шляхты ня быў аднародным яшчэ з часоў засяленьня Жамойцкага староства па крыжацкіх спусташэньнях. Імёны шляхты значна розьніліся на поўдні (у зручных да калянізацыі панямонскіх местах) і на поўначы літоўскай Жамойці. Першыя адпавядалі імёнам гістарычных [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] (паводле дасьледніка, славянізаваны германскі і чыста славянскі элемэнт), хоць таксама сустракалася невялікая частка [[Балтыйскія мовы|балтаў]], другія былі пераважна балтыйскімі (жамойцкімі). Такі этнічны падзел, засьведчаны ў дакумэнтальных крыніцах, тлумачыць скаргі этнічна жамойцкай шляхты ў XVI ст. на тое, што ўрады ў Жамойці дзяржалі «''літва''» і «''русь''»&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-28&quot;/&gt;. Аднак працэсы паступовай палітычнай і гаспадарчай інтэграцыі Жамойцкага староства ў Вялікае Княства Літоўскае прывялі да таго, што ў XVІІ—XVІІІ стагодзьдзях пад Жамойцю пачалі разумець найперш супольнасьць тамтэйшай [[Славянскія мовы|славянамоўнай]] шляхты&lt;ref name=&quot;Dziarnovic-2013&quot;/&gt;.

У 1650 годзе у Жамойцкім старостве колькасьць сялянскіх [[Дым (адзінка падаткаабкладаньня)|дымоў]] складала больш за 49 тысячаў, што адпавядае колькасьці насельніцтва каля 330 тысячаў чалавек. Шчыльнасьць насельніцтва (17,4 чал./км²) была адною з найвышэйшых у Вялікім Княстве Літоўскім&lt;ref name=&quot;Nasievic-2005-625&quot;/&gt;. Літоўская Жамойць моцна пацярпела за часамі [[Вялікая Паўночная вайна|Паўночнай вайны]] (1655—1660), калі ў 1655 годзе яе занялі швэдзкія войскі. З ініцыятывы гетмана [[Януш Радзівіл|Януша Радзівіла]] і часткі шляхты тут абвясьцілі [[Кейданская дэкларацыя|Кейданскую дэклярацыю]]. З прычыны ваенных дзеяньняў колькасьць дымоў на 1667 году скарацілася да 34 тысячаў&lt;ref name=&quot;Nasievic-2005-625&quot;/&gt;. За часамі [[Вялікая Паўночная вайна|Вялікай Паўночнай вайны]] (1700—1721) у 1701—1708 гадох праз Жамойць праходзілі швэдзкія войскі. У 1707 годзе тут адбыліся значныя сялянскія хваляваньні, а ў 1707—1711 гадох голад і эпідэмія чумы значна скарацілі колькасьць насельніцтва літоўскай і [[Малая Летува|прускай Жамойці]]&lt;ref&gt;Литва Малая // Большая Российская энциклопедия: в 30 т. Т. 17. — Москва, 2010. С. 628.&lt;/ref&gt;. Таксама паводле дакумэнту пачатку XVIII ст., «''У адной Вільні зьмерла можна сказаць цэлая Жамойць і часткова Літва''» ({{мова-ru|«В одной Вильне вымерла можно сказать целая Жмудь и отчасти Литва»|скарочана}})&lt;ref&gt;Батюшков П. Н. Памятники русской старины в западных губерниях Империи. Вып. 6. — СПб., 1874. [https://books.google.by/books?id=EEhaAAAAcAAJ&amp;pg=PA98&amp;dq=%D1%86%D1%A3%D0%BB%D0%B0%D1%8F+%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%8C+%D0%B8+%D0%BE%D1%82%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8+%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiP5Y3W_aj8AhVzhP0HHaklBi8Q6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=%D1%86%D1%A3%D0%BB%D0%B0%D1%8F%20%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%8C%20%D0%B8%20%D0%BE%D1%82%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%20%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0&amp;f=false С. 98].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Ігар Чаквін|Чаквін І.]] [https://web.archive.org/web/20141129020526/http://kamunikat.fontel.net/pdf/albaruthenica/06.pdf Нацыя ліцвінаў у этнагенезе беларусаў: Параўнальна-тыпалагічны і гістарычны аспекты] // Беларусіка = Albaruthenica. Кн. 6, 1997. С. 40.&lt;/ref&gt;.

Жамойцкае староства стала важным цэнтрам пачатку [[Барская канфэдэрацыя|Барскай канфэдэрацыі]]: у 1768 годзе ў Расенах абвясьцілі [[Генэральная канфэдэрацыя Вялікага Княства Літоўскага|Генэральную канфэдэрацыю Вялікага Княства Літоўскага]]. У 1769 годзе адбыліся значныя хваляваньні сялянаў Шавельскай эканоміі. У 1768—1782 і 1791—1796 гадох адбыліся значныя пратэсты сялянаў староства [[Паланга]] супраць яго валадара біскупа віленскага [[Ігнаці Якуб Масальскі|Ігнація Масальскага]], а ў 1775—1792 гадох — у старостве [[Вялёна]] супраць каралеўскага губэрнатара [[Антоні Тызэнгаўз|Антонія Тызэнгаўза]]&lt;ref&gt;История Литовской ССР. — Вильнюс, 1978. С. 157—159.&lt;/ref&gt;.

23 лістапада 1793 году згодна з пастановай [[Гарадзенскі Сойм (1793)|Гарадзенскага Сойму]] ў Вялікім Княстве Літоўскім утварылася [[Жамойцкае ваяводзтва]], якое падзялялася на тры зямлі (на падставе ранейшых парафіяў): [[Расены|Расенскую]], [[Цельшы]]цкую і [[Шаўлі|Шавельскую]]. З прычыны сваёй аддаленасьці ад месцаў канцэнтрацыі войскаў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] тэрыторыя Жамойці стала адным з важных цэнтраў, дзе ўзьнялося [[Паўстаньне 1794 году|паўстаньне 1794 году]] на чале з [[Тадэвуш Касьцюшка|Тадэвушам Касьцюшкам]]. Дзеля заахвочаньня жамойцкіх сялянаў адозвы паўстанцаў адмыслова перакладаліся з польскай на [[Летувіская мова|жамойцкую (летувіскую) мову]]&lt;ref&gt;История Литовской ССР. — Вильнюс, 1978. С. 174—175.&lt;/ref&gt;.

=== У складзе Расейскай імпэрыі і Прусіі ===
[[Файл:Samogitie, Lithuanie (A. Zakrzewski, 1832).jpg|значак|зьлева|[[Літва старажытная|Літва]] займае [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічную Беларусь]], Жамойць — Летуву. З мапы [[Паўстаньне 1830—1831 гадоў|вызвольнага паўстаньня]], 1832 г.]]
[[Файл:Kowno dzisiejsza stolica Żmudzi (A. Czapski, 1850).jpg|значак|''«[[Коўна]] — цяперашняя сталіца Жамойці»'' ({{мова-pl|«Kowno dzisiejsza stolica Żmudzi»|скарочана}}) (подпіс да выявы места). [[Антоні Аляшчынскі|А. Аляшчынскі]], 1850 г.]]
[[Файл:Kowno dzisiejsza stolica Żmudzi (A. Oleszczyński, 1850).jpg|значак|''«Коўна — цяперашняя сталіца Жамойці»''. А. Аляшчынскі, 1850 г.]]

Па [[Трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцім падзеле Рэчы Паспалітай]] у 1795 годзе ўлады [[Расейская імпэрыя|Расейскае імпэрыі]] ўлучылі ўсю літоўскую Жамойць (разам з гістарычна адасобленым ад уласна Літвы колішнім Жамойцкім староствам) у склад [[Літоўская губэрня|Літоўскай губэрні]]{{Заўвага|Хоць у Расейскай імпэрыі разумелі асобнасьць Жамойці ад Літвы, напрыклад, расейскі дыплямат і вайсковы водца {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мікалай Рэпнін||ru|Репнин, Николай Васильевич}} сьведчыў 29 верасьня 1794 году, што «''ўся Літва да Нёману і ўся Жамойць здушаныя''» ({{мова-ru|«И вся Литва до Немана и вся Самогития усмирены»|скарочана}}&lt;ref&gt;Сборник Императорскаго русского исторического общества. Т. 16, 1875. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=tadPAQAAMAAJ&amp;q=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0+%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%96%D1%8F#v=snippet&amp;q=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0%20%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%96%D1%8F&amp;f=false С. 47].&lt;/ref&gt;)&lt;ref name=&quot;Caropka-1995-68&quot;&gt;[[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}, 1995. С. 68.&lt;/ref&gt;, таксама жамойцкі біскуп [[Ян Стафан Гедройц]] у сваім лісьце да Рэпніна 29 кастрычніка таго ж году зазначаў, што «''некалькі разоў пісаў у Літву''»&lt;ref&gt;Сборник Императорскаго русского исторического общества. Т. 16, 1875. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=tadPAQAAMAAJ&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%83+%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%96%D1%8E#v=snippet&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%83%20%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%96%D1%8E&amp;f=false С. 46].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Caropka-1995-68&quot;/&gt;}}. У 1801 годзе Жамойць апынулася ў складзе [[Віленская губэрня|Літоўска-Віленскай губэрні]], калі маскоўскі гаспадар [[Аляксандар I Раманаў|Аляксандар I]] падзяліў Літоўскую губэрню на Літоўска-Віленскую і [[Гарадзенская губэрня|Літоўска-Гарадзенскую]] (у 1840 годзе маскоўскі гаспадар [[Мікалай I]] прыбраў азначэньне «літоўскі» з назваў абедзьвюх губэрняў). Хоць расейскія ўлады не стварылі адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі, якая б зьмяшчала азначэньне «жамойцкая» у сваёй афіцыйнай назьве, аднак такое азначэньне трапіла ў афіцыйны тытул маскоўскіх гаспадароў — «князь самагіцкі». Нягледзячы на [[Летувізацыя|далучэньне расейскімі ўладамі Жамойці да Літвы на адміністрацыйным узроўні]], разьмежаваньне паміж ліцьвінамі і жамойтамі працягвала захоўвацца: у сьпісах ураднікаў-[[Базыляны|базылянаў]] Віленскай уніяцкай мітрапаліцкай япархіі за 1815 год поруч зь «літоўскімі ўраджэнцамі» і «літоўскай нацыяй» адзначаліся «самагіцкі ўраджэнец» і «самагіцкая нацыя»&lt;ref&gt;Описание документов архива западнорусских униатских митрополитов. Т. 2. — СПб., 1907. С. [https://books.google.by/books?id=ecEYAAAAYAAJ&amp;pg=PA701&amp;dq=%22%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B9+%D0%BD%D0%B0%D1%86%D1%96%D0%B8%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiBo4zZ0aj8AhWSiP0HHYROCiQQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B9&amp;f=false 696], [https://books.google.by/books?id=ecEYAAAAYAAJ&amp;pg=PA701&amp;dq=%22%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B9+%D0%BD%D0%B0%D1%86%D1%96%D0%B8%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiBo4zZ0aj8AhWSiP0HHYROCiQQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=%22%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B9%20%D0%BD%D0%B0%D1%86%D1%96%D0%B8%22&amp;f=false 701].&lt;/ref&gt;.  

У [[Вайна 1812 году|вайну 1812 году]] Жамойць трапіла на пэрыфэрыю француска-расейскіх сутыкненьняў, але мясцовыя землеўласьнікі (зямяне) пастаўлялі харчаваньне арміі [[Напалеон I Банапарт|Напалеона]]. Каб прадухіліць чаканую незадаволенасьць сялянаў, жамойцкі біскуп [[Юзэф Арнульф Гедройц]] празь мясцовых ксяндзоў адмыслова загадваў сялянам безумоўна падпарадкоўвацца зямянам&lt;ref&gt;История Литовской ССР. — Вильнюс, 1978. С. 120.&lt;/ref&gt;. У час [[Паўстаньне 1830—1831 гадоў|вызвольнага паўстаньня 1830—1831 гадоў]] і [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў]] Жамойць займела важнае значэньне для паўстанцаў з прычыны выхаду да [[Балтыйскае мора|Балтыйскага мора]]: пераадолець нястачу [[Пальная зброя|пальнай зброі]] можна было толькі праз падвоз яе з-за мяжы на караблях — да порта [[Паланга|Палангі]] ([[Курляндзкая губэрня]]) побач з жамойцкай [[Крэтынга]]й&lt;ref&gt;История Литовской ССР. — Вильнюс, 1978 С. 195, 215.&lt;/ref&gt;. Стратэгічнае значэньне Жамойці прычынілася да актыўных ваенных дзеяньняў на яе тэрыторыі (прытым паўстанцам атрымлівалася залучаць жамойцкае сялянства толькі з дапамогай заклікаў каталіцкіх сьвятароў, найбольш вядомы паўстанцкі лідэр — ксёндз [[Антоні Мацкевіч]]&lt;ref&gt;История Литовской ССР. — Вильнюс, 1978. С. 213.&lt;/ref&gt;), аднак у 1896 годзе ў часопісе {{Артыкул у іншым разьдзеле|Живая старина||ru|Живая старина}} адзначалася&lt;ref&gt;Живая старина. Т. 6, 1896. [https://books.google.by/books?id=btw_AQAAMAAJ&amp;pg=PA34&amp;dq=%D0%BF%D0%BE+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B8:+lenkmetis&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjflpPyhuv0AhV7g_0HHconBy4Q6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BF%D0%BE%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B8%3A%20lenkmetis&amp;f=false С. 34—35].&lt;/ref&gt;:
{{Цытата|У ляскі 1830 год (па-жамойцку: lenkmetis), з усіх вобласьцяў Заходняга краю, адна Жамойць, паводле сьведчаньня гісторыка гэтага паўстаньня, Штэйна, выявіла свой асобы народны дух, тым, што на падгаворы зьбірацца ў аддзелы касінераў, адказала разгромам абшарніцкіх маёнткаў, так што спатрэбілася паслаць паўстанцкае войска ўжо супраць саміх жамойтаў. &lt;…&gt; Таксама і паўстаньне 1863 г. сапраўдны жамойт называе ня інакш, як «ляскім годам», а саміх паўстанцаў «войскам сьляпнёў» (bimbаlu váiskas).
{{арыгінал|ru|В ляшский 1830 год (по жмудски: lenkmetis), изо всех областей Западнаго края, одна Жмудь, по свидетельству историка этого восстания, Штейна, проявила свой особый народный дух, тем, что на подговоры собираться в отряды косиньеров, ответила разгромом помещичьих имений, так что понадобилось послать повстанческое войско уже против самих Жмудинов. &lt;...&gt; Также и повстание 1863 г. настоящий жмудин называет не иначе, как «ляшским годом», а самих повстанцев «войском слепней» (bimbаlu váiskas). 
}}
}}
[[Файл:Grammatyka języka żmudzkiego. Kałbrieda leźuwio źiamaytiszko (1832).jpg|значак|зьлева|Выдадзеная ў Вільні граматыка жамойцкай (летувіскай) мовы ({{мова-pl|Grammatyka języka żmudzkiego|скарочана}} = {{мова-lt|Kałbrieda leźuwio źiamaytiszko|скарочана}}), 1832 г.]]
{{Падвойная выява|справа|Naujes moksłas skajtima raszta żemajtyszka diel mażun wajkun (1848).jpg|98|Русская азбука с переводом слов и фраз на жмудский язык (1861).jpg|116|Лемантар «Новая навука чытаньня пісьма жамойцкага для малых дзетак» ({{мова-lt|«Naujes moksłas skajtima raszta żemajtyszka diel mażun wajkun»|скарочана}}) (1848 г.) і «Расейскі лемантар зь перакладам словаў і фразаў на жамойцкую мову» ({{мова-ru|«Русская азбука с переводом слов и фраз на жмудский язык»|скарочана}}) (1861 г.)}}

Хоць Жамойць у Расейскай імпэрыі сьпярша ня мела асобнай адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі, да пачатку 1840-х гадоў у афіцыйных дакумэнтах яна часам называлася «Самагіціяй», таксама ўжывалася азначэньне «самагіцкія паветы» ({{мова-ru|самогитские поветы|скарочана}}) — [[Шавельскі павет|Шавельскі]], [[Цельшаўскі павет (Расейская імпэрыя)|Цельшаўскі]], [[Расенскі павет|Расенскі]] і [[Упіцкі павет (Расейская імпэрыя)|Упіцкі]] паветы{{Заўвага|Указ от 27 мая 1831 года «Об установле­нии временного управления по гражданской части в четырёх Самогитских уездах Виленской губер­нии»; Указ 12 февраля 1832 года «О прекращении действия особого в Самогитии Начальника и о восстановлении обыкновенного порядка отношений четырех Самогитских уездов с Виленским Губернским Начальством»; Указ от 3 мая 1832 года «О непроизводстве двойных окладов чиновникам, командированным из России для исправления должностей земских исправников, заседателей земских судов, городничих и полицмейстеров в четырех самогитских уездах»}}. 18 сьнежня 1842 году ўлады Расейскай імпэрыі выдзялілі з складу Віленскай губэрні пераважна балтамоўныя паветы (апроч беларускай часткі [[Браслаўскі павет|гістарычнай Браслаўшчыны]]), зь якіх утварылася [[Ковенская губэрня]], якая атрымала неафіцыйную назву «Самагіція» («Жамойць», «Жмудзь»)&lt;ref&gt;Корнилов И. Русское дело в Северо-Западном крае. Материалы для истории Виленского учебного округа преимущественнно в муравьевскую эпоху. — СПб., 1901. С. 4, 20, 22.&lt;/ref&gt;. А ў 1864 годзе ў [[Коўна|Коўну]] на загад расейскіх уладаў перавялі рэзыдэнцыю жамойцкага ([[Цельшы|цельшаўскага]]) біскупа.

Зь сярэдзіны XIX ст. Жамойць стала цэнтрам папулярызацыі жамойцкай (летувіскай) мовы і культуры. Гэтаму паспрыяла прызначэньне ў 1849 годзе [[Мацей Казімер Валанчэўскі|Мацея Валанчэўскага (Валанчуса)]] — першага жамойцкага біскупа сялянскага паходжаньня. Неўзабаве ён пачаў патрабаваць ад ксяндзоў прамаўляць казаньні ў Жамойцкім біскупстве на жамойцкай мове і адкрываць школы пры касьцёлах з навучаньнем на гэтай мове. Такі крок узмацніў аўтарытэт Валанчуса сярод жамойцкіх сялянаў, якія пачалі называць яго «жамойцкім князем»&lt;ref&gt;История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 126.&lt;/ref&gt;. Аднак папулярызацыя жамойцкай мовы закранула толькі сялянскую масу і ксяндзоў, многія зь якіх таксама паходзілі зь сялянаў. Гэта значна адрозьнівалася ад працэсу папулярызацыі беларускай мовы, што падтрымлівалася шляхтай колішняга Вялікага Княства Літоўскага&lt;ref&gt;Дунін-Марцінкевіч В. Збор твораў: у 2 т. Т. 2. — {{Менск (Мінск)}}, 2008. С. 92—93, 381, 572, 574.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Масоло, А. Н. Виленские очерки 1863—1865 гг. // Русская старина. Т. 40, 1883. С. 585.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pawlikowski M. K. Mińszczyzna, Pamiętnik Wileński. — Londyn, 1972. S. 301.&lt;/ref&gt;. Тым часам яшчэ ў першай палове XIX ст. ураджэнцы Жамойці ([[Дыянізі Пашкевіч]], [[Людвік Юцэвіч]], [[Сыманас Даўкантас]] ды інш.) у сваіх этнаграфічных публікацыях пачалі задаваць эталёны [[летувісы|летувіскасьці]], якія пазьней пачалі выкарыстоўвацца іншымі дасьледнікамі дзеля ацэнкі адпаведнасьці «традыцыйнаму» і «этнічнаму». Значную ролю ў іх дасьледаваньнях адыграла канцэптуалізацыя «чыстых», «клясычных», «не закранутых вонкавымі ўплывамі» летувіскіх зямель. Лінгва-этнаграфічны калярыт Жамойці дазволіў выбудаваць значную адлегласьць ад «славянскага» і стварыць на аснове жамойцкага трывалы вобраз летувіскасьці з максымальным індэксам адрознасьці ад суседзяў&lt;ref&gt;Унуковіч Ю. Этнічная ідэнтыфікацыя і катэгарызацыя беларусаў і літоўцаў у ХІХ ст. // Białorutenistyka Białostocka. T. 12 (2020). S. 393.&lt;/ref&gt;. Менавіта на базе гістарычнай [[Жамойцкая мова|жамойцкай мовы]] — архаічных гаворак ваколіцаў [[Коўна]], [[Шаўлі|Шаўляў]] і [[Клайпеда|Клайпеды]] — у канцы XIX ст. утварылася сучасная [[летувіская мова]]&lt;ref name=&quot;Sviazynski209&quot;&gt;[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 209.&lt;/ref&gt;.

Прапаганда жамойцкай мовы і культуры практычна не знайшла падтрымкі сярод шляхты колішняга Вялікага Княства Літоўскага{{Заўвага|Сьведчаньне даволі спэцыфічнага стаўленьня да Жамойці ў асяродку тагачаснай літоўскай шляхты пакінула [[Габрыэля Пузына]] (1815—1869): «''Літва для Варшавы доўга была тым, чым дагэтуль была Гасконія для парыжанаў і чым, на жаль, Жамойць была для ліцьвінаў: гэта значыць, аб’ектам кпінаў альбо зьдзіўленьня, калі хтосьці з той гучнай і дзікай правінцыі выяўляўся разумнейшым за таго, хто яго высьмейваў''»&lt;ref&gt;Пузыня Г. Помста Літвінкі / Прадмова і пераклад Ірыны Багдановіч // [[Маладосьць (часопіс)|Маладосць]]. № 3 (688), 2011. С. 17.&lt;/ref&gt;. Бытаваньне ў літоўскім шляхецкім асяродзьдзі падобных поглядаў на Жамойць і жамойтаў таксама засьведчыў у сваім творы «Две сестры» (1865 год) былы прафэсар [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Павал Кукальнік||ru|Кукольник, Павел Васильевич}}: «''…і замест раўнапраўнага племені славянскага застанецца чэрнь з каўтуном, як жмудзіны ў Літве''» ({{мова-ru|«…и, вместо равноправного племени славянского, останется чернь с колтуном, как — жмудзины в Литве»|скарочана}})&lt;ref&gt;Военный сборник издаваемый по высочайшему повелению. Т. 61. — СПб, 1865. [https://books.google.by/books?id=dnhUAAAAYAAJ&amp;pg=RA1-PA145&amp;dq=zmudziny&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjTyqu11-L5AhUSqaQKHd8BCKAQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=zmudziny&amp;f=false С. 145].&lt;/ref&gt;}}. Летувіскую інтэлігенцыю і тых нешматлікіх зьбяднелых шляхцічаў, якія пачалі цікавіцца жамойцкімі гаворкамі і лічыць, што «літоўцы» — гэта жамойты, сярэдняя і заможная шляхта пачала называць «літваманамі»&lt;ref name=&quot;Buchowski-2006-26&quot;&gt;Buchowski K. [http://pbc.biaman.pl/Content/2045/litwomani_i_polonizatorzy.pdf Litwomani i polonizatorzy : mity, wzajemne postrzeganie i stereotypy w stosunkach polsko-litewskich w pierwszej połowie XX wieku]. — Białystok, 2006. S. 26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 137.&lt;/ref&gt; (хоць яшчэ ў 1859—1860 гадох іх азначалі больш дакладна — «жмудзінафіламі»{{Заўвага|{{мова-pl|«Są u nas pojedyncze, małoznaczące zachcenia raczej, aniżeli usiłowania, aby wyrobić jakąś narodowość żmudzką, oddzielną od polskiej. Sądzę jednak, że z téj strony żadna obawa nie grozi; więcej niżeli tych dziecinnych pretensyi żmujdzinofilów obawiaćby się można wpływu pisarzy, co pisząc po polsku, i dla polskiej publiczności na miano russofilów zarobili sobie»|скарочана}} з подпісам «''Z Litwy''»}}&lt;ref&gt;Roczniki polskie z lat 1857-1861. Т. 4: Rok 1860—1861. — Paryz, 1865. [https://books.google.by/books?id=v7cDAAAAYAAJ&amp;pg=PA273&amp;dq=%C5%BCmujdzinofil%C3%B3w&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjgg73Z8OL5AhWqxgIHHXZeD6QQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q&amp;f=false S. 273].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Czas. Nr. 222, 1859. [https://polona.pl/item/czas-r-12-no-222-28-wrzesnia-1859,Nzk3NTYxMTA/1/#info:search:%C5%BCmudzinofil%C3%B3w S. 1].&lt;/ref&gt;). Прытым яшчэ ў 1854 годзе на старонках часопіса {{Артыкул у іншым разьдзеле|Библиотека для чтения||ru|Библиотека для чтения}}, які рэдагаваўся прафэсарам-паліглётам [[Восіп Сянкоўскі|Восіпам Сянкоўскім]], выхадцам зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|віленскай]] шляхты і навучэнцам [[Менскі езуіцкі калегіюм|Менскага езуіцкага калегіюму]] і [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]], зьявілася крытычная нататка датычна называньня часткі жамойтаў «літвой» — пазьнейшых «[[Аўкштайты|аўкштайтаў]]»{{Заўвага|У 1855 годзе «Справочный энциклопедический словарь» зазначаў з удакладненьнем «''паводле найноўшых дасьледаваньняў''», што «''Жамойць ёсьць адным з двух плямёнаў, на якія падзяляецца Літва, і рэзка адрозьніваецца ад Літвы ўласнай''», з аналягічным удакладненьнем («''паводле найноўшых зьвестак''») паведамлялася колькасьць жамойтаў у Ковенскай губэрні, адзначаючы магчымасьць павялічэньня агульнай колькасьці жамойтаў за кошт летувісаў Аўгустоўскай губэрні, якія «''ўжываюць жамойцкую мову''»&lt;ref&gt;Справочный энциклопедический словарь. Т. 4. — СПб., 1855. [https://books.google.by/books?id=jStCAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Spravo%C4%8Dnyj+%C4%97nciklopedi%C4%8Deskij+Slovar%27:+Izd.+K.+Kraja&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiu0N7P37D8AhUhg_0HHbmDCMQQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%8C&amp;f=false С. 310—311].&lt;/ref&gt;. Нават у 1895 годзе народжаны ў ваколіцах Расенаў летувіскі гісторык [[Мечыслаў Давойна-Сільвястровіч]] у артыкуле «Жамойць» [[Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў|Геаграфічнага слоўніка Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў]] (том 14) хоць і азначаў «жамойцкімі» паветамі Шавельскі, Расенскі, Цельшаўскі і заходнюю частку [[Ковенскі павет (Расейская імпэрыя)|Ковенскага]] (да ракі [[Нявежа (Летува)|Нявежы]])&lt;ref&gt;Dowojna-Sylwestrowicz M. Żmudź // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|14к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV/795 S. 795].&lt;/ref&gt;, аднак прытым прызнаваў, што «''надзвычай цяжка вызначыць мяжу паміж летувісамі вышэйшымі [г. зв. „аўкштайтамі“] і ніжэйшамі, або жамойтамі, — з улікам браку этнаграфічных адрозьненьняў паміж імі''»&lt;ref&gt;Dowojna-Sylwestrowicz M. Żmudź // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|14к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV/802 S. 802].&lt;/ref&gt;.}}, абвешчаных «уласнымі літоўцамі», якія насяляюць «[[Аўкштота|Аўкштоту]]» — «Верхнюю або ўласную Літву»&lt;ref&gt;Библиотека для чтения. Том 123, 1854. [https://books.google.by/books?id=4vE6AQAAMAAJ&amp;pg=RA3-PA71-IA7&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%8E+%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwimv-aAqMPzAhUXSfEDHe9xC68Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%8E%20%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 28—29].&lt;/ref&gt;:
{|
|-
| {{пачатак цытаты}}
Я хачу яшчэ аддаць гістарычнай і філялягічнай крытыцы сябраў віленскага камітэту самы тэрмін Літва. Я не зусім разумею адрозьненьне, якое робяць яны ў адным і тым жа чудзкім народзе, паміж Літвою і Жамойцю. Мне здаецца, што дарма адну частку гэтага народа называюць Літвою, тады як іншай пакідаюць агульную і сапраўдную назву ўсяго народа, Жамойць. Абедзьве яны — тая ж Жамойць. Слова Літва зусім не літоўскае{{Заўвага|Тут — у сэнсе «летувіскае»}} і яно належыць столькі ж і яшчэ больш славянскай частцы ранейшага літоўскага гаспадарства, як і чудзкай. Калі жыхары чудзкай часткі адгукаюцца, што яны — Літува і што яны кажуць літувішкі, па-літоўску, гэта па-мне значыць толькі, што яны ўжываюць на свой асабісты рахунак агульную палітычную назву гаспадарства, а не сваю племянную назву. Гэтак жа цяперашнія Грэкі, Італьянцы і паўднёвыя Швайцарцы, таму, што некалі знаходзіліся пад рымскім валадарствам, выхваляюцца, нібыта яны — Рымляне і гавораць па-рымску (Romeі, Rumanі, Roman). Латышы, альбо Леты, чудзкія людзі аднаго кораня зь літоўскай Чудзьдзю, не называюць сябе Літвою; такім чынам, і сястра іхняя, літоўская Чудзь, этнаграфічна, ня мае права на гэтую назву. Уся яна — Жамогусы, Жамогі альбо Жамодзі, Сямогі альбо Сямодзі, адкуль ўтварыліся словы Жамойць і Самагіція. Латышы таксама называюць сябе Земме, Семме, а гэта значыць толькі «свая зямля» падобна таму, як Сома альбо Суомі, «свая зямля» Фінляндыя і Суомалайне, «людзі сваёй зямлі», Фіны, альбо Фінляндцы. [[Жмогусы|Жамогус альбо жмогус]] значыць — чалавек. Яны проста — людзі, а ня літоўцы. Вядома, што ў прыбалтыйскіх Чудзкіх пакаленьнях няма асобых назваў для іх моваў: кожнае запэўнівае, што яно гаворыць на мове ма-кіль, «мове зямлі». Як у літоўскай Чудзі, альбо Жамогусаў, відаць, не было асобай назвы дзеля народнай мовы, то яна тым больш ахвотна пагадзілася называць яе «літоўскай», што слова «Літва» было палітычным тытулам знакамітай дзяржавы, якой Чудзь гэтая належала.
{{арыгінал|ru|Я хочу еще подвергнуть исторической и филологической критике членов виленского комитета самый термин Литва. Я не совсем понимаю различие, которое делают они в одном и том же чудском народе, между Литвою и Жмудью. Мне кажется, что понапрасну одну часть этого народа называют Литвою, тогда как другой оставляют общее и настоящее название всего народа, Жмудь. Обе они — та же Жмудь. Слово Литва вовсе не литовское и оно принадлежит столько же и еще более славянской части прежнего литовского господарства, как и чудской. Если жители чудской части отзываются, что они — Литува и что они говорят литувишки, по-литовски, это по-мне значит только, что они употребляют на свой личный счет общее политическое название господарства, а не свое племенное название. Точно так же нынешние Греки, Валахи и южные Швейцарцы, потому, что некогда находились под римским владычеством, хвастаются, будто они — Римляне и говорят по римски (Romei, Rumani, Roman). Латыши, или Леты, чудские люди одного корня с литовскою Чудью, не называют себя Литвою; следовательно, и сестра их, литовская Чудь, этнографически, не имеет права на это название. Вся она — Жемогусы, Жемоги или Жемоди, Семоги или Семоди, откуда произошли слова Жмудь и Самогиция. Латыши также называют себя Земме, Семме, а это значит только «своя земля» подобно тому, как Сома или Суома, «своя земля» Финляндия и Суомалайне, «люди своей земли», Финны, или Финляндцы. Жемогус или жмогус значит — человек. Они просто — человеки, а не литовцы. Замечательно, что у прибалтийских чудских поколений нет особенных названий для их языков: каждое уверяет, что оно изъясняется на языке ма-киль, «языке земли». Как у литовской Чуди, или Жемогусов, вероятно, не было особенного названия для народного языка, то она тем охотнее согласилась называть его «литовским», что слово «Литва» было политическим титулом знаменитого государства, которому Чудь эта принадлежала.}}
{{канец цытаты}}
|}

[[Файл:Lithuanian (1850).jpg|значак|зьлева|Моўная мапа з этнаграфічнага атлясу ([[Лёндан]], 1850 г.): [[Ліцьвіны#Літоўская_мова|літоўская мова]] (''Lithuanian'') займае ўсю [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічную тэрыторыю беларусаў]] (ад [[Горадня|Горадні]] да [[Смаленск]]у), [[Летувіская мова|жамойцкая мова]] (''Samogitian'') — этнічную тэрыторыю [[Летувісы|летувісаў]]]]
{{Падвойная выява|справа|Žiamaytiszki (1879).jpg|108|Lietuwiszki (1879).jpg|106|Слоўнікі месяцаў з кніг, выдадзеных у 1879 годзе: апошняе ўласнае азначэньне жамойцкай мовы (налева) і новае яе азначэньне ўжо як [[Летувіская мова|летувіскай]] (направа)}}

Ужо ў час здушэньня [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня]] (1863—1864) расейскі начальнік «[[Паўночна-Заходні край|Паўночна-Заходняга краю]]» [[Міхаіл Мураўёў|Мураўёў-вешальнік]] ужыў захады да падтрымкі і прапаганды жамойцкай (летувіскай) мовы: 1 лютага 1864 году ў сваім цыркуляры ён дазволіў «''незалежна ад расейскай мовы навучаньне мове жамойцкай як мясцовай гаворцы, а таксама і катэхізму на гэтай мове''»{{Заўвага|{{мова-ru|«независимо от русского языка обучение языку жмудскому как местному наречию, а также и катехизису на этом языке»|скарочана}}}}, а 5 лютага 1865 году выдаў загад «''прапанаваць біскупу Валанчэўскаму, пад асабістым яго назіраньнем неадкладна распарадзіцца складаньнем зборніка або перакладу на жамойцкую мову пропаведзяў Бялабрэскага і Філіпецкага''»{{Заўвага|{{мова-ru|«предложить епископу Волончевскому, под личным его наблюдением немедленно распорядиться составлением сборника или перевода на жмудский язык проповедей Бялобрежского и Филипецкого»|скарочана}}}}&lt;ref name=&quot;Stalunas-2005&quot;&gt;Сталюнас Д. Идентификация, язык и алфавит литовцев в российской национальной политике 1860-х годов // Ab imperio. № 2, 2005. С. 225—254.&lt;/ref&gt;. Яшчэ напярэдадні паўстаньня ў 1862 годзе ў прадстаўленьні папячыцеля [[Віленская навучальная акруга|Віленскай навучальнай акругі]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Шырынскі-Шыхматаў|Аляксандра Шырынскага-Шыхматава|ru|Ширинский-Шихматов, Александр Прохорович}} да кіраўніка Міністэрства народнай асьветы Расейскай імпэрыі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Галаўнін|Аляксандра Галаўніна|ru|Головнин, Александр Васильевич}} адзначалася, што адной з мэтаў адкрыцьця школаў на Жамойці (пад якой найперш разумелася этнічна летувіская Ковенская губэрня) мусіць быць умацаваньне жамойцкай нацыянальнасьці зь бесьперапынным пераконваньнем тамтэйшых сялянаў, што яны жамойты і літоўцы (ліцьвіны) і што ўлады Расейскай імпэрыі жадаюць не [[Русіфікацыя|русіфікаваць]] іх, а наблізіць іхныя інтарэсы да інтарэсаў [[Расея|Расеі]]:
{{Цытата|На Жамойці — умацаваньне жамойцкай нацыянальнасьці, зусім не варожай Расеі і ўраду ў ніжэйшых пластах насельніцтва, і бесьперапыннае ўнушэньне сялянам, што яны не палякі, а жамойты і літоўцы, і што Расея не жадае зусім русіфікаваць іх, а хоча толькі зблізіць іх інтарэсы з інтарэсамі дзяржавы.
{{арыгінал|ru|На Жмуди — укрепление жмудской национальности, вовсе не враждебной России и правительству в низших слоях населения, и постоянное внушение крестьянам, что они не поляки, а жмудины и литовцы, и что Россия не желает вовсе обрусить их, а хочет только сблизить их интересы с интересами государства.}}
|Корнилов И. П. Русское дело в Северо-Западном крае: Материалы для истории Виленского учебного округа преимущественно в Муравьевскую эпоху. — С.-Петербург, 1901. С. 22.
}}

[[Файл:Littauischen Sprachgebiets (1876).jpg|значак|зьлева|Мапа абшару з часткова летувіскамоўным насельніцтвам, на якой Ковенская губэрня азначаецца Жамойцю ({{мова-de|Samogitien|скарочана}}), 1876 г.]]
{{Падвойная выява|справа|Программа преподавания жмудского языка в Поневежской учительской семинарии (1893).jpg|107|Программа жмудско-литовского языка (1893).jpg|107|Праграмы выкладаньня летувіскай мовы ў [[Панявеж|Панявескай]] настаўніцкай сэмінарыі: {{мова-ru|«Программа преподавания жмудского языка»|скарочана}} (налева), {{мова-ru|«Программа жмудско-литовского языка»|скарочана}} (направа)}}

Па здушэньні паўстаньня расейскія ўлады пачалі актыўна падтрымліваць [[Летувіскае нацыянальнае абуджэньне|летувіскі нацыянальны рух]] (усе дзеячы якога паходзілі з Жамойці, прытым у яе цяперашніх афіцыйных летувіскіх межах&lt;ref&gt;История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 124.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Паводле дасьледаваньня чэскага гісторыка [[Міраслаў Грох|Міраслава Гроха]], ніводзін зь летувіскіх дзеячоў ХІХ стагодзьдзя не нарадзіўся ў Вільні або на Віленшчыне&lt;ref name=&quot;Katlarcuk-2003&quot;&gt;[[Андрэй Катлярчук|Катлярчук А.]] [https://web.archive.org/web/20110721203044/http://arche.bymedia.net/2003-2/katl203.html Чаму беларусы не апанавалі літоўскай спадчыны] // [[ARCHE Пачатак]]. № 2 (25), 2003.&lt;/ref&gt;}}) у супрацьвагу моцным пазыцыям польскага руху за адраджэньне Рэчы Паспалітай&lt;ref name=&quot;Arlou-2012-348&quot;&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 348.&lt;/ref&gt;. Імпэрскі ўрад пачаў заахвочваць жамойцкія (летувіскія) асьвету і друк&lt;ref name=&quot;Katlarcuk-2003&quot;/&gt;, жамойцкую (летувіскую) мову зрабілі мовай навучаньня ў [[Мар’ямпаль]]скай дзяржаўнай вышэйшай вучэльні, якая стала цэнтрам падрыхтоўкі летувіскай эліты. Гэтую мову таксама выкладалі ў [[Сейны|Сейненскай]] і [[Сувалкі|Сувалкаўскай]] гімназіях. 7 лютага 1869 году віленскі архіяпіскап {{Артыкул у іншым разьдзеле|Макары (Булгакаў)||ru|Макарий (Булгаков)}} пісаў да обэр-пракурора [[Найсьвяцейшы ўрадавы сынод|Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі]] ([[Расейская праваслаўная царква|Маскоўскай царквы]]) «''Адны мы, расейцы, мусім клапаціцца не пра тое, каб русіфікаваць літоўцаў, а пра тое, каб захаваць і распрацоўваць іх мову, даць ім граматыку і слоўнік іх мовы і праз тое спрыяць падтрыманьню іх нацыянальнасьці…''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Одни мы, русские, должны заботиться не о том, чтобы обрусить литовцев, а о том, чтобы сохранить и разрабатывать их язык, дать им грамматику и словарь их языка и чрез то содействовать поддержанию их национальности…»|скарочана}}}}&lt;ref name=&quot;Stalunas-2005&quot;/&gt;. У 1885 годзе ў расейскай прэсе асьвятлялася наведваньне летувіскіх вучэльняў Ковенскай губэрні генэрал-губэрнатарам {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Каханаў|Іванам Каханавам|ru|Каханов, Иван Семёнович}}, калі той заахвочваў мясцовае насельніцта да летувіскай (жамойцкай) мовы, у тым ліку загадаў хлопчыку чытаць малітву «Ойча наш» па-летувіску: «''ты ліцьвін, дык навошта молісься па-польску, а не на сваёй мове?''» ({{мова-ru|«ты литвин, так зачем же молишься по-польски, а не на своем языке?»|скарочана}})&lt;ref&gt;Каблиц И. И. Интеллигенция и народ в общественной жизни России. — СПб., 1886. [https://books.google.by/books?id=VqkKAAAAIAAJ&amp;pg=PP3&amp;dq=%D0%BA%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D1%8A+%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%86%D1%96%D1%8F+%D0%B8+%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi9vc7jjo70AhXARPEDHdjOC58Q6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A&amp;f=false С. 224].&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Vilnia, Lidzkaja-Franciškanskaja. Вільня, Лідзкая-Францішканская (J. Bułhak, 1912).jpg|значак|зьлева|Шыльда летувіскай школы ({{мова-lt|Lietuviška mokykla|скарочана}}, {{мова-ru|Литовское училище|скарочана}}) на Лідзкай вуліцы ў цэнтры [[Вільня|Вільні]], 1912 год. Тым часам хоць-якія беларускія школы ў Расейскай імпэрыі заставаліся пад забаронай]]
[[Файл:Schamaiten (Samogitien) (D. Schäfer, 1916).jpg|значак|Фрагмэнт мапы «Землі і народы Эўропы» нямецкага гісторыка [[Дытрых Шэфэр|Дытрыха Шэфэра]] (1916 г.), на якой абшар [[летувісы|летувісаў]] мае подпіс «''Schamaiten (Samogitien)''»]]
[[Файл:Litauer (Schamaiten, Schmuden) (D. Schäfer, 1916).jpg|значак|Легенда да мапы Д. Шэфэра, дзе даецца некалькі назваў летувісаў: «''Litauer (Schamaiten, Schmuden'')»]]

Замацаваньне ў другой палове XIX ст. у афіцыйнай расейскай навуцы, ідэалёгіі і прэсе тэрміна «літоўцы» («ліцьвіны») выняткова за жамойцкім насельніцтвам{{Заўвага|Хоць яшчэ ў 1860-я гады, як прызнае сучасны летувіскі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Дарыюс Сталюнас||lt|Darius Staliūnas}}&lt;ref name=&quot;Stalunas-2005&quot;/&gt; «''…больш звыклымі для расейскай бюракратыі заставаліся іншыя [замест „літоўцаў“] паняцьці — „самагіцкае племя“, „жамойць“ або „жмудзіны“, „жамойцкі народ“, а мова — „жамоцкая“ або „самагіцкая“''» ({{мова-ru|«Хотя собственно термин „литовцы“ употреблялся довольно часто, более привычными для российской бюрократии оставались другие понятия — „самогитское племя“, „жмудь“ или „жмудины“, „жмудский народ“, а язык — „жмудский“ или „самогитский“»|скарочана}})}} прывяло да таго, што шляхта колішняга Вялікага Княства Літоўскага дзеля вонкавых дачыненьняў з расейскімі ўладамі пачала часьцей карыстацца тэрмінам «палякі», які ад пачатку быў палітонімам і зьвязваўся з ідэяй адраджэньня «Польшчы» — былой [[Канфэдэрацыя|канфэдэрацыйнай]] [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]&lt;ref&gt;[[Аляксандар Смалянчук|Смалянчук А.]] Паміж краёвасцю і нацыянальнай ідэяй. Польскі рух на беларускіх і літоўскіх землях. 1864 — люты 1917 г. — СПб., 2004. С. 115—124.&lt;/ref&gt;, хоць у прыватных зносінах паміж сабой і з уласна [[палякі|этнічнымі палякамі]] («караняжамі») выкарыстоўвала паралельна і тэрмін [[Ліцьвіны|«ліцьвіны» («літоўцы»)]], а балтамоўнае насельніцтва працягвала традыцыйна называць «жамойтамі»{{Заўвага|Напрыклад, гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Яўстах Іваноўскі||pl|Eustachy Iwanowski}} ў 1861 годзе пісаў, што [[ліцьвіны]] ўжываюць наступныя назвы да жамойтаў: ''Zmogosy, Zmujdziaki, Żmudź, Żmudzin''&lt;ref&gt;Iwanowski E. (Eu…… Heleniusz) Wspomnienia narodowe. — Paryż, 1861. [https://books.google.by/books?id=KNYRAAAAYAAJ&amp;pg=PA491&amp;dq=Zmogosy,+Zmujdziaki,+%C5%BBmud%C5%BA,+%C5%BBmudzin&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjv8obs1Y70AhW_Q_EDHUkUAAcQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=Zmogosy%2C%20Zmujdziaki%2C%20%C5%BBmud%C5%BA%2C%20%C5%BBmudzin&amp;f=false S. 491].&lt;/ref&gt;. Таксама францускі географ і гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Элізэ Рэклю||en|Élisée Reclus}} ў 5-м томе сваёй працы «Зямля і людзі» (1881 год) засьведчыў, што ў той час у Польшчы і Расеі ліцьвінамі ўсё яшчэ традыцыйна называлі [[беларусы|беларусаў]], тады як летувісаў — жамойтамі&lt;ref&gt;Reclus E. The universal geography: earth and its inhabitants. Vol. 5. — London, 1881. P. 256.&lt;/ref&gt;:
«''…нават цяпер яшчэ ў Польшчы, як і ў Расеі, „ліцьвінамі“ звычайна называюць беларускіх славянаў былой палітычнай Літвы, тады як літоўцам ва ўласным сэнсе даюць назву „жамойтаў“ альбо „жмудзінаў“''» («''…даже теперь еще в Польше, как и в России, „литвинами“ обыкновенно называют белорусских славян бывшей политической Литвы, тогда как литовцам в собственном смысле дают название „жмудов“ или „жмудинов“''»)&lt;ref&gt;Реклю Э. Земля и люди. Т. 5, вып. 2. — СПб., 1883. [https://books.google.by/books?id=bVQNAQAAMAAJ&amp;pg=PA124&amp;dq=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%8A+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjJ8eDcjNz0AhX0QvEDHZlqDAsQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%8A%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 124].&lt;/ref&gt;}}. Непрыняцьце новага значэньня тэрміна «літоўцы» прывяло да ўзьнікненьня ў канцы XIX — пачатку XX ст. і пэўнага пашырэньня сярод літоўскай шляхты (асабліва ў этнакантактавай зоне — у Віленскай губэрні, памежнай з асноўным масівам балтамоўнага насельніцтва — Ковенскай губэрняй) тэрміна «младалітоўцы» дзеля пазначэньня балтамоўнага насельніцтва, а дзеля ўласнага самавызначэньня — тэрмінаў «старалітоўцы» («стараліцьвіны»), «гістарычныя літоўцы» («гістарычныя ліцьвіны»), «міцкевічоўцы» (у знак салідарнасьці з тым значэньнем паняцьця «ліцьвіны», якое выкарыстоўваў [[Адам Міцкевіч]] у сваім творы «[[Пан Тадэвуш]]»){{Заўвага|У 1906 годзе ў газэце «[[Kurier Litewski]]» ([[:Файл:Starolitwin - Kuryer Litewski 1906 nr 146 s 1.jpg|№ 146, С. 1]]) зьявіўся артыкул «Мы і літоўцы» ({{мова-pl|My i litwini|скарочана}}), падпісаны крыптонімам «Старалітовец» ({{мова-pl|Starolitwin|скарочана}}), у якім аўтар спрабаваў папулярызаваць тэрмін «старалітоўцы» і прапаноўваў стварыць «Cтаралітоўскую партыю», якая б выяўляла інтарэсы карэннай літоўскай шляхты; тым часам летувіскую інтэлігенцыю (паводле аўтара — у большасьці псэўдаінтэлегінцыю), якая з падачы і пры падтрымцы расейскіх уладаў спрабавала манапалізаваць права на назву «літоўцы» ({{мова-pl|«Szowinizm ten jest owocem szkoły rosyjskiej, której wychowańcami są młodolitwini, mówiący nieraz lepiej po rosyjsku, niż po litewsku»|скарочана}}) прапаноўваў называць «младалітоўцамі» ({{мова-pl|młodolitwini|скарочана}}). Сярод іншага, тэрміналёгію «стараліцоўцаў» і «младалітоўцаў» у 1934 годзе выкарыстоўваў былы прэм’ер-міністар [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]] [[Раман Скірмунт]] у сваім артыкуле-нэкралёгу «Панны з Муру» пра [[Канстанцыя Скірмунт|Канстанцыю Скірмунт]] і Юзэфу Куржанеўскую, дзе адзначаў, што захапленьне Канстанцыяй Скірмунт «літваманіяй» не ўлічвала тое, што младалітоўцы звузілі паняцьце [[Літва старажытная|Літвы]] да свайго этнаграфічнага Ковенскага арэалу&lt;ref&gt;Skirmuntt R. [[:Файл:Slowo - 1934, nr 127 Roman Skirmunt - Panie z muru - p 3.jpg|Panie z Muru (III)]] // Słowo. Nr. 127, 1934. S. 3.&lt;/ref&gt;}}&lt;ref name=&quot;Buchowski-2006-26&quot;/&gt;&lt;ref&gt;История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 15.&lt;/ref&gt;.

У пачатку XX ст. летувіскі нацыянальна-дэмакратычны рух складаўся ў абсалютнай большасьці зь сялянаў або інтэлігенцыі і сьвятарства сялянскага паходжаньня, якія нарадзіліся ў [[Ковенская губэрня|Ковенскай губэрні]] — расейскай Жамойці. Гэта жамойцкі біскуп [[Антанас Баранаўскас]] (1835—1902), ксёндз [[Майроніс|Ёнас Майроніс]] (1862—1932), ксёндз [[Ёнас Басанавічус]], [[Пятрас Краўчунас]], [[Ёнас Вілейшыс]], [[Пятрас Вілейшыс]], [[Вацловас Біржышка]], [[Пеліксас Бугайлішкіс]], [[Андрус Булёта]], [[Юргіс Шайліс]], [[Казімерас Сьцяпонас Шайліс]] ды іншыя. Напярэдадні 1917 году ў ім было два кірункі — хрысьціянска-дэмакратычны, клерыкальны (імкненьне да пабудовы каталіцкай і кансэрватыўнай дзяржавы, дзе паноўнае становішча будзе займаць клір) і нацыяналістычны (нацыяналізм і дэмакратызм ва ўсіх галінах жыцьця, найбольш папулярны сярод сялянства)&lt;ref&gt;Смалянчук А. Паміж краёвасцю і нацыянальнай ідэяй. Польскі рух на беларускіх і літоўскіх землях. 1864 — люты 1917 г. — СПб., 2004. С. 337.&lt;/ref&gt;.

&lt;gallery caption=&quot;Жамойць на мапах да 1918 году&quot; widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Szamaiten (Samogitien) (H. Kieper, 1849).jpg|Жамойць (''Szamaiten, Samogitien''), з мапы 1849 г.
Samogitia (1855).jpg|Жамойцкая дыяцэзія, 1855 г.
Żmudź (Samogitia) (1904).jpg|Жамойць (''Żmudź'', ''Samogitia''), з мапы 1904 г.
Litwa i Białoruś (J. Bazewicz, 1916).jpg|«Літва і Беларусь» ({{мова-pl|«Litwa i Białoruś»|скарочана}}), асобныя ад Жамойці (''Żmujdź''), 1916 г.
&lt;/gallery&gt;

=== Найноўшы час ===
[[Файл:Samogitia (1919).jpg|значак|Мапа Жамойці (Жамойцкага біскупства) з [[Коўна]]м і [[Вількамір]]ам, 1919 г.]]

У 1918 годзе большая частка Жамойці ўвайшла ў склад [[Летувіская Рэспубліка (1918—1940)|міжваеннай Летувы]], фактычнай сталіцай якой стала [[Коўна]] — былая сталіца расейскай Жамойці ([[Ковенская губэрня|Ковенскай губэрні]]). Тым часам [[Летувіская Тарыба]] ня здолела ўлучыць у склад Летувы [[Вільня|Вільню]] і [[Віленскі край]] праз супраціў мясцовых жыхароў, якія ўтварылі [[Сярэдняя Літва|Сярэднюю Літву]] (1920—1922): напярэдадні паўстаньня народжаны на [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] генэрал [[Люцыян Жалігоўскі]] выдаў [[Польская мова|па-польску]] адозву да насельніцтва Вільні і Віленшчыны з заклікам «''выгнаць жамойтаў''»&lt;ref&gt;Żeligowski L. Zapomniane prawdy. — Londyn, 1943. S. 35.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Люцыян Жалігоўскі і яго паплечнікі лічылі сябе ліцьвінамі і славянамі, а летувісаў адмаўляліся прызнаваць за «літоўцаў» і называлі тое насельніцтва выняткова «жамойтамі» ({{мова-pl|Żmudzini|скарочана}}). У 1943 годзе Люцыян Жалігоўскі пісаў у сваіх успамінах пра выгнаньне зь Вільні адміністрацыі Летувы (1918—1920) і непрыняцьце новага сэнсу «літоўцаў», якія раней лічыліся літоўскай шляхтай «жамойтамі»: «''Напярэдадні маршу на Вільню, у [[Вярэнаў|Вярэнаве]], былі мы ня толькі палякамі — былі і літоўцамі. &lt;…&gt; Мы ўсе апэравалі даўнімі катэгорыямі. Пад словам „літовец“ мы разумелі паняцьце гістарычнай Літвы, Літву вялікіх мэтаў, вялікіх людзей, вялікай ідэі. Мы шанавалі нашыя традыцыі, нават попел Зьніча пад [[Касьцёл Сьвятых Станіслава і Ўладзіслава (Вільня)|Катэдрай]]. Нічога зь мінуўшчыны не пакінула сьледу, новаяўлены „літовец“ выявіўся ворагам… і чакаў прыезду на сталец літоўскі — Гогенцолерна, пад імем — о іронія — [[Міндаўгас II|Міндоўга ІІ]]. &lt;…&gt; Толькі мясцовыя людзі адкідалі ўсё, што звалася „літоўскім“. Ніхто не хацеў чуць пра навуку жамойцкай мовы, ніхто не прызнаваў „літоўскага“ ўрадніка, і ўсякая жанчына не хацела ісьці ў касьцёл, дзе служыў „літоўскі“ ксёндз. Чаму мы, адвечныя насельнікі Літвы, мусілі пазьбягаць той дарагой для нас назвы, а іншыя людзі, што ня маюць зь Літвой нічога супольнага, — называць сябе літоўцамі?»&lt;ref&gt;Żeligowski L. Zapomniane prawdy. — Londyn, 1943. S. 37, 41—42.&lt;/ref&gt;.}}. Гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Валяр’ян Мэйштовіч||pl|Walerian Meysztowicz}}, сын старшыні Часовай урадавай камісіі Сярэдняй Літвы [[Аляксандар Мэйштовіч|Аляксандра Мэйштовіча]], зазначаў у сваіх успамінах: «''Летувіскі нацыянальны рух зьвярнуўся да спадчыны Вялікага Княства Літоўскага. &lt;…&gt; Нават ня мелі для іх назвы. „Ліцьвіны — казаў пан Міхал Юхневіч — гэта [[Ягайла]], [[Ян Караль Хадкевіч|Хадкевіч]], [[Адам Міцкевіч|Міцкевіч]], [[Юзэф Пілсудзкі|Пілсудзкі]] і я, а вы ёсьць летувісамі“''»{{Заўвага|{{мова-pl|«Ruch narodowy litewski zgłosił się do dziedzictwa po Wielkim Księstwie Litewskim. &lt;...&gt; Nawet nie mieliśmy dla nich nazwy. „Litwini — mówił pan Michał Juchniewicz — to Jagiełło, Chodkiewicz, Mickiewicz, Piłsudski i ja, a wy to Lietuvisy“»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Meysztowicz W. Gawędy o czasach i ludziach. — Londyn — Łomianki, 2008. S. 26—27.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Żmudź (1920).jpg|значак|Жамойць у этнаграфічных межах летувісаў, фрагмэнт мапы былой [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], 1920 г.]]

У 1923 годзе ў [[Ковенскі павет|Ковенскім павеце]] летувісы складалі 56,7%, а ў самой Коўне — толькі 29,9%, палякаў у гэтым месьце было 31,5%, а жыдоў — 31,8%&lt;ref&gt;Starzyński S. Litwa: zarys stosunków gospodarczych. — Warszawa, 1928. S. 12—13.&lt;/ref&gt;. Значную частку буйных зямельных уласьнікаў складала шляхта-«старалітоўцы», якія валодалі 26% зямлі ў новай дзяржаве і палітычна арыентаваліся на міжваенную [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскую Рэспубліку]]&lt;ref&gt;История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 168.&lt;/ref&gt;. 15 лютага 1922 году ўлады Летувы прынялі закон аб зямельнай рэформе: нацыяналізавалася зямля ў супраціўнікаў незалежнасьці Летувы і шляхецкія маёнткі, нададзеныя ўладамі [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] з абшару скарбовых зямель, таксама вызначаўся максымум неад’емнай зямлі ў 80 га (з 1929 году — 150 га), што ліквідоўвала (шляхам прымусовай [[Парцэляцыя (эканоміка)|парцэляцыі]]) [[Лятыфундыя|лятыфундыі]], характэрныя раней для жамойцкіх земляў&lt;ref&gt;История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 168—169.&lt;/ref&gt;. Па [[Вайсковы пераварот у Летуве (1926)|вайсковым перавароце ў Летуве]] (сьнежань 1926 году) у краіне ўсталяваўся [[Аўтарытарызм|аўтарытарны рэжым]] на чале з прэзыдэнтам [[Антанас Сьмятона|Антанасам Сьмятонам]], які працягваў [[Летувізацыя|летувізацыю (жамайцізацыю)]] насельніцтва краіны, абмяжоўваў магчымасьці культурнага разьвіцьця на іншых мовах і ставіў перашкоды да заняцьця дзяржаўных пасадаў тым, хто не лічыў сябе летувісамі паводле нацыянальнасьці&lt;ref&gt;История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 192—193.&lt;/ref&gt;.

Па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]], калі ў 1944—1948 гадох каля 100 тысячаў жыхароў Вільні, сярод якіх большую частку складалі [[беларусы]]&lt;ref name=&quot;Arlou-2012-387&quot;&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 387.&lt;/ref&gt;, прымусілі запісацца палякамі і дэпартавалі ў [[Польская Народная Рэспубліка|камуністычную Польшчу]]&lt;ref name=&quot;Snyder-2004&quot;&gt;[[Тымаці Снайдэр|Снайдэр Т.]] [https://web.archive.org/web/20110728191528/http://www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/sna13?OpenDocument Частка 1 з кнігі «Рэканструяваньне нацыяў: Польшча, Украіна, Летува, Беларусь (1569—1999 гг.)»] // [[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]]. № 13, 2004.&lt;/ref&gt;, то толькі ў 1944—1946 гадох на іх месца прыбыла каля 100 тысячаў новых жыхароў з Жамойці. Увогуле, у адрозьненьне ад сталіцаў іншых савецкіх рэспублік, улады [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] дазволілі Летуве шматгадовую летувізацыю (жамайцізацыю) Вільні: калі [[Талін]] ці [[Рыга|Рыгу]] хутка апанавала расейскамоўная працоўная сіла, Вільню павольна засяляла жамойцкая вёска&lt;ref name=&quot;Katlarcuk-2003&quot;/&gt;.

Па аднаўленьні незалежнасьці Летувы ў 1990 годзе Жамойць разглядацца ўладамі краіны выняткова як этнаграфічны (этнакультурны) рэгіён, жыхары якога размаўляюць на адным з двух дыялектаў летувіскай мовы — на жамойцкім. У 2003 годзе ўлады Летувы ўсталявалі афіцыйныя межы этнаграфічнага рэгіёну «Жэмайція»&lt;ref name=&quot;Kascian-2009&quot;/&gt;. Зацьверджаныя на афіцыйным узроўні межы этнаграфічнага рэгіёну не супадаюць зь межамі [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], [[Жамойцкае біскупства|Жамойцкага біскупства]], [[Ковенская губэрня|Ковенскай губэрні]] або сучаснымі адміністрацыйнымі межамі Летувы, паводле афіцыйнай вэрсіі, гэтыя межы вызначылі на падставе пашырэньня жамойцкага дыялекту. Як заўважыў летувіскі этноляг Ж. Шакніс, мапы этнаграфічных рэгіёнаў Летувы (у адрозьненьне ад [[Латвія|Латвіі]], [[Эстонія|Эстоніі]] або [[Фінляндыя|Фінляндыі]]) вельмі доўгі час не друкаваліся нават у абагульняльных працах зь летувіскай этналёгіі&lt;ref name=&quot;Vnukovic-2021-42&quot;&gt;Внуковіч Ю. Вынаходніцтва этнаграфічных рэгіёнаў Беларусі і Літвы: параўнальная характарыстыка // Вестник Полоцкого государственного университета. № 1, 2021. С. 42.&lt;/ref&gt;.

Ад 1990-х гадоў у Летуве існуе жамойцкае культурнае грамадзтва — група, зацікаўленая ў захаваньні жамойцкай культуры і мовы, і [[Жамойцкі парлямэнт]] (літаральна парлямэнт Жамойці). Яны выступаюць за рэгіянальную аўтаномнасьць, і іх патрабаваньні засноўваюцца на гістарычных крыніцах. Гэтыя патрабаваньні часта ўлучаюць вяртаньне [[Клайпеда|Клайпеды]]. Жамойцкая група, узначаленая [[Юстынас Бурба|Юстынасам Бурбам]], мае невялікі сяброўскі склад. Таксама выдаецца газэта «''[[Жамойцкі парлямэнт (газэта)|Жамойцкі парлямэнт]]''».

== Сымбалі ==
[[Файл:Ziemia Żmudzka używa czarnego niedźwiedzia w białej obroży na czerwonem polu... Miasto naprzedniejsze Kowno w onej ziemi (1584).jpg|значак|Апісаньне гербу Жамойцкай зямлі з заўвагай, што найважнейшае места гэтай зямлі — [[Коўна]], 1584 г.]]

На [[Герб Жамойцкага староства|гербе Жамойці]] выяўляецца чорны мядзьведзь з срэбнымі кіпцюрамі, на сьцягу — жамойцкі герб на белым фоне. Гістарычна на Жамойць не пашыраўся літоўскі герб — [[Пагоня]], які быў афіцыйным гербам паветаў і ваяводзтваў адно ўласна Вялікага Княства Літоўскага&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-2009&quot;/&gt;. Жамойцкі герб, як мяркуецца, быў ва ўжытку некалькі стагодзьдзяў (паводле розных крыніцаў, упершыню зьявіўся ў XIV або XVI ст.). 

У 1920 годзе [[летувісы]] ўзялі за герб уласнай незалежнай дзяржавы варыянт гербу ВКЛ Пагоні — [[Герб Летувы|«Віціс»]] (упершыню названы так толькі ў 1884 годзе). Такім парадкам, прысваеньне літоўскага гербу мусіла падмацаваць прэтэнзіі маладой Летувіскай Рэспублікі на гістарычную пераемнасьць зь Вялікім Княствам Літоўскім. Аднак у 1930-я гады, калі [[Ліга Нацыяў]] фактычна прызнала адыход Віленшчыны зь [[Вільня]]й да [[Заходняя Беларусь|заходнебеларускага абшару]], у летувіскім друку загучалі прапановы зьмяніць назву дзяржавы на Жамойць — разам зь зьменай дзяржаўнага гербу на жамойцкага «Мядзьведзя»&lt;ref name=&quot;Arlou-2012-373&quot;&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 373.&lt;/ref&gt;. У 1935 годзе прэм’ер-міністар Летувіскай Рэспублікі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Тубаліс||lt|Juozas Tūbelis}} афіцыйна прызнаў не летувіскае (славянскае&lt;ref name=&quot;Arlou-2012-373&quot;/&gt;) паходжаньне Пагоні і паведаміў пра тое, што ідзе праца па стварэньні новага дзяржаўнага гербу. З усяго відаць, гэтую працу спынілі падзеі 1939—1940 гадоў&lt;ref&gt;{{Літаратура/Сфрагістыка і геральдыка Беларусі (1999)|к}} С. 155.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Скобла М. [https://web.archive.org/web/20110811153426/http://www.svaboda.org/PrintView.aspx?Id=872644 Анатоль Цітоў: «Гербу „Пагоня“ — 730 гадоў»], [[Радыё Свабода]], 31 студзеня 2008 г.&lt;/ref&gt;. 

21 ліпеня 1994 году ўрад [[Летува|Летувіскай Рэспублікі]] зацьвердзіў герб гістарычнай Жамойці і створаны на яго аснове сьцяг як сымбалі афіцыйнага этнаграфічнага рэгіёну «Жэмайція».

&lt;gallery caption=&quot;Гістарычныя выявы гербу Жамойці ў Вялікім Княстве Літоўскім&quot; widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Duchy of Samogitia Coat of Arms.png|1586 г.
Księstwo żmudzkie.jpg|XVII ст.
Žemaitija. Жамойць (1720).jpg|1720 г.
Herbarz Kaspra Niesieckiego Жемайтское староство-2.jpg|1743 г.
&lt;/gallery&gt;

== Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел ==
[[Файл:Liet-etno-regionai.png|міні|{{Легенда|#eafeea|Зацьверджаная на афіцыйным узроўні тэрыторыя летувіскага этнаграфічнага рэгіёну «Жэмайція»}}]]

Сучасны летувіскі этнаграфічны рэгіён «Жэмайція» разьмяшчаецца ў заходняй частцы краіны. У склад рэгіёну ўвайшлі муніцыпалітэт места [[Паланга|Палангі]], [[Рэтаўскае самакіраваньне|Рэтаўскае муніцыпальнае ўтварэньне]], [[Таўроскі раён]], [[Шылэльскі раён]], [[Шкудзкі раён]], [[Юрбурскі раён]], [[Мажэйкаўскі раён]], [[Крэтынскі раён]], [[Цельшыцкі раён]], [[Акмянскі раён]], [[Кельменскі раён]], [[Расенскі раён]], усходняя частка муніцыпалітэту места [[Клайпеда|Клайпеды]] і муніцыпалітэт [[Шылакарчмянскі раён|Шылакарчмянскага раёну]], заходняя частка [[Янаўскі раён (Ковенскі павет)|Янаўскага раёну]], а таксама муніцыпалітэт места [[Шаўлі|Шаўляў]].

Найбольшае места — Шаўлі, альбо [[Клайпеда]], калі апошняя разглядаецца ў складзе рэгіёну. Сталіцай Жамойці лічацца [[Цельшы]], хоць гістарычнай сталіцай (рэзыдэнцыяй жамойцкага біскупа) былі [[Варні|Варні (Меднікі)]]. Буйныя месты:
* [[Шаўлі]]
* [[Мажэйкі]]
* [[Цельшы]] — лічацца сталіцай
* [[Таўрогі]]
* [[Паланга]]
* [[Крэтынга]]

== Насельніцтва ==
{{Асноўны артыкул|Летувісы|Жамойты}}
[[Файл:Zemaiciu kletis, 2007-04-21.jpg|значак|Жамойцкая сялянская [[клець]]]]

Насельніцтва сучаснага летувіскага этнаграфічнага рэгіёну «Жэмайція» складае каля 0,5 млн чалавек. Гэта адзін з найбольш этнічна аднастайных рэгіёнаў краіны. Жыхары пераважна спавядаюць [[Каталіцкая Царква|рыма-каталіцтва]], хоць існуюць значныя [[Лютэранства|лютэранскія]] меншасьці на поўдні.

[[Файл:Hill of Crosses Siauliai.jpg|значак|Гара крыжоў каля [[Шаўлі|Шаўляў]]]]

Афіцыйная летувіская навука лічыць сучасных жамойтаў складовай этнаграфічнай групай летувісаў, адрознай ад гістарычных жамойтаў&lt;ref&gt;Kalnis P. Žemaičiai XXa. — XXIa. pradžia. — Vilnius, 2012. P. 412.&lt;/ref&gt;, якія разглядаюцца як асобнае летувіскае племя альбо як частка ўсходніх летувісаў&lt;ref&gt;Гудавичюс Э. История Литвы. Т. 1. — Москва, 2005. С. 23—24.&lt;/ref&gt;. Тым часам захаваліся сьведчаньні, што яшчэ ў канцы XIX ст. саманазва жамойць (жамойты) выходзіла далёка за межы сучаснага афіцыйнага этнаграфічнага рэгіёну «Жэмайція» і пашыралася на большую частку этнічнай тэрыторыі летувісаў. У прадмове да навуковага выданьня «Акты, издаваемые Виленскою археографическою коммиссиею» (1899 год) зьмяшчаўся агляд аўтарам [[Ковенская губэрня|Ковенскай губэрні]], якая займала тады ўсю тэрыторыю сучаснай [[Летува|Летувы]] на поўнач ад [[Коўна|Коўны]]: «''Ковенская губэрня ўся амаль заселеная карэннымі літоўцамі, якія край свой называюць Жамойць, а сябе [[жмогусы|жмогусамі]]''» ({{мова-ru|«Ковенская губерния вся почти сплошь заселена коренными литовцами, которые страну свою называют Жмудь, а себя жмогусами»|скарочана}}&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленскою археографическою коммиссиею // Акты Упитского гродского суда. — Вильна, 1899. [https://books.google.by/books?id=XeYDAAAAYAAJ&amp;pg=PR29&amp;dq=%D0%96%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjx1Yv_n8jzAhWIhv0HHVNpC7sQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&amp;q=%D0%96%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;f=false С. XXIX].&lt;/ref&gt;). Таксама ў 1893 годзе паведамлялася, што «''…Жамойць, або, як яна сама сябе называе, „сьвятая Жамойць“, засяляе шчыльнай масай мільёна ў два душ паўночную частку [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] і найбольшую частку Ковенскай і [[Сувалкаўская губэрня|Сувалкаўскай]]''» ({{мова-ru|«…Жмудь, или, как она сама себя называет, „святая Жмудь“, населяет плотной массой миллиона в два душ северную часть Виленской губернии и наибольшую часть Ковенской и Сувалкской»|скарочана}})&lt;ref&gt;Русское обозрение. Т. 4, 1893. [https://books.google.by/books?id=eeA6AQAAMAAJ&amp;pg=PA414&amp;dq=%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82,+%E2%80%9E%D1%81%D0%B2%D1%8F%D1%82%D0%B0%D1%8F+%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%8C%E2%80%9C,&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjOovDw0ev0AhWk_7sIHSTgDBwQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%2C%20%E2%80%9E%D1%81%D0%B2%D1%8F%D1%82%D0%B0%D1%8F%20%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%8C%E2%80%9C%2C&amp;f=false С. 414].&lt;/ref&gt;. Народжаны ў [[Смаленск]]у географ {{Артыкул у іншым разьдзеле|Сяргей Меч||ru|Меч, Сергей Павлович}} адзначаў (у тым ліку на падставе ўласнай вандроўкі ў 1894 годзе), што ў басэйне [[Нёман]]у [[беларусы]] называюць сябе [[Ліцьвіны|ліцьвінамі]], тым часам летувісаў «''больш за ўсё ў Ковенскай і Віленскай губэрнях, дзе яны вядомыя пад імём жмудзінаў''»{{Заўвага|{{мова-ru|«…белорусы (которые зовут себя… литвинами) &lt;…&gt; всего больше литовцев в Ковенской и Виленской губерниях, где они известны под именем жмудин»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Меч С. Россия. Географический сборник для чтения в семье и школе. Изд. 11. — Москва, 1910. [https://books.google.by/books?id=k4I6AQAAMAAJ&amp;pg=PA97&amp;dq=%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D1%83%D1%82%D1%8A+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjfg6jN3bf6AhXI4KQKHZadBoA4ChDoAXoECAoQAg#v=onepage&amp;q=%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D1%83%D1%82%D1%8A%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;f=false С. 97].&lt;/ref&gt;. Урэшце, яшчэ ў 1913 годзе зазначалася, што на поўдзень ад [[Дзьвінск]]у пачынаецца і цягнецца «''да пясковых берагоў Балтыйскага мора Жамойць Сьвятая, як называюць гэты край самі жамойты, і беларусы, і палякі, і нават нашчадкі лівонскіх крыжакоў-баронаў старажытныя нямецкія сем’і''»{{Заўвага|{{мова-ru|«…до песчаных берегов Балтийского моря — Жмудь Святая, как зовут этот край и сами жмудзины, и белорусы, и поляки, и даже — потомки ливонских крестоносцев-баронов, старинные немецкие семьи»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Жданов Л. Сгибла Польша! Т. 4. — СПб., 1913. [https://be-tarask.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%86%D1%8C&amp;action=submit С. 216].&lt;/ref&gt;.

== Мова ==
{{Асноўны артыкул|Летувіская мова|Жамойцкая мова}}
[[Файл:Zemaites muziejus Bukanteje.Zem.2007-08-23.jpg|значак|Музэй пісьменьніцы [[Жэмайце]] каля [[Плунгяны|Плунгянаў]]]]

Афіцыйная летувіская навука лічыць сучасную жамойцкую мову дыялектам летувіскай мовы, адрозным ад гістарычнай жамойцкай мовы{{Заўвага|Як піша [[Зігмас Зінкявічус]]: «''Тэрмін жамойты ў мінулым ня мае ніякага дачыненьня да цяперашняга дыялекту. &lt;…&gt; У XVII ст. пісьмовая мова, якая разьвілася на аснове мясцовага аўктайцкага дыялетку, называлася жамойцкай мовай. Сучасны жамойцкі дыялект пачаў называцца жамойцкім толькі па зьнікненьні старых адміністрацыйных адзінак… Носьбіты дыялекту… успадкавалі назву жамойты. Асноўнай прычынай узьнікненьня памянёнага дыялекту быў уплыў субтрату роднаснай куршаўскай мовы''»&lt;ref&gt;Zinkevičius Z. Žemaičių tarmės kilmės klausimu // Lietuvių etnogenezės. 1981. P. 17—18.&lt;/ref&gt;}}. Паводле тэорыі летувіскага мовазнаўцы [[Зігмас Зінкявічус|Зігмаса Зінкявічуса]]{{Заўвага|У 1993 годзе [[Зігмас Зінкявічус]] заклікаў замяніць навуковы тэрмін [[старабеларуская мова]] «больш карэктным» — «канцылярская славянская мова Літоўскай дзяржавы»&lt;ref&gt;[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.&lt;/ref&gt;}}, гістарычна (у кнігах XVII ст.) існавала тры варыянты пісьмовай летувіскай мовы — заходні (мова летувісаў у [[Прусія|Прусіі]] — «[[Малая Летува|Малой Летуве]]»), заснаваны на заходнежамойцкім дыялекце&lt;ref name=&quot;Dziarnovic-2012&quot;&gt;[[Алег Дзярновіч|Дзярновіч А.]] [https://web.archive.org/web/20220921214302/http://pawet.net/library/history/bel_history/dziarnovich/52c/%D0%9F%D0%BE%D1%88%D1%83%D0%BA%D1%96_%D0%90%D0%B9%D1%87%D1%8B%D0%BD%D1%8B%3A_%27%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%B2%D0%B0%27_%D1%96_%27%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%8C%27_%D1%83_%D1%81%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B9_%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%8F%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D1%96%D1%96.html Пошукі Айчыны: «Літва» і «Русь» у сучаснай беларускай гістарыяграфіі] // Палітычная сфера. № 18—19 (1—2), 2012. С. 30—53.&lt;/ref&gt;, блізкі да яго сярэдні, заснаваны на гаворках ваколіцаў [[Кейданы|Кейданаў]] (выкарыстоўваўся ў Жамойцкіх [[Жамойцкае староства|старостве]] і [[Жамойцкае біскупства|біскупстве]] Вялікага Княства Літоўскага і называўся жамойцкай мовай{{Заўвага|Факт называньня ў Вялікім Княстве Літоўскім мовы летувісаў (у тым ліку прускіх жамойтаў у «[[Малая Летува|Малой Летуве]]») ''жамойцкай'' яшчэ ў 1821 годзе засьведчыў нямецкі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёган Фатэр||en|Johann Severin Vater}} у сваёй працы «Die Sprache der alten Preussen»: &quot;''У мясцовасьцях, дзе жылі надровы і скалвы [&quot;Малая Летува&quot;]… да гэтага часу захавалася літоўская мова; там ёсьць друкаваныя біблія, граматыкі, слоўнікі, і менавіта яна вядомая ў пэўнай ступені выняткова пад імем літоўскай, у той час як у колішнім Вялікім Княстве Літоўскім мае назву жамойцкай''&quot; ({{мова-de|«In den Gegenden, wo ehemals die Nadrauer und Schalauer wohnten, d. i. von Memel, Tilse, Ragnit, Insterburg bis Gumbinnen, hat sich noch bis auf den heutigen Tag der Gebrauch der Litthauischen Sprache erhalten; die Bibel, Sprachlehren, Wörterbücher sind in derselben gedruckt, und sie ist es, welche gewissermassen ausschliesslich unter dem Namen der Litthauischen bekannt ist, während die des ehemals Grossherzogl. Litthauens den Namen der Schamaitischen führt»|скарочана}})&lt;ref&gt;Vater J. S. Die Sprache der alten Preussen. — Braunschweig, 1821. [https://books.google.by/books?id=bpJJAAAAcAAJ&amp;pg=PR12&amp;dq=den+Namen+der+Schamaitischen&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiSldqi1ej0AhVvgf0HHchpCSEQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=den%20Namen%20der%20Schamaitischen&amp;f=false S. XII].&lt;/ref&gt;. Пагатоў, у 1781 годзе гэта таксама засьведчыў нямецкі філёляг і гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Абрагам Пэнцэль||de|Abraham Jakob Penzel}}: &quot;''…шмат [&quot;літоўскіх&quot; кніг, якія аўтар прывёз у мясцовую бібліятэку з [[Кёнігзбэрг]]у] дадалося зь Вільні &lt;…&gt; дзе яна [&quot;літоўская мова&quot; — паводле прускіх кніг] называецца жамойцкай, бо гэтай мовай гавораць не ўва ўсім Вялікім Княстве Літоўскім, а толькі ў яго правінцыі, якая завецца Жамойцю''&quot; ({{мова-de|«Ich habe viel Litauisches, Lettisches, und Estonisches aus Königsberg mitgebracht; die zwey letztern Fächer nicht, aber das erstere sehr stark aus Wilna vermehrt, welches um desto merkwurdiger ist, weil das Litauische, welches man hier spricht, (man nennt es Samogitisch, weil diese Sprache nicht im ganzen Großherzogthum Litauen, sondern nur in der Provinz, die den Nahmen Schamaiten, Samogitia, führt, gesprochen wird,) merklich vom preußischen Dialekt abweicht, und theils mit rußischen, theils lettischen Worten durchspickt ist»|скарочана}})&lt;ref&gt;Journal zur Kunstgeschichte und zur allgemeinen Litteratur. 10. Theil, 1781. [https://books.google.by/books?id=mslbAAAAcAAJ&amp;pg=PA236&amp;dq=man+nennt+es+Samogitisch&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi3ytrc5uj0AhUBh_0HHQKID4MQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=man%20nennt%20es%20Samogitisch&amp;f=false S. 236].&lt;/ref&gt;}}) і ўсходні — уласна «летувіская мова». Адпаведна, першыя летувіскія кнігі, выдадзеныя [[Мікалай Даўкша|Мікалаем Даўкшам]], былі на сярэднім варыянце летувіскай мовы — жамойцкай мове, аднак ужо ў пачатку XVIII ст. (1705 год) усходні варыянт пісьмовай летувіскай мовы (уласна «летувіская мова»), што, паводле Зінкявічуса, грунтаваўся на прывіленскіх дыялектах, цалкам зьнік&lt;ref name=&quot;Kascian-2009&quot;/&gt;. Паводле азначанай тэорыі, сучасная летувіская мова ўтварылася ў канцы XIX ст. на базе гістарычнай жамойцкай мовы&lt;ref name=&quot;Sviazynski209&quot;/&gt;, а сучасная жамойцкая мова — склалася галоўным парадкам на аснове гаворак [[Куршы (народ)|куршаў]]&lt;ref&gt;Зинкявичюс, З. Откуда родом литовцы. — Вильнюс, 2006. С. 129.&lt;/ref&gt;.

== Турызм ==
[[Файл:Palanga Beach.jpg|значак|Пляж каля [[Паланга|Палангі]]]]

Турыстычны патэнцыял Жамойці вызначаюць культурныя асаблівасьці рэгіёну, хоць многія зь іх ёсьць асаблівасьцямі большай часткі Летувы. Гэта будаўнічыя традыцыі (маленькія капліцы, якія ставяцца як на зямлі, так і на слупах і дрэвах) і малыя архітэктурныя формы (разьбяныя фігуры сьвятых пры дарогах, аздобленыя крыжы, драўляныя слупы з майстэрскай разьбой).

Гара Крыжоў (за 12 км ад [[Шаўлі|Шаўляў]]) — мастацкая і хрысьціянская славутасьць Жамойці. Яшчэ з старажытных часоў у знак шчырай веры насельніцтва (асабліва сялянскае) ставіла ў кожнай вёсцы сымбалічныя драўляныя крыжы, а часам абстаўляла групамі крыжоў цэлыя пагоркі. Места [[Векшнэ]] ёсьць старажытным цэнтрам ганчарства. Захавалася багатая архітэктурная спадчына розных архітэктурных стыляў і пэрыядаў.

Карыстаецца папулярнасьцю Нацыянальны парк «Жамайція» (за 33 км ад [[Плунгяны|Плунгянаў]]). [[Паланга]] — буйны бальнеалягічны курорт, дзе на пясковых пляжах і дзюнах Балтыйскага ўзьбярэжжа спалучаецца хваёвы водар і морское паветра. У Паланзе таксама працуе музэй [[бурштын]]у, а ў [[Цельшы|Цельшах]] — рэгіянальны этнаграфічны музэй жамойцкага побыту.

[[Кальварыя Жамойцкая|Жамойцкая Кальварыя]] (празваная Новым [[Ерусалім]]ам) карыстаецца папулярнасьцю сярод пілігрымаў з усяго сьвету, дзякуючы свайму штогадоваму касьцельнаму фэсту (звычайна ладзіцца ў чэрвені або ліпені). Адзначаюцца і традыцыйныя народныя сьвяты. Існуюць аматарскія суполкі нэапаганцаў, якія ладзяць фальклёрныя фэсты і старажытныя абрады (дзень летняга сонцавароту, сьвята памінаньня продкаў, зімовая Каляда і г. д.).

&lt;gallery caption=&quot;Славутасьці афіцыйнага этнаграфічнага рэгіёну «Жэмайція»&quot; widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Panemune Castle Aerial.jpg|«[[Замак Гелгуда]]» ў Панямуні каля [[Юрбург]]у
Kraziu kolegija bursa.jpg|Езуіцкі калегіюм у [[Крожы|Крожах]], заснаваны [[Ян Караль Хадкевіч|Янам Каралем Хадкевічам]]
Varnių muziejus3.JPG|[[Музэй Жамойцкіх біскупаў]] у [[Варні|Варнях]] (у будынку былой духоўнай сэмінарыі)
Žemaičių Kalvarija Church 1, Lithuania - Diliff.jpg|Касьцёл у [[Кальварыя Жамойцкая|Жамойцкай Кальварыі]], збудаваны паводле праекту Аўгустына [[Касакоўскія|Касакоўскага]]
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Berzenai dvaras.jpg|Палац [[Гутэн-Чапскія|Чапскіх]] ва [[Ужвэнты|Ўжвэнтах]]
Plunges Oginskio dvaras.JPG|Палац [[Агінскія|Агінскіх]] у [[Плунгяны|Плунгянах]]
Palanga Palac Tyszkiewiczow.JPG|Палац [[Тышкевічы|Тышкевічаў]] у [[Паланга|Паланзе]]
Rietavo bažnyčia (2).jpg|Касьцёл у маёнтку Агінскіх [[Рэтаў|Рэтаве]]
&lt;/gallery&gt;

== Дадатковыя зьвесткі ==
* Назву «жамайтукасы» ({{мова-lt|Žemaitukai|скарочана}}), вытворную ад Жамойці, маюць маларослыя коні жамойцкай пароды, якіх клясыфікуюць як [[поні]] (маюць невысокі рост паміж 131 і 141 сантымэтраў у карку)&lt;ref&gt;Macijauskienė V. Žemaitukų veislės arklių kompleksinio vertinimo tobulinimas // Gyvulininkystė: Mokslo darba. Nr. 48, 2006. P. 16.&lt;/ref&gt;

== Глядзіце таксама ==
* [[Самбія]]
* [[Зэмгалія]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі|2}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі}}
* {{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)}}
* {{Літаратура/БЭ|6}}
* {{Літаратура/ЭВКЛ|1}}
* Дайліда А. [http://spampavac.by/files/downloads/pvkl.pdf Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі] / Рэц. [[Сяргей Тарасаў|С. Тарасаў]]. Аўтарскае выданне. — Менск, 2019. — 459 с.
* [[Алег Дзярновіч|Дзярновіч А.]] [http://belarus.kulichki.net/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=1797&amp;Itemid=70 Жамойць і Літва] // [[Наша Ніва]]. 22 чэрвеня 2013 г.
* Дубавец С., Сагановіч Г. [https://knihi.com/Siarhiej_Dubaviec/Starazytnaja_Litva_i_sucasnaja_Letuva.html Старажытная Літва і сучасная Летува] // {{Літаратура/З гісторыяй на Вы|2}}
* [[Кірыл Касьцян|Касьцян К.]], Васілевіч Г. [https://web.archive.org/web/20091221104014/http://arche.by/by/20/20/1239/ Спадчына ВКЛ вачыма беларускіх і летувіскіх гісторыкаў: поле для роўных магчымасьцяў?] // [[ARCHE Пачатак]]. № 11—12 (86—87), 2009. С. 292—303.
* {{Літаратура/Літва-Беларусь: гістарычныя выведы}}
* [[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]]. № 18, 7.05.1993. С. 14—15; № 19, 14.05.1993. С. 14—15.
* {{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы}}
* {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}}
* {{Літаратура/ЭГБ|3}}
* Buchowski K. [http://pbc.biaman.pl/Content/2045/litwomani_i_polonizatorzy.pdf Litwomani i polonizatorzy : mity, wzajemne postrzeganie i stereotypy w stosunkach polsko-litewskich w pierwszej połowie XX wieku]. — Białystok: Biblioteka Uniwersytecka im. Jerzego Giedroycia w Białymstoku, 2006. — 430 s.
* Dowojna-Sylwestrowicz M. Żmudź // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|14}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV/795 S. 795]—1807.
* Żeligowski L. [https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://history-belarus.by/images/img-figures/zeligowski/Zeligowski_Zapomnianae-prawdy.pdf Zapomniane prawdy]. — Londyn: F. Mildner &amp; Sons, 1943. — 43 p.
* {{Літаратура/ЭСБЭ|Самогиты|аўтар = Вольтер Э. |том = XXVIIIa|старонкі = 205—206}}
* История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс: Eugrimas, 2013. — 318 с {{ISBN|978-609-437-207-0}}.
* История Литовской ССР / А. Таутавичюс, Ю. Юргинис, М. Ючас и др.; Ред. колл. Б. Вайткявичюс (отв. ред.) [и др.]. — Вильнюс: Мокслас, 1978. — 676 с.
* {{Літаратура/ЭСБЭ|Жмудь|аўтар = Рудаков В. |том = XII|старонкі = 27}}
* Соколов Н. И. Святая Жмудь // Вестник Западной России. Т. 2, 1865. С. 222—253.
* Соколов Н. И. Святая Жмудь // Вестник Западной России. Т. 3, 1865. С. 1—21.
* Сталюнас Д. Идентификация, язык и алфавит литовцев в российской национальной политике 1860-х годов // Ab imperio. № 2, 2005. С. 225—254.

== Вонкавыя спасылкі ==
* [[Іван Саверчанка]], [[Зьміцер Санько]], [https://knihi.com/Ivan_Saviercanka/150_pytanniau_i_adkazau_z_historyi_Bielarusi.html#chapter97 Як здарылася, што Жамойць пачала называцца Літвою?], [[Беларуская Палічка]]

{{Рэгіёны Летувы}}
{{Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Вялікага Княства Літоўскага}}
{{Жамойцкі дыспут}}

{{Добры артыкул}}
[[Катэгорыя:Жамойць| ]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Летувы]]
[[Катэгорыя:Рэгіёны Летувы]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Лівонскага ордэна]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Тэўтонскага ордэна]]
[[Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Вялікага Княства Літоўскага]]</text>
      <sha1>ij4ldhaubi2d8267aqn21cfyx408h8p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ліцьвіны</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41905</id>
    <revision>
      <id>2679225</id>
      <parentid>2679112</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T20:15:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund</username>
        <id>97932</id>
      </contributor>
      <comment>/* Літаратура */</comment>
      <origin>2679225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="664517" sha1="bagi64eljbovxlk6ylql12i1ahcmokb" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні|тып=варыянты|Ліцьвіны (неадназначнасьць)|Літоўцы (неадназначнасьць)}}
[[Файл:Lićviny. Ліцьвіны (1903).jpg|значак|Ліцьвіны ў [[Беларускі нацыянальны строй|народных строях]], канец XIX — пачатак XX ст.]]

'''Ліцьвіны'''&lt;ref name=&quot;BKP-2005&quot;&gt;{{Літаратура/Беларускі клясычны правапіс (2005)}}&lt;/ref&gt; ('''літвіны'''&lt;ref name=&quot;BKP-2005&quot;/&gt;, '''літва'''; {{мова-be-old|литвины|скарочана}}&lt;ref name=&quot;ESBM-6&quot;&gt;{{Літаратура/ЭСБМ|6к}} С. 12.&lt;/ref&gt;) — назва тытульнага народу [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], гістарычнае найменьне і [[Эндаэтнонім|саманазва]] [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|беларусаў эпохі ВКЛ]]{{Заўвага|Гісторык [[Анатоль Астапенка]] ў сваёй доктарскай дысэртацыі, абароненай 26 красавіка 2021 годзе ў [[Кіеўскі нацыянальны ўнівэрсытэт імя Тараса Шаўчэнкі|Кіеўскім нацыянальным унівэрсытэце імя Тараса Шаўчэнкі]] (спэцыяльнасьць — [[этналёгія]]), падкрэсьлівае: «''мова „Літвы“ сярэднявечча — беларуская, а „ліцьвін“ — гэта назва беларуса таго часу''»&lt;ref&gt;Остапенко А. В. [https://shron1.chtyvo.org.ua/Ostapenko_Anatolii/Etnichni_faktory_u_protsesakh_formuvannia_biloruskoho_narodu_ta_natsii.pdf?PHPSESSID=m47mi2g6psl5t9sjten73f21f1 Етнічні фактори у процесах формування білоруського народу та нації : автореф. дис. … д-ра іст. наук] : [спец.] 07.00.05 «Етнологія» / Остапенко Анатолій Володимирович ; Київський нац. ун-т ім. Тараса Шевченка. — Захищена 26.04.2021. — Київ, 2021. С. 114.&lt;/ref&gt;}}, якая ўжывалася поруч з [[Русіны (гістарычны этнонім)|русінамі]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Беларусы: У 13 т.|4к}} С. 46, 96.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гістарычны шлях беларускай нацыі і дзяржавы|2к}} С. 5, 19.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Arlou-2012-156&quot;&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 156.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Багдановіч А. Да пытання аб ужыванні назвы «Русь» на тэрыторыі Беларусі ў XIV—XVI стст. // Веснік Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Серыя 3, Гісторыя. Філасофія. Паліталогія. Сацыялогія. Эканоміка. Права. № 1, 1996. С. 3—5.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Гісторыя Беларусі. У 2 ч. Ч. 1. Са старажытных часоў да канца XVIII ст.: Курс лекцый. / [[Іван Крэнь|І. Крэнь]], [[Іван Коўкель|І. Коўкель]], [[Сьвятлана Марозава|С. Марозава]], С. Сяльверстава, І. Фёдараў. — {{Менск (Мн.)}}: РІВШ БДУ, 2000. С. 320—321.&lt;/ref&gt;. Па [[Крэўская унія|Крэўскай уніі]] «ліцьвінамі» называліся каталікі ВКЛ у [[канфэсія|канфэсійным]] сэнсе, а таксама ўсё жыхарства ў нацыянальным сэнсе, «русінамі» ў ВКЛ называліся пераважна праваслаўныя ў канфэсійным сэнсе; таксама праваслаўныя жыхары ВКЛ называліся «ліцьвіны рускае веры», «ліцьвіны грэчаскага закону людзі» і да т. п.&lt;ref&gt;Этнаграфія беларусаў. Гістарыяграфія, этнагенез, этнічная гісторыя. / рэд. кал. В. Бандарчык і інш. — {{Менск (Мінск)}}, 1985. С. 81.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Ігар Чаквін|Чаквін І.]] Формы этнічнага і нацыянальнага самавызначэння беларускага насельніцтва XIV—XVIII ст. (да праблемы станаўлення нацыянальнай самасвядомасці беларусаў) // Усебеларуская канферэнцыя гісторыкаў. Мінск, 3—5 лютага 1993 года. Ч. I. — {{Менск (Мн.)}}, 1993. С. 48.&lt;/ref&gt; Паводле энцыкляпэдыі «[[Этнаграфія Беларусі (энцыкляпэдыя)|Этнаграфія Беларусі]]» 1989 году, 4-га тому [[Энцыкляпэдыя гісторыі Беларусі|Энцыкляпэдыі гісторыі Беларусі]] (1997 год) і 9-га тому [[Беларуская энцыкляпэдыя|Беларускай энцыкляпэдыі]] (1999 год), гэта назва жыхароў Вялікага Княства Літоўскага, пераважна заходніх [[беларусы|беларусаў]] і ўсходніх [[летувісы|летувісаў]] у XIV—XVIII стагодзьдзях, якая ў XVI—XVIII стагодзьдзях набыла гучаньне [[палітонім]]у — дзяржаўна-палітычнага вызначэньня ўсяго насельніцтва Вялікага Княства Літоўскага&lt;ref name=&quot;Zajkouski-Cakvin-1997&quot;&gt;[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]], [[Ігар Чаквін|Чаквін І.]] Літвіны // {{Літаратура/ЭГБ|4к}} С. 382.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cakvin-1999&quot;&gt;[[Ігар Чаквін|Чаквін І.]] Літвіны // {{Літаратура/БЭ|9к}} С. 314.&lt;/ref&gt;. У XVI—XVIII стагодзьдзях назва «ліцьвіны» была найбольш абагульняльнай этнанімічнай формай самасьвядомасьці літоўскага (беларускага) [[народ]]у і адлюстроўвала найбольш шырокі ўзровень яго нацыянальнае кансалідацыі&lt;ref&gt;[[Ігар Чаквін|Чаквін І.]] Формы этнічнага і нацыянальнага самавызначэння беларускага насельніцтва XIV—XVIII ст. (да праблемы станаўлення нацыянальнай самасвядомасці беларусаў) // Усебеларуская канферэнцыя гісторыкаў. Мінск, 3—5 лютага 1993 года. Ч. I. — {{Менск (Мн.)}}, 1993. С. 48—49.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Чаквин И. В. Избранное: теоретические и историографические статьи по этногенезу, этническим и этнокультурным процессам, конфессиональной истории белорусов. — Минск: Беларуская навука, 2014. С. 172, 176.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Lićviny. Ліцьвіны (1907).jpg|значак|Ліцьвіны ў народных строях, канец XIX — пачатак XX ст.]]

Дзеля вызначэньня беларусаў назва «ліцьвіны»{{Заўвага|[[Славянскія мовы|Славянізаванае]] вызначэньне «ліцьвіны» адрозьнівалася ад саманазвы ўласна [[летувісы|летувісаў]], якая гучала як «lietuwis», «lietuwai», «lietuwininkas»&lt;ref name=&quot;Kren-Koukiel-Marozava-2000-320&quot;&gt;Гісторыя Беларусі. У 2 ч. Ч. 1. Са старажытных часоў да канца XVIII ст.: Курс лекцый. / [[Іван Крэнь|І. Крэнь]], [[Іван Коўкель|І. Коўкель]], [[Сьвятлана Марозава|С. Марозава]], С. Сяльверстава, І. Фёдараў. — {{Менск (Мн.)}}: РІВШ БДУ, 2000. С. 320.&lt;/ref&gt;}} шырока ўжывалася яшчэ ўсё XIX стагодзьдзе і захоўваецца ў сучасным частковым ужытку ў якасьці саманазвы вясковага жыхарства [[Беларусь|Беларусі]]&lt;ref name=&quot;Cakvin-1985&quot;&gt;[[Ігар Чаквін|Чаквін І.]] Гістарычная этнаніміка Палесся // Весці Акадэміі навук Беларускай ССР. — Серыя грамадскіх навук. № 4, 1985. С. 79—80.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Беларуска-расейскі слоўнік (2020)}} С. 697.&lt;/ref&gt;. Як адзначае беларускі гісторык [[Уладзімер Аляксеевіч Арлоў|Уладзімер Арлоў]] у кнізе «[[Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае]]», «''Мы — беларусы, але мы і ліцьвіны, спадкаемцы гісторыі і культуры магутнай эўрапейскай дзяржавы — Вялікага Княства Літоўскага''»&lt;ref name=&quot;Arlou-2012-161&quot;&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 161.&lt;/ref&gt;.

== Назва ==
[[Файл:Litva. Літва (1009).jpg|значак|Першы пісьмовы ўпамін [[Літва|Літвы]] ({{мова-la|«Litua»|скарочана}} — чытаецца як «Літва»), 1009 г.]]
{{Асноўны артыкул|Літва}}

Назва «літвін» (наймя ў такой форме — «литвин», «Litwini») вядома ў розных крыніцах ад XIII стагодзьдзя: у [[Русіны|рускамоўных]] («''съ Лукою съ Литвиномъ''» — у [[Сафійскі першы летапіс|Сафійскім першым летапісе]] пад 1267 годам&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 5. — СПб., 1851. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=f9pQAAAAcAAJ&amp;q=%D1%81%D1%8A+%D0%9B%D1%83%D0%BA%D0%BE%D1%8E+%D1%81%D1%8A+%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D1%81%D1%8A%20%D0%9B%D1%83%D0%BA%D0%BE%D1%8E%20%D1%81%D1%8A%20%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D1%8A&amp;f=false С. 192].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Лурье Я. С. Общерусские летописи XIV—XV вв. / АН СССР, Ин-т рус. литературы (Пушкинский дом). — Л., 1976. С. 77.&lt;/ref&gt;; «''сіи [[Андрэй (япіскап цьвярскі)|Андрѣи]] бяше родомъ Литвинъ''» — у [[Траецкі летапіс|Траецкім летапісе]] пад 1289 годам&lt;ref&gt;Троицкая летопись. Реконструкция текста. Изд. М. Д. Присёлков. — М. — Л., 1950. С. 344—345.&lt;/ref&gt;, «''литвин родом''» у [[Жыціе|жывоце]] [[Даўмонт Пскоўскі|Даўмонта Пскоўскага]] першай трэці XIV стагодзьдзя&lt;ref&gt;Лосева О. В. Жития русских святых в составе древнерусских Прологов XII — первой трети XV веков. — М., 2009. [https://books.google.by/books?id=9abSAAAAQBAJ&amp;pg=PA200&amp;dq=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%BC%D1%8A%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjchJnemq78AhWNiP0HHWRNCiA4KBDoAXoECAQQAg#v=onepage&amp;q=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A%20%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%BC%D1%8A%22&amp;f=false С. 199—201].&lt;/ref&gt;, «''Василко литвинъ''» — у [[Наўгародзкая рэспубліка|наўгародзкай]] грамаце 1370-х гадоў&lt;ref&gt;Зализняк А. А. Древненовгородский диалект. 2-е изд. — М., 2004. С. 617.&lt;/ref&gt;), а таксама ў шматлікіх лацінамоўных крыніцах, як літоўскіх, так і з суседніх Літве краінаў (''Litowini'' — [[Кроніка Лівоніі Генрыха Латвійскага|хроніка Генрыка Латвійскага]] пад 1221 годам&lt;ref&gt;Monumenta Germaniae Historica inde ab anno Christi quingentesimo usque ad annum millesimum et Quingentesimum: Scriptorum. T. 23. — Hannoverae, 1874. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=_7WxF4HYgXcC&amp;q=Lito#v=snippet&amp;q=Lito&amp;f=false P. 314].&lt;/ref&gt;; ''Letvinis'' — [[Хроніка Лівоніі Германа Вартбэрга|хроніка Вартбэрга]] пад 1236 годам&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8H8OAAAAYAAJ&amp;q=Letvinis#v=snippet&amp;q=Letvinis&amp;f=false S. 33].&lt;/ref&gt;; ''Letwinis'' — у акце судовага працэсу [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага ордэну]] з Казімерам Куяўскім 1259 году; ''rex Litwinorum'' — у (імаверна, падробленай [[Крыжакі|крыжакамі]]) грамаце [[Міндоўг]]а 1261 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 43.&lt;/ref&gt;; ''Littwini'' — у лісьце [[Інфлянцкі ордэн|ліфлянцкіх]] біскупаў 1277 году&lt;ref&gt;Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 1. — Reval, 1853. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=hDoPAAAAYAAJ&amp;q=Littwini#v=snippet&amp;q=Littwini&amp;f=false S. 565].&lt;/ref&gt;; ''Lethwinorum'' — у крыжацкім лісьце 1298 году&lt;ref&gt;Chodynicki K. Próby zaprowadzenia chrześcijaństwa na Litwie przed r. 1386. // Przegląd Historyczny. T. 18, z. 3, 1914. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=BtFBAAAAYAAJ&amp;q=Lethwinorum#v=snippet&amp;q=Lethwinorum&amp;f=false S. 261].&lt;/ref&gt;; ''litwini'' — у лісьце вармійскага біскупа 1323 году&lt;ref&gt;Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 2. — Reval, 1855. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=4zoPAAAAYAAJ&amp;q=litwini+1323#v=snippet&amp;q=litwini%201323&amp;f=false S. 157—158].&lt;/ref&gt;; ''LETHVINORVM'' — на пячаці вялікага князя [[Гедзімін]]а 1323 году&lt;ref&gt;Gumowski M. Pieczęcie Ksiązat Litewskich // Ateneum Wileńskie. Zesz. 3—4, 1930. S. 696.&lt;/ref&gt;; ''Litwini'' — у лісьце тэўтонскага магістра 1331 году&lt;ref&gt;Kwartalnik historyczny. R. 19. — Lwów, 1905. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=pVnpAAAAMAAJ&amp;q=Litwini+crucis+Christi+inimicis#v=snippet&amp;q=Litwini%20crucis%20Christi%20inimicis&amp;f=false S. 40].&lt;/ref&gt; ды іншых)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 38, 51, 52, 59, 64, 78, 361.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Мовазнаўца [[Ян Станкевіч]] зьвяртае ўвагу на тое, што лацінскае ''Lythwanos'' паходзіць ад вялікалітоўскай (беларускай) формы «Літва», а не балтыйскай «Летува», гэтак жа лацінскае ''Litwinorum'' (1330 год) паходзіць ад вялікалітоўскага «літвін»&lt;ref&gt;[[Ян Станкевіч|Станкевіч Я.]] Нарысы зь гісторыі Вялікалітвы-Беларусі // Станкевіч Я. Гістарычныя творы. — {{Менск (Мн.)}}, 2003. С. 638, 641.&lt;/ref&gt;}}.

Найстарэйшы вядомы ліст з азначэньнем «літвін» у [[Старабеларуская мова|старабеларускай мове]] — арыгінал&lt;ref&gt;Карский Е. Ф. Труды по белорусскому и другим славянским языкам. — М., 1962. С. 443.&lt;/ref&gt; ярлыка ардынскага цара [[Тахтамыш|Тактамыша]] каралю [[Ягайла|Ягайле]] 1393 году («''Вы пак послали есте к нам посла вашего '''литвина''' на имя [[Нявойст|Невойста]]''»)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} Дадатак №34.&lt;/ref&gt;.

Традыцыйнае гістарычнае беларускае вымаўленьне гэтай назвы (у якім знайшла адлюстраваньне такая адметная ўласьцівасьць беларускай мовы, як [[Цеканьне|цеканьне]]{{Заўвага|У 1911 годзе прыводзілася сьведчаньне сьвятара ў [[Выступовічы|Выступовічах]] на поўдні [[Палесьсе|Палесься]] — на [[беларусы|беларуска]]-[[Украінцы|ўкраінскім]] этнічным памежжы — што тамтэйшыя сяляне «''[раней] такъ, якъ ліцвіны &lt;…&gt; [[Дзеканьне|дзікалы]] і [[Цеканьне|цікалы]]''»&lt;ref&gt;Каминский В. А. Отчет о поездке в Волынское Полесье // Известия Отделения русского языка и словестности Императорской академии наук. Т. XVI, кн. 3, 1911. [https://books.google.by/books?id=epQqAQAAMAAJ&amp;pg=RA1-PA88&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8B&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi1tLettczzAhUkSfEDHd_MCTQQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8B&amp;f=false С. 88].&lt;/ref&gt;}}) засьведчыў у 1870 годзе [[Іван Насовіч]] у [[Слоўнік Насовіча|сваім слоўніку]]: «''Кузьма и Дземьянъ два Лицвины, принешли горшочекъ [[Бацьвіньне|боцвиння]]''» (з народнай песьні)&lt;ref name=&quot;Nasovic-1870-31&quot;&gt;Носович И. Словарь белорусского наречия. — СПб., 1870. [https://books.google.by/books?id=tRsOdAcJl5MC&amp;pg=PA31&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8B&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi1tLettczzAhUkSfEDHd_MCTQQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8B&amp;f=false С. 31].&lt;/ref&gt;. Яшчэ ў [[Лацінская мова|лацінскім]] дакумэнце 1323 году форма «''Lecwinorum''» значылася ў тытуле вялікага князя [[Гедзімін]]а&lt;ref&gt;Codex diplomaticus Lithuaniae, 1253—1433. — Vratislaviae, 1845. [https://books.google.by/books?id=G-ItQP7DyhkC&amp;pg=PA33&amp;dq=Gedemundi+Regis+Lecwinorum&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiPxazty5D8AhULhv0HHQQnBR0Q6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=Gedemundi%20Regis%20Lecwinorum&amp;f=false P. 33].&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама ў пасланьні [[Папа|Папы]] [[Аляксандар IV (папа рымскі)|Аляксандра IV]] ад 1257 году датычна ліцьвінаў значыцца форма ''Licwan''&lt;ref&gt;[http://starbel.by/dok/d351.htm Первое послание папы Александра IV о крестовом походе против литвинов и ятвягов (1257)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;}}, тым часам напісаньне «''Литьвинъ''» ёсьць у прывілеі вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 1561 году&lt;ref&gt;Макараў М. Ад пасада да магдэбургіі: прававое становішча насельніцтва местаў Беларускага Падзвіння ў XIV ― першай палове XVII ст. — Мінск, 2008. С. 186.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама ў старых літоўскіх (беларускіх) тэкстах часам адлюстроўвалася мяккае вымаўленьне «ў Ліцьве» ({{мова-be-old|«в (у) Литьве»|скарочана}})&lt;ref&gt;Булахаў М. Практыкаванні і матэрыялы па курсу гісторыі беларускай мовы. — {{Менск (Мн.)}}, 1969. [https://books.google.by/books?id=S9UfAAAAMAAJ&amp;q=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D1%8C%D0%B2%D0%B5%22&amp;dq=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D1%8C%D0%B2%D0%B5%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjzmb3wvvz8AhW_if0HHXeBAiIQ6AF6BAgBEAI С. 36].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/ГСБМ|5к}} [https://archive.org/details/HSBM_05.pdf/page/n31/mode/2up?q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D1%8C%D0%B2%D0%B5 С. 67].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/ГСБМ|36к}} [https://archive.org/details/HSBM_36.pdf/page/368/mode/2up?q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D1%8C%D0%B2%D0%B5 С. 368].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://gulevich.net/statiy.files/a/a8.files/LietuvosMetrika_Kn-4(1479-1491).pdf?fbclid=IwAR0Z3kPdST17VboFICNGfKH6UC11-n1astq88PTlRhXh9hqgqtJUmwp2Nfk Lietuvos Metrika. Knyga Nr. 4 (1479—1491)]. — Vilnius, 2004. P. 70.&lt;/ref&gt;}}, а напісаньне «''Лицвин''» сустракаецца ў Рэестры расходаў места [[Магілёў|Магілёва]] за 1688 год&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 5. — Витебск, 1874. [https://web.archive.org/web/20250124104620/https://viewer.rusneb.ru/ru/000199_000009_003871106?page=96&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 93].&lt;/ref&gt;, аднак звычайна ў [[Старабеларуская мова|старых беларускіх тэкстах]] цеканьне — як і [[Дзеканьне|дзеканьне]] — не адлюстроўваліся пры напісаньні. Апроч Івана Насовіча, бытаваньне сярод беларусаў формы «ліцьвіны» засьведчылі: пісцовая кніга [[Гарадзенская эканомія|Гарадзенскай эканоміі]] (1558 год&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Hvt6OUpCnNoC&amp;q=Liczwin#v=snippet&amp;q=Liczwin&amp;f=false С. 267—268].&lt;/ref&gt;), інвэнтар [[Люцын]]скага староства (1765 год&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской. Вып. 31. — Витебск, 1903. [https://books.google.by/books?id=DpJOAQAAMAAJ&amp;pg=PA312&amp;dq=licwin&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjXpv2tsf78AhVrh_0HHYZ3Ch4Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&amp;q=licwin&amp;f=false S. 312].&lt;/ref&gt;), [[Кур’ер Літоўскі]] (1811 год&lt;ref&gt;Dodatek do Kuryera Litewskiego. Nr. 92, 1811. [https://books.google.by/books?id=UEBJAAAAcAAJ&amp;pg=PP263&amp;dq=Li%C4%87win&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjCvejWhbb6AhW-RPEDHV9rBxY4ChDoAXoECAIQAg#v=onepage&amp;q=Li%C4%87win&amp;f=false S. 1.]&lt;/ref&gt;), [[Ян Чачот]] (1819 год&lt;ref&gt;Czubek J. Poezya filomatów. — Kraków, 1922. [https://archive.org/details/poezyafilomatw02czubuoft/page/78/mode/2up?q=Li%C4%87winie S. 77].&lt;/ref&gt;), абвестка [[Сэнат Расейскай імпэрыі|Сэнату Расейскай імпэрыі]] (1836 год&lt;ref&gt;Правительствующего Сената Санктпетербургских департаментов объявления, к Санктпетербургским ведомостям. № 1, 1836. [https://archive.org/details/SPBSenateAnnouncementsStateMatters/1836.St.PetersburgSenateAnnouncementsOnStateGovernmentalAndJudicialMattersVolume1/page/n3009/mode/2up?q=%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%85%D1%8A С. 12].&lt;/ref&gt;), {{Артыкул у іншым разьдзеле|Tygodnik Literacki poświęcony literaturze, sztukom pięknym i krytyce|Tygodnik Literacki|pl|Tygodnik Literacki poświęcony literaturze, sztukom pięknym i krytyce}} (1840 год&lt;ref name=&quot;Tygodnik Literacki-51-1840&quot;&gt;Tygodnik Literacki. Nr. 51, 1840. [https://polona.pl/item/tygodnik-literacki-literaturze-sztukom-pieknym-i-krytyce-poswiecony-t-3-no-51-21,NzkxMDQ0Mjk/2/#info:search:Li%C4%87win S. 403].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tygodnik Literacki-52-1840&quot;&gt;Tygodnik Literacki. Nr. 52, 1840. [https://polona.pl/item/tygodnik-literacki-literaturze-sztukom-pieknym-i-krytyce-poswiecony-t-3-no-52-28,NzkxMDQ0MzE/7/#info:search:Li%C4%87win S. 416].&lt;/ref&gt;), [[Стэфан Куклінскі]] (1856 год{{Заўвага|Гэтак, жыхары [[Падляшша]] ў [[Свая мова|сваёй мове]] (што, паводле гэтага жа аўтара, межавала з «''мовай уласна беларускай, якая ў мясцовых жыхароў называецца „літоўскай“&lt;ref&gt;Куклинский С. Заметки о западной части Гродненской губернии // Вестник Императорского русского географического общества. Ч. 16. — СПб., 1856. [https://books.google.by/books?id=WpPzAt6IfogC&amp;pg=RA1-PA151&amp;dq=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%83%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D1%8A%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjwyePEtu_5AhX9gP0HHTtrDCoQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%83%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D1%8A%22&amp;f=false С. 151].&lt;/ref&gt;''»), у тыя часы называлі «ліцьвінамі» носьбітаў гэтай амаль літаратурнай беларускай мовы: «''…одзіонъ Панъ споткауши якоһось Лицьвина, што добрэ лhау, бы һэто ты кажэ јому: „а ну Михалку, Ондрей (чи якъ тамъ joho звали) золжи мнјѣ што-лѣнь“. — „А калиба һэта, Паночку, — кажэ Лицьвинъ, — нямаю цяпѣрь часу лhаци, ба пришла рыба да hаци, людзи нясуць, вьязуць, а я пабѣhу хучѣй хаць тарбинку набьяру''“»}}&lt;ref&gt;Куклинский С. Заметки о западной части Гродненской губернии // Вестник Императорского русского географического общества. Ч. 16. — СПб., 1856. [https://books.google.by/books?id=UEo9AQAAMAAJ&amp;pg=PA133&amp;dq=%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%8A+%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%BA%D1%8A%D1%83%D1%88%D0%B8+%D1%8F%D0%BA%D0%BE%D2%BB%D0%BE%D1%81%D1%8C+%D0%9B%D0%B8%D1%86%D1%8C%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0+%D0%BC%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D1%83,+%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B9+%D1%87%D0%B8+%D1%8F%D0%BA%D1%8A+%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8A+joho+%D0%B7%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D0%B8&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjHtbWdtO_5AhW2i_0HHa5hBp4Q6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%8A%20%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%BA%D1%8A%D1%83%D1%88%D0%B8%20%D1%8F%D0%BA%D0%BE%D2%BB%D0%BE%D1%81%D1%8C%20%D0%9B%D0%B8%D1%86%D1%8C%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%20%D0%BC%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D1%83%2C%20%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B9%20%D1%87%D0%B8%20%D1%8F%D0%BA%D1%8A%20%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8A%20joho%20%D0%B7%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D0%B8&amp;f=false С. 133].&lt;/ref&gt;), [[Павал Шэйн]] (1873 год&lt;ref name=&quot;Sejn-1873-675&quot;&gt;Записки Императорского Русского географического общества по отделению этнографии. Т. 5. — СПб., 1873. [https://books.google.by/books?id=8IsWAQAAIAAJ&amp;pg=PA675&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%83&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi0yP6A4Kv6AhX0wAIHHfpeDS4Q6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0&amp;f=false С. 675].&lt;/ref&gt;, 1902 год&lt;ref name=&quot;Sejn-1902-21&quot;&gt;Шейн П. В. Материалы для изучения быта и языка русского населения Северо-Западного края. Т. 2. — СПб., 1902. [https://books.google.by/books?id=fLFNAQAAMAAJ&amp;pg=PA97&amp;dq=%D0%9D%D1%A3%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%B5+%D1%81%D1%87%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A+%D1%81%D0%B5%D0%B1%D1%8F+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwipwY6Pnu_5AhXbnP0HHZdbCC0Q6AF6BAgKEAI#v=onepage&amp;q=%D0%9D%D1%A3%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%B5%20%D1%81%D1%87%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A%20%D1%81%D0%B5%D0%B1%D1%8F%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;f=false С. 21].&lt;/ref&gt;), [[Міхал Федароўскі]]{{Заўвага|«Ліцьвінкі спрадаюць [[Бацьвіньне|бацьвінкі]]» ([[Саколка (горад)|Сакольскі]] павет)}}&lt;ref&gt;Federowski M. Lud białoruski na Rusi Litewskiej. T. 4. — Warszawa, 1935. S. 167.&lt;/ref&gt;, [[Аляксандар Сержпутоўскі]] (1910 год)&lt;ref name=&quot;Sierzputouski-1910&quot;&gt;Сержпутовский А. Земледельческие орудия белорусского Полесья // Материалы по этнографии России. Т. 1. — СПб., 1910. [https://web.archive.org/web/20230108145403/https://viewer.rusneb.ru/ru/000199_000009_003998050?page=68&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 45].&lt;/ref&gt;, [[Ян Станкевіч]]&lt;ref name=&quot;Stankievic-1926&quot;&gt;Станкевіч Я. Кнігапісь // Сялянская Ніва. № 16, 1926. С. 3.&lt;/ref&gt;, [[Яўхім Кіпель]]&lt;ref name=&quot;Kipiel-1995&quot;&gt;Дыдзік У. [http://pawet.net/library/history/bel_history/_bnr/10208/%D0%A3%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%96%D0%BD%D1%8B_%D0%AF%D1%83%D1%85%D1%96%D0%BC%D0%B0_%D0%9A%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%BB%D1%8F.html Успаміны Яўхіма Кіпеля] // Спадчына. № 3, 1995. С. 72—99.&lt;/ref&gt;, [[Якуб Колас|Канстантын Міцкевіч (Якуб Колас)]]&lt;ref name=&quot;Kolas-1955&quot;&gt;Якуб Колас. [https://be.wikisource.org/wiki/%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0:Na_rostaniah_1.pdf/41 На ростанях]. Т. 1. Кн. 1—2. — {{Менск (Мінск)}}, 1955. С. 40—41.&lt;/ref&gt;, [[Алесь Змагар|Аляксандар Яцэвіч (Алесь Змагар)]]&lt;ref name=&quot;Jacevic-1999&quot;&gt;[[Алесь Змагар]]. [http://pawet.net/library/history/bel_history/_memoirs/051d/%D0%9C%D0%BE%D0%B9_%D0%B6%D1%8B%D1%86%D1%8C%D1%86%D1%8F%D0%BF%D1%96%D1%81.html Мой жыцьцяпіс] // Беларуская мэмуарыстыка на эміграцыі. — Нью-Ёрк, 1999. С. 201—213.&lt;/ref&gt;, [[Францішак Чарняўскі]]&lt;ref name=&quot;Traciak-2012-202&quot;&gt;Трацяк І. Беларускае каталіцкае духавенства ля вытокаў сацыякультурнай ідэнтыфікацыі : манагр. — {{Горадня (Гродна)}}: ГрДУ, 2013. С. 202.&lt;/ref&gt; ды іншыя&lt;ref&gt;Білецький-Носенко П. Гостинець землякам: казки слiпого бандуриста, чи спiви об рiзних рiчах. — Киев, 1872. [https://books.google.by/books?id=lgAoAAAAYAAJ&amp;pg=PA34&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi37KK246v6AhWxQvEDHahJBRAQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A&amp;f=false С. 34].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Опыт истории Харьковскаго университета (по неизданным материалам). Т. 2. — Харьков, 1908. [https://web.archive.org/web/20250124063210/https://viewer.rusneb.ru/ru/000199_000009_003931928?page=756&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 748]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Потебня А. А. К истории звуков русского языка. Ч. 3. — Варшава, 1881. [https://books.google.by/books?id=ZB9oAAAAcAAJ&amp;pg=PA71&amp;dq=%22%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%B8+%D0%9B%D0%B8%D1%86%D1%8C%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC+%D1%81+%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%B9%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj9jY_Cn7j8AhXe_7sIHZuAAGgQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=%22%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%B8%20%D0%9B%D0%B8%D1%86%D1%8C%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%20%D1%81%20%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%B9%22&amp;f=false С. 71].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Потебня А. Из записок по русской грамматике. — Харьков, 1888. [https://books.google.by/books?id=k2hJAQAAIAAJ&amp;pg=PA280&amp;dq=%D0%B1%D1%8B+%D1%82%D0%BE%D0%B9+%D0%BB%D0%B8%D1%86%D1%8C%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%D1%81%D0%B2%D0%BE%D0%B3%D0%BE+%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B0&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjNtLXMvbb8AhUNDuwKHTQVA5UQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B1%D1%8B%20%D1%82%D0%BE%D0%B9%20%D0%BB%D0%B8%D1%86%D1%8C%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A%20%D1%81%D0%B2%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B0&amp;f=false С. 280].&lt;/ref&gt;. Таксама народжаны ў [[Вызна|Вызьне]] на [[Слуцкае княства|гістарычнай Случчыне]] мастак і празаік шляхецкага паходжаньня [[Браніслаў Залескі]] (1820—1880) карыстаўся псэўданімам «''Lićwin''»&lt;ref&gt;Шыцька Я. [https://web.archive.org/web/20250124064632/https://zviazda.by/be/news/20200716/1594847640-z-zhyccya-litvina-branislau-zaleski-tvorca-i-baracbit З жыцця літвіна. Браніслаў Залескі: творца і барацьбіт] // [[Літаратура і мастацтва]]. № 24, 2020. С. 11.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Woynarowska M. [https://sandomierz.gosc.pl/doc/7247419.Dziewietnastowieczna-epistolografia Dziewiętnastowieczna epistolografia] // Gość Sandomierski. Nr. 48, 2021.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pociask-Karteczka J. [http://denali.geo.uj.edu.pl/~j.pociask/G_59_Tajemnica%20pewnego%20grobu.pdf Tajemnica pewnego grobu] // Tatry. Nr. 65, 2018. S. 158.&lt;/ref&gt; (поруч з {{мова-pl|«Litwin»|скарочана}})&lt;ref&gt;[https://www.vle.lt/straipsnis/bronislovas-zaleskis/ Bronislovas Zaleskis], Visuotinė lietuvių enciklopedija&lt;/ref&gt;. Форму «ліцьвіны» пасьлядоўна ўжывалі ў сваіх працах гісторыкі [[Вацлаў Пануцэвіч]] і [[Павал Урбан]].

Таксама існавала старажытная зборная форма «літва», якую ставяць у адзін шэраг з такімі славянскімі паводле формы (але не [[Этымалёгія|этымалёгіі]]) зборнымі назвамі, як «[[расейцы|масква]]», «[[Мардва|мардва]]», «[[татары|татарва]]» ды іншымі (у адрозьненьне ад шэрагу [[Русіны (гістарычны этнонім)|русь]], [[Чудзь|чудзь]], [[перм (этнонім)|перм]] ды іншых)&lt;ref&gt;Степанов Ю. С. Константы. Словарь русской культуры. Опыт исследования. — М., 1997. [https://books.google.by/books?id=ebMoAgAAQBAJ&amp;pg=PA499&amp;lpg=PA499&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0+%D0%BC%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B2%D0%B0+%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%B0+%D0%BC%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B2%D0%B0&amp;source=bl&amp;ots=ZjDMl1bGNS&amp;sig=ACfU3U2bHv7xu1VI-fDZBJYSYVPfExEHbg&amp;hl=be&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjdg5Su5db1AhXah_0HHe9eAuwQ6AF6BAgbEAM#v=onepage&amp;q&amp;f=false С. 499].&lt;/ref&gt;.

Форма «літоўцы», што таксама ўжывалася ў значэньні ліцьвінаў&lt;ref&gt;{{Літаратура/Русіфікацыя: царская, савецкая, прэзыдэнцкая (2010)|к}} С. 11.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гістарычны слоўнік Беларусі (1998)|к}} P. 45.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Народная культура Беларусі: энцыклапедычны даведнік / пад рэдакцыяй В. Цітова. — {{Менск (Мінск)}}: БелЭн, 2002. С. 222.&lt;/ref&gt;, ёсьць пазьнейшай{{Заўвага|Напрыклад, у нявыдадзеным нумары [[Мужыцкая праўда|Мужыцкай праўды]]}} і не сустракаецца ў [[Старабеларуская мова|старых беларускіх]] тэкстах.

== Паходжаньне ==
[[Файл:BogislawI.Siegel.JPG|значак|Пячаць [[Багуслаў I|Багуслава I]], князя [[Люцічы|люцічаў]], 1170 г.]]

Наконт этнічнага паходжаньня ліцьвінаў існуюць розныя погляды:
* літва была [[Заходнеславянскія мовы|заходнеславянскім]] народам ([[Люцічы|люцічы]]), які ў раньнім сярэднявеччы перасяліўся ў [[Панямоньне]] ([[Вацлаў Пануцэвіч]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 236—255, 291—294.&lt;/ref&gt;, [[Павал Урбан]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 58—72.&lt;/ref&gt;, [[Алесь Жлутка]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 106—107.&lt;/ref&gt;);
* ад пачатку [[Балтыйскія мовы|балтыйская]] літва жыла пераважна ў [[Вяльля|Вялейска]]-[[Нёман]]скім міжрэччы і зазнала славянізацыю ў Вялікім Княстве Літоўскім ужо ў XIII—XIV стагодзьдзях ([[Мікола Ермаловіч]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Беларуская дзяржава Вялікае Княства Літоўскае}}&lt;/ref&gt;, [[Аляксандар Краўцэвіч]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Стварэньне Вялікага Княства Літоўскага (1997)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kraucevic-2013-10&quot;&gt;{{Літаратура/Гісторыя ВКЛ (2013)|к}} С. 10.&lt;/ref&gt;);
* назва «літва» пашырылася ў якасьці азначэньня грамадзкай супольнасьці (прафэсійныя ваяры) асобаў рознага этнічнага паходжаньня ([[Зьдзіслаў Сіцька]], [[Зьміцер Сасноўскі]]);
* літва была [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскім]] ([[Готы|гоцкай]] групы) народам, які славянізаваўся ў Вялікім Княстве Літоўскім у XIII—XIV стагодзьдзях, утварыўшы канфэсійную супольнасьць «ліцьвінаў» (Алёхна Дайліда&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Сяргей Тарасаў|Тарасаў С.]] [https://web.archive.org/web/20211115190255/https://esxatos.com/tarasau-recenziya-na-zbornik-artykulau-z-dadatkami-daylidy-pachatki-vyalikaga-knyastva Рэцэнзія на зборнік артыкулаў з дадаткамі А. Дайліды «Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі»], Эсхатос, 2019 г.&lt;/ref&gt;).

Тым часам расейская (савецкая) і летувіская гістарыяграфіі ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] традыцыйна атаясамліваюць ліцьвінаў з «старажытнымі [[летувісы|летувісамі]]» (найперш — з этнаграфічнымі «[[аўкштайты|аўкштайтамі]]», фактычна вынайдзенымі ў другой палове XIX ст.), аднак такое меркаваньне зьняпраўджваецца ўжо адным толькі бракам адэкватнага тлумачэньня назвы «літва» з [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх моваў]]. Пададзеныя яшчэ ў савецкіх слоўніках&lt;ref name=&quot;ESBM-6&quot;/&gt; летувіскія этымалёгіі непераканаўчыя і маюць шмат слабых бакоў. Праявай хісткасьці летувіскіх гіпотэзаў і прыкметай таго, што этымалягічныя пошукі ў гэтым кірунку заходзяць у тупік, стала вылучэньне [[Артурас Дубоніс|Артурасам Дубонісам]] новай вэрсіі, дзе Літва супастаўляецца з назвай служылага [[Стан (сацыяльная група)|стану]] [[лейці|лейцяў]]&lt;ref&gt;[[Алесь Жлутка|Жлутка А.]] Літва і ліцьвіны — адкуль і хто? (пасляслоўе) // {{Літаратура/Літва-Беларусь: гістарычныя выведы|к}} С. 19—20.&lt;/ref&gt;.

== Тытульны народ у праўных крыніцах Вялікага Княства Літоўскага ==
Адным зь першых сьведчаньняў нацыянальнае кансалідацыі тытульнага народу ліцьвінаў у Вялікім Княстве Літоўскім ёсьць утварэньне [[Літоўская мітраполія|Літоўскае мітраполіі]] ў 1299 годзе. Дакумэнты гэтае мітраполіі не захаваліся, але ў [[Бізантыя|бізантыйскіх]] крыніцах яе мітрапаліт меў тытул «мітрапаліта Літвы» (''μητροπολίτης Λιτβων''). Бізантыйскія афіцыйныя лісты 1364 і 1380 гадоў паведамляюць, што Літоўскую мітраполію аднавілі ў 1354 годзе «''на жаданьне '''народу''' Літвы''»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 50.&lt;/ref&gt;.

Паводле прывілею [[Ягайла|Ягайлы]] 1387 году і ліста Ягайлы і [[Вітаўт]]а да віленскага біскупа [[Андрэй Васіла|Васілы]] ад 1397 году, [[Віленскае біскупства|Віленскае каталіцкае біскупства]] стваралася для «нацыі ліцьвінаў» (''nacione Lithvanos''), «народу літоўскага» (''gentem Lithuanicam'')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 165, 171.&lt;/ref&gt;. Віленскае біскупства абыймала ўсе землі ўласна ВКЛ з Падняпроўем і Палесьсем (якія і называліся «Літвой» або «Літоўскім княствам»), у той час як створанае ў 1417 годзе [[Жамойцкае біскупства]], паводле прывілею вялікага князя Вітаўта, прызначалася для асобнага «[[Жамойты|жамойцкага народу]]» (''gens Samagitarum''). Першыя віленскія біскупы адзначаліся ў дакумэнтах як «''літоўскае нацыі''» або «''родам ліцьвін''»: [[Якуб Пліхта]] (1398—1407) (''vicarium Lythuanie, eiusdemque '''nacionis''' et lingue''), [[Мікалай Дзяжковіч]] (1453—1467) (''Nicolaus Dzierzgowicz dictus, '''natione Lituanus'''''), [[Андрэй Гасковіч]] (1481—1491) (''Andreas Petri Goschovicz de Vilna, '''natione Lituanus''''')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 182—183.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Statut Vialikaha Kniastva Litoŭskaha. Статут Вялікага Княства Літоўскага.jpg|міні|Тытульны ліст [[Статут ВКЛ 1588 году|Статуту Вялікага Княства Літоўскага]] 1588 году]]

У дзяржаўных дакумэнтах Вялікага Княства Літоўскага XV—XVI стагодзьдзяў назва «Ліцьвіны» (або «''Літоўскі народ''») азначае як каталікоў (або жыхарства [[Літва|Літвы]] ў вузкім сэнсе), так і, у шырокім сэнсе, увесь народ уласна Вялікага Княства Літоўскага (без [[Жамойць|Жамойці]]). У дамовах з [[Пскоўская рэспубліка|Псковам]] 1440 і 1480 гадоў вялікі князь [[Казімер Ягелончык|Казімер]] ужываў назву «ліцьвіны» як агульнае азначэньне ўсяго народу Вялікага Княства Літоўскага («''а мне вялікаму князю Казіміру блюсьці Пскавіціна как і сваяго Ліцьвіна; також і Псковічам блюсьці Ліцьвіна, как і Пскавіціна''»); прытым у дамове 1480 г. выраз «''нашого Литвина''» тоесны з выразамі «''нашы купцы''» і «''люди нашы''» і выразна стасуецца як да [[Вільня|віленцаў]], так і да [[Полацк|палачанаў]]&lt;ref&gt;Акты, относящиеся к истории Западной России. Т. I. — СПб., 1846. № 38, 39, [https://books.google.by/books?id=u5cNAAAAQAAJ&amp;pg=PA93&amp;dq=%D0%BF%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0+%D0%BA%D0%B0%D0%BA+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiLrev6ur38AhVL3KQKHdIgBMMQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BF%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0%20%D0%BA%D0%B0%D0%BA%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0&amp;f=false 73].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 86—87.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 206—207.&lt;/ref&gt;. Земскі прывілей Кіеўскай зямлі 1507 году абумоўліваў «''…а Кіяніна, как і Ліцьвіна, ва чці дзяржаці''»&lt;ref&gt;Акты, относящиеся к истории Западной России. Т. IІ. — СПб., 1848. № 30, [https://books.google.by/books?id=emdcAAAAcAAJ&amp;pg=PA34&amp;dq=%D0%9A%D1%96%D1%8F%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B0+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiDx_Luu738AhUb57sIHavtDKIQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&amp;q=%D0%9A%D1%96%D1%8F%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B0%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0&amp;f=false С. 34].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 78.&lt;/ref&gt;. На Віленскім сойме 1565 году разглядалася пытаньне «''садночаньня народу Літоўскага з Рускім''»&lt;ref&gt;Янушкевіч А. Вялікае Княства Літоўскае і Інфлянцкая вайна 1558—1570 гг. — {{Менск (Мінск)}}, 2007. С. 275.&lt;/ref&gt; (то бок касаваньня канфэсійных перапонаў паміж ліцьвінамі-каталікамі і русінамі-праваслаўнымі, дакананае Гарадзенскім прывілеем 1568 году), прытым прывілеі 1563—1568 гадоў зьвярталіся да «''[[шляхта|шляхты]] літоўскай''», «''[[Стан (сацыяльная група)|станаў]] літоўскіх''» (то бок да ўсёй шляхты і ўсіх станаў ВКЛ)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 211.&lt;/ref&gt;.

У 9-м артыкуле трэцяга разьдзелу [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1566 году|Літоўскага Статуту рэдакцыі 1566 году]] зазначаецца, што тытульнымі нацыямі Вялікага Княства Літоўскага ёсьць адно ліцьвіны і [[Русіны (гістарычны этнонім)|русіны]], у той час як [[жамойты]] адносяцца да ліку «''обчых, чужаземцаў і загранічнікаў''»{{Заўвага|Жамойтаў да ліку «''ўражонцаў''» Вялікага Княства Літоўскага далучылі толькі на Берасьцейскім сойме 1566 году — праз паўтара стагодзьдзя па далучэньні да ВКЛ большай часткі Жамойці}}&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 88—89.&lt;/ref&gt;:
{{Цытата|У том панстве Вялікам Княстве Літоўскам і ва ўсіх землях яму прыслухаючых дастойнасьцей духоўных і сьвецкіх гарадоў, двароў і грунтаў, староств у дзяржаньні і пажываньні і вечнасьцей жадных чужаземцам і загранічнікам ані суседам таго панства даваці ня маем; але то ўсё мы і патомкі нашы Вялікія Князі Літоўскія даваці будуць павінны толька '''Літве''' а Русі, родзічам старажытным і ўражонцам Вялікага Княства Літоўскага і іных земль таму Вялікаму Княству належачых. &lt;…&gt; Але на дастаенства і ўсякі ўрад духоўны і сьвецкі ня маець быці абіран, ані ад нас Гаспадара стаўлен, толька здаўна продкаў сваіх ураджэнец Вялікага Княства Літоўскага '''Ліцьвін''' і Русін.}}

{{Падвойная выява|справа|Lićvin. Ліцьвін (1598).jpg|106|Lićvinka. Ліцьвінка (1598).jpg|106|Ліцьвіны (Lituani), 1598 г.&lt;ref&gt;Habiti antichi et moderni di tutto il Mondo, — Венецыя, 1598 г., — старонкі 352-354 [https://books.google.by/books?id=HjPwoxDPxo4C&amp;pg=PA360-IA1&amp;dq=lituani+crodne&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;source=gb_mobile_search&amp;ovdme=1&amp;ov2=1&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjP0vmLi4L_AhUN_SoKHcnqDxYQuwV6BAgKEAY#v=onepage&amp;q=lituani%20crodne&amp;f=false]&lt;/ref&gt;.}}

У Гарадзенскім прывілеі 1568 году кароль і вялікі князь [[Жыгімонт Аўгуст]] пісаў, што хоць народ Вялікага Княства Літоўскага падзяляецца на «літву» і «русь» (у канфэсійным сэнсе — «''рымскага закону Літве і грэчаскага Русі''»), гэта адзіны народ ВКЛ (заступнікамі якога ёсьць «''шляхта літоўская''», «''станы літоўскія''»)&lt;ref&gt;Monumenta reformationis Polonicae et Lithuaniae: Zbiór pomników reformacji kościoła polskiego i litewskiego. — Wilno, 1925. S. 20—27.&lt;/ref&gt;:
{{Цытата|…што вышэй аб народзе том слаўнам Вялікага Княства, аж двоега закону хрысьціянскага людзей, але '''аднаго і аднакага народу''' апісана і памянёна… &lt;…&gt; …роўна і аднака яка і рымскага і ўсякага хрысьціянскага закону і веры людзех у Вялікам Княстве Літоўскам і ва ўсіх землях ку нему прыслухаючых належыць, гды ж супольне межы сабою і з сабою ў адном панстве Вялікам Княстве Літоўскам і землях яму прыслухаючых і ў граніцах адных мешкаюць і '''адным народам суць'''…}}

У акце [[Люблінская унія|Люблінскае уніі]], выдадзеным прадстаўнікамі ВКЛ на сойме ў Любліне 1 ліпеня 1569 году, «літоўскі народ» (адзін з стваральнікаў Рэчы Паспалітае «абодвух народаў») прадстаўлялі: гетман вялікі літоўскі і кашталян віленскі [[Рыгор Хадкевіч]], ваявода троцкі [[Стафан Збараскі|Стэфан Збараскі]], падканцлер і кашталян троцкі [[Астафей Валовіч]], маршалак вялікі літоўскі і староста ковенскі [[Ян Геранімавіч Хадкевіч|Ян Хадкевіч]], біскуп віленскі [[Валяр’ян Пратасевіч]], падскарбі земскі [[Мікалай Ян Нарушэвіч|Мікалай Нарушэвіч]], маршалак дворны [[Мікалай Крыштап Радзівіл «Сіротка»|Мікалай Крыштап Радзівіл]], крайчы літоўскі [[Ян Кішка]], стольнік літоўскі [[Мікалай Дарагастайскі]], а таксама паслы зь зямель і паветаў ВКЛ: з [[Троцкае ваяводзтва|Троцкага ваяводзтва]] — падкаморы Андрэй Дзежка, харужы Троцкай зямлі Касьпер Раецкі, Міхайла Варона, з [[Жамойцкае староства|Жамойцкай зямлі]] — падкаморы Мікалай Станкевіч Білевіч, зь [[Віцебскае ваяводзтва|Віцебскага ваяводзтва]] — гараднічы віцебскі Андрэй Кісель, падсудак віцебскі Тымафей Гурко, з [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|Амсьціслаўскага ваяводзтва]] — Ісай Шчолкан, Грыгор Макароўскі, зь [[Менскае ваяводзтва|Менскага ваяводзтва]] — харужы дворны ВКЛ Васіль Рагоза, зь [[Вількамірскі павет|Вількамірскага павету]] — Мікалай Конча, Крыштаф Размысовіч, зь [[Пінскі павет|Пінскага павету]] — войскі пінскі Станіслаў Шырма, падсудак пінскі Іван Дамановіч, з [[Мазырскі павет|Мазырскага павету]] — Фёдар Лянковіч, Ян Клопат, з [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]] — пісар земскі рэчыцкі Андрэй Халецкі, Ізмайла Зянковіч, ды іншыя&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 355—357.&lt;/ref&gt;.

Назва «літва» ў якасьці агульнанацыянальнай (назвы ўсяго народу ўласна Вялікага Княства Літоўскага цалкам) ужывалася ў афіцыйных дакумэнтах ВКЛ, напрыклад: у пастановах Гарадзенскага сойму 1567 году («''Тэж уфаляем, абы панове ваяводаве, староставе, дзяржаўцы, цівунове, '''Літва''' і Палякаве, усі асобамі сваімі на вайну ехалі з почты…''»)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Ч. 3, т. 1. — Юрьев, 1914. Стб. 425.&lt;/ref&gt;, у статуце менскага цэху рымароў 1634 году («''…aby towarzyszów polakow i '''litwę''' do roboty y warstatów swych przymowali… ''»)&lt;ref name=&quot;BA-1930-143&quot;&gt;{{Літаратура/Беларускі архіў|3к}} № 94. С. 143.&lt;/ref&gt;.

У Сэнаце Рэчы Паспалітае «літоўскі народ» прадстаўлялі [[Канцлер вялікі літоўскі|канцлер ВКЛ]], [[Падканцлер вялікі літоўскі|падканцлер]], [[Маршалак вялікі літоўскі|маршалак земскі]], [[Маршалак дворны літоўскі|маршалак дворны]], [[падскарбі земскі]], [[біскуп віленскі]], [[біскуп жамойцкі]], ваяводы і кашталяны. У 1569—1795 гадох гэтыя пасады займалі пераважна роды [[Сапегі|Сапегаў]], [[Радзівілы|Радзівілаў]], [[Хадкевічы|Хадкевічаў]], [[Валовічы|Валовічаў]], [[Вішнявецкія|Вішнявецкіх]], [[Агінскія|Агінскіх]], [[Слушкі|Слушкаў]], [[Тышкевічы|Тышкевічаў]], [[Пацеі|Пацеяў]] ды іншыя.

[[Файл:Leŭ Sapieha. Леў Сапега (1616).jpg|значак|[[Леў Сапега]]]]

У прадмове да Літоўскага Статуту 1588 году [[Падканцлер вялікі літоўскі|падканцлер]] [[Леў Сапега]] адзначаў, што літоўскія правы і Статуты пісаны «''ўласным языком''» тытульнага народу ВКЛ:
{{Цытата|І то ёсьць наша вольнасьць, катораю ся мы межы іншымі народы хрысьціянскімі хвалім, жа пана, іж бы водле волі сваее, а ня водле праў нашых панаваў, над сабою ня маем, а яка славы ўчцівае, так жывата і маетнасьці вольна ўжываем. &lt;…&gt; А есьлі катораму народу ўстыд праў сваіх ня ўмеці, пагатоў '''нам, каторыя ня обчым якім языком, але сваім уласным правы сьпісаныя маем''' і кождага часу, чаго нам патрэба ку адпору ўсякае крыўды, ведаці можам.}}

У акце «Каэквацыі літоўскіх станаў» 1697 году (таксама вядомым як акт Каэквацыі «літоўскага народу») ВКЛ прадстаўлялі: кашталян віцебскі Міхал Коцел, харужы ашмянскі Станіслаў Пазьняк, цівун і пісар троцкі Міхал Шчука, інстыгатар ВКЛ і войскі гарадзенскі Станіслаў Рукевіч, кухмістар ВКЛ і староста ваўкавыскі Крыштаф Камароўскі, падсудак Віцебскага ваяводзтва Язэп Гурко, падкаморы берасьцейскі Людвік Пацей, харужы амсьціслаўскі Марцыян Валовіч, староста менскі і чачэрскі і дэпутат ад Менскага ваяводзтва Крыштаф Завіша, староста мазырскі Міхал Халецкі ды іншыя&lt;ref&gt;Volumina Legum. T. 5. — Petersburg, 1860. P. 420—421.&lt;/ref&gt;.

Назвы «літва», «літвіны», «літоўскі» ў нацыянальным сэнсе шырока ўжываліся ў розных дакумэнтах ВКЛ усё XVIII стагодзьдзе, напрыклад, у пастанове сойміку Віленскага ваяводзтва 1729 году, у пастанове сойміку Наваградзкага ваяводзтва 1756 году ды іншых (гл. ніжэй).

== Гісторыя ==

=== Раньнія часы ===
Хоць этнакультурная сытуацыя ў [[Літва|Літве]] X—XIII стагодзьдзяў застаецца няяснай, гісторыкі адзначаюць пашырэньне тут [[Славянскія мовы|славянскай]] культуры і [[хрысьціянства]] ўжо ў XI—XII стагодзьдзях&lt;ref&gt;[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] Этнічная і канфесійная сітуацыя ў гістарычнай Літве на рубяжы XIV—XV стст. // Вялікае княства Літоўскае і яго суседзі ў XIV—XV стст.: саперніцтва, супрацоўніцтва, урокі. — {{Менск (Мінск)}}, 2011. С. 20—25.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Заяц Ю. История белорусских земель Х — первой половины ХІІІ в. в отображении летописей и хроник Великого княжества Литовского // Гістарычна-археалагічны зборнік. Вып. 12. — {{Менск (Мн.)}}, 1997. С. 88.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Краўцэвіч А. Стварэнне Вялікага княства Літоўскага. — Беласток, 2008. С. 79—80, 94.&lt;/ref&gt;. Сярод іншага, такое меркаваньне знаходзіць пацьверджаньне ў археалягічных знаходках (велізарны масіў старажытных [[праваслаўе|усходнехрысьціянскіх]] могілак у [[Кернаў|Кернаве]])&lt;ref&gt;[[Сяргей Абламейка (гісторык)|Сяргей Абламейка]], [https://www.svaboda.org/a/30232421.html Хто і чаму разьбеларушвае спадчыну Вільні. Алег Дзярновіч пра беларускіх «ліцьвіноў» і ўкраінска-літоўскі хаўрус], [[Радыё Свабода]], 24 кастрычніка 2019 г.&lt;/ref&gt;.

Тым часам пісьмовыя крыніцы сьведчаць пра шчыльныя і прыязныя дачыненьні літвы з полацка-менскімі князямі: у 1128—1132 гадох кіеўскія князі хадзілі «''во Литву ко Изяславу''» і «''…а Киянъ тогда много побиша Литва''», у 1180 годзе літва дапамагала полацка-менскім князям у вайне супраць смалянаў, у 1198 годзе літва разам з палачанамі хадзіла на [[Вялікія Лукі]]. Летапісы Вялікага Княства Літоўскага апавядаюць пра літоўскага князя Гінвіла-Юрыя (паводле хронікі [[Аўгустын Ратундус|Ратунда]], ён хрысьціўся ў праваслаўі ў [[Наваградак|Наваградку]] ў 1148 годзе, а памёр у 1199 годзе ў [[Ворша|Воршы]]), што ён «''з пскавяны і з смаляны ваяўваў ся доўга а граніцы прылеглыя''». Ад 1200 году літва разам з полацка-менскімі князямі ваявала проці крыжакоў: полацкі княжыч Усевалад быў зяцем літоўскага князя [[Даўгерд]]а («''аднаго з найбольш магутных ліцьвінаў''»), «''быў як яго зяць для іх амаль сваім''», «''часта ачольваў іхныя войскі''» і «''заўжды памагаў ліцьвінам і радаю, і справаю''». У 1216 і 1223 гадох полацкія князі зьбіралі «''вялікае войска з [[Русіны (гістарычны этнонім)|русінаў]] і ліцьвінаў''» для паходу на [[Крыжакі|крыжакоў]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 35—37.&lt;/ref&gt;.

Гісторыкі таксама зьвяртаюць увагу на тое, што ў [[Цьвярскі летапіс|Цьвярскім летапісе]], напісаным пры двары цьвярскіх князёў, якія ў XIII—XIV стагодзьдзях мелі шчыльныя кантакты зь Літвой (паводле першага Наўгародзкага летапісу, у 1245 годзе на службе ў цьвярскіх князёў знаходзіліся князі-ліцьвіны [[Явід]] і Эрбэт, а ад 1289 году цьвярскім япіскапам быў сын колішняга полацкага князя [[Гердзень|Гердзеня]] [[Андрэй (япіскап цьвярскі)|Андрэй]], і ўрэшце, вялікі князь [[Альгерд]] ажаніўся зь цьвярской князёўнай Ульлянай&lt;ref name=&quot;Urban-2001-62&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 62.&lt;/ref&gt;), літва пералічваецца ў ліку славянскіх плямёнаў&lt;ref&gt;Гісторыя Беларусі. У 2 ч. Ч. 1. Са старажытных часоў да канца XVIII ст.: Курс лекцый. / [[Іван Крэнь|І. Крэнь]], [[Іван Коўкель|І. Коўкель]], [[Сьвятлана Марозава|С. Марозава]], С. Сяльверстава, І. Фёдараў. — {{Менск (Мн.)}}: РІВШ БДУ, 2000. С. 36.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Гісторык [[Павал Урбан]] зьвяртае ўвагу на іншую вытрымку з гэтага летапісу: «''А Луцічы і Ціверычы прыседааху к Дунаеві, і бе множаства іх, седзяаху па Днястру &lt;...&gt; да мора''» і што аналягічныя зьвесткі таксама зьмяшчаюцца ў [[Ніканаўскі летапіс|Ніканаўскім летапісе]]. Тым часам у сярэдняй плыні [[Дунай|Дунаю]] захаваліся гідронімы Літава, Літавіца і пэўныя сугучныя назвы, а ў [[Трансыльванія|Трансыльваніі]] або далей за Дунаем на [[Балканскі паўвостраў|Балканскім паўвостраве]] існавалі Літоўская княства (''kenezat Lytwa'') і Літоўская зямля (''terra Lytwa'')&lt;ref name=&quot;Urban-2001-60&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 60.&lt;/ref&gt;}}{{Заўвага|На ўяўленьне пра літву ў рускіх летапісах як племя-нашчадка [[Ізяслаў Уладзімеравіч|Ізяслава]], сына Ўладзімера і [[Рагнеда|Рагнеды]], зьвяртаў увагу яшчэ ў 1769 годзе расейскі гісторык і вандроўнік {{Артыкул у іншым разьдзеле|Фёдар Эмін||ru|Эмин, Фёдор Александрович}}&lt;ref&gt;Российская история, жизни всех древних, от самого начала России, государей. Сочиненная Федором Эмином. Т. 2. — СПб., 1769. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DxzMXphmLNIC&amp;q=%D0%BD%D0%B0%D1%88%D0%B8+%D0%9B%D1%A3%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B8+%D1%83%D1%82%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%B6%D0%B4%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8C+%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%BD%D0%B0%D1%88%D0%B8%20%D0%9B%D1%A3%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B8%20%D1%83%D1%82%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%B6%D0%B4%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8C%20%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0&amp;f=false С. 11].&lt;/ref&gt;}}:
{{Цытата|...а ад Ляхаў празвашася Паляне, Ляхаве жа друзі [[Люцічы|Люціцы]], а іныі Літва, іныі Мазаўшане, іныі Памаране.}}

=== Вялікае Княства Літоўскае ===
[[Файл:Mindoŭh. Міндоўг (XVIII).jpg|значак|Кароль [[Міндоўг]]]]

Сярод лістоў першага вялікага князя літоўскага [[Міндоўг]]а ёсьць меркаваная{{Заўвага|Разглядаецца дасьледнікамі як фальсыфікат канца XIV ст.&lt;ref name=&quot;Zlutka-2005-41&quot;&gt;{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 41.&lt;/ref&gt;}} грамата 1261 году, дзе ён мянуе свой народ на [[Лацінская мова|лаціне]] «''Litwinos''», а сябе тытулуе «''rex Litwinorum''» — «''гаспадар ліцьвінаў''» ({{мова-la|«Mindowe, Dei gracia rex Litwinorum»|скарочана}})&lt;ref name=&quot;Zlutka-2005-43&quot;&gt;{{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях|к}} С. 43.&lt;/ref&gt;.

Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда мяркуе, што назва «ліцьвіны» ў першым пэрыядзе Вялікага Княства Літоўскага, да [[Крэўская унія|Крэўскай уніі]] (у 1238—1385 гадох) была назвай мясцовай [[Богумільства|эвангелісцкай]] канфэсійнай супольнасьці і ўласна «Літоўскім» Вялікае Княства падчас яго стварэньня назвалі менавіта з такім канфэсійным сэнсам, — чым тлумачыцца імклівае пашырэньне ідэнтычнасьці «ліцьвінаў» у ВКЛ, крыжовыя паходы на ВКЛ розных каталіцкіх дзяржаваў (з адпаведнай фразэалёгіяй: «''вераадступныя хрысьціяне ліцьвіны''» ({{мова-la|«perfidos christianos Letoinos»|скарочана}}, 1245 год), пагроза «''для веры''» палякаў у 1294 і 1319 гадох і да т. п.), стварэньне [[Літоўская мітраполія|Літоўскай мітраполіі]] ў 1299 годзе, славянізацыя ліцьвінаў ды іншыя гістарычныя факты&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} — Менск, 2019. С. 50—52.&lt;/ref&gt;.

Польскі дакумэнт 1257 году сьведчыў, што {{Не перакладзена|Лукаў (Польшча)||pl|Łuków}} (за 70 км на захад ад [[Берасьце|Берасьця]]) месьціўся «на мяжы зь ліцьвінамі» ({{мова-la|«in confinio Letwanorum»|скарочана}}&lt;ref&gt;Theiner A. Vetera monumenta Poloniae et Lithuaniae gentiumque finitimarum historiam illustrantia maximam partem nondum edita ex tabularis vaticanis deprompta collecta ac serie chronologica disposita. T. 1. — Romae, 1860. [https://books.google.by/books?id=b31YaUNa_fQC&amp;pg=PA72&amp;dq=in+confinio+Letwanorum&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj5nrWPtvz1AhXuhf0HHYY-A_EQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=in%20confinio%20Letwanorum&amp;f=false P. 72].&lt;/ref&gt;). Практычна тое ж пазначае і дакумэнт 1373 года Мазавецкаму князю, дзе пазначаецца пра «суседства зь ліцьвінамі»&lt;ref&gt;[1373.X.23], X. Kalendas Novembris, pontificatus nostri anno tercio. Авіньён. [https://web.archive.org/web/20230609100138/http://starbel.by/dok/d071.htm Папа Грыгорый ХІ паведамляе мазавецкаму князю Земавіту, што ён напісаў літоўскім князям пасланьне з заклікам прыняць каталіцтва, і просіць Земавіта дапамагаць у хрышчэнні няверных ліцьвіноў, якія жывуць па суседству з Мазовіяй], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;. Крыжацкія крыніцы XIII—XIV ст. шматкроць засьведчылі, што [[Горадня]] месьцілася ў Літве, а ў Гарадзенскай зямлі жылі ліцьвіны (''Lethowini'')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 59.&lt;/ref&gt;. Сярод іншага, [[Пётар з Дусбургу]] у сваёй хроніцы двойчы (пад 1296 і 1305 гадамі) пішучы пра змаганьне нямецкіх рыцараў зь літоўскімі (ліцьвінамі) заўважаў, што апошнія былі «[[Русіны (гістарычны этнонім)|рускімі]]»&lt;ref name=&quot;Jermalovic-2000-37&quot;&gt;{{Літаратура/Беларуская дзяржава Вялікае Княства Літоўскае|к}} С. 37.&lt;/ref&gt;. Тым часам у [[Галіцка-Валынскае княства|Галіцка-Валынскім княстве]] князь [[Леў Данілавіч]] надаў вёску ў валоданьне двум «''зь Літоўскае зямлі… браценцам''» — [[Дудзен|Туценію]] і [[Мажэйка (імя)|Мойжаку]]&lt;ref&gt;[http://starbel.by/dok/d324.htm Грамота галицкого князя Льва Даниловича для Тутения и Моижека из Литвы на село Добаневичи (1264—1301)]{{Недаступная спасылка|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;. Складзены ў канцы XIV ст. у [[Кіеў|Кіеве]] (Вялікае Княства Літоўскае) «[[Сьпіс рускіх гарадоў далёкіх і блізкіх]]», дзе пералічваліся [[замак|гарады (замкі)]], падначаленыя ўладзе [[Кіеўская мітраполія|праваслаўнага («рускага») мітрапаліта]] — баўгарскія, валаскія, польскія (падольскія), кіеўскія, валынскія, літоўскія, смаленскія, разанскія і залескія — улучаў большасьць гарадоў на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]] у разьдзел ''літоўскія гарады''&lt;ref&gt;[[Валеры Пазднякоў|Пазднякоў В.]] Спіс рускіх гарадоў далёкіх і блізкіх // {{Літаратура/ЭГБ|6-1к}} С. 392.&lt;/ref&gt;, сярод іх [[Ворша]], [[Полацак]], [[Віцебск]], [[Слуцак]], [[Менск]], [[Наваградак]], [[Барысаў]], [[Крычаў]]&lt;ref name=&quot;Arlou-2012-156&quot;/&gt;.

[[Файл: Vilenskija mučaniki. Віленскія мучанікі (1417).jpg|значак|[[Віленскія мучанікі]]-ліцьвіны Антоні (Круглец), Ян (Кумец) і Яўстах (Няжыла) (выява каля 1417 г.)]]

У 1299 годзе ўтварылася [[Літоўская мітраполія]], якая абыймала Наваградзкае, Полацкае і [[Тураў]]скае біскупствы, менаваныя ў бізантыйскім лісьце 1361 году «літоўскімі» ({{мова-el|«των Λιτβων»|скарочана}}). Яе кіраўнік тытулаваўся «мітрапалітам Літвы» ({{мова-el|«μητροπολίτης Λιτβων»|скарочана}}) і меў намесьнікаў у Горадні і Вільні («''із старыны''», як адзначаецца ў лісьце 1451 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 50.&lt;/ref&gt;. Літоўская мітраполія была першай установай, на грунце якой адбылася кансалідацыя тытульнага народу ВКЛ — народу ліцьвінаў — што ясна відаць зь бізантыйскага дакумэнту пра падзеі 1354 году, які сьведчыць, што Літоўскую мітраполію тады аднавілі на жаданьне «народу» Літвы&lt;ref&gt;Памятники древнерусского канонического права. Ч. 1, т. VI. — СПб., 1880. Прил., № 15. Стлб. 94.&lt;/ref&gt;:
{{Цытата|…магутны князь Літоўскае зямлі &lt;…&gt; гатовы быў на ўсё, каб &lt;…&gt; яго край быў самастойным і быў паднесены на ўзровень мітраполіі, кіраванае ўласным мітрапалітам, пра што і прасіў сьвяты і высокі збор; і гэты збор &lt;…&gt; паставіў пасланага адтуль і прызнанага дастойным кандыдата (Рамана) на мітрапаліта таго краю, згодна з жаданьнем '''яго народу''', зь мясцовымі патрэбамі і жаданьнем згаданага князя}}

[[Файл:Vilnia, Pračyścienskaja. Вільня, Прачысьценская (I. Trutnev, XVII, 1870).jpg|значак|[[Прачысьценская царква (Вільня)|Віленская Прачысьценская саборная царква]], збудаваная вялікім князем [[Альгерд]]ам у 1347 годзе (з інвэнтару XVII ст. паводле перамалёўкі І. Трутнева, 1870 г.)]]

Ліцьвінамі былі [[віленскія мучанікі]] 1347 году — Кумец, Круглец і Няжыла, дваране вялікага князя [[Альгерд]]а ў [[Вільня|Вільні]]. Жывоты кажуць, што яны былі «''родам Літвы…''», а «''…літоўскія ж ім імёны Круглец, Кумец, Няжыла''»&lt;ref&gt;Baronas D. Trys Vilniaus kankiniai: gyvenimas ir istorija. — Vilnius, 2000. S. 252, 268, 278, 286.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Станкевіч Я. Нарысы зь гісторыі Вялікалітвы-Беларусі // Станкевіч Я. Гістарычныя творы. — {{Менск (Мн.)}}, 2003. С. 636.&lt;/ref&gt;, прытым пабочныя зьвесткі яўна сьведчаць пра канфэсійны характар гэтай ідэнтычнасьці «літвы»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 50—51.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Напрыклад, «ліцьвінамі» служба маскоўскага князя ў 1378 годзе назвала [[канстантынопаль]]скага патрыярха Макарыя і [[Бізантыя|бізантыйскага]] цэсара [[Іван V|Івана V]]&lt;ref&gt;Памятники древнерусского канонического права. Ч. 1, т. VI. — СПб., 1880. Стлб. 185.&lt;/ref&gt;, што стала вынікам іх прыхільнай палітыкі да Літвы, і асабліва да справы пашырэньня Літоўскай мітраполіі на просьбу вялікага князя Альгерда}}.

Паводле дасьледваньня Алёхны Дайліды, шматлікія сьведчаньні розных крыніцаў пра [[Крэўская унія|Крэўскую унію]] і зьнітаваную зь ёй рэлігійную рэформу 1387—1388 гадоў у Літве паказваюць, што пераводзілі на каталіцтва (меншай часткай) і на праваслаўе (большай часткай) канфэсійную супольнасьць ліцьвінаў (вернікаў былой Літоўскай мітраполіі), — з чаго робіцца зразумелым як пашырэньне ад таго часу назвы «літва», «ліцьвіны» ў якасьці агульнанацыянальнай, так і славянскі моўны і культурны характар гэтага тытульнага народу ВКЛ&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 160—223.&lt;/ref&gt;. «Літоўскімі» ад таго часу называлі ўсіх князёў ВКЛ (незалежна ад веры{{Заўвага|Напрыклад, пад 1399 г.: «''А каторых зьбітага войска імёны суць князей літоўскіх: князь Андрэй Альгірдавіч полацкі, брат яго князь Дзьмітрэй бранскі, князь Іван Дзьмітравіч, князь Андрэй пасынак князя Дзьмітроў, князь Іван Барысавіч кіеўскі, князь Глеб Сьвятаслававіч смаленскі, князь Глеб Карыятавіч, брат яго князь Сямён, князь Міхайла Падбярэскі а брат яго князь Дзьмітрэй, князь Фёдар Патрыкеевіч валоскі, князь Іван Юр’евіч Бельскі…''» ([[Ніканаўскі летапіс]])}}, таксама існаваў «літоўскі» ваенны звычай (напрыклад, у друцкага князя Івана Бабы ў 1432 годзе: «''изрядивъ свой полк с копьи по литовски''»), літоўская мерная сыстэма (зь «літоўскі рублём», «літоўскім грошам», «літоўскім локцем», «літоўскім гарнцам» і г. д.)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 80—81, 197—207.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Grunvaldzkaja bitva. Грунвальдзкая бітва (1474-83).jpg|міні|Ліцьвіны (направа) на [[Грунвальдзкая бітва|Грунвальдзкім полі]] 15 ліпеня 1410 г.]]

У 1406 годзе, паводле [[Хроніка літоўская і жамойцкая|Хронікі літоўскай і жамойцкай]], адзін з баяраў вялікага князя літоўскага [[Вітаўт]]а — «''Андрэй ліцьвін''» — на перамовах, калі Вітаўт важыўся ўкласьці мір зь непрыяцелем, крыкнуў вялікаму князю: «''Не міры, Вітаўце, не міры''»{{Заўвага|[[ПСРЛ]]. Т. 32. — М.: Наука, 1975. С. 78.}}, адмаўляючы вялікага князя ад некарыснага міру. Дзеля гэтага Вітаўт даў Андрэю прозьвішча «Няміра», і ад яго пайшоў баярскі род [[Неміровічы|Неміровічаў]]&lt;ref name=&quot;Jermalovic-2000-37&quot;/&gt;.

У [[Грунвальдзкая бітва|Грунвальдзкай бітве]] 1410 году ад Літвы бралі ўдзел [[Вільня|віленская]], [[Наваградак|наваградзкая]], [[берасьце]]йская, [[ваўкавыск]]ая, [[віцебск]]ая, [[Горадня|гарадзенская]], [[Дарагічын (Падляскае ваяводзтва)|дарагічынская]], [[кіеў]]ская, [[Коўна|ковенская]], [[Камянец-Падольскі|крамянецкая]], [[Ліда|лідзкая]], [[Меднікі|медніцквая]], [[Мельнік|мельніцкая]], [[пінск]]ая, [[Полацак|полацкая]], [[Трокі|троцкая]], тры [[смаленск]]ія, [[старадуб]]ская ды іншыя харугвы. Разам, з 40 літоўскіх харугваў, 28 былі з [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]]&lt;ref&gt;[[Анатоль Грыцкевіч|Грыцкевіч А.]] Знешняя палітыка Вітаўта: заходні накірунак // Наш радавод. Кн. 2, 1990. С. 173.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Русіновіч К. [http://www2.polskieradio.pl/eo/print.aspx?iid=135324 Шлях на Грунвальд], [[Беларуская рэдакцыя Польскага Радыё]], 9 ліпеня 2010 г.&lt;/ref&gt;. Усе яны выступілі пад гербам [[Пагоня]]й, апрача 10 вялікакняскіх, якія выступілі пад гербам [[Калюмны|Калюмнамі]]&lt;ref&gt;Воюш І. Пратаформы інфармацыйна-камунікацыйнай дзейнасці падчас княжання Вітаўта (другая палова XIV — пачатак XV ст.) // Журнал Белорусского государственного университета. Журналистика. Педагогика. № 1, 2017. С. 9.&lt;/ref&gt;.

Віленскі біскуп [[Якуб Пліхта]] (1398—1407) паходзіў «''зь Літвы, зь ейнага народу і мовы''»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 27.&lt;/ref&gt; ({{мова-la|«Johannis dicti Plychta… vero vicarium Lythuanie, eiusdemque nacionis et lingue»|скарочана}}&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}}. Nr. 81. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=1WssAAAAIAAJ&amp;dq=Plychta+vero+Lythuanie&amp;focus=searchwithinvolume&amp;q=Plychta+vero S. 61].&lt;/ref&gt;), пазьней віленскімі біскупамі былі [[Мацей зь Вільні]] (1422—1453) «''родам ліцьвін''» ({{мова-la|«origine Lytwanum»|скарочана}}), [[Мікалай Дзяжковіч]] з [[Салечнікі|Салечнікаў]] (1453—1467) «''з народу ліцьвінаў''» ({{мова-la|«natione Lituanus»|скарочана}}), [[Ян Ласовіч]] зь Вільні (1468—1481) «''ліцьвін''» ({{мова-la|«Lithuanus»|скарочана}}), [[Андрэй Гасковіч]] зь Вільні (1481—1491) «''з народу ліцьвінаў''» ({{мова-la|«natione Lituanus»|скарочана}})&lt;ref&gt;Fijałek J. Uchrześcijanienie Litwy przez Polskę // Polska i Litwa w dziejowym stosunku. Wł. Abracham, J. Fijałek, J. Rozwadowski et al. — Kraków etc.: Gebethner i Wolff, 1914. S. 152—158.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah. Бел-чырвона-белы сьцяг (1579).jpg|значак|Ліцьвіны вызваляюць [[Полацак]] з-пад [[Маскоўская дзяржава|маскоўскай]] акупацыі, 1579 г.]]

У 1394 годзе поруч зь Вітаўтам упамінаецца ліцьвін Барыс&lt;ref&gt;[[Юры Бохан|Бохан Ю.]] Пласцінавы даспех ў Вялікім княстве Літоўскім у другой палове ХІV — канцы ХVІ ст. // Гістарычна-археалагічны зборнік / [[Інстытут гісторыі|Інстытут гісторыі АН Беларусі]]; Уклад. А. Мядзведзеў, А. Мяцельскі. — № 11. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. [https://books.google.by/books?id=Bw4WAQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B2%D1%96%D0%BD+%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%22&amp;dq=%22%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B2%D1%96%D0%BD+%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjv2ciIkOj8AhWZD-wKHdw1DnQQ6AF6BAgIEAI С. 72].&lt;/ref&gt;. У [[Бітва пад Угліч|бітве пад Углічам]] (1447 год), паводле летапісца, загінуў «''ліцьвін Юшка Драніца''», які быў праваслаўным і валодаў сялом Пратасавам&lt;ref&gt;[[Андрэй Катлярчук|Котлярчук А. С.]] Самосознание белорусов в литературных памятниках ХVІ—ХVІІІ вв. // Русь — Литва — Беларусь: Проблемы национального самосознания в историографии и культурологии. — Москва, 1997. С. 84.&lt;/ref&gt;. У летапісным апавяданьні пра [[Бітва пад Хойніцамі|бітву пад Хойніцамі]] 1454 году вялікі князь [[Казімер Ягайлавіч|Казімер]] называў «''мае верныя слугі літва''» паноў [[Алехна Судзімонтавіч|Алёхну Судзімонтавіча]], Багдана Андрушкавіча, Яна Кучука, Станьку Касьцевіча і Івана Ільлініча&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 206.&lt;/ref&gt;.

У 1456 годзе пасольства «''ад імя ўсяго літоўскага народу''»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 201—202.&lt;/ref&gt; да караля і вялікага князя Казімера ачольваў маршалак дворны Мікалай Неміровіч — прадстаўнік славутага роду Няміраў-Неміровічаў з [[Уселюб]]у ля [[Наваградак|Наваградку]] (Мікалай Неміровіч узвысіўся дзеля таго, што браў дзейны ўдзел у паднясеньні Казімера на вялікакняскі сталец). У 1492 годзе, у час паднясеньня на вялікакняскі сталец [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандра]], маршалак дворны Літавор Багданавіч Храбтовіч ад імя ўсіх літоўскіх князёў і паноў ([[Алелькавічы|Алелькавічаў]], [[Гальшанскія|Гальшанскіх]], [[Глінскія (род)|Глінскіх]] ды іншых) выступіў з прамовай да гаспадара, у якой казаў: «''памятай, што над літвой пануеш''» і «''просім цябе, каб &lt;…&gt; праўдзівым літоўскім і Вітаўтавым прыкладам нас радзіў і судзіў''»&lt;ref&gt;Stryjkowski M. Kronika Polska, Litewska, Żmódzka i wszystkiej Rusi. T. II. — Warszawa, 1846. S. 293—294.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Litva. Літва (J. Müller, 1692).jpg|значак|[[Літва старажытная|Літва]]. Мапа з атлясу 1692 году (перадрукоўвалася ў 1702 годзе)]]

У XV стагодзьдзі шмат ліцьвінаў езьдзілі навучацца ў [[Кракаўскі ўнівэрсытэт]]. Акты рэктарскага суду Кракаўскага ўнівэрсытэту мянуюць «ліцьвінамі» ўсіх студэнтаў з гістарычных земляў Вялікага Княства Літоўскага — то бо зь [[Беларусь|Беларусі]] (без [[Жамойць|Жамойці]] і [[Украіна|Ўкраіны]]). Акты XV стагодзьдзя ведаюць ліцьвінаў: Вячаслава Рачковіча з [[Ваверка|Ваверкі]] (''Lithwanus'', 1444 год — пазьней дэкан віленскі), Барталамея Сьвіранковіча (''Litwanus'', 1449 год — пазьней кусташ і дэкан віленскі), Яна Андрышэвіча (1470 год — пазьней канонік і архідыякан віленскі), Сеньку Гарынскага (''Szenko Horinsky, Lithwanus'', 1475 год), Яна Філіповіча зь Вільні (''Johannis Philipovecz de Vilna'', 1480-я гады — пазьней канонік і кусташ віленскі) ды іншых&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 187—188.&lt;/ref&gt;. Студэнты-ліцьвіны паходзілі зь [[Вільня|Вільні]], [[Дарагічын]]а, [[Гміна Мельнік|Мельніку]], [[Бельск]]у, [[Новы Сьвержань|Сьвержаню]], [[Менск]]у, [[Полацк]]у, [[Пінск]]у, [[Клецк]]у ды іншых местаў і мястэчак Вялікага Княства Літоўскага&lt;ref&gt;Александровіч С. З майго падарожжа // Полымя. № 8, 1969. С. 172—174.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Latysonak-2007&quot;&gt;[[Алег Латышонак|Латышонак А.]] [https://web.archive.org/web/20100810190844/http://arche.bymedia.net/2007-06/latysonak706.htm Студэнты зь Вялікага Княства Літоўскага перад рэктарскім судам Кракаўскага ўнівэрсытэту ў 1469—1536 гг.] // [[ARCHE]]. № 6 (57), 2007.&lt;/ref&gt;. Як адзначае гісторык [[Алег Латышонак]], усе [[беларусы]] выступаюць у актах унівэрсытэту як «ліцьвіны» (''Lithuanus'')&lt;ref name=&quot;Latysonak-2007&quot;/&gt;. «Ліцьвінам» у 1506 годзе запісаўся ў Кракаўскім унівэрсытэце і выдатны асьветнік і першадрукар [[Францішак Скарына]], ураджэнец Полацку&lt;ref name=&quot;Дубавец-Сагановіч-1994-234&quot;&gt;Дубавец С., Сагановіч Г. [https://knihi.com/Siarhiej_Dubaviec/Starazytnaja_Litva_i_sucasnaja_Letuva.html Старажытная Літва і сучасная Летува] // {{Літаратура/З гісторыяй на Вы|2к}} С. 234.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Львоўскі акадэмік Анатоль Вахнянін пісаў, што Скарына пазначыўся ліцьвінам «''такъ якъ бувъ вонъ родомъ з Полоцка, а проте и Литовцемъ (Litphanus)''»&lt;ref&gt;Справозданє дирекціѣ ц. к. Гимназіѣ Академичнои во Львовѣ на рокъ школьный 1877—1878. — Львов, 1878. С. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=03CLDU84920C&amp;q=Litphanus#v=snippet&amp;q=Litphanus&amp;f=false XV].&lt;/ref&gt;}}. Паводле Кракаўскіх актаў цывільнага права, ліцьвінамі былі Ян зь Вільні («''Jan Litphin de Wilna»''), Марцін з Горадні («''Martinus Lithwanus de Grodno»'') і Мацей з [[Старыя Лепкі|Старых Лепак]] на [[Падляшша|Падляшшы]] («''Mathis Litphanus barbitonsor de Lepky»'')&lt;ref&gt;Księgi przyjęć do prawa miejskiego w Krakowie 1392—1506. — Kraków, 1913. S. 314, 364, 381.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Lićviny. Ліцьвіны (1608).jpg|значак|Ліцьвіны (Litvani) з «﻿Nova et acurata totius Europae tabula», 1608 г.]]

Вялікі князь [[Жыгімонт Стары]] азначыў ліцьвінамі (літвой) жыхароў [[Ганявічы (Лагойскі раён)|Ганявічаў]]{{Заўвага|«''гдзе сядзелі Пётар з брацьцею, Літва, каторыя ж дзей даньнікі зь людзьмі вашымі ў Ганявіцкай зямлі… і дань давалі к Лагойску''»&lt;ref&gt;Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;hl=ru&amp;id=egA5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D1%8A+%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0+%D0%93%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE#v=snippet&amp;q=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D1%8A%20%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0%20%D0%93%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE&amp;f=false С. 881—883].&lt;/ref&gt;}}, вялікая княгіня [[Бона Сфорца]] — жыхароў [[Дабучын]]а{{Заўвага|«''…падданых нашых Дабучынскіх — Літву і тэж іншых усіх, каторыі Рымскаму закону прыслухаюць…''»&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-Западной Руси. Т. 4. — Вильна, 1867. [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10691865?page=17&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%B1%D1%83%D1%87%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85%D1%8A С. 3].&lt;/ref&gt;}}, а кароль і вялікі князь [[Уладзіслаў Ваза]] — праваслаўных жыхароў [[Менск]]у{{Заўвага|{{мова-pl|«Nad to mistrzowie tego cechu niemieckiego у ruskiego narodu, abo iakiey kolwiek inszey religiey… A to pod utraceniem cechu ci też niemcy aby chłopiąt na naukę niszej inszej nie przymowali, ani wpisowali, ani też wyzwolali jedno w tym miescie Mińskim, gdzie bractwo i cech trzymają, więc też aby towarzyszów polakow i litwę do roboty y warstatów swych przymowali»|скарочана}}&lt;ref name=&quot;BA-1930-143&quot;/&gt;}}{{Заўвага|Апроч таго, у лісьце Жыгімонта Старога ад 13 студзеня 1517 году «і літвой і русьсю» азначаюцца жыхары [[Мёры|Мёраў]] і суседніх [[Ворцы|Ворцаў]] («''і зь людзьмі даннымі і цяглымі і Літвою і Русьсю тэж на Ворцы і на Мерах''»)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 325.&lt;/ref&gt;, а ў яго лісьце ад 25 верасьня 1541 году — жыхары [[Ружаны|Ружанскай]] воласьці («''з падданых сваіх, — мяшчан і людзей, і літвы, — валасных ражанскіх''»)&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/groups/844594913548647/posts/1657060295635434/ LVIA, f. 389, LM 24, l. 135v—136].&lt;/ref&gt;}}.

Па ўтварэньні [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1569 год) магнаты і шляхта Вялікага Княства Літоўскага працягвалі падкрэсьліваць, што яны менавіта «ліцьвіны», чым выказвалі высокі ўзровень дзяржаўна-нацыянальнай самасьвядомасці. «''Мы і палякі, хоць і брацьця, але зусім адменных звычаяў''», — пісаў у сваім лісьце да [[Крыштап Мікалай Радзівіл «Пярун»|Крыштапа Радзівіла]] [[Канцлер вялікі літоўскі|канцлер]] [[Леў Сапега]] ў канцы XVI стагодзьдзя&lt;ref&gt;{{Літаратура/Беларусы: У 13 т.|4к}} С. 95.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kren-Koukiel-Marozava-2000-321&quot;&gt;Гісторыя Беларусі. У 2 ч. Ч. 1. Са старажытных часоў да канца XVIII ст.: Курс лекцый. / [[Іван Крэнь|І. Крэнь]], [[Іван Коўкель|І. Коўкель]], [[Сьвятлана Марозава|С. Марозава]], С. Сяльверстава, І. Фёдараў. — {{Менск (Мн.)}}: РІВШ БДУ, 2000. С. 321.&lt;/ref&gt;. Аршанскі староста [[Філон Кміта-Чарнабыльскі]] пісаў [[Падканцлер вялікі літоўскі|падканцлеру]] [[Астафей Валовіч|Астафею Валовічу]]: «''Іно некаторыя мовяць: „Ня дай Бог [[Палякі|ляху]] быць! Выражуць Літву, а Русь пагатову“. Даўно рэзаць пачалі ліцьвіна… Большы будзе жычліўшы народу польскаму, ніжалі сваяму!''»&lt;ref&gt;Гісторыя філасофскай і грамадска-палітычнай думкі Беларусі. У 6 т. Т. 2. Протарэнесанс і Адраджэнне / [[Сяргей Санько|С. Санько]] [і інш.] ; Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т філасофіі. — {{Менск (Мінск)}}: Беларус. навука, 2010. С. 100.&lt;/ref&gt;. У [[Прамова Мялешкі|прамове Мялешкі]], якая прыпісваецца [[Кашталяны смаленскія|кашталяну смаленскаму]] [[Іван Мялешка|Івану Мялешку]], зазначалася: «''Але [[Жыгімонт Стары|Жыґімонта Першага]] — салодкая памяць яго! Той немцаў, як сабак, не любіў, і ляхаў зь іх хітрасьцю вельмі не любіў, а літву і [[Русіны|русь]] нашу'' [''але нашу літву і русь нашу''&lt;ref&gt;[[Генадзь Сагановіч|Сагановіч Г.]] [https://knihi.com/Hienadz_Sahanovic/Ajcynu_svaju_baroniacy_Kanstancin_Astrozski,_1460-1530.html Айчыну сваю баронячы]. — {{Менск (Мн.)}}: Навука і тэхніка, 1992.&lt;/ref&gt;] ''любіцельна мілаваў''». Першы літоўскі (беларускі) мэмуарыст праваслаўны шляхціч [[Фёдар Еўлашоўскі]] ў сваім «Дзёньніку» (1603—1604) прыгадваў Варшаўскі сойм 1578 году, на якім зацьвердзілі папраўкі да [[Статуты Вялікага Княства Літоўскага|Статуту]], адзначаючы з захапленьнем, што «''[[Маршалак соймавы|маршалкаваў]] межы [[Пасол соймавы|пасламі]] наш ліцьвін — князь Лукаш Болька'' [''Баляслаў''&lt;ref&gt;[[Ян Станкевіч|Станкевіч Я.]] [http://pawet.net/library/o_philology/stank/32/%D0%A5%D1%80%D1%8B%D1%88%D1%87%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%8F_%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%8B_%D0%B2%D1%8F%D0%BB%D1%96%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F_(%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F).html Хрышчоныя ймёны вялікалітоўскія (беларускія)] // [[Спадчына (часопіс)|Спадчына]]. № 6, 1992. С. 96—101; №1, 1993. С. 76—82.&lt;/ref&gt;] ''Сьвірскі''»&lt;ref name=&quot;Lappo-1901-514&quot;&gt;Лаппо И. И. Великое княжество Литовское за время от заключения Люблинской унии до смерти Стефана Батория. Т. 1. — СПб., 1901. [https://books.google.by/books?id=LldMAQAAMAAJ&amp;pg=PA514&amp;dq=%22%D0%BD%D0%B0%D1%88%D1%8A+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj8--vDpKn6AhVRtaQKHSEpDpEQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&amp;q=%22%D0%BD%D0%B0%D1%88%D1%8A%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A%22&amp;f=false С. 514].&lt;/ref&gt;. Ён жа захапляўся выдатнымі дзеячамі Літвы (сярод іншага, пісаў пра Крыштапа Радзівіла, што той быў «''стоўп панства Літоўскага''»&lt;ref name=&quot;Lappo-1901-514&quot;/&gt;), апавядаў пра іх добрыя справы і пры першай жа магчымасьці супрацьстаўляў іх палякам&lt;ref&gt;Марціновіч А. [http://liblh.by/bazy-dannyx/e%d1%9elasho%d1%9eski-fyodar-krytychnyya-materyyaly.html Першы беларускі мемуарыст. Фёдар Еўлашоўскі]{{Недаступная спасылка|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // Хто мы, адкуль мы… : гістарычныя эсэ, нарысы: У 3 кн. Кн. 1. — {{Менск (Мінск)}}, 2008. С. 54—68.&lt;/ref&gt;.

Пастанова зьезду шляхты Вялікага Княства Літоўскага ў [[Ваўкавыск]]у 1577 году («''Інструкцыя &lt;…&gt; усіх паслоў з ваяводзтв і паветаў Вялікага Княства Літоўскага, на зьезьдзе Ваўкавыскам будучых''») патрабавала, каб [[Інфлянцкае ваяводзтва|Інфлянцкая зямля]] кіравалася «''толькі чалавекам нашага народу літоўскага''», а не «''чалавекам іншага, ня нашага народу''»&lt;ref&gt;Лаппо И. И. Великое Княжество Литовское во второй половине XVI столетия: Литовско-русский поветъ и его сеймик. — Юрьев, 1911. [https://archive.org/details/xvi-.-1911/page/80/mode/1up?view=theater С. 80—81].&lt;/ref&gt;. У 1587 годзе наваградзкія паслы абвяшчалі: «''А ўрады, якія занядбаныя, абы скончылі быць гэткімі, дакладней [пасадамі] падкормчага, канюшага, кухмістровага абы тут у нас, панове палякі, у Літве, не ўладалі, як і ўрадамі земскімі''», і каб «''у тых валоданьнях каралеўскіх, якія будуць належаць заўжды каралю. Абы там аканомы былі, але з той умовай, што аканомам будзе ліцьвін, а не паляк''»&lt;ref&gt;Радаман А. [http://www.belhistory.eu/archives/1169 Інструкцыя Новагародскага cойміка паслам на элекцыйны сойм 1587 г.] // Беларускі гістарычны агляд. Т. 10, Сш. 1—2, 2003.&lt;/ref&gt;.

У 1594 годзе адозва літоўскіх станаў{{Заўвага|Дакумэнт падпісала 30 асоб, амаль усе зь іх — носьбіты тыпова славянскіх прозьвішчаў, а менавіта: Юры Хадкевіч, староста жамойцкі; Ян Абрамовіч, ваявода менскі; Рыгор [[Война]], кашталян берасьцейскі; Дзьмітры Халецкі, падскарбі Вялікага Княства Літоўскага; Аляксандр Хадкевіч, граф на Шклове й Мышы; Станіслаў [[Нарбут (імя)|Нарбут]], староста ашмянскі; Сэбасьцьян [[Кестарт]], цівун айрагольскі, войскі староства Жамойцкага; Ян Трызна; Юры Астроўскі; Ян Корсак, харунжы полацкі; Сымон Леў, войскі троцкі; Міхал Друцкі-Саколінскі, маршалак аршанскі; Абрам Мялешка, маршалак слонімскі; Пётра Галубіч; Францішак Барташэвіч-Жук, войскі Полацкі; Лукаш Гарабурда; Казімер Пятровіч, дэпутат староства Жамойцкага; Рыгор Масальскі, судзьдзя земскі браслаўскі; Мікалай Савіцкі; Ян Кісель; Ян Война-Ясянецкі, падваявода віцебскі; Станіслаў Карачон, падстолі амсьціслаўскі; Станіслаў Дзяткоўскі, стольнік Ковенскі; Якуб Кунцэвіч; Сымон Цівінскі; Ян Друцкі-Саколінскі; Фёдар Друцкі-Горскі; Ян [[Юндзіла|Юндзіл]], дваранін Каралеўскай Ягамосьці; Война Сенажэцкі; Ян Сыцінскі, староста бяржанскі}} да Віленскай капітулы паведамляла, што ''«нічога іншага мы не жадаем, апроч таго, каб біскуп быў дан нам з нашага народу ліцьвінаў і нашага [літоўскага] асяродзьдзя, згодна з патрабаваньнямі нашых законаў, і што непарушнасьць нашых правоў і свабоды мусіць быць поўнасьцю захаванай»''{{Заўвага|{{мова-la|«aliud nobis pollicemur, quam quod ex gente nostra Lituanorum et medio nostro, iuxta legum nostrarum exigentiam episcopum datura sit nobis, iuriumque et libertatum nostrarum immunitates salvas et incolumes conservatura»|скарочана}}}}, а далей патрабавала не даваць {{Артыкул у іншым разьдзеле|Бэрнард Мацяёўскі|Бэрнарду Мацяёўскаму|pl|Bernard Maciejowski}} катэдральных грошай, бо, маўляў, іх трэба зьберагчы для наступнага віленскага біскупа, якога Бог дасьць «''зь літоўскага народу''»{{Заўвага|{{мова-la|«ex gente lituana»|скарочана}}}} і якім пазьней стаў [[Бэнэдыкт Война]]&lt;ref&gt;Kościół zamkowy, czyli Katedra Wileńska w jej dziejowym, liturgicznym, architektonicznym i ekonomicznym rozwoju. T. 2. — Wilno, 1910. [https://books.google.by/books?id=NBs-AQAAMAAJ&amp;pg=PP7&amp;source=gb_mobile_entity&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;gboemv=1&amp;ovdme=1&amp;gl=BY&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false S. 100—101].&lt;/ref&gt;.

У статуце [[Трыбунал Вялікага Княства Літоўскага|Літоўскага Трыбуналу]] («''Спосаб праў трыбунальскіх''») 1581 году [[Канцлер вялікі літоўскі|канцлер]] [[Астафей Валовіч]] пісаў: «''На тых сойміках вышэй менаваных кождае ваяводзтва, зямля або павет абіраці маюць, і будуць павінны, межы сабою асоб годных богабойных, цнатлівых, праў і звычаеў онага панства Вялікага княства Літоўскага ўмеетных''»&lt;ref&gt;Временник Императорского Московского общества истории и древностей Российских. Кн. 25. — М., 1857. [https://books.google.by/books?id=VacKAAAAIAAJ&amp;pg=RA1-PA5&amp;dq=%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D1%8F+%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%82%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%B8%D0%B6%D1%8A+%D1%81%D0%B2%D0%BE%D0%B8+%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8+%D0%B8+%D0%B7%D0%B2%D1%8B%D1%87%D0%B0%D0%B8+%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D1%8B%D0%B5+%D0%BC%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8C&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwirhMPWmab4AhVXSfEDHdh6DDMQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D1%8F%20%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%82%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%B8%D0%B6%D1%8A%20%D1%81%D0%B2%D0%BE%D0%B8%20%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8%20%D0%B8%20%D0%B7%D0%B2%D1%8B%D1%87%D0%B0%D0%B8%20%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D1%8B%D0%B5%20%D0%BC%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8C&amp;f=false С. 5].&lt;/ref&gt;, прытым зазначалася, што «''зямля Жамойцкая іж сваі вольнасьці і звычаі асаблівыя маюць…''»&lt;ref&gt;Лаппо И. И. Великое Княжество Литовское во второй половине XVI столетия. — Юрьев, 1911. [https://books.google.by/books?id=DPH63PnVhGcC&amp;pg=PA529&amp;dq=%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D1%8F+%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%82%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%B8%D0%B6%D1%8A+%D1%81%D0%B2%D0%BE%D0%B8+%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8+%D0%B8+%D0%B7%D0%B2%D1%8B%D1%87%D0%B0%D0%B8+%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D1%8B%D0%B5+%D0%BC%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8C&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj9ueCSmab4AhU_QvEDHf32DGMQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D1%8F%20%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%82%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%B8%D0%B6%D1%8A%20%D1%81%D0%B2%D0%BE%D0%B8%20%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8%20%D0%B8%20%D0%B7%D0%B2%D1%8B%D1%87%D0%B0%D0%B8%20%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D1%8B%D0%B5%20%D0%BC%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8C&amp;f=false С. 529].&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Lićvin (Biełarus). Ліцьвін (Беларус) (1730-49).jpg|значак|[[Бортніцтва|Бортнік]] ліцьвін (''Lütwin''{{Заўвага|Відаць, зь [[Ліцьвіны Севершчыны|ліцьвінаў Севершчыны]]. Арыгінальны подпіс: {{мова-de|«Eine in der Ukraine befindedt Nation Lütwin genannt, wie solhe abgebildet gehen»|скарочана}}}}). Адна зь першых этнаграфічных выяваў [[беларусы|беларусаў]], 1730—1740-я гг.&lt;ref name=&quot;CitiDog-2021&quot;&gt;[https://citydog.by/post/fotoshot-bielarus-pryhazhun Возможно, это первое изображение белоруса в истории (но далеко не все в этом уверены). Так или иначе: посмотрите, какой красавчик!], CityDog.by, 13.09.2021 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://balticworlds.com/the-bergholtz-collection-of-ethnographic-images-from-the-early-18th-century/ Faces of Russia’s Empire. The Bergholtz collection of ethnographic images from the early 18th century.] , — Balticworlds.Com, — April 22, 2021.&lt;/ref&gt;]]

Пісьменьнік-палеміст, грамадзка-палітычны і царкоўны дзяяч Рэчы Паспалітай [[Мялеці Сматрыцкі]], які ня мог ня ведаць рэальнай сытуацыі з мовай і рэгіянальнай сьвядомасьцю ў Вялікім Княстве Літоўскім&lt;ref name=&quot;Nasievic-2005&quot;&gt;[[Вячаслаў Насевіч|Насевіч В.]] Літвіны // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 207.&lt;/ref&gt;, у сваім творы «Апраўданьне нявіннасьці» (Вільня, 1621 год) называе ліцьвінаў сярод рускіх народаў&lt;ref name=&quot;Karotki-2009&quot;&gt;Короткий В. [https://web.archive.org/web/20211126064904/https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/19949/1/%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0%2c%20%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%8C%2c%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%2c%20%D1%80%D1%83%D1%81%D0%B8%D0%BD%20%D0%B2%20%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8F%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%85%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D1%8B%20%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D0%9A%D0%BD%D1%8F%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B0%20%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20XVI-XVII%20%D0%B2%D0%B2.pdf «Литва», «Русь», «литвин», «русин» в памятниках литературы Великого Княжества Литовского XVI—XVII веков] // Bibliotheca archivi lithuanici. — № 7. — Vilnius: Lietuvių kalbos institutas, 2009. C. 187—196.&lt;/ref&gt;:
{{Цытата|«Ты, [кожны з] вялікіх, шчыльнанаселеных і незьлічоных хрысьціянскіх народаў — валынцаў, падгорцаў, падляшцаў, палешукоў, падольцаў, Нізоўцаў, украінцаў, Літвы, Белай Русі і Чорнай, ад бэскідзкіх [[Татры|Татраў]] да Балтыйскага мора, на ўсход сонца і на поўдзень, у Кароне і ў Вялікім Княстве Літоўскім, [ты, кожны зь ліку] шырока расьселеных хрысьціянскіх рускіх народаў, у шаснаццаці шматлюдных япіскапскіх дыяцэзіях, пры тым, што Мітрапаліт мае шэсьць япіскапаў [і] сёмага архіяпіскапа пад уладай сваёй юрысдыкцыі, у час прыватных нарадаў ты ня мусіў быў стаяць за сьпінамі япіскапаў, аб’яднаных пад уладай аднаго і таго ж Пастыра.
{{арыгінал|pl|Tak, mnogiego gęstego y niezliczonego ludu chrześciańskiego Wołyńcow, Podgorzan, Podlaszan, Polesian, Podolan, Nizowcow, Ukraińcow, Litwy, Białey Rusi y Czarney, od Tatrow Beskidskich do morza Bałtyskiego na Wschod słońca y południe w Koronie y w Wielkim Księstwie Litewskim szeroko rospościerających się chrześciańskich ruskich narodow w szestnastu ludnych episkopskich dyocezjach sześć episkopow siodmego archiepiskopa pod władzą jurisdictiej swojey maiącemu metropolitowi przy prywatnych consultacyach stać za ramionami biskupow pod tymże y iednym Pasterzem będących &lt;…&gt; nie był powinien.}}
|Smotrycki M. Werificacia niewinności powtore wydana &lt;…&gt;. — Wilno, 1621. 8—8v.
}}

Азначэньне «рускія князі літоўскага роду» атрымалі [[Адаеўскія]], [[Бялеўскія]], [[Бельскія (род)|Бельскія]], [[Глінскія (род)|Глінскія]], [[Варатынскія]], [[Мязеўскія]], [[Масальскія]], [[Мсьціслаўскія]] ды іншыя служылыя князі — прытым як [[Гедзімінавічы]], так і [[Рурыкавічы]] — якія ў XV—XVI стагодзьдзях пераходзілі на службу ў [[Маскоўская дзяржава|Маскоўскую дзяржаву]] зь Вялікага Княства Літоўскага&lt;ref&gt;{{Літаратура/Беларусы: У 13 т.|4к}} С. 96.&lt;/ref&gt;. Апавядаючы пра рэйд невялікага варожага аддзелу на [[Смаленскі павет|Смаленшчыну]] ў 1565 годзе, маскоўскі летапіс адзначаў, што гэта былі «літоўскія людзі», удакладняючы: «''[[Амсьціслаў|амсьціслаўцы]] і [[Крычаў|крычаўцы]]''»&lt;ref name=&quot;Дубавец-Сагановіч-1994-233-234&quot;&gt;Дубавец С., Сагановіч Г. [https://knihi.com/Siarhiej_Dubaviec/Starazytnaja_Litva_i_sucasnaja_Letuva.html Старажытная Літва і сучасная Летува] // {{Літаратура/З гісторыяй на Вы|2к}} С. 233—234.&lt;/ref&gt;. У прыказах Маскоўскай дзяржавы XV—XVII стагодзьдзяў «ліцьвінамі» называлі выхадцаў з усёй [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]]. Напрыклад, у дакумэнтах XVII стагодзьдзя: «''Степанка Борисов… в роспросе сказал: родом де он литвин, родился в [[Белая Русь|Белой Руси]] в [[Барысаў|Борисове]] городе… а отец де у него жив в Литве''» (1621 год)&lt;ref&gt;Акты Московского государства, изданные Императорской академией наук. Т. 1. — СПб., 1890. [https://books.google.by/books?id=jCMEAAAAYAAJ&amp;pg=PA442&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%22%D0%B8%D0%B7%D1%8A+%D0%BA%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%B8%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjjhLCu6ar6AhU6YPEDHe60B8IQ6AF6BAgCEAI#v=snippet&amp;q=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A%22%20%D1%82%D1%8E%D1%82%D1%87%D0%B5%D0%B2%D0%B0%20%D1%80%D1%83%D1%81%D0%B8%20%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B0&amp;f=false С. 171].&lt;/ref&gt;, «''[[Беларусцы|белорусцы]]: Филип Белетцкий, [[Русіны|руское]] имя тож, сказал родом литвин, [[Наваградак|Новгородцкого]] повету, отец и мать веру держали [[Кіеўская мітраполія|киевскую]]…''» (1623—1624 гады)&lt;ref&gt;Русская историческая библиотека, издаваемая Археографической комиссией. Т. 2. — СПб., 1875. [https://books.google.by/books?id=evs4AQAAMAAJ&amp;pg=PA655&amp;dq=%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BA%D0%B0+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjBgv3gra76AhXOCOwKHdceA4EQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BA%D0%B0%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A&amp;f=false С. 656—657].&lt;/ref&gt;, «''…Давыдко Кученин в роспросе сказался: родом литвин белорусец [[Віцебск|Витепского]] повету''»&lt;ref&gt;Русско-белорусские связи: сборник документов : 1570—1667 гг. — Минск, 1963. С. 94.&lt;/ref&gt;, «''…в роспросе Васька [Степанов] сказался: родом литвин белорусец [[Ашмяны|Шменского]] повету''»&lt;ref&gt;Русско-белорусские связи: сборник документов : 1570—1667 гг. — Минск, 1963. С. 95.&lt;/ref&gt; (абодва 1627 год), «''…Ивашка Еремеев сказался: родом литвин Гродцкого повету &lt;…&gt; покиня он в [[Гародня (Гараднянскі раён)|Гродни]] детей своих &lt;…&gt; пошол от голоду з женою своею и с меншею дочерью с Анюткою в [[Сярпейск|Серпееск]]''» (1628 год)&lt;ref&gt;Русско-белорусские связи: сборник документов : 1570—1667 гг. — Минск, 1963. С. 99.&lt;/ref&gt;, «''…в роспросе Микитка [Берников] сказался: родом литвин-белорусец ис [[Копысь|Копыси]], мещанский сын''» (1629 год)&lt;ref&gt;Русско-белорусские связи: сборник документов : 1570—1667 гг. — Минск, 1963. С. 103.&lt;/ref&gt;, «''…Матюшка [Михайлов] в роспросе сказался: родом он литвин, белорусец [[Амсьціслаў|Мстиславского]] повету &lt;…&gt; жена его Полашка сказалась: родом литовка, белоруска Мстиславского ж повету''»&lt;ref&gt;Русско-белорусские связи: сборник документов : 1570—1667 гг. — Минск, 1963. С. 106.&lt;/ref&gt;, «''…Васька Ондреев в роспросе сказался: родом он литвин [[Полацак|Полотцкого]] повету''»&lt;ref&gt;Русско-белорусские связи: сборник документов : 1570—1667 гг. — Минск, 1963. С. 110.&lt;/ref&gt; (абодва 1631 год), «''…в роспросе сказались: Игнашко Григорьев, родом он литвин [[Ворша|Оршанского]] повету''» (1636 год)&lt;ref&gt;Русско-белорусские связи: сборник документов : 1570—1667 гг. — Минск, 1963. С. 131.&lt;/ref&gt;, «''…[Федька Оксенов] в роспросе сказался: родом литвин, белорусец, [[Дуброўна|Дубровенского]] повету''» (1645 год)&lt;ref&gt;Русско-белорусские связи: сборник документов : 1570—1667 гг. — Минск, 1963. С. 191.&lt;/ref&gt;, «''Никитка Семенов… в роспросе сказался родом литвин [[Магілёў|Могилевского]] уезда села Господова''» (1649 год)&lt;ref&gt;Акты, относящиеся к истории Южной и Западной России, собранные и изданные Археографической комиссией. Т. 3. — СПб., 1861. [https://books.google.by/books?id=9jNOAAAAcAAJ&amp;pg=RA1-PA63&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B0&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjFj6DQ_qr6AhXNuaQKHRCQDR4Q6AF6BAgKEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A%20%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B0&amp;f=false С. 63].&lt;/ref&gt;, «''…Казимeрко Репшовской в роспросе сказал: родом де он литвин [[Дзьвінск|Динаборского]] уезду''» (1650 год)&lt;ref&gt;Патриарх Никон и его время. Сборник научных трудов. — М., 2004. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3uZoAAAAMAAJ&amp;dq=%22%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%BC+%D0%B4%D0%B5+%D0%BE%D0%BD+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%22&amp;focus=searchwithinvolume&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD+%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE С. 89].&lt;/ref&gt;, «''Осташко Троинский сказал: родом де он литвин, города [[Горадня|Гродни]]''» (1672 год)&lt;ref&gt;Крестьянская война под предводительством Степана Разина. Сборник документов. Т. 3. — М., 1962. [https://books.google.by/books?id=Y5rQDAAAQBAJ&amp;pg=PA199&amp;lpg=PA199&amp;dq=%22%D0%A0%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%BC+%D0%B4%D0%B5+%D0%BE%D0%BD+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD,+%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B0+%D0%93%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B8%22&amp;source=bl&amp;ots=mJ1KlFaKoj&amp;sig=ACfU3U3wvfxW-mcQK2V-yAd2JiaRqpKSpA&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj05oi9x7D6AhX1iv0HHcrgDDQQ6AF6BAgDEAM#v=onepage&amp;q=%22%D0%A0%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%BC%20%D0%B4%D0%B5%20%D0%BE%D0%BD%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%2C%20%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B0%20%D0%93%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B8%22&amp;f=false С. 199].&lt;/ref&gt;, «''старец Манасия сказал: родом литвин, [[Смаленскі павет|Смоленского уезду]], государевы волости [[Ельня|Ельни]]''» (1674 год)&lt;ref&gt;Материалы для истории раскола за первое время его существования. Т. 3, ч. 3. — М., 1878. [https://books.google.by/books?id=-yJgNc3cs_QC&amp;pg=PA340&amp;dq=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A%22+%D1%81%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjfvNLMkKv6AhUEPOwKHfERDp8Q6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A%22%20%D1%81%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE&amp;f=false С. 340].&lt;/ref&gt;, «''…в роспросе один человек сказал: Гришкою зовут, Степанов сын, прозвище Новиков, родом он де литвин, [[Шклоў|Шкловского]] повету''» (1684 год)&lt;ref&gt;Полное собрание законов Российской империи, с 1649 года. Т. 2. — СПб., 1830. [https://books.google.by/books?id=E7ZFAAAAcAAJ&amp;pg=PA589&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%D1%88%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%BE&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiqipXt96r6AhWHC-wKHZ5SCvAQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A%20%D1%88%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%BE&amp;f=false 589].&lt;/ref&gt;, «''…сказался Мартинко родом литвин города [[Слуцак|Слутца]]''» (1684—1685 гады)&lt;ref&gt;Труды… Тульской Губернской Учетной Архивной Комиссии. Кн. 1. — Тула, 1915. [https://books.google.by/books?id=56M6AQAAMAAJ&amp;pg=PA556&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%81%D0%BA%D0%B0&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi9ofOa0ar6AhWawAIHHQUnBkkQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A%20%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%BA%D0%BE&amp;f=false С. 515].&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Захавалася сьведчаньне яўнага этнічнага самавызначэньня з дапамогай канструкцыі „родам“ — „''а на Москве выходец малой Ондрюшка сказался: родом он латыш белорусец Оршанского повету''“ (1631 год)&lt;ref&gt;Русско-белорусские связи: сборник документов : 1570—1667 гг. — Минск, 1963. С. 191.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя. — {{Менск (Мінск)}}, 1995. С. 63.&lt;/ref&gt;}}. Паводле гісторыка {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Паўло Хімка|Івана Хімкі|uk|Іван-Павло Химка}}, пад «літвой» расейцы традыцыйна разумелі славянаў, тым часам летувісаў азначалі як «самагітаў». Такое разьмежаваньне «літвы» і «самагітаў» засьведчыў адзін з старых расейскіх абразоў, дзе гэтыя народы выяўляюцца асобна&lt;ref&gt;Himka J.-P. On the Left Hand of God: «Peoples» in Ukrainian Icons of the Last Judgment // State, Societies, Cultures East and West: Essays in Honor of Jaroslaw Pelenski. — New York, 2004. P. 325.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Доронин А. В. Народы Cтрашного суда в иконописи руси (реплика-размышление) // Религия и русь, XV—XVIII вв. — Litres, 2022. [https://books.google.by/books?id=mREsEAAAQBAJ&amp;pg=PA434&amp;dq=%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9+%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%96&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjivuCih6n8AhXP_7sIHUMVCJw4ChDoAXoECAgQAg#v=onepage&amp;q=%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9%20%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%96&amp;f=false С. 434].&lt;/ref&gt;, а таксама мініятура з рукапісу XVII ст., які захоўваўся ў Сафійскай бібліятэцы ([[Вялікі Ноўгарад]]), дзе «літва» пералічваецца пасьля «[[Палякі|ляхаў]]», а «жмудзяне» пасьля «[[Ляпляндыя|лаплянаў]]» ([[Саамы|саамаў]])&lt;ref&gt;Покровский Н. В. Страшный суд в памятниках византийского и русского искусства. — Одесса, 1887. [https://books.google.by/books?id=L4xPAQAAMAAJ&amp;pg=PA39&amp;dq=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%8F%D0%BD%D0%B5&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjThNHz0an8AhWfhf0HHcbAAOgQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%8F%D0%BD%D0%B5&amp;f=false С. 39].&lt;/ref&gt;.

{{Падвойная выява|справа|Изображение Литовскаго мужика 1.jpg|106|Изображение Литовскаго мужика 2.jpg|106|Малюнкі сялянаў-ліцьвінаў&lt;ref&gt;Ригельман А. Летописное повествование о Малой России и ее народе и козаках вообще. — Москва, 1847.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Відаць, [[Ліцьвіны Севершчыны|ліцьвінаў Севершчыны]]}} ({{мова-ru|„литовский мужик“|скарочана}}), 1770-я гг.}}
Тым часам складзены ў XVII стагодзьдзі ў [[Кіеў|Кіеве]] [[Кіеўскі сынопсіс|сынопсіс]] адзначаў, што ў Эўропе «''…Татары Перакопскія, Славяне, Русь, Масква, Польшча, Літва, Мазоўша, Жмудзь, Курляндыя, Ліфлянты або Лівонія, Прусы…''»&lt;ref&gt;Киевский синопсис. — Киев, 1823. [https://books.google.by/books?id=akpfAAAAcAAJ&amp;pg=PA6&amp;dq=%22%D0%9C%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D1%88%D0%B0,+%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%8C%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwivzdnhkc38AhVwX_EDHUofCrwQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&amp;q=%22%D0%9C%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D1%88%D0%B0%2C%20%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%8C%22&amp;f=false С. 6].&lt;/ref&gt;, прытым сярод «''нашых прашчураў славенарасійскіх''» пералічваў адно «''Масква, Росы, Палякі, Літва, Памаране, Валынцы''»&lt;ref&gt;Киевский синопсис. — Киев, 1823. [https://books.google.by/books?id=Mp9eAAAAcAAJ&amp;pg=PA8&amp;dq=%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D0%B8,+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0,+%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%8F%D0%BD%D1%8B&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiL3bW4k838AhUmRPEDHZQsDIIQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D0%B8%2C%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0%2C%20%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%8F%D0%BD%D1%8B&amp;f=false С. 8].&lt;/ref&gt;. А ў першай палове XVIII стагодзьдзя ва [[Украіна|Ўкраіне]], дзе раней апынулася этнічна беларуская [[Старадубскі павет|Старадубшчына]], зьявіліся этнаграфічныя малюнкі [[Ліцьвіны Севершчыны|мясцовых беларусаў]], на якіх тыя называліся ліцьвінамі&lt;ref name=&quot;CitiDog-2021&quot;/&gt;. Яшчэ ў грашовых рахунках, якія вяліся ў 1388—1402 гадох пры двары караля польскага Ягайлы, «''жмойціна''» адрозьнівалі ад ліцьвінаў, прытым аднаго зь ліцьвінаў азначылі як «''русін або ліцьвін''»&lt;ref&gt;Monumenta medii aevi historica res gestas Poloniae illustrantia. T. 15. — Cracoviae, 1896. P. [https://books.google.by/books?id=8T0hAQAAMAAJ&amp;pg=PA94&amp;dq=zmoycino+Rutheno+seu+Lythuano&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiJ1oboruj8AhUFhv0HHd_ECS4Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=cuszme%20Lythuano%20Lythuanus&amp;f=false 44], [https://books.google.by/books?id=8T0hAQAAMAAJ&amp;pg=PA94&amp;dq=zmoycino+Rutheno+seu+Lythuano&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiJ1oboruj8AhUFhv0HHd_ECS4Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=zmoycino%20Rutheno%20seu%20Lythuano&amp;f=false 94], [https://books.google.by/books?id=8T0hAQAAMAAJ&amp;pg=PA94&amp;dq=zmoycino+Rutheno+seu+Lythuano&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiJ1oboruj8AhUFhv0HHd_ECS4Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=Lythwano%20Corney&amp;f=false 108], [https://books.google.by/books?id=8T0hAQAAMAAJ&amp;pg=PA94&amp;dq=zmoycino+Rutheno+seu+Lythuano&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiJ1oboruj8AhUFhv0HHd_ECS4Q6AF6BAgJEAI#v=snippet&amp;q=semoni%20Lythuano%20&amp;f=false 118], [https://books.google.by/books?id=8T0hAQAAMAAJ&amp;pg=PA94&amp;dq=zmoycino+Rutheno+seu+Lythuano&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiJ1oboruj8AhUFhv0HHd_ECS4Q6AF6BAgJEAI#v=snippet&amp;q=Lithwano%20borissoni&amp;f=false 197], [https://books.google.by/books?id=8T0hAQAAMAAJ&amp;pg=PA94&amp;dq=zmoycino+Rutheno+seu+Lythuano&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiJ1oboruj8AhUFhv0HHd_ECS4Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=demetrio%20Lytwanis&amp;f=false 246].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Алег Ліцкевіч|Ліцкевіч А.]] Да пытання пра рутэнізацыю балтаў ВКЛ у XV — пачатку XVI стст. // [[ARCHE Пачатак]]. № 11—12, 2009. С. 34.&lt;/ref&gt;. А [[кракаў]]скі дакумэнт 1514 году адрозьніваў «''ліцьвіна з [[Горадня|Горадні]]''» ад «''жмудзіна з [[Кейданы|Кейданаў]]''»&lt;ref&gt;Urban W. Litwini w Krakowie od końca XIV wieku do roku 1579 // Teki Krakowskie. T. 10, 1999. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=HkUwAQAAIAAJ&amp;dq=Jakub+%C5%BBmudzin&amp;focus=searchwithinvolume&amp;q=%C5%BBmudzin+Kiejdan S. 137].&lt;/ref&gt;. Увогуле, усе суседнія народы ў XIV—XVIII стагодзьдзях называлі беларусаў «ліцьвінамі», «літвой», тым часам [[жамойты]] ў Вялікім Княстве Літоўскім не называліся ліцьвінамі{{Заўвага|Напрыклад, у шэрагу пэтыцыяў у 1550-я гады жамойцкая шляхта прасіла вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]], „''абы ўрады ў зямлі Жамойцкай не былі даваны ані Літве, ані Русі''“&lt;ref name=&quot;Nasievic-2005&quot;/&gt;, таксама паводле дакумэнту пачатку XVIII ст., „''У адной Вільні зьмерла можна сказаць цэлая Жамойць і часткова Літва''“ ({{мова-ru|„В одной Вильне вымерла можно сказать целая Жмудь и отчасти Литва“&lt;ref&gt;Батюшков П. Н. Памятники русской старины в западных губерниях Империи. Вып. 6. — СПб., 1874. [https://books.google.by/books?id=EEhaAAAAcAAJ&amp;pg=PA98&amp;dq=%D1%86%D1%A3%D0%BB%D0%B0%D1%8F+%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%8C+%D0%B8+%D0%BE%D1%82%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8+%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiP5Y3W_aj8AhVzhP0HHaklBi8Q6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=%D1%86%D1%A3%D0%BB%D0%B0%D1%8F%20%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%8C%20%D0%B8%20%D0%BE%D1%82%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%20%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0&amp;f=false С. 98].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Ігар Чаквін|Чаквін І.]] [https://web.archive.org/web/20141129020526/http://kamunikat.fontel.net/pdf/albaruthenica/06.pdf Нацыя ліцвінаў у этнагенезе беларусаў: Параўнальна-тыпалагічны і гістарычны аспекты] // Беларусіка = Albaruthenica. Кн. 6, 1997. С. 40.&lt;/ref&gt;)|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Чаквин И. В. Избранное: теоретические и историографические статьи по этногенезу, этническим и этнокультурным процессам, конфессиональной истории белорусов. — Минск: Беларуская навука, 2014. С. 173.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Остапенко А. В. [https://shron1.chtyvo.org.ua/Ostapenko_Anatolii/Etnichni_faktory_u_protsesakh_formuvannia_biloruskoho_narodu_ta_natsii.pdf?PHPSESSID=m47mi2g6psl5t9sjten73f21f1 Етнічні фактори у процесах формування білоруського народу та нації : автореф. дис. … д-ра іст. наук] : [спец.] 07.00.05 «Етнологія» / Остапенко Анатолій Володимирович ; Київський нац. ун-т ім. Тараса Шевченка. — Захищена 26.04.2021. — Київ, 2021. С. 139.&lt;/ref&gt;.

Клопат пра «''наш народ Літоўскі''» часта выступае ў соймікавых інструкцыях розных паветаў ВКЛ у 1630-х — 1640-х гадох, калі на вялікіх соймах адбываліся спрэчкі з палякамі за разьмеркаваньне пасад&lt;ref&gt;Галубовіч В. Палітычныя інтарэсы «літоўскага народа» на соймах Рэчы Паспалітай (паводле інструкцый шляхты беларускіх зямель Вялікага Княства Літоўскага 1630—1640-х гг.) // Актуальныя праблемы гісторыі і культуры. Вып. 3. — Мінск, 2022.&lt;/ref&gt;. У 1636 годзе [[Крыштап Радзівіл|Крыштаф Радзівіл]] кінуў каралю — «''калі ж кароль ня вызначыць, тое я яму пакажу, ці законна ігнараваць голас віленскага ваяводы. Так-та нас, Літву, у самой Літве палякі прыгнятаюць!''». Сьледам за ім яго сын, [[Януш Радзівіл]], «''абвясьціў вайну палякам''» (гэтак ахарактарызаваў яго словы [[Альбрэхт Станіслаў Радзівіл|Альбрыхт Радзівіл]]): «''Пагарды, столькі разоў праяўленай, літоўскі народ няздольны зьнесьці! Прыйдзе час, калі палякі да дзьвярэй не патрапяць, праз вокна іх выкідваць будзем!''»&lt;ref&gt;[https://dbc.wroc.pl/dlibra/publication/7586/edition/6941/content Memaryał rzeczy znaczniejszych, które się w Polszcze działy od śmierci Zygmunta III od roku pańskiego 1632 aż do roku 1652 (1653) spisany po łacinie przez Jaśnie Oświeconego Xiążęcia JMci Albrychta Stanisława Radziwiłła, kanclerza wielkiego W. X. Litewskiego, a przez Jaśnie Oświeconego Xiążęcia JMci Hieronima Floryana Radziwiłła, kanclerza W. Xięstwa Litewskiego, praprawnuka pomienionego autora, na polski język przetłumaczony roku pańskiego 1731]. S. 292—293.&lt;/ref&gt;. У 1669 годзе ў прадмове да сваёй «Гісторыі Літвы» [[Альбэрт Каяловіч|Альбэрт Віюк-Каяловіч]] выслаўляў гетмана [[Павал Ян Сапега|Паўла Яна Сапегу]] як героя Літвы і пісаў, што яго абралі ваяводам віленскім і вялікім гетманам літоўскім «''просьбамі ўсіх, на жаданьне войска і паводле выбару арыстакратыі''»{{Заўвага|{{мова-la|«omnium votis, studiis exercitus, nobilitatis suffragiis, auctoritate Regia, Palatinus Vilnensis et supremus Lituanae Militiae Imperator dictus»|скарочана}}&lt;ref&gt;Короткий В. Русь, Литва, Москва между Рюриковичами и Палемоновичами в «Литовской истории» Альберта Виюка-Кояловича // Senoji Lietuvos literatūra. № 27, 2011. С. 275.&lt;/ref&gt;}}.

У запісах мэтрыкі папскае сэмінарыі ў [[Бранева|Браўнсбэргу]] адзначаюцца ліцьвіны (''Lithuanus'' або ''Lituanus''): Мікалай Корсак, Ісак Капевіч, Юры Тамкевіч, [[Гаўрыла Календа]]&lt;ref&gt;Die Matrikel des päpstlichen Seminars zu Braunsberg 1578—1798. — Braunsberg, 1925. S. 82.&lt;/ref&gt;, Марцін Белазор, Язэп [[Барвід]]овіч, Гіяцынт Сіркевіч&lt;ref&gt;Die Matrikel des päpstlichen Seminars zu Braunsberg 1578—1798. — Braunsberg, 1925. S. 111.&lt;/ref&gt;, Палікарп Мігуневіч (''Polycarpus Mihuniewicz''&lt;ref&gt;Die Matrikel des päpstlichen Seminars zu Braunsberg 1578—1798. — Braunsberg, 1925. S. 121.&lt;/ref&gt;), Фабіян Блажэвіч, Язэп Аляшкевіч, Яўхім [[Скірмант|Скірмунд]], Януары Агурцэвіч (''Januarius Ohurcewicz… natione Lituanus'')&lt;ref&gt;Die Matrikel des päpstlichen Seminars zu Braunsberg 1578—1798. — Braunsberg, 1925. S. 114.&lt;/ref&gt;, Інацэнт Стэфановіч (''natione Lituanus''), Мялеці Дарашкоўскі (''natione Lituanus'')&lt;ref&gt;Die Matrikel des päpstlichen Seminars zu Braunsberg 1578—1798. — Braunsberg, 1925. S. 115.&lt;/ref&gt;, Язэп [[Гуда (імя)|Гудовіч]] ды іншыя. Сярод іх налічваецца 8 [[Базыляны|базылянаў]], прытым у запісах мэтрыкі адзначаюцца і жамойты (''Samogita'')&lt;ref name=&quot;Masalski-1927&quot;&gt;Масальскі Д. [https://pawet.net/library/history/c_history/w_mas/%D0%B0%D0%B1_%D0%BB%D1%96%D1%86%D1%8C%D0%B2%D1%96%D0%BD%D0%BE%D1%85_i_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%B0%D1%85_%D1%83_%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%9E%D0%BD%D1%81%D0%B1%D1%8D%D1%80%D0%B3%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%BC_%D1%81%D1%8D%D0%BC%D1%96%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%8B_1578-1798.html Аб Ліцьвінох і Беларусах у Браўнсбэргскім сэмінары 1578—1798] // Родныя Гоні. Кн. 4, чэрвень 1927. С. 17—20.&lt;/ref&gt;. Сакратар караля і вялікага князя Павал Пясецкі сьведчыў у 1645 годзе, што [[Юры Радзівіл (біскуп)|Юры Радзівіл]] і [[Бэнэдыкт Война]] былі «''ліцьвінамі паводле народнасьці''» («''Georgij Radziwil gente Lithuani'' &lt;…&gt; ''Benedicto Woyna gente Lithuano''»)&lt;ref&gt;Chronica gestorum in Europa singularium. — Cracoviae, 1645. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=xS5RAAAAcAAJ&amp;q=gente+Lithuano#v=snippet&amp;q=gente%20Lithuano&amp;f=false P. 186—187].&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Horadnia, Sapieha. Горадня, Сапега (1716).jpg|значак|Сойм у [[Палац Сапегаў (Батораўка)|Гарадзенскім палацы Сапегаў]], 1716 г.]]
[[Файл:Tadevuš Kaściuška. Тадэвуш Касьцюшка (K. Wojniakowski, 1800-11).jpg|міні|[[Тадэвуш Касьцюшка]]]]

«Каэквацыя» (ураўнаньне) правоў літоўскага народу 1697 году спрыяла ўтварэньню адзінага «Польскага» шляхецкага народу Рэчы Паспалітае, але патрыятычная шляхта Літвы ўсё XVIII ст. падкрэсьлівала сваю нацыянальную адметнасьць ад палякаў. За часамі [[Вялікая Паўночная вайна|Вялікай Паўночнай вайны]] ў 1703 годзе паслы ВКЛ — гетман вялікі літоўскі [[Міхал Сэрвацы Вішнявецкі|Міхал Карыбут-Вішнявецкі]], гетман польны літоўскі [[Рыгор Антоні Агінскі]], маршалак вялікі літоўскі [[Марцыян Дамінік Валовіч|Марцыян Валовіч]] і падскарбі вялікі літоўскі [[Людвік Канстантын Пацей]] — ва ўмове з маскоўскім гаспадаром [[Пётар I|Пятром I]] зазначылі заступніцтва ''«народу нашаму Літоўскаму наогул»''{{Заўвага|{{мова-ru|«народу нашему Литовскому обще»|скарочана}}&lt;ref&gt;Письма и бумаги императора Петра Великого. Т. 2. — СПб., 1889. [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11484534?page=344&amp;q=141 С. 300—306].&lt;/ref&gt;}}. «''Літоўскія патрыёты''» і «''Айчына Вялікае Княства Літоўскае''» ўпамінаюцца ў розных дакумэнтах соймікаў ВКЛ XVIII стагодзьдзя{{Заўвага|У 1729 годзе соймік Віленскага ваяводзтва на чале з Багуславам Янам Чыжом, старостам прапойскім, даручыў паслам на вялікі сойм Бэнэдыкту Вольскаму і Яну Гарайну патрабаваць раздаваньня пасадаў у ВКЛ толькі „''літоўскім''“ ураднікам і казаў пра „''заслугі перад Айчынай''“ [[Канцлер вялікі літоўскі|канцлера]] [[Міхал Сэрвацы Вішнявецкі|Міхала Вішнявецкага]], кашталяна віцебскага [[Марцыян Аляксандар Агінскі|Марцыяна Агінскага]] і [[Канюшы вялікі літоўскі|канюшага]] [[Міхал Казімер Радзівіл «Рыбанька»|Міхала Радзівіла]]&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленскою археографическою комиссиею. Т. 8. — Вильна, 1875. № 163.&lt;/ref&gt;. У 1738 годзе падчашы віленскі Ян Гарайн і судзьдзя гродзкі віленскі Багуслаў Ян Чыж паклалі падваяводзе віленскаму Мікалаю Петрушэвічу інструкцыю для паслоў Віленскага ваяводзтва, у якой пісалі пра „''заслугі для Айчыны''“ „''патрыётаў''“ ВКЛ — маршалка Трыбуналу Страшэвіча, падкаморага браслаўскага Рудаміны, падваяводы віленскага Петрушэвіча, [[Стражнік вялікі літоўскі|стражніка]] Антонія Пацея, [[Пісар вялікі літоўскі|пісара]] Дамініка Валовіча, кашталяна віцебскага Юрыя Тышкевіча&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленскою археографическою комиссиею. Т. 8. — Вильна, 1875. № 164.&lt;/ref&gt;. У 1756 годзе соймік Наваградзкага ваяводзтва на чале з мастаўнічым Аршанскага павету Ігнаціем Якавіцкім патрабаваў ад галоўнага сойму, каб „''Літоўскія ўрады''“ не раздавалі „''каронным''“ (палякам) і згадваў „''заслугі для Айчыны нашай''“ канцлера ВКЛ [[Міхал Фрыдэрык Чартарыйскі|Міхала Чартарыйскага]], [[Падканцлер вялікі літоўскі|падканцлера]] [[Міхал Антоні Сапега|Міхала Сапегі]], [[Гетман польны літоўскі|гетмана польнага]] [[Міхал Юзэф Масальскі|Міхала Масальскага]] ды іншых&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленскою археографическою комиссиею. Т. 13. — Вильна, 1886. № 65.&lt;/ref&gt;}}.

Пісьмовыя крыніцы XVII—XVIII стагодзьдзяў паведамляюць пра такую зьяву ў ВКЛ, як [[Старалітва|старалітва (стараліцьвіны)]]: «''яны сьвяты і пасты правяць паводле рускага абраду''»&lt;ref&gt;Камунтавічэне В. Насельніцтва Ельненскай парафіі ў XVII ст. («Старая Літва», або ятвяжскі след у Віленскім біскупстве)&quot; // [[ARCHE Пачатак]]. № 5, 2016. С. 310—321.&lt;/ref&gt;, «''яны ідуць да камуніі паводле лацінскага абраду, але захоўваюць грэцка-русінскія сьвяты і пасты''»&lt;ref&gt;Alińauskas V. Baltų religijos ir mitologijos reliktai Lietuvos Didžiojoje Kunigaikńtystėje (XIV—XVIII a.): Ńaltinių rinkinys. Sudarė ir parengė Vytautas Alińauskas. — Vilnius: Lietuvių katalikų mokslo akademija, 2016. P. 367.&lt;/ref&gt;, «''старажытныя ліцьвіны, г. зн. русіны''» ({{мова-la|«Antiqui lithuani, id est ruteni»|скарочана}})&lt;ref&gt;Alińauskas V. Baltų religijos ir mitologijos reliktai Lietuvos Didžiojoje Kunigaikńtystėje (XIV—XVIII a.): Ńaltinių rinkinys. Sudarė ir parengė Vytautas Alińauskas. — Vilnius: Lietuvių katalikų mokslo akademija, 2016. P. 50.&lt;/ref&gt;, «''старыя русіны або старалітва''» ({{мова-la|«Rutheni Veteres, seu Stara Litwa»|скарочана}})&lt;ref&gt;Alińauskas V. Baltų religijos ir mitologijos reliktai Lietuvos Didžiojoje Kunigaikńtystėje (XIV—XVIII a.): Ńaltinių rinkinys. Sudarė ir parengė Vytautas Alińauskas. — Vilnius: Lietuvių katalikų mokslo akademija, 2016. P. 264.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Скварчэўскі Д. «Stara Litwa» як этнаканфесійная і сацыяльная група ў Вялікім Княстве Літоўскім у XVI—XVIII ст. // Сацыяльныя інстытуты ў Вялікім Княстве Літоўскім у ранні Новы час : матэрыялы міжнароднага навуковага круглага стала, Мінск, 2 снежня 2020 г. / БДУ, Гістарычны фак., Каф. гісторыі Беларусі старажытнага часу і сярэдніх вякоў; [пад рэд. А. Любага]. — {{Менск (Мінск)}}: БДУ, 2020. С. 46—52.&lt;/ref&gt;. Так, «стараліцьвінам» у лічбе камісіі, якая ў 1732 годзе апытвала жыхароў мястэчак [[Капыль|Капылю]] і [[Пясочнае|Пясочнага]] [[Слуцкае княства|Слуцкага княства]] дзеля расьледаваньня скаргі на каталіцкага сьвятара з боку праваслаўных сьвятароў і жыхароў, азначылі мясцовага жыхара Якава Кісяля&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 1, т. 4. — Киев, 1871. [https://books.google.by/books?id=hz4OAAAAQAAJ&amp;pg=RA1-PA441&amp;dq=starolitwin&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjPteO-y9X5AhXDtqQKHXodA5MQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=starolitwin&amp;f=false С. 441].&lt;/ref&gt;.

Апошні кароль Рэчы Паспалітае [[Станіслаў Аўгуст Панятоўскі]] казаў: «''Мы лічым сябе радавітым ліцьвінам, бо нарадзіліся і прынялі сьвяты хрост у [[Воўчын]]е, а будучы ў рыцарскім стане, займалі пасаду [[Стольнік вялікі літоўскі|Літоўскага стольніка]]''»&lt;ref&gt;Мальдзіс А. Беларусь у люстэрку мемуарнай літаратуры XVIII стагоддзя. — {{Менск (Мн.)}}, 1982. С. 89.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}, 1995. С. 66—67.&lt;/ref&gt;. Апошні [[Падскарбі вялікі літоўскі|падскарбі вялікі літоўскі]] [[Міхал Клеафас Агінскі]] ў сваіх мэмуарах пісаў: «''Найбольш славутыя роды [[Рэч Паспалітая|Польшчы]] пераважна вядуць сваё паходжаньне зь Літвы. [[Чартарыйскія]], [[Радзівілы]], [[Агінскія]], [[Сапегі]], [[Тышкевічы]], [[Пацы]], [[Сангушкі]] — то ліцьвіны''»&lt;ref&gt;Pamiętniki Michała Ogińskiego o Polsce i Polakach: od roku 1788 aż do końca roku 1815. T. III. — Poznań, 1871. S. 190.&lt;/ref&gt;.

У 1792 годзе Гэнэральная канфэдэрацыя ВКЛ, якая згуртавалася вакол канцлера вялікага літоўскага Аляксандра Сапегі з намерам выступіць проці новай канстытуцыі, у сваёй адозве адзначыла, што канцлер Сапега быў закліканы ўсімі літоўскімі грамадзянамі «''да стырна літоўскага народу''», каб аднавіць «''старыя правы''»&lt;ref&gt;Шмигельските-Стукене Р. Канцлер Александр Михал Сапега — маршалок Генеральной конфедерации Великого Княжества Литовского (1792—1793 гг.) // Сапегі: асобы, кар’еры, маёнткі. — Мінск, 2018. C. 129.&lt;/ref&gt;. Акты гэтае канфэдэрацыі, прысьведчаныя, між іншым, гетманам польным літоўскім Сымонам Касакоўскім, лоўчым вялікім літоўскім Ёзэфам Забелам і ратмістрам браслаўскага павета Ёзэфам Шышлам, прамаўляюць ад імя «''літоўскага народу''» або «''цэлага народу літоўскага''»&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленскою археографическою коммиссиею. Т. 9. — Вильна, 1878. №184, 187, 188.&lt;/ref&gt;.

Водца [[Паўстаньне 1794 году|паўстаньня 1794 году]] [[Тадэвуш Касьцюшка]], ураджэнец [[Слонімскі павет|Слонімшчыны]], казаў: «''Хіба я не ліцьвін, Ваш зямляк, Вамі абраны? Каму павінен дзякаваць [за рэкамэндацыю [[Берасьцейскі павет|Берасьцейскага]] сойміка], калі ня Вам? Каго павінен абараняць, калі ня Вас і сябе самога?''». У лісьце да маскоўскага гаспадара [[Аляксандар I Раманаў|Аляксандра I]] за два гады да сьмерці ён пісаў: «''Нарадзіўся я ліцьвінам…''»&lt;ref name=&quot;Arlou-2012-157&quot;&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 157.&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===
[[Файл:Lićvinka. Ліцьвінка (1825).jpg|значак|[[Шляхта|Шляхцянка]]-ліцьвінка ў сьвяточным строі (паводле моды таго часу). {{Артыкул у іншым разьдзеле|Жорж Жак Гатын|Ж. Гатын|ru|Гатин, Жорж Жак}}, 1825 г.]]

З [[Падзелы Рэчы Паспалітай|стратаю дзяржаўнасьці]] нацыянальная самасьвядомасьць жыхароў [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|беларускай этнічнай тэрыторыі]] не зьмянілася. Яны ўсё роўна адчувалі сябе нашчадкамі Вялікага Княства Літоўскага. Напрыклад, за часамі [[Вайна 1812 году|францускай акупацыі]] [[Менск]]у, яго тагачасны прэзыдэнт [[Ян Ходзька-Барэйка|Ян Барэйка Ходзька]] агалошваў месьцічам: «''Ужо знойдзены сьляды тых шляхоў, якімі нашыя продкі хадзілі на поле славы. Браты Літоўцы, сыны адной маці [[Рэч Паспалітая|Польшчы]], там чакаюць і нас! Нам адкрыты шырокі шлях да славы і вялікіх подзьвігаў! Нас кліча герой сьвету, Збавіцель Польшчы, Вялікі Напалеон!''»&lt;ref&gt;Сборник Императорского русского исторического общества. Т. 128. — СПб., 1909. С. 377.&lt;/ref&gt;. Таксама ён вядомы як аўтар камэдыі «Вызваленьне Літвы, або пераход Нёману», якую таксама паказвалі ў Менску&lt;ref&gt;Сборник Императорского русского исторического общества. Т. 128. — СПб., 1909. С. 367—368.&lt;/ref&gt;. {{Не перакладзена|«Kuryer Litewski»||ru|Виленский вестник}} пісаў пра прыбыцьцё Напалеона ў Вільню: «''Хутка паказаліся на берагах [[Вяльля|Вяльлі]] тыя ваяры, якія праславілі [[Рэч Паспалітая|польскае]] імя на берагах [[Дунай|Дунаю]], [[Тыбр]]а, [[Тагус]]а і нават [[Ніл]]а. Сярод іх мы бачылі князёў: [[Радзівілы|Радзівілаў]], [[Сапегі|Сапег]], [[Сангушкі|Сангушкаў]], графаў Красінскіх, [[Хадкевічы|Хадкевічаў]]; генэралаў: Сакольніцкага, Канопку, Хлапіцкага, Аксамітоўскага, Бранікоўскага; і мноства іншых, чые імёны будуць назаўжды каштоўны для літоўцаў''»&lt;ref&gt;Сборник Императорского русского исторического общества. Т. 128. — СПб., 1909. С. 253.&lt;/ref&gt;. А ў час сьвяткаваньня народзінаў [[Напалеон I Банапарт|імпэратара Напалеона]] жыхары беларускіх зямель сустракалі яго вершамі і шыльдамі з патрыятычным зьместам. У [[Наваградак|Наваградку]] было: «''Напалеон! Ледзь ты ўступіў на нашую зямлю, зьнік [[Расейская імпэрыя|двухгаловы арол]], а [[Герб Францыі|твой Арол]] асяніў [[Пагоня|Літоўскую Пагоню]]. Дзякуючы тваёй моцы здарылася шчасьце для Літвы. Тое, што баязьлівы маскаль бязь бітвы саступіў гэтую ахвяру…''»; «''Гэтая камэта зьявілася ў Эўропе на нябёсах, а за ёй зьявіўся той, хто выратаваў Літву зь нябыцьця. Гэты прамень, які растапляе ледзяныя ланцугі, вяртае зьмярцьвелым расьлінам жыцьцё і вырастаньне. Ім Гасподзь на пасады новых цароў. Усемагутны справядлівы Бог праяўляецца ў Напалеоне''»&lt;ref&gt;Сборник Императорского русского исторического общества. Т. 128. — СПб., 1909. С. 299—300.&lt;/ref&gt;. А гэтак было ў [[Ліда|Лідзе]]: «''Усепрасьвятлейшаму, Дзяржаўнейшаму, Непераможнейшаму Герою, Імпэратару і Каралю, Вялікаму Напалеону, свайму Збавіцелю, зямля магутных некалі [[Ягайлавічы|Ягелонаў]], вызваленая яго магутнай рукою жніўня, 15 дня, 1812''»; «''Напалеон, за нашую Айчыну вялікадушны мсьцівец, ганаровай Поўначы магутны пераможца, няхай [[Карона Каралеўства Польскага|Польскі Арол]] і [[Вялікае Княства Літоўскае|Літоўская Пагоня]] спрыяюць тваім намерам!''»; «''У пятнаццатым стагодзьдзі, тут, у гэтых мураваных сьценах перамагала племя Ягелонаў. Калі дзікія орды ўварваліся ў Польшчу, адно імя Літоўцаў палохала ворагаў''»; «''[[Лідзея|Рака Ліда]] тады цякла крывёю іншаземцаў. Цяпер зь ёю зьліваюцца [[Нёман]], [[Дняпро]] і [[Дзьвіна]]. Спраўджваюцца мары Літоўскае Пагоні, прайшлі часы пакут''»&lt;ref&gt;Сборник Императорского русского исторического общества. Т. 128. — СПб., 1909. С. 297.&lt;/ref&gt;. У жніўні 1812 года {{Не перакладзена|Аляксандр Францішак Хадкевіч||ru|Ходкевич, Александр Франтишек}} выдаў артыкул «Акты патрыятызму», дзе апавядаў пра тры ахвяраваньні для арміі, унесеныя паннай Гарайнай, дачкой віленскага падкаморыя, Міхалам Нарашкевічам і Янам Маркевічам, зямянамі Наваградзкага ваяводзтва&lt;ref&gt;Сборник Императорского русского исторического общества. Т. 128. — СПб., 1909. С. 275—276.&lt;/ref&gt;. Ён жа зазначаў: «''Пры паступленьні ахвяраваньняў на патрэбы Айчыны, я буду паведамляць пра гэткіх у газэтах, каб мець магчымасьць паведаміць братам нашым, зь якімі мы аб’ядналіся, што любоў да радзімы ў Літоўцаў такая ж, як і ў жыхароў Герцагства Варшаўскага''». Гісторык [[Вітаўт Кіпель]] зьвяртае ўвагу на тое, што перасяленцы з [[Анэксія|анэксаванага]] Расейскай імпэрыяй [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]] акцэнтавалі ўвагу на тым, што яны ліцьвіны, што яны паходзяць зь Літвы, а ня Польшчы: так, у пачатку XIX стагодзьдзя ў [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] існаваў гурток «літоўскай шляхты» з [[Магілёў|Магілёва]] і зь [[Віцебскае ваяводзтва|Віцебшчыны]]&lt;ref&gt;[[Вітаўт Кіпель|Кіпель В.]] Да гісторыі беларускай эміграцыі ў ЗША // Запісы Беларускага Інстытуту Навукі й Мастацтва. № 29, 2005. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=LxUWAQAAMAAJ&amp;dq=%D1%88%D1%82%D0%BE+%D1%8F%D0%BD%D1%8B+%D0%BB%D1%96%D1%86%D1%8C%D0%B2%D1%96%D0%BD%D1%8B+%2C+%D0%BB%D1%96%D1%86%D1%8C%D0%B2%D1%96%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%B0+%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%83&amp;focus=searchwithinvolume&amp;q=%D0%BB%D1%96%D1%86%D1%8C%D0%B2%D1%96%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%B0+%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%83 С. 32].&lt;/ref&gt;.

Гісторык і этнограф {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксей Лёўшын||ru|Лёвшин, Алексей Ираклиевич}} пісаў у сваіх «''Пісьмах з Маларосіі''» (1816 год), што «''большая частка тутэйшых [чарнігаўскіх] жыхароў зьмяшана зь літоўцамі, а таму іх і называюць іншыя Маларасіяне Ліцьвінамі''»&lt;ref&gt;Письма из Малороссии, писанныя Алексеем Левшиным. — Харьков, 1816. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=d2ZlAAAAcAAJ&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D0%B0%D0%BC%D0%B8+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D0%B0%D0%BC%D0%B8%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;f=false С. 147—148]].&lt;/ref&gt;. Расейскі чыноўнік {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Башняк||ru|Бошняк, Александр Карлович}} у выдадзеным у 1821 годзе дзёньніку свайго падарожжа 1815 году зь Вільні ў [[Кіеў]] пакінуў падрабязныя апісаньні прыроды і мескіх паселішчаў колішняга Вялікага Княства Літоўскага, а таксама адзначыў: «''Наўрад ці [[Прыпяць]] ня варта лічыць прыроднаю мяжою Літвы &lt;…&gt;. Да Прыпяці жывуць літоўцы &lt;…&gt;; да Прыпяці гавораць і апранаюцца па-літоўску…''» ({{мова-ru|«Едва ли Припять не должно почитать природною границею Литвы &lt;…&gt;. До Припяти живут литовцы &lt;…&gt;; до Припяти говорят и одеваются по Литовски…»|скарочана}})&lt;ref&gt;Дневные записки путешествия А. Бошняка в разные области западной и полуденной России, в 1815 году. Ч. 2. — Москва, 1821. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=tmllAAAAcAAJ&amp;dq=%D0%94%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D1%8B%D1%8F+%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%B8+%D0%BF%D1%83%D1%82%D0%B5%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B8%D1%8F+%D0%90.+%D0%91%D0%BE%D1%88%D0%BD%D1%8F%D0%BA%D0%B0+%D0%BF%D0%BE+%D0%A0%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D0%B8+%D0%B2%D1%8A+1815&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D1%8B#v=snippet&amp;q=%D0%B5%D0%B4%D0%B2%D0%B0%20%D0%BB%D0%B8%20%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D1%82%D1%8C&amp;f=false С. 106—107].&lt;/ref&gt;. Расейскі фальклярыст, этнограф і гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Сьнегіроў||ru|Снегирёв, Иван Михайлович}} зазначаў у 1834 годзе, што «''Маларасіяне й Літоўцы абражаюць і дражняць Расейцаў і нават суатчычаў Маскалямі, Бурлакамі, Кацапамі, то бок казламі паводле бародаў, Філіпонамі ды Ліпаванамі паводле расколу ў Філіпаўшчыне…''»&lt;ref&gt;Русские в своих пословицах. Кн. 4. — Москва, 1834. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=98Q-AQAAIAAJ&amp;q=%D0%BA%D0%B0%D1%86%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%BA%D0%B0%D1%86%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;f=false С. 171].&lt;/ref&gt;. Тым часам вікары [[Кіеўская мітраполія Маскоўскага патрыярхату|Кіеўскае мітраполіі]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мялеці Леантовіч||uk|Мелетій (Леонтович)}} у 1825 годзе адзначаў у сьпісе ўніяцкіх мітрапалітаў, што біскупы полацкія ([[Антон Сялява]], [[Гаўрыла Календа]], [[Кіпрыян Жахоўскі]], [[Флярыян Грабніцкі]] і [[Ясон Смагаржэўскі]]), пінскі ([[Рафал Корсак|Рафаіл Корсак]]), берасьцейска-ўладзімерскія ([[Іпаці Пацей]] і [[Фэліцыян Піліп Валадковіч|Піліп Валадковіч]]), а таксама мітрапалічы адміністратар ([[Язэп Руцкі|Язэп Велямін-Руцкі]]) былі «''ліцьвінамі''», адрозьніваючы іх ад «''русіна''» (Георгі Вініцкі), «''валынца''» (Леў Заленскі) і «''палякаў''» (Афанасі і Леў Шапціцкія)&lt;ref&gt;Леонтович М. Описание Киевософийского собора и Киевской иехархии с присовокуплением разных грамот и выписок, объясняющих оное, также планов и фасадов константинопольской и киевской Софийской церкви и Ярослава Надгробия. — Киев, 1825. [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10048445?page=565&amp;q=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A С. 265].&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Lithuanian peasants.jpg|значак|«Літоўскія сяляне» (у [[Беларускі нацыянальны строй|народных строях]]). [[Францішак Смуглевіч|Ф. Смуглевіч]], канец XVIII ст.]]

Славуты паэт [[Адам Міцкевіч]] (1798—1855), які нарадзіўся і вырас на [[Наваградзкі павет|Наваградчыне]] і ў самім [[Наваградак|Наваградку]], у [[Пан Тадэвуш|сваёй знакамітай паэме]] (1832—1834) пісаў пра родны край: «''О Літва, айчына мая!…''»&lt;ref name=&quot;Zajkouski-2009&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Kren-Koukiel-Marozava-2000-324&quot;&gt;Гісторыя Беларусі. У 2 ч. Ч. 1. Са старажытных часоў да канца XVIII ст.: Курс лекцый. / [[Іван Крэнь|І. Крэнь]], [[Іван Коўкель|І. Коўкель]], [[Сьвятлана Марозава|С. Марозава]], С. Сяльверстава, І. Фёдараў. — {{Менск (Мн.)}}: РІВШ БДУ, 2000. С. 324.&lt;/ref&gt;. Разам з тым, Адам Міцкевіч у сваёй лекцыі пра літоўскі народ у Парыжы 24 сакавіка 1843 году сьцьвярджаў, што ліцьвіны завуць на сваёй мове палякоў — «lankas», а русінаў — «gudas», а Бога — «Dewas»&lt;ref&gt;Literatura słowiańska wykładana w Kolegium francuzkiem przez Adama Mickiewicza / Adam Mickiewicz, Feliks Wrotnowski. Nakł. Księgarni Jana Konstantego Żupańskiego, 1865. [http://books.google.by/books?id=KKgDAAAAYAAJ&amp;pg=RA1-PA191&amp;dq=dewas+mickiewicz&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ei=I6dcVOfcKqGV7AbP24GoDg&amp;ved=0CCwQ6AEwAg#v=onepage&amp;q=%C5%82ankas&amp;f=false S. 171, 178].
&lt;/ref&gt;{{Заўвага|У першай палове XIX ст. пад уплывам пашыранага тады [[рамантызм]]у адзначалася тэндэнцыя [[міт]]алягізацыі гістарычнай спадчыны: некалькі аўтараў (найперш вядомы сваімі фальсыфікатамі [[Тэадор Нарбут]], які прыдумаў падрабязны пантэон «літоўскіх» паганскіх багоў у рамках «[[Ацтэкі|ацтэцка]]-індыйскай» рэлігіі «ліцьвінаў», а таксама выхадзец з [[Валынь|валынскай]] шляхты [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі]], які выводзіў паходжаньне «ліцьвінаў» з [[Індыя|Індыі]] і паяднаў імёны «літоўскіх» паганскіх багоў з індускімі), пачалі ўзвышаць дахрысьціянскую, паганскую спадчыну Вялікага Княства Літоўскага, а разам зь ёй — балтыйскую меншасьць, якая найдаўжэй спавядала [[паганства]]. Гэтыя аўтары сьцьвярджалі: усё, што «літоўскае» — паганскае. Самі яны не валодалі летувіскай мовай, але імкнуліся выкарыстоўваць у сваіх творах асобныя летувіскія словы. На гэтым грунце ўжо пазьней дзеячы летувіскага нацыянальнага руху пачалі атаясамліваць Вялікае Княства Літоўскае вынятна зь летувісамі&lt;ref name=&quot;Astraucou-2014&quot;&gt;[[Сяргей Астравец|Астравец С.]] [https://www.svaboda.org/a/26711502.html З «Іліядай» пад падушкай], [[Радыё Свабода]], 26 лістапада 2014 г.&lt;/ref&gt;}}, ён жа зазначаў: «''На беларускай мове, якую называюць рускай або літоўска-рускай, гавораць каля дзесяці мільёнаў чалавек; гэта самая багатая і самая чыстая гаворка, яна ўзьнікла даўно і выдатна распрацавана. У пэрыяд незалежнасьці Літвы вялікія князі карысталіся ёй для сваёй дыпляматычнай перапіскі''»{{Заўвага|{{мова-pl|«Język Bialoruski, nazwany Ruskim albo Litewsko-Ruskim, którym mówi dziesięć milionów jest najbogatszy i naczystszy, uprawiany niegdyś i od wielkich książ t używany w ich układach sojuszniczych za czasów niepodległości Wielkiego Xięcia Litewskiego»|скарочана}}&lt;ref&gt;Trzeci Maj. [http://cyfrowe.mnk.pl/Content/396/1842_098.pdf?fbclid=IwAR2VyLmTV_6Psf4RhpV2aLF1d4K-zRxq3dKeZhJgiDo6f-ETJWbwVgPMArg Nr. 48], 1842. S. 285.&lt;/ref&gt;}}&lt;ref name=&quot;Arlou-2012-160&quot;/&gt;. Раней, у сваёй лекцыі ў Парыжы 22 сьнежня 1840 году, кажучы пра славянскую агульнасьць, Адам Міцкевіч называў у ліку славянскіх народаў [[Палякі|палякаў]], [[Расейцы|расейцаў]], [[Чэхі|чэхаў]], [[ілірыйцы|ілірыйцаў]], [[Сэрбы|сэрбаў]], ліцьвінаў і [[Украінцы|казакоў]]{{Заўвага|Гісторык беларускай літаратуры [[Мікола Хаўстовіч]] зьвяртае ўвагу на тое, што пэўная супярэчлівасьць у выказваньнях можа тлумачыцца неўсталяванасьцю як навуковых канцэпцыяў, так і поглядаў самога Адама Міцкевіча: назваўшы сябе ліцьвінам, ён на наступнай старонцы мог пісаць пра «нашага польскага паэта Багдана Залескага», каб празь некалькі абзацаў гаварыць пра яго як пра ўкраінскага паэта&lt;ref&gt;Хаўстовіч М. Наш Міцкевіч // XIX стагоддзе: Навукова-літаратурны альманах. Кніга другая. — {{Менск (Мн.)}}:  Кафедра гісторыі беларускай літаратуры БДУ, 2000. С. 3—4.&lt;/ref&gt;}}, а яшчэ раней, у час свайго знаходжаньня ў [[Коўна|Коўне]] (1819—1823), паводле ўласнага прызнаньня, навучаў там «''жмудзкіх лбоў''» ({{мова-pl|«Żmudzkich łbów»|скарочана}})&lt;ref&gt;Witkowska A., Przybylski R. Romantyzm. — Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997. [https://books.google.by/books?id=l1thAAAAMAAJ&amp;q=%22obuczaniem+%C5%BCmudzkich+%C5%82b%C3%B3w%22&amp;dq=%22obuczaniem+%C5%BCmudzkich+%C5%82b%C3%B3w%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi5iN6B_uL5AhU2xAIHHWoHCasQ6AF6BAgGEAI S. 245].&lt;/ref&gt;.

{{Падвойная выява|справа|Литвины из альбома Яна Левицкого 2.jpg|111|Biełarusy, Mahiloŭ. Беларусы, Магілёў (1882) (2).jpg|101|«Ліцьвіны. Сяляне з ваколіцаў [[Вільня|Вільні]]» (1841 г.) і «Тыпы беларусаў [[Магілёўская губэрня|Магілёўскай губэрні]]» (1882 г.)}}

Заснавальнік новай беларускай драматургіі і адзін з стваральнікаў сучаснай літаратурнай беларускай мовы [[Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч]] (1808—1884), хоць і нарадзіўся і правёў цэлае жыцьцё на [[Рэчыцкі павет|Рэчыччыне]] і [[Менскі павет|Меншчыне]], лічыў, што ён вырас «''сярод ліцьвінаў''»&lt;ref&gt;Дунін-Марцінкевіч В. Збор твораў. — {{Менск (Мн.)}}, 1958. С. 362.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jermalovic-2000-37&quot;/&gt;. «Літвой» ён лічыў [[Менск]], у якім тады жыў&lt;ref name=&quot;Дубавец-Сагановіч-1994-232&quot;&gt;Дубавец С., Сагановіч Г. [https://knihi.com/Siarhiej_Dubaviec/Starazytnaja_Litva_i_sucasnaja_Letuva.html Старажытная Літва і сучасная Летува] // {{Літаратура/З гісторыяй на Вы|2к}} С. 232.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kren-Koukiel-Marozava-2000-324&quot;/&gt;.

Народжанага на [[Слуцкае княства|гістарычнай Случчыне]] беларускага паэта [[Уладзіслаў Сыракомля|Ўладзіслава Сыракомлю (Людвіка Кандратовіча)]] (1823—1862) сучасьнікі называлі «лірнікам літоўскім»&lt;ref name=&quot;Kren-Koukiel-Marozava-2000-324&quot;/&gt;, «літоўскім паэтам», «песьняром Літвы». Сам ён неаднаразова казаў «Я — ліцьвін» і падкрэсьліваў, што і яго прапрадзед быў «шчырым ліцьвінам»&lt;ref&gt;[[Кастусь Цьвірка|Цвірка К.]] Лірнік беларускай зямлі // Уладзіслаў Сыракомля. Выбраныя творы. — {{Менск (Мінск)}}: «Кнігазбор», 2006. С. 3.&lt;/ref&gt;. У 1855 годзе Ўладзіслаў Сыракомля пісаў пра творы Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча: «''Пекная гэта галіна славянскай мовы… і старая! Бо гэта мова нашага Літоўскага статута і заканадаўства… на ёй размаўлялі тры чвэрці даўняй Літвы, народ, шляхта і паны''»&lt;ref&gt;[[Сяргей Абламейка (гісторык)|Абламейка С.]] [https://www.svaboda.org/a/30278850.html Каліноўскі і палітычнае нараджэньне Беларусі], [[Радыё Свабода]], 19 лістапада 2019 г.&lt;/ref&gt;. А ў адным з сваіх вершаў паэт падкрэсьліваў: «''Пра адно я толькі сьпяваю, хоць на розныя ноты: [[Жыве Беларусь!|Хай жыве наша Літва!]] Хай жывуць ліцьвіны!''»{{Заўвага|{{мова-pl|«Ja jedno tylko śpiewam, choć na różną nutę: Niech żyje nasza Litwa! niech żyją Litwini!»&lt;ref&gt;Poezye Ludwika Kondratowicza (Władysława Syrokomli). T. 7. — Warszawa, 1872. S. 186.&lt;/ref&gt;|скарочана}}}}&lt;ref&gt;[[Кастусь Цьвірка|Цвірка К.]] Лірнік беларускай зямлі // Уладзіслаў Сыракомля. Выбраныя творы. — {{Менск (Мінск)}}: «Кнігазбор», 2006. С. 4.&lt;/ref&gt;.

{{Падвойная выява|справа|Lićvinka. Ліцьвінка (K. Rusiecki, 1847).jpg|107|Rusiecki-Litwinka z wierzbami.jpg|105|«Ліцьвінка зь вербамі» пэндзьля [[Канут Русецкі|Канута Русецкага]]: больш раньняя вэрсія, набытая [[Іван Луцкевіч|Іванам Луцкевічам]] для [[Беларускі музэй у Вільні|Віленскага беларускага музэю]] (налева) і больш позьняя, якая патрапіла ў калекцыю [[Летувіскі мастацкі музэй|Летувіскага мастацкага музэю]] (направа)}}

Беларускі пісьменьнік [[Арцём Вярыга-Дарэўскі]] (1816—1884), які нарадзіўся на [[Полацкае ваяводзтва|Полаччыне]] і жыў у [[Віцебск]]у, пісаў у сваім творы: «''Літва — родная зямелька''». Ягоны верш «Ліцьвінам, што запісаліся ў мой „Альбом“, на разьвітаньне» (1858 год) адрасаваны маладым беларускім літаратарам. У ім аўтар усклікаў: «''Чый гэта голас? Гэты словы нашы, браценькі-літоўцы''»&lt;ref name=&quot;Дубавец-Сагановіч-1994-232&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Гісторыя Беларусі. У 2 ч. Ч. 1. Са старажытных часоў да канца XVIII ст.: Курс лекцый. / [[Іван Крэнь|І. Крэнь]], [[Іван Коўкель|І. Коўкель]], [[Сьвятлана Марозава|С. Марозава]], С. Сяльверстава, І. Фёдараў. — {{Менск (Мн.)}}: РІВШ БДУ, 2000. С. 324—325.&lt;/ref&gt;.

Славуты навуковец-дасьледнік, геоляг і мінэроляг [[Ігнат Дамейка]] (1802—1889), які вызнаваў сябе ліцьвінам («''… усё роўна памру ліцьвінам''») у сваіх успамінах пра [[Ян Чачот|Яна Чачота]] і [[Адам Міцкевіч|Адама Міцкевіча]] адзначаў, што «''Два нашы студэнты Наваградзкай школы з гадоў маленства добра ведалі наш літоўскі люд, палюбілі яго песьні, прасякнуліся яго духам і паэзіяй, да чаго, вядома ж, прычынілася і тое, што малое мястэчка Наваградак ня шмат чым адрозьнівалася ад нашых вёсак і засьценкаў. Школьнае жыцьцё было хутчэй сельскае. Сябры хадзілі на кірмашы, на царкоўныя ўрачыстасьці, бывалі на сялянскіх вясельлях, дажынках і хаўтурах. У тыя школьныя часы ўбогая страха і народная песьня распалілі ў абодвух першы паэтычны агонь. Адам хутка ўзьнёсься да высокай сфэры сваіх цудоўных твораў. Ян жа да сьмерці застаўся верны народнай паэзіі…''»&lt;ref&gt;Ян Чачот. Выбраныя творы. — {{Менск (Мінск)}}: Беларускі кнігазбор, 1996. С. 9.&lt;/ref&gt;. У сваёй кнізе «Мае падарожжы» Ігнат Дамейка, апісваючы інтэрнацыянальны склад паўстанцкіх аддзелаў, практычна ў кожным выпадку называе нацыянальную прыналежнасьць таго ці іншага афіцэра або жаўнера. Ён дакладна выдзяляе каронных (г. зн. палякаў), жамойтаў (сучасных летувісаў) і «''нашых ліцьвінаў''» (сучасных беларусаў). Прытым Дамейка не праводзіць ніякай нацыянальнай мяжы паміж літоўскай (беларускай) шляхтай і сялянамі. Для яго яны ўсе — «''нашы ліцьвіны''». У дыплёме ганаровага доктара мэдыцыны, выдадзенага Ігнату Дамейку ў Кракаўскім [[Ягелонскі ўнівэрсытэт|Ягелонскім унівэрсытэце]] ў 1887 годзе, пазначана «''… слаўнаму мужу Ігнату Дамейку, ліцьвіну…''»&lt;ref&gt;[[Станіслаў Лясковіч|Лясковіч С.]] [https://web.archive.org/web/20090924033606/http://dyatlovo.com/modules/content/index.php/ignat-dameika-naciy Да пытаньня нацыянальнага самавызначэньня Ігната Дамейкі] // Лідскі летапісец. № 19.&lt;/ref&gt;.

Народжаны на [[Берасьцейскі павет|Берасьцейшчыне]] праваслаўны сьвятар і літаратар [[Плакід Янкоўскі]] (1810—1872) у час свайго побыту ў [[Жыровічы|Жыровічах]] намагаўся зладзіць выдавецкі праект «Ліцьвіны» — стварэньне шэрагу адметных тыпаў жыхароў Літвы, у якім меліся ўзяць удзел вядомыя літаратары&lt;ref&gt;[[Мікола Хаўстовіч|Хаўстовіч М.]] Гісторыя беларускай літаратуры 30-40-х гг. XIX ст.: Дапаможнік для студэнтаў філал. спец. вышэйш. навуч. устаноў. — {{Менск (Мінск)}}: БДУ, 2001. С. 63.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Паводле [[Генадзь Каханоўскі|Генадзя Каханоўскага]], у «Ліцьвінах» Плакід Янкоўскі апісаў тыя мясьціны Віленшчыны, Гарадзеншчыны, Падняпроўя і Падзьвіньня, дзе яму самому давялося жыць&lt;ref&gt;Каханоўскі Г. Беларуская фалькларыстыка: Эпоха феадалізму. — {{Менск (Мн.)}}, 1989. С. 238.&lt;/ref&gt;}}. Ліцьвінамі сябе вызначалі народжаныя на [[Падляскае ваяводзтва (1513—1795)|Падляшшы]] беларускія гісторык [[Ігнат Даніловіч]] і мовазнаўца [[Міхал Баброўскі]], дзеці ўніяцкіх сьвятароў&lt;ref&gt;[[Андрэй Катлярчук|Котлярчук А. С.]] Самосознание белорусов в литературных памятниках ХVІ—ХVІІІ вв. // Русь — Литва — Беларусь: Проблемы национального самосознания в историографии и культурологии. — Москва, 1997. С. 88.&lt;/ref&gt;. Народжаны на [[Гарадзенскі павет|Гарадзеншчыне]] гісторык [[Міхаіл Каяловіч]], які пазьней стаў адным з пачынальнікаў ідэалёгіі г.зв. «[[заходнерусізм]]у», сьпярша вызначаў сябе ліцьвінам&lt;ref&gt;[[Аляксандар Цьвікевіч|Цьвікевіч А.]] «Западно-руссизм»: Нарысы з гісторыі грамадзкай мысьлі на Беларусі ў XIX і пачатку XX в. — {{Менск (Мн.)}}: Навука і тэхніка,. 1993. [https://books.google.by/books?id=A3PiAAAAMAAJ&amp;q=%22%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D1%83+%D1%81%D1%8D%D1%80%D1%86%D1%83+%D1%8F%D0%BA+%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B2%D1%96%D0%BD%D0%B0%22&amp;dq=%22%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D1%83+%D1%81%D1%8D%D1%80%D1%86%D1%83+%D1%8F%D0%BA+%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B2%D1%96%D0%BD%D0%B0%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiy1oPNtbyCAxUm_7sIHRmABF0Q6AF6BAgHEAI С. 148].&lt;/ref&gt;. У 1861 годзе, пачуўшы пра хваляваньні на радзіме [[Зыгмунт Мінейка]] вярнуўся зь [[Пецярбург]]у дамоў, каб распачаць антыцарскую агітацыю сярод сялянаў. Як сьведчыць у кнізе «Імёны свабоды» [[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Ўладзімер Арлоў]], у жніўні 1861 году агент III аддзелу даносіў расейскаму начальству, што «''кадэт Зыгмунт Мінейка ходзіць пераапрануты селянінам і разносіць складзеную нейкім Марцінкевічам на народнай мове „Гутарку старога Дзеда“, дзе ў вершах паказваецца лёс Літвы і ўвесь прыгнёт прыпісваецца расейскаму ўраду''»{{Заўвага|{{мова-ru|«кадет Сигизмунд Минейко ходит переодет крестьянином и разносит сочиненную неким Марцинкевичем на народном языке „Гутарку старога дзеда“, где в стихах представлены судьбы Литвы и все притеснения приписаны российскому правительству»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Лашкевіч К. [https://web.archive.org/web/20090404014016/http://news.tut.by/society/133461.html Як TUTэйшыя зьмянялі сьвет. Ліцьвінскі элін — герой Грэцыі], [[TUT.BY]], 2 красавіка 2009 г.&lt;/ref&gt;. «''Продкі мае выйшлі зь літоўскіх балотаў''», — пісаў пра [[Пінскі павет|Піншчыну]] [[Фёдар Дастаеўскі]] (1821—1881)&lt;ref name=&quot;Дубавец-Сагановіч-1994-232&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Kren-Koukiel-Marozava-2000-324&quot;/&gt;. Ён жа зазначаў пра [[Віцебскі павет|Віцебшчыну]]: «''тая частка Літвы, дзе разьмяшчаўся {{Артыкул у іншым разьдзеле|Палібіна (Вялікалуцкі раён)|маёнтак майго бацькі|ru|Полибино (Великолукский район)}}, знаходзілася на граніцы з Расеяй''»&lt;ref&gt;[[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}, 1995. С. 71.&lt;/ref&gt;. Знакамітая пісьменьніца [[Эліза Ажэшка]] (1841—1910) неаднаразова падпісвалася як Габрыэла Ліцьвінка ({{мова-pl|Gabriela Litwinka|скарочана}}) або проста ''Li…ka'' (скарочаная форма: ''ліцьвінка'')&lt;ref&gt;Шчарбачэвіч Н. [http://zviazda.by/be/news/20160815/1471291123-karespandent-zvyazdy-praehalasya-pa-znakavyh-myascinah-elizy-azheshki Карэспандэнт «Звязды» праехалася па знакавых мясцінах Элізы Ажэшкі]{{Недаступная спасылка|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // [[Звязда]]. № 22, 16 жніўня 2016. С. 12.&lt;/ref&gt;. Паводле дзёньніку [[Алена Скірмунт|Алены Скірмунт]], часткова апублікаванага ў 1876 годзе пад назвай «3 жыцьця літвінкі, 1827—1874»: ''«[[Рослаў]]. Павінна быць [[Смаленская губэрня]], адна з складных частак Вялікарасеі? О, не! Гэта наша [[Смаленскае ваяводзтва]]! Людзі такога ж самага тыпу, з той жа мовай і ўборамі. Праўда, сядзібы ў многім сталі больш брыдкія, хаця і зараз вялікія»''&lt;ref&gt;Залескі Б. З жыцця літвінкі: з лістоў і нататак 1823—1874. — {{Менск (Мінск)}}: Выд-ва Вiктара Хурсiка, 2009. С. 186.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Mužyckaja praŭda. Ziamla naša nazyvajecca litoŭskaja, a my nazyvajemsia litoŭcy.jpg|значак|Першая старонка нявыдадзенай [[Мужыцкая праўда|Мужыцкай праўды]], кастрычнік 1862 г.]]

Беларускі герой-рэвалюцыянэр [[Кастусь Каліноўскі]] (1838—1864), які заўсёды зьвяртаўся да народу ў беларускай мове, менаваў свой родны край (ён нарадзіўся на [[Гарадзенскі павет|Гарадзеншчыне]]) «Літвой»{{Заўвага|Напрыклад, «''„край наш няшчасны“ — Літва''»&lt;ref name=&quot;Caropka-1995-70&quot;&gt;[[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}, 1995. С. 70.&lt;/ref&gt;}}. Тым часам сучасьнікі называлі Каліноўскага адным з найбольш «''высакародных мужоў Літвы''», у [[летувіская мова|жамойцкіх]] песьнях ён выступае як «''кароль Літвы''»&lt;ref name=&quot;Caropka-1995-70&quot;/&gt;. «Літоўскім народам», для якога адрасаваў Каліноўскі «[[Мужыцкая праўда|Мужыцкую праўду]]», называў беларусаў паўстанец Юры (Ежы) Кучэўскі-Порай&lt;ref&gt;Калиновский К. Из печатного и рукописного наследия. — Минск, 1988. С. 172.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Caropka-1995-70&quot;/&gt;. У 1989 годзе ў [[Вільня|віленскім]] [[Касьцёл Сьвятога Францішка Азіскага і кляштар бэрнардынаў (Вільня)|касьцёле Сьвятога Францішка Азіскага]] знайшлі рукапісны дакумэнт пад назвай «№ 6 Мужыцкая праўда». Тэкст газэты падрыхтавалі ў кастрычніку 1862 году, аднак зь нейкіх прычынаў не надрукавалі. Гэты варыянт лічыцца ўнікальным і вылучаецца з усяе сэрыі, бо тлумачыць сялянам, як раней называлася іхная краіна і якую назву мае тутэйшы народ&lt;ref&gt;[[Васіль Герасімчык|Герасімчык В.]] [https://web.archive.org/web/20180620212041/https://www.nv-online.info/2018/03/13/zyamlya-nasha-z-vyakou-vechnyh-nazyvaetstsa-litouskaya-a-my-to-nazyvaemsya-litoutsy-nenadrukavany-numar-muzhytskaj-praudy.html Ненадрукаваны нумар «Мужыцкай праўды»] // Народная Воля. 19 чэрвеня 2018 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Герасімчык В. Канстанцін Каліноўскі: асоба і легенда. — {{Горадня (Гродна)}}, 2018.&lt;/ref&gt;:
{{Цытата|Вы, дзецюкі, пэўне ня ведаеце, хто вы такія, як называецца гэта зямля, на якой нашы бацькі жылі &lt;...&gt; Зямля наша зь вякоў вечных называецца літоўская, а мы то называемся літоўцы.}}

Разам з тым, у «[[Лісты з-пад шыбеніцы|Лістах з-пад шыбеніцы]]» Кастусь Каліноўскі ўжо гаворыць пра «''літоўцаў і беларусаў''» (аднак не ўпамінае «жмудзінаў» — як тады звычайна называлі летувісаў): «''Калі ронд польскі ўсім братнім народам дае самарондства, маскаль мала таго, што гэтак ня робіць, но яшчэ там, гдзе жылі палякі, літоўцы і беларусы, заводзіць маскоўскія школы, а ў гэтых школах учаць па-маскоўску, гдзе ніколі не пачуеш і слова па-польску, па-літоўску да і па-беларуску, як народ таго хоча''»&lt;ref&gt;''Кастусь Каліноўскі.'' [https://knihi.com/Kastus_Kalinouski/Pismy_z-pad_sybienicy.html Пісьмы з-пад шыбеніцы. Ліст першы.]&lt;/ref&gt;. Пагатоў жамойцкі біскуп [[Матэвус Валанчус]] яшчэ перад паўстаньнем [[Летувізацыя|дамогся дазволу ад расейскіх уладаў адчыняць пры касьцёлах парафіяльныя школы з выкладаньнем па-жамойцку (па-летувіску)]]&lt;ref name=&quot;Arlou-2012-348&quot;&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 348.&lt;/ref&gt;, а па здушэньні паўстаньня расейскія ўлады, увогуле, зрабілі летувіскую мовай навучаньня ў [[Мар’ямпаль]]скай дзяржаўнай вышэйшай вучэльні, якая стала цэнтрам падрыхтоўкі летувіскай эліты. Тым часам выкладаньне беларускай мовы ў школах усіх узроўняў было пад забаронай&lt;ref name=&quot;Arlou-2012-348&quot;/&gt;.

Яшчэ выдадзены ў 1832 годзе расейскім літаратарам і перакладнікам {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Гур'янаў|Іванам Гур'янавым|ru|Гурьянов, Иван Гаврилович}} навучальны дапаможнік падаваў наступныя зьвесткі пра насельніцтва [[Смаленская губэрня|Смаленскай губэрні]]: «''апроч расіянаў, частка літоўцаў''»&lt;ref&gt;Гурьянов И. Г. [https://arch.rgdb.ru/xmlui/handle/123456789/43125#page/1/mode/2up Дитя-россиянин, или Новая географическая игра для детей, служащая им увеселением и наставлением к познанию Государства Российского]. — М., 1832. [https://arch.rgdb.ru/xmlui/bitstream/handle/123456789/43125/00003.jpg?sequence=3&amp;isAllowed=y С. 1].&lt;/ref&gt;. У 1851 годзе расейска-нямецкі навуковец {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн||be|Пётр Іванавіч Кёпен}} зьвяртаў увагу на тое, што расейцы і ўкраінцы называюць беларусаў «ліцьвінамі» або «літвой»{{Заўвага|{{мова-de|«Ich glaube hier bemerken zu müssen, dass die Grossrussen sowohl, wie auch die Kleinrussen, die Wörter Литва und Литвинъ (Litauer) gebrauchen um damit die Weissrussen zu bezeichnen»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;
Mélanges russes tirés du Bulletin historico-philologique de l’Académie impériale des sciences de St.-Pétersbourg. T. II, 1855. [https://books.google.by/books?id=bacKAAAAYAAJ&amp;pg=PA227&amp;dq=zamaitisch&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj90qyKweP1AhUM9aQKHW5-B-kQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=litauer%20weissrussen%20kleinrussen&amp;f=false P. 2].&lt;/ref&gt;. Францускі географ і гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Элізэ Рэклю||en|Élisée Reclus}} ў 5-м томе сваёй працы «Зямля і людзі» (1881 год, перавыдаваўся па-расейску ў 1883 і 1898 гадох{{Заўвага|Падобныя зьвесткі ў 1882&lt;ref&gt;The Encyclopædia Britannica. Vol. XIV. — Philadelphia, 1882. [https://books.google.by/books?id=xT5IPDMtSJYC&amp;pg=PA708&amp;dq=%22the+name+of+Jmud+being%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjA-qDRi9_0AhVog_0HHQX-Cp8Q6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=%22the%20name%20of%20Jmud%20being%22&amp;f=false P. 708].&lt;/ref&gt;, 1891, 1907 і 1911 гадох падавала {{Артыкул у іншым разьдзеле|Энцыкляпэдыя Брытаніка||en|Encyclopædia Britannica}}: «''У Расеі ўсё беларускае насельніцтва былога Вялікага Княства Літоўскага звычайна называюць літоўцамі, тады як літоўцаў ва ўласным сэнсе — жамойтамі''» ({{мова-en|In Russia, all the White Russian population of the former Polish Lithuania are usually considered Lithuanians, the name of Zhmud being restricted to Lithuanians proper|скарочана}})&lt;ref&gt;The Encyclopædia Britannica. Vol. XVI. — New York, 1911. [https://books.google.by/books?id=N2gNAQAAMAAJ&amp;pg=PA790&amp;dq=%22zhmud%22+britannica&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwinpbfD_d70AhUMh_0HHc82AwwQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=%22zhmud%22%20britannica&amp;f=false P. 790].&lt;/ref&gt;}}) засьведчыў, што ў той час у Польшчы і Расеі ліцьвінамі традыцыйна працягвалі называць беларусаў, тады як летувісаў — жамойтамі{{Заўвага|{{мова-en|Even still the custom prevails in Poland and Russia of calling Lithuanians the White Russians of the old political Lithuania, distinguishing the Lithuanians proper by the term «Jmudes»&lt;ref&gt;Reclus E. The universal geography: earth and its inhabitants. Vol. 5. — London, 1881. [https://books.google.by/books?id=KaAzAQAAMAAJ&amp;pg=PA256&amp;dq=%22Even+still+the+custom+prevails%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwixpcLZrrz6AhVfh_0HHRNVC94Q6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=%22Even%20still%20the%20custom%20prevails%22&amp;f=false P. 256].&lt;/ref&gt;|скарочана}}}}:
{{Цытата|...нават цяпер яшчэ ў Польшчы, як і ў Расеі, «ліцьвінамі» звычайна называюць беларускіх славянаў былой палітычнай Літвы, тады як літоўцам ва ўласным сэнсе{{Заўвага|Тут — у сэнсе «летувісы»: сам аўтар ужо лічыць слушным у этнаграфічным пляне атаясамліваць ліцьвінаў зь летувісамі}}{{Заўвага|Хоць яшчэ ў 1863 годзе гісторык і этнограф, віцэ-прэзыдэнт Парыскага этнаграфічнага таварыства [[Францішак Генрык Духінскі]] пісаў, што «''больш за сто гадоў таму князь {{Артыкул у іншым разьдзеле|Жан Д'Атрош Шап||en|Jean-Baptiste Chappe d'Auteroche}} &lt;…&gt; дасканала вызначыў адрозьненьне паміж беларусамі і [[Расейцы|маскалямі]], калі сказаў: „ліцьвін дурны, але маральны; маскаль ня ведае маралі, але хітры“''» ({{мова-pl|«Przed więcej jak stu laty, określił doskonale ksiądz Chappe d’Auteroche &lt;…&gt; różnice między Białorusinami a Moskalami, kiedy rzekł: „Litwin głupi, ale moralny; Moskal nie zna moralności, ale jest chytry“»|скарочана}})&lt;ref&gt;Duchiński F. H. 
Dopołnienia do trzech części Zasad Dziejów Słowian i Moskali. — Paryz, 1863. [https://books.google.by/books?id=WW9cAAAAcAAJ&amp;pg=PA14&amp;dq=rzek%C5%82+Litwin&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiAh7jO7d7zAhWLGuwKHTYeDTU4ChDoAXoECAQQAg#v=onepage&amp;q=Litwin&amp;f=false S. 14].&lt;/ref&gt;. Тым часам латыска-летувіскі этнограф Эдуард Вольтэр, які карыстаўся падтрымкай Расейскага геаграфічнага таварыства, ужо ў 1887 годзе аспрэчваў называньне жамойтаў «''літоўцамі ва ўласным сэнсе''» і выдзяляў іх у асобную «літоўскую краіну»: «''Такі погляд на Жамойць у сэнсе ўласнай, сапраўднай Літвы, аднак жа, не пацьвярджаецца ані зьвесткамі этнаграфічнымі, ані дасьледаваньнямі лінгвістычнымі''» ({{мова-ru|«Такой взгляд на Жмудь, в смысле собственной, истинной Литвы однако же не подтверждается ни данными этнографическими, ни исследованиями лингвистическими»|скарочана}})&lt;ref&gt;Памятная книжка Ковенской губернии на 1888 год. — Ковна, 1887. [https://books.google.by/books?id=Ol5AAQAAMAAJ&amp;pg=PA231&amp;dq=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%8A+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjJ8eDcjNz0AhX0QvEDHZlqDAsQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%8A%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 231].&lt;/ref&gt;}} даюць назву «жамойтаў» альбо «жмудзінаў».
{{арыгінал|ru|…даже теперь еще в Польше, как и в России, «литвинами» обыкновенно называют белорусских славян бывшей политической Литвы, тогда как литовцам в собственном смысле дают название «жмудов» или «жмудинов».}}|Реклю Э. Земля и люди. Т. 5, вып. 2. — СПб., 1883. С. 124.}}

Падобныя зьвесткі адзначыў у 1894 годзе заснавальнік сучаснай францускай школы геаграфіі і геапалітыкі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Поль Відаль дэ ля Бляш||en|Paul Vidal de La Blache}}: «''…і сёння расейцы і палякі называюць беларусаў гэтай краіны [Белай Русі] літоўцамі, а літоўцаў жамойтамі''»{{Заўвага|{{мова-fr|«Après l'union, le nom de Lithuanie ne fut donné qu'à la partie peuplée de Lithuaniens et à la Russie Blanche; aujourd'hui encore, les Russes et les Polonais qualifient de Lithuaniens les Blancs-Russiens de ce pays, et de Jmoudes les Lithuaniens»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Paul Vidal de La Blache. Cours de géographie à l’usage de l’enseignement secondaire. — Paris, 1894. [https://books.google.by/books?id=09GzvLRnegEC&amp;pg=PA469&amp;dq=jmoudes&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj15czI7cn5AhUthP0HHeWVATIQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&amp;q=jmoudes&amp;f=false P. 469].&lt;/ref&gt;. Яшчэ ў 1842 годзе адзначалася, што ўкраінцы называюць беларусаў ліцьвінам&lt;ref&gt;Святной Ф. Что значит в Несторовой летописи выражение «поидоша из немец», или Несколько слов о Варяжской Руси. — Reval, 1842. [https://books.google.by/books?id=h8QKAAAAIAAJ&amp;pg=PA12&amp;dq=%D0%B1%D1%A3%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwipt8vW4LX6AhWBOuwKHefdBowQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B1%D1%A3%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;f=false С. 12].&lt;/ref&gt;, у 1861 годзе пра гэта заўважаў украінскі фальклярыст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Анатоль Сьвідніцкі||uk|Свидницький Анатолій Патрикійович}}&lt;ref&gt;Свидницкий А. Великдень у подолян // Основа. № 10. — СПб., 1861. [https://books.google.by/books?id=kBNJAAAAcAAJ&amp;pg=RA4-PA44&amp;dq=%D0%B1%D1%A3%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwipt8vW4LX6AhWBOuwKHefdBowQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B1%D1%A3%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;f=false С. 44].&lt;/ref&gt;. У 1865 годзе народжаны на Чарнігаўшчыне генэрал і вайсковы гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Міхайла Дамантовіч||uk|Домонтович Михайло Олексійович}} сьведчыў, што ўкраінцы «''гэтым імём [ліцьвіны]… называюць увогуле ўсіх беларусаў''»&lt;ref&gt;Домонтовыч М. Материалы географии и статистики России, собранные офицерами Генерального штаба. Черниговская губерния. — СПб., 1865. [https://books.google.by/books?id=ULhiAAAAcAAJ&amp;pg=PA533&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiRpcXCk7X6AhXJvKQKHWvOCp8Q6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 532].&lt;/ref&gt;. У 1873 годзе ўкраінскі лексыкограф і этнограф {{Артыкул у іншым разьдзеле|Міхайла Леўчанка||uk|Левченко Михайло Михайлович}} падаў у сваім слоўніку «''народныя ўкраінскія назвы''»: для Беларусі — «''Литва''», для беларуса — «''[[Ліцьвякі|литвак]], литвин, білорусець''»&lt;ref&gt;Левченко М. Опыт русско-украинского словаря. — Киев, 1874. [https://books.google.by/books?id=9ddEAAAAYAAJ&amp;pg=PA187&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BC%D0%B8+%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwinjbaJyqv6AhUIjaQKHfPdA8k4FBDoAXoECAIQAg#v=onepage&amp;q=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0%D0%BA%20%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%20&amp;f=false С. 187].&lt;/ref&gt;. У 1876 годзе ўкраінскі этнограф {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Нячуй-Лявіцкі||uk|Нечуй-Левицький Іван Семенович}} сьведчыў, што «''цяпер у нас на Ўкраіне ліцьвінамі завуць беларусаў і чарнарусаў, што жывуць на далёкім Пелесьсі, у Менскай, Магілёўскай, Віцебскай і Віленскай губэрні''»&lt;ref&gt;Левицький І. Татари і Литва на Україні. — Киев, 1876. С. 24.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}, 1995. С. 78.&lt;/ref&gt;. У часопісе «Этнаграфічны агляд» (1889 год) адзначалася, што «''ліцьвінамі ўкраінцы называюць беларусаў''»&lt;ref&gt;Этнографическое обозрение. Кн. 1. — Москва, 1889. [https://books.google.by/books?id=TJQFAAAAYAAJ&amp;pg=RA1-PA182&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8B+%D0%B3%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%BE&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiUx5jtnLX6AhXzh_0HHdEsA6QQ6AF6BAgCEAI#v=snippet&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A&amp;f=false С. 224]&lt;/ref&gt;, а ў 1904 годзе [[Магілёўскія япархіяльныя ведамасьці]] паведамлялі, што ў [[Кіеў]] «''штогод накіроўваюцца цэлыя натоўпы вернікаў зь Беларусі, якіх там называюць ліцьвінамі''»&lt;ref&gt;Могилевские епархиальные ведомости. № 33, 1904. [https://viewer.rusneb.ru/ru/000199_000009_60000162620?page=9&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 527]{{Недаступная спасылка|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.&lt;/ref&gt;. Славяназнаўца {{Артыкул у іншым разьдзеле|Восіп Пэрвольф||uk|Первольф Осип Осипович}} сьведчыў у 1893 годзе, што ўкраінцы дагэтуль называюць беларусаў ліцьвінамі{{Заўвага|{{мова-ru|«...до сих пор Малорусы называют Белорусов Литвинами»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Славяне, их взаимные отношения и связи. Т. 3, ч. 2. — Варшава, 1893. [https://books.google.by/books?id=qYhBAAAAYAAJ&amp;pg=PA167&amp;dq=%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi-1a2l0MDzAhV6RvEDHfgAA2g4MhDoAXoECAQQAg#v=onepage&amp;q=%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D1%8A&amp;f=false С. 167].&lt;/ref&gt;, а ў 1909 годзе ўкраінскі мовазнаўца і этнограф {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантын Міхальчук||uk|Михальчук Костянтин Петрович}} зазначаў, што ўкраінцы дагэтуль называюць Беларусь Літвой, а беларусаў — ліцьвінамі або літвакамі&lt;ref&gt;Михальчук К. П. Открытое письмо к А. Н. Пыпину, по поводу его статей в «Вестн. Евр.» о споре между южанами и северянам. — Киев, 1909. [https://books.google.by/books?id=1GsUAAAAIAAJ&amp;pg=PA43&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BC%D0%B8+%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj88Onaxav6AhUhgf0HHV5wCccQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BC%D0%B8%20%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 43].&lt;/ref&gt;. Апроч таго, тагачасныя дасьледнікі зафіксавалі некалькі традыцыйных украінскіх выразаў пра беларусаў: «''хіба лихо озме литвина, щоб він не [[Дзеканьне|дзекнув]]''»&lt;ref&gt;Даль В. И. Толковый словарь живого русского языка. Ч. 1. — М., 1863. [https://books.google.by/books?id=lt1EAAAAcAAJ&amp;pg=PR47&amp;dq=%22%D1%85%D0%B8%D0%B1%D0%B0+%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%BE+%D0%BE%D0%B7%D0%BC%D0%B5+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjF3pnyzqv6AhXrxQIHHVfPDEQ4ChDoAXoECAoQAg#v=onepage&amp;q&amp;f=false С. XLVII].&lt;/ref&gt; або «''лихо (чорт) литвинка (литвина) нападе, як не дзєкне (коли не цвенькне)''», а таксама «''кортить литвинка (ляцвіну), як не дзєкне (щоб не дзєкнуть)''»&lt;ref&gt;Номис М. Українські приказки, прислів’я і таке інше. — СПб., 1864. [https://books.google.by/books?id=qsZIAAAAcAAJ&amp;pg=PA97&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0,+%D1%89%D0%BE%D0%B1+%D0%B2%D1%96%D0%BD+%D0%BD%D0%B5&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjgnbGJzqv6AhXPSvEDHQocAAQQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0&amp;f=false С. 97].&lt;/ref&gt;. Тым часам яшчэ ў 1889 годзе адзначалася, што «''і за [[Заходні Буг|Бугам]], напрыклад у [[Седлецкая губэрня|Седлецкай губэрні]]'' [цяпер [[Польшча]]]'', беларуса іначай не назавуць, як ліцьвінам''»{{Заўвага|{{мова-ru|«и за Бугом, напр. в Седлецкой губ., белорусса иначе не назовут, как литвином»&lt;ref&gt;Янчук Н. По Минской губернии (заметки из поездки в 1886 году). — Москва, 1889. [https://books.google.by/books?id=G34hEAAAQBAJ&amp;pg=PA26&amp;dq=Po+litewsku+%D1%8F%D0%BD%D1%87%D1%83%D0%BA%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiNyOa8isPzAhVPRPEDHQkbDGYQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=Po%20litewsku%20%D1%8F%D0%BD%D1%87%D1%83%D0%BA%D1%8A&amp;f=false С. 26.]&lt;/ref&gt;|скарочана}}}}. Пра тое, што палякі-[[Мазуры|мазуры]] называюць беларусаў ліцьвінамі, сьведчылі ў 1907 годзе&lt;ref name=&quot;Czarkowski-1907&quot;/&gt;. Увогуле, традыцыйнае называньне ва ўсходняй частцы Польшчы ліцьвінамі ({{мова-pl|«Lićwini»|скарочана}}) мясцовых беларусаў адзначаецца і да нашага часу&lt;ref&gt;Kowalski M. [https://www.researchgate.net/profile/Mariusz-Kowalski-2/publication/297053787_The_Belarusian_minority_in_the_region_of_Bialystok/links/5eb977bb92851cd50da9d32c/The-Belarusian-minority-in-the-region-of-Bialystok.pdf The Belarusian minority in the region of Białystok] // Geopolitical Studies. Vol. 14, 2006. P. 478.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Проблемы национального сознания польского населения на Беларуси: материалы III международной научной конференции, Гродно, 22—24 октября 2004 года. — Гродно, 2004. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=PyFpAAAAMAAJ&amp;dq=nazywana+jest+przez+s%C4%85siad%C3%B3w+Li%C4%87winami&amp;focus=searchwithinvolume&amp;q=Li%C4%87winami С. 194].&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама ў ваколіцах [[Беласток]]у яшчэ ў канцы XX ст. казалі пра беларуса: «''Як сыр не закуска, так ліцьвін — не чалавек!''» або «''Ліцьвін — то чортаў сын!''»&lt;ref name=&quot;Дубавец-Сагановіч-1994-232-233&quot;&gt;Дубавец С., Сагановіч Г. [https://knihi.com/Siarhiej_Dubaviec/Starazytnaja_Litva_i_sucasnaja_Letuva.html Старажытная Літва і сучасная Летува] // {{Літаратура/З гісторыяй на Вы|2к}} С. 232—233.&lt;/ref&gt;)}}. Таксама ліцьвінамі традыцыйна называлі беларусаў [[Латгалія|Латгаліі]] ([[Латвія]])&lt;ref name=&quot;Галиопа-2009-45&quot;&gt;Галиопа В. А. Этнолокальноконфессиональные группы старожильческого населения современного латгальского приграничья: (Материалы к этноконфессиональной карте российско-латвийского пограничья) // Этноконфессиональная карта Ленинградской области и сопредельных территорий — 2. Третьи Шёгреновские чтения. Сб. статей. — СПб., 2009. С. 45.&lt;/ref&gt;. Яшчэ ў 1899 годзе гісторык і краязнаўца {{Артыкул у іншым разьдзеле|Уладзімер Міхневіч|Ўладзімер Міхневіч|ru|Михневич, Владимир Осипович}} засьведчыў, што расейцы ў той час таксама ўсё яшчэ называлі беларусаў ліцьвінамі{{Заўвага|{{мова-ru|«Малоросса он [великоросс, россиянин] называет „хохлом“, белорусса — „литвином“ или „поляком“»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Михневич В. О. Кто и когда выдумал Россию? // Исторический Вестник. Том. 75, 1899. С. 507.&lt;/ref&gt;. «Тлумачальны слоўнік жывой вялікарускай мовы» расейскага навукоўца і пісьменьніка [[Уладзімер Даль|Ўладзімера Даля]] падае наступныя расейскія выразы пра беларусаў: «''как не закаивайся литвин, а дзекнет''», «''только мертвый литвин не дзекнет''», «''разве лихо возьмет литвина. чтоб он не дзекнул''»&lt;ref&gt;Даль В. И. Толковый словарь живого великорусского языка. Т. 1. — М., 1863. [https://books.google.by/books?id=YvLDehURme8C&amp;pg=PA386&amp;dq=%D0%B4%D0%B7%D1%91%D0%BA%D0%BD%D0%B5%D1%82%D1%8A+%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjY54vx3av6AhXBGewKHbDrAH8Q6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BA%D0%BD%D0%B5%D1%82%D1%8A%20%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD&amp;f=false С. 386].&lt;/ref&gt;, «''литвин нацокает, что и не разберешь его; поколе жив смолянин не нацокается''»&lt;ref&gt;Даль В. И. Толковый словарь живого великорусского языка. Т. 2. — М., 1865. [https://books.google.by/books?id=sd1EAAAAcAAJ&amp;pg=PA1080&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%D1%81%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D1%8A&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjr3fjA8v77AhUrxgIHHdYNAXA4ChDoAXoECAUQAg#v=onepage&amp;q&amp;f=false С. 1080].&lt;/ref&gt;, а таксама прыводзіць назву «''литвины мякинники''» як «''найменьне беларусаў і [[Пскоўская губэрня|псковічаў]]''»&lt;ref&gt;Даль В. И. Толковый словарь живого великорусского языка. Т. 2. — СПб.; М., 1881. [https://books.google.by/books?id=a-8GAAAAQAAJ&amp;pg=PA381&amp;dq=%D0%B1%D1%A3%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjJ5ri867X6AhWowAIHHUnVCOA4FBDoAXoECAoQAg#v=onepage&amp;q=%D0%B1%D1%A3%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;f=false С. 381].&lt;/ref&gt;. Увогуле, у пагранічных зь Беларусьсю раёнах Расеі назва ліцьвіны існавала да сярэдзіны XX стагодзьдзя&lt;ref&gt;{{Літаратура/Энцыкляпэдыя літаратуры і мастацтва Беларусі|3к}} С. 287.&lt;/ref&gt;. Жыхары [[Курск]]ай і [[Арол (горад)|Арлоўскай абласьцей]] [[Расея|Расеі]] называлі беларусаў «ліцьвінамі» ажно да [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]]&lt;ref name=&quot;Дубавец-Сагановіч-1994-232&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Kren-Koukiel-Marozava-2000-325&quot;&gt;Гісторыя Беларусі. У 2 ч. Ч. 1. Са старажытных часоў да канца XVIII ст.: Курс лекцый. / [[Іван Крэнь|І. Крэнь]], [[Іван Коўкель|І. Коўкель]], [[Сьвятлана Марозава|С. Марозава]], С. Сяльверстава, І. Фёдараў. — {{Менск (Мн.)}}: РІВШ БДУ, 2000. С. 325.&lt;/ref&gt;.

Яшчэ ў 1864 годзе нямецкі этнограф і палкоўнік арміі [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] [[Радэрык фон Эркерт]], які не прызнаваў беларусаў асобнай народнасьцю і па здушэньні [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў]] на заказ расейскіх уладаў дасьледаваў [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічную тэрыторыя беларусаў]], пакінуў наступнае сьцьверджаньне&lt;ref&gt;[[Сяргей Токць|Токць С.]] Беларуская вёска на мяжы эпох. Змены этнічнай самасвядомасці сялянства ва ўмовах распаду традыцыйнага аграрнага грамадства (па матэрыялах Гарадзеншчыны 19 — першай трэці 20 ст.). — {{Горадня (Гродна)}}: ГрДУ, 2003. С. 27.&lt;/ref&gt;:
{{Цытата|Мову сваю прасталюдзін называе простай, а самаго сябе [[Русіны (гістарычны этнонім)|Рускім]], часта нават Літоўцам (паводле палітычных паданьняў), ці проста селянінам &lt;…&gt; Польская шляхта, а асабліва каталіцкае духавенства, часта выкарыстоўвае тэрмін „Літоўцы“ датычна тых каталікоў, у якіх роднай мовай засталася руская.
{{арыгінал|ru|Язык свой простолюдин называет простым, а самого себя Русским, часто даже Литовцем (по политически преданиям), или просто крестъянином &lt;…&gt; Польское дворянство, а в особенности католическое духовенство часто употребляет выражение «Литовцы» о тех католиках, у
которых родным языком остался русский.
}}|Эркерт Р. Взгляд на историю и этнографию западных губерний России. — СПб., 1864. С. 8.}}

Паводле беларускай народнай песьні, добра вядомай з парыскай лекцыі пра [[Белая Русь|Беларусь]] [[Аляксандар Рыпінскі|Аляксандра Рыпінскага]]&lt;ref&gt;Rypiński A. Białoruś. Kilka słów o poezji prostego ludu tej naszej polskiej prowincji i o jego śpiewie, tańcach, etc. — Paryż, 1840. [https://books.google.by/books?id=xy9PAAAAcAAJ&amp;pg=PA42&amp;dq=%22dwa+litwiny%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiNkMLn1fH5AhWpxQIHHYIJAp8Q6AF6BAgGEAI#v=onepage&amp;q&amp;f=false S. 42].&lt;/ref&gt; (1840 год), апісаньня [[Барысаўскі павет|Барысаўскага павету]] [[Яўстах Тышкевіч|Яўстаха Тышкевіча]]&lt;ref&gt;Tyszkiewicz E. Opisanie powiatu borysowskiego pod względem statystycznym, geognostycznym, historycznym, gospodarczym, przemysłowo-handlowym i lekarskim, z dodaniem wiadomości: o obyczajach, spiewach, przysłowiach i ubiorach ludu, gusłach, zabobonach itd. — Wilno, 1847. S. 384.&lt;/ref&gt; (1847 год), [[Слоўнік Насовіча|слоўніка Насовіча]] і зборніка беларускіх песень [[Пётар Бяссонаў|Пятра Бяссонава]] — «''Кузьма і Дзям’ян два ліцьвіны{{Заўвага|То бок — беларусы&lt;ref&gt;Прыказкі і прымаўкі ў дзвюх кнігах. Кн. 1. — {{Менск (Мн.)}}, 1976. С. 534.&lt;/ref&gt;}}, прынесьлі гаршочак [[Бацьвіньне|бацьвіньня]]''»{{Заўвага|Захавалася сьведчаньне, што гэтую песьню або яе варыяцыю (хоць, з усяго відаць, у запісаным на памяць тэксьце аўтар успамінаў недакладна аднавіў усе радкі арыгінальнай песьні) у першай палове XIX ст. сьпявалі, сярод іншага, у асяродзьдзі заможнай шляхты [[Менскі павет|Меншчыны]]: «''Барыс стары, два літвіны, / прынясьлі гаршчок бацьвіны. / А Максім стары за акном / дзержыць міску з талакном. / Юзэф на тое паглядае / і на літвіноў наракае: / Ай, вы дурныя літвіны! / Хрыстос не любіць бацьвіны''»&lt;ref&gt;Skibiński K. Pamietnik aktora (1786—1858). — Warszawa, 1912. [https://books.google.by/books?id=PVc9AAAAYAAJ&amp;pg=PA309&amp;dq=%22dwa+Litwiny%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjrr-iq2vH5AhVuhv0HHXouAHUQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&amp;q=%22dwa%20Litwiny%22&amp;f=false S. 309].&lt;/ref&gt;}}, а паводле варыяцыі гэтай жа песьні на [[Пінскі павет|Піншчыне]] — «''два літвіны із [[Дзівін|Дывін]] прынесьлі гаршчык батвін''»&lt;ref&gt;Zienkiewicz R. Piosenki gminne ludu pińskiego. — Kowno, 1851. [https://books.google.by/books?id=4NZbAAAAcAAJ&amp;pg=PA8&amp;dq=%22dwa+Litwiny%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjrr-iq2vH5AhVuhv0HHXouAHUQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&amp;q=litwiny&amp;f=false S. 8].&lt;/ref&gt;. Таксама ў аповесьці 1840 году беларускамоўны селянін называе сябе ліцьвінам («''ja Lićwin''»), адзначаючы, што ён прыехаў зь [[Нясьвіж]]у «''ад нашага князя Радзівіла''»&lt;ref name=&quot;Tygodnik Literacki-51-1840&quot;/&gt;.

[[Файл:Litwins-bielarusians.jpg|значак|Першая старонка працы [[Марыя Косіч|М. Косіч]] пра [[Ліцьвіны Севершчыны|ліцьвінаў-беларусаў]], 1901 г.]]

У 1901 годзе беларуская фальклярыстка і этнаграфістка [[Марыя Косіч]] выдала працу «Ліцьвіны-беларусы Чарнігаўскай губэрні, іх побыт і песьні», прысьвечаную вуснай народнай паэзіі і духоўнай культуры [[Ліцьвіны Севершчыны|ліцьвінаў (беларусаў)]] [[Старадубскі павет|гістарычнай Старадубшчыны]], улучанай расейскімі ўладамі ў склад [[Чарнігаўская губэрня|Чарнігаўскай губэрні]]. Яшчэ [[Сураж (Расея)|сураскі]] шляхціч Рыгор Есімонтаўскі ў сваёй кнізе «Апісаньне Сураскага павету Чарнігаўскай губэрні» (1846 год) адзначаў, што «''усё насельніцтва Сураскага павету… носіць народную назву ліцьвінаў''»{{Заўвага|{{мова-ru|«…все народонаселение Суражского уезда, носящее народное название Литвинов»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Есимонтовский Г. Н. Описание Суражского уезда, Черниговской губернии, составленное Есимонтовским. — СПб., 1846. С. 55.&lt;/ref&gt;. Тым часам, паводле сьведчаньня супрацоўніка Этнаграфічнага аддзелу Расейскага імпэратарскага музэю Данілы Сьвяцкага (1909 год), жыхары [[Трубчэўск]]ага павету называлі сябе «літвой»&lt;ref&gt;Святский Д. О. [http://diderix.petergen.com/lub-kost.htm Крестьянские костюмы в области соприкосновения Орловской, Курской и Черниговской губерний (Севский уезд Орловской губернии)] // Живая Старина. Кн. 73—74. — СПб., 1910. [https://books.google.by/books?id=qXQA7w3AuPwC&amp;pg=PA14&amp;dq=%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%8E&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj08JGworf6AhUNsaQKHcaoAco4KBDoAXoECAYQAg#v=onepage&amp;q=%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%8E&amp;f=false С. 14].&lt;/ref&gt;. А мовазнаўца [[Антон Палявы]] засьведчыў наступную інфармацыю пра жыхароў [[Навазыбкаў]]скага павету&lt;ref&gt;[[Янка Станкевіч|Станкевіч Я.]] Нарысы зь гісторыі Вялікалітвы-Беларусі. — New Jersey, 1978. С. 36.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Гісторыя філасофскай і грамадска-​палітычнай думкі Беларусі. Т. 1. — {{Менск (Мінск)}}: «Беларуская навука», 2008. С. 84.&lt;/ref&gt;:
{{Цытата|«Калі б вы папыталіся ў селака Навазыбкаўскага павету, прыкладам, гэтак: „Хто вы такія? да якое нацыі належыце?“ — то пачулі б такі адказ: „Хто мы?! Мы руськія“ ''[г.зн. праваслаўныя — заўвага [[Ян Станкевіч|Янкі Станкевіча]]]''. Калі вы далей папытаецеся: „Якія „руськія“? — Велікарусы, ці што?“ дык узноў пачуеце адказ: „Ды не, якія мы там Велікарусы? Не, мы не Маскалі“. „Ды хто ж вы тады, Украінцы?“ „Не, і не Ўкраінцы!“ „Ды хто ж, наапошку: не Маскалі, не Ўкраінцы, а хто ж?“ І вось… скажуць вам: „Мы Літва, Ліцьвіны“»}}

Антон Палявы паведамляў у сваіх чытаньнях для маскоўскай дыялекталягічнай камісіі ў 1925 годзе (пра [[Ліцьвіны Севершчыны|ліцьвінаў]] Навазыбкаўскага павету): «''Гэтыя песьні яшчэ больш пераконваюць у тым, што мова навазыбкаўскіх ліцьвінаў ёсьць [[беларуская мова|мовай беларускай]], а гэткім спосабам, і самі ліцьвіны — таксама ёсьць [[беларус]]амі''»&lt;ref&gt;Полевой А. О языке населения Новозыбковского уезда Гомельской губернии. — Менск, 1926. С. 38.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Ян Станкевіч|Станкевіч Я.]] Язык і языкаведа. — Вільня: Інстытут беларусістыкі, 2007. С. 854.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Miensk Litoŭski. Менск Літоўскі (A. Jelski, 1900).jpg|значак|''[[Менск|Менск Літоўскі]]''. З вокладкі кнігі [[Аляксандар Ельскі|Аляксандра Ельскага]], 1900 г.]]

Народжаны ў [[Смаленск]]у географ {{Артыкул у іншым разьдзеле|Сяргей Меч||ru|Меч, Сергей Павлович}} адзначаў (у тым ліку на падставе ўласнай вандроўкі ў 1894 годзе), што ў басэйне [[Нёман]]у беларусы называюць сябе ліцьвінамі, тым часам [[Летувісы|летувісаў]] «''больш за ўсё ў Ковенскай і Віленскай губэрнях, дзе яны вядомыя пад імём жмудзінаў''»{{Заўвага|{{мова-ru|«…белорусы (которые зовут себя… литвинами) &lt;…&gt; всего больше литовцев в Ковенской и Виленской губерниях, где они известны под именем жмудин»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Меч С. Россия. Географический сборник для чтения в семье и школе. Изд. 11. — Москва, 1910. [https://books.google.by/books?id=k4I6AQAAMAAJ&amp;pg=PA97&amp;dq=%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D1%83%D1%82%D1%8A+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjfg6jN3bf6AhXI4KQKHZadBoA4ChDoAXoECAoQAg#v=onepage&amp;q=%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D1%83%D1%82%D1%8A%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;f=false С. 97].&lt;/ref&gt;. Паводле апублікаванай у 1902 годзе працы этнографа [[Павал Шэйн|Паўла Шэйна]], беларускамоўныя сяляне [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай губэрні]] «''…не называюць сябе ні рускімі, ні беларусамі. Некаторыя лічаць сябе ліцьвінамі''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Крестьяне нашей губернии не называют себя ни русскими, ни белоруссами. Некоторые считают себя литвинами. Но если сказать „Лицвин, Божы сын“, то вы получите в ответ: „Ты сам лицвин!“, а если кто скажет: „Лицвин — чортоў сын“, то он получит в ответ: „Хоць чортоў, а не твой“»|скарочана}}}}&lt;ref name=&quot;Sejn-1902-21&quot;/&gt;. Шырокае бытаваньне саманазвы «ліцьвіны» ў [[Лідзкі павет (Віленская губэрня)|Лідзкім павеце]] [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] і [[Слонімскі павет (Гарадзенская губэрня)|Слонімскім павеце]] Гарадзенскай губэрні засьведчыў фальклярыст і этнограф [[Міхал Федароўскі]], які зьбіраў этнаграфічную беларушчыну ў 1877—1904 гадох: «''у Слонімскім павеце называе люд [беларускі]: сябе — ліцьвінамі, жмудзінаў — гіргатунамі''»{{Заўвага|{{мова-pl|«Przezwiska plemienne: 1. Litwin. — L. [powiat Lidzki]. Lidzianin; 2. Litwin (Lytwyn). — P. [powiat Prużański]. Litwinami zowią Prużańczycy swych sąsiadów zapuszczańskich t.j. z Wołkowyskiego; 3. Litwin. — Sł. [powiat Słonimski]. W Słonimskiem nazywa lud: siebie — Litwinami, Żmudzinów — Girgatunami, sąsiadów od Pińska i Prużany — Poleszukami; od Stołpca i Mińska — Rusinami i ziemię tych ostatnich — Rusią, a swoją zaś — Litwą; 4. Litwinnik. — P. [powiat Prużański]. Białorusin od Świsłoczy i Wołkowyska. Przezwisko nadawane przez Poleszuków swym sąsiadom z nad Niemna»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Federowski M. Lud białoruski na Rusi Litewskiej. T. 4. — Warszawa, 1935. S. 453.&lt;/ref&gt;. Пра тое, што «''тутэйшыя''» да нядаўняга часу называлі сябе ліцьвінамі і што былі спробы ўтрымаць пры сабе гэтую назву з адрознасьцю ад «''ковенскіх летувісаў''» сьведчыла ў 1933 годзе выданьне [[Наваградзкае ваяводзтва (1921—1939)|Наваградзкага ваяводзтва]] міжваеннай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]]{{Заўвага|{{мова-pl|Sytuacja «tutejszych», którzy jeszcze do niedawna nazywali siebie «Litwinami» jest obecnie dość kłopotliwa. Próby utrzymania przy sobie tej nazwy i odróżnianie się od «Letuwisów» kowieńskich, nie powiodły się&lt;ref&gt;Kurier Nowogrodzki. Nr. 284, 17.10.1933. S. 2.&lt;/ref&gt;|скарочана}}}}. Тым часам этнограф і фальклярыст [[Аляксандар Сержпутоўскі]] засьведчыў бытаваньне саманазвы «ліцьвіны» ў [[Слуцкі павет (Менская губэрня)|Слуцкім]] і [[Мазырскі павет (Менская губэрня)|Мазырскім]] паветах [[Менская губэрня|Менскай губэрні]]{{Заўвага|{{мова-ru|«Мало известные нам племена, жившие по берегам Припяти и ее левых притоков составили в исторические времена большой народ, который теперь принято называть белорусами. Сами себе они дают другие названия: живующих в малолесных полевых местах называют палевиками или лицьвинами, а занимающих полесскую часть Беларуси — палешуками»|скарочана}}}}&lt;ref name=&quot;Sierzputouski-1910&quot;/&gt;. Апроч таго, ліцьвінамі вызначала сябе беларускамоўнае насельніцтва на поўдні [[Рэчыцкі павет|гістарычнай Рэчыччыны]] ([[Харобічы]] і ваколіцы){{Заўвага|{{мова-uk|…селяне инших українських сіл називають хороборців і селян инших поблизьких тієї самої говірки, що Хоробричі, містин — «литвинами» &lt;…&gt; Із слів Мотрі Лаврененкової, одного з моїх об'єктів для досліду хороборської говірки, хороборці, як і житці више названих сіл, по однієї з Хоробричами говірки, — литвини. Хороборці литвинами називають житців Гомельської та Могилівської губерні.|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Курило, О. Фонетичні та деяки морфологічні особливости говірки села Хоробричів, давніше Городнянського повіту, тепер Сновськоі округи на Чернігівщині. — К., 1924. С. 4—5.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}, 1995. С. 78.&lt;/ref&gt;. У 1924 годзе адзін з пачынальнікаў [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|Беларускага нацыянальнага адраджэньня]] [[Вацлаў Ластоўскі]] зазначаў, што беларусы працягвалі называць сябе ліцьвінамі «''ў [[Чарнігаўская губэрня|Чарнігаўшчыне]], ва ўсходняй [[Магілёўская губэрня|Магілёўшчыне]] і [[Смаленская губэрня|Смаленшчыне]]''»&lt;ref&gt;[[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}, 1995. С. 72.&lt;/ref&gt;.

Увогуле, шырокае бытаваньне сярод беларусаў саманазвы «ліцьвіны» ў пачатку XX ст. прызнавалі асобныя дзеячы [[Летувіскае нацыянальнае абуджэньне|летувіскага нацыянальнага руху]]. Ксёндз {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ян Жылінскі||lt|Jonas Žilius-Jonila}} ў летувіскай газэце {{Артыкул у іншым разьдзеле|Viltis||be|Viltis}} (№ 29, 1909 год)&lt;ref&gt;Litwa. Nr. 8 (14), 1909. S. 117.&lt;/ref&gt; сьведчыў: «''Ёсьць шмат беларусаў, якія проста называюць сябе ліцьвінамі і хочуць імі быць, гэтак жа, як ліцьвіны, што гавораць па-польску. Добра было б, калі б і яны мелі сваё выданьне ў беларускай мове''»&lt;ref&gt;[[LITWA: hłos monarchisty]]. № I (XXII), 2008. С. 2.&lt;/ref&gt;. Тым часам летувіскі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мечыслаў Давойна-Сільвястровіч||pl|Mieczysław Dowojna-Sylwestrowicz}} у польскамоўным выданьні «Litwa» (№ 11/12, 1911 год) зазначаў: «''беларусы, назва якіх належыць на больш новых, маюць права на назву ліцьвінаў [літоўцаў]… іх суседзі і яны самі сябе называюць ліцьвінамі, пісаны ў іх мове статут называецца літоўскім, храністы і старыя дакумэнты называюць іх мову літоўскай''»{{Заўвага|{{мова-pl|«Białorusini, których nazwa należy do nowszych, mają prawo do nazwy litwinów, gdyż, skutkiem jednej przeszłości z litwinami, mają jedną historję, sąsiedzi ich i oni sami siebie nazywają litwinami, statut pisany w ich języku nazywałsię litewskim, kronikarze i stare dokumenta język ich nazywają litewskim»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;N. Downar [Dowojna-Sylwestrowicz M.]. Białorusini — litwini — polacy // Litwa. Nr. 11/12, 1911. S. 174.&lt;/ref&gt;.

Ужываньне беларускай саманазвы «ліцьвіны» ў пачатку XX ст. засьведчыў клясык беларускай літаратуры [[Якуб Колас|Якуб Колас (Канстантын Міцкевіч)]] у сваёй аўтабіяграфічнай трылёгіі «[[На ростанях]]»{{Заўвага|Якуб Колас стаў правобразам маладога настаўніка Лабановіча}}&lt;ref&gt;Кузняцоў С. [https://nashaniva.com/?c=ar&amp;i=126017 Лёс сям’і пана падлоўчага: Ядвіся з трылогіі «На ростанях»: што з ёй стала], [[Наша Ніва]], 12 красавіка 2014 г.&lt;/ref&gt;: «''Пан падлоўчы быў родам дзесь з Гарадзеншчыны і паходзіў, як ён казаў сам, з старога дваранскага роду. Тутэйшае жыхарства лічыла яго палякам, сам жа пан падлоўчы з гэтым не згаджаўся. „Я — ліцьвін“, — зь нейкаю гордасьцю зазначаў пан падлоўчы і сваю належнасьць да ліцьвінаў даводзіў, паміж іншым, і тым, што яго прозьвішча — Баранкевіч — мела канчатак на „іч“, тады як чыста польскія прозьвішчы канчаюцца на „скі“: Жулаўскі, Дамброўскі, Галонскі. Даведаўшыся, што прозьвішча новага настаўніка Лабановіч, падлоўчы пры спатканьні зь ім прыметна выказаў адзнакі здавальненьня, як гэта бывае тады, калі нам на чужыне прыходзіцца спаткацца зь земляком. — То і пан — ліцьвін! — весела сказаў ён маладому настаўніку і пастукаў яго па плячы. &lt;…&gt; Гаварыў падлоўчы Баранкевіч найбольш добраю беларускаю моваю»&lt;ref name=&quot;Kolas-1955&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Jermalovic-2000-37&quot;/&gt;.

Паводле ўспамінаў беларускага грамадзкага дзеяча, пэдагога і актывіста [[Беларуская дыяспара|беларускай дыяспары]] ў [[ЗША]] [[Яўхім Кіпель|Яўхіма Кіпеля]] (1896—1969), назва ліцьвіны захоўвалася ў ваколіцах [[Бабруйск]]у ([[Рэчыцкі павет|гістарычная Рэчыччына]]): «''У Бабруйшчыне, і там, дзе я рос, тады яшчэ быў папулярны назоў „Літва“, а мы былі „ліцьвіны“. Было й німала тых, хто памятаў, што й край называўся „Літвой“. Было яшчэ таксама шмат сьветкаў паўстаньня 1863—1864 гадоў. Мой дзед па бацьку быў у паўстаньні, ды ў Машнічах, Слаўкавічах, Байлюкох і іншых суседніх вёсках і сёлах яшчэ былі жывымі сьветкі ды ўдзельнікі паўстаньня. „Мы — Літва“, — казаў мне заўсёды мой дзед. Ды й іншыя дзяды нам, дзецям, заўсёды казалі, што тут заўсёды была Літва. &lt;…&gt; Памяць пра Літву перахоўвалі ня толькі нашыя дзяды ды паны, як Быкоўскі, але й маладзейшыя людзі, і гэтыя ўспаміны перадавалі нам''»&lt;ref name=&quot;Kipiel-1995&quot;/&gt;. Паводле ўспамінаў беларускага паэта [[Алесь Змагар|Аляксандра Яцэвіча (Алеся Змагара)]], удзельніка [[Слуцкі збройны чын|Слуцкага збройнага чыну]] і кіраўніка эмігранцкай арганізацыі «Беларускі вызвольны рух», назва ліцьвіны таксама бытавала на [[Слуцкае княства|гістарычнай Случчыне]]: «''Што датычыцца майго дзеда па мацеры, то… ён быў таленавіты красамоўца — баечнік. Апавядаў ён вельмі цікавыя байкі, часта пераплятаючы з гістарычнымі слаўнымі падзеямі Вялікага Княства Літоўскага. „Ведайце, дзеткі, — казаў ён, — што мы ня рускія. Мы й не беларусы. Мы — ліцьвіны. Наша слаўнае калісь магутнае Вялікае Княства Літоўскае заваявалі маскалі, назвалі сябе рускімі, а нам далі назоў „беларусы“ дзеля падабенства з рускімі. Не забудзьце гэтага, як вырасьцеце. Любеце волю“''»&lt;ref name=&quot;Jacevic-1999&quot;/&gt;. Тым часам народжаны на [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] беларускі рэлігійны дзяяч [[Францішак Чарняўскі]] пісаў у сваім лісьце да іншага ўдзельніка беларускага хрысьціянскага руху [[Пётар Татарыновіч|Пятра Татарыновіча]], народжанага на Случчыне: «''Да мяне прыходзіла „[[Наша Ніва]]“. Калі я быў у гарадзкім вучылішчы, адзін зь сяброў мяне запытаў: „Кім мы ёсьць: адны нас залічаюць да палякаў, другія да рускіх?“. Мой адказ, што мы не адно, ані другое. Ведаем з гісторыі, што наш назоў ліцьвіны, але нашы адраджэнцы ідуць да адражэньня пад назовам Беларусь. Незадоўга пасьля таго і школьная ўлада ведала за каго я сябе ўважаю. А калі пайшоў да інспэктара, каб атрымаць пасьведчаньне, якое было патрэбным пры ўступленьні ў сэмінарыю, той радзіў мне беларускасьцяй не займацца, бо гэта цемната і мова брыдкая… Я адважыўся сказаць; „Праўда, народ наш цёмны, але не з сваёй віны, а што датычыць мовы, то мне здаеца, што яна ёсьць харашэйшай і ад рускай і ад польскай“''»&lt;ref name=&quot;Traciak-2012-202&quot;/&gt;.

== Літоўская мова ==

=== Першы запіс ===
[[Файл:Kiejstut. Кейстут (1841).jpg|значак|Вялікі князь [[Кейстут]]]]

У 1351 годзе князь [[Кейстут]] (брат вялікага князя літоўскага [[Альгерд]]а) рушыў у [[Вугоршчына|Вугоршчыну]] ў выправу з вайсковымі аддзеламі з [[Трокі|Трокаў]], [[Горадня|Горадні]], [[Дарагічын]]а і [[Берасьце|Берасьця]]. У час сустрэчы вугорскі кароль [[Людвік I Вялікі|Людвік (Лаёш) Вялікі]] і князь Кейстут учынілі мір, і на знак замірэньня Кейстут загадаў зарэзаць [[карова|быка]] і па забіцьці павярнуўся да свайго войска і пракрычаў «''па-літоўску''» (паводле вугорскай кронікі, ''lithwanice''): «''Рагаціна — розьні нашы. Госпад на ны!''» ([[Стараславянская мова|па-стараславянску]] «на ны» азначае «на нас»{{Заўвага|Як зазначае [[Аляксандар Брукнэр]], {{мова-pl|«Dla dzisiejszych Litwomanów bardzo bolesna przy tym uwaga, bo ów Kiejstut, naswybitniejszy Litwy pogańskiej przedstawiciel, nie po litewsku, lecz, o zgrozo, po białorusku rotę przysięgi wraz z swymi odprawia»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Brückner A. [http://slowianie.3bird.pl/download/materialy/slowianie-materialy-aleksander-bruckner-mitologia-slowianska-i-polska.pdf Mitologia słowiańska i polska]. — Warszawa, 1980.&lt;/ref&gt;), у запісе кронікі — «''rogachina roznenachy gospanany''», што перамовілі яго ліцьвіны (''Lithwani''). З тым, што гэтая прамова ёсьць узорам славянскай мовы, пагаджаецца большасьць дасьледнікаў: [[Аляксандар Мяжынскі]], [[Аляксандар Брукнэр]], [[Стывэн Крыстафэр Роўэл]], {{Артыкул у іншым разьдзеле|Андраш Золтан||be|Андраш Золтан}} ды іншыя&lt;ref&gt;[[Алег Латышонак|Латышонак А.]] Нацыянальнасць — Беларус. — Вільня: Інстытут беларусістыкі, 2009. С. 86.&lt;/ref&gt;.

=== Славянская літоўская мова ===
{{Асноўны артыкул|Старабеларуская мова|Беларуская мова}}
[[Файл:Žygimont Kiejstutavič, Pahonia. Жыгімонт Кейстутавіч, Пагоня (1411, 1930).jpg|значак|Пячаць [[Жыгімонт Кейстутавіч|Жыгімонта Кейстутавіча]] з [[Пагоня]]й, 1411 г.]]

За часамі Вялікага Княства Літоўскага [[Беларуская мова|беларускую мову]] азначалі літоўскай (мовай літоўскага народу) вялікі князь [[Ягайла]] ў агульназемскім прывілеі для Літвы 1387 году, першы віленскі біскуп (1388—1398) [[Андрэй Васіла]] ў сваім тэстамэнце ды іншыя ліцьвіны, а таксама замежнікі (напрыклад, чэскі тэоляг [[Геранім Праскі]], які ў канцы XIV ст. быў місіянэрам у Літве, пісаў, што ў гэтай дзяржаве «''мова народу ёсьць славянскай''», а паводле назвы дзяржавы яе называюць «''літоўскай''»&lt;ref name=&quot;Дубавец-Сагановіч-1994-234&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Kren-Koukiel-Marozava-2000-325&quot;/&gt;). Беларуская мова, якая ў Вялікім Княстве Літоўскім называлася літоўскай, была мовай літоўскага народу і афіцыйнай мовай гаспадарства, на ёй складаліся ўрадавыя лісты і судовыя выракі, вялося дыпляматычнае ліставаньне з замежнымі краямі{{Заўвага|Ужо 28 сьнежня 1264 году на беларускай мове склалі дамову паміж князем [[Гердзень|Гердзенем]] (стрыечным братам вялікага князя [[Міндоўг]]а) і [[Лівонскі ордэн|Інфлянцкім ордэнам]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 61.&lt;/ref&gt;}}.

[[Файл:Vitaŭt Vialiki, Kalumny. Вітаўт Вялікі, Калюмны (1555).jpg|значак|[[Вітаўт|Вітаўт Вялікі]] з гербам [[Калюмны|Калюмнамі]]]]

Гісторык [[Павал Урбан]] зьвяртае ўвагу на вялікую колькасьць беларускіх тлумачальных тэрмінаў у граматах літоўскіх князёў і баяраў, складзеных у XIV—XV стагодзьдзях на [[Лацінская мова|лацінскай мове]]. Такое ўжываньне вынятна славянскіх тлумачальных тэрмінаў ня толькі ў дакумэнтах, пісаных у дзяржаўнай канцылярыі Вялікага Княства Літоўскага, але і аформленых па-за канцылярыяй звычайнымі ліцьвінамі, ёсьць беспасярэднім сьведчаньнем, што тыя карысталіся ўласнымі, а не чужымі моўнымі выразамі&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 39—46.&lt;/ref&gt;. У многіх выпадках беларускія выразы падаваліся з азначэньнем «простанародны», «гутарковы» (''vulgariter'' або ''vulgo dicitur''), прытым такія дакумэнты нярэдка былі складзеныя на крайнім захадзе або ў сярэдзіне ўласна Літвы (Вільня, [[Дзявалтаў|Дзявілтаў]], [[Вількамір]] ды інш.) або пры вялікакняскім двары. У 1358 годзе дзеля вызначэньня дакладнай мяжы паміж Вялікім Княствам Літоўскім і [[Мазавецкае княства|Мазоўшам]] у [[Горадня|Горадні]] склікалі адмысловы сойм зь літоўскіх і мазоўскіх князёў і баяраў. У [[Лацінская мова|лацінскім]] акце разьмежаваньня, выдадзеным у Горадні 13 жніўня 1358 годзе князямі [[Кейстут]]ам, [[Патрыкей Давыдавіч|Патрыкеем]] і [[Войшвілт]]ам і баярамі Айкшам, Алізарам і Васком Кірдзеевічамі, ужылі трансьлітараваныя ў лаціну «''гутарковыя''» назвы памежных пунктаў «''Каменны брод''» (''in vulgari a Kamyoni brod'') і «''вусьце вялікай стругі''» (''uscze welikey strugi'')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 62.&lt;/ref&gt;. Вялікі князь Ягайла ў прывілеі літоўскаму баярству 1387 году ўпамінаў звычай гнаньня ворага «''з нашае Літоўскае зямлі''» (''terrae nostrae Lithuanicae''), які «па-народнаму» называўся «пагоня» (''quod '''pogonia''' vulgo dicitur'')&lt;ref&gt;Прывілей 1387 г. // {{Літаратура/ЭВКЛ|3к}} С. 426—427.&lt;/ref&gt;. У першых прывілеях Літоўскаму Касьцёлу 1387 году Ягайла ў лацінскім тэксьце ўжываў «простанародныя» словы: «устаўнае лукно» (''stawne lukno''), «падводы» (''podvodis''), «серабшчызна» (''vulgariter srzebrzczysna''), «дзецкія» (''vulgariter dzeckiye'')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} № 1, 6.&lt;/ref&gt;.

У граматах наданьняў ліцьвінаў на каталіцкія касьцёлы і кляштары Віленскага біскупства, пачынаючы ад сама 1387 году, усе ўжытыя ў лацінскім тэксьце «простанародныя» (''vulgariter'' або ''vulgo dicitur'') словы — беларускія. У лацінскай дароўнай грамаце [[Касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар францішканаў (Ашмяны)|касьцёлу]] ў [[Ашмяны|Ашмянах]] ваяводы віленскага [[Войцех Манівід|Альбэрта Манівіда]] ад 1407 году ўжываецца «народны» выраз «''поў-уставы''» (''vulgariter dictam pol ustavy'')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 175.&lt;/ref&gt;. У дароўнай грамаце вялікага князя Вітаўта віленскаму біскупу Мікалаю ад 1411 году былі ўжытыя словы «ўстаўнае лукна» (''stawna lukna'') і «палюдзьдзе» (''stacionis poludze appelato''); ваявода віленскі Альбэрт Манівід прысьведчыў гэтую грамату як «''voyevoda''»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 175.&lt;/ref&gt;. Князь [[Жыгімонт Кейстутавіч]] у сваёй лацінскай грамаце ад 1411 году ўпамінаў гутарковую (''vulgariter dicitur'') меру «''пуд воску''» (''pud vosku'')&lt;ref name=&quot;Urban-2001-11&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 11.&lt;/ref&gt;. А ў дароўнай грамаце ад 1434 году, якой Жыгімонт Кейстутавіч ужо будучы вялікім князем запісаў [[Касьцёл Сьвятых Станіслава і Ўладзіслава (Вільня)|Віленскай катэдры]] наданьні ў [[Меднікі|Медніцкай]], [[Дубінкі|Дубінскай]], [[Лынгмяны|Лынгмянскай]] і [[Немянчын]]скай валасьцях, згадваліся загароджы на рацэ, якія па-народнаму называліся «''язы''»{{Заўвага|Паводле [[Этымалягічны слоўнік беларускай мовы|Этымалягічнага слоўніка беларускай мовы]] [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|НАН Беларусі]], «''Ез — 'перагародка, якую ставяць рыбакі на рацэ з праходам, у якім расстаўляюць нерат' &lt;...&gt; (гл. таксама яз)''»&lt;ref&gt;{{Літаратура/ЭСБМ|3к}} С. 184.&lt;/ref&gt;, таксама шэраг прыкладаў ужываньня гэтага слова ў форме «яз» падае [[Гістарычны слоўнік беларускай мовы]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/ГСБМ|37к}} С. 300.&lt;/ref&gt;}} (''vulgariter jazi''). У лісьце да імпэратара [[Жыгімонт Люксэмбурскі|Жыгімонта Люксэмбурскага]] ад 1420 году вялікі князь [[Вітаўт]] ужыў выраз «''ловы, у народнай мове менаваныя „гайны“''»{{Заўвага|[[Этымалягічны слоўнік беларускай мовы]] [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|НАН Беларусі]] падае: «''Гайно — 'бярлога, логава'''»&lt;ref&gt;{{Літаратура/ЭСБМ|3к}} С. 18.&lt;/ref&gt;}} (''indagines, alias in vulgari hayn'')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 208.&lt;/ref&gt;. У 1423 годзе ён зацьвердзіў дароўную грамату віленскага ваяводы Альбэрта Манівіда капліцы пры Віленскай катэдры, дзе загадвалася тром «''сем’ям''» (''familiae vulgariter siemie'') Цярэнцевічаў (''Terentiewiczy'') даваць «''лукно пяціпяднае''» (''lukno petypedne'') мёду, а братам Львовічам (''Lwowiczy'') і Небутовічам (''Nebutowiczy'') — «''лукно шасьціпяднае''» (''vulgariter lukno szescipedne'') мёду на карысьць той капліцы&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-176&quot;/&gt;. У дароўнай грамаце віленскага мяшчаніна Мацея Волаха і яго жонкі Дароты [[Віленскі кляштар францішканаў|Віленскаму кляштару францішканаў]] ад 1422 году лацінскі выраз «''situm circa fluvium Niemesz''» («''разьмешчаны ля ракі [[Нявежа (Летува)|Нямежы]]''») патлумачылі гутарковым выразам «''на Нямежы''» (''in vulgari comuniter dicendo na Nemeszi'')&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-176&quot;&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 176.&lt;/ref&gt;. У 1434 годзе ў дароўнай грамаце, якой [[Андрэй Саковіч (ваявода)|Андрэй Саковіч]], дзедзіч [[Немянчын]]а, надаваў Віленскай катэдры дзесяціну з свайго двара ў [[Сьвянцяны|Сьвянцянах]], згадваліся мясцовыя жыхары Войтка, два Мікіты, Кузьма Сямашыч (''Cusma Semaszicz''), Кастусь Пуршка (''Costhus alius Purschka'') ды іншыя. Некаторыя зь іх былі ўдзельнікамі суполак [[Бортніцтва|бортнікаў]], якія па-народнаму называліся «''сябрылы''» (''alias sabrili''); супольнік такой сябрылы называўся «''сябрыч''» (''alias sabricz'')&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-176&quot;/&gt;. У грамаце 1436 году, якой [[Конрад Кучук]] (''Cunradus alias Kuczuc''), дзедзіч [[Жырмуны|Жырмуноў]], чыніў наданьне Віленскаму касьцёлу францішканаў, згадвалася мера мёду, якая па-народнаму называлася «''шацец''» (''vulgariter dictam szathec'')&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-176&quot;/&gt;. У грамаце 1437 году [[Станіслаў Даўгайла]], харужы віленскі, надаваў Віленскай катэдры сваю зямлю Навіны (''Nowiny'') на дзесяць «''бочак''» (''ad decem tunnas alias beczki'')&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-177&quot;&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 177.&lt;/ref&gt;. У 1451 годзе кашталян віленскі [[Сямён Гедыгольдавіч]] заснаваў [[Касьцёл Адведзінаў Найсьвяцейшай Панны Марыі (Вішнеў)|касьцёл]] у сваёй вотчыне [[Вішнеў (Менская вобласьць)|Вішневе]] і надаў яму зямлю «''з пашняй''» (''cum agro alias z pasznia'') і лугі, па-народнаму менаваныя «''сенажаці''» (''prata alias sianozaczy''). У 1452 годзе Магдалена, удава старосты [[Ліда|лідзкага]] Ягінта, надала Віленскаму кляштару францішканаў «''пашню''» (''agrum alias pasznia'') зь людзьмі ў [[Тракелі (Вярэнаўскі раён)|Тракелях]]. У 1459 годзе пан [[Андрэй Даўгердавіч]] надаў [[Касьцёл Сьвятога Апостала Андрэя (Лынтупы)|касьцёлу]] ў [[Лынтупы|Лынтупах]] людзей, якія мусілі даваць «''бязьмен''» мёду (''bezmien mellis'') або «''пуд''» мёду (''pud mellis''), а таксама пэўную меру «''грачыхі''» (''hreczychy'')&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-177&quot;/&gt;{{Заўвага|Таксама ў [[Справаздача|лічбавых]] кнігах Віленскага біскупства XVI стагодзьдзя ў лацінскім тэксьце трапляюцца гутарковыя (''vulgo dictus'') выразы: «паловіца мёдава» (''polowicza myodowa''), мёду «сытнега» (''sythnego''), «цівонскега» (''czywonskyego''), «радунічнэ» (''radunyczne''), «паклон лісічны» (''poklon lysiczny'') ды іншыя&lt;ref&gt;Kościół zamkowy czyli katedra Wileńska. Cz. ІІ. / oprac. x. J. Kurczewski. — Wilno, 1908. S. 178, 180, 199, 201.&lt;/ref&gt;. Апроч таго, у [[Хроніка Віганда|Хроніцы Віганда]] зазначаецца, што літоўскія судны па-народнаму завуцца «''паромы''»: {{мова-la|«comprehenduntque ibi duas naves Lithwanas vulgariter Promen»|скарочана}}&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8H8OAAAAYAAJ&amp;q=Promen#v=snippet&amp;q=Promen&amp;f=false S. 565].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Łowmiański H. Studja nad początkami społeczeństwa i państwa litewskiego. T. 1. — Wilno, 1931. [https://www.google.by/books/edition/Studja_nad_poczatkami_spoleczenstwa_i_pa/fjQaAAAAIAAJ?hl=ru&amp;gbpv=1&amp;bsq=%22vulgariter+Promen%22&amp;dq=%22vulgariter+Promen%22&amp;printsec=frontcover S. 8].&lt;/ref&gt;}}.

Ліцьвіны часта падавалі ў дакумэнтах свае славянскія народныя формы [[Імёны ліцьвінаў|імёнаў]] або прозьвішчы на -віч: ''nos dominus Basilius alias [[Васіль Саковіч (літоўскі баярын)|Waschko Sakowycz]]'' (1444 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 203.&lt;/ref&gt;, ''dominus Andreas alias Hrimko [[Сурвіла|Surwiłowicz]]'' (каля 1450 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Спадчыньнікі Вітаўта (2015)|к}} С. 600.&lt;/ref&gt;, ''Petrus alias [[Пётар Дабрагост Нарбутавіч|Dobrogost Narbutowicz]]''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 148.&lt;/ref&gt; (1471 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 320.&lt;/ref&gt;, ''Petrus alias [[Пётар Гедыгольдавіч|Szenko Gyedygoldowicz]]'' (1485 год)&lt;ref&gt;[http://starbel.by/dok/d170.htm Грамота вдовы виленского каштеляна Петра (Сенька) Гедигольдовича Милохны на двор Мир (1485)]{{Недаступная спасылка|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt; ды іншыя&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 15, 60—61, 189, 205—206.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Ліст вялікага князя Вітаўта з подпісам “Сам” (1399).jpg|значак|Ліст вялікага князя Вітаўта рыскаму бурмістру на [[Старабеларуская мова|беларускай мове]] з подпісам «''Сам''», 1399 г.]]

Яшчэ ў XIII ст. прускі храніст Хрысьціян пісаў: «''Калісьці [[Вэнэды]]я, цяпер Літванія, адсюль назва Вэнэдзкай затокі''» і такім спосабам лічыў пачатковую Літву [[Славянскія мовы|славянскай]] краінай&lt;ref&gt;[[Алесь Жлутка|Жлутка А.]] Літва і ліцьвіны — адкуль і хто? (пасляслоўе) // {{Літаратура/Літва-Беларусь: гістарычныя выведы|к}} С. 23.&lt;/ref&gt;. У 1440-х гадох славянскай назваў літоўскую мову пісьменьнік і гуманіст, будучы [[папа|рымскі папа]] [[Піюс II (папа рымскі)|Энэа Сыльвіё Пікаляміні]]: «''Літва месьціцца на ўсход ад Польшчы. Мова народу — славянская''»{{Заўвага|{{мова-la|«Lituania et ipsa late patents regio Polonis ad orlentem connexa est… Sermo gentis Sclavonicus est''»|скарочана}}&lt;ref&gt;Pii II Pontificis Maximi Historia Rerum ubique Gestarum cum Locorum descriptione. — Parrhisiis, 1509. P. 109v—110.&lt;/ref&gt;}}&lt;ref name=&quot;Urban-2001-113&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 113.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 265—266.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Zajkouski-Cakvin-1997&quot;/&gt;. Невядомы сучасьнік [[Ян Длугаш|Яна Длугаша]] ў трактаце пра Памор’е (1464 год) пісаў, што «''мову памаранаў аднолькава могуць разумець палякі, русіны, ліцьвіны і прусы{{Заўвага|Пад прусамі тут, напэўна, разумелася польскае насельніцтва, якое тады жыло ў нізоўі [[Вісла|Віслы]] на яе правым узьбярэжжы&lt;ref name=&quot;Urban-2001-15&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 15.&lt;/ref&gt;}}''»&lt;ref name=&quot;Zajkouski-Cakvin-1997&quot;/&gt;. Гісторык [[Павал Урбан]] зьвяртае ўвагу на тое, што хоць сам Длугаш адзначыўся супярэчлівымі сьцьверджаньнямі пра мову ліцьвінаў, якіх залічваў да славянізаваных балтаў гэтак званага «[[Італійцы|італійскага]] паходжаньня»&lt;ref name=&quot;Urban-2001-76&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 76.&lt;/ref&gt;, аднак апісваючы эпізоды хрышчэньня ліцьвінаў і [[жамойты|жамойтаў]] храніст засьведчыў: пры хрышчэньні ліцьвінаў польскія сьвятары ня мелі патрэбы ў перакладніках, якія спатрэбіліся ім пры хрышчэньні жамойтаў{{Заўвага|Таксама у 11-й кнізе сваіх хронікаў Ян Длугаш згадаў першага каталіцкага біскупа для Жамойці [[Мацей зь Вільні|Мацея]]: «''з паходжаньня Немец, які, аднак, нарадзіўся ў Вільні. Ён добра ведаў мовы літоўскую і жамойцкую''», чым прызнаў існаваньне дзьвюх асобных моваў — літоўскай і жамойцкай&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 22.&lt;/ref&gt;}}&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 22, 103.&lt;/ref&gt;. Тым часам вялікі князь [[Гедзімін]] запрашаў з Захаду ў Вялікае Княства Літоўскае дзеля хрышчэньня ліцьвінаў манахаў-прапаведнікаў, якія валодалі «польскай» і «рускай» мовамі&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 58, 102.&lt;/ref&gt;.

У грамаце вялікага князя [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандра]] да біскупа віленскага [[Войцех Табар|Войцеха Табара]] ад 1503 году пан [[Іван Сапега]], які працаваў у славянскім сакратарыяце Вялікага Княства Літоўскага і фактычна азначаўся ў дзьвюх папскіх булах ад 1501 году як «''сакратар рускай мовы''» («''secretarius Ruthenicus''», «''in cancellaria Ruthenica secretarium et capitaneum''»), характарызаваўся як «''secretario nostro Litvano''» («''secretarius noster Litvanus''»), што варта разумець як «''сакратар літоўскай мовы''»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 114.&lt;/ref&gt;. Паводле гісторыка Паўла Урбана, гэта ёсьць адным зь сьведчаньняў працэсу сьціраньня этнічнай мяжы паміж ліцьвінамі і [[Русіны (гістарычны этнонім)|русінамі]] ў XV—XVI стагодзьдзях&lt;ref name=&quot;Urban-2001-85&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 85.&lt;/ref&gt;. Увогуле, атаясамліваньне Літвы і Русі адзначаў яшчэ польска-прускі гісторык і этнограф XVII ст. {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мацей Прэторыюс||pl|Mateusz Pretoriusz}}, тлумачэньне якому бачыў у агульным паходжаньнем рускіх і літоўскіх княскіх дынастыяў — «''з Прусаў''»&lt;ref&gt;Naruszewicz A. Historya narodu polskiego. T. 1, cz. 1. — Warszawa, 1824. [https://polona.pl/item/historya-narodu-polskiego-t-1-cz-1,OTYyMDI0Njg/265/#info:metadata S. 206].&lt;/ref&gt;. Ён жа сьцьвярджаў паходжаньне назвы літвы ад [[Люцічы|люцічаў]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 292.&lt;/ref&gt;, а таксама сьведчыў, што «''літоўская мова ёсьць настолькі пашыранай у Русі, што літоўскую мову называюць рускай і рускую — літоўскай''»{{Заўвага|{{мова-de|«Die Littauische Sprache ist in Reussen so gemein gewesen, dass man Littauisch Reussisch genannt und Reussisch Littauisch»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Vater J. S. Die Sprache der alten Preussen. — Braunschweig, 1821. [https://books.google.by/books?id=LoICAAAAQAAJ&amp;pg=PR12-IA6&amp;dq=Die+Littauische+und+jetzige+Nadravische&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiX_eWNjp31AhWX87sIHWgzCo4Q6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=Die%20Littauische%20und%20jetzige%20Nadravische&amp;f=false S. VI].&lt;/ref&gt;, на што зьвяртае ўвагу [[Вацлаў Пануцэвіч]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 278.&lt;/ref&gt;. Паводле гісторыка [[Андрэй Катлярчук|Андрэя Катлярчука]], азначэньне старой беларускай літаратурнай мовы як «рускай» (паралельна зь яе азначэньнем «літоўскай» — як гутарковай мовы ліцьвінаў) тлумачыцца тым, што яна ўжывала на пісьме [[Кірыліца|кірылічныя «рускія» літары]]&lt;ref&gt;[[Андрэй Катлярчук|Катлярчук А.]] Швэды ў гісторыі й культуры беларусаў. — {{Менск (Мінск)}}: Энцыклапедыкс, 2002. С. 147.&lt;/ref&gt;.

Вялікі князь [[Жыгімонт Стары]] ў сваёй лацінамоўнай грамаце [[Дарагічын (Падляскае ваяводзтва)|Дарагічынскай]] зямлі ([[Вільня]], 1516 год) адзначаў, што ў «''народнай літоўскай мове''» ({{мова-la|vulgo Lituanico|скарочана}}) судовыя выканаўцы называюцца [[Дзецкі|«дзецкія»]] (''Dzieczkie'')&lt;ref&gt;Januszowski J. Statuta, prawa y constitucie. — Kraków, 1600. [https://books.google.by/books?id=AwpqPXb2wE8C&amp;pg=PA834&amp;lpg=PA834&amp;dq=%22vulgo+lituanico%22&amp;source=bl&amp;ots=Pj8onEbDfy&amp;sig=ACfU3U3c61-MJ5YxF1VMaHXJ7Wjj75Uwhw&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi78qfTgoX2AhVSQfEDHZMyBsgQ6AF6BAgEEAM#v=onepage&amp;q=lituanico&amp;f=false S. 834].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Statut litewski. Zbior praw Litewskich od roku 1389 do roku 1529. — Poznań, 1841. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=nkhYAAAAcAAJ&amp;q=lithuanico#v=snippet&amp;q=lithuanico&amp;f=false S. 119].&lt;/ref&gt;. Вялікі князь [[Жыгімонт Аўгуст]] ва [[Дамова|ўмове]] 1545 году з прускім герцагам [[Альбрэхт Гогенцолерн|Альбрэхтам Гогенцолернам]], пляменьнікам свайго бацькі Жыгімонта Старога, назваў беларускую мову «роднай», «нашай»: {{мова-la|vsque ut lingua Teutonica vocant Rogort, nostra vero vulgari Raigrod|скарочана}}&lt;ref&gt;Книга посольская Метрики Великого Княжества Литовского, содержащая в себе дипломатические сношения Литвы в государствование Короля Сигизмунда Августа (с 1545 по 1572 год). — Москва, 1843. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ZmVcAAAAcAAJ&amp;q=nostra+vero+vulgari+Raigrod#v=snippet&amp;q=nostra%20vero%20vulgari%20Raigrod&amp;f=false С. 7].&lt;/ref&gt;. Тым часам Альбрэхт Прускі ва ўласным выкладзе той умовы азначыў гэтую мову літоўскай: «''Lithuanica vero volgari Raigrod''»&lt;ref&gt;Книга посольская Метрики Великого Княжества Литовского, содержащая в себе дипломатические сношения Литвы в государствование Короля Сигизмунда Августа (с 1545 по 1572 год). — Москва, 1843. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ZmVcAAAAcAAJ&amp;q=Lithuanica#v=snippet&amp;q=Lithuanica&amp;f=false С. 12].&lt;/ref&gt;. Літоўскія паны-камісары (Вацлаў, біскуп жамойцкі; [[Рыгор Рыгоравіч Осьцік|Рыгор Осьцік]], кашталян віленскі; [[Аляксандар Хадкевіч (ваявода наваградзкі)|Аляксандар Хадкевіч]], ваявода наваградзкі; Ян Даманоўскі, пробст Віленскі; Мікалай Нарбут, капітан мазырскі) зьвярнулі ўвагу на неадпаведнасьць некаторых месцаў у лісьце прускага герцага да ліста вялікага князя, але абмінулі як нейкую неадпаведнасьць сьцьверджаньне, што «[[Райгорад|Райгрод]]» ёсьць назвай «''у народнай літоўскай мове''»&lt;ref&gt;Книга посольская Метрики Великого Княжества Литовского, содержащая в себе дипломатические сношения Литвы в государствование Короля Сигизмунда Августа (с 1545 по 1572 год). — Москва, 1843. С. 11—12.&lt;/ref&gt;. У лістох [[Салямон Рысінскі|Салямона Рысінскага]] захаваліся ўпаміны пра эпіграму ў гонар Радзівілаў на «''народнай мове''» аўтарства [[Андрэй Рымша|Андрэя Рымшы]]&lt;ref&gt;Гісторыя беларускай літаратуры XI—XIX стагоддзяў у двух тамах. Т. 1. — {{Менск (Мінск)}}, 2006. С. 480.&lt;/ref&gt;, які падпісваў свае творы словам Ліцьвін&lt;ref&gt;Рагойша М. Псеўданім як фактар беларускай журналісцкай практыкі пачатку XX ст. (на матэрыяле перыядычных выданняў «Наша Доля» і «Наша Ніва») // Веснік Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. Куляшова. № 4 (25), 2006. С. 182.&lt;/ref&gt; (у тым ліку беларускамоўны «На гербы яснавяльможнага пана… [[Фёдар Скумін Тышкевіч|Тэадора Скуміна]]»). Апроч таго, Салямон Рысінскі пераклаў вершы Андрэя Рымшы зь «''мясцовай мовы''» на лацінскую&lt;ref&gt;Латышонак А. [https://www.belreform.org/latyszonak_rysin.php Навуковыя крыніцы самаакрэслення Саламона Рысінскага як беларуса] // Рэфармацыя і грамадства: XVI стагоддзе: Матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі. — Мінск, 2005. С. 126—131.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Yermolin Chronicle.jpg|значак|Першая старонка [[Ярмолінскі летапіс|Ярмолінскага летапісу]]: «''Бысть [[Славянскія мовы|Словѣнскіи азыкъ]] отъ седмідесять і дву азыкъ едінъ… раззiдошася по земли и прозвашеся своимі имены, сѣдше на которомъ мѣстѣ… сѣдоша на Вислѣ рѣцѣ и прозвашася [[Палякі|Ляхове]], а инии [[Люцічы|Лютичи]], а инии Литва, а иніи Мазовшане, а инiи Поморяне''»&lt;ref&gt;ПСРЛ.
 Т. 23. — СПб., 1910. [https://books.google.by/books?id=hZdZAAAAcAAJ&amp;pg=PP13&amp;dq=%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8C+%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%A3%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B8+%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D1%8A+%D0%B5%D0%B4%D1%96%D0%BD%D1%8A+%D0%BB%D1%8E%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B8+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjwlID25Pb8AhVc57sIHXOWBDsQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8C%20%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%A3%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B8%20%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D1%8A%20%D0%B5%D0%B4%D1%96%D0%BD%D1%8A%20%D0%BB%D1%8E%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B8%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0&amp;f=false С. 1].&lt;/ref&gt;]]

Такія эўрапейскія навукоўцы, як Гэртман Шэдэль у «Сусьветнай хроніцы» (1493 год)&lt;ref name=&quot;Panucevic-2014-265&quot;&gt;{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 265.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Zajkouski-Cakvin-1997&quot;/&gt;, дырэктар [[Нюрнбэрг|Нюрнбэрскае]] гімназіі Ян Коклес Норык у «Дэкастыхоне» (1511 год){{Заўвага|{{мова-la|«Post Poloniam Lituania est spaciola quoque tellus verum paludibos sylvisque plurimum obducta… Lingua utuntur Sclavonica»|скарочана}}&lt;ref&gt;Jo. Coclei Norici Decastichon. In librum. Norinburgae, 1511, pp.Kv-K II — Inkunabel. Gymnasial Bibliothek zu Koeln, GB XI 490b, Panzer VII, 451, 86.&lt;/ref&gt;}}&lt;ref name=&quot;Zajkouski-Cakvin-1997&quot;/&gt;, Ян Багемскі ў працы «Звычаі ўсіх народаў» (1538 год){{Заўвага|{{мова-la|«Lithunia est Poloniae ad ortum connexa noningentorum millium passuum circuitu magna sui parte palustris plurimumque nemorosa… Sermo gentis, ut Polonis, Sclavonicus, hie enim sermo, quern latissime patet, ac plurimis quidem gentibus communis est…»|скарочана}}&lt;ref&gt;Omnium Gentium Mores, Leges et Ritus. Ex mulris clarissimis rerum scriptoribus a Joanne Boemo Aubano Teutonico nuper collecti et novissime recogniti. Antverpiae, 1538. P. 80v-81.&lt;/ref&gt;}}&lt;ref name=&quot;Zajkouski-Cakvin-1997&quot;/&gt; і аўстрыйскі дыплямат [[Жыгімонт Гербэрштайн]] у «Гісторыі Масковіі» (1549 год) пісалі пра Літву, як пра славянскі народ. Усе яны залічвалі літоўскую мову да [[славянскія мовы|славянскіх моваў]]&lt;ref name=&quot;Stankievic-2003-639&quot;&gt;Станкевіч Я. Нарысы зь гісторыі Вялікалітвы-Беларусі // Станкевіч Я. Гістарычныя творы. — {{Менск (Мн.)}}, 2003. С. 639.&lt;/ref&gt;. Гісторык [[Вітаўт Чаропка]] зьвяртае ўвагу на тое, што самі ліцьвіны лічылі сябе за славянаў, пра што сьведчыць зробленая ў 1634 годзе заява жыхарам Маскоўскай дзяржавы, што яны зь імі «''людзі аднае веры Хрэсьціянскае, аднаго языка і народа Славенскага''»&lt;ref&gt;Труды и летописи Общества истории и древностей российских. Ч. 6. — Москва, 1833. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DTFjAAAAcAAJ&amp;q=%22%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE+%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0+%D0%B8+%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B0+%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE%22#v=snippet&amp;q=%22%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%20%D0%B8%20%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B0%20%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE%22&amp;f=false С. 240].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}, 1995. С. 44.&lt;/ref&gt; (падобную заяву яшчэ ў 1600 годзе таксама зрабіў Леў Сапега перад [[Барыс Гадуноў|Барысам Гадуновым]]&lt;ref&gt;Журнал Министерства народного просвещения. Ч. 68, 1850. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=kx0ZAQAAIAAJ&amp;q=%22%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE+%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0+%D0%B8+%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%83%22#v=snippet&amp;q=%22%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%20%D0%B8%20%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%83%22&amp;f=false С. 112].&lt;/ref&gt;).

Жыгімонт Гербэрштайн, які наведваў Літву ў 1517—1526 гадох, пісаў:
* «''…бізона ліцьвіны ў сваёй мове называюць „зубар“ (Suber{{Заўвага|Тым часам [[летувісы]] завуць гэтага зьвера ''stumbras''&lt;ref name=&quot;Arlou-2012-160&quot;&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 160.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Zajkouski-2009&quot;&gt;[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj2/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%B2%D0%B0_%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%8F.html Літва гістарычная] // [[Наша слова|Наша Слова]]. № 26 (917), 1 ліпеня 2009 г.; № 27 (918), 8 ліпеня 2009 г.&lt;/ref&gt;}})''»{{Заўвага|{{мова-la|«Bisontem Lithwani lingua patria vocant Suber, Germani improprie Aurox vel Urox»&lt;ref&gt;Sigmund von Herberstein. Rervm Moscoviticarvm Commentarii. — Antverpiae, 1557. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=iUphAAAAcAAJ&amp;dq=Quae+fera+Lithwanis+sua+lingua+Loss&amp;q=suber#v=snippet&amp;q=suber&amp;f=false P. 117].&lt;/ref&gt;|скарочана}}}};
* «''…той зьвер, якога ліцьвіны ў сваёй мове называюць „лось“ (Loss), по-нямецку завецца Ellend („лось“ — нямецк.)''»{{Заўвага|{{мова-la|«Quae fera Lithwanis sua lingua Loss est, earn Germani Ellend, quidem Latine Alcem vocant»&lt;ref&gt;Sigmund von Herberstein. Rervm Moscoviticarvm Commentarii. — Antverpiae, 1557. [https://books.google.by/books?id=iUphAAAAcAAJ&amp;pg=PA118-IA1&amp;dq=Quae+fera+Lithwanis+sua+lingua+Loss&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwii8ueNhb70AhWB-qQKHTj7BbIQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=Quae%20fera%20Lithwanis%20sua%20lingua%20Loss&amp;f=false P. 118].&lt;/ref&gt;|скарочана}}}};
* «''Гаспадар прызначае туды [ў Жамойць] ўрадоўцу [зь Літвы], якога ў сваёй мове яны [ліцьвіны] называюць „староста“ (Starosta)''»{{Заўвага|{{мова-la|«ex Lithvania a Principe Praefectus, quem sua lingua Starosta, quasi seniorem appellant praeficitur»&lt;ref&gt;Sigmund von Herberstein. Rervm Moscoviticarvm Commentarii. — Antverpiae, 1557. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=iUphAAAAcAAJ&amp;dq=Quae+fera+Lithwanis+sua+lingua+Loss&amp;q=suber#v=snippet&amp;q=starosta%20lingua&amp;f=false P. 119].&lt;/ref&gt;|скарочана}}}}&lt;ref name=&quot;Stankievic-2003-639&quot;/&gt;.

Вэнэцыянскі дыплямат Марка Фаскарына ў 1557 годзе пісаў, што «''маскавіты размаўляюць і пішуць славянскай мовай, таксама як [[Харватыя|далматы]], [[Чэхія|чэхі]], [[палякі]] і ліцьвіны''»{{Заўвага|{{мова-it|«Questi Moscoviti parlano la lingua Schiavona, et scrivono nella stessa, siccome i Dalmatini, Bohemi, Polacchi et Lithuani…»|скарочана}}&lt;ref&gt;Historica Russiae Monumenta, ex antiquis exterarum gentium archivis et bibliothecis depromta ab A. J. Turgenevio, T. I. Nr. 135. — Petropoli, 1841. P. 149.&lt;/ref&gt;}}&lt;ref&gt;Станкевіч Я. Нарысы зь гісторыі Вялікалітвы-Беларусі // Станкевіч Я. Гістарычныя творы. — {{Менск (Мн.)}}, 2003. С. 639—640.&lt;/ref&gt;.

Успрыманьнем у Польшчы ліцьвінаў (разам з русінамі) як народу славянскай мовы, этнічна блізкага палякам, тлумачыцца пасольская інструкцыя для [[Эразм Цёлак|Эразма Цёлка]] на перамовы з новаабраным папам [[Юліюс II (папа рымскі)|Юліюсам II]], выдадзеная ў 1504 годзе ў канцылярыі [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]], дзе сьцьвярджалася нібы «''землі Літоўскага княства спакон веку былі заселеныя палякамі''»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 84, 113.&lt;/ref&gt;. Тым часам у творах паэта і пісьменьніка [[Мікалай Рэй|Мікалая Рэя]], аднаго з заснавальнікаў [[Польская літаратура (рэнэсанс)|польскай літаратуры]], ліцьвіны гавораць па-беларуску (напрыклад, ліцьвін простага [[Стан (сацыяльная група)|стану]] зь верша «Litwin co pytał Polaka iako gi zową», выдадзенага ў 1562 годзе&lt;ref&gt;Rozprawy Akademii Umiejętności: Wydział Filologiczny. T. VIII, 1894. [https://books.google.by/books?id=bFIoAAAAYAAJ&amp;pg=PA331&amp;dq=rzek%C5%82+Litwin&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwisoP7b4t7zAhVI6qQKHfNUAHsQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&amp;q=rzek%C5%82%20Litwin&amp;f=false S. 331].&lt;/ref&gt;). Як падкрэсьліваў польскі гісторык літаратуры і мовазнаўца [[Аляксандар Брукнэр]], «''калі [Мікалай Рэй] пазьней апісваў русінаў, яны гаварылі „па-літоўску“ (г.зн. па-беларуску; ліцьвін у яго заўсёды быў толькі беларусам), ніколі па-ўкраінску''»{{Заўвага|{{мова-pl|«[Mikołaj Rej] jeżeli później o Rusinach opowiadał, prawili mu po &quot;litewsku&quot; (tj. po białorusku; Litwin u nego zawsze tyle co Białorusin), nigdy po małorusku»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Brückner A. Mikołaj Rej: człowiek i dzieło. — Lwów, 1922. S. 7.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Brückner A. Mikołaj Rej. — Warszawa: PWN, 1988. [https://books.google.by/books?id=SKTqAAAAMAAJ&amp;q=Miko%C5%82aj+Rej+litwin&amp;dq=Miko%C5%82aj+Rej+litwin&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjn5Lee4N7zAhVrgP0HHScUAxkQ6AF6BAgCEAI S. 14].&lt;/ref&gt;. Таксама польскі паэт {{Артыкул у іншым разьдзеле|Вацлаў Патоцкі||pl|Wacław Potocki}} (1622—1696) у адным з сваіх твораў тлумачыў, што «''[[Бацьвіньне|boćwiny]] па-літоўску, па-нашаму ćwikły''»&lt;ref&gt;Potocki W. Ogrod fraszek. — Lwów, 1907. [https://archive.org/details/ogrodfraszek00potogoog/page/324/mode/2up?q=litewsku S. 324].&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Книга, глаголемая по-гречески катехизис, по-литовски оглашение, русским же языком нарицается беседословие (1627, 1783).jpg|значак|Першая старонка катэхізісу {{nowrap|Л. Зізанія}} (перавыданьне 1783 году, [[Горадня]]): «''Книга, глаголемая по-гречески катехизис, по-литовски оглашение, русским же языком нарицается беседословие''»]]

Апублікаваная ў 1578 годзе ў [[Кракаў|Кракаве]] [[Хроніка Эўрапейскай Сарматыі]] зазначала, што «''…усе іншыя найбольшыя і найхрабрэйшыя народы ўсходніх і паўночных краінаў, якія ўжываюць славянскую мову, ёсьць баўгары, басьнякі, сэрбы, …ліцьвіны, што пануюць размашыста, кашубы… чэхі, палякі, мазуры… Ва ўсіх гэтых краінах, ад Ледавітага акіяну… да Міжземнага і Адрыятычнага мораў, жывуць народы славянскай мовы… Хоць многія зь іх свой бацькоўскі спосаб жыцьця зьмянілі на звычаі іншых народаў. Гэтак басьнякі, баўгары, сэрбы, рацы і далматы перанялі звычаі туркаў і вугорцаў… Ліцьвіны, русіны і мазуры зблізіліся з палякамі… Па-за гэтым, аднак, усе яны, хоць расьсяліліся сярод іншых народаў, гутараць, асабліва ў вёсках, на сваёй роднай, хай сабе адметнай, славянскай мове''»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 18—19.&lt;/ref&gt;. Таксама пры апісаньні Масковіі паведамлялася, што «''іншыя славяне, якімі ёсьць палякі, чэхі, ліцьвіны (літва) ды іншыя, якія ад мовы рускай адрозьніваюцца, іншым імём цара называюць, адныя Krol, другія Korol, альбо Kral…''»{{Заўвага|{{мова-la|«cæteri autem Slavones vtpote Poloni, Bohemi, Lituani, et cæteri, qui ab idiomate Ruthenico diuersi sunt, alio nomine Regem appellant, scilicet Krol, alij Korol, et Kral»|скарочана}}&lt;ref&gt;
Sarmatiae Europeae descriptio, quae regnum Poloniae, Lituaniam, Samogitiam, Russiam, Masouiam, Prussiam, Pomeraniam, Liuoniam, &amp; Moschouiae, Tartariaeque partem complectitur. — Cracovia, 1578. [https://books.google.by/books?id=ULz4bTnQRRoC&amp;pg=RA1-PA29&amp;dq=lithwanice&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjT0tKVws3zAhVbSvEDHcDSCYIQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=kral&amp;f=false Fol. 25].&lt;/ref&gt;}}{{Заўвага|{{мова-pl|«Insi zaś Słowacy, iako są Polacy, Czechowie, Litwa, y insi, ktorzy od mowy Ruskiey są rożni inszym imieniem Cara zowią iedni Krolem drudzy Korolem albo Kralem...»&lt;ref&gt;Zbior dzieiopisow polskich, Т. 4. — Warszawa, 1768. [https://books.google.by/books?id=HvYvAAAAYAAJ&amp;pg=PA523&amp;dq=Cara+zowi%C4%85+iedni+Krolem+drudzy+Korolem+albo+Kralem&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiYusyoy87zAhVGSPEDHeBLBFwQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=Cara%20zowi%C4%85%20iedni%20Krolem%20drudzy%20Korolem%20albo%20Kralem&amp;f=false S. 523].&lt;/ref&gt;|скарочана}}}}. А ў дапоўненым польскамоўным выданьні 1611 году зазначалася, што «''…называе гэты танец русь і літва Korohodem''»{{Заўвага|{{мова-pl|«...zowie ten taniec Ruś y Litwa Korohodem»&lt;ref&gt;Kronika Sarmacyey Europskiey. — Krakow, 1611. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=FxhhAAAAcAAJ&amp;dq=y+Litwa+obuwie+sobie+plot%C4%85%2C+kt%C3%B3re+Litwa+lapciami&amp;q=Korohodem#v=onepage&amp;q=taniec&amp;f=false S. 27].&lt;/ref&gt;|скарочана}}}} і «''…як русь, і літва абутак сабе пляце, які літва называе Lapciami, а русь — Kurpiami''»{{Заўвага|{{мова-pl|«...iako Ruś y Litwa obuwie sobie plotą, które Litwa lapciami, Ruś kurpiami nazywa»&lt;ref&gt;Kronika Sarmacyey Europskiey. — Krakow, 1611. [https://books.google.by/books?id=FxhhAAAAcAAJ&amp;pg=RA4-PA11&amp;dq=y+Litwa+obuwie+sobie+plot%C4%85,+kt%C3%B3re+Litwa+lapciami&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwirgZfnxM7zAhU1SvEDHe--CFwQ6AF6BAgKEAI#v=onepage&amp;q=l%C3%A1p%C4%87i%C3%A1mi&amp;f=false S. 11].&lt;/ref&gt;|скарочана}}}}{{Заўвага|Разам з тым, у гэтым жа выданьні адзначалася, што {{мова-pl|«...y sam narod Litewski iasnie assernie abowiem wiele słow Lacinskich y Włoskich w iezyku ich przyrodzonym nayduie sie iako [[Дзевас|Dziewos]] po Litewsku a po Lacinie Deus Bog; Saulas, u nich Słońce a po Lacinie Sol; maja y Niemieckich słow w swey mowie niemało jako Kinig a u nich Kоnigos Xiaże. Maia y Greckich słow nieco w sobie &lt;...&gt; ale się w tych swych kraiach z [[Палямон (літоўскі князь)|Palemoniem]] zoszli»|скарочана}}. Паводле гісторыка і мовазнаўцы [[Мікалай Нікалаеў|Мікалая Нікалаева]], укладальніка акадэмічнага выданьня «Гісторыі беларускай кнігі», у той час пад назвай «літоўская мова» ўжо разумелася лучнасьць славянскіх і балтыйскіх дыялектаў у межах Вялікага Княства Літоўскага (палітычнай Літвы): «''у розных частках дзяржавы карысталіся сваімі дыялектамі „рускай“ ці „літоўскай“ мовы''», прытым «''асабліва адрозьніваліся дыялекты балтыйскія''»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гісторыя беларускай кнігі|1к}} С. 78.&lt;/ref&gt;}}. Нямецкі навуковец {{Артыкул у іншым разьдзеле|Герман Фаброніюс||de|Hermann Fabronius}} у сваёй этнаграфічнай працы 1614 году («Newe Summarische Welt-Historia…»; перавыдавалася ў 1627 годзе&lt;ref&gt;Fabronius H. Geographia historica. — Ketzel, 1627. [https://books.google.by/books?id=9o1BAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=ru#v=onepage&amp;q&amp;f=false S. 306].&lt;/ref&gt;) зазначаў: «''Мова ў іх, у палякаў і ліцьвінаў — [[Вэнэды|вэндзкая]], у русінаў таксама, а ў прусаў нямецкая каля мора, усярэдзіне краіны — вэндзкая. У [[Лівонія|Лівоніі]], аднак, маюць часткова нямецкую, часткова асаблівую мову, але зь некаторымі словамі вэндзкага паходжаньня, як то „нябёсы“ называюцца па-славянску ''nebesih'', па-польску ''niebiessich'', па-лівонску ''debbessis''{{Заўвага|{{мова-lt|debesis|скарочана}} — воблака}}… „Імя“ называецца па-вэндзку або па-славянску ''imi'', па-польску ''imie''… але па-лівонску ''waarz''{{Заўвага|{{мова-lt|vardas|скарочана}} — імя}}. „Дзяржава“ называецца па-вэндзку ''Krailestuo'', па-польску ''Krolestuvo'', па-лівонску ''Walstibe''{{Заўвага|{{мова-lt|valstybė|скарочана}} — дзяржава}}… „Хлеб“ называе лівонец ''Mayse''{{Заўвага|{{мова-lv|maize|скарочана}} — хлеб}}… паляк і багемец — ''Chlieba»&lt;ref&gt;Fabronius H. Newe Summarische Welt-Historia vnd Beschreibung aller Keyserthum, Königreiche, Fürstenthumb, vnd Völcker heutiges Tages auff Erden. — Ketzel, 1614. [https://books.google.by/books?id=bT1VAAAAcAAJ&amp;pg=PA396&amp;dq=Debbessis&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwin0sO83Y_9AhUH36QKHS_hDiEQ6AF6BAgNEAI#v=onepage&amp;q=Debbessis&amp;f=false S. 396].&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Чэскі і рускі когут, валынскі півень, літоўскі пятух (1627, 1653).jpg|значак|Старонка слоўніка П. Бярынды (другое выданьне, Куцейна пад [[Ворша]]й, 1653 г.): «''Пѣтель: чэскі і рускі — когут, валынскі — півень, літоўскі — пятух''»]]

Маскоўскі пісьменьнік {{Артыкул у іншым разьдзеле|Трыфан Карабейнікаў||ru|Коробейников, Трифон}} пры апісаньні свайго падарожжа празь Вялікае Княства Літоўскае адзначыў пра адно зь местаў: «''А поставил тое полату, живеть в ней костянтиновской жилец, судья, по-литовски [[войт|вой]], именем Скряга''»&lt;ref&gt;Православный Палестинский сборник. Т. 9, вып. 2. — СПб., 1890. [https://books.google.by/books?id=GcM7AQAAMAAJ&amp;pg=RA1-PA76&amp;dq=%D1%81%D1%83%D0%B4%D1%8C%D1%8F+%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8+%D0%B2%D0%BE%D0%B9&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwityJ6Zib35AhUBh_0HHX1SD0QQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q&amp;f=false С. 76].&lt;/ref&gt;. У {{Артыкул у іншым разьдзеле|Вайсковы статут Маскоўскай дзяржавы (1607)|вайсковым статуце Маскоўскай дзяржавы 1607 году|ru|Воинский устав (1607)}} зазначалася&lt;ref&gt;Устав ратных, пушечных и других дел, касающихся до воинской науки. Т. 1. — СПб., 1777. [https://books.google.by/books?id=fvtkAAAAcAAJ&amp;pg=PA73&amp;lpg=PA73&amp;dq=%D0%B0+%D0%BF%D0%BE+%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B8+%D0%B8+%D0%BF%D0%BE+%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8+%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%82%D1%8A,+%D0%B0+%D0%BF%D0%BE+%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BA%D0%B8+%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%8A&amp;source=bl&amp;ots=pGqMudYDUC&amp;sig=ACfU3U16i03ipvtTAPg7wX34h8B2NroklA&amp;hl=be&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi96-63uL_zAhUYtKQKHd4MAbYQ6AF6BAgREAM#v=onepage&amp;q&amp;f=false С. 73].&lt;/ref&gt;: «''…подобает большому Маршалке &lt;…&gt; держаши у себя книгу, именуемую по Француски ле Дроа, а по Немецки Спекулюм Саксоници юрис, а по Польски и по Литовски Статут, а по Руски судебник''»&lt;ref&gt;Савченко Д. А. Создание Соборного Уложения: исторический опыт модернизации отечественного законодательства // Вестник НГУЭУ. № 3, 2013. С. 211.&lt;/ref&gt;. У скарзе жыхара [[Наўгародзкая зямля|Наўгародзкай зямлі]] да маскоўскага гаспадара [[Васіль Шуйскі|Васіля Шуйскага]] пра напад у 1610 годзе на вясельны паязд адзначалася, што нападнікі крычалі «''по-литовски: хапай, хапай, рубай, рубай''»&lt;ref&gt;Селин А. А. Об одной сельской свадьбе при царе Василии Шуйском // Мифология и повседневность. Вып. 2. Мат. науч. конф., 24-26 февраля 1999 г. СПб., 1999. С. 186—197.&lt;/ref&gt;. У Актах [[Маскоўская дзяржава|Маскоўскай дзяржавы]] (запіс ад 1618 году): «''…выехали из деревни человек с пятнадцать, а на них магерки литовския, и почали им говорить по-литовски: не утекайте-де!''»&lt;ref&gt;Акты Московского государства. Т. 1. — СПб., 1890. С. 148.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Дубавец-Сагановіч-1994-234&quot;/&gt;{{Заўвага|Паводле маскоўскага дакумэнту 1621 году, «''показывал… тот литвин Федька [Яковлев [[Слуцак|слутчанин]]] проезжею память, писана по-литовски…''»&lt;ref&gt;Русско-белорусские связи: сборник документов : 1570—1667 гг. — Минск, 1963. С. 78.&lt;/ref&gt;; у выпісе з дакумэнтаў Маскоўскай дзяржавы за 1658 год зазначалася пра [[Вайна Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў|ўзятага ў палон]] беларуса: «''зовут де ево по-литовски Ян Мелешков, а во крещение Гришка Иванов сын''»&lt;ref&gt;Русско-белорусские связи: сборник документов : 1570—1667 гг. — Минск, 1963. С. 386.&lt;/ref&gt;}}. У азбукоўніку спраўніка Маскоўскага друкарскага двара Давіда Замарая, складзеным у 1620-я гады, некаторыя словы зь беларускай мовы азначаліся як «''пословица литовская''», а сярод пераліку падобных моваў сьцьвярджалася «''словенъская же с литовскою и [[Чэская мова|чешскою]]''»&lt;ref&gt;Библиологический словарь и черновые к нему материалы. — СПб., 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=eGDPFo80qb0C&amp;q=%22%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%B6%D0%B5+%D1%81%D1%8A+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D1%8E+%D0%B8+%D1%87%D0%B5%D1%88%D1%81%D0%BA%D0%BE%D1%8E%22#v=snippet&amp;q=%22%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%B6%D0%B5%20%D1%81%D1%8A%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D1%8E%20%D0%B8%20%D1%87%D0%B5%D1%88%D1%81%D0%BA%D0%BE%D1%8E%22&amp;f=false С. 312].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kovalenko-2018&quot;&gt;Коваленко К. И. Азбуковник Давида Замарая как источник по русской лексикографии XVII века: дис. кандидат наук: 10.02.01 — Русский язык. — Санкт-Петербург, 2018. С. 179, 283, 397.&lt;/ref&gt;. Увогуле, у азбукоўніках Маскоўскай дзяржавы XVI—XVII стагодзьдзяў пад літоўскай разумелася беларуская мова&lt;ref&gt;Будилович А. Общеславянский язык, в ряду других общих языков древней и новой Европы, Т. 2. — Варшава, 1892. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=0IHT8FUv5gMC&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5+%28%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D0%BE-+%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5#v=snippet&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5%20(%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D0%BE-%20%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5&amp;f=false С. 11].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kovalenko-2018&quot;/&gt;. У 1655 годзе маскоўскі гаспадар [[Аляксей Міхайлавіч]] скардзіўся запароскім казакам на паклёпніцкія ў дачыненьні да Маскоўскай дзяржавы кнігі, якія за [[Ян Казімер|Янам Казімерам]] [[Паны-Рада]] надрукавалі ў розных местах «''на польскай і на літоўскай мовах''» ({{мова-ru|«на польском и на литовском языках»|скарочана}})&lt;ref&gt;Полное собрание законов Российской империи. Т. 1. — СПб., 1830. [https://books.google.by/books?id=AbZFAAAAcAAJ&amp;pg=PA626&amp;dq=%22%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8+%D0%BD%D0%B0+%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D1%8A+%D0%B8+%D0%BD%D0%B0+%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D1%8A%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiT3LmXic38AhXOGewKHdkfCW8Q6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=%22%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8%20%D0%BD%D0%B0%20%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D1%8A%20%D0%B8%20%D0%BD%D0%B0%20%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D1%8A%22&amp;f=false С. 618].&lt;/ref&gt;. У дакумэнтах Маскоўскай дзяржавы адзначаецца «літоўскае пісьмо» (нароўні з «польскім пісьмом»&lt;ref&gt;Сборник Императорского Русского Исторического Общества. Т. 137. — СПб., 1912. [https://books.google.by/books?id=HvsAAAAAMAAJ&amp;pg=PA397&amp;dq=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE+%D0%BF%D0%B8%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi4i8G_-bX8AhWNraQKHRIeBsU4ChDoAXoECAMQAg#v=snippet&amp;q=%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%B4%20%D1%81%20%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE&amp;f=false С. 200, 215, 220, 226]&lt;/ref&gt;, «лацінскім пісьмом»&lt;ref&gt;Сборник Императорского Русского Исторического Общества. Т. 137. — СПб., 1912. [https://books.google.by/books?id=HvsAAAAAMAAJ&amp;pg=PA397&amp;dq=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE+%D0%BF%D0%B8%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi4i8G_-bX8AhWNraQKHRIeBsU4ChDoAXoECAMQAg#v=snippet&amp;q=%D0%BF%D0%B8%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0%20%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20&amp;f=false С. 205]&lt;/ref&gt;, «грэцкім пісьмом»&lt;ref&gt;Сборник Императорского Русского Исторического Общества. Т. 137. — СПб., 1912. [https://books.google.by/books?id=HvsAAAAAMAAJ&amp;pg=PA397&amp;dq=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE+%D0%BF%D0%B8%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi4i8G_-bX8AhWNraQKHRIeBsU4ChDoAXoECAMQAg#v=snippet&amp;q=%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%B4%20%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BC%D0%B0%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE&amp;f=false С. 635].&lt;/ref&gt;, «нямецкім пісьмом»&lt;ref&gt;Русская историческая библиотека, издаваемая Археографической комиссией. Т. 21. — СПб., 1907. [https://books.google.by/books?id=rQA5AQAAMAAJ&amp;pg=PA355&amp;dq=%22%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE+%D0%BF%D0%B8%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0%22+%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi4tYTfl7b8AhXxQvEDHQeBDLYQ6AF6BAgEEAI#v=snippet&amp;q=%22%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D1%8A%20%D1%81%D1%8A%20%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D0%BF%D0%B8%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0%22&amp;f=false С. 356, 875].&lt;/ref&gt;, «швэдзкім (сьвейскім) пісьмом»&lt;ref&gt;Архив князя Воронцова. Кн. 24. — Москва, 1880. [https://books.google.by/books?id=ZpREAQAAMAAJ&amp;pg=RA1-PA62&amp;dq=%22%D1%81%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%BE+%D0%BF%D0%B8%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwicnI-Y8bj8AhVKPuwKHQXmCecQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&amp;q=%22%D1%81%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%BE%20%D0%BF%D0%B8%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0%22&amp;f=false С. 62].&lt;/ref&gt; ды іншымі, зь якіх рабіліся пераклады на расейскую мову): «''[[Рыгор Хадкевіч|Григорей Хоткевич]] … прислал … лист литовское писмо''»&lt;ref&gt;Сборник Императорского Русского исторического общества. Т. 71. — СПб., 1892. [https://books.google.by/books?id=ebsNAQAAMAAJ&amp;pg=PA76&amp;dq=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5+%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BC%D0%BE%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjX9szvmbb8AhVph_0HHVXDB3UQ6AF6BAgIEAI#v=snippet&amp;q=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5%20%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BC%D0%BE%20%D0%B8%22%20&amp;f=false С. 76].&lt;/ref&gt; або «''прислал … Григорей Александрович Ходкевич … лист, литовское писмо''»&lt;ref&gt;Сборник Императорского Русского исторического общества. Т. 71. — СПб., 1892. [https://books.google.by/books?id=ebsNAQAAMAAJ&amp;pg=PA76&amp;dq=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5+%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BC%D0%BE%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjX9szvmbb8AhVph_0HHVXDB3UQ6AF6BAgIEAI#v=snippet&amp;q=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5%20%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BC%D0%BE%20%D1%81%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%8F%D0%B1%D1%80%D1%8F%22&amp;f=false С. 69].&lt;/ref&gt; (1562 год), «''списано с литовского письма''» (1608 год)&lt;ref&gt;Сборник Императорского Русского Исторического Общества. Т. 137. — СПб., 1912. [https://books.google.by/books?id=HvsAAAAAMAAJ&amp;pg=PA397&amp;dq=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE+%D0%BF%D0%B8%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi4i8G_-bX8AhWNraQKHRIeBsU4ChDoAXoECAMQAg#v=onepage&amp;q=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D0%BF%D0%B8%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0%22&amp;f=false С. 397].&lt;/ref&gt;, «''для литовского письма переводу''» (1635—1639 гады)&lt;ref&gt;Чтения в Императорском обществе истории и древностей российских. № 7. — Москва, 1848. [https://books.google.by/books?id=sW01AQAAMAAJ&amp;pg=RA4-PA93&amp;dq=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%BE+%D0%BF%D0%B8%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi52M-3kLb8AhUzXvEDHeewDds4ChDoAXoECAMQAg#v=onepage&amp;q=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%BE%20%D0%BF%D0%B8%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0%22&amp;f=false С. 93].&lt;/ref&gt;, «''перевод с литовского письма''» (1653 год)&lt;ref&gt;Акты Московского государства, изданные Императорской Академией наук. Т. 2. — СПб., 1894. [https://books.google.by/books?id=93gyAQAAMAAJ&amp;pg=PA311&amp;dq=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%BE+%D0%BF%D0%B8%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjl_JPjj7b8AhXsSvEDHdm6CVMQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%BE%20%D0%BF%D0%B8%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0%22&amp;f=false С. 311].&lt;/ref&gt;, «''в той церкви (у [[Сафійскі сабор (Полацак)|Полацкім Сафійскім саборы]])… пять сундуков с книгами печатными и с писмеными и со всякими литовскими письмами&lt;ref&gt;Сапунов А. П. Витебская старина. Ч. 2. — Витебск, 1885. [https://web.archive.org/web/20230107205921/https://viewer.rusneb.ru/ru/000199_000009_003904857?page=680&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 278].&lt;/ref&gt; &lt;…&gt; пять сундуков с рускими и с литовскими и с латынскими с розными книгами&lt;ref&gt;Сапунов А. П. Витебская старина. Ч. 2. — Витебск, 1885. [https://web.archive.org/web/20230107205921/https://viewer.rusneb.ru/ru/000199_000009_003904857?page=694&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 292].&lt;/ref&gt;''» (1654 год), «''два листа, писаны литовским писмом''» (1658 год)&lt;ref&gt;Дополнения к актам историческим, собранные и изданные археографической коммиссией. Т. 4. — СПб., 1851. [https://books.google.by/books?id=StFEAQAAMAAJ&amp;pg=PA136&amp;dq=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D1%8A+%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D1%8A%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiAteq8nbb8AhXKiv0HHYHxCrMQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D1%8A%20%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D1%8A%22&amp;f=false С. 136].&lt;/ref&gt;, «''прислал… из села Мигович Фадей Крыжевской вестовые писма на четырех листах литовским писмом''» (1686 год)&lt;ref&gt;Памятники дипломатических сношений древней России с державами иностранными. Т. 6. — СПб., 1862. [https://books.google.by/books?id=pH5QAQAAMAAJ&amp;pg=PA1375&amp;dq=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D1%8A+%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D1%8A%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiAteq8nbb8AhXKiv0HHYHxCrMQ6AF6BAgBEAI#v=onepage&amp;q=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D1%8A%20%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D1%8A%22&amp;f=false С. 1375].&lt;/ref&gt;, «''в списку с литовского письма''» (1688 год)&lt;ref&gt;Полное собрание законов Российской Империи с 1649 года. Т. 2. — СПб., 1830. [https://books.google.by/books?id=9nk-AQAAMAAJ&amp;pg=PA934&amp;dq=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%BE+%D0%BF%D0%B8%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjl_JPjj7b8AhXsSvEDHdm6CVMQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%BE%20%D0%BF%D0%B8%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0%22&amp;f=false С. 934].&lt;/ref&gt;. Існуюць дакумэнтальныя сьведчаньні, што ў Пасольскі прыказ Маскоўскай дзяржавы адмыслова бралі людзей дзеля «''литовского письма''»&lt;ref&gt;Беляков А. В. Служащие Посольского приказа 1645—1682 гг. — СПб., 2017. [https://books.google.by/books?id=KDadDwAAQBAJ&amp;pg=PA167&amp;dq=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE+%D0%BF%D0%B8%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjDkcr2-LX8AhUVH-wKHaJLCUoQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D0%BF%D0%B8%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0%22&amp;f=false С. 167].&lt;/ref&gt;. Увогуле, яшчэ ў 1918 годзе гісторык літаратуры і мовазнаўца [[Аляксандар Брукнэр]] зьвяртаў увагу на тое, што ў Маскоўскай дзяржаве беларуская мова афіцыйна вызначалася як «літоўская»&lt;ref&gt;Brückner A. Z niwy białoruskiej. — Kraków, 1918. [https://polona.pl/item/z-niwy-bialoruskiej,Njc4NTg4MjY/5/#info:metadata S. 4].&lt;/ref&gt;. Гэты ж факт прызнаюць летувіскія аўтары {{Артыкул у іншым разьдзеле|Станіславас Лазутка||lt|Stanislovas Lazutka}}, [[Ірэна Валіканіце]] і [[Эдвардас Гудавічус]]: «''у канцылярыі вялікага князя маскоўскага дакумэнты, якія прыходзілі з ВКЛ, напісаныя на старабеларускай мове, вызначаліся як пісаныя „па-літоўску“''»{{Заўвага|У якасьці прыкладаў падаюцца вопісы архіваў маскоўскага гаспадара і пасольскага прыказа: «''Грамота &lt;…&gt; писана по-литовски''» (1502 год), «''Лист &lt;…&gt; писан по-литовски''» (1570 год) ды іншыя&lt;ref&gt;Описи Царского архива XVI века и архива Посольского приказа 1614 года / Под ред. С. О. Шмидта. — Москва: Изд-во вост. лит., 1960. С. 68, 73.&lt;/ref&gt;}}&lt;ref&gt;Лазутка С., Валиконите И., Гудавичюс Э. Первый литовский статут. — Вильнюс, 2004. [https://books.google.by/books?id=jeg1AQAAIAAJ&amp;q=po+litowski+Pisan&amp;dq=po+litowski+Pisan&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjx2qfv0vX1AhXDQ_EDHSUyANgQ6AF6BAgEEAI С. 64].&lt;/ref&gt;.

Праваслаўны культурны дзяяч [[Ляўрэнці Зізані]], ураджэнец Вялікага Княства Літоўскага, выдаў у 1627 годзе на заказ патрыярха Вялікі [[катэхізіс]], у якім гэтак патлумачыў назву кнігі: «''Книга, глаголемая по-гречески катехизис, по-литовски оглашение, русским же языком нарицается беседословие''» і такім спосабам атаясамліваў літоўскую мову з [[Старабеларуская мова|старабеларускай]], а рускую — з [[Царкоўнаславянская мова|царкоўнаславянскай]]. Праз год маскоўскі гаспадар [[Міхаіл I Раманаў]] пытаўся ў яго: «''По литовскому языку как вы говорите „собра“?''», на што асьветнік адказваў: «''Тожде и по литовскому языку „собра“''»&lt;ref name=&quot;Дубавец-Сагановіч-1994-234&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Kren-Koukiel-Marozava-2000-325&quot;/&gt;. Іншы культурны дзяяч і лексыкограф [[Памва Бярында]], ураджэнец Рэчы Паспалітай, таксама атаясамліваў літоўскую мову з старабеларускай: «''пѣтель'' (царкоўнаславянская мова)'': чэскі і рускі — когут, валынскі — півень, літоўскі ''(г.зн. па-старабеларуску)'' — пятух''»&lt;ref name=&quot;Sviazynski-2006&quot;&gt;Свяжынскі У. Праблема афіцыйнай мовы ВКЛ у літоўскай і ўкраінскай гістарыяграфіях // «Мова — Літаратура — Культура»: матэрыялы V Міжнароднай навуковай канферэнцыі (да 80-годдзя прафесара Льва Міхайлавіча Шакуна), Мінск, 16-17 лістапада 2006 года / Беларускі дзярж. ун-т; у аўтарскай рэдакцыі. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2007. С. 131.&lt;/ref&gt;. Тым часам [[невель]]скі [[бургамістар]] Грыгоры Радзецкі (зь мянушкай Каваль), які перайшоў на бок [[Маскоўская дзяржава|Маскоўскай дзяржавы]] ў час [[Смаленская вайна|Смаленскай вайны]] 1632—1634 гадоў, апісваў, як змог падмануць [[Полацак|полацкую]] варту празь веданьне «літоўскай» мовы: «''И в острог вошедчи, литовских сторожей к себе приманил дву человек, — заговорил по-литовски, — и примоня их, и зарубил тех сторожей''»&lt;ref&gt;Малов А. В. Начальный период Смоленской войны на направлении Луки Великие — Невель — Полоцк до разгрома Полоцка 3 июня 1633 г. // Памяти Лукичева. Сборник статей по истории и источниковедению. — М., 2006. С. 166.&lt;/ref&gt;. А ў 1633 годзе апякун [[збор]]а ў [[Сьвіслач (горад)|Сьвіслачы]] Станіслаў Пакаш прасіў даслаць яму сьвятара, «''які б гаварыў па-літоўску''» ({{мова-pl|«któryby umiał po litewsku»|скарочана}})&lt;ref&gt;Zarys dziejów powstania i upadku reformacji w Polsce. T. II. Cz. II. — Warszawa, 1905. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=kek_AQAAMAAJ&amp;q=umia%C5%82+po+litewsku+#v=snippet&amp;q=umia%C5%82%20po%20litewsku&amp;f=false S. 223].&lt;/ref&gt; (лучнасьць фактаў сьведчыць пра тое, што тут мелася на ўвазе адно беларуская мова&lt;ref name=&quot;Kviatkouski-2025-100&quot;&gt;Квяткоўскі М. Я. Самавызначэнне беларускамоўнага насельніцтва Горадзеншчыны і ваколіц у мінулых стагоддзях і Сакольшчыны ў сучаснасці // Acta Albaruthenica. Вып. 25, 2025. С. 100—101, 104.&lt;/ref&gt;).

[[Файл:Catechism by Peter Canisius in Belarusian.jpg|значак|Каталіцкі [[Катэхізіс|катэхізм]] на [[Старабеларуская мова|беларускай мове]], надрукаваны ў [[Вільня|Вільні]] ў 1585 годзе&lt;ref&gt;[[Генадзь Семянчук|Семянчук Г.]] [https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2005-2/siemiancuk205.htm Беларускі катэхізм ХVI ст.], [[ARCHE Пачатак]]. № 2, 2005.&lt;/ref&gt;]]

У 1649 годзе Віленская капітула (у складзе канонікаў Гераніма Сангушкі, Аляксандра Хадкевіча, Адама Копаця, Юрыя Валовіча, Андрэя Грыгаровіча ды іншых) пастанавіла прымаць у сэмінарыю [[Віленскае біскупства|Віленскай дыяцэзіі]] толькі моладзь, якая належным чынам ведала «''літоўскую мову''» ({{мова-la|linguae lituanicae|скарочана}})&lt;ref&gt;Fijałek J. Uchrześcijanienie Litwy przez Polskę // Polska i Litwa w dziejowym stosunku. — Kraków, 1914. [https://books.google.by/books?id=C_gKAAAAIAAJ&amp;pg=PP7&amp;dq=Fija%C5%82ek.+Uchrze%C5%9Bcijanienie+Litwy+przez+Polsk%C4%99+//+Polska+i+Litwa+w+dziejowym+stosunku.&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiom4-fv-z3AhUAS_EDHXgrAbMQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=maturos%20et%20linguae%20lituanicae&amp;f=false S. 312].&lt;/ref&gt;. Статут Віленскага біскупства 1669 году, укладзены біскупам [[Аляксандар Казімер Сапега|Аляксандрам Сапегам]], дазваляў даваць бэнэфіцыі толькі тым іншаземцам, якія ведалі «''літоўскую''» ({{мова-la|litvanica|скарочана}}) мову, і загадваў прамаўляць казані ў касьцёлах Віленскага біскупства (абыймала [[Віцебск]] і [[Мазыр]], але не абыймала Жамойці) паводле чаргі «''адну ў літоўскай мове, адну ў польскай''» ({{мова-la|«alteram in litvanica, alteram in polonica»|скарочана}})&lt;ref&gt;Fijałek J. Uchrześcijanienie Litwy przez Polskę // Polska i Litwa w dziejowym stosunku. — Kraków, 1914. [https://books.google.by/books?id=C_gKAAAAIAAJ&amp;pg=PP7&amp;dq=Fija%C5%82ek.+Uchrze%C5%9Bcijanienie+Litwy+przez+Polsk%C4%99+//+Polska+i+Litwa+w+dziejowym+stosunku.&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiom4-fv-z3AhUAS_EDHXgrAbMQ6AF6BAgIEAI#v=snippet&amp;q=alteram%20in%20litvanica&amp;f=false S. 312].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;evkl-2010-131&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20221004001720/http://vkl.by/articles/531 Віленскі сінод 1669] // {{Літаратура/ЭВКЛ|3к}} С. 131.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Widaw in German, Vilna in Italian, Wilenski in Lithuanian (Belarusian), Wilna in Polish, Vilne in French, Vilna in Latin (V. Coronelli, 1690) (2).jpg|значак|Фрагмэнт мапы ВКЛ ([[Вэнэцыянская рэспубліка|Вэнэцыя]], 1690 г.) з назвамі Вільні на розных мовах: ''Widaw'' на нямецкай, ''Vilna'' на італьянскай, ''Wilenski'' [горад, замак] на літоўскай (г. зн. беларускай), ''Wilna'' на польскай, ''Vilne'' на францускай, ''Vilna'' на лаціне&lt;ref name=&quot;Briedis-2009&quot;&gt;Briedis L. Vilnius: City of Strangers. — Central European University Press, 2009. P. 15.&lt;/ref&gt;]]

Гісторык мовы [[Сяргей Запрудзкі]] сярод сьведчаньняў называньня беларускай мовы «літоўскай», апроч Жыгімонта Гербэрштайна, Лаўрэція Зізанія і Памвы Бярынды, таксама прыводзіць аўтара лацінамоўнай польскай граматыкі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Статорыюс-Стоенскі|Пятра Статорыюса-Стоенскага|pl|Piotr Stoiński}}{{Заўвага|{{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Статорыюс-Стоенскі||pl|Piotr Stoiński}} пісаў пра існаваньне мазавецкага, рускага і літоўскага дыялектаў поруч з польскай мовай, разумеючы пад літоўскім дыялектам беларускую мову&lt;ref name=&quot;Zaprudzki-2013&quot;/&gt;}} (XVI ст.), славацкага падарожніка {{Артыкул у іншым разьдзеле|Даніэль Крман|Даніэля Крмана|uk|Даніел Крман}} і [[Пісар вялікі літоўскі|пісара вялікага літоўскага]] [[Удальрык Крыштап Радзівіл|Ўдальрыка Радзівіла]], які заклікаў да рэформы літоўскай граматыкі на фанэтычнай аснове (XVIII ст.)&lt;ref name=&quot;Zaprudzki-2013&quot;&gt;[[Сяргей Запрудзкі|Запрудскі С.]] [https://web.archive.org/web/20211211192815/https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/57376/1/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D1%80%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D1%8B%20%D0%B1%D0%B5%D0%BB%20%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D1%8B_81-111.pdf Назвы беларускай мовы ў працах даследчыкаў пачатку ХІХ ст.] // Беларуская мова і мовазнаўства: ХІХ стагоддзе / пад агул. Рэд. М. Прыгодзіча. — {{Менск (Мінск)}}: БДУ, 2013. С. 91—93.&lt;/ref&gt;. Ён жа адзначае сярод тых, хто сьцьвярджаў, што ліцьвіны гаварылі на славянскай мове, апроч Гераніма Праскага, яшчэ {{Артыкул у іншым разьдзеле|Паола Джовія Навакомскі|Паолу Джовію Навакомскага|uk|Паоло Джовіо}} і {{Артыкул у іншым разьдзеле|Конрад Геснэр|Конрада Геснэра|be|Конрад Геснер}}&lt;ref name=&quot;Zaprudzki-2013-92&quot;&gt;[[Сяргей Запрудзкі|Запрудскі С.]] [https://web.archive.org/web/20211211192815/https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/57376/1/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D1%80%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D1%8B%20%D0%B1%D0%B5%D0%BB%20%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D1%8B_81-111.pdf Назвы беларускай мовы ў працах даследчыкаў пачатку ХІХ ст.] // Беларуская мова і мовазнаўства: ХІХ стагоддзе / пад агул. Рэд. М. Прыгодзіча. — {{Менск (Мінск)}}: БДУ, 2013. С. 92.&lt;/ref&gt;. Гісторык [[Андрэй Катлярчук]] зьвяртае ўвагу на тое, што гістарычных ліцьвінаў да шэрагу славянамоўных народаў таксама залічваў швэдзкі навуковец {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёхан Гот Батвід||sv|Johannes Bothvidi}}{{Заўвага|{{мова-la|«Illyricam voco Linguam qua Sclavis, Croatis, Bohemis, Dalmatis, Polonis, Lithvanis, Russis, Muschovitis alias populi est communis»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;[[Андрэй Катлярчук|Катлярчук А.]] Швэды ў гісторыі й культуры беларусаў. — {{Менск (Мінск)}}: Энцыклапедыкс, 2002. С. 139, 142.&lt;/ref&gt;, а першы [[Панславізм|панславіст]] [[Юры Крыжаніч]] пастанавіў у сваёй працы 1663 году: «''хачу выціснуць усіх іншаземцаў, узьнімаючы ўсіх дняпранаў, ляхаў, літоўцаў, сэрбаў, усякага, хто ёсьць сярод славянаў''»&lt;ref&gt;[[Андрэй Катлярчук|Котлярчук А. С.]] Самосознание белорусов в литературных памятниках ХVІ—ХVІІІ вв. // Русь — Литва — Беларусь: Проблемы национального самосознания в историографии и культурологии. — Москва, 1997. С. 86.&lt;/ref&gt;. Францускі палітык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Блез дэ Віжэнэр||pl|Blaise de Vigenère}} у сваім «Апісаньні Польскага Каралеўства» (1573 год) зазначаў пра жыхароў [[Падольле|Падольля]], што «''няма ніякага сумневу ў тым, што яны, падобна іншым, належаць да славянскага племені; бо і мова іхная, і норавы, і звычаі амаль тыя ж самыя, як у Русінаў, Валынян і Ліцьвінаў''»&lt;ref&gt;Блез де Виженер. [https://www.vostlit.info/Texts/rus14/Vizhener/text.phtml?id=395 Описание Польского Королевства] // Мемуары, относящиеся к истории Южной Руси. Вып. I (XVI ст.). — Киев, 1890.&lt;/ref&gt;, падаваў прыклады славянскай мовы ліцьвінаў{{Заўвага|{{мова-fr|«le Bifons, que les Lithuaniens appellent Suber… Ellend est dict des Latins Alces, &amp; des Polaques &amp; Lituanies Loß»|скарочана}}&lt;ref&gt;La Description du royaume de Poloigne, et pays adiacens. — Paris, 1573. P. XXV—XXVI.&lt;/ref&gt;}}, а таксама зазначаў пра Жамойць: «''толькі мова зусім не падобная, а таксама і тое, што там людзі тучнейшыя, ніж у Літве''»{{Заўвага|{{мова-fr|«Toutefois il a esté tousiours fouz l'obeissance des Lithuaniens, &amp; presque de mesmes façons de faire auec eux, sino que le langage n'est pas du tout semblable, &amp; aussi que les personnes y sont de plus grande corpulence qu'e Lithuanie»|скарочана}}&lt;ref&gt;La Description du royaume de Poloigne, et pays adiacens. — Paris, 1573. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=58hWt2zphusC&amp;q=Samogithie+Toutefois#v=snippet&amp;q=Samogithie%20Toutefois&amp;f=false P. XXVIII].&lt;/ref&gt;}}. У апісаньні старажытнай граніцы паміж [[Інфлянты|Інфлянтамі]] і ВКЛ, складзеным на лаціне ў 1545 годзе (захаваўся ў сьпісе XVIII ст.), да назвы ракі і возера ''Purwen''{{Заўвага|{{мова-lv|purvaine, purvājs|скарочана}} 'балоцістая мясьціна', {{мова-lt|purvas|скарочана}} 'бруд'}} двойчы падаецца з азначэньнямі «якая па-літоўску называецца» і «таксама званага па-літоўску» славянская назва «Пустасельле» (''Puszesillen''), на што зьвяртае ўвагу гісторык [[Алег Ліцкевіч]]&lt;ref&gt;Лицкевич О. В. Граница Великого Княжества Литовского с Ливонией в районе Дрисвят и Браслава (1426 г. // Вестник Полоцкого государственного университета. № 1, 2024. С. 31.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|У гэтай жа крыніцы з азначэньнем «па-літоўску» (''Lithuanice'') таксама даюцца назвы ''Zavenare'', ''Eszerelle'', ''Nawitz'' і ''Kattic''&lt;ref&gt;Čelkis T., Antanavičius D. 1545 metų Livonijos ir Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės sienos patikrinimas (Livonijos pareigūnų ataskaita) // Lietuvos istorijos studijos. T. 27, 2011. P. 173, 177.&lt;/ref&gt;}}. Далмацкі сьвятар і заснавальнік [[Паўднёваславянскія мовы|паўднёваславянскай]] гістарыяграфіі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Маўра Арбініч||hr|Mavro Orbini}} паведамляў у 1601 годзе, што «''русіны і ліцьвіны, асабліва ў гарадох, і сёньня прытрымліваюцца звычая хлопаць у далоні падчас танцу, прыпяваючы „Ладоні“''»{{Заўвага|{{мова-it|«Li Russi, e Lituani, massime nelle ville, ancor hoggi hano per costume, che mentre ballano, e percuotono una mano con l’altra, cantando replicano Ladone»|скарочана}}&lt;ref&gt;Il regno de gli Slavi, hoggi corrottamente detti Schiavoni. — Pesaro, 1601. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Fx3OntcdUkQC&amp;q=Ladone#v=snippet&amp;q=Ladone&amp;f=false P. 54].&lt;/ref&gt;}}, а саміх ліцьвінаў ён далучаў да славянскіх народаў&lt;ref&gt;Il regno de gli Slavi, hoggi corrottamente detti Schiavoni. — Pesaro, 1601. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=seZlAAAAcAAJ&amp;q=Lituani+pur+natione+Slaua+#v=snippet&amp;q=Lituani%20pur%20natione%20Slaua&amp;f=false P. 8, 54].&lt;/ref&gt;. Нямецкі пісьменьнік {{Артыкул у іншым разьдзеле|Якаб Борніц||en|Jakob Bornitz}} зазначаў у сваёй кнізе (1625 год): «''Іншыя народы, апроч германцаў, таксама ўжываюць напой зь мёду, які па-народнаму называецца Medonen, напрыклад, Мёд [Meth] у ліцьвінаў, русінаў, маскавітаў, палякаў''»{{Заўвага|{{мова-la|«Alii populi praeter Germanos utuntur etiam potu consecto ex melle, vulgo „Medonen“ vocant, „Meth“ puta Lithvani, Rutheni, Moscovitae, Poloni»|скарочана}}&lt;ref&gt;Tractatus politicus de rerum sufficientia in Rep. &amp; Civitate procuranda. — Francofurti, 1625. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Aw1lAAAAcAAJ&amp;q=Rutheni#v=snippet&amp;q=Rutheni&amp;f=false P. 96—97].&lt;/ref&gt;}}. Нямецкі дыплямат {{Артыкул у іншым разьдзеле|Яган Георг Корб||ru|Корб, Иоганн Георг}} у дзёньніку свайго падарожжа 1698 году ў Масковію праз [[Прусія|Прусію]], Жамойць і Літву (у тым ліку сталіцу Вільню) пры апісаньні [[Жодзін]]а адзначыў, што свае заезныя двары ліцьвіны называюць «круг»&lt;ref&gt;Корб И. Г. Дневник путешествия в Московию. — СПб., 1906. [https://books.google.by/books?id=erw6AQAAMAAJ&amp;pg=PA28&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D1%8B+%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi_68Pqj8LzAhVwRfEDHW48B7I4KBDoAXoECAoQAg#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D1%8B%20%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 28].&lt;/ref&gt; ({{мова-la|«Diversoria sua Lithuani Krug appellant»|скарочана}}&lt;ref&gt;Korb J. G. Diarium itineris in Moscoviam perillustris ac… — Vienna, 1698. [http://elib.shpl.ru/ru/nodes/55809-korb-j-g-diarium-itineris-in-moscoviam-perillustris-ac-ignatii-christophor-nobilis-domini-de-guarient-rall-ab-romanorum-imperatore-leopoldo-i-ad-tzarum-et-magnum-moscoviae-ducem-petrum-alexiowicium-anno-1698-vienna-1698#mode/inspect/page/38/zoom/4 P. 26].&lt;/ref&gt;). На выдадзенай у 1690 годзе ў [[Вэнэцыянская рэспубліка|Вэнэцыі]] мапе Вялікага Княства Літоўскага падаваліся варыянты назваў асобных мясьцінаў на розных мовах, дзе для Вільні з пазнакай «''Lit''» (на літоўскай мове) падавалася славянская беларуская назва «Віленскі [горад, замак]» («Wilenski»)&lt;ref name=&quot;Briedis-2009&quot;/&gt;.

[[Файл:Udalryk Kryštap Radzivił. Удальрык Крыштап Радзівіл (1742-47).jpg|значак|[[Удальрык Крыштап Радзівіл|Удальрык Радзівіл]]]]

У канцы XVII — пачатку XVIII ст. у сваіх неапублікаваных лацінамоўных курсах філязофіі шэраг кіеўскіх прафэсараў называлі беларускую мову «літоўскай» — ''Lit(h)uanica''&lt;ref name=&quot;Zaprudzki-2013-92&quot;/&gt;. У падрыхтаваным у гэты ж час на паўднёвай [[Чарнігаў]]шчыне або на паўночнай [[Палтава|Палтаўшчыне]] зборніку вершаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Кліменці Зіноўіў|Кліменція Зіноўіва|uk|Зіновіїв Климентій}} беларуская мова таксама называецца літоўскай: «''О теслях або теж о плотника(х) по моско(в)скии(и): а о дейлидах по лито(в)ски(и)''»&lt;ref name=&quot;Zaprudzki-2013-92&quot;/&gt;. У дакумэнтах Чарнігаўскай кансысторыі і [[Гетманшчына|Гетманшчыны]] (1735&lt;ref&gt;Тиханов Н. Н. Брянский говор // Сборник отделения русского языка и словесности Императорской академии наук. Т. 76. — СПб., 1904. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=C8MzAQAAMAAJ&amp;dq=%22%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82%D1%8C+%D0%BF%D0%BE+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%83%22&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%83#v=snippet&amp;q=%22%D0%BF%D0%BE%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%83%22%20%D1%87%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%BE&amp;f=false С. 119].&lt;/ref&gt;, 1761&lt;ref&gt;Древности. Т. 1, вып. 3. — М., 1899. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=vb4KAAAAIAAJ&amp;dq=%D0%BF%D0%BE-%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%83&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%83#v=snippet&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%83&amp;f=false С. 37].&lt;/ref&gt; і 1765&lt;ref&gt;Ділова документація Гетьманщини XVIII ст.: 3б. документів. — К., 1993. С. 200.&lt;/ref&gt; гады) адзначалася пра [[ліцьвіны Севершчыны|ліцьвінаў (беларусаў) Севершчыны]], што тыя «''гавораць па-літоўску''». У дакумэнце 1637 году, укладзеным у [[Бранск]]у, упамінаецца жыхар [[Канстантынопаль|Канстантынопалю]] ([[Асманская імпэрыя]]) пад турэцкім імём Рэзван, які «''…был литвин и взят в полон в турки… …родом литвин… …а по литовску зовут ево Ондрюшкам''»&lt;ref&gt;Труды Саратовской ученой архивной комиссии. Вып. 29. — Саратов, 1912. [https://books.google.by/books?id=XztDAAAAIAAJ&amp;pg=RA1-PA66&amp;dq=%22%D0%BF%D0%BE+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%83%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwif44b-sbD6AhUSzKQKHWQgA3kQ6AF6BAgLEAI#v=snippet&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%83&amp;f=false С. 66]—68.&lt;/ref&gt;. Паводле выдадзенай у 1899 годзе ў Вільні працы гісторыка {{Артыкул у іншым разьдзеле|Венядзікт Плашчанскі|Венядзікта Плашчанскага|uk|Площанський Венедикт Михайлович}}, за часамі Рэчы Паспалітай дакумэнты на беларускай мове, якія паходзілі зь Літвы, ва Ўкраіне азначалі як пісаныя літоўскай мовай ({{мова-la|st. et idiom. lithuanico|скарочана}})&lt;ref&gt;Площанский В. М. Прошлое Холмской Руси. — Вильна, 1899. [https://books.google.by/books?id=s6vZ3kR-LJwC&amp;pg=RA1-PA95&amp;dq=idiom+lithuanico&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjp9s7CqoT2AhVR_rsIHe75DucQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=idiom%20lithuanico&amp;f=false С. 95].&lt;/ref&gt;. Апроч таго, ліцьвіны — беларусы, якія размаўляюць на роднай беларускай мове — сталі трывалым кампанэнтам украінскіх [[інтэрмэдыя]]ў XVIII стагодзьдзя&lt;ref&gt;Кабржыцкая Т., Рагойша У. [https://web.archive.org/web/20211023162716/https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/92798/1/%D0%A2%D0%B0%D1%86%D1%86%D1%8F%D0%BD%D0%B0%20%D0%9A%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B6%D1%8B%D1%86%D0%BA%D0%B0%D1%8F,%20%D0%A3%D1%81%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B4%20%D0%A0%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B9%D1%88%D0%B0%20%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%96%20%D1%84%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D1%80%20%D0%B2%D0%B0%20%D1%9E%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%96%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%85%20%D1%96%D0%BD%D1%82%D1%8D%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F%D1%85%20%D0%A5V%D0%86%D0%86%D0%86%20%D1%81%D1%82..pdf Беларускі фальклор ва ўкраінскіх інтэрмедыях ХVІІІ ст.] // Фалькларыстычныя даследаванні. Кантэкст. Тыпалогія. Сувязі: зб. арт. Вып. 4 / пад нав. рэд. Р. Кавалёвай, В. Прыемка. — {{Менск (Мінск)}}: Бестпрынт, 2007. C. 206.&lt;/ref&gt;, напісаных навукоўцам і пісьменьнікам {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мітрафан Даўгалеўскі|Мітрафанам Даўгалеўскім|uk|Довгалевський Митрофан}}&lt;ref&gt;Rozprawy Wydziału Filologicznego. T. 14, 1891. [https://books.google.by/books?id=8-AfAAAAIAAJ&amp;pg=PR18&amp;dq=Litwin+czy+Bia%C5%82orusin&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiy6pD_-t7zAhXJ-aQKHQ-EAPcQ6AF6BAgKEAI#v=onepage&amp;q=Litwin%20czy%20Bia%C5%82orusin&amp;f=false S. XVIII].&lt;/ref&gt; (які, магчыма, меў беларускае паходжаньне&lt;ref name=&quot;Kabrzyckaja-2007&quot;&gt;Кабржыцкая Т., Рагойша У. Феномен часу: драматургія Кіева-Магілянцаў як выява ўкраінска-беларускай культурнай супольнасці // Беларусь і беларусы ў прасторы і часе: зборнік да 75-годдзя прафесара Адама Мальдзіса / Грамадскае аб’яднанне «Міжнародная асацыяцыя беларусістаў», Польскі інстытут у Мінску. — {{Менск (Мінск)}}, 2007. С. 140―151&lt;/ref&gt;), прафэсарам [[Кіева-Магілянская акадэмія|Кіеўска-Магілянскай акадэміі]] будучым [[магілёў]]скім япіскапам [[Георгі (Каніскі)|Георгіем (Каніскім)]] ды іншымі аўтарамі&lt;ref&gt;Гудзій М. [http://litopys.org.ua/ukrinter/int02.htm Українські інтермедії XVII—XVIII ст.] — Київ, 1960.&lt;/ref&gt;.

Выдадзены ў 1688 годзе «Геаграфічны слоўнік» {{Артыкул у іншым разьдзеле|Эдмунд Богун|Эдмунда Богуна|en|Edmund Bohun}} паведамляў, што Літву мясцовыя жыхары (якіх аўтар адрозьніваў ад палякаў) называюць «Litwa»{{Заўвага|{{мова-en|«Lithuania, …called by the inhabitants, Litwa»|скарочана}}}}, а яе галоўныя месты — гэта [[Браслаў]], [[Берасьце]], [[Горадня]], [[Менск]], [[Магілёў]], [[Наваградак]], [[Полацак]], [[Трокі]], [[Вільня]] і [[Віцебск]]&lt;ref&gt;A Geographical Dictionary, Representing the Present and Ancient Names of All the Countries, Provinces, Remarkable Cities …: And Rivers of the Whole World: Their Distances, Longitudes and Latitudes. — London, 1688. [https://books.google.by/books?id=9AlmAAAAcAAJ&amp;pg=PA72-IA284&amp;dq=lithuanie+poloczk+witebsk&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiMiN693cn8AhUGzaQKHUS7CsA4ChDoAXoECAwQAg#v=onepage&amp;q=lithuanie%20poloczk%20witebsk&amp;f=false P. 71—72].&lt;/ref&gt;. А ў 1693 годзе ў [[Лёндан]]е пабачыла сьвет ангельскамоўнае выданьне энцыкляпэдыі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Le Grand Dictionnaire historique|«Le Grand Dictionnaire historique»|en|Le Grand Dictionnaire historique}}, дзе таксама значылася, што жыхары Літвы называюць яе «Litwa» і што мова Літвы — славянскі дыялект ({{мова-en|«Lithuania &lt;…&gt; called by the inhabitants, Litwa; &lt;…&gt; Their language is a dialect of the Sclavonick»|скарочана}})&lt;ref&gt;Bohun E. A Geographical Dictionary, representing the present and ancient names of all the countries, provinces, remarkable cities … of the whole world … With a short historical account of the same, etc. — London, 1693. [https://books.google.by/books?id=ag5mAAAAcAAJ&amp;pg=PA234&amp;dq=lithuanians+litwa+language&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiTm4DC_8fzAhWgSvEDHe4NBJ84UBDoAXoECAsQAg#v=onepage&amp;q=lithuanians%20litwa%20language&amp;f=false P. 234].&lt;/ref&gt;. У выдадзеным у Лёндане 34-м томе калектыўнай навуковай працы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Universal History (1747—1768)|«Universal History»|en|Universal History (Sale et al)}} (1762 год) зазначалася, што Літву карэнныя яе жыхары называюць «Litwa» ({{мова-en|«…Lithuania, called Litwa by the natives»|скарочана}})&lt;ref&gt;The Modern Part of an Universal History. Vol. XXXIV. — London, 1762. P. 409.&lt;/ref&gt;, а таксама што Літва мяжуе з [[Расея]]й, [[Інфлянты|Інфлянтамі]], [[Валынь]]ню, [[Чырвоная Русь|Чырвонай Русьсю]], [[Польшча]]й, [[Падляшша]]м, [[Прусія]]й і [[Жамойць|Жамойцю]]&lt;ref&gt;The Modern Part of an Universal History. Vol. XXXIV. — London, 1762. P. 410.&lt;/ref&gt;. Падобныя памежныя рэгіёны (з удакладненьнем у выглядзе Малой Польшчы — замест Чырвонай Русі і Польшчы) пазначаліся ў выдадзеным у [[Пэрт (Шатляндыя|Пэрце]] 13-м томе {{Артыкул у іншым разьдзеле|Encyclopædia Perthensis|«Encyclopædia Perthensis»|en|Encyclopædia Perthensis}} (1806 год{{Заўвага|Перавыдаваўся ў Лёндане ў 1807 годзе і ў [[Эдынбург]]у ў 1816 годзе}}), дзе таксама адзначалася назва «Litwa» і тое, што мова Літвы — славянскі дыялект ({{мова-en|«Lithuania, or Litwa &lt;…&gt; The language is a dialect of the Sclavonic»|скарочана}})&lt;ref&gt;Encyclopaedia Perthensis; or, Universal dictionary of Knowledge. Vol. XIII. — London, 1806. P. 285.&lt;/ref&gt;. А выдадзены ў 1765 годзе «Ўнівэрсальны гандлёвы слоўнік» францускага эканаміста {{Артыкул у іншым разьдзеле|Жак Савары дэ Брулён|Жака Савары дэ Брулёна|en|Jacques Savary des Brûlons}} паведамляў, што «''Літва: на літоўскай мове Litwa, &lt;…&gt; Вільня…: …на літоўскай мове Wilenski''»&lt;ref&gt;Bruslons J. S. Dictionnaire universel de commerce. — Copenhague, 1765. [https://books.google.by/books?id=P4ZdAAAAcAAJ&amp;pg=PA573&amp;dq=%22en+Lithuanien+Litwa%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj3uv6u3Mz8AhVD3qQKHeYVBNIQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=%22en%20Lithuanien%20Litwa%22&amp;f=false P. 574]—575.&lt;/ref&gt;. Таксама выдадзеная ў 1767 годзе энцыкляпэдыя нямецкага лексыкографа і эканаміста {{Артыкул у іншым разьдзеле|Карл Гюнтэр Людовічы|Карла Гюнтэра Людовічы|en|Carl Günther Ludovici}} сьведчыла, што «''Літва, у літоўскай мове Litwa''»&lt;ref&gt;Ludovici C. G. Eröffnete Akademie der Kaufleute. — Liepzig, 1767. [https://books.google.by/books?id=ZV8UbjqzfeEC&amp;pg=PA1509&amp;dq=litwa+litawia&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjVysrkhs38AhWrhv0HHRNbDCkQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=litwa%20litawia&amp;f=false S. 1509].&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама знакамітая француская Энцыкляпэдыя ў артыкуле «Літва» (''Lithuanie'') пісала&lt;ref&gt;[[wikisource:fr:L’Encyclopédie/1re édition/LITHUANIE|Lithuanie]] // L’Encyclopédie, 1re éd. T. 9. — Neufchastel, 1765. P. 591—592).&lt;/ref&gt;: «''Сучасная Літва абыймае дзевяць ваяводзтваў: а ўласна ваяводзтвы Вільні, Трокаў, Менску, Наваградку, Берасьця, Кіева, Амсьціслава, Віцебску і Полацку. Літва мае тытул вялікага княства, бо яна ўлучае ў сябе асобныя княствы, вельмі старажытныя &lt;…&gt; Там размаўляюць славянскай мовай, але вельмі перакручанай»  ({{мова-fr|«On y parle la langue Esclavonne, mais fort corrompue»|скарочана}})}}.

[[Файл:Disputatio medica inauguralis de Plica Polonica, Lithvanice Koltun, Polonice Gozdziec (1723).jpg|значак|Вокладка кнігі навукоўца Рэчы Паспалітай {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ян Фрыдэрык Бахстрам|Яна Фрыдэрыка Бахстрама|pl|Johann Bachstrom}}: «Уступны мэдычны дыспут пра Plica Polonica, па-літоўску Kołtun, па-польску Goździec», 1723 г.]]

У прадмове да выдадзенай у 1704 годзе кнігі «Лексикон треязычный», аднаго з галоўных слоўнікаў [[Маскоўская дзяржава|Маскоўскай дзяржавы]], пісьменьнік і перакладнік {{Артыкул у іншым разьдзеле|Фёдар Палікарпаў-Арлоў|Фёдар Палікарпаў-Арлоў|ru|Поликарпов-Орлов, Фёдор Поликарпович}}{{Заўвага|У рэдагаваньні і дапаўненьні «Лексикона треязычного» бралі ўдзел ураджэнец Рэчы Паспалітай {{Артыкул у іншым разьдзеле|Стэфан (Яворскі)||uk|Стефан (Яворський)}} і выпускнік Кіеўскай духоўнай акадэміі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Рафаіл (Краснапольскі)||uk|Рафаїл (Краснопольський)}}, а пры складаньні гэтага слоўніка Фёдар Палікарпаў-Арлоў карыстаўся рукапісным беларуска-лацінска-польскім слоўнікам XVII ст.&lt;ref&gt;Сперанский М. Н. Один из источников «Триязычного лексикона» Федора Поликарпова — рукописный белорусско-латинско-польский словарь XVII в. // Из истории русско-славянских литературных связей. — М., 1960. С. 205, 209.&lt;/ref&gt;}} адзначыў літоўскую мову сярод славянскіх: «''Вместо же языка еврейскаго наш предпоставихом славенский, яко поистинне отца многих языков благоплоднейша. Понеже от него аки от источника неизчерпаема, прочиим многим произыти языком, сиречь польскому, чешскому, сербскому, болгарскому, литовскому, малороссийскому, и иным множайшым, всем есть явно''»&lt;ref&gt;Поликарпов-Орлов Ф. П. Лексикон треязычный, сиречь речений славенских, еллиногреческих и латинских сокровище. — Москва, 1704. [https://viewer.rusneb.ru/ru/000199_000009_004091708?page=9&amp;rotate=0&amp;theme=white]{{Недаступная спасылка|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. Польскі езуіт, натураліст і фізіёграф {{Артыкул у іншым разьдзеле|Габрыэль Жанчынскі||pl|Gabriel Rzączyński}} пісаў у 1721 годзе, што матэрыялы з драўніны дуба (а менавіта бочкі) палякамі мянуюцца «''Klepki''», а дошкі, зь якіх яны робяцца, завуцца ў ліцьвінаў [[Ванчас|«''Wanczos''»]], у немцаў «''Eichenebolen''» і ў [[Батавы|батаваў]] «''Planken''»&lt;ref&gt;Rzączyński G. Historia naturalis curiosa Regni Poloniae, Magni Ducatus Lithuaniae, annexarumque; Provinciarum, in tractatus XX divisa. — Сандамір, 1721. [https://archive.org/details/bub_gb_C_OVohJo2m4C/page/n204/mode/1up?q=Vanczos P. 187].&lt;/ref&gt;. Навуковец [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ян Фрыдэрык Бахстрам||pl|Johann Bachstrom}} адзначыў на вокладцы выдадзенай у 1723 годзе кнігі, што {{мова-la|Plica Polonica|скарочана}} — гэта «''па-літоўску [[каўтун]]''» ({{мова-la|Lithvanice Koltun|скарочана}}). Таксама францускі прафэсар мэдыцыны {{Артыкул у іншым разьдзеле|Жан Аструк||en|Jean Astruc}} у 1743 годзе (гэтая праца перавыдавалася ў 1755&lt;ref&gt;Astruc J. Traité des maladies vénériennes. T. 1. — Paris, 1755. [https://books.google.by/books?id=wla8PkLD8r8C&amp;pg=PA345&amp;dq=Koltun+Lithuanien&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwielamPtc78AhWeg_0HHUr8Dh8Q6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=Koltun%20Lithuanien&amp;f=false P. 345].&lt;/ref&gt; і 1773&lt;ref&gt;Astruc J. Traité des maladies vénériennes. T. 1. — Paris, 1773. [https://books.google.by/books?id=i7oscuxk3EoC&amp;pg=PA304&amp;dq=Koltun+Lithuanien&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwihh8-4uM78AhUP7KQKHYo1DyUQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&amp;q=Koltun%20Lithuanien&amp;f=false P. 304].&lt;/ref&gt; гадох) зазначаў, што «''каўтун, у літоўскай мове Koltun''»{{Заўвага|{{мова-fr|«Gozdziec en Polonois, signifie un Cloud, &amp; Koltun en Lithuanien»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Traité des maladies vénériennes. T. 1. — Paris, 1743. [https://archive.org/details/b33021156_0001/page/344/mode/2up?q=%22en+Lithuanien%22 P. 345].&lt;/ref&gt;, а таксама ў сваёй кнізе на лацінскай мове, выдадзенай у 1768 годзе: «''Koltun — літоўская назва для'' {{мова-la|Plica|скарочана}}»{{Заўвага|{{мова-la|«Koltun, hoc eft, Paxillus, nomen Lithuanicum Plicæ»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Astruc J. De morbis venereis libri novem. — Neapoli, 1768. [https://books.google.by/books?id=li9QR0lQ1SUC&amp;pg=PA408#v=onepage&amp;q&amp;f=false P. 408].&lt;/ref&gt;, «''koltun у літоўскай мове значыць'' {{мова-la|Paxillum|скарочана}}»{{Заўвага|{{мова-la|«Koltun, lithuanice Paxillum significant»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Astruc J. De morbis venereis libri novem. — Neapoli, 1768. [https://books.google.by/books?id=li9QR0lQ1SUC&amp;pg=PA408#v=onepage&amp;q=lithuanice&amp;f=false P. 69].&lt;/ref&gt;. Першы прафэсійны расейскі літаратар {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Сумарокаў||ru|Сумароков, Александр Петрович}} (1717—1777), прыводзячы назвы зямлі на розных мовах, зазначаў: «''По Трансильвански Йерде : по Персидски Земин : а о Славенском, Польском и Литовском и поминать не чево; ибо сии языки теже, что и наш''»&lt;ref&gt;Полное собрание всех сочинений в стихах и прозе покойного действительного статского советника, ордена св. Анны кавалера и Лейпцигского ученого собрания члена, Александра Петровича Сумарокова. Ч. X. — Москва, 1782. [https://books.google.by/books?id=33NdAAAAcAAJ&amp;pg=PA128&amp;dq=%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj1uraa38DzAhWoQ_EDHcgPAFo4tAEQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D1%8A&amp;f=false С. 128].&lt;/ref&gt;. Нямецкі гісторык і мовазнаўца {{Артыкул у іншым разьдзеле|Готліб Зыгфрыд Баер||ru|Байер, Готлиб Зигфрид}} у сваёй працы «Geographia Russiae» (1747 год) зазначаў, што «''[[люцічы|вільцы]] — на літоўскай мове ваўкі''»{{Заўвага|{{мова-la|«Vilzi Lithuana lingua Lupi»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Commentarii Academiae Scientiarum Imperialis Petropolitanae. T. X. — Petropoli, 1747. [https://books.google.by/books?id=1wBlAAAAcAAJ&amp;pg=PA371&amp;dq=GEOGRAPHIA+RVSSIAE&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjP5__w08z8AhUJMewKHT7zDHEQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=vilzi%20Lithuana%20lingua%20&amp;f=false P. 397].&lt;/ref&gt;. Францускі лекар і натураліст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Люі Даніэль Арно дэ Наблевіль||fr|Louis Daniel Arnault de Nobleville}} у сваёй кнізе «Натуральная гісторыя жывёлаў» (1757 год) пісаў, што «''лось… у польскай, у літоўскай і ў рускай мовах — Loss або Lozzi''»&lt;ref&gt;Nobleville A. Histoire naturelle des animaux. — Paris, 1757. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=tJ5E7CRUbtQC&amp;dq=%22en+Lithuanien%22&amp;q=lozzi#v=onepage&amp;q=Ruffien&amp;f=false P. 163].&lt;/ref&gt;. Народжаны на [[Лідзкі павет|Лідчыне]] гісторык-археограф [[Мацей Догель]] у сваёй працы «Limites regni Poloniae &amp; magni ducatus Litvaniae» (1758 год) пры апісаньні выгляду межавога знаку Вялікага Княства Літоўскага на граніцы з Маскоўскай дзяржавай зазначаў, што той «''па-літоўску''» называецца [[капец]] (''kopiec'')&lt;ref&gt;Dogiel M. Limites regni Poloniae &amp; magni ducatus Litvaniae. — Vilane, 1758. [https://books.google.by/books?id=vb9KrnwvrboC&amp;pg=PA89&amp;dq=%22litewsku+kopiec%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiDsIqwtob9AhX0nf0HHcjRAAQQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=%22litewsku%20kopiec%22&amp;f=false S. 89].&lt;/ref&gt;. Выдадзены ў друкарні {{Артыкул у іншым разьдзеле|Замойская акадэмія|Замойскай акадэміі|pl|Akademia Zamojska}} «Каляндар польскі і рускі на рок панскі 1765», у пачатку якога зьмяшчалася прысьвячэньне [[Кухмістар вялікі літоўскі|кухмістру вялікаму літоўскаму]] [[Міхал Вяльгорскі|Міхалу Вяльгорскаму]] і ягонай жонцы Альжбеце з [[Агінскія|Агінскіх]], падаваў наступнае тлумачэньне да сельскагаспадарчай інфармацыі: «''hreczki (па-русінску), gryki (па-нямецку) альбо greczychy (па-літоўску)''»&lt;ref&gt;Estreicher K. Bibliografia polska. T. 15. — Kraków, 1897. [https://archive.org/details/bibliografiapols15estre/page/396/mode/2up?q=litewsku S. 396].&lt;/ref&gt;. У камэнтарах да выдадзенага ў 1773 годзе францускага перакладу «Натуральнай гісторыі» {{Артыкул у іншым разьдзеле|Плініюс Старэйшы|Плініюса Старэйшага|be|Пліній Старэйшы}} адзначалася, што «''byl на [[Флямандзкая мова|флямандзкай мове]] значыць сякера, біла''{{Заўвага|[[Тлумачальны слоўнік беларускай мовы]] дае адным з значэньняў „''назва ўдарных частак прыладаў і машынаў''“, а [[Этымалягічны слоўнік беларускай мовы]] выводзіць беларускае „біла“ ад славянскага ''biti'' (біць), якое параўноўвае з [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкім]] bīhal 'сякера'}} [bila] ''на літоўскай мове значыць тое ж самае''»{{Заўвага|{{мова-fr|«car byl en Flamand, signifie une hache; bila, en Lithuanien, signifie la même chose»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Histoire naturelle de Pline traduite en françois. T. 6. — Paris, 1773. [https://books.google.by/books?id=JeyFTzG771cC&amp;pg=PA134&amp;dq=%22en+Lithuanien%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwipvNe838z8AhXsy7sIHRIzCwE4FBDoAXoECAcQAg#v=onepage&amp;q&amp;f=false P. 134].&lt;/ref&gt;. Гішпанскі езуіт і філёляг {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ларэнца Гервас||en|Lorenzo Hervás}} у 1784 годзе зазначаў, што «''літоўская мова вельмі падобная да польскай''» ({{мова-it|«il Lituano è molto affine a Polacco»|скарочана}}), а сам пералічваў яе як гаворку славянскай («ілірыйскай») мовы&lt;ref&gt;Catalogo delle lingue conosciute e notizia della loro affinita', e diversita'. — Cesena, 1784. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=XQsJAAAAQAAJ&amp;q=Lituano#v=snippet&amp;q=Lituano&amp;f=false P. 158—160].&lt;/ref&gt;.

Апошні кароль Рэчы Паспалітае [[Станіслаў Аўгуст Панятоўскі]] (які менаваў сябе «радавітым ліцьвінам») падчас наведваньня [[Нясьвіж]]у ў 1784 годзе зьвярнуўся да [[Караль Станіслаў Радзівіл «Пане Каханку»|Караля Станіслава Радзівіла]] «па-просту»: «''Пане гаспадару, каж віна даці, штоб у тваёй хаце ліха ня знаці''»&lt;ref&gt;Tyszkiewicz E. Nasze strony. Obrazek litewski. — Kraków, 1871. S. 15.&lt;/ref&gt;. На [[Чатырохгадовы Сойм|Чатырохгадовым Сойме]] 1788—1792 гадоў віленскі земскі судзьдзя [[Тадэвуш Корсак]] прамаўляў «''зь літоўскім акцэнтам''», які ўражваў палякаў&lt;ref&gt;Юргайціс, Р. Парламенцкая дзейнасць паслоў з віленскага сойміка ў сойме Рэчы Паспалітай у 1717—1793 гг. // [[ARCHE Пачатак]]. 2011, № 6 (105). С. 109.&lt;/ref&gt;.

У канцы XVIII ст., ужо [[Расейская акупацыя Беларусі|за часамі расейскага панаваньня]], беларуская мова працягвала называцца літоўскай. Гэтак, прызначаны кіраваць новаўтворанай [[Менская япархія|Менскай япархіяй]] [[Найсьвяцейшы ўрадавы сынод|Урадавага сыноду Расейскай імпэрыі]] [[Віктар Садкоўскі]], адданы гаспадыні [[Кацярына ІІ|Кацярыне ІІ]], пагражаў мясцовым прэзьбітэрам на [[Слуцак|слуцкім]] эпархіяльным зборы: «''Ja was skoreniu, zniszczu, sztob i jazyka nie było waszoho proklatoho litowskoho i was samych, ja was u zsyłki pozasyłaju, albo u sołdaty pooddaju, a swoich z zakordonu ponawożu''»&lt;ref&gt;Sakowicz E. Kościół prawosławny w Polsce w epoce Sejmu Wielkiego 1788—1792. — Warszawa, 1935. S. 79.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Дубавец-Сагановіч-1994-235&quot;&gt;Дубавец С., Сагановіч Г. [https://knihi.com/Siarhiej_Dubaviec/Starazytnaja_Litva_i_sucasnaja_Letuva.html Старажытная Літва і сучасная Летува] // {{Літаратура/З гісторыяй на Вы|2к}} С. 235.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Русіфікацыя: царская, савецкая, прэзыдэнцкая (2010)|к}} С. 5.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kren-Koukiel-Marozava-2000-325&quot;/&gt;. У 1806 годзе расейскі царкоўны гісторык, археограф і бібліёграф {{Артыкул у іншым разьдзеле|Яўген (Балхавіцінаў)||ru|Евгений (Болховитинов)}}, камэнтуючы ў сваім «Гістарычным слоўніку аб расейскіх пісьменьніках» сьцьверджаньне [[Шыман Старавольскі|Шымана Старавольскага]] пра зробленыя [[Ян з Глогава|Янам з Глогава]] (настаўнікам [[Францішак Скарына|Францішка Скарыны]]{{Заўвага|Існуе вэрсія, што Францішак Скарына мог працягнуць і выдаць пераклад, распачаты яго настаўнікам Янам з Глогава&lt;ref&gt;Владимировас Л. Всеобщая история книги: Древний мир. Средневековье. Возрождение. — М.: Книга, 1988. С. 201.&lt;/ref&gt;}}) пераклады кнігаў бібліі на «славянскую мову» — мову Вялікага Княства Літоўскага&lt;ref&gt;Яцухна В. Скарыназнаўчая спадчына Вацлава Ластоўскага // Спадчына Скарыны: да 500-годдзя беларускага кнігадрукавання : зб. навуковых артыкулаў : у 2 ч. Ч. 1 / рэдкал. : А. Ермакова (гал. рэд.) [і інш] ; М-ва адукацыі Рэспублікі Беларусь, Гомельскі дзярж. ун-т імя Ф. Скарыны. — Гомель : ГДУ імя Ф. Скарыны, 2017. С. 61.&lt;/ref&gt; — адзначаў, што той напраўду перакладаў іх на літоўскую мову{{Заўвага|{{мова-ru|«Но оба они ошибаются по незнанию подлинного Словянского языка. Потому что Глоговенский переводил упомянутые книги не на Славянский, а на Литовский язык, на коем они и напечатаны в Кракове»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Друг просвещения. Ч. 1, 1806. [https://books.google.by/books?id=WCloAAAAcAAJ&amp;pg=PA100&amp;dq=%D0%B3%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjZ_7LQhoz0AhWsR_EDHamUA3oQ6AF6BAgCEAI#v=snippet&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9%20%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D1%8A&amp;f=false С. 100].&lt;/ref&gt;. Гэты ж аўтар у іншым сваім слоўніку (1827 год) азначаў «Катэхізіс вялікі» [[Лаўрэнці Зізані|Лаўрэнція Зізанія]] як ад пачатку «напісаны на літоўскай мове» ({{мова-ru|«писанный &lt;…&gt; на Литовском языке»|скарочана}})&lt;ref&gt;
Словарь исторический о бывших в России писателях духовного чина греко-российской церкви. Т. 2. — СПб., 1827. [https://books.google.by/books?id=M91dAAAAcAAJ&amp;pg=PA4&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D1%8A+%22%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D1%A3%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiGi9bxzY30AhU1SPEDHTyUCsI4lgEQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D1%8A%20%22%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D1%A3%22&amp;f=false С. 4].&lt;/ref&gt;, такое азначэньне гэтага выданьня як укладзенага «на літоўскай мове» даў яшчэ ў 1822 годзе расейскі выдавец і філёляг {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мікалай Грэч||be|Мікалай Іванавіч Грэч}}{{Заўвага|{{мова-ru|«Зизаний сочинил еще на Литовском языке большой Катихизис»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Опыт краткой истории руской литературы. — СПб., 1822. [https://books.google.by/books?id=kMFLAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=ru&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D1%8A&amp;f=false С. 62].&lt;/ref&gt;. У выдадзенай у [[Харкаў|Харкаве]] працы «Найноўшы нарыс правілаў расейскай граматыкі»&lt;ref&gt;Новейшее начертание правил Российской грамматики, на началах всеобщей основанных. — Харьков, 1810. С. 28.&lt;/ref&gt; (1810 год) {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Арнатоўскі||uk|Орнатовський Іван}} называў беларусаў літоўцамі і сьцьвярджаў, што «''паўночна-заходняя частка Расеі запазычыла многа словаў, а яшчэ больш канчаткаў, уласьцівых мове літоўцаў''»&lt;ref name=&quot;Zaprudzki-2013-96&quot;&gt;[[Сяргей Запрудзкі|Запрудскі С.]] [https://web.archive.org/web/20211211192815/https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/57376/1/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D1%80%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D1%8B%20%D0%B1%D0%B5%D0%BB%20%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D1%8B_81-111.pdf Назвы беларускай мовы ў працах даследчыкаў пачатку ХІХ ст.] // Беларуская мова і мовазнаўства: ХІХ стагоддзе / пад агул. Рэд. М. Прыгодзіча. — {{Менск (Мінск)}}: БДУ, 2013. С. 96.&lt;/ref&gt;.

У [[бэрлін]]скім патэнце прускага караля [[Фрыдрых Вільгельм II|Фрыдрыха Вільгельма II]] (1797 год), які прызначаўся жыхарам [[Падзелы Рэчы Паспалітай|анэксаваных тэрыторыяў Рэчы Паспалітай]] (у тым ліку [[Гарадзенскі павет|Гарадзенскага павету]] ВКЛ) і тычыўся «''польскіх і літоўскіх да гэтых часоў дзейных правоў, статутаў і канстытуцыяў''», зазначалася, што вытрымка з адпаведных крыніцаў права, калі яна «''на польскай або літоўскай мове была напісаная''» ({{мова-de|«in der Polnischen oder Litthauischen Sprache abgesasst ist»|скарочана}}, {{мова-pl|po Polsku lub po Litewsku napisana była|скарочана}}), мае мець нямецкі або лацінскі пераклад&lt;ref&gt;Novum Corpus Constitutionum Prussico-Brandenburgensium Praecipue Marchicarum, Oder Neue Sammlung Königl. Preußl. und Churfürstl. Brandenburgischer, sonderlich in der Chur- und Marck-Brandenburg, Wie auch andern Provintzien, publicirten und ergangenen Ordnungen, Edicten, Mandaten, Rescripten, Von 1796, 1797, 1798, 1799 und 1800. — Berlin, 1801. [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10490389?page=588,589&amp;q=Litewfku S. 1131—1134, 1151—1154]&lt;/ref&gt;. У 1807 годзе нямецкі географ {{Артыкул у іншым разьдзеле|Георг Гасэль||ru|Гассель, Георг}} у сваёй працы пра Расейскую імпэрыю&lt;ref&gt;Hassel H. Statistischer Abriss des Russischen Kaisertums nach seinen neuesten politischen Beziehungen. — Nürnberg
— Leipzig, 1807. [https://books.google.by/books?id=irZfAAAAcAAJ&amp;pg=PA92&amp;dq=lithauer+sklaverei&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi-yPTizM78AhWE87sIHezVCFEQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&amp;q=lithauer%20sklaverei&amp;f=false S. 92].&lt;/ref&gt; пісаў пра славянскі народ ліцьвінаў (літоўцаў), праваслаўных, якія жылі сярод палякаў у Віленскай, Гарадзенскай, Менскай, Магілёўскай і Віцебскай губэрніях і зазначаў, што яны карыстаюцца сваёй асобнай мовай&lt;ref name=&quot;Zaprudzki-2013-95&quot;&gt;[[Сяргей Запрудзкі|Запрудскі С.]] [https://web.archive.org/web/20211211192815/https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/57376/1/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D1%80%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D1%8B%20%D0%B1%D0%B5%D0%BB%20%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D1%8B_81-111.pdf Назвы беларускай мовы ў працах даследчыкаў пачатку ХІХ ст.] // Беларуская мова і мовазнаўства: ХІХ стагоддзе / пад агул. Рэд. М. Прыгодзіча. — {{Менск (Мінск)}}: БДУ, 2013. С. 95.&lt;/ref&gt;. Ангельскі падарожнік Робэрт Джонстан адзначаў у дзёньніку сваёй вандроўкі Расейскай імпэрыяй, выдадзеным у 1815 годзе, што «''старажытная Літва''» пачынаецца ад мястэчка [[Ляды (Дубровенскі раён)|Лядаў]]&lt;ref&gt;Johnston R. Travels Through Part of the Russian Empire and the Country of Poland. — New York, 1816. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3n1CP801ukAC&amp;dq=%22native+lithuanians+generally%22&amp;q=%22native+lithuanians%22#v=onepage&amp;q=liadi%20lithuania&amp;f=false P. 328].&lt;/ref&gt;, мясцовых сялянаў ён апісваў як «''карэнных літоўцаў''»&lt;ref&gt;Johnston R. Travels Through Part of the Russian Empire and the Country of Poland. — New York, 1816. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3n1CP801ukAC&amp;dq=%22native+lithuanians+generally%22&amp;q=%22native+lithuanians%22#v=snippet&amp;q=%22native%20lithuanians%22&amp;f=false P. 332].&lt;/ref&gt;, а мясцовую мову называў «''літоўскім дыялектам''»&lt;ref&gt;Johnston R. Travels Through Part of the Russian Empire and the Country of Poland. — New York, 1816. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3n1CP801ukAC&amp;dq=%22native+lithuanians+generally%22&amp;q=%22native+lithuanians%22#v=onepage&amp;q=lithuanian%20dialect&amp;f=false P. 348].&lt;/ref&gt;.

[[Адам Міцкевіч]] (1798—1855), які паводле сьведчаньня свайго сучасьніка Максымільяна Маркса, размаўляў з каханай Марыляй Верашчакай па-беларуску, а свае першыя вершы, не напісаныя, а агучаныя ўслых, прамаўляў па-беларуску&lt;ref&gt;Корбут В. [https://www.polskieradio.pl/396/8226/Artykul/2810981,%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%81-%D1%81%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D1%87%D1%8B%D1%9E-%D1%88%D1%82%D0%BE-%D0%9C%D1%96%D1%86%D0%BA%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87-%D1%81%D0%B2%D0%B0%D0%B5-%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%8B%D1%8F-%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%8B-%D1%81%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%9E-%D0%BF%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%83 Маркс сведчыў, што Міцкевіч свае першыя вершы складаў па-беларуску], [[Беларуская рэдакцыя Польскага Радыё]], 23 верасьня 2021 г.&lt;/ref&gt;, і паводле гісторыка беларускай літаратуры [[Мікола Хаўстовіч|Міколы Хаўстовіча]], зрэдку называў мову сваіх твораў «ліцьвінскай»&lt;ref&gt;Хаўстовіч М. Наш Міцкевіч // XIX стагоддзе: Навукова-літаратурны альманах. Кн. 1. — {{Менск (Мн.)}}: БДУ, 2000. С. 3.&lt;/ref&gt;, клапаціўся пра захаваньне і перадачу дзецям мясцовага вымаўленьня&lt;ref&gt;[[Станіслаў Станкевіч (кнігар)|Станкевіч С.]] Беларускія элементы ў польскай рамантычнай паэзіі. — Вільня, 2010. С. 201.&lt;/ref&gt;:
{{Цытата|…няраз слухаючы нас, ён уздыхаў, што ў нас бясколерны, чужаземскі акцэнт. Ён бы хацеў чуць з нашых вуснаў мову сьпеўную, літоўскую, якая была яму мілейшая за ўсё.
{{арыгінал|pl|…nieraz słycząc nas mówiących, wzdychał, że mamy akcent bezbarwny, cudzoziemski. On byłby chciał słyczeć w naszych ustach tę mowę spewną, litewską, która nadewszystko była mu miłą.}}
|Gorecka A. Wspomnienia o Adamie Mickiewiczu. — Kraków, 1897. S. 76.}}

У апублікаванай у 1840 годзе аповесьці «Панна Кацярына», дзе беларускамоўны селянін называе сябе ліцьвінам&lt;ref name=&quot;Tygodnik Literacki-51-1840&quot;/&gt;, адзначалася, што іншыя народы пазнаюць ліцьвінаў паводле іх «''сьпеўнай мовы''»&lt;ref name=&quot;Tygodnik Literacki-52-1840&quot;/&gt;. У кнізе «Ўспаміны яснавяльможнага пана Севярына Сапліцы, чашніка парнаўскага», напісанай выхаваным на [[Менскае ваяводзтва|гістарычнай Меншчыне]] [[Генрык Жавускі|Генрыкам Жавускім]], апавяданьне вядзецца ад імя «''прыроджанага ліцьвіна, [[Наваградак|наваградзкага]] [[Зямяне|зямяніна]]''», які наракае на тое, што ў час канфідэнцыйнай выправы праз [[Запароская Сеч|Запароскую Сеч]] да крымскага хана сын [[менск]]ага чашніка Міхал Ратынскі размаўляў «''па-літоўску''»&lt;ref&gt;Rzewuski H. Pamiątki pana Seweryna Soplicy, cześnika parnawskiego. — Lipsk, 1868. [https://books.google.by/books?id=WrwaAAAAYAAJ&amp;pg=PA187&amp;dq=%22ci%C4%85gle+z+litewska+co%C5%9B%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi9gYyusLqEAxUvg_0HHYdVC6EQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=%22ci%C4%85gle%20z%20litewska%20co%C5%9B%22&amp;f=false S. 187].&lt;/ref&gt; (г. зн. па-беларуску&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/v_literature/rzewuski/10/%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B6%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D0%B5%D1%87.html Запароская Сеч] // Жавускі Г. Успаміны Сапліцы. — {{Менск (Мінск)}}: Лімарыус, 2005. С. 361.&lt;/ref&gt;), чым мог выдаць сваё паходжаньне&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/v_literature/rzewuski/10/%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B6%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D0%B5%D1%87.html Запароская Сеч] // Жавускі Г. Успаміны Сапліцы. — {{Менск (Мінск)}}: Лімарыус, 2005. С. 111—112.&lt;/ref&gt;. Ляўрэат [[Нобэлеўская прэмія ў галіне літаратуры|Нобэлеўскай прэміі ў галіне літаратуры]] [[Генрык Сянкевіч]], які меў літоўскае паходжаньне і часта бываў на [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленшчыне]], у сваім найбольш вядомым гістарычным рамане «[[Агнём і мячом (раман)|Агнём і мячом]]», напісаным у 1884—1888 гадох, апавядае пра літоўскага шляхціча Лонгіна Падбіпенту (у XVII ст. рэальны шляхецкі род Падбіпентаў валодаў [[Пліса (Віцебская вобласьць)|Плісай]] на [[Полацкае ваяводзтва|Полаччыне]]), які адзначаўся сваёй «''сьпеўнай літоўскай гаворкай''» і гаварыў з тыповым беларускім фрыкатыўным «г» (напрыклад, «''Słuchać hadko''»), што не ўласьціва ані палякам, ані летувісам. Тым часам іншы пэрсанаж раману зь імём «Жмудзін» адзначыўся летувіскімі выразамі: «''Padłas!''», «''Panas Kmitas»&lt;ref&gt;Гацак М. Беларускамоўныя літвіны Генрыка Сянкевіча // Вольнае Глыбокае. № 9 (725), 27 лютага 2014. С. 5.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Литовско-русский словарь, составленный в 1596 году Лаврентием Зизанием (1849).jpg|значак|Тытульны аркуш [[Царкоўнаславянская мова|царкоўнаславянска]]-беларускага слоўніка [[Лаўрэнці Зізані|Лаўрэнція Зізанія]] ў публікацыі 1849 году]]

У 1836 годзе расейскі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Міхаіл Пагодзін||ru|Погодині, Михаил Петрович}} пісаў пра Ўкраіну: «''Прыйшлі жа туды яшчэ пазьней літоўцы або беларусцы, з [[Гедзімін]]ам, і ўвялі ў пісьмовы ўжытак сваю мову''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Пришли же туда еще позднее Литовцы или Белорусцы, с Гедемином, и ввели в письменное употребление свой язык»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Погодин М. П. Записка о древнем языке русском // Известия Императорской академии наук по отделению русского языка и словестности. Т. 5, 1836. С. 82.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Тым часам у афіцыйным часопісе Міністэрства народнай асьветы Расейскай імпэрыі за 1836 год прафэсар [[Маскоўскі ўнівэрсытэт|Маскоўскага ўнівэрсытэту]] гісторык і этнограф {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Сьнегіроў||ru|Снегирёв, Иван Михайлович}} у сваім артыкуле «Латинская синонимика в Германии», зьмешчаным у радзьдзел «Науки и словестность», прыводзіў варыянты славянскага слова «хлеб»: «''по Малорос. хлиб, на Польском по Варшавскому и Краковскому произношению хлиб, а по Литовскому хлеб (chleb)''»&lt;ref&gt;Журнал Министерства Народного Просвещения. 1836. Ч. 9. [https://books.google.by/books?id=3dljAAAAcAAJ&amp;pg=PA470&amp;dq=%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D1%83+%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D1%83&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjUv6_5g9nzAhUpQvEDHYb9CtUQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D1%83%20%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D1%83&amp;f=false С. 470].&lt;/ref&gt;}}. Расейскі пісьменьнік і выдавец {{Артыкул у іншым разьдзеле|Павел Сьвіньін||be|Павел Пятровіч Свін’ін}} у 1839 годзе адзначаў, што ўкраінская мова за [[Чарнігаў|Чарнігавым]] зьмяняецца на літоўскую ({{мова-ru|«Язык Малороссийский &lt;…&gt; за Черниговым изменяется в Литовский»|скарочана}})&lt;ref&gt;Картины России и быт разноплеменных ее народов : Из путешествий П. П. Свиньина. Ч. 1. — СПб., 1839. С. 313—314.&lt;/ref&gt;. У 1841 годзе расейскі пісьменьнік і аўтар шматлікіх падручнікаў расейскай мовы Іван Пенінскі ў прадмове да трэцяга выданьня «Славянскай хрэстаматыі», у якое ён дадаў вытрымкі зь [[Літоўская Мэтрыка|Літоўскай мэтрыкі]], зазначаў&lt;ref&gt;Пенинский И. С. Славянская хрестоматия, или Избранные места из произведений древнего отечественного наречия. — СПб.: Тип. Деп. нар. прос., 1841. [https://books.google.by/books?id=DmJcAAAAcAAJ&amp;pg=PR6&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC+%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%BE%D0%BC&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjMw6W6or7zAhWKRfEDHaYZDYI4WhDoAXoECAsQAg#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC%20%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%BE%D0%BC&amp;f=false С. VI].&lt;/ref&gt;: «''Бракавала таксама ранейшым выданьнях Хрэстаматыі артыкулаў, якія пазнаёмілі б выхаванца з мовамі Беларускай і Літоўскай, слушна названымі мовай Заходне-Рускай; і ў гэтых адносінах кніга папоўненая цяпер здавальняльна''» ({{мова-ru|«Недоставало также в прежних изданиях Хрестоматии статей, которые познакомили бы воспитанника с языками Белорусским и Литовским, страведливо названными языком Западно-Русским; и в этом отношении книга пополнена теперь удовлетворительно»|скарочана}}){{Заўвага|Гэтае ж сьцьверджаньне паўтараецца ў прадмове да чацьвертага выданьня (1843 год)}}. У 1849 годзе расейскі этнограф {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Сахараў||ru|Сахаров, Иван Петрович}} апублікаваў [[Царкоўнаславянская мова|царкоўнаславянска]]-беларускі слоўнік [[Лаўрэнці Зізані|Лаўрэнція Зізанія]] пад назвай «Літоўска-рускі слоўнік» ({{мова-ru|«Литовско-русский словарь»|скарочана}})&lt;ref&gt;Сахаров И. П. Сказания русского народа. Т. 2. — СПб., 1849. С. 119.&lt;/ref&gt;, у 1869 годзе ў часопісе {{Артыкул у іншым разьдзеле|Филологические записки||ru|Филологические записки}} адзначалася: «''Слоўнік Л. Зізанія належыць да літоўскай пісьменнасьці. У ім славянскія словы, іншаземныя тлумачацца літоўскай мовай, бо і сам складальнік быў родам зь Літвы''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Словарь Л. Зизания принадлежит грамотности Литовской. В нем слова Славянские иностранные объясняются речью Литовскою потому что и сам составитель был родом из Литвы»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Филологические записки. Вып. 1, 1869. [https://books.google.by/books?id=n1lKAAAAcAAJ&amp;pg=RA1-PA10&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE+%22%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%8A%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiRkKWd_o30AhWdQ_EDHQz1D_04HhDoAXoECAMQAg#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D1%8E&amp;f=false С. 9].&lt;/ref&gt;, а ў 1872 годзе пісьменьнік і пэдагог {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Чудзінаў||ru|Чудинов, Александр Николаевич}} пісаў пра слоўнік Л. Зізанія, што «''аўтар родам зь Літвы, таму ўсе тлумачэньні словаў ім робяцца на літоўскай мове''» ({{мова-ru|«Так как автор родом из Литвы, то и все объяснения слов им делаются на Литовском языке»|скарочана}})&lt;ref&gt;О преподавании отечественнаго языка: Очерк истории языкознания в связи с историей обучения родному языку, с приложением библиографического указателя. — Воронеж, 1872. [https://books.google.by/books?id=DdtdAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=%D0%9E%D1%87%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%8A+%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B8+%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%BE%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%96%D1%8F&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D1%8A&amp;f=false С. 201].&lt;/ref&gt;. Народжаны на [[Жамойць|Жамойці]] гісторык і археоляг {{Артыкул у іншым разьдзеле|Тадэвуш Валянскі||be|Тадэвуш Валянскі}} ў 1854 годзе залічваў літоўскую мову да славянскіх: «''…трэба валодаць веданьнем усіх найгалоўнейшых, прынамсі, цяпер яшчэ жывых гаворак славянскіх, якімі лічацца: руская, польская, чэская, сэрба-далмацкая, ілірыйская, вэнэдзкая альбо вэндзкая і літоўская''»{{Заўвага|{{мова-ru|«…должно обладать знанием всех главнейших, по крайней мере, теперь ещё живых наречий славянских, которыми почитаются: русское, польское, чешское, сербо-далматское, иллирийское, венедское или вендское и литовское»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Воланский Т. [https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%9E%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8F%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2,_%D0%BE%D0%B1%D1%8A%D1%8F%D1%81%D0%BD%D1%8F%D1%8E%D1%89%D0%B8%D1%85_%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D1%8F%D0%BD%D0%BE-%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%8E_%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8E/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%B5 Описание памятников, объясняющих славяно-русскую историю] // Новые материалы для древнейшей истории славян вообще и славяно-руссов в особенности с лёгким очерком истории русов до Рождества Христова. Вып. I—III. — М., 1854; переизд.: СПб., 1995.&lt;/ref&gt;. Паводле рапарту берасьцейскага судовага спраўніка, у 1863 годзе стараста сяла [[Малыя Зводы|Зводаў]] Павал Стальнік знайшоў пад сваім домам паўстанцкі ліст, «''надрукаваны простай літоўскай гаворкай''», то бок на беларускай мове{{Заўвага|{{мова-ru|«''письмо, печатанное простым литовским наречием''»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Восстание в Литве и Белоруссии 1863―1864 гг. — М., 1965. С. 374.&lt;/ref&gt;. У часопісе {{Артыкул у іншым разьдзеле|Вестник Европы (1866—1918)|«Вестник Европы»|ru|Вестник Европы (1866—1918)}} (1866 год) гісторык і этнограф {{Артыкул у іншым разьдзеле|Фэактыст Хартахай||ru|Хартахай, Феоктист Авраамович}} адзначаў: «''у справах Літоўскага пасольскага прыказу захоўваецца ярлык [[Мэнглі I Гірэй|Мэнглі Гірэя]], перакладзены на тагачасную літоўскую мову. У гэтым ярлыку адзін татарскі ўрад [землямера] называецца адпаведным яму літоўскім урадам „[[каморнік]]а“''»{{Заўвага|{{мова-ru|«В делах литовского посольского приказа находится ярлык Менгли-Гирея, который переведен на тогдашний литовский язык. В этом ярлыке один татарский чин [землемера] назван соответствующим ему литовским чином „коморника“»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Хартахай Ф. Историческая судьба крымских татар (статья вторая) // Вестник Европы. Т. 2, 1866. [https://books.google.ru/books?id=FwYYAAAAYAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=ru&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q=%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA&amp;f=false С. 213].&lt;/ref&gt;. Этнограф {{Артыкул у іншым разьдзеле|Міхаіл Дзьмітрыеў||be|Міхаіл Аляксеевіч Дзмітрыеў}} у сваім «Зборніку песень, казак, абрадаў і звычаяў сялянаў Паўночна-Заходняга краю» (1869 год) зазначаў, што «''пахаваньне ў сялянаў Дзісьненскага і Вялейскага паветаў называецца літоўскім словам „хаўтуры“''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Похороны у простолюдинов Дисненского и Вилейского уездов называются Литовским словом „хаутуры“»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Дмитриев М. А. Собраніе пѣсен, сказок, обрядов и обычаев крестьян Сѣверо-западнаго края. — Вильна, 1869. [https://books.google.by/books?id=zwLkAAAAMAAJ&amp;pg=PP7&amp;dq=%D0%A1%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B5+%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%BA%D1%8A,+%D0%BE%D0%B1%D1%80%D1%8F%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjmkeiLtcz5AhWD8LsIHcEID5EQ6AF6BAgHEAI#v=snippet&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D1%8A%20%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%BC%D1%8A&amp;f=false С. 211].&lt;/ref&gt;. У 1875 годзе адзін з кіраўнікоў [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў]] [[Агатон Гілер]] зазначаў у сваёй кнізе пра гісторыю паўстаньня, што [[багун]] ({{мова-pl|Bagno|скарочана}}) завецца «''па-літоўску „bahun“''»&lt;ref&gt;Giller A. Polska w walce: zbiór wspomnie i pamitników z dziejów naszego wyjarzmienia. — Kraków, 1875. [https://archive.org/details/polskawwalcezbi00gilluoft/page/288/mode/2up?q=litewsku S. 288].&lt;/ref&gt;. У 1881 годзе [[Крымскія татары|крымска-татарскі]] асьветнік {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ісмаіл Гаспрынскі||uk|Ісмаїл Ґаспринський}} зьвяртаў увагу на тое, што «''ўжо першае пакаленьне [[Беларускія татары|літоўскіх татараў]] гаварыла больш мовай маці, г. зн. па-літоўску, чым па-татарску, так што празь некалькі пакаленьняў татарская мова зьнікла з ужытку, і мова літоўская'' (г. зн. беларуская&lt;ref&gt;[[Ібрагім Канапацкі]], [https://belhistory.com/lang_bel-tatars.html?fbclid=IwY2xjawFxxx1leHRuA2FlbQIxMAABHS0BTrKHuISdVo6ytfjrneGQ7_PwjeX7SEjysTtNqYzmBT-Bw9AljPU5dw_aem_Oysw00mcgdnwiZ7OvxWDBA Мова беларускіх татар], Беларускі гістарычны партал, 2 лютага 2018 г.&lt;/ref&gt;) ''стала нацыянальнай мовай тамтэйшых татараў''»{{Заўвага|{{мова-ru|«уже первое поколение литовских татарчат говорило больше языком матери, т.е. по-литовски, чем по-татарски, так что через несколько поколений татарский язык исчез из употребления, и язык литовский стал национальным языком тамошних татар»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Гаспринский И. «Русское мусульманство: Мысли, заметки и наблюдения мусульманина». — Симферополь, 1881. С. 28.&lt;/ref&gt;. Украінскі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Дзьмітры Багалей||uk|Багалій Дмитро Іванович}} тлумачыў у сваім навуковым артыкуле, апублікаваным у 1883 годзе ў гістарычна-этнаграфічным часопісе {{Артыкул у іншым разьдзеле|Кіевская старина||uk|Кіевская старина}}, што тэрмін «сябрынны» ўтварыўся ад «''старажытнага літоўскага слова „сябар“''»&lt;ref&gt;Багалей Д. Займанщина в левобережной Украйне XVII и XVIII ст. // Киевская старина. № 12, 1883. [https://archive.org/details/kievskaya_starina_1883_12/page/n53/mode/2up?q=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%BE+%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%22 С. 576].&lt;/ref&gt;. Гісторык і краязнаўца {{Артыкул у іншым разьдзеле|Сямён Пісараў||ru|Писарев, Семён Петрович}} у сваёй публікацыі ад 1897 году ўдакладняў, што старажытная частка (цэнтар) [[Смаленск]]у — Княская мясцовасьць — гістарычна называлася «''па-літоўску проста „[[Горад|места]]“''»{{Заўвага|{{мова-ru|«…бывшей Княжеской местности, по-литовски просто: „места“»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Писарев С. П. Было ли перенесение мощей святых мучеников Бориса и Глеба из Вышгорода в Смоленск. — Смоленск, 1897. [https://books.google.by/books?id=Z2SsMAAC6BQC&amp;pg=PA52&amp;dq=%D0%B2%D1%8B%D0%B6%D0%B3%D0%BB%D0%B8+%D0%BC%D1%A3%D1%81%D1%82%D0%BE,+%D1%86%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B2%D0%B8+%D0%B8+%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B8&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj09Jb_rb35AhVjMOwKHdHcDyQQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q&amp;f=false С. 52].&lt;/ref&gt;. У другой палове XIX стагодзьдзя датычна Асавецкага прыходу ([[Бабруйскі павет]]) адзначалася, што «''мова простанародная, літоўская, мяшаная з польскай''»{{Заўвага|{{мова-ru|«язык простонародный, литовский, смешанный с польским»|скарочана}}}}, датычна Седліскай воласьці ([[Ашмянскі павет (Віленская губэрня)|Ашмянскі павет]]) — «''гаворка, ужываная мясцовымі жыхарамі, беларуская або літоўская''», датычна Нарацкага прыходу — «''мясцовы народ размаўляе літоўскай гаворкай''»&lt;ref&gt;Яшкiн I. Да вытокаў моўнай сiтуацыi ў Беларусi: Матэрыялы для сацыялiнгвiстыкi, 50—80-я гг. XIX ст. // [[Полымя (часопіс)|Полымя]]. № 4, 1992. С. 208, 217, 219.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}, 1995. С. 73.&lt;/ref&gt;.

Захаваліся сьведчаньні, што яшчэ ў сярэдзіне XIX ст. на захадзе [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]] мясцовыя жыхары называлі беларускую мову літоўскай&lt;ref&gt;Этнографический сборник, издаваемый Имп. Русским географическим обществом. Вып. 3. — СПб., 1858. С. 105.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kviatkouski-2025-100&quot;/&gt;{{Заўвага|Падобныя зьвесткі прыводзяцца ў трэцім томе выданьня «Живописная Россия» (1882 год)&lt;ref&gt;Живописная Россия. Т. 3. — СПб. — Москва, 1882. [https://books.google.by/books?id=D4U1AQAAMAAJ&amp;pg=PA448&amp;dq=%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj63IXp1cDzAhVcSfEDHTbbC084RhDoAXoECAgQAg#v=onepage&amp;q=%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D1%8A&amp;f=false С. 448].&lt;/ref&gt;: {{мова-ru|«Около Свислочи, Крынок, Яловки и м. Гродка живут уже настоящие (как называют там) „дзекалы“ или дэкалы со своим языком, называемым здесь литовским»|скарочана}}}}:
{{Цытата|На ўсходзе і паўночным усходзе яна мяжуе з мовай уласна беларускай, якая ў мясцовых жыхароў называецца літоўскай. Гэтай мовай гавораць ужо каля [[Сьвіслач (горад)|Сьвіслачы]], [[Крынкі|Крынак]], [[Ялоўка|Ялоўкі]] і каля мястэчку [[Гарадок (Беластоцкі павет)|Гарадку]], пры якім сустракаюцца гэтыя два адценьні.
{{арыгінал|ru|На востоке и северо-востоке он граничит с языком собственно белорусским, который у здешних жителей называется «литоуским». Этим языком говорят уже около Сьвислочи, Крынок, Яловки и около мест. Гродка, при котором втречаются эти два оттенка.}}|Куклинский С. Заметки о западной части Гродненской губернии // Вестник Императорского русского географического общества. Ч. 16. — СПб., 1856. С. 151. &lt;br /&gt; Куклинский С. Заметки о западной части Гродненской губернии // Этнографический сборник. Вып. 3. — СПб., 1858. С. 105.}}

[[Файл:Lithuanian (1850).jpg|значак|Моўная мапа з этнаграфічнага атлясу ([[Лёндан]], 1850 г.): літоўская мова (''Lithuanian'') займае ўсю [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічную тэрыторыю беларусаў]] (ад [[Горадня|Горадні]] да [[Смаленск]]у), [[Летувіская мова|жамойцкая мова]] (''Samogitian'') — этнічную тэрыторыю летувісаў]]

Тым часам шырокае бытаваньне сярод беларусаў азначэньня ўласнай мовы як літоўскай (а ўласнай краіны — як Літвы) засьведчыў этнограф і фальклярыст [[Мікалай Янчук]] паводле вынікаў свайго падарожжа [[Менская губэрня|Менскай губэрняй]] у 1886 годзе&lt;ref&gt;Янчук Н. [https://www.prlib.ru/item/437605 По Минской губернии (заметки из поездки в 1886 году)]. — Москва, 1889. [https://books.google.by/books?id=G34hEAAAQBAJ&amp;pg=PA26&amp;dq=Po+litewsku+%D1%8F%D0%BD%D1%87%D1%83%D0%BA%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiNyOa8isPzAhVPRPEDHQkbDGYQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=Po%20litewsku%20%D1%8F%D0%BD%D1%87%D1%83%D0%BA%D1%8A&amp;f=false С. 25—26].&lt;/ref&gt;:
{{Пачатак цытаты}}
Іншая цяжкасьць паходзіць ад таго, што на мясцовай мове, а пагатоў на польскай, нярэдка зьмешваюцца назвы «Беларусь» і «Літва», беларуская мова і літоўская{{Заўвага|Тут — у сэнсе «летувіская»|name=&quot;letuviskaja&quot;}}… Спытаеце вы, напрыклад, якуюсьці мяшчанку, хто яна такая? — Polka [''г. зн. каталічка — паводле сьведчаньня Мікалая Янчука''{{Заўвага|«''У народзе існуе толькі падзел на рускіх і палякаў, але ня варта думаць, што адрознасьць сапраўды засноўваецца на нацыянальнасьці: гэта — падзел паводле веры''» ({{мова-ru|«В народе существует только подразделение на русских и поляков, но не следует думать, что различие действительно основано на национальности: это — деление по вероисповеданию»|скарочана}})&lt;ref&gt;Янчук Н. [https://www.prlib.ru/item/437605 По Минской губернии (заметки из поездки в 1886 году)]. — Москва, 1889. С. 24.&lt;/ref&gt;}}], адкажа яна вам. — Адкуль родам? — Z Litwy. Як гавораць дома? — Po litewsku. Між тым пры высьвятленьні больш дакладных зьвестак выяўляецца, што ні сама яна, ні яе родныя ні слова не разумеюць па-літоўску{{Заўвага|Тут — у сэнсе «па-летувіску»|name=&quot;pa-letuvisku&quot;}}, а гавораць вынятна па-беларуску.
{{Канец цытаты}}

Беларускі мовазнаўца [[Анатоль Літвіновіч]] зьвяртае ўвагу на тое, што расейцы, украінцы, палякі ды іншыя народы часта называлі беларускую мову «літоўскай» яшчэ ў XIX стагодзьдзі&lt;ref name=&quot;Litvinovic-2010&quot;&gt;Літвіновіч А. Беларуская мова на старонках «Энцыклапедыі літоўскай мовы» // [[Наша слова]]. [http://pawet.net/ns/2010/32/%E2%84%96_32_(975).html № 32 (975)], 2010 г.&lt;/ref&gt;. У 1839 годзе ўкраінскі і расейскі лінгвіст, гісторык і этнограф {{Артыкул у іншым разьдзеле|Міхайла Максімовіч||uk|Максимович Михайло Олександрович}} зазначаў, што беларускую мову дакладней называць літоўска-рускай і даваў наступнае тлумачэньне: ва Ўкраіне гэтую мову называюць проста літоўскай, а тых, хто ёй гаворыць — ліцьвінамі, адпаведна і [[Старадубскі павет|паўночна-заходняя частка Чарнігаўскай губэрні]], дзе гавораць па-беларуску, называецца ўжо Літвой&lt;ref&gt;Максимович М. А. История древней русской словесности. Кн. 1. — Киев, 1839. [https://books.google.by/books?id=rkVBAQAAIAAJ&amp;pg=PA97&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC+%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%BE%D0%BC&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwivxqmDrb7zAhVbQ_EDHUVbD8g4bhDoAXoECAcQAg#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC%20%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%BE%D0%BC&amp;f=false С. 97].&lt;/ref&gt;. Тое, што вакол [[Гародня (Гараднянскі раён)|Гародні]] і [[Новае Места (Бранская вобласьць)|Новага Места]] гавораць ужо «па-літоўску», адзначаў яшчэ ў 1786 годзе ўкраінскі гісторык і этнограф {{Артыкул у іншым разьдзеле|Апанас Шафорнскі||uk|Шафонський Опанас Филимонович}}&lt;ref&gt;Черниговского наместничества топографическое описание. — Киев, 1851. [https://books.google.by/books?id=z0pdAAAAcAAJ&amp;pg=PA235&amp;dq=%22%D1%82%D0%BE+%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%BF%D0%BE+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiktNeF2Lr5AhUNtKQKHbX_BCAQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&amp;q=%22%D1%82%D0%BE%20%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%20%D0%BF%D0%BE%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%22&amp;f=false С. 233].&lt;/ref&gt;. У 4-м томе часопісу {{Артыкул у іншым разьдзеле|Biblioteka Warszawska||pl|Biblioteka Warszawska}} за 1848 год захавалася сьведчаньне, што «''…палякі звычайна называюць беларускую (крывіцкую) мову літоўскай, а літоўскую{{Заўвага|Тут — у сэнсе „летувіскую“}} — жамойцкай''» ({{мова-pl|«…Polacy język biało-ruski (krzywicki) powszechnie nazywają litewskim, a litewski żmudzkim»|скарочана}}&lt;ref&gt;Biblioteka Warszawska. T. 4, 1848. [https://books.google.by/books?id=dm5lAAAAcAAJ&amp;pg=PA435&amp;dq=powszechnie+nazywaj%C4%85+litewskim,+a+litewski+%C5%BCmudzkim&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiVhrLjkN70AhXB8rsIHZLnCOgQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=powszechnie%20nazywaj%C4%85%20litewskim%2C%20a%20litewski%20%C5%BCmudzkim&amp;f=false S. 435].&lt;/ref&gt;){{Заўвага|Сам аўтар нататкі (J. Szreder) лічыць, што гэтая замена нібыта адбываецца з прычыны «''невуцтва''» ({{мова-pl|«Tylko niewiadomość popełnić może taką zamianę»|скарочана}}). Тым часам у 1832 годзе народжаны на Жамойці сьвятар і мовазнаўца Калікст [[Касакоўскія|Касакоўскі]] абраў для сваёй граматыкі летувіскай мовы назву «Граматыка жамойцкай мовы» ({{мова-pl|Grammatyka języka żmudzkiego|скарочана}} або {{мова-lt|Kałbrieda leźuwio źiamaytiszko|скарочана}})&lt;ref&gt;Subačius G. Kalikstas Kasakauskis // Visuotinė lietuvių enciklopedija. T. IX (Juocevičius — Khiva). — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 2006. P. 521.&lt;/ref&gt;. А польскі гісторык літаратуры {{Артыкул у іншым разьдзеле|Караль Эстрэйхэр||pl|Karol Estreicher (starszy)}}, якога называюць «бацькам польскай бібліяграфіі», у сваёй «Bibliografia Polska» (1888 год) азначаў надрукаваны ў Кёнігсбэргу першы поўны пераклад Бібліі на летувіскую мову як «''жамойцкую біблію''», «''біблію ў жамойцкай мове''» ({{мова-pl|«Biblia Żmudzka», «w języku żmudzkim»|скарочана}})&lt;ref&gt;Estreicher K. Bibliografia Polska. T. IX. — Kraków, 1888. S. [https://books.google.by/books?id=d3JmAAAAcAAJ&amp;pg=PA527&amp;dq=w+jezyku+zmudzkim&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi806izw-n1AhXF7rsIHbsaAFI4FBDoAXoECAkQAg#v=snippet&amp;q=biblia%20%C5%BCmudzkim%20krolewiec&amp;f=false 527], [https://books.google.by/books?id=d3JmAAAAcAAJ&amp;pg=PA527&amp;dq=w+jezyku+zmudzkim&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi806izw-n1AhXF7rsIHbsaAFI4FBDoAXoECAkQAg#v=snippet&amp;q=biblia%20%C5%BCmudzka%201735&amp;f=false CCCXLI].&lt;/ref&gt;}}. Польскі этнограф [[Оскар Кольбэрг]] пры апісаньні [[Падляшша]] (1890 год) зазначаў, што жыхары яго паўночнай часткі «''размаўляюць на дыялекце руска-літоўскім, набліжаным да беларускага, які тут проста называюць літоўскім''»&lt;ref name=&quot;Kolberg-1890-359&quot;&gt;Kolberg O. Mazowsze: obraz etnograficzny. Mazowsze stare. Mazury. Podlasie. Tom V. — Kraków, 1890. [https://books.google.by/books?id=k_pLxc6D2oMC&amp;pg=PA359&amp;dq=ruskolitewski&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjklvv7j675AhWyMewKHZJwAkYQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&amp;q=ruskolitewski&amp;f=false S. 359].&lt;/ref&gt;. Народжаны ў ваколіцах [[Бельск Падляскі|Бельску]] віленскі доктар Людвік Чаркоўскі сьведчыў у сваёй этнаграфічнай працы (1907 год), што падляскія [[мазуры]] і русіны называюць беларускую мову «літоўскай», а яе носьбітаў — «ліцьвінамі»&lt;ref name=&quot;Czarkowski-1907&quot;&gt;Czarkowski L. Powiat Bielski w gub. Grodzieńskiej // Rocznik Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie. T. 1, 1907. [https://books.google.by/books?id=SaXQPv5oxykC&amp;pg=PA98&amp;dq=nazywa+lud+siebie+Litwinami&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwirvJL7jfT5AhUOy6QKHfpjD04Q6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q&amp;f=false S. 97]—98.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Jan Stankievič. Ян Станкевіч (1920-29).jpg|значак|[[Ян Станкевіч]]]]

Мовазнаўца [[Яўхім Карскі]] ў сваім дакладзе пра старабеларускую мову, зробленым у 1893 годзе, прывёў некалькі назваў беларускай мовы, сярод якіх былі літоўская і літоўска-руская&lt;ref name=&quot;Zaprudzki-2013-82&quot;&gt;[[Сяргей Запрудзкі|Запрудскі С.]] [https://web.archive.org/web/20211211192815/https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/57376/1/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D1%80%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D1%8B%20%D0%B1%D0%B5%D0%BB%20%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D1%8B_81-111.pdf Назвы беларускай мовы ў працах даследчыкаў пачатку ХІХ ст.] // Беларуская мова і мовазнаўства: ХІХ стагоддзе / пад агул. Рэд. М. Прыгодзіча. — {{Менск (Мінск)}}: БДУ, 2013. С. 82.&lt;/ref&gt;. Яшчэ ў 1825 годзе {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн||be|Пётр Іванавіч Кёпен}} прапаноўваў называць беларускую мову літоўска-рускай&lt;ref&gt;Кеппен П. Рец. на: Калайдович К., Строев П. Обстоятельное описание славяно-российских рукописей, хранящихся в Москве в библиотеке графа Федора Андреевича Толстова // Библиографические листы, 19. Санкт-Петербург, 1825. С. 267—268.&lt;/ref&gt; і абгрунтоўваў гэта тым, што ўкраінцы называлі беларускую мову літоўскай і што такі лінгвонім сустракаецца ў катэхізьме XVII ст. [[Лаўрэнці Зізані|Лаўрэнція Зізанія]]&lt;ref&gt;[[Сяргей Запрудзкі|Запрудскі С.]] Аб навуковай рэцэпцыі беларускай мовы ў Расіі ў першай палове ХІХ стагоддзя // Мовазнаўства. Літаратуразнаўства. Фалькларыстыка. XV Міжнародны з’езд славістаў (Мінск, 20-27 жніўня 2013 г.): Даклады беларускай дэлегацыі. Рэдкал. А. Лукашанец і інш. — {{Менск (Мінск)}}, Беларуская навука, 2013. С. 37—52.&lt;/ref&gt;. Літоўска-рускую мову таксама згадвалі ў 1828 годзе {{Артыкул у іншым разьдзеле|Міхайла Качаноўскі||uk|Михайло Каченовський}}&lt;ref&gt;Каченовский М. О снимке жалованной грамоты Великого князя Литовского Витовта каноникам виленским // Вестник Европы. № 22, 1828. С. 146.&lt;/ref&gt;, у 1829 годзе — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Павел Строеў||ru|Строев, Павел Михайлович}}&lt;ref&gt;Строев П. М. Обстоятельное описание старопечатных книг славянских и российских. — Москва, 1829. С. 6, 80, 120.&lt;/ref&gt;, у 1842 годзе — [[Фёдар Шымкевіч]]&lt;ref&gt;Шимкевич Ф. Корнеслов русского языка, сравненного со всеми главнейшими славянскими наречиями и с двадцатью четырьмя иностранными языками: удостоен Демидовской премии / сост. Федором Шимкевичем. — СПб.: Тип. Имп. Акад. наук, 1842. [http://elib.shpl.ru/ru/nodes/63236-ch-1-1842#mode/inspect/page/17/zoom/4 С. XVII].&lt;/ref&gt;, у 1852 годзе — Фёдар Галатузаў&lt;ref name=&quot;Zaprudzki-2013-85&quot;&gt;[[Сяргей Запрудзкі|Запрудскі С.]] [https://web.archive.org/web/20211211192815/https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/57376/1/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D1%80%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D1%8B%20%D0%B1%D0%B5%D0%BB%20%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D1%8B_81-111.pdf Назвы беларускай мовы ў працах даследчыкаў пачатку ХІХ ст.] // Беларуская мова і мовазнаўства: ХІХ стагоддзе / пад агул. Рэд. М. Прыгодзіча. — {{Менск (Мінск)}}: БДУ, 2013. С. 85.&lt;/ref&gt;, у 1878 годзе — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Каратаеў||be|Іван Пракопавіч Каратаеў}}&lt;ref&gt;Карский Е. Ф. Белоруссы. Т. 1. — Варшава, 1903. [https://books.google.by/books?id=Hbw6AQAAMAAJ&amp;pg=PA411&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE-%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9+%22%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D1%8A%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjh2qbZ5Yv0AhXIQvEDHQOfA30Q6AF6BAgGEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE-%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9%20%22%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D1%8A%22&amp;f=false С. 411].&lt;/ref&gt;, у 1890 годзе — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пампей Бацюшкаў||uk|Батюшков Помпей Миколайович}}&lt;ref&gt;Батюшков П. Белоруссия и Литва. Исторические судьбы Северо-Западного края. — СПб., 1890. [https://books.google.by/books?id=30dbAAAAQAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=ru&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q=%D1%81%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0%20%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D1%8A&amp;f=false С. 159].&lt;/ref&gt;. Назву «руска-літоўская мова» ({{мова-ru|«Русско-Литовский язык»|скарочана}}) у 1854 годзе ўжыў гісторык і бібліёграф {{Артыкул у іншым разьдзеле|Міхаіл Палудзенскі||ru|Полуденский, Михаил Петрович}}&lt;ref&gt;Временник Императоркого московского общества истории и древностей российских. Кн. 19, 1854. [https://books.google.by/books?id=N35fAAAAcAAJ&amp;pg=RA4-PA25&amp;dq=%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%BE-%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9+%22%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D1%8A%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi35r_4go70AhUvQfEDHSnyCdoQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&amp;q=%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%BE-%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9%20%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D1%8A&amp;f=false С. 25].&lt;/ref&gt;. Назву «літоўска-славянская мова» ({{мова-ru|«литово-славянский язык»|скарочана}}) датычна беларускай мовы цытуе [[Мікалай Улашчык]] у біяграфічным нарысе [[Міхал Баброўскі|Міхала Баброўскага]]&lt;ref&gt;[[Мікалай Улашчык|Улащик Н. Н.]] Введение в изучение белорусско-литовского летописания. — М.: Наука, 1985. С. 41.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Vacłaŭ Panucevič. Вацлаў Пануцэвіч (1930-39).jpg|значак|[[Вацлаў Пануцэвіч]]]]

У 1918 годзе прафэсар славянскіх моваў і літаратураў [[Бэрлінскі ўнівэрсытэт|Бэрлінскага ўнівэрсытэту]] [[Аляксандар Брукнэр]] апублікаваў артыкул «Зь беларускай нівы» ({{мова-pl|«Z niwy białoruskiej»|скарочана}}), дзе падкрэсьліваў, што гістарычная літоўская — гэта беларуская мова, якая была [[Афіцыйная мова|афіцыйнай мовай]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], што гістарычныя ліцьвіны — гэта беларусы, а гістарычная літоўшчына — гэта беларушчына: «''…па-літоўску г. зн. па-беларуску пісаныя ўсе літоўскія акты, хронікі, статуты… …ліцьвін, г. зн. беларус… …літоўшчына, г. зн. беларушчына…''»{{Заўвага|{{мова-pl|«Tento białoruski język ma własną przeszłość, wcześniejszą nierównie i światlejszą niż mało- lub wielkoruski, ale pod obcą, litewską nazwą w niej się ukrywa. Był bowiem językiem urzędowym na całej Litwie; po litewsku; t. j. białorusku spisywano akty, kroniki, statuty; on pierwszy w druku się pojawił, równocześnie z polskim, w Biblii doktora Skoriny w Pradze i Wilnie około 1520 r. &lt;…&gt; Więc mógł sobie niegdyś tuszyć Litwin, t. j. Białorus, że mowa jego i narodowość na całej Litwie każdą inną wyprze — losy zrządziły inaczej: wyparła mowę jego, a zamieniła narodowość wszechpotężna polszczyzna. …w grodach zaś litewskich, od Wilna do Witebska, osiadało mieszczaństwo polskie, bo po polsku mówiące i myślące a litewszczyzna, t. j. białoruszczyzna kątem około monasterów i cerkwi się kupiła. Już w 15 w. w aktach litewskich (białoruskich) spotykasz gęste wyrazy polskie… W 16 w. czytają jeszcze białoruscy Chodkiewicze, Tryznowie, Pacowie, Tyszkiewicze, Sapiehowie, Dorohostajscy, Kiszkowie po białorusku, otrzymują z kancelarii wileńskiej dyplomy i listy białoruskie…»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Brückner A. Z niwy białoruskiej. — Kraków, 1918. [https://polona.pl/item/z-niwy-bialoruskiej,Njc4NTg4MjY/4/#info:metadata S. 3]—5.&lt;/ref&gt;. У 1922 годзе прафэсар гісторыі [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]] [[Фэлікс Канечны]] апублікаваў артыкул з прапановай тэрміналягічна аддзяляць летувіскую мову ({{мова-pl|język letuwski|скарочана}}) ад гістарычнай літоўскай (беларускай), а таксама Летуву ({{мова-pl|Letuwa|скарочана}}) — ад гістарычнай Літвы і летувісаў ({{мова-pl|Letuwini|скарочана}}) — ад гістарычных ліцьвінаў{{Заўвага|Падобнае тэрміналягічнае разьмежаваньне ({{мова-pl|Letuwisi, letuwiski|скарочана}}) прапаноўваў яшчэ ў 1916 годзе польскі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Людвік Яноўскі||pl|Ludwik Janowski}}&lt;ref&gt;Janowski L. Litwa i Polska. — Lausanne, 1916. S. 5.&lt;/ref&gt;, тым часам яшчэ ў 1837 годзе падобную назву народу ({{мова-ru|летувы|скарочана}}) выкарыстаў расейскі пісьменьнік зь [[Менскі павет|Меншчыны]] [[Фадзей Булгарын]]: {{мова-ru|«Все соседние народы Датчане, Германы, Скандинавы и Летувы или Литва &lt;…&gt; Славяне заняли часть земли, принадлежавшей древним Летувам, или Литве, в нынешней Пруссии, и часть Вендов даже смешалась с Летувами»|скарочана}}&lt;ref&gt;Булгарин Ф. Россия в историческом, статистическом, географическом и литературном отношениях. — СПб., 1837. С. 135, 149.&lt;/ref&gt;}}: «''пасольства яго [Уладзіслава Ягайлы] у Кракаў (аб руцэ Ядвігі) не патрабавала перакладніка, бо яны выкарыстоўвалі беларускую мову. Тая мова вякамі лічылася „літоўскай“ і так нават часта называлася. У Польшчы нават ня ведалі пра існаваньне летувіскай мовы, пакуль яе не адкрыла парафіяльнае духавенства''»{{Заўвага|{{мова-pl|«Poselstwo ego [Władysława Jagiełły] do Krakowa (o rękę Jadwigi) nie potrzebowały tłumacza, gdyż używały języka białoruskiego. Ten język uważany był przez wieki całe za „litewski“ i tak nawet często nazywany. W Polsce nawet nie wiedziano o istnieniu języka letuwskiego, aż dopiero odkryło go duchowieństwo parafjalne»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Koneczny F. Letuwa a Litwa // Przegląd Powszechny. Nr. 463, 1922. S. 41.&lt;/ref&gt;. 18 сакавіка 1928 году гэтую прапанову абмяркоўвалі на паседжаньні Віленскага аддзелу [[Польскае гістарычнае таварыства|Польскага гістарычнага таварыства]], дзе Фэлікс Канечны выступіў зь лекцыяй «Этнаграфічная тэрміналёгія ў Вялікім Княстве Літоўскім», адзначаючы: «''у крыніцах часта ўпамінаецца літоўская мова, але маецца на ўвазе не летувіская мова, а беларуская. Афіцыйнай мовай у Вялікім Княстве Літоўскім была беларуская''»{{Заўвага|{{мова-pl|«W źródłach jest często mowa o języku litewskim, ale rozumieją one przez to nie język litewski, czyli letuwski, lecz białoruski. Językiem urzędowym w W. Ks. Lit. był język białoruski»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Ateneum Wilenskie. Z. 14, 1928. S. 215.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Вялікалітоўска-расійскі слоўнік (Greatlitvan-Russian Dictionary).jpg|значак|Вокладка [[Вялікалітоўска-расейскі слоўнік|Вялікалітоўска-расейскага слоўніка]] (1989 г.), які захоўваецца ў [[Бібліятэка Кангрэсу|Бібліятэцы Кангрэсу]]]]

У 1927 годзе аўтар месячніку літаратуры і культуры Заходняй Беларусі «[[Родныя гоні (1927)|Родныя гоні]]» Д. Масальскі паведамляў у сваім артыкуле: «''ведама, што ў мінуўшчыні звычайна як самі Беларусы так і чужнікі Беларусь называлі Літвой. Беларусаў — Ліцьвінамі а мову беларускую — мовай літоўскай, у малой меры гэтыя назовы захаваліся нат дагэтуль''»&lt;ref name=&quot;Masalski-1927&quot;/&gt;.

У 1926 годзе беларускі гісторык і мовазнаўца [[Ян Станкевіч]] на старонках віленскай газэты «[[Сялянская Ніва]]» зазначаў: ''«Вялікае значэньне мела імя Ліцьвін, Літва. Нашая мова часта завецца гэтым імем &lt;…&gt; Але нашыя продкі самі называлі сябе і далей па-старому: Крывіч, Ліцьвін, Крывія, Літва, мова крывіцкая, літоўская, руская»''&lt;ref name=&quot;Stankievic-1926&quot;/&gt;. Пазьней ён папулярызаваў датычна беларускай мовы назву ''вялікалітоўская''{{Заўвага|А датычна Беларусі — назву ''Вялікалітва''}}, падрыхтаваў і выдаў на сродкі [[Вялікалітоўская фундацыя імя Льва Сапегі|Вялікалітоўскай (беларускай) фундацыі імя Льва Сапегі]] «Вялікалітоўска-расейскі слоўнік» ({{мова-en|Greatlitvan-Russian Dictionary|скарочана}}, {{мова-ru|великолитовско-русский словарь|скарочана}}), які захоўваецца ў найбуйнейшай у сьвеце [[Бібліятэка Кангрэсу|Бібліятэцы Кангрэсу]] [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]]&lt;ref&gt;Мартыненка В. [https://knihi.com/Kastus_Travien/Bryhadny_hienieral.html Уводзіны]. Кастусь Травень. Брыгадны генерал, [[Knihi.com]]&lt;/ref&gt;. А ў працах беларускага гісторыка [[Вацлаў Пануцэвіч|Вацлава Пануцэвіча]], які меў грунтоўную філялягічную падрыхтоўку і выдаваў у [[Чыкага]] навуковы часопіс «[[Litva]]», літоўская мова — гэта беларуская мова, як і ліцьвін — беларус, а Літва — Беларусь&lt;ref name=&quot;Zlutka-1998&quot;&gt;[[Алесь Жлутка|Жлутка А.]] [https://media.catholic.by/nv/n5/art16.htm Пра Вацлава Пануцэвіча] // [[Наша Вера]]. № 2, 1998.&lt;/ref&gt;. У фундамэнтальным двухтомным падручніку «Беларуская мова» [[Валянтына Пашкевіч|Валентыны Пашкевіч]] ([[Таронта]], 1978 год) — першай практычнай граматыцы беларускай мовы [[Ангельская мова|па-ангельску]] — зазначаецца: «''літоўская мова была ўрадавай на ўсёй тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага… наш край праз больш, як паўтысяча гадоў зваўся Літвой, дзяржава — Вялікім Княствам Літоўскім, а нашыя прашчуры — ліцьвінамі''»&lt;ref&gt;Беларуская мова — Fundamental Byelorussian. — Toronto, 1978. С. 26.&lt;/ref&gt;, што дадаткова сьцьвярджаецца ў пададзеным пры падручніку слоўніку: «''Лятува [Летува] — present-day Lithuania; Літва — Lithuania (old name of present-day Byelorussia [Belarus]); Жамойць — Samogitia — old name (lasting almost until the end of the 19th c.) of present-day Lithuania''»&lt;ref&gt;Беларуская мова — Fundamental Byelorussian. — Toronto, 1978. С. 26, 251, 271—272.&lt;/ref&gt;.

=== Балтыйская (неславянская) літоўская мова ===
{{Асноўны артыкул|Жмогусы|Прускія летувісы|Жамойты|Аўкштайты}}
[[Файл:Catechismus in preüßnischer sprach, gecorrigiret und dagegen das deüdsche.jpg|значак|Першая друкаваная летувіская кніга&lt;ref name=&quot;Panucevic-271&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[[Павал Урбан|Урбан П.]] [https://knihi.com/Paula_Urban/U_sviatle_histarycnych_faktau.html У сьвятле гістарычных фактаў (У сувязі з брашурай Л. С. Абэцэдарскага)]. — Мюнхэн — Нью-Ёрк: БІНІМ, 1972.&lt;/ref&gt; («''у прускай мове''»), выдадзеная дзеля [[Прускія летувісы|жамойтаў («прусаў»)]] [[Самбія|Самбіі]]. [[Каралявец|Кёнігсбэрг]], 1545 г.]]

Уласна літоўскія князі і баяры, пакінуўшы ў XIV—XV стагодзьдзяў у сваіх перакладных [[Лацінская мова|лацінскіх]] і [[Нямецкая мова|нямецкіх]] граматах тузіны гутарковых беларускіх словаў і выразаў, не падалі ў іх ніводнага [[Балтыйскія мовы|балтыйскага слова]]{{Заўвага|Прытым, да прыкладу, хаця польская мова не была пісьмовай да XVI ст., ёсьць запісы ў сярэднявечных лацінамоўных крыніцах, якія падаюць прыклады польскай мовы і адназначна сьведчаць пра тое, што палякі размаўлялі на польскай мове, а запіс пра эстонскую мову сустракаецца яшчэ пад 1214 годам у хроніцы Генрыка Латвійскага: «лаўла, лаўла, паппі» («сьпявай, сьпявай, поп»)&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-29&quot;&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 29.&lt;/ref&gt;; апроч таго, шырокую вядомасьць мае кірылічны запіс [[Румынская мова|румынскай мовы]] ад 1521 году — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ліст баярына Някшу||ru|Письмо боярина Някшу}}&lt;ref&gt;[http://www.cimec.ro/Istorie/neacsu/rom/ Scrisoarea lui Neacşu din Câmpulung (1521): Primul text în limba română], Institutul Național al Patrimoniului, 3.03.2000 г.&lt;/ref&gt;}}&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-29&quot;/&gt;. Паводле некаторых летувіскіх аўтараў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20211026153053/https://www.litviny.net/10801079-108010891090108610881080109510771089108210801093-1076108610821091108410771085109010861074.html Летувіская мова з гістарычных дакумэнтаў паводле адэпта тэорыі летувізму Томаса Бараноўскага]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;, адным зь першых, хто пісьмова зафіксаваў такое балтыйскае слова, стаў італьянскі гуманіст [[Філіп Калімах]] (1437—1496). Ён быў асабістым сакратаром караля і вялікага князя [[Казімер Ягелончык|Казімера Ягайлавіча]] і ў сваім творы, прысьвечаным жыцьцю польскага кардынала [[Зьбігнеў Алясьніцкі|Зьбігнева Алясьніцкага]], дае зьвесткі пра звычаі і мову ліцьвінаў: «''…хвалілі [Ліцьвіны] лясы, камяні, аддалённыя месцы, азёры і розныя пачвары, асабліва вужаку{{Заўвага|Спэцыфічнае стаўленьне да вужакаў — агульная асаблівасьць беларускага і летувіскага фальклёру{{зноска|Wilson|2012|Wilson|27}}, прытым гісторык [[Андрэй Катлярчук]] зьвяртае ўвагу на тое, што ўшанаваньне вужакаў нельга зьвязваць вынятна з [[Балты|балтыйскай]] традыцыяй, бо «Вужыны кароль» — гэта цэнтральны пэрсанаж міталёгіі [[Лужычане|лужыцкіх сэрбаў]]&lt;ref&gt;[[Андрэй Катлярчук|Катлярчук А.]] Швэды ў гісторыі й культуры беларусаў. — {{Менск (Мінск)}}: Энцыклапедыкс, 2002. С. 137.&lt;/ref&gt;}}, які на іх мове мае назву „Gyvotem“''»{{Заўвага|{{мова-la|«Litifani … ante omnia serpentem, quem Gyvotem lingua sua dicunt»|скарочана}}&lt;ref&gt;Callimachus Buonacorsi P. Vita et mores Sbignei Cardinalis // Pomniki dziejowe Polski. T. 6. — Warszawa, 1961. P. 245.&lt;/ref&gt;}} ([[летувіская мова|па-летувіску]] ''gyvatė'' — гэта 'зьмяя', тым часам у беларускай міталёгіі «жывойтамі» называюць яшчарак — «зьмеяў на чатырох кароткіх лапах»&lt;ref&gt;Клімковіч І. [http://pawet.net/library/history/bel_history/dk/45/%D0%A6%D0%BC%D0%BE%D0%BA_%D0%B7_%D0%AE%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D1%88%D1%87%D1%8B.html Цмок з Юбілейнай плошчы] // [[Маладосьць (часопіс)|Маладосьць]]. № 7, 2011. С. 96.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Мяцеліца К. У пошуках жывойта // [[Маладосьць (часопіс)|Маладосьць]]. № 12, 2015. С. 148—149.&lt;/ref&gt;). Прытым сам Калімах выводзіў паходжаньне ліцьвінаў ад [[Кельты|кельтаў]], назву Літвы — ад невядомага слова ''Litifa'', а ўшанаваньне зьмеяў прыпісваў таксама «басфорцам», пад якімі хутчэй за ўсё разумеў [[Крымскія татары|крымскіх татараў]]&lt;ref&gt;Гісторыя філасофскай і грамадска-палітычнай думкі Беларусі. У 6 т. Т. 2. Протарэнесанс і Адраджэнне / [[Сяргей Санько|С. Санько]] [і інш.] ; Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т філасофіі. — {{Менск (Мінск)}}: Беларус. навука, 2010. С. 482—485.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Mazvydo katekizmas.jpg|міні|Катэхізм [[Марцінас Мажвідас|Мажвіда]] (1547 г.), які афіцыйна лічыцца ў Летуве першай друкаванай кнігай на летувіскай мове, тым часам [[Старабеларуская мова|па-беларуску]] яго азначалі як «''катэхізм па-жамойцку друкаваны''» (1580 г.)&lt;ref name=&quot;Lebedys-1976-111&quot;&gt;Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 111.&lt;/ref&gt;]]

У 1564 годзе польскі храніст [[Марцін Бельскі]], які адзначыўся супярэчлівымі зьвесткамі пра моўную сытуацыю ў Літве{{Заўвага|Мовазнаўца [[Ян Станкевіч]] зьвяртае ўвагу на сьцьверджаньне Марціна Бельскага, што [[пруская мова]] мае падабенства з мовай Літвы — той часткі Літвы, дзе гавораць [[куршаўская мова|куршаўскай мовай]] ({{мова-pl|«Rzecz Prusów podobna jest rzeczy Litwy, tej Litwy, która mówi językiem kurońskim»|скарочана}}). Такім спосабам польскі храніст фактычна разьмяжоўвае славянскую Літву зь яе балтыйская часткай, мову якой ён гэтым разам называе «куршаўскай»&lt;ref&gt;Станкевіч Я. Нарысы зь гісторыі Вялікалітвы-Беларусі // Станкевіч Я. Гістарычныя творы. — {{Менск (Мн.)}}, 2003. С. 651.&lt;/ref&gt;. Сярод іншага, Марцін Бельскі яшчэ сьцьвярджаў, што «''Жамойты, а таксама Куршы, гавораць іначай, чым Літва''» ({{мова-pl|«Odmiennie mówią Żmódzinowie, takoż Kurowie, niż Litwa»|скарочана}}&lt;ref&gt;Słownik języka polskiego. T. 3. 
 — Warszawa, 1814. [https://books.google.by/books?id=I1NRAAAAcAAJ&amp;pg=PA977&amp;dq=%C5%BBm%C3%B3dzinowie+bielski&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiXptHQq831AhVplP0HHTQQAuAQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=%C5%BBm%C3%B3dzinowie%20bielski&amp;f=false S. 977].&lt;/ref&gt;)}}, у адказ на зьяўленьне [[Палямонавічы|легенды пра Палямона]] напісаў у сваёй [[Хроніка ўсяго сьвету|Хроніцы ўсяго сьвету]]: «''Зь літоўскай гаворкай мы ўсе добра знаёмыя, а як гавораць, быццам яна падобная на лацінскую. Мне так не здаецца, як у гэтых словах убачыш „Superatus hodie astus demonis, cum ipse sit cum suis demonibus ambiciosus“ — „Isgaleta Jauesti Kitristas velino / Kuri saua sutrine Lampse velina“''»{{Заўвага|{{мова-pl|«Litewskiey mowy świadomismy wszyscy a iako powiedzaią żeby się zgadzała z Łacińską niezda mi się iako w tych słowiech obaczysz „Superatus hodie astus demonis, cum ipse sit cum suis demonibus ambiciosus“ „Isgaleta Jauesti Kitristas velino / Kuri saua sutrine Lampse velina“»|скарочана}}&lt;ref&gt;Kronika wszystkyego swyata. Wyd. 1564. S. 438.&lt;/ref&gt;}}. З прычыны вялікай адрознасьці дэкляраванага «літоўскага» перакладу адпаведнай лацінскай фразы ад яе сапраўднага летувіскага перакладу ({{мова-lt|«Nugalėta jau šiandien velnio gudrystė, nors jis su savo demonais ir trokšta garbės»|скарочана}}) летувіскі мовазнаўца [[Зігмас Зінкявічус]] мусіў яшчэ ў 1996 годзе прызнаць, што пададзены Бельскім тэкст «''занадта дэфармаваны''»{{Заўвага|{{мова-it|«è troppo deformato»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Zinkevičius Z. Martynas Mažvydas e l’inizio della lingua scritta lituana // Res Balticae. 1996. P. 184.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Samogitia-Samaidae (W. Grodecki, 1558, 1570).jpg|значак|[[Жамойць]]: [[Жамойцкае староства|літоўская]] (''Samogitia'') і [[Малая Летува|пруская]] (''Samaidae''). {{nowrap|{{Артыкул у іншым разьдзеле|Вацлаў Градзецкі|В. Градзецкі|pl|Wacław Grodziecki}}}}, 1570 г. (1558 г.)]]

Апроч таго, летувіскія гісторыкі і мовазнаўцы, а таксама тыя&lt;ref&gt;[[Алег Дзярновіч|Дзярновіч А.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/dziarnovich/47/%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B0_%D1%9E_%D0%92%D1%8F%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BC_%D0%9A%D0%BD%D1%8F%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B5_%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%BC.html Літоўская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім] // Палітычная сфера. № 16—17 (1—2), 2011. С. 115—143.&lt;/ref&gt;, хто іх цытуе, спрабуюць спасылацца на пэўныя сьведчаньні, у якіх не ўдакладняецца, што памянёная там «літоўская» ёсьць неславянскай (балтыйскай) або, увогуле, датычыцца [[Летувіская мова|жамойцкай (летувіскай) мовы]]:

[[Файл:Lingua Samogitica (1690).jpg|значак|Надрукаваны ў Вільні ў 1690 годзе пераклад [[Папа|папскай]] булы на летувіскую мову, якая ў дакумэнце называецца «жамойцкай мовай» ({{мова-la|Lingua Samogitica|скарочана}}). Прызначаўся да чытаньня ў парафіях [[Жамойцкае біскупства|Жамойцкага біскупства]], якое ахоплівала ня толькі [[Жамойцкае староства]], але і [[Упіцкі павет|Ўпіцкі павет]], жыхароў якога за Расейскай імпэрыяй назвалі «[[Аўкштайты|аўкштайтамі]]» — «верхнімі або ўласнымі літоўцамі»]]

* Лацінскі ліст вялікага князя [[Вітаўт]]а да імпэратара [[Жыгімонт Люксэмбурскі|Жыгімонта Люксэмбурскага]] 1420 году, у якім паведамляецца, што слова [[Жамойць]] «''перакладаецца ў літоўскую як „ніжняя зямля“''» ({{мова-la|«ideo Szomoyth vocatur, quod in lythwanico terra inferior '''interpretatur'''»|скарочана}}).
** Меркаваньне летувіскіх аўтараў пра тое, што Вітаўт пісаў, нібы слова Жамойць «''па-літоўску азначае „ніжняя зямля“''», зьняпраўджваецца ўласна зьместам ліста (пры адэкватным яго перакладзе з лацінскай мовы). Пагатоў у тым жа лісьце Вітаўт ужывае «''народнае''» слова «гайны», што азначае логвы ({{мова-la|«indagines, alias in vulgari hayn»|скарочана}}): паводле [[Этымалягічны слоўнік беларускай мовы|Этымалягічнага слоўніка беларускай мовы]] [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|НАН Беларусі]], «''гайно — 'бярлога, логава'''»&lt;ref&gt;{{Літаратура/ЭСБМ|3к}} С. 18.&lt;/ref&gt;. Таксама Вітаўт двойчы ўжывае славянскія тэрміны (''Szomoyth'', ''Somoyth'' — {{мова-be-old|Жомойть|скарочана}}) у называньні Жамойці і [[жамойты|жамойтаў]] (хоць у тагачасных лацінскіх тэкстах да іх дастасоўвалі назвы ''Samogitia'' і ''Samogiti''), кажучы, што іх гэтак называлі «''ў літоўскай мове''»&lt;ref name=&quot;Urban-2001-105-106&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 105—106.&lt;/ref&gt;. Апроч таго, пра сваю «''гутарковую''» мову Вітаўт ясна сьведчыў і ў іншых лістох, напрыклад, у лісьце [[Касьцёл Сьвятых Станіслава і Ўладзіслава (Вільня)|Віленскай катэдры]] 1423 году, дзе ўпамінае «''простанародную''» (''vulgariter'') меру «лукно шасьціпяднае» (''lukno szescipedne'')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 63, 208—209.&lt;/ref&gt;.
* Успамін Вітаўта пра тое, што на [[Луцак|Луцкім]] зьезьдзе манархаў у студзені 1429 году ён зьвярнуўся да [[Ягайла|Ягайлы]] «па-літоўску» ({{мова-la|«nos vero in lithwanico diximus ad vos»|скарочана}})&lt;ref name=&quot;Urban-2001-106&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 106.&lt;/ref&gt;.
** Хоць сам гэты ўпамін нічога ня кажа пра зьмест той «літоўскай» мовы, аднак захаваліся сьведчаньні, што асабістае ліставаньне паміж Вітаўтам і Ягайлам вялося на беларускай мове&lt;ref name=&quot;Urban-2001-107&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 107.&lt;/ref&gt;.
* Паведамленьне храніста [[Ян Длугаш|Яна Длугаша]] пра тое, што ў 1440 годзе вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера Ягайлавіча]], які нарадзіўся і выхоўваўся ў [[Кракаў|Кракаве]], па прыбыцьці ў Вільню мясцовыя князі і баяры [[Алелька Ўладзімеравіч]], [[Васіль Пуцята]], [[Юры Сямёнавіч Гальшанскі|Юры Сямёнавіч]], [[Іван Манівід|Івашка Манівідавіч]] і [[Пётар Мантыгердавіч|Пятрашка Мантыгердавіч]] навучалі літоўскай мове і звычаям ({{мова-la|«Pauci qui remanserant, odio et arte Lithuanorum tempore succedente exclusi sunt, veriti, ne native affect plus esset Polonis quam Lithuanis affectus, officials Lithuanos adiungung et ipsum linguam et mores suos instruunt»|скарочана}}).
** Пра славянскі характар той «літоўскай» мовы кажа ўжо сам пералік асобаў. Адметна тое, што Пятрашка Мантыгердавіч прысьведчыў у 1434 годзе наданьне для Віленскай катэдры зямель у Медніцкай, Дубінскай, Лынгменскай і Няменчынскай валасьцях, дзе ўпаміналіся снасткі, «''па-народнаму „язы“''» (''vulgariter jazi''){{Заўвага|Паводле [[Этымалягічны слоўнік беларускай мовы|Этымалягічнага слоўніка беларускай мовы]] [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|НАН Беларусі]], «''Ез — 'перагародка, якую ставяць рыбакі на рацэ з праходам, у якім расстаўляюць нерат' &lt;...&gt; (гл. таксама яз)''»&lt;ref&gt;{{Літаратура/ЭСБМ|3к}} С. 184.&lt;/ref&gt;, таксама шэраг прыкладаў ужываньня гэтага слова ў форме «яз» падае [[Гістарычны слоўнік беларускай мовы]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/ГСБМ|37к}} С. 300.&lt;/ref&gt;}}, а ў 1449 годзе ён прысьведчыў наданьне для касьцёла ў Дубінках, дзе ўпаміналася «''сядзіба або інакш „дварэц“''» (''allodium alias dworecz'')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 176—177.&lt;/ref&gt;.
** Увогуле, падобныя спробы з боку летувісаў атаясаміць усякі гістарычны ўпамін «літоўскай мовы» менавіта зь летувіскай мовай адзначаліся ўжо ў пачатку XX ст., калі [[Міхал Піюс Ромэр]] з спасылкай на летувіскае выданьне «Lietuvis» за 1907 год сьцьвярджаў, нібы апошні афіцыйны дакумэнт па-летувіску склалі ў [[Белая Царква (Кіеўская вобласьць)|Белай Царкве]] ваявода кіеўскі [[Адам Кісель]], ваявода смаленскі [[Юры Караль Глябовіч|Юры Глябовіч]], [[Стольнік вялікі літоўскі|стольнік]] [[Вінцэнт Корвін-Гасеўскі|Вінцэнт Гасеўскі]] і падсудак браслаўскі Міхал Касакоўскі{{Заўвага|Гэты «''ліст на літоўскай мове''» ўпамінаецца ў працы польскага гісторыка XVII ст. {{Артыкул у іншым разьдзеле|Лаўрын Ян Рудаўскі|Лаўрына Яна Рудаўскага|pl|Wawrzyniec Jan Rudawski}}: {{мова-la|«Quibus enim rationibus persuaderent surenti multitudini, se legatos et commissarios esse, quos ubique iuris gentium praerogatiua securos reddit, communicatis itaque in unum confiliis, in quo tunc rerum et fortunae articulo versarentur, Ianussio duci Radiuilio Lituana lingua secretis literis scripserunt»|скарочана}}&lt;ref&gt;Historiarum Poloniae ab excessu Vladislai iv ad pacem Olivensem vsque libri ix, seu, Annales regnante Ioanne Casimiro Poloniarum. — Varsaviae et Lipsiae, 1755. [https://books.google.by/books?id=SjtD6h1inW0C&amp;pg=PA85&amp;dq=%22lituana+lingua%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiq9oGDqsL5AhVR6LsIHZSjBNIQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&amp;q=lingua&amp;f=false P. 85].&lt;/ref&gt;}}. Абсурднасьць гэтага сьцьверджаньня паказаў яшчэ ў 1912 годзе гісторык [[Лявон Васілеўскі]]&lt;ref&gt;Wasilewski L. Litwa i Białoruś: przeszłość — teraźniejszość — tendnecje rozwojowe. — Kraków, 1912. S. 157.&lt;/ref&gt;. На пашыраную ўжо ў тыя часы «манію» ўглядаць у кожным літоўскім паводле назвы мовы гістарычным дакумэнце жамойцкую мову зьвяртаў увагу ў 1918 годзе гісторык літаратуры і мовазнаўца [[Аляксандар Брукнэр]] («''…сёньняшні літваман гатовы падумаць, што тое пра яго жамойцкую гаворку мова; нават… у „літоўскім“ лісьце русіна Кісяля ўгледзелі помнік жамойцкай мовы''»)&lt;ref&gt;Brückner A. Z niwy białoruskiej. — Kraków, 1918. [https://polona.pl/item/z-niwy-bialoruskiej,Njc4NTg4MjY/5/#info:metadata S. 4]—5.&lt;/ref&gt;.
* Лічба [[гданьск]]іх мяшчанаў, якія ў 1492 годзе прыбылі ў Вільню дзеля сустрэчы з [[Казімер Ягайлавіч|Казімерам Ягайлавічам]] і [[Паны-Рада|Панамі-Радаю]] і ў час перамоваў сутыкнуліся з польскай, літоўскай і рускай мовамі ({{мова-de|«Daruff wart manchfaldig handelt gehat itzundt Polnisch, itzundt Lithows, itzundt Reuszch»|скарочана}}).
* Два наказы аналягічнага зьместу вялікага князя [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]] намесьніку [[Жыжмары|жыжмарскаму]] ад 3 жніўня 1511 году (''«Вялелі есма ў таго касьцёла жыжмарскага меці каплана, што бы ўмеў па­літоўскі казаці, і містра»'') і [[Эйшышкі|эйшыскаму]] плябану ад 27 студзеня 1524 году ({{мова-la|«…presbyteros idoneos, quorum saltem unus idiomate Lithuanico praedicare populo Dei bene sciat et debeat»|скарочана}}).
** Раней за памянёныя наказы, у верасьні 1501 году [[Віленскія біскупы|віленскі біскуп]] [[Войцех Табар|Альбэрт Табар]] атрымаў ад вялікага князя [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандра]] грамату, паводле якой змог на свой погляд прызначаць ксяндзоў, пажадана такіх, якія б валодалі «літоўскай гаворкай»{{Заўвага|У той час набажэнствы і казаньні спраўляліся на лацінскай мове}}. У грамаце пералічвалася 28 парафіяльных касьцёлаў [[Віленскае біскупства|Віленскага біскупства]], у тым ліку ў [[Ліда|Лідзе]], [[Беліца|Беліцы]], [[Быстрыца|Быстрыцы]], [[Слонім]]е, [[Валожын]]е, [[Краснае|Красным Сяле]], [[Маладэчна|Маладэчне]], [[Радашкавічы|Радашкавічах]], [[Койданава|Койданаве]], а таксама тры касьцёлы на [[Падляшша|Падляшшы]] (у [[Гонядзь|Гонядзі]] і ваколіцах). Апроч відавочна нелетувіскага геаграфічнага ахопу, гісторык [[Павал Урбан]] зьвяртае ўвагу на тое, што гэтая пажаданая ў тым часе «моўная рэформа» не пакінула ніякіх сьлядоў, якія б маглі пацьвердзіць факт ужываньня жамойцкай (летувіскай) мовы ў набажэнствах ня толькі пералічаных, але ўвогуле, хоць якой парафіі&lt;ref name=&quot;Urban-2001-32-33&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 32—33.&lt;/ref&gt;. Увогуле жа, пра тое, што ў [[Віленскае біскупства|Віленскім біскупстве]] пад літоўскай разумелася не балтыйская мова, таксама сьведчыць статут гэтага біскупства ад 1669 году, які забараняў даваць [[Бэнэфіцыя|бэнэфіцыі]] іншаземцам, якія ня ведаюць ''літоўскай'' ({{мова-la|litvanica|скарочана}}) мовы, і загадваў прамаўляць казані ў касьцёлах дыяцэзіі паводле чаргі «''адну ў літоўскай мове, адну ў польскай''» ({{мова-la|«alteram in litvanica, alteram in polonica»|скарочана}})&lt;ref&gt;Fijałek J. Uchrześcijanienie Litwy przez Polskę // Polska i Litwa w dziejowym stosunku. — Kraków, 1914. [https://books.google.by/books?id=C_gKAAAAIAAJ&amp;pg=PP7&amp;dq=Fija%C5%82ek.+Uchrze%C5%9Bcijanienie+Litwy+przez+Polsk%C4%99+//+Polska+i+Litwa+w+dziejowym+stosunku.&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiom4-fv-z3AhUAS_EDHXgrAbMQ6AF6BAgIEAI#v=snippet&amp;q=alteram%20in%20litvanica&amp;f=false S. 312].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;evkl-2010-131&quot;/&gt;.
* Запіс пад 1529 годам у [[Мэтрыка Вялікага Княства Літоўскага|Мэтрыцы Вялікага Княства Літоўскага]], дзе судовы выканаўца Васіль Бялянін (пра якога вядома толькі, што ён «русін» з ВКЛ без удакладаньня — зь [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|беларускай]] або з украінскай яго часткі) засьведчыў, што баярын гаспадарскі Пятро Сумарок, які быў перасяленцам першага або другога пакаленьня з занятай маскоўскім гаспадаром Смаленскай зямлі&lt;ref&gt;Религия и русь, XV—XVIII вв. — Москва, 2020. С. 175.&lt;/ref&gt;, спрабаваў пры ім падкупіць сьведак з-пад [[Эйшышкі|Эйшышкаў]]: «''…і Сумарок пачаў ім гаварыці па-літоўскі перада мною і прасіў іх: „Для Бога ня выдайце мя, а што есьмі вам абяцаў то дам, а вас у том ня выдам“''». У дакумэнце таксама падаюцца імёны сьведак: Міцька Рафалавіч і яго брат Сьвяцька, Разьвіл [[Ятаўт]]авіч, Міска Кабызевіч{{Заўвага|У іншых дакумэнтах ВКЛ Кабызевічы ўпамінаюцца ў [[Кіеў|Кіеве]], Ваўкавыску і на [[Пінскі павет|Піншчыне]], тым часам яшчэ ў 1488 годзе вялікі князь [[Казімер Ягайлавіч|Казімер]] зрабіў наданьне «[[Русіны|русіну]]» Мішку Кабызю&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 60.&lt;/ref&gt;}}, Стась Івашкавіч&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. Nr. 225: 6-oji Teismų bylų knyga (1528—1547). — Vilnius, 1995. [http://dev.metrika.ldkistorija.lt/knyga/128/#page/n243/mode/1up С. 90].&lt;/ref&gt;.
* Паведамленьне пра адстаўку ў 1538 годзе лаўніка [[Коўна|Ковенскай]] магдэбургіі немца Андрэаса Войта з прычыны няведаньня ім літоўскай мовы ({{мова-de|«…er sproch halben dem, er im litauischen nicht wol erfaren sei»|скарочана}}).
* Цытата зь Віленскага мескага статуту ад 18 лістапада 1551 году, каб выклік на суд і вырак суду абвяшчаўся «''po polsku i po litewsku, i po rusku, aby wszyscy, ktorzy by słuchali, rozumieli''».

{{Падвойная выява|справа|Zmudzki Ięzyk (1783).jpg|98|Samogitico (1851).jpg|116|Старонкі каталёгаў бібліятэк у [[Гарадзішча (вёска, Пінскі раён)|Гарадзішчы]] і [[Крэтынга|Крэтынзе]], на якіх мова выдадзеных у Літве і Прусіі летувіскіх кніг азначаецца як жамойцкая}}

Як падкрэсьлівае беларускі гісторык [[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Уладзімер Арлоў]], напраўду не існуе нават ускосных пацьверджаньняў таго, што вялікія князі літоўскія гаварылі па-летувіску. Прытым з гістарычных крыніцаў вядома, што ў час выправаў углыб Жамойці гаспадары і віленскія ўраднікі бралі з сабой перакладнікаў&lt;ref&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 105.&lt;/ref&gt;.
  
{{Падвойная выява|справа|Dictionarium trium lingvarum in usum studiosae iuventutis (Dictionary of the Polish-Latin-Lithuanian languages) by Konstantinas Sirvydas, Vilnius, 1713.jpg|102|Moksłas skaytima raszto lękiszko del mazu waykialu (in Lithuanian language), Vilnius, 1766.jpg|112|Вокладкі першых летувіскіх слоўніка {{мова-la|Dictionarium trium linguarum|скарочана}} (налева) і лемантара {{мова-lt|Moksłas skaytima raszto lękiszko del mazu waykialu|скарочана}} або {{мова-pl|Nauka czytania pisma polskiego dla małych dziatek|скарочана}} (направа)}}

Першае дакладнае азначэньне летувіскай мовы [[Старабеларуская мова|па-беларуску]] датуецца 6 чэрвеня 1580 году і датычыцца катэхізму [[Марцінас Мажвідас|Мажвіда]] 1547 году&lt;ref&gt;Jablonskis K. Lietuvių kultūra ir jos veikėjai. — Vilnius, 1973. P. 49.&lt;/ref&gt;, які ў Летуве афіцыйна лічыцца першай друкаванай кнігай на летувіскай мове: «''катэхізм па-жамойцку друкаваны''»{{Заўвага|«''катехизм по жомоитъску друкованыи''»}}&lt;ref name=&quot;Lebedys-1976-111&quot;/&gt;.

Упершыню назва «летувіская мова» ({{мова-lt|«Lietuwiſchka [ließuwi]»|скарочана}} — «''літоўская мова''») датычна жамойцкай мовы (дакладней — яе ''літоўскага дыялекту'') зьявілася ў назове кнігі, надрукаванай у 1579 годзе народжанымі на [[Жамойцкае староства|літоўскай Жамойці]] выхаванцамі [[Кёнігсбэрг|Кёнігсбэрскай]] акадэміі — былымі [[Палітонім|палітычнымі]] «літоўцамі» (жыхарамі Вялікага Княства Літоўскага), якія [[Эміграцыя|эмігравалі]] ў [[Самбія|прускую частку Жамойці]]. Гэта адбылося па сьмерці заснавальніка акадэміі і ініцыятара летувіскага кнігадрукаваньня герцага прускага [[Альбрэхт Гогенцолерн|Альбрэхта Гогенцолерна]]&lt;ref name=&quot;Panucevic-2014-273&quot;&gt;{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 273.&lt;/ref&gt;, пляменьніка [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя літоўскага]] [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]], хоць і яго супраціўніка&lt;ref name=&quot;Nikalajeu-2009-82&quot;&gt;{{Літаратура/Гісторыя беларускай кнігі|1к}} С. 82.&lt;/ref&gt;. Прытым у назове першага летувіскага катэхізму, надрукаванага яшчэ ў 1545 годзе, яго мова азначалася «прускай» (як прызначаная вынятна жамойтам Прусіі, пра што сьведчыць вялікая колькасьць [[германізм]]аў), а ў назовах дзьвюх наступных кніг (1547 і 1559 гады) — хоць ужо і ўкладзеных літоўскімі жамойтамі на ''літоўскім дыялекце'' (дзеля пашырэньня [[пратэстанцтва]] ня толькі ў Прусіі, але і ў ВКЛ) — назва мовы не ўпаміналася&lt;ref name=&quot;Panucevic-271&quot;&gt;{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 271.&lt;/ref&gt;. Ад 1579 году назва «літоўская мова» датычна жамойцкай мовы пачала пасьлядоўна ўжывацца ў наступных пруска-летувіскіх кнігах, выдадзеных як жамойтамі, так і прускімі немцамі. Адзначаецца, што пазьней — за часамі [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] — існаваньньне нямецкай навуковай літаратуры, дзе жамойцкая мова называлася «літоўскай», стала адным з вызначальных фактараў у [[Летувізацыя|працэсе паступовага атаясамліваньня Жамойці зь Літвой]]&lt;ref&gt;Саракавік І. Гісторыя Беларусі ў кантэксце сусветнай гісторыі. — {{Менск (Мінск)}}: Современная школа, 2006. [https://books.google.by/books?id=5hghAQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D1%8B.+%D0%9D%D1%8F%D0%BC%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%B6+%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%22&amp;dq=%22%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D1%8B.+%D0%9D%D1%8F%D0%BC%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%B6+%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiB2OLzpNH5AhW4wAIHHeVACXYQ6AF6BAgDEAI С. 116].&lt;/ref&gt;.

Выкарыстаньне летувіскай мовы ў Прусіі дзеля пашырэньня [[лютэранства]] сярод летувісаў прымусіла зьвярнуцца да гэтай мовы [[Езуіты|езуітаў]] — галоўных дзеячоў [[Контрарэфармацыя|Контрарэфармацыі]] ў Вялікім Княстве Літоўскім, што прычыніліся да друкаваньня летувіскамоўных кніг у [[Вільня|Вільні]]&lt;ref name=&quot;Nikalajeu-2009-82&quot;/&gt;. Гісторык [[Павал Урбан]] адзначае, што менавіта дзякуючы выдавецкай дзейнасьці сьпярша ў Прусіі, а потым і ў Вільні (з 1595 году) мова жамойтаў атрымала статус «літоўскай мовы»&lt;ref name=&quot;Urban-2001-33&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 6, 33.&lt;/ref&gt;. Сярод іншых фактараў, гэтую ж прычыну частковага (супярэчлівага і праз гэта даволі заблытанага) пашырэньня ў Вялікім Княстве Літоўскім тэрміна «літоўская мова» на ''літоўскі дыялект'' мовы жамойтаў называе [[Вацлаў Пануцэвіч]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 277.&lt;/ref&gt;.

{{Падвойная выява|справа|Ziemaytiszki (1793).jpg|106|Ziemaytiszki (1793) (2).jpg|108|Лацінска-польска-жамойцкія слоўнікі месяцаў з кніг, надрукаваных у Вільні ў 1793 годзе}}

Як падкрэсьлівае гісторык і літаратуразнаўца [[Іван Саверчанка]], раньнія ідэолягі [[Летувіскае нацыянальнае абуджэньне|жамойцкага нацыянальнага руху]] (найперш пісьменьнікі і багасловы [[Марцін Мажвід]], [[Мэльхіёр Пяткевіч]], [[Мікалай Даўкша]] і [[Канстанцін Шырвід]]) назвалі свой народ «літоўцамі» і пачалі актыўна ўжываць тэрмін «літоўская мова» ў дачыненьні да гістарычна жамойцкай мовы на падставе вынятна этнічных фантазіяў і показак&lt;ref&gt;[[Іван Саверчанка|Саверчанка І.]] Aurea mediocritas. Кніжна-пісьмовая культура Беларусі. Адраджэнне і ранняе барока. — {{Менск (Мінск)}}: Тэхналогія, 1998. С. 14.&lt;/ref&gt;.

Сучасны менскі дасьледнік Алёхна Дайліда, які мяркуе, што назва «ліцьвіны» ў першым пэрыядзе Вялікага Княства Літоўскага (да [[Крэўская унія|Крэўскай уніі]]) была назвай мясцовай эвангелісцкай канфэсійнай супольнасьці і ўласна «Літоўскім» Вялікае Княства ад самага яго стварэньня назвалі менавіта з такім канфэсійным сэнсам, зазначае: «''[[Летувізацыя|Балтыйская тэорыя]] не адлюстроўвае ніякія гістарычныя рэаліі, яна была проста снасткай палітычнага змаганьня езуітаў проці літоўскай [[Рэфармацыя ў Рэчы Паспалітай|Рэфармацыі]] і палітычнай моцы [[Вялікае Княства Літоўскае|Літоўскага гаспадарства]]. Разам з разбуральнай праграмай Контрарэфармацыі, распачатай па выбуху эвангеліцкага адраджэньня ў Літве, езуіты распачалі таксама [[Летувізацыя|цэлую ідэалягічную праграму перакручваньня гісторыі Літвы]]: заміж сапраўднай гісторыі [[Славянскія мовы|славянізацыі]] [[Германскія мовы|германскае]] шляхты Літвы (выкладзенай у літоўскіх летапісах і добра вядомай езуітам) езуіцкая тэорыя мусіла апавядаць пра паходжаньне літоўскае шляхты і створанага ёй гаспадарства ад мясцовых паўдзікіх [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх]] плямёнаў, што рабіла адзіным „цывілізацыйным“ чыньнікам гісторыі Літвы вынятна [[Каталіцкая Царква|Каталіцкую Царкву]] (з той жа мэтай езуіцкая прапаганда пачала пашыраць гратэскныя, чыста фантастычныя плёткі пра „балтыйскае [[паганства]]“ Літвы, якое нібы было галоўнай рэлігіяй ВКЛ да Крэўскай уніі). Калі за часоў ВКЛ гэтая тэорыя мела выгляд маргінальных калянавуковых практыкаваньняў, не прынятых літоўскай шляхтай, то па [[Падзелы Рэчы Паспалітай|падзелах Рэчы Паспалітай]] гэтая езуіцкая прапагандысцкая схема сталася ў XIX стагодзьдзі адзінай „навуковай“ вэрсіяй гісторыі Літвы''»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 5, 16, 27—28, 61, 201.&lt;/ref&gt;.

== Герб ==
[[Файл:Jagajła, Pahonia. Ягайла, Пагоня (K. Kielisiński, 1841).jpg|міні|[[Пагоня]] з надмагільля [[Ягайла|Ягайлы]]]]
{{Асноўны артыкул|Пагоня}}

Паходжаньне дзяржаўнага гербу ліцьвінаў — [[Пагоня|Пагоні]] — мае [[Сэмантыка|сэмантычную]] повязь з старажытнай ваеннай традыцыяй народнай пагоні — найважнейшай функцыяй арганізацыі жыцьця і побыту [[Усходнеславянскія мовы|ўсходнеславянскіх плямёнаў]], калі кожны чалавек быў у адказе за жыцьцё супляменьніка. У выпадку раптоўнага нападу супраціўніка і захопу ў палон суродзічаў кожны мужчына, які меў права насіць зброю, мусіў пехатою або конна кідацца ў пагоню за ворагам, каб адбіць палон. Ва ўмовах ваеннай дэмакратыі традыцыя народнай пагоні выконвалася безумоўна і захоўвалася стагодзьдзямі і ў эпоху [[Русь|Русі]], і ў часы Вялікага Княства Літоўскага&lt;ref name=&quot;ehb-391&quot;&gt;[[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]] Беларускія нацыянальныя сімвалы // {{Літаратура/ЭГБ|1к}} С. 391.&lt;/ref&gt;. [[Іпацьеўскі летапіс]] паведамляе пра пагоню жыхароў [[Берасьце|Берасьця]] ў 1280 годзе за польскім вайсковым аддзелам, які паваяваў ваколіцы места. Вялікі князь літоўскі [[Ягайла]] ў сваёй ([[Лацінская мова|лацінскай]]) грамаце ад 20 лютага 1387 году пісаў&lt;ref&gt;Гісторыя Беларусі ў дакументах і матэрыялах (IX—XVIII ст.) / Склад.: В. Шчарбакоў, К. Кернажыцкі, Д. Даўгяла. Т. 1. — Менск: Выдавецтва АН БССР, 1936.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 78—79.&lt;/ref&gt;:

[[Файл:Pahonia. Пагоня (1832).jpg|значак|Пагоня як сымбаль [[Белая Русь|Белай Русі]] (у адрозьненьне ад іншых гістарычных краінаў [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]]) на эмблеме [[Таварыства Літоўскае і зямель Рускіх|Таварыства Літоўскага і зямель Рускіх]], 1832 г.]]
{{Цытата|…паводле старажытнага звычаю, перасьлед ворага ёсьць абавязкам кожнага мужчыны ў нашым краі; гэткае [[паспалітае рушэньне]] дзеля выгнаньня ворага з нашае Літоўскае зямлі па-народнаму завецца „пагоня“''.
{{арыгінал|la|...Quotiescunque etiam hostes et adversarios nostros et ipsius terrae nostrae Lithuanicae fugitivos insequi opportuerit, ad insequutionem huiusmodi, quod роgоniа vulgo dicitur, nоn solum armigeri, verum etiam omnis masculus, cuiuscunque status aut conditionis extiterit, dummodo аrmа bellicosa gestare poterit, proficisci teneatur.}}||З прывілею вялікага князя літоўскага [[Ягайла|Ягайлы]], 20 лютага 1387 г.}}
[[Файл:Pahonia, Žyvie Biełaruś. Пагоня, Жыве Беларусь (1918).jpg|міні|Гербы [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|беларускіх ваяводзтваў]] і дзяржаўны герб [[Беларуская Народная Рэспубліка|БНР]], 1918 г.]]

Паводле [[Летапісы Вялікага Княства Літоўскага|летапісаў Вялікага Княства Літоўскага]], Пагоню ў якасьці гербу гаспадарства ўвёў князь [[Нарымонт]], брат вялікага князя [[Трайдзень|Трайдзеня]] (1270—1282):
{{Цытата|Той Нарымунт меў герб, або кляйнот, рыцарства сваяго таковы, і тым пячатаваўся, Вялікаму княству Літоўскаму заставіў яго, а то такі: у гербе муж збройны, на каню белам, у полю чырвонам, меч голы, яка бы каго гонячы дзяржаў над галавою, і ёсьць адтоля названы «'''пагоня'''».|[[Хроніка літоўская і жамойцкая]]{{Заўвага|Хроника Литовская и Жемайтская // [[ПСРЛ]]. Т. 32 — М.: Наука, 1973.}}{{Заўвага|Хроника Быховца // [[ПСРЛ]]. Т. 32 — М.: Наука, 1973.}}}}

Выява гербу Пагоні ёсьць на пячаці полацкага князя Глеба-Нарымонта 1338 году і на пячаці (з кірылічным надпісам) вялікага князя літоўскага [[Альгерд]]а 1366 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 120.&lt;/ref&gt;.

Назва ''Пагоня'' набыла шырокую вядомасьць у канцы XV — пачатку XVI стагодзьдзя, відаць, у выніку асэнсаваньня гербавай выявы як сымбалю абаронцы Айчыны&lt;ref&gt;Шаланда А. Кароткі нарыс гісторыі беларускай нацыянальнай і дзяржаўнай сімволікі // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 4—5.&lt;/ref&gt;. Кароль і вялікі князь [[Жыгімонт Аўгуст]] у 1562 годзе загадаў біць на [[Віленская мынца|Віленскай мынцы]] манэты-траякі: «''А на сем з аднае стараны два першыя словы, каторымі ся пачынаець пісаці імя наша гаспадарскае, а з другое стараны … герб Пагоня''». Дзяржаўны герб Вялікага Княства Літоўскага пад назвай Пагоня ({{мова-be-old|Погоня|скарочана}}) сьцьвярджаецца ў [[Статуты Вялікага Княства Літоўскага|статутах Вялікага Княства Літоўскага]] [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1566 году|1566]]&lt;ref name=&quot;salanda-2019-5&quot;&gt;Шаланда А. Кароткі нарыс гісторыі беларускай нацыянальнай і дзяржаўнай сімволікі // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 5.&lt;/ref&gt; і [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1588 году|1588]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/ГСБМ|25к}} С. 131.&lt;/ref&gt; гадоў. А ў [[Лацінская мова|лацінскім]] перакладзе Статуту 1566 году адмыслова падкрэсьліваецца, што дзяржаўны герб Вялікага Княства Літоўскага завецца Пагоняй у народнай мове ({{мова-la|vulgo Pogonia vocatur|скарочана}})&lt;ref&gt;Archiwum komisji prawniczej. T. 7. — Kraków, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=mNMMAAAAYAAJ&amp;q=%22vulgo+Pogonia+vocatur%22#v=snippet&amp;q=%22vulgo%20Pogonia%20vocatur%22&amp;f=false S. 80].&lt;/ref&gt;.

Афіцыйная беларуская гербавая назва ''Пагоня'' не пакідае ніякіх сумневаў у [[беларусы|беларускай этнічнай прыналежнасьці]] грамадзтва, дзе зьявіўся і выкарыстоўваўся герб Вялікага Княства Літоўскага&lt;ref name=&quot;salanda-2019-5&quot;/&gt;. Тым часам [[Летувіская мова|летувіскае]] слова «''výtis''» («''віціс''»), якое выкарыстоўваецца дзеля азначэньня [[Герб Летувы|сучаснага летувіскага варыянту Пагоні]], прыдумаў у сярэдзіне XIX ст. [[Сыманас Даўкантас]]&lt;ref name=&quot;Kraucevic-1993&quot;&gt;[[Алесь Краўцэвіч|Краўцэвіч А.]] Як здарылася, што Жамойць пачала называцца Літвою? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 54.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Arlou-2012-349&quot;&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 349.&lt;/ref&gt;. Сьпярша ім называлі толькі вершніка-рыцара, а дзеля азначэньня гербу цалкам слова «''Vytís''» (ужо зь вялікай літары і з націскам на другім складзе) упершыню выкарысталі толькі ў 1884 годзе (раней Пагоню па-летувіску звычайна звалі «''Vaikymas''» — 'Перасьледаваньне'). Да канца XIX ст. слова «''Vytis''» стала агульнапрынятым у Летуве дзеля азначэньня Пагоні. Аднак яшчэ доўгі час ішлі спрэчкі пра тое, на якім складзе трэба рабіць націск — на першым ці на другім. Толькі ў 1930-я гады з гэтым канчаткова вызначыліся — спыніліся на «''Výtis''»&lt;ref&gt;{{кніга|аўтар=Rimša E.|частка=Heraldika |загаловак=Iš praeities į dabartį|месца=Vilnius|выдавецтва=Versus aureus|год=2004|pages=61—63}}&lt;/ref&gt;.

{|
|-
|
&lt;gallery caption=&quot;Гербы [[Вялікае Княства Літоўскае#Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел|адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак (ваяводзтваў) Вялікага Княства Літоўскага]], 1720-я гады&quot; class=&quot;center&quot;&quot;&gt;
Amścisłaŭ, Pahonia. Амсьціслаў, Пагоня (1720) (2).jpg|[[Амсьціслаўскае ваяводзтва|Амсьціслаўскае]]
Bieraście, Pahonia. Берасьце, Пагоня (1720) (2).jpg|[[Берасьцейскае ваяводзтва|Берасьцейскае]]
Vilnia, Pahonia. Вільня, Пагоня (1720) (2).jpg|[[Віленскае ваяводзтва|Віленскае]]
Viciebsk, Pahonia. Віцебск, Пагоня (1720) (2).jpg|[[Віцебскае ваяводзтва|Віцебскае]]
Miensk, Pahonia. Менск, Пагоня (1720) (2).jpg|[[Менскае ваяводзтва|Менскае]]
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery class=&quot;center&quot;&quot;&gt;
Padlašša, Pahonia. Падляшша, Пагоня (1720) (2).jpg|[[Падляскае ваяводзтва (1513—1795)|Падляскае]]
Połacak, Pahonia. Полацак, Пагоня (1720) (2).jpg|[[Полацкае ваяводзтва|Полацкае]]
Troki, Pahonia. Трокі, Пагоня (1720) (2).jpg|[[Троцкае ваяводзтва|Троцкае]]
Žemaitija. Жамойць (1720).jpg|[[Жамойцкае староства|Жамойцкае (староства)]]
Inflanty. Інфлянты (1720) (2).jpg|[[Інфлянцкае ваяводзтва|Інфлянцкае]]
&lt;/gallery&gt;
|}

== Сталіца ==
{{Асноўны артыкул|Вільня}}
[[Файл:Vilnia, Vostraja Brama. Вільня, Вострая Брама (J. Bułhak, 1912) (2).jpg|значак|[[Вострая брама]] з гербам [[Пагоня]]й у [[Вільня|Вільні]]. Здымак [[Ян Булгак|Яна Булгака]], 1912 г.]]

У старажытных пісьмовых крыніцах сталіца ліцьвінаў — [[Вільня]] — упамінаецца пад беларускай назвай ''Вільня'' (''Vilnia'' або ''Vilna'', напрыклад, у лістах [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Гедзімін]]а 1323 году «''in civitate nostra regia '''Vilnia'''''»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 79.&lt;/ref&gt;). У старабеларускіх тэкстах з XV ст. суіснавалі формы ''Вильня'' / ''у Вильни'' і ''Вильна'' / ''у Вильне'' (што параўнальна з ''Горадна'' — ''[[Горадня]]'' і ''[[Коўна]]'' — ''Коўня''), але паступова запанавала форма ''Вильня''&lt;ref name=&quot;viacorka&quot;/&gt;.

[[Файл:Vilnia, Zamkavaja. Вільня, Замкавая (P. Rossi, 1796).jpg|значак|Галоўная вуліца Вільні — паводле гістарычных крыніцаў, «[[Замкавая вуліца (Вільня)|Замкавая]]» або «[[Вялікая вуліца (Вільня)|Вялікая Замкавая]]»]]

Захавалася апісаньне Вільні яшчэ з пачатку XV стагодзьдзя, зьмешчанае ў рэляцыі [[Бургундыя|бургундзкага]] падарожніка з [[Фляндрыя|Фляндрыі]] [[Жыльбэр дэ Лянуа|Жыльбэра дэ Лянуа]], які наведаў сталіцу Вялікага Княства Літоўскага ў 1413 годзе{{Заўвага|Тэкст падаецца паводле перакладу [[Вацлаў Пануцэвіч|Вацлава Пануцэвіча]] (LITVA, Lithuanian Research Periodical. Том І. С. 25), арыгінальны тэкст быў апублікаваны яшчэ ў 1840 годзе (Voyages et ambassades de Messire Guillebert de Lannoy: chevalier de la Toison d’or, seigneur de Santes, Willerval, Tronchiennes, Beaumont et Wahégnies. 1399—1450. P. 24)}}:
{{Цытата|Потым я прыехаў '''у сталіцу Літвы, што называецца Вільня''' (Wilne), дзе ёсьць замак, які знаходзіцца даволі высака на пясковай гары, абведзены каменьнямі, зямлёй і мурам; унутры ён збудаваны зь дзерава. Муры названага замку, зыходзячы па абодвых бакох гары, абымаюць многа дамоў. У гэтым вось замку й у навакольлі прабывае звычайна названы князь Вітаўт, уладар Літвы, ды мае там свой двор і гасподу. '''Каля названага замку цячэ рака''', якая кружыць свае воды цераз горад унізе; '''яна называецца Вільня''' (Wilne). А горад ня ёсьць абведзены абароннай сьцяной. Ён доўгі ды вельмі вузкі, зьверху ўніз забудованы драўлянымі дамамі. Толькі некаторыя сьвятыні цагляныя. Названы замак на самай гары абкружаны толькі драўляным валам на падабенства муру, аднак вялікім і абаронным…}}

Тым часам форму «''Vilnius''» [[летувіская мова|па-жамойцку]] пачалі ўжываць прыкладна з XVII ст. ([[Мікалоюс Даўкша]] ў «Пастыле» 1600 году). Летувіскі тапаніміст [[Аляксандрас Ванагас]] мяркуе, што гэта форма ўзьнікла пад уплывам польскай назвы ''Wilno'' (у летувіскай мове няма назоўнікаў ніякага роду, у пазычаньнях ён зьмяняецца на мужчынскі). Тым часам польскае ''Wilno'' утварылася ад старабеларускага варыянту ''Вільна''&lt;ref name=&quot;viacorka&quot;&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] [https://www.svaboda.org/a/vilnia/30284660.html Вільня ці Вільнюс? Ці карэктна называць горад традыцыйным беларускім імем], [[Радыё Свабода]], 21 лістапада 2019 г.&lt;/ref&gt;. А першаснай і найбольш старажытнай назвай места ў жамойцкіх (летувіскіх) гаворках ёсьць ''Vilnia'', на што зьвяртае ўвагу Ванагас і што пацьвярджаецца сучаснай [[латыская мова|латыскай]] назвай — ''Viļņa''&lt;ref name=&quot;viacorka&quot;/&gt;.

Насельніцтва [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленшчыны]], як мінімум зь першай паловы ХІХ стагодзьзя, належала да [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|тэрыторыі]] [[Беларусы|беларускага этнасу]], што засьведчыў у свой час беларуска-польскі фальклярыст [[Ян Чачот]] (1796—1847): «''…нават у далёка адлеглых паміж сабою вёсках, яны [песьні] вельмі падобныя, зь невялікімі, часам, адхіленьнямі ў словах. Нёман і Беліца ад Дзьвіны, Бярэзіны і лепельскіх ваколіц няблізкія, а песьні іх усё ж падобныя; гэткія ж песьні й над Вяльлёй у Завялейскім павеце. Хто іх пераносіў? Ня друк і творы, але памяць, сэрца й вусны братэрскіх плямёнаў''»&lt;ref&gt;Piosnki wieaśniacze znad Dźwiny. — Вільня, 1840. [https://books.google.by/books?id=-nFBAAAAYAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=ru&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q=Plemion%20braterskich&amp;f=false S. VII.]&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Панаваньне беларусаў («русінаў») у бліжнім навакольлі Вільні таксама засьведчыў у 1840 годзе [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі|Юзэф Крашэўскі]] ({{мова-pl|«Porzucamy przeto wywód zbyteczny tutaj pochodzenia Litwinów, rozróżniając tylko ze względu na język, dwa plemiona ludów około Wilna Rusinów i Litwę. Te dwie mowy graniczą z sobą w okolicach Wilna, samo miasto jednakże leży wśród Rusinów»|скарочана}}&lt;ref&gt;[[:wikisource:pl:Wilno (Kraszewski, 1840-1842)/Wstęp/IV|IV. Pochodzenie Litwinów.]] // Kraszewski J. I. Wilno od początków jego do roku 1750. T. 1. — Wilno, 1840.&lt;/ref&gt;)}}. Пра брак нейкай «беларусізацыі» летувісаў Віленшчыны за часамі Расейскай імпэрыі сьведчыць супастаўленьне статыстычных зьвестак пра колькасьць летувісаў (жамойтаў): 17,56% ад усяго насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] на 1851 год паводле зьвестак расейска-нямецкага навукоўцы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн|Пятра Кёпэна|ru|Кёппен, Пётр Иванович}}&lt;ref&gt;Кеппен П. Об этнографической карте Европейской России. — СПб., 1852. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=cWZAAQAAMAAJ&amp;q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8&amp;f=false С. 35].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Кеппен П. Девятая Ревизия. Исследование о числе жителей в России в 1851 году. — СПб., 1857. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=erJXAAAAMAAJ&amp;q=%22787%2C609%22+%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F#v=snippet&amp;q=%22787%2C609%22%20%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F&amp;f=false С. 26].&lt;/ref&gt; і 17,58% ад усяго насельніцтва губэрні на 1897 год паводле вынікаў усеагульнага перапісу&lt;ref&gt;[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=87 Перепись 1897 года. Виленская губерния], Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей&lt;/ref&gt;.

Увогуле, сьведчаньнем пераважнай беларускамоўнасьці мясцовых жыхароў з даўніх часоў ёсьць даволі хуткі пераход [[Беларускія татары|крымскіх татараў]], якіх вялікі князь [[Вітаўт]] асадзіў у ваколіцах Вільні і [[Трокі|Трокаў]], менавіта на беларускую (а не летувіскую) мову, што выявілася ў напісаных гутарковай беларускай мовай татарскіх літаратурных помніках (у тым ліку [[Кітабы|аль-кітабах]])&lt;ref&gt;Станкевіч Я. Беларускія мусульмане і беларуская літаратура арабскім пісьмом. — Вільня, 1933. С. 8—9, 13—16.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Канапацкі І. Татары // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 663—664.&lt;/ref&gt;.

{|
|-
|
&lt;gallery class=&quot;center&quot;&gt;
Belarusians - on Ethnic Map of European Russia by Aleksandr Rittich - 1875 AD.jpg|[[Беларусы]] (арэал у цэнтры) на «Этнаграфічнай мапе Эўрапейскай Расеі» (1875 г.), складзенай [[Аляксандар Рыціх|Аляксандрам Рыціхам]] (фрагмэнт)
Biełarusy. Беларусы (1885).jpg|Фрагмэнт этнаграфічнай мапы Эўропы з атлясу «Géographie Militaire» ([[Парыж]], 1885 г.)
Biełarusy. Беларусы (J. Karski, 1903).jpg|Этнаграфічная мапа беларусаў (паводле моўнага крытэру), складзеная  філёлягам-славістам [[Яўхім Карскі|Яўхімам Карскім]], 1903 г.
Länder und Völkerkarte Europas.jpg|Фрагмэнт мапы «Землі і народы Эўропы» (1918 г.), складзенай нямецкім гісторыкам [[Дзітрых Шэфэр|Дзістрыхам Шэфэрам]] (1845—1929)
Peoples of Eastern Europe by United States Department of State (1943).jpg|Этнаграфічная мапа Ўсходняй Эўропы, складзеная супрацоўнікамі [[Дзяржаўны Дэпартамэнт ЗША|Дзяржаўнага Дэпартамэнту ЗША]] ў 1943 г.
&lt;/gallery&gt;
|}

== Перайменаваньне ліцьвінаў у «беларусаў» ==
{{Асноўны артыкул|Белая Русь|Летувізацыя|Русіфікацыя Беларусі}}
[[Файл:Samogitia, Lituania-Russia Bianca, Moscovia (G. Albrizzi, I. Tirion, 1740).jpg|значак|Фрагмэнт мапы [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], дзе [[Літва]] (''Lituania'') цалкам атаясамліваецца зь [[Белая Русь|Белай Русьсю]] (''Russia Bianca''), тым часам [[Жамойць]] (''Samogitia'') падаецца асобна ад Літвы, а [[Маскоўская дзяржава|Масковія]] (''Moscovia'') — асобна ад [[Русь|Русі]] ([[Вэнэцыя]], 1740 г.)]]

Назва [[беларусцы]] (як вытворная ад [[харонім]]у [[Белая Русь]], якім часам азначалася адна з складовых частак [[Літва|Літвы]]) датычна ліцьвінаў пачала шырока выкарыстоўвацца толькі ў XVII стагодзьдзі — за часамі войнаў [[Маскоўская дзяржава|Маскоўскай дзяржавы]] з [[Рэч Паспалітая|Рэччу Паспалітай]] — у запісах маскоўскіх вайсковых пісараў дзеля азначэньня [[праваслаўе|праваслаўнага]] вызнаньня тых палонных ліцьвінаў і [[Украінцы|ўкраінцаў]], якія былі праваслаўнымі (у адрозьненьне ад ліцьвінаў-каталікоў{{Заўвага|Напрыклад, {{мова-ru|«…литвин Ивашко Иванов з женою с Роинкою да с сыном с Микулайком да с сестрою з девкою Агафьицею. А сказал, что он родом литвин, католицкие веры из города [[Нясьвіж|Несвижа]], мещанский сын, а жена де за ним литовка же тово ж города Несвижа»|скарочана}}&lt;ref&gt;Русско-белорусские связи: сборник документов : 1570—1667 гг. — Минск, 1963. С. 108.&lt;/ref&gt;}})&lt;ref name=&quot;Latysonak-2009-216&quot;&gt;[[Алег Латышонак|Латышонак А.]] Нацыянальнасць — Беларус. — Вільня: Інстытут беларусістыкі, 2009. С. 216.&lt;/ref&gt;. На падставе таго, што палонныя шляхцічы-ліцьвіны называлі сябе толькі «ліцьвінамі» (напрыклад, «''литвин Корнейко Круковский, уроженец [[Аршанскі павет|Оршанского повету]], шляхтич белоруские веры''»&lt;ref&gt;Акты Московского государства, изданные Императорской академией наук. Т. 1. — СПб., 1890. [https://books.google.by/books?id=APZZAAAAcAAJ&amp;pg=PA427&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%D0%B8%D0%B7%D1%8A+%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%81%D0%BA%D0%B0&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj59_vm-aj6AhVKDewKHbimAS0Q6AF6BAgDEAI#v=snippet&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A%20%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B9%20%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9&amp;f=false С. 347].&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Іншыя прыклады: «''[[Аршанскі павет|Аршанского повету]] &lt;…&gt; литвин шляхтич Семен Судовский''» (1614 год)&lt;ref&gt;Акты Московского государства, изданные Императорской академией наук. Т. 1. — СПб., 1890. [https://books.google.by/books?id=APZZAAAAcAAJ&amp;pg=PA427&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%D0%B8%D0%B7%D1%8A+%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%81%D0%BA%D0%B0&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj59_vm-aj6AhVKDewKHbimAS0Q6AF6BAgDEAI#v=snippet&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A%20%D1%88%D0%BB%D1%8F%D1%85%D1%82%D0%B8%D1%87%D1%8A%20%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9&amp;f=false С. 99].&lt;/ref&gt;, «''литвин Гришка Романов… Оршанского повету, шляхецкий сын''»&lt;ref&gt;Акты Московского государства, изданные Императорской академией наук. Т. 1. — СПб., 1890. С. 401.&lt;/ref&gt;, «''литвин Янька Бобровский… [[Полацкае ваяводзтва|Полоцкого повету]], шляхецкий сын''»&lt;ref&gt;Акты Московского государства, изданные Императорской академией наук. Т. 1. — СПб., 1890. [https://books.google.by/books?id=APZZAAAAcAAJ&amp;pg=PA427&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%D0%B8%D0%B7%D1%8A+%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%81%D0%BA%D0%B0&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj59_vm-aj6AhVKDewKHbimAS0Q6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A%20%D1%88%D0%BB%D1%8F%D1%85%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B9&amp;f=false С. 402].&lt;/ref&gt;, «''литвин Александр Лабыт… шляхтич [[Віцебскі павет|Витебского повету]]''»&lt;ref name=&quot;AMG-1890-433&quot;&gt;Акты Московского государства, изданные Императорской академией наук. Т. 1. — СПб., 1890. [https://books.google.by/books?id=APZZAAAAcAAJ&amp;pg=PA427&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%D0%B8%D0%B7%D1%8A+%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%81%D0%BA%D0%B0&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj59_vm-aj6AhVKDewKHbimAS0Q6AF6BAgDEAI#v=snippet&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A%20%D1%88%D0%BB%D1%8F%D1%85%D1%82%D0%B8%D1%87%D1%8A%20%D0%BB%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 433].&lt;/ref&gt;, «''литвин Петрушка Янов… шляхтич… Троицкого повету''», «''литвин Степанко Глинский… шляхтич… Оршанского повету''»&lt;ref&gt;Акты Московского государства, изданные Императорской академией наук. Т. 1. — СПб., 1890. С. 434.&lt;/ref&gt; (усе 1632 году)}}), гісторык [[Алег Латышонак]] прыйшоў да наступнай высновы: «''Сьвядомае ўжываньне назвы „беларусец“ непісьменнымі сялянамі і прадстаўнікамі гарадзкога плебсу ў сытуацыі, калі гэтае найменьне невядома шляхце, я лічу немагчымым. Выснова з гэтага можа быць толькі адна: слова „беларусец“ ува ўсіх выпадках уклалі ў вусны прышэльцаў маскоўскія чыноўнікі''»&lt;ref name=&quot;Latysonak-2009-217&quot;&gt;[[Алег Латышонак|Латышонак А.]] Нацыянальнасць — Беларус. — Вільня: Інстытут беларусістыкі, 2009. С. 217.&lt;/ref&gt;. Разам з тым, існуюць прынамсі тры выпадкі ўласнага азначэньня шляхцічаў як «беларусцаў» у маскоўскіх дакумэнтах{{Заўвага|«''Поляк… Ондрей Станислав в роспросе сказал, что он родом белорусец, шляхтич [[Полацкае ваяводзтва|Полоцкого повету]]… князь… Глинский''»&lt;ref&gt;Акты Московского государства, изданные Императорской академией наук. Т. 1. — СПб., 1890. [https://books.google.by/books?id=APZZAAAAcAAJ&amp;pg=PA428&amp;dq=%D0%9E%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B9+%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D1%8A+%D0%B2%D1%8A+%D1%80%D0%BE%D1%81%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%A3+%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D1%8A,+%D1%87%D1%82%D0%BE+%D0%BE%D0%BD%D1%8A+%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%BC%D1%8A+%D0%B1%D1%A3%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D0%B5%D1%86%D1%8A,+%D1%88%D0%BB%D1%8F%D1%85%D1%82%D0%B8%D1%87%D1%8A+%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%86%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%BE+%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D1%A3%D1%82%D1%83&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwia5aSphLP6AhWm7rsIHeNVBm0Q6AF6BAgDEAI#v=snippet&amp;q=%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%8A%20%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%BC%D1%8A%20%D0%B1%D1%A3%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D0%B5%D1%86%D1%8A%2C%20%D1%88%D0%BB%D1%8F%D1%85%D1%82%D0%B8%D1%87%D1%8A%20%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D1%A3%D1%82%D1%83%20%D0%B3%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9&amp;f=false С. 428].&lt;/ref&gt;, «''литвин Александр [Олехновский] в роспросе сказался родом белорусец, Полоцкого повету, шляхтич; отец его был шляхтич же, испомещен был под [[Вільня|Вильной]] в Ошмянском повете, и отец де его то имение свое продал, а в то место имение купил в Полоцком повете''»&lt;ref&gt;Акты Московского государства, изданные Императорской академией наук. Т. 1. — СПб., 1890. [https://books.google.by/books?id=APZZAAAAcAAJ&amp;pg=PA427&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%D0%B8%D0%B7%D1%8A+%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%81%D0%BA%D0%B0&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj59_vm-aj6AhVKDewKHbimAS0Q6AF6BAgDEAI#v=snippet&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A%20%D1%88%D0%BB%D1%8F%D1%85%D1%82%D0%B8%D1%87%D1%8A%20%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%BE&amp;f=false С. 432].&lt;/ref&gt;, (абодва 1632 год), «''…литвин — белорусец Степан Голынский &lt;…&gt; в роспросе сказал: [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|Мстиславского повету]], белорусец, шляхтич''» (1633 год)&lt;ref&gt;Акты Московского государства, изданные Императорской академией наук. Т. 1. — СПб., 1890. [https://books.google.by/books?id=jCMEAAAAYAAJ&amp;pg=PA442&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%22%D0%B8%D0%B7%D1%8A+%D0%BA%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%B8%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjjhLCu6ar6AhU6YPEDHe60B8IQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A%20%D0%BC%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%BE&amp;f=false С. 488].&lt;/ref&gt;}}.

[[Файл:Biełarusy. Беларусы (1803).jpg|значак|Беларус ({{мова-ru|«белороссиянин»|скарочана}}) і беларуска ({{мова-ru|«белороссиянка»|скарочана}}). З альбому, выдадзенага ў 1803 годзе для [[Аляксандар I Раманаў|Аляксандра I Раманава]], дзе зьмяшчаюцца малюнкі [[Палякі|палякаў]], [[Латышы|латышоў]] («ліфлянцаў» і «курляндцаў»), [[Украінцы|украінцаў]] («маларасіянаў») ды шматлікіх іншых народаў пад [[Расейская імпэрыя|расейскай уладай]], але няма ліцьвінаў{{Заўвага|Беларускі этноляг [[Юры Ўнуковіч]] зьвяртае ўвагу на тое, што расейскі навуковец [[Васіль Севяргін]], які ў 1802 годзе наведаў [[Шаўлі]], [[Кейданы]], [[Коўна]], [[Вільня|Вільню]], [[Горадня|Горадню]], [[Стоўпцы]], [[Менск]], [[Барысаў]], [[Крупкі]] і [[Ворша|Воршу]], хоць і разглядаў адпаведную тэрыторыю як «''Литву и Белоруссию''», аднак датычна мясцовага насельніцтва не ўжываў ані назвы «беларусы», ані «літоўцы» («ліцьвіны»)&lt;ref&gt;Унуковіч Ю. Этнічная ідэнтыфікацыя і катэгарызацыя беларусаў і літоўцаў у ХІХ ст. // Białorutenistyka Białostocka. T. 12 (2020). S. 377.&lt;/ref&gt;}}]]

Па [[анэксія|анэксіі]] земляў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] (1772, 1793, 1795 гады) улады [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], як адзначае гісторык [[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Уладзімер Арлоў]], спрыялі пашырэньню назвы [[беларусы]], бо гэтая назва больш адпавядала [[імпэрыялізм|імпэрскім інтарэсам]] і дазваляла трактаваць ліцьвінаў як разнавіднасьць [[расейцы|расейцаў («вялікарусаў»)]]. Разам з тым, гэтая назва замацавалася за ўсім насельніцтвам толькі на мяжы XIX і XX стагодзьдзяў&lt;ref name=&quot;Arlou-2012-161&quot;/&gt;.

[[Файл:Congress Poland and Lithuanian governorates - by Alexander Voschinin - 1851 AD.jpg|значак|Мапа № 6 атлясу «Географический атлас Российской империи» (1851 г.)&lt;ref&gt;Географический атлас Российской империи [Карты] / Сост. на основании Высочайше утвержденного наставления 24 декабря 1848 года Александром Вощининым. — Санкт-Петербург: 1851. — 17 с.&lt;/ref&gt;, дзе цэнтральная частка [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]] (на поўдзень ад [[Горадня|Горадні]] і [[Менск]]у) мае подпіс «літоўцы» ({{мова-ru|литовцы|скарочана}}), а паўночна-ўсходняя частка — «беларусы» ({{мова-ru|белорусы|скарочана}})]]

Выдадзенае ў 1787 годзе на загад маскоўскай гаспадыні [[Кацярына II|Кацярыны II]] «Пространное Землеописание Российского Государства» паведамляла, што ў [[Магілёўскае намесьніцтва|Магілёўскім]] і [[Полацкае намесьніцтва|Полацкім]] намесьніцтвах, «''апроч расейцаў, знаходзяцца &lt;…&gt; палякі, літва і жыды''»{{Заўвага|{{мова-ru|«кроме Россиян, находятся &lt;…&gt; Поляки, Литва и Жиды»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Пространное Землеописание Российского Государства. — СПб., 1787. С. 272, 276.&lt;/ref&gt;, прытым літва адносілася да славянскіх народаў&lt;ref&gt;Пространное Землеописание Российского Государства. — СПб., 1787. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=GFxiAAAAcAAJ&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0&amp;f=false С. 133].&lt;/ref&gt;, а аддрукаванае таго ж году «Краткое землеописание Российского Государства» паведамляла, што «''літва [насяляе] Полацкае і Магілеўскае [намесьніцтвы]''»&lt;ref&gt;Гакман И. Краткое землеописание Российского государства. — СПб., 1787. [https://books.google.by/books?id=RmtYAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=ru#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0&amp;f=false С. 46].&lt;/ref&gt;. У афіцыйным аглядзе Расейскай імпэрыі 1787 году (перавыдаваўся ў 1793 годзе) адзначалася, што Магілёўскае намесьніцтва складае частку «Беларусі» ({{мова-ru|«Бело-Руссии»|скарочана}}), а «''яго жыхары — гэта палякі і літва, якія спавядаюць рымска-каталіцкі, грэцкі і ўніяцкі законы; ёсьць тут таксама жыды''» ({{мова-ru|«жители оного суть поляки и литва, исповедующие римско-католицкий, греческий и униатский закон; здесь есть также жиды»|скарочана}})&lt;ref&gt;Плещеев С. И. Обозрение Российской империи в нынешнем ее новоустроенном состоянии. — СПб., 1787. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Wa5iAAAAcAAJ&amp;dq=%22%22%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D0%B8+%D0%B8+%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0%22+%D0%BF%D0%BB%D0%B5%D1%89%D0%B5%D0%B5%D0%B2&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0#v=snippet&amp;q=%22%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D0%B8%20%D0%B8%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0%22&amp;f=false С. 73].&lt;/ref&gt;. Такі ж склад насельніцтва пазначаўся для Полацкага намесьніцтва, якое называлася другой часткай «Беларусі»&lt;ref&gt;Плещеев С. И. Обозрение Российской империи в нынешнем ее новоустроенном состоянии. — СПб., 1787. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Wa5iAAAAcAAJ&amp;dq=%22%22%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D0%B8+%D0%B8+%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0%22+%D0%BF%D0%BB%D0%B5%D1%89%D0%B5%D0%B5%D0%B2&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0#v=snippet&amp;q=%22%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D0%B8%20%D0%B8%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0%22&amp;f=false С. 76].&lt;/ref&gt;. Геаграфічны слоўнік Расейскай дзяржавы 1788 году азначаў «літву» як «''народ, які насяляе Полацкае і Магілёўскае намесьніцтвы''»&lt;ref&gt;Максимович Л. Новый и полный географический словарь Российскаго государства, или, Лексикон. Ч. 3. — М., 1788. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=L3BpAAAAcAAJ&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0#v=onepage&amp;q=%D0%B4%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0&amp;f=false С. 22].&lt;/ref&gt;, а таксама зьмяшчаў артыкул «''Белоруссия, или Белая Россия''» з азначэньнем «''краіна, далучаная да Расеі &lt;…&gt; за панаваньнем Кацярыны II &lt;…&gt;, як то павет Дынабурскі, ваяводзтвы Амсьціслаўскае, Віцебскае, часткі паветаў Аршанскага і Рэчыцкага &lt;…&gt; цяпер жа ўся Беларусь падзяляецца на два намесьніцтвы: Полацкае і Магілёўскае''»&lt;ref&gt;Новый и полный географический словарь Российского государства. Ч. 1. — Москва, 1788. С. 123—125.&lt;/ref&gt;. Тым часам у выдадзеным да [[Першы падзел Рэчы Паспалітай|першага падзелу Рэчы Паспалітай]] (1772 год) пры Імпэратарскім Маскоўскім унівэрсытэце атлясе зазначалася, што «''Белая Расія &lt;…&gt; складаецца з [[Смаленская губэрня|Смаленскай губэрні]]''»&lt;ref&gt;Детской атлас: о Российской Империи с толкованием гербов и с родословием царствующему дому. Т. 4. — Москва, 1771. [https://books.google.by/books?id=rABhAAAAcAAJ&amp;pg=PA91&amp;dq=%D1%81%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%B1%D1%A3%D0%BB%D0%BE-%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%81%D1%96%D1%8F&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjw8b27hJj0AhXc8LsIHRRbA9sQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=%D1%81%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%B1%D1%A3%D0%BB%D0%BE-%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%81%D1%96%D1%8F&amp;f=false С. 91].&lt;/ref&gt;, а прафэсар Маскоўскага ўнівэрытэту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Харытон Чабатароў||ru|Чеботарёв, Харитон Андреевич}} у першым падручніку расейскай геаграфіі «Географическое методическое описание Российской империи…» (выйшаў з друку ў 1776 годзе) пісаў: «''З даўніх часоў прыналежныя да Расеі землі складаюць тры галоўныя яе часткі, гэта значыць: вялікую, малую і белую Расію. &lt;…&gt; Белая Расія, Rossia alba, ляжыць да Польскіх граніцаў паміж вялікай і малой Расіяй. Яна складаецца з аднаго Смаленскага княства &lt;…&gt; Смаленскае княства паводле цяперашняга падзелу называецца Смаленскай губэрняй''»&lt;ref&gt;Географическое методическое описание Российской империи… — Москва, 1776. С. 95, [https://books.google.by/books?id=pnVpAAAAcAAJ&amp;pg=PA104&amp;dq=%D1%81%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%B1%D1%A3%D0%BB%D0%BE-%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%81%D1%96%D1%8F&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjw8b27hJj0AhXc8LsIHRRbA9sQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=%D1%81%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%B1%D1%A3%D0%BB%D0%BE-%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%81%D1%96%D1%8F&amp;f=false 104].&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Далей жа, аднак, пры падрабязным апісаньні тагачаснага адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу Расейскай імпэрыі аўтар ужо адзначае, што Смаленская губэрня з наступнай Магілёўскай і большай часткай Пскоўскай губэрні «складае гэтак званую Белую Расію» ({{мова-ru|«составляет так называемую Белую Россию»|скарочана}})&lt;ref&gt;Географическое методическое описание Российской империи… — Москва, 1776. [https://books.google.by/books?id=pnVpAAAAcAAJ&amp;pg=PA104&amp;dq=%D1%81%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%B1%D1%A3%D0%BB%D0%BE-%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%81%D1%96%D1%8F&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjw8b27hJj0AhXc8LsIHRRbA9sQ6AF6BAgJEAI#v=snippet&amp;q=%D1%81%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%8A%20%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D0%BC%D1%83%D1%8E&amp;f=false С. 429].&lt;/ref&gt;}}. У 1815 годзе расейскі географ прафэсар Пецярбурскага пэдагагічнага інстытуту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Еўдакім Зяблоўскі||ru|Зябловский, Евдоким Филиппович}} пісаў у другім выданьні сваёй працы «Статистическое описание Российской Империи»: «''Палякі… жывуць у губэрнях Віцебскай, Магілёўскай, Віленскай, Гарадзенскай, Менскай… &lt;…&gt; Літва знаходзіцца ў Віленскай і Магілёўскай губэрні, і ва ўсіх месцах былога Герцагства Літоўскага''»{{Заўвага|{{мова-ru|Поляки… живут в Губерниях Витебской, Могилевской, Виленской, Гродненской, Минской… &lt;…&gt; Литва находится в Виленской и Могилевской Губерниях и во всех местах бывшего Герцогства Литовского|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Зябловский Е. Статистическое описание Российской Империи в нынешнем ее состоянии. — СПб., 1815 [https://books.google.by/books?id=FwRhAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5+%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5+%D0%A0%D0%BE%D1%81%D1%81%D1%96%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9+%D0%98%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%B8&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0&amp;f=false С. 123].&lt;/ref&gt;. Адным зь сьведчаньняў называньня ліцьвінамі («літоўскай нацыяй») беларусаў у Віленскай, Гарадзенскай і Менскай губэрнях ёсьць сьпісы ўраднікаў-[[Базыляны|базылянаў]] Віленскай уніяцкай мітрапаліцкай япархіі за 1815 год, у першым зь якіх тры чалавекі назваліся «ўраджэнцамі літоўскімі», 16 — прылічылі сябе да «літоўскай нацыі», два — да «польскай», адзін — да «беларускай», адзін — «ураджэнец валынскі» і адзін — «ураджэнец самагіцкі»; паводле другога сьпісу адзін чалавек назваўся «літоўскім ураджэнцам», тры — прылічылі сябе да «літоўскай нацыі», адзін — да «самагіцкай», адзін — да «курляндзкай», 20 — да «польскай»&lt;ref&gt;Описание документов архива западнорусских униатских митрополитов. Т. 2. — СПб., 1907. [https://books.google.by/books?id=ecEYAAAAYAAJ&amp;pg=PA697&amp;dq=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9+%D0%BD%D0%B0%D1%86%D1%96%D0%B8%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjp4deFxqj8AhVbiv0HHSa7CnIQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9%20%D0%BD%D0%B0%D1%86%D1%96%D0%B8%22&amp;f=false С. 694—714]&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Рассказы на белорусском наречии (1863).jpg|значак|[[Рассказы на белорусском наречии (1863)|«Рассказы на белорусском наречии»]], выдадзеныя ўладамі Расейскай імпэрыі ў 1863 г.]]

Пачатковую папулярнасьць у Расейскай імпэрыі меркаваньня пра этнічную блізкасьць ліцьвінаў (літоўцаў) і [[Русіны|русінаў (русаў)]] засьведчыла выдадзеная ў 1799 годзе пры [[Расейская акадэмія навук|Імпэратарскай акадэміі навук у Санкт-Пецярбургу]] кніга нямецкага навукоўца {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёган Гатліб Георгі|Ёгана Георгі|ru|Георги, Иоганн Готлиб}} «Описание всех в Российском государстве обитающих народов»: «''літоўцы — старажытнае племя русаў… гэты народ у пляне сваіх звычаяў, павер’яў, ладу жыцьця, адзеньня і нораваў мае падабенства часткова з палякамі і маларосамі, а часткова зь вядомымі плямёнамі старажытных русаў, што жывуць у Расеі''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Литовцы суть древнее племя Руссов… В прочем народ сей в рассуждении своих обычаев, поверьев, образа жизни, одеяния и нравов, имеет сходство частью с Поляками и Малороссиянами, а частью с известными, обитающими в России, племенами древних Руссов»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Георги И. Г. Описание всех обитающих в Российском государстве народов их житейских обрядов, обыкновений, одежд, жилищ, упражнений, забав, вероисповеданий и других достопамятностей. Ч. 4. — СПб., 1799. С. 385.&lt;/ref&gt;. У 1827 годзе расейскі навуковец {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн||ru|Кёппен, Пётр Иванович}} азначаў нашчадкаў [[крывічы|крывічоў]] як «літоўска-рускіх» ({{мова-ru|Литовско-Русских|скарочана}})&lt;ref name=&quot;Kiopen-1827-10&quot;&gt;Кёппен П. И. О происхождении, языке и литературе литовских народов. — СПб., 1827. С. 10.&lt;/ref&gt;, «ліцьвіна-русаў» ({{мова-ru|Литвино-Руссов|скарочана}}) і «беларусцаў» ({{мова-ru|Белорусцев|скарочана}})&lt;ref name=&quot;Kiopen-1827-11&quot;&gt;Кёппен П. И. О происхождении, языке и литературе литовских народов. — СПб., 1827. С. 11.&lt;/ref&gt;. Выдадзеная у 1843 годзе 2-я частка «Геаграфіі Расейскай імпэрыі» {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Паўлоўскі|Івана Паўлоўскага|ru|Павловский, Иван Яковлевич}} паведамляла, што «''ў Беларусі агулам жывуць літоўцы і рускія; у местах пераважна палякі і жыды''»{{Заўвага|{{мова-ru|«В Белоруссии вообще живут Литовцы и Русские; в городах преимущественно Поляки и Евреи»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Павловский И. Я. География Российской империи. Ч. 2. — Дерпт, 1843. С. 7.&lt;/ref&gt;. У 1849 годзе расейскі этнограф {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Сахараў||ru|Сахаров, Иван Петрович}} ужыў датычна беларусаў назву літоўца-русы ({{мова-ru|литовцо-руссы|скарочана}}){{Заўвага|Напрыклад, {{мова-ru|«Литовцо-руссы хоровод переименовали в корогод»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Сахаров И. П. Сказания русского народа. Т. 2. — СПб., 1849. С. [https://books.google.by/books?id=UvtJAAAAcAAJ&amp;pg=RA3-PA38&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D0%BE-%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D1%8B&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiS0srKqrnzAhUkS_EDHRXODUIQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D0%BE-%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D1%8B&amp;f=false 38], [https://books.google.by/books?id=oboNAAAAIAAJ&amp;pg=RA3-PA77&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D0%BE-%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D1%8B&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiS0srKqrnzAhUkS_EDHRXODUIQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D0%BE-%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D1%8B&amp;f=false 77].&lt;/ref&gt;. Напісаную каля 1857 году і выдадзеную ў 1867 годзе кнігу пра гісторыю [[Тураў]]скай япархіі народжаны на [[Пінскі павет|Піншчыне]] архімандрыт [[Найсьвяцейшы ўрадавы сынод|Урадавага сыноду Расейскай імпэрыі]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Анатолі (Станкевіч)||uk|Анатолій Станкевич}}&lt;ref&gt;Ільїн О. Єпископ Анатолій (Станкевич) та виникнення білоруської національної ідеї // Сіверянський літопис. № 1, 2013. С. 33—34.&lt;/ref&gt; пачынаў наступнымі словамі&lt;ref&gt;Воспоминание о древнем православии Западной Руси. — Москва, 1867. С. 1.&lt;/ref&gt;: «''Якім бедным ня быў бы выгляд цяперашняга [[Тураў|Турава]], але ўсё-ткі памяць пра Тураў, як калыску праваслаўя ў Літве, сьвятая для ўсякага руса-ліцьвіна''» ({{мова-ru|«Как ни беден вид теперешнего Турова, но все-таки память о Турове, как колыбели православия в Литве, священна для всякого руссо-литвина»|скарочана}}){{Заўвага|«Руса-ліцьвіны» ({{мова-ru|«руссо-литвины»|скарочана}}) таксама ўпамінаюцца ў іншым месцы кнігі&lt;ref&gt;Воспоминание о древнем православии Западной Руси. — Москва, 1867. С. 23.&lt;/ref&gt;}}.

[[Файл:Dictionary Nasovic Title Page .jpg|значак|[[Слоўнік Насовіча]] ({{мова-ru|«Словарь белорусского наречия»|скарочана}}). [[Санкт-Пецярбург]], 1870 г.]]

Выдадзеная ў 1839 годзе 3-я частка расейскай энцыкляпэдыі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Военный энциклопедический лексикон||ru|Военный энциклопедический лексикон}} у артыкуле пра Віленскую губэрню падавала наступную інфармацыю: «''Насельніцтва складаецца з прыродных літоўцаў, палякаў, жыдоў, расейцаў і малой колькасьці караімаў і татараў. Шляхта большай часткай літоўскага паходжаньня''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Народонаселение состоит из природных Литовцев, Поляков, Евреев, Русских и малого числа Караимов и Татар. Дворянство большей частью происхождения Литовского»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Военный энциклопедический лексикон. Ч. 3. — СПб., 1839. С. 324.&lt;/ref&gt;, тым часам у артыкуле пра [[Віцебская губэрня|Віцебскую губэрню]] гэтая ж крыніца замест літоўцаў сярод насельніцтва падавала беларусаў, а паходжаньне шляхты не адзначалася&lt;ref&gt;Военный энциклопедический лексикон. Ч. 9. — СПб., 1839. С. 384.&lt;/ref&gt;. Падобная сытуацыя назіралася і ў выдадзенай у 1845 годзе 9-й частцы, калі ў артыкуле пра [[Менская губэрня|Менскую губэрню]] зазначалася, што «''Насельніцтва складаецца з прыродных літоўцаў, палякаў, жыдоў і малой колькасьці татараў. Шляхта большай часткай літоўскага паходжаньня''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Народонаселение состоит из природных Литовцев, Поляков, Евреев и малого числа Татар. Дворянство большей частью происхождения Литовского»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Военный энциклопедический лексикон. Ч. 9. — СПб., 1845. [https://books.google.by/books?id=r_IIAAAAQAAJ&amp;pg=PA58&amp;hl=ru&amp;source=gbs_selected_pages&amp;cad=2#v=onepage&amp;q&amp;f=false С. 58].&lt;/ref&gt;, а ў артыкуле пра [[Магілёўская губэрня|Магілёўскую губэрню]] замест літоўцаў ужо падаваліся беларусы&lt;ref&gt;Военный энциклопедический лексикон. Ч. 9. — СПб., 1845. С. 108.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Разам з тым, у выдадзенай у 1840 годзе 4-й частцы адзначалася, што насельніцтва [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай губэрні]] «''пераважна складаецца з русінаў, беларускага племені, з выняткам паўночных паветаў, у якіх пануюць літоўцы. Шляхта амаль уся даўняга літоўскага і найноўшага польскага паходжаньня''»&lt;ref&gt;Военный энциклопедический лексикон. Ч. 4. — СПб., 1840. С. 108.&lt;/ref&gt;}}.

У 1846 годзе на прапанову Расейскай акадэміі навук даслаць зьвесткі пра наяўнасьць неславянскіх нацыянальных меншасьцяў, у тым ліку і летувісаў, ваўкавыскі земскі спраўнік паведаміў, што ў [[Ваўкавыскі павет (Гарадзенская губэрня)|Ваўкавыскім павеце]] [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай губэрні]] жыве 84 190 «''літоўцаў праваслаўнага і каталіцкага веравызнаньня''ў» (большасьць насельніцтва павету). Як падкрэсьлівае гісторык [[Аляксандар Краўцэвіч]], такім спосабам мясцовы ўраднік з тэрыторыі гістарычнай Літвы традыцыйна атаясаміў «літоўцаў» з тутэйшымі беларусамі&lt;ref&gt;Краўцэвіч А. Стварэнне Вялікага княства Літоўскага. — Беласток, 2008. С. 114.&lt;/ref&gt;. Паводле апублікаваных у 1861 годзе афіцыйных зьвестак губэрнскіх статыстычных камітэтаў, сабраных у канцы 1850-х гадоў з дапамогай мясцовага духавенства ўсіх канфэсіяў, у Ваўкавыскім павеце налічвалася ўжо толькі 37 481 «літоўцаў», з астатняга насельніцтва павету 23&amp;nbsp;816 чал. назвалі праваслаўнымі «вялікарасіянамі», 9032 чал. — каталікамі-«палякамі», 8578 чал. — «беларусамі», 2854 чал. — праваслаўнымі «[[яцьвягі|яцьвягамі]]», 15 чал. — «маларасіянамі»&lt;ref name=&quot;Zapiski-1861-153&quot;&gt;Записки Императорского русского географического общества. Кн. 3, 1861. С. 153.&lt;/ref&gt;. Тым часам у [[Гарадзенскі павет (Гарадзенская губэрня)|Гарадзенскім павеце]] налічылі 46&amp;nbsp;270 «літоўцаў», 16&amp;nbsp;426 «палякаў», 8171 «вялікарасіяніна» і 2074 «беларусы», прытым 29&amp;nbsp;856 «літоўцаў» спавядалі праваслаўе. Апроч таго, у [[Берасьцейскі павет (Гарадзенская губэрня)|Берасьцейскім павеце]] налічылі 13&amp;nbsp;322 праваслаўныя «літоўцы», у [[Пружанскі павет (Гарадзенская губэрня)|Пружанскім павеце]] — 22&amp;nbsp;103, у [[Слонімскі павет (Гарадзенская губэрня)|Слонімскім павеце]] — 53&amp;nbsp;808, а ў [[Кобрынскі павет (Гарадзенская губэрня)|Кобрынскім павеце]] — 22&amp;nbsp;725 праваслаўных «яцьвягаў»&lt;ref name=&quot;Zapiski-1861-153&quot;/&gt;. Тым часам большую частку насельніцтва Менскай губэрні ў гэтых сьпісах ужо азначылі як беларусаў, хоць у [[Слуцкі павет (Менская губэрня)|Слуцкім павеце]] яшчэ налічылі 20&amp;nbsp;721 «літоўцаў» (зь іх 9028 праваслаўных), у [[Барысаўскі павет|Барысаўскім павеце]] — 19&amp;nbsp;082, у [[Ігуменскі павет|Ігуменскім павеце]] — 14&amp;nbsp;919&lt;ref&gt;Записки Императорского русского географического общества. Кн. 3, 1861. С. 153.&lt;/ref&gt;. У Віленскай губэрні гэтыя ж сьпісы дэкляравалі 27&amp;nbsp;985 праваслаўных «літоўцаў» (пераважна ў [[Лідзкі павет (Віленская губэрня)|Лідзкім павеце]])&lt;ref&gt;Записки Императорского русского географического общества. Кн. 3, 1861. С. 150—151.&lt;/ref&gt;. У 1869 годзе расейскія ўлады апублікавалі статыстычныя зьвесткі пра этнічны склад падатнага насельніцтва, дзе ўжо і большасьць насельніцтва Гарадзенскай губэрні азначалася як беларусы («нацыянальнасьць» жыхароў гэтым разам вызначалі расейскія паліцыйныя прыставы, якія дасылалі зьвесткі беспасярэдне ў статыстычны камітэт)&lt;ref&gt;[[Сяргей Токць|Токць С.]] Беларуская вёска на мяжы эпох. Змены этнічнай самасвядомасці сялянства ва ўмовах распаду традыцыйнага аграрнага грамадства (па матэрыялах Гарадзеншчыны 19 — першай трэці 20 ст.). — {{Горадня (Гродна)}}: ГрДУ, 2003. С. 149—150.&lt;/ref&gt;. У 1886 годзе латыска-летувіскі этнограф {{Артыкул у іншым разьдзеле|Эдуард Вольтэр||be|Эдуард Аляксандравіч Вольтэр}}, які карыстаўся падтрымкай [[Расейскае геаграфічнае таварыства|Расейскага геаграфічнага таварыства]], даваў наступныя інструкцыі датычна збору статыстычных зьвестак у Віленскай губэрні&lt;ref&gt;Вольтер Э. Об изучении литовского языка и племени // Памятная книжка Виленской губернии на 1887 год. — Вильна, 1886. С. 133.&lt;/ref&gt;: «''Пры зьбіраньні статыстычных зьвестак часта зьмешваюцца паняцьці Ліцьвін, Літва ў гістарычна-геаграфічным значэньні зь Літвой этнаграфічнай. Ліцьвінам лічыцца мусіць той, хто ў хатнім побыце размаўляе па-літоўску{{Заўвага|name=&quot;pa-letuvisku&quot;}} &lt;…&gt; У цяперашні час зьвесткі, датычна прынятых у войска ў рубрыцы „паводле паходжаньня“, мусяць лічыцца сумнеўнымі ад таго, што вельмі шмат ліцьвінаў значыцца ў паветах — дзе іх цяпер, як тых, хто размаўляе па-літоўску, зусім няма; а наадварот, у тых паветах, дзе цяпер яшчэ гавораць па-літоўску, паводле статыстычных табліцаў прынятых літоўцаў у войска паказваецца параўнальна мала. У [[Вялейскі павет (Віленская губэрня)|Вялейскім]] і [[Дзісенскі павет (Віленская губэрня)|Дзісенскім]] паветах пра літоўцаў ня можа быць і гаворкі…»{{Заўвага|{{мова-ru|«При собирании статистических сведений часто смешиваются понятия Литвин, Литва в историко-географическом значении с литвою этнографической. Литвином считаться должен тот, кто в домашнем быту говорит по литовски &lt;…&gt; В настоящее время сведения, относительно принятых в войска по рубрике „по происхождению“, должны считаться сомнительными оттого, что очень много литвинов значится в уездах — где их теперь, как по литовски говорящих, вовсе нет; а наоборот, в тех уездах, где ныне еще говорят по литовски, по статистическим таблицам принятых литовцев в войска показано сравнительно мало. В Вилейском и Дисненском уездах о литовцах не может быть и речи…»|скарочана}}}}''.

[[Файл:Vysokaŭski zamak. Высокаўскі замак (N. Orda, 1877-83, 1901-14).jpg|значак|Выдадзеная ў Расейскай імпэрыі [[Летувіская мова|летувіскамоўная]] паштоўка з рэпрадукцыяй малюнка [[Высокае|Высокага]] [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай губэрні]] (аўтар малюнка — [[Напалеон Орда]]) і подпісам: {{мова-lt|Augštaičai, Gardino gubernijoje|скарочана}}. Падобныя летувіскія паштоўкі выйшлі з краявідамі [[:Файл:Navahradzki zamak, Fara. Наваградзкі замак, Фара (1909) (2).jpg|Наваградку]], [[:Файл:Kreŭski zamak. Крэўскі замак (1907) (2).jpg|Крэва]], [[:Файл:Lida. Ліда (N. Orda, 1877, 1901-14).jpg|Ліды]], [[:Файл:Gieranionski zamak. Геранёнскі замак (N. Orda, 1877, 1906).jpg|Геранёнаў]]]]

У 1863 годзе ўлады Расейскай імпэрыі вялікім накладам надрукавалі [[Рассказы на белорусском наречии (1863)|«Рассказы на белорусском наречии»]]&lt;ref&gt;[[Алег Латышонак|Латышонак А.]] [https://web.archive.org/web/20220326050408/http://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/lat902ec.html?OpenDocument Гутарка «царкоўнага старасты Янкі» з «Яськам гаспадаром з-пад Вільні»] // [[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]]. № 9 (2), 2004. С. 196—212.&lt;/ref&gt; (выдавалася за зборнік ананімных «народных» твораў) — кнігу да чытаньня ў [[Народная вучэльня|народных вучэльнях]], дзе гістарычным ліцьвінам навязваўся ідэалягічны штамп расейскага [[імпэрыялізм]]у дзеля абгрунтаваньня прынцыпаў [[Русіфікацыя Беларусі|іх русіфікацыі]] і асыміляцыі&lt;ref&gt;Хаўстовіч М. «Разсказы на белорусскомъ наречіи» ў кантэксце ананімнай літаратуры 60-х гг. XIX ст. // Веснік Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. № 1, 2001. С. 11.&lt;/ref&gt;: у першым творы «Кто булы наши найдавнійшіи диды и якая их була доля до уніи?» аўтар (відаць, [[Міхаіл Каяловіч]]&lt;ref name=&quot;Chaustovic-2001-9&quot;&gt;Хаўстовіч М. «Разсказы на белорусскомъ наречіи» ў кантэксце ананімнай літаратуры 60-х гг. XIX ст. // Веснік Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. № 1, 2001. С. 9.&lt;/ref&gt;) апавядае пра «літоўскую заваёву Беларусі», называючы «ліцьвінамі» летувісаў&lt;ref&gt;[[Сяргей Токць|Токць С.]] Абуджэнне заходнерусізму ў інтэграцыйным канструктывізме А. Бендзіна // [[Беларускі гістарычны агляд]]. Т. 13, сш. 2 (снежань 2006). С. 388—419.&lt;/ref&gt;, у другім творы праводзіцца думка, што «''нашы дзяды былі рускімі, але сталі над імі панаваць літоўцы (то бок [[Аўкштайты|літоўцы]] і жмудзіны{{Заўвага|„''Наши отцы и дзяды были Русскиe; тольки не завсегды над ими пановали свои родные Русские князя. Упярод над ими пановали Русские князи, потом стали пановаць над ими князя Литовцев т. е. князя, тых самых Литовцев и Жмудзинов, што живуць з нами''“}}) і палякі ды прымусілі прыняць унію, каб ператварыць нас у палякаў і католікаў''»&lt;ref name=&quot;Chaustovic-2001-9&quot;/&gt;. Выдадзены ў 1870 годзе Імпэратарскай акадэміяй навук у [[Санкт-Пецярбург]]у [[Слоўнік Насовіча|«Словарь белорусского наречия»]] [[Іван Насовіч|Івана Насовіча]] падае да беларускага слова «литвин» расейскі адпаведнік «литовец» і прыклад ужываньня «''литвин як лин''»{{Заўвага|Выдадзены ў 2011 годзе [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Нацыянальнай акадэміяй навук Беларусі]] «Слоўнік беларускіх народных параўнанняў» дае наступнае тлумачэньне выразу «''ліцьвін як лін''»: «''Пра характар колішняга беларуса — дужага, моцнага, выкрутлівага, якога голай рукой ня возьмеш''»&lt;ref&gt;Слоўнік беларускіх народных параўнанняў. — {{Менск (Мінск)}}: Беларуская навука, 2011. С. 241.&lt;/ref&gt;}}, сьледам падаецца слова «[[Ліцьвякі (неадназначнасьць)|литвяк]]», якому даецца расейскае тлумачэньне «тоже, что литвин» і прыклад ужываньня «''литвяки по нашему не говоруць''»&lt;ref&gt;Носович И. Словарь белорусского наречия. — СПб., 1870. С. 269.&lt;/ref&gt;. Тым часам у якасьці прыкладу да слова «[[Бацьвіньне|боцвинне]]» падаецца вытрымка зь вядомай беларускай народнай песьні: «''Кузьма и Дземьянъ два лицвины, принешли горшочекъ боцвиння''»&lt;ref name=&quot;Nasovic-1870-31&quot;/&gt;{{Заўвага|Як зазначаюць сучасныя дасьледнікі, сьвятых Кузьму і Дзям’яна беларусы здаўна лічылі сваімі апекунамі і дарадцамі: у беларускім фальклёры адлюстроўваецца вера ў тое, што Кузьма і Дзям’ян дапамагалі сялянам у іх галоўных клопатах — сенакосе, падрыхтоўцы да жніва, малацьбе. Сярод іншага, менавіта Кузьма і Дзям’ян дапамагаюць ліцьвіну паводле сюжэту ўкраінскай інтэрмэдыі XVIII стагодзьдьзя&lt;ref name=&quot;Kabrzyckaja-2007&quot;/&gt;}}. Гэты ж слоўнік да вядомай беларускай назвы расейцаў — [[маскаль]] — падае толькі адно расейскае значэньне «солдат»&lt;ref&gt;Носович И. Словарь белорусского наречия. — СПб., 1870. С. 290.&lt;/ref&gt;. На мэтанакіраванае зьнішчэньне расейскімі ўладамі ў народнай сьвядомасьці гістарычнага сэнсу «літоўскасьці» (г. зн. азначэньня сябе ліцьвінамі беларускамоўным сялянствам «[[Паўночна-Заходні край|Паўночна-Заходняга краю]]»), што беспасярэдне спрыяла [[летувізацыя|летувізацыі]], зьвяртае ўвагу амэрыканскі гісторык [[Тымаці Снайдэр]]&lt;ref&gt;[[Тымаці Снайдэр|Снайдэр Т.]] [https://web.archive.org/web/20220503112024/http://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/snaj1202ec.html?OpenDocument Спрэчкі за літоўска-беларускую Айчыну. Працяг] // [[Дзеяслоў]]. № 12, 2004.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Vilnia, Lidzkaja-Franciškanskaja. Вільня, Лідзкая-Францішканская (J. Bułhak, 1912).jpg|значак|Шыльда летувіскай школы ({{мова-lt|Lietuviška mokykla|скарочана}}, {{мова-ru|Литовское училище|скарочана}}) на Лідзкай вуліцы ў цэнтры [[Вільня|Вільні]], 1912 год. Тым часам хоць-якія беларускія школы ў Расейскай імпэрыі заставаліся пад забаронай]]

Як адзначае гісторык [[Павал Церашковіч]], па 1860-х гадох тэрмін «ліцьвіны» («літоўцы») у дачыненьні да беларусаў зьнікае з афіцыйных дакумэнтаў і статыстыкі Расейскай імпэрыі&lt;ref&gt;Терешкович П. В. Этническая история Беларуси XIX — начала XX в. — Минск, 2004. С. 79.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Выдадзеная ў 1869 годзе кніга «Последнее слово о польском вопросе в России», якая апісвала захады дзеля абмаскаленьня колішняга Вялікага Княства Літоўскага, вызначала ў «[[Паўночна-Заходні край|Заходнім краі]]» наступныя тры народнасьці: жмудзінаў, якіх прапаноўвалася ніяк не русіфікаваць і ўсяляк падтрымліваць («''калі яны пачнуць паважаць расейцаў, яны стануць цалкам адданымі нам і мы ўсё наступнае стагодзьдзе можам быць пэўнымі ў іх адданасьці''»); беларусаў, якія «''людзі чыста расейскія, але… стаяць на найніжэйшай ступені разьвіцьця, таму ў палітычных дачыненьнях абсалютна нікчэмныя; яны будуць рабіць тое, што прымусяць абставіны''»; трэцяя жа народнасьць у кнізе не называецца паводле імя, адзначаецца толькі, што яна насяляе Гарадзенскую, большую частку Віленскай і Менскай губэрняў і што, калі жмудзінаў і беларусаў можна прывязаць да Расеі, то гэтая трэцяя народнасьць ёсьць напраўду вельмі небясьпечнай праз сваю варожасьць да «[[Маскаль|маскалёў]]»&lt;ref&gt;Отечественныя записки. Т. 192. — СПб., 1870. С. [https://books.google.by/books?id=xFcFAAAAQAAJ&amp;pg=RA1-PA53&amp;dq=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D1%8B+%D0%B1%D1%A3%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D1%8B&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwju35v3ueL5AhVInf0HHYRfAW4Q6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D1%8B%20%D0%B1%D1%A3%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D1%8B&amp;f=false 53]—54.&lt;/ref&gt;}}. Разам з тым, яшчэ ў працы 1886 году (перавыдавалася ў 1890 годзе) пра здушэньне [[Паўстаньне 1830—1831 гадоў|вызвольнага паўстаньня 1830—1831 гадоў]] расейскі вайсковы гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Пузырэўскі||pl|Aleksandr Puzyriewski}}, які паходзіў зь віленскай шляхты, апісваў насельніцтва вылучанага ім паўночнага тэатру ваенных дзеяньняў ([[Беластоцкая вобласьць (Расейская імпэрыя)|Беластоцкая вобласьць]], [[Віленская губэрня]], часткі [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай]] і [[Менская губэрня|Менскай]] губэрняў з найважнейшымі местамі [[Вільня]]й, [[Горадня]]й, [[Коўна]]й, [[Беласток]]ам і [[Менск]]ам) як «''жамойць і літоўцы складаюць земляробчую клясу; гандаль і прамысловасьць у руках жыдоў, якія насяляюць месты і мястэчкі; польская шляхта — паноўная кляса''», а насельніцтва сярэдняга тэатру ваенных дзеяньняў ([[Палесьсе]] — паўднёвыя часткі Менскай і Гарадзенскай губэрняў, паўночная частка [[Валынская губэрня|Валынскай губэрні]] з найважнешымі местамі [[Берасьце]]м, [[Пінск]]ам, [[Мазыр]]ом і [[Бабруйск]]ам) — «''беларусы, літоўцы, палякі, жыды''»&lt;ref&gt;Пузыревский А. К. Польско-русская война 1831 г. — СПб., 1886. С. 21—22.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Litwa i Białoruś (J. Bazewicz, 1916).jpg|значак|Краіна «Літва і Беларусь» ({{мова-pl|«Litwa i Białoruś»|скарочана}}), асобная ад [[Жамойць|Жамойці]] (''Żmujdź''), 1916 г.]]

Такім парадкам, [[Русіфікацыя Беларусі|палітыка татальнай русіфікацыі колішняга Вялікага Княства Літоўскага]], якую праводзілі ўлады Расейскай імпэрыі, спрыяла паступоваму зьнікненьню з ужытку назвы «ліцьвіны» ў гістарычным сэнсе&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гістарычны шлях беларускай нацыі і дзяржавы|2к}} С. 5, 19.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 49—50.&lt;/ref&gt; і яе адначаснаму замацаваньню за суседнім балтыйскім народам ([[летувісы|летувісамі]])&lt;ref name=&quot;Kren-Koukiel-Marozava-2000-321&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Cordasco F. Dictionary of American immigration history. — Metuchen, 1990. [https://archive.org/details/dictionaryofamer00cord/page/96/mode/2up?q=licviny P. 96—97].&lt;/ref&gt;. Тым часам на ўсе землі ліцьвінаў пашырылася назва «[[Белая Русь]]», «Беларусь», якая раней ужывалася датычна ўсходняй часткі ВКЛ, дзе праваслаўных жыхароў называлі «[[Русіны (гістарычны этнонім)|русінамі]]». Хоць ліцьвіны-беларусы ў афіцыйным жыцьці Расейскай імпэрыі нібыта спынілі сваё існаваньне як асобны народ, але ў рэальнасьці яны працягвалі захоўваць свае нацыянальныя традыцыі, культуру і мову&lt;ref name=&quot;Bic-Harecki-Konan-2005-19&quot;&gt;{{Літаратура/Гістарычны шлях беларускай нацыі і дзяржавы|2к}} С. 19.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Pahonia. Пагоня (M. Bahdanovič, 30.11.1917).jpg|значак|Першая публікацыя верша «[[Пагоня (песьня)|Пагоня]]» [[Максім Багдановіч|М. Багдановіча]] ([[Вольная Беларусь (газэта)|Вольная Беларусь]], 30 лістапада 1917 г.)]]

У канцы XIX — пачатку XX ст. нацыянальная эліта гістарычных ліцьвінаў пры чынным удзеле выхадцаў з [[шляхта|шляхты]] колішняга [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] — простых нашчадкаў [[Літва старажытная|гістарычнай Літвы]]&lt;ref name=&quot;Katlarcuk-2003&quot;&gt;[[Андрэй Катлярчук|Катлярчук А.]] [https://web.archive.org/web/20241225230441/https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-2/katl203.html Чаму беларусы не апанавалі літоўскай спадчыны] // [[ARCHE Пачатак]]. № 2 (25), 2003.&lt;/ref&gt; (з шляхты паходзілі заснавальнікі [[Наша Ніва|Нашай Нівы]] браты [[Іван Луцкевіч|Іван]] і [[Антон Луцкевіч]]ы, заснавальнік [[Беларуская рэвалюцыйная партыя|першай беларускай партыі]] [[Вацлаў Іваноўскі]], адзін з заснавальнікаў [[Беларуская сацыялістычная грамада|Беларускай сацыялістычнай грамады]] паэт [[Карусь Каганец]], стваральнік беларускага тэатру [[Ігнат Буйніцкі]], клясыкі беларускай паэзіі [[Алаіза Пашкевіч]] і [[Янка Купала]], адзін з пачынальнікаў нацыянальнага адраджэньня [[Вацлаў Ластоўскі]], аўтар навукова вызначаных межаў [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]] гісторык і этнограф прафэсар [[Мітрафан Доўнар-Запольскі]] ды іншыя{{Заўвага|Як зазначае гісторык [[Сяргей Токць]], «''Менавіта выхадцы з шляхты колькасна пераважалі ў беларускім нацыянальным руху на пачатковай фазе яго разьвіцьця і стварылі тады большасьць тэкстаў, якія заклалі культурны канон нацыянальнай ідэі''»&lt;ref&gt;[[Сяргей Токць|Токць С.]] Шляхта Беларусі і беларускі нацыянальны рух у другой палове ХІХ — пачатку ХХ ст. // Rocznik Centrum Studiów Białoruskich. Гадавік Цэнтра Беларускіх Студыяў. Nr 2/№ 2 (2017). С. 134.&lt;/ref&gt;}}) — якая выступала за адраджэньне свайго народа і яго дзяржаўнасьці, абрала назвы «Беларусь» і «беларусы»{{Заўвага|Разам з тым, частка літоўскай шляхты (найперш буйныя землеўласьнікі — зямяне) не сьпяшалася і нават асьцерагалася прымаць назву «беларусы». Дачка [[Ежы Чапскі|Ежы Чапскага]], які ў 1917 годзе ўсё ж назваў сябе беларусам&lt;ref&gt;[[Сяргей Абламейка (гісторык)|Абламейка С.]] [https://www.svaboda.org/a/30169005.html У 1917 годзе нашчадак Рурыка і іншыя магнаты Меншчыны абвясьцілі сябе беларусамі], [[Радыё Свабода]], 19 верасьня 2019 г.&lt;/ref&gt;, графіня Марыя Чапская (1894—1981) у сваім эсэ «Florian Czarnyszewicz» (1965 год, Парыж) патлумачыла, якое стаўленьне было ў літоўскай шляхты да сялянаў і чаму зямяне не прымалі назвы «беларусы», прыводзячы вытрымкі з палемічных лістоў [[Флярыян Чарнышэвіч|Флярыяна Чарнышэвіча]], напісаных па-беларуску да [[Кастусь Акула|Кастуся Акулы]] і пазьней перасланых ёй копіяй: «''Важна тое, што спадар зьяўляецца сынам свайго краю. Я таксама ёсьць сын Вялікага Княства Літоўскага. Мой бацька і дзед, і дзед майго дзеда нарадзіліся і злажылі свае косьці ў гэтай зямлі; і суджу, што можна мне родны край кахаць і тужыць па ім, і думаць аб ім, і цешыцца, калі гаспадары чыняць штось мудрае і шляхетнае, і самоціцца, калі памнажаюць памылкі. &lt;…&gt; І не былі гэта караняжы, а сыны Вялікага Княства Літоўскага, многія ў доме ня мовілі па-польску, але назвы „бела-“ ці „чарнарусаў“ не прымалі, бо „рускі“ для іх азначаў тры чацьвертых [[Расейцы|маскаля]]. Называлі сябе палякамі, але чулі сваю своеасаблівасьць. І калі б тады якая мудрасьць, якісь аўтарытэт пагадзіўся і прывёў у жыцьцё найменьне „літоўца“ (у значэньні [[Адам Міцкевіч|міцкевічаўскім]]) альбо крывічаніна, ахвотна бы тое прынялі»&lt;ref&gt;Czapska M. Florian Czarnyszewicz // Ostatnie odwiedziny i inne szkice. — Warszawa, 2006. — S. 166—167.&lt;/ref&gt;}}. Палітык і грамадзкі дзяяч [[Зянон Пазьняк]] дае наступныя тлумачэньні, чаму дзеячы нацыянальна-вызвольнага руху мелі выступіць пад назвай «Беларусь»&lt;ref&gt;[[Зянон Пазьняк|Пазьняк З.]] [http://www.bielarus.net/archives/2016/12/30/4684 Беларусь-Літва] // [[Беларуская Салідарнасьць]], 27 сьнежня 2016 г.&lt;/ref&gt;:
{{Пачатак цытаты}}
І нарэшце, чаму нацыянальныя дзеячы ўмоўнай «Літвы», разумеючы гісторыю, ня выступілі пад аб’яднаўчым тэрмінам «Літва», але пад назвай «Беларусь»? Адказ на паверхні: таму што аб’яднаўчым тэрмінам у гэтай сытуацыі магла быць толькі Беларусь. Гэта ўжо была навуковая і палітычная рэальнасьць. Нашыя нацыянальныя дзеячы таго часу — гэта былі мудрыя людзі, якія грунтаваліся на аб’яднаўчай нацыянальнай ідэі, умелі стратэгічна думаць і глядзець наперад, абапіраліся на навуку і на рэчаіснасьць. Сытуацыя была такой, што калі б яны кансэрватыўна ці рамантычна выступілі пад назовам «Літва», то ўсходнюю Беларусь мы маглі б страціць назаўсёды. Царская Расея скарыстала б канфэсійны падзел і тэрміналёгію ў сваіх інтарэсах з усёй магутнасьцю імпэрскай прапаганды, бюракратычнага апарату і царквы. Вось тады зьявілася б у Расеі рэальная Белая Русь, якую б яшчэ і натравілі супраць «католической литовской ереси» ды «сэпаратызму». Бальшавікі давяршылі б гэты падзел ужо ў сьведамасьці. А сьведамасны падзел, як вядома, нашмат горшы і разбуральны, чым падзел тэрытарыяльны. Стаўка на назву «Літва» была б у тых умовах ужо сэпаратысцкай і тупіковай. У лепшым выпадку — маргінальнай. Нацыянальныя дзеячы-адраджэнцы абазначылі і ўключылі ў нацыянальны рух усю літоўскую тэрыторыю Вялікага Княства Літоўскага (умоўную Літву і Беларусь) пад агульнай назвай Беларусь. У выніку расейская прапаганда не змагла фармальна ўклініцца ды падзяліць адзіную ідэю (хоць увесь час імкнулася). Расея ў такіх абставінах вымушана была агулам непрызнаваць і змагацца зь беларускім нацыянальным рухам. Расейцам у ідэйным пляне фармальна нічога не дасталося. &lt;…&gt;
[[Беларусы|Беларуская нацыя]] адбылася ў пачатку ХХ стагодзьдзя. Вяршыняй гэтага працэсу было стварэньне [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]], прытым дакладна ў дзяржаўна-этнічных межах [[Літва старажытная|гістарычнай Літвы]].
{{Канец цытаты}}

[[Файл:BNR (Ruthienie Blanche) Map 1918.jpg|значак|Межы [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі (БНР)]], абвешчаныя 25 сакавіка 1918 г. паводле [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнага крытэру]] — на падставе працаў гісторыка і этнографа [[Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафана Доўнар-Запольскага]]]]

Разам з тым, усе дзеячы беларускага нацыянальна-вызвольнага руху (ад [[Францішак Багушэвіч|Францішка Багушэвіча]] да [[Янка Купала|Янкі Купалы]]) бесьперапынна падкрэсьлівалі повязь Беларускай дзяржаўнасьці зь Вялікім Княства Літоўскім, а ўсе беларускія гісторыкі (ад [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлава Ластоўскага]] да [[Усевалад Ігнатоўскі|Ўсевалада Ігнатоўскага]]) называлі ВКЛ «Беларуска-Літоўскім гаспадарствам». Гэтая ж пазыцыя знайшла адлюстраваньне ў [[Другая Ўстаўная грамата|Другой Устаўной грамаце]] Беларускай Народнай Рэспублікі ад 9 сакавіка 1918 году («''Пасьля трох з паловаю вякоў няволі зноў на ўвесь сьвет кажа беларускі народ аб тым, што ён жыве і будзе жыць''»), а гербу [[Пагоня|Пагоні]] («''старадаўняй Літоўскай Пагоні''»), які стаў дзяржаўным сымбалем БНР, прысьвяціў [[Пагоня (песьня)|свой верш]] клясык беларускай літаратуры [[Максім Багдановіч]]. У 1918 годзе сябра камісіі БНР у арганізацыі Беларускага ўнівэрсытэту прафэсар [[Мітрафан Доўнар-Запольскі]] падкрэсьліваў у газэце [[Вольная Беларусь (газэта)|Вольная Беларусь]]: «''Цяпер ідзе дзяржаўнае будаваньне. Натуральна, паўстае думка пра тэрміналёгію дзяржаўных установаў, т.ё. ці пакідаць нам цяперашнія, чужыя нам найменьні ўстановаў, ці мы павінны вярнуцца да найменьняў нашага дзяржаўнага права, — да родных, часам забытых ужо намі, тэрмінаў. &lt;…&gt; — будзем аднаўляць наш праўны язык зь [[Статуты Вялікага Княства Літоўскага|Літоўскага Статуту]], каторы ўжываўся, як закон, да 1830 г. А тэрміналёгія Статуту стварылася ў часы [[Вялікае Княства Літоўскае|нашай дзяржаўнай (панствовай) незалежнасьці]]''»&lt;ref&gt;Доўнар-Запольскі М. К пытаньню аб найменьні дзяржаўных установаў // Вольная Беларусь. № 19, 1918. С. 2—3.&lt;/ref&gt;.

Яшчэ ўлетку 1916 году [[Беларускі народны камітэт]] на чале з Антонам Луцкевічам падтрымаў і пашырыў ідэю [[Канфэдэрацыя Вялікага Княства Літоўскага|канфэдэрацыі Вялікага Княства Літоўскага]] да канцэпцыі «Злучаных Штатаў» ад [[Балтыйскае мора|Балтыйскага]] да [[Чорнае мора|Чорнага]] мораў, якія плянавалася ўтварыць зь незалежных [[Беларусь|Беларусі]], [[Летува|Летувы]], [[Латвія|Латвіі]] і [[Украіна|Ўкраіны]]. Падобны зьвяз тлумачыўся найперш эканамічнымі прычынамі — атрыманьнем выйсьця да мора і патрэбамі нацыянальнай абароны. У 1917 годзе беларускія арганізацыі працягвалі выступаць за ўтварэньне Беларуска-Летувіскай дзяржавы (падтрымана ў верасьні 1917 году [[Беларускі нацыянальны камітэт (Менск)|Беларускім нацыянальным камітэтам]] у [[Менск]]у), прытым рабілі гэта, нягледзячы на пазыцыю [[Летувіская Тарыба|Летувіскай Тарыбы]], якая заявіла прэтэнзіі на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічныя тэрыторыі беларусаў]]. Пры канцы студзеня 1918 году ў Вільні прайшла [[Беларуская канфэрэнцыя (1918)|Беларуская канфэрэнцыя]], якая прыняла рэзалюцыю аб імкненьні стварыць незалежную дэмакратычную дзяржаву зь дзьвюх асноўных нацыянальных тэрыторыяў — беларускай і летувіскай. Па абвяшчэньні ў лютым 1918 году незалежнасьці Летувы ў хаўрусе зь [[Нямецкая імпэрыя|Нямецкай імпэрыяй]] (у ліпені 1918 году прапанову ад Тарыбы стаць [[Летува (каралеўства, 1918)|каралём Летувы]] пад імём «Міндаўгаса II» прыняў нямецкі прынц і вайсковец [[Вільгельм Карл фон Урах]]) ідэя канфэдэрацыі не ўздымалася&lt;ref&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 351—352.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Jazep Losik. Язэп Лёсік (1910-19).jpg|значак|[[Язэп Лёсік]]]]

Кіраўніцтва Беларускай Народнай Рэспублікі ад пачатку няраз сутыкалася з прэтэнзіямі Летувы на велізарную частку [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]]. У адказ на заявы ўрада БНР, што Вільня — адвечная сталіца Беларусі, яе палітычны і духоўны цэнтар, летувісы запатрабавалі Гарадзенскую і Віленскую губэрні, большыя за тэрыторыю ўсёй Летувы. Тады ж зьявіліся безапэляцыйныя сьцьверджаньні, што значная частка беларусаў — гэта зьбеларушчаныя летувісы&lt;ref&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 362—363.&lt;/ref&gt;. Падобныя заявы тлумачыліся прысваеньнем гістарычнай і культурнай спадчыны Вялікага Княства Літоўскага з боку летувіскага нацыянальнага руху, які праз больш спрыяльныя ўмовы пачаўся значна раней за беларускі. Амэрыканскі гісторык [[Тымаці Снайдэр]] таксама зьвярнуў увагу на тое, што першае пакаленьне інтэлігентаў-летувісаў складалі ня шляхцічы былога Вялікага Княства Літоўскага (якім само паходжаньне і кодэкс гонару не дазваляў займацца фальшаваньнем), а ксяндзы і настаўнікі — дзеці заможных сялянаў з расейскай адукацыяй&lt;ref&gt;{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 31—32, 46.&lt;/ref&gt;, якім было вельмі лёгка замоўчваць і ігнараваць гістарычныя факты&lt;ref&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 348—349.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Katlarcuk-2003&quot;/&gt;. У ліпені 1920 году адбылося падпісаньне савецка-летувіскай [[Маскоўская дамова (1920)|Маскоўскай дамовы]], згодна зь якой Летува атрымала значную частку гістарычных і этнаграфічных земляў беларусаў, што выклікала пратэст з боку кіраўніцтва БНР і прывяло да ўтварэньня [[Сярэдняя Літва|Сярэдняй Літвы]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 363—365.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Tamaš Hryb. Тамаш Грыб (1925).jpg|значак|[[Тамаш Грыб]]]]

Ужо ў 1921 годзе адзін з ініцыятараў абвяшчэньня Беларускай Народнай Рэспублікі былы старшыня [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі|Рады БНР]] [[Язэп Лёсік]] апублікаваў у афіцыйным культурна-адукацыйным часопісе [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]] артыкул «Літва — Беларусь (Гістарычныя выведы)»&lt;ref&gt;Лёсік Я. Літва-Беларусь: гістарычныя выведы // Школа и культра Советской Белоруссии. — 1921. №2. — С. 12—22.&lt;/ref&gt;, у якім зазначыў: «''Беларусь у пазьнейшыя часы дзяржаўнай незалежнасьці насіла найменьне Вялікага Княства Літоўскага, Рускага, Жмудзкага й інш., або карацей — Вялікае Княства Літоўскае. &lt;…&gt; Сталася так, што пад Літвою разумеюць землі, заселеныя жмудзінамі, або даўнейшую Жамойць. &lt;…&gt; А што важней за ўсё, дык гэта тое, што Літва й Жмудзь — дзьве рэчы зусім розныя, і, апіраючыся на летапісныя весткі, ні ў якім разе ня можна зваць цяперашніх жмудзінаў літоўцамі. &lt;…&gt; Мала гэтага, цяперашнія літоўцы (жмудзіны) упэўнілі нават усю Эўропу, што гэты іх маленькі жмудзкі народ абладаў колісь магутнай і слаўнай Літоўска-Рускай дзяржавай. &lt;…&gt; Расійскія і польскія гісторыкі, дзякуючы сваім імпэрыялістычным тэндэнцыям, ня вытлумачылі сабе значэньне слова Літва і вераць створанай ілюзіі, што ўвесь гістарычны скарб б. В. К. Літоўска-Рускага (Беларускага) належыць цяперашнім жмудзінам. Але правільнае асьвятленьне гістарычных фактаў сьведчыць нам пра тое, што Літва — гэта было славянскае племя, увайшоўшае ў склад цяперашняга беларускага народа. Літва, Лютва, Люцічы — іменьні славянскага племя &lt;…&gt; і калі нашы продкі — беларусіны ў прошлых сталецьцях звалі сябе літвінамі, то яны ведалі, што казалі''». Неўзабаве, аднак, [[Беларусізацыя|беларусізацыю]] ў БССР спыніў [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|сталінскі тэрор]], які цалкам зьнішчыў беларускую гістарычную школу (Язэпа Лёсіка арыштавалі ўжо ў 1930 годзе — увогуле жа, савецкія ўлады фізычна або духоўна зьнішчылі 32 менскія гісторыкі, а іх працы выдалілі з навуковых бібліятэк)&lt;ref name=&quot;Katlarcuk-2009&quot;&gt;[[Андрэй Катлярчук|Катлярчук А.]] [https://web.archive.org/web/20091202093523/http://arche.by/by/19/30/1220/ Прадмова да «літоўскага» нумару] // [[ARCHE Пачатак]]. № 9, 2009.&lt;/ref&gt;.

Далучаная да [[СССР]] пазьней Летува пазьбегла татальнага зьнішчэньня гуманітарных кадраў і здолела ў 1945—1991 гадох працягваць традыцыі навуковай школы пэрыяду незалежнасьці. У адрозьненьне ад БССР і [[УССР]], савецкае кіраўніцтва дазволіла Летуве, як і Латвіі з Эстоніяй, мець унівэрсытэт на мове тытульнай нацыі. Гэты летувіскамоўны Віленскі ўнівэрсытэт хутка стаў «раем для балтыйскіх дасьледаваньняў»&lt;ref name=&quot;Kascian-2009&quot;&gt;[[Кірыл Касьцян|Касьцян К.]], Васілевіч Г. Спадчына ВКЛ вачыма беларускіх і летувіскіх гісторыкаў: поле для роўных магчымасьцяў? // [[ARCHE Пачатак]]. № 11—12 (86—87), 2009. С. 292—303.&lt;/ref&gt;. Тым часам БССР была адзінай рэспублікай эўрапейскай часткі СССР, якая ня мела гістарычнага часопісу. Згодна з партыйнымі дырэктывамі, адлік сапраўднай гісторыі Беларусі вёўся з 1917 году, а беларускі этнас разглядаўся як негістарычны, які ня меў уласнай эліты, высокай культуры і мастацтва&lt;ref name=&quot;Katlarcuk-2009&quot;/&gt;. Адначасна савецкія ўлады фактычна дазволілі летувісам праводзіць палітыку дэнацыяналізацыі і [[Летувізацыя|летувізацыі]] далучаных [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|беларускіх земляў]] гістарычных [[Віленскае ваяводзтва|Віленшчыны]] і [[Троцкае ваяводзтва|Троччыны]]&lt;ref name=&quot;Kascian-2009&quot;/&gt;.

[[Файл:Пікет каля Дому ўраду (Менск, 1991 г.).jpg|значак|Пікет у [[Менск]]у з плякатам [[лацінка]]й: «''Вярнуць народу яго спрадвечныя сымбалі: герб [[Пагоня]] й [[бел-чырвона-белы сьцяг]], а таксама назоў Бацькаўшчыны — [[Вялікае Княства Літоўскае|Літва]], сталіцы — Менск!''» (19.09.1991 г.)]]

Дасьледаваньні гісторыі Літвы і ліцьвінаў працягнулі беларускія навукоўцы па-за межамі СССР. Яшчэ ў 1934 годзе загаднік беларускага замежнага архіва ў [[Прага|Празе]], былы [[Міністры ўнутраных справаў БНР|міністар унутраных справаў БНР]] [[Тамаш Грыб]] у сваім артыкуле «[[wikisource:be:На два франты|На два франты (Галоўныя засады вызвольнай праграмы беларускага народу)]]» падкрэсьліваў: «''Хай нас ня блытаюць розныя найменьні дзяржавы, утворанай на рубяжы XIII—XIV стагодзьдзяў на вагромністым абшары Ўсходняе Эўропы, найменьні, якія ўжываюцца ў сучаснай гістарычнай літаратуры — Літва, Русь, Западная Русь, Літоўская Русь, Вялікае Князьства Літоўскае, Вялікае Князьства Літоўска-Рускае, Вялікае Князьства Літоўска-Беларускае, Вялікае Князьства Беларуска-Літоўскае, а таксама: Западная Русь пад уладаю Літвы, Беларусь пад Літоўскім панаваньнем ды інш. Усё гэта ёсьць выплад надзіву годнага непаразуменьня і зблытаніны паняцьцяў. Трымаймося фактаў гістарычнае рэчаістасьці: мова і культура беларускага народу былі пануючымі ў гэнай дзяржаве. Вось жа: гэта была беларуская дзяржава! &lt;…&gt; Трэ мець на ўвазе пры гэтым і адрознасьць паміж Ліцьвінамі (старадаўнымі Люцічамі, Велетамі або Волатамі) і Жмудзінамі. Асабліва сяньня трэ мець на ўвазе гэну адрознасьць, калі Жмудзіны, прыняўшы старадаўнае найменьне Літва, імкнуцца прыўласьніць і гістарычны зьмест гэтага слова — гістарычную мінуўшчыну беларускага народу''»&lt;ref&gt;[[Тамаш Грыб|Грыб Тамаш]]. На два франты // [[Спадчына (часопіс)|Спадчына]]. № 4, 1995. С. 80—120.&lt;/ref&gt;. Тым часам яшчэ ў 1939 годзе [[Ян Станкевіч]], які з 1927 году выкладаў у [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскім унівэрсытэце]], зазначыў: «''Трэба зацеміць, што з гледзішча нацыянальнага Беларусы ў гэтую пару звалі сябе Ліцьвінамі, гэтак-жа нас звалі ўсе нашыя суседзі, але з гледзішча рэлігійнага Беларусы ўсходняга абраду заўсёды зваліся Русінамі''»&lt;ref&gt;[[Ян Станкевіч|Станкевіч Я.]] Гісторыя Беларускага языка. — Вільня, 1939. C. 6.&lt;/ref&gt;. Адным зь першых дасьледнікаў, хто спрабаваў высьветліць, як назва «Літва» перамясьцілася на тэрыторыю суседняй дзяржавы і як славяне-ліцьвіны сталі беларусамі, быў [[Вацлаў Пануцэвіч]] (1911—1991), які выдаваў навуковы часопіс «[[Літва (часопіс)|Litva]]», а таксама апублікаваў некалькі манаграфічных публікацыяў, зь якіх асаблівую навуковую вартасьць маюць кнігі «Літва і Жмудзь» (Чыкага, 1953—1954 год) і «З гісторыі Беларусі або Крывіччыны-Літвы» (Чыкага, 1965 год). Гісторык мовы [[Алесь Жлутка]] адзначае засяроджанасьць В. Пануцэвіча на гістарычных крыніцах і яго грунтоўную філялягічную падрыхтоўку&lt;ref name=&quot;Zlutka-1998&quot;/&gt;. Погляды В. Пануцэвіча падтрымаў і разьвіў гісторык [[Павал Урбан]] (1924—2011), які адзначыў разьмежаваньне ліцьвінаў і жамойтаў і што Жамойць была адасобленай ад Літвы моўна і этнічна. У рамках гэтай праграмы знаходзіцца сьцьверджаньне гісторыка, што «''ад 1579 году ў выданьнях, што таксама выходзяць у Кёнігсбэргу, жмудзкая мова пачынае звацца літоўскай''» («У сьвятле гістарычных фактаў», 1972 год). Ужо ў найноўшы пэрыяд у Беларусі выйшла чарговая праца П. Урбана «Да пытаньня этнічнай прыналежнасьці старажытных ліцьвіноў» (1994 год), у якой аўтар сфармуляваў наступную тэзу: «''[[Аўкштота]] была асобнай зямлёй і ніколі не атаясамлівалася з уласна Літвой''». Пашыраны варыянт (у першую чаргу праз улучэньне дадаткаў) гэтай кнігі пад назвай «Старажытныя ліцьвіны» апублікавалі празь сем гадоў&lt;ref name=&quot;Dziarnovic-2012&quot;&gt;[[Алег Дзярновіч|Дзярновіч А.]] [https://web.archive.org/web/20220921214302/http://pawet.net/library/history/bel_history/dziarnovich/52c/%D0%9F%D0%BE%D1%88%D1%83%D0%BA%D1%96_%D0%90%D0%B9%D1%87%D1%8B%D0%BD%D1%8B%3A_%27%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%B2%D0%B0%27_%D1%96_%27%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%8C%27_%D1%83_%D1%81%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B9_%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%8F%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D1%96%D1%96.html Пошукі Айчыны: «Літва» і «Русь» у сучаснай беларускай гістарыяграфіі] // Палітычная сфера. № 18—19 (1—2), 2012. С. 30—53.&lt;/ref&gt;. Тым часам у паваеннай Беларусі да падобных высноваў у сваіх дасьледаваньнях, якія праводзіліся па-за афіцыйнай савецкай гістарыяграфіяй, прыйшоў [[Мікола Ермаловіч]] (1921—2000), які завяршыў у 1968 годзе працу над кнігай «Па сьлядах аднаго міта». Гэтая кніга доўгі час пашыралася пад закансьпіраванай назвай «Сто старонак» і ўпершыню легальна выйшла з друку толькі ў 1989 годзе. З пачаткам працэсу дэмакратызацыі ў СССР ужо ў другой палове 1980-х гадоў канцэпцыя М. Ермаловіча атрымала інстытуцыянальнае, фармальнае акадэмічнае завяршэньне і пашырылася ў літаратуры&lt;ref name=&quot;Dziarnovic-2012&quot;/&gt;.

[[Файл:Coat of arms of Belarus (1991–1995).svg|значак|[[Пагоня|Дзяржаўны герб Беларусі Пагоня]]]]

Па [[Дэклярацыя аб дзяржаўным сувэрэнітэце Беларусі|аднаўленьні незалежнасьці Беларусі]] [[Нацыянальная сымболіка|нацыянальны герб]] беларусаў і дзяржаўны герб Вялікага Княства Літоўскага [[Пагоня]] зноў стаў афіцыйным сымбалем Беларускай дзяржавы, на афіцыйным узроўні ўздымалася пытаньне дзяржаўнай заступнасьці зь Вялікім Княстве Літоўскім (сярод іншага, ВКЛ мелася згадвацца як крыніца Беларускай дзяржаўнасьці ў тэксьце [[Канстытуцыя Беларусі|Канстытуцыі Беларусі]]&lt;ref&gt;[[Сяргей Навумчык|Навумчык С.]] [https://www.svaboda.org/a/30488810.html У праекце Канстытуцыі 1994 прыгадваліся ВКЛ і БНР], [[Радыё Свабода]], 15 сакавіка 2020 г.&lt;/ref&gt;). У гэты ж час пачаліся супольныя кантакты беларускіх і летувіскіх гісторыкаў, а ў 1993 годзе ў вёсцы [[Гервяты|Гервятах]] адбыўся першы круглы стол беларускіх і летувіскіх навукоўцаў, прысьвечаны спадчыне Вялікага Княства Літоўскага. Аднак па абраньні на пасаду прэзыдэнта Беларусі [[Аляксандар Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]], які неўзабаве ўсталяваў [[Русіфікацыя Беларусі#Рэжым Лукашэнкі|прарасейскі]] [[Рэжым Лукашэнкі|аўтарытарны рэжым]] і гісторыкі-[[Прапаганда ў Беларусі|прапагандысты]] якога ([[Якаў Трашчанок]], [[Вадзім Гігін]], [[Ігар Марзалюк]] ды іншыя) адзначыліся фактычным зваротам да расейска-савецкага погляду на гістарычных ліцьвінаў, падобныя абмеркаваньні спыніліся, тым часам адбылася рэактывацыя двухбаковых (найперш эканамічных) міждзяржаўных дачыненьняў&lt;ref name=&quot;Kascian-2009&quot;/&gt;.

== Сучаснасьць ==
{{Асноўны артыкул|Ліцьвінства}}

=== Ужываньне ===
У частковым ужытку найменьне «ліцьвін» працягвае існаваць як саманазва вясковага жыхарства і ў цяперашні час&lt;ref name=&quot;Arlou-2012-157&quot;/&gt;{{Заўвага|Напрыклад, з слоўніка «Мікратапаніміка Івацэвіччыны» (2018 год) краязнаўцы [[Алесь Зайка|Алеся Зайкі]]: «''бо мы ж ліцьвіны''»&lt;ref&gt;Зайка А. Мікратапаніміка Івацэвіччыны. — {{Менск (Мінск)}}, 2018. С. 148.&lt;/ref&gt;}}. У 1990 годзе часопіс «Савецкая этнаграфія» падаваў зьвесткі:
{{Пачатак цытаты}}
«Як мікраэтнонім, найменьне „ліцьвіны“ існавала і працягвае існаваць сярод некаторых мясцовых групаў [[беларусы|беларускага]] і асыміляванага [[балты]]йскага жыхарства заходніх раёнаў [[Беларусь|Беларусі]] і Ўсходняй [[Летува|Летувы]]»&lt;ref&gt;Чаквин И. В., Терешкович П. В. Из истории становления национального самосознания белорусов (XIV — начало XX вв.) // Советская этнография. № 6, 1990.&lt;/ref&gt;.
{{Канец цытаты}}

У працы 1985 году, у якой адлюстроўваюцца рэаліі 1980-х гадоў, [[Ігар Чаквін]] пісаў:
{{Пачатак цытаты}}
«У гісторыка-этнаграфічнай вобласьці [[Беларусь|беларуска]]-[[Украіна|ўкраінскага]] [[Палесьсе|Палесься]] арэал распаўсюджваньня назвы ''[[палешукі]]'' не складае суцэльнага масіву. Асноўнай этнанімічнай формай, якая часьцей за ўсё чаргуецца на Палесьсі з назвай ''палешукі'' зьяўляецца этнікон '''ліцьвіны'''. Паводле зьвестак Л. Асоўскага (на 30-я гады ХХ ст.) назва ''ліцьвіны'' была лякалізавана ў Заходнім Палесьсі ў вярхоўях [[Ясельда|Ясельды]] і ў раёне [[Ружаны|Ружан]], [[Косаў|Косава]], [[Івацэвічы|Івацэвіч]]. З гэтай вобласьці, мяркуючы па прыведзенай ім карце, арэал назвы ''ліцьвіны'' распаўсюджваўся на поўдзень да [[Лунінец|Лунінца]]. На [[Прыпяць|Прыпяцкім]] правабярэжжы гэты арэал ішоў ад [[Давыд-Гарадок|Давыд-Гарадка]] на [[Столін]] і далей у двух напрамках — на [[Ракітнае (Ровенская вобласьць)|Ракітнае]] і на [[Кастопаль]]. (…) Арэальнае існаваньне на Палесьсі формы ''ліцьвіны'' таксама носіць контурны малюнак, калі адпаведная этнанімічная самасьвядомасьць найбольш выразна выступае ў паўзьмежных зонах кантакціраваньня непасрэдна з палешукамі, а ўнутры гэтых зон аслаблена і часткова дыфэрэнцыравана. Так, у радзе палескіх абласьцей, дзе распаўсюджана назва ''ліцьвіны'', яна часта дапаўняецца азначэньнямі, якія падкрэсьліваюць асобныя асаблівасьці гаворак — ''ліцьвіны-хацюны'' (паміж Століным і Ракітным, а таксама паміж Косавам і Лунінцом), ''літвакі-калыбанюкі'' (паміж Століным і Кастопалем), іх антрапалягічныя рысы і спэцыфіку месца існаваньня — ''ліцьвіны-чарнякі'' ([[Пружанскі раён]]), ''парэчукі'' ([[Гарынь|Пагарыньне]]) і г. д.»&lt;ref name=&quot;Cakvin-1985&quot;/&gt;
{{Канец цытаты}}

У энцыкляпэдыі «[[Этнаграфія Беларусі (энцыкляпэдыя)|Этнаграфія Беларусі]]» (1989 год), 7-м томе [[Энцыкляпэдыя гісторыі Беларусі|Энцыкляпэдыі гісторыі Беларусі]] (1997 год) і 9-м томе [[Беларуская энцыкляпэдыя|Беларускай энцыкляпэдыі]] (1999 год) зазначалася&lt;ref&gt;[[Ігар Чаквін|Чаквін І.]] Літвіны, ліцвіны // {{Літаратура/Этнаграфія Беларусі: Энцыкляпэдыя (1989)|к}} С. 292.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Zajkouski-Cakvin-1997&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Cakvin-1999&quot;/&gt;:
{{Пачатак цытаты}}
У наш час [назва ліцьвіны] ужываецца &lt;…&gt; таксама як лякальны этнікон невялікіх групаў беларускага насельніцтва (у раёне [[Бяроза (горад)|Бярозы]], [[Івацэвічы|Івацэвічаў]], [[Косаў|Косава]], [[Пружаны|Пружанаў]], [[Наваградак|Наваградку]], [[Вярэнаў|Вярэнава]], [[Горадня|Горадні]], [[Паставы|Паставаў]], [[Браслаў|Браслава]] ды інш.), некаторых раёнаў беларуска-ўкраінскага [[Палесьсе|Палесься]] (раёны [[Столін]]а, [[Ракітнае (Ровенская вобласьць)|Ракітнага]], [[Кастопаль|Кастопалю]], [[Сарны|Сарнаў]], [[Оўруч]]у) і часткова беларускамоўнага насельніцтва паўночнай Чарнігаўшчыны і Кіеўшчыны, заходняй Браншчыны і Смаленшчыны.
{{Канец цытаты}}

У канцы 1990-х гадоў [[Уладзімер Каткоўскі]], які ў 2004 годзе запачаткаваў [[Беларуская Вікіпэдыя|Беларускую Вікіпэдыю]], стварыў сайт «Літванія, зямля ліцьвінаў»&lt;ref&gt;[[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Уладзімер Арлоў]], [https://www.svaboda.org/a/24468948.html Імёны Свабоды: Уладзімер Каткоўскі], [[Радыё Свабода]], 31 студзеня 2012 г.&lt;/ref&gt;. У час правядзеньня [[Перапіс насельніцтва Расеі (2002)|перапісу насельніцтва Расеі ў 2002 годзе]] тыя, хто сябе называў ''ліцьвінам'', былі разьмеркаваныя наступным спосабам: ''[[аўкштоты]]'', ''[[жамойты]]'', ''[[летувнік]] (і)'', ''[[летувяй]]'', а таксама тыя ''ліцьвіны'' і ''[[літвякі]]''/''[[літвакі]]'', якія ўжываюць летувіскую мову, былі аднесеныя да [[летувісы|летувісаў]]; пазасталыя ''ліцьвіны'' і ''літвякі''/''літвакі'' былі аднесеныя да [[беларусы|беларусаў]]&lt;ref&gt;[http://www.perepis2002.ru/ct/html/TOM_04_01.htm 1. Национальный состав населения], [https://web.archive.org/web/20041106060159/http://www.perepis2002.ru/ www.perepis2002.ru]&lt;/ref&gt;. У публікацыі 2009 году на тэрыторыі колішняга [[Інфлянцкае ваяводзтва|Інфлянцкага ваяводзтва]] ВКЛ ([[Латгалія]]) адзначалася этнаграфічная група карэннага мясцовага насельніцтва — ''ліцьвіны'' — беларусы-каталікі, якія размаўляюць на беларускай мове&lt;ref name=&quot;Галиопа-2009-45&quot;/&gt;. Артур Пракапчук, аўтар часопісу «Самиздат», у 2009 годзе пісаў: «''Літвой гэты край называўся амаль тысячу гадоў, усутыч да XIX стагодзьдзя, а назва народу — „ліцьвіны“ захоўвалася і па Другой сусьветнай вайне, што я нават памятаю з сваіх летніх вакацыяў у вёсцы [[Цытва|Цытве]] ([[Менская вобласьць]]), дзе зацята працягвалі менаваць сябе „ліцьвінамі“ аднавяскоўцы маёй бабулі Эміліі''»&lt;ref&gt;Прокопчук А. А. [http://zhurnal.lib.ru/p/prokopchuk_artur_andreewich/vkl.shtml Беларусь литовская], Журнал «Самиздат», 8 траўня 2011 г.&lt;/ref&gt;.

Як адзначае гісторык [[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Уладзімер Арлоў]], дзясяткі тысячаў беларусаў маюць прозьвішчы з коранем 'ліцьв' ('літв'): Ліцьвін (Літвін), Ліцьвіновіч (Літвіновіч), Ліцьвінка (Літвінка), Ліцьвіненка (Літвіненка), Ліцьвіненя (Літвіненя), Ліцьвіёнак (Літвіёнак), Ліцьвінаў (Літвінаў), Ліцьвінчык (Літвінчык), Ліцьвінюк (Літвінюк), Ліцьвінчук (Літвінчук), Ліцьвінскі (Літвінскі), Літоўчанка, Ліцьвінец ды іншыя&lt;ref name=&quot;Arlou-2012-157&quot;/&gt;.

Агульнанацыянальны сэнс назвы «ліцьвін» у ВКЛ прызнаецца ў розных афіцыйных выданьнях сучаснае Беларусі, напрыклад, у «Кароткім гістарычным слоўніку беларускай мовы» (Менск, 2015 год), які дае слову «ліцьвін» азначэньне «''жыхар Вялікага Княства Літоўскага''» (з спасылкай на грамату вялікага князя Казімера 1440 году)&lt;ref&gt;Кароткі гістарычны слоўнік беларускай мовы. — {{Менск (Мінск)}}: «Беларуская навука», 2015. С. 394.&lt;/ref&gt;.

[[Файл: Стары Ольса. Гераічны эпас. Сьпевы рыцараў і шляхты Вялікай Літвы.jpg|значак|Ваяр-ліцьвін на вокладцы альбому «Гераічны эпас» (2006 год) гурту «[[Стары Ольса]]»]]

Апроч таго, назва «ліцьвіны» шырока ўжываецца ў розных сфэрах жыцьця Беларусі: элітарнай і масавай культуры, спорце, грамадзкім харчаваньні. Яшчэ ў 1991 годзе ўтварыўся [[фальклёр]]ны гурт «[[Ліцьвіны (гурт)|Ліцьвіны]]», які займаецца адраджэньнем беларускіх аўтэнтычных сьпеваў&lt;ref&gt;Скобла М. [https://www.svaboda.org/a/28147841.html Натальля Матыліцкая: «Ліцьвіноў» не было ў дзяржаўных рэестрах, але нас слухалі з захапленьнем!], [[Радыё Свабода]], 30 лістапада 2016 г.&lt;/ref&gt;. У 2004 годзе беларускі гурт «[[Стары Ольса]]» запісаў альбом «[[Скарбы літвінаў]]», у якім ёсьць песьня «Літвін» (у 2013 годзе зьявіўся відэакліп на гэтую песьню&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=FLxS2rE44Zo Stary Olsa — Litvin (official music video)], [[YouTube]], 22 красавіка 2013 г.&lt;/ref&gt;). У 2004 годзе ансамбль «[[Песьняры]]» запісаў песьню «Літвінка»&lt;ref&gt;[https://pesnyary.com/song/litvinka Літвінка], [[Песьняры]], 2004 г.&lt;/ref&gt;, а ў 2010 годзе — песьню «Я ліцьвін»&lt;ref&gt;[https://pesnyary.com/song-865.html Я лiцвiн], [[Песьняры]], 2010 г.&lt;/ref&gt;. У 2005 годзе ўтварыўся беларускі фолк-мэтал-гурт «[[Litvintroll]]». У 2010 годзе ў Менску зьявіўся клюб амэрыканскага футболу «Літвіны», сымбалем якога сталі [[Калюмны]]&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/27759277.html «Літвіны» — гэта амэрыканскі футбол], [[Радыё Свабода]], 2016 г.&lt;/ref&gt;. У 2011 годзе гурт «[[Рокаш (гурт)|Рокаш]]» выдаў свой першы альбом, дзе была песьня «Баляда пра ліцьвіна». У 2015 годзе беларускі гурт [[Крамбамбуля (гурт)|Крамбамбуля]] зьмясьціў у сваім альбоме «[[Чырвоны штраль]]» песьню «Гэй, ліцьвіны! Бог нам радзіць»&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20211126195423/https://34mag.net/piarshak/releases/chyrvony-shtral/p/10 «Чырвоны штраль» ‒ развітальны альбом «Крамбамбулі»], [[34mag]]&lt;/ref&gt;. У 2017 годзе ў Менску адкрыўся рэстаран сучаснай беларускай кухні «Літвіны», які праз паўгоду стаў сеткавым&lt;ref&gt;[https://realt.onliner.by/2018/04/06/litviny-2 В Каменной Горке открылся ресторан новой белорусской кухни «Литвины»], [[Onliner.by]], 6.04.2018 г.&lt;/ref&gt;.

У час [[Расейскае ўварваньне ва Ўкраіну (2022)|абароны Ўкраіны ад расейскага ўварваньня]] першы гераічна палеглы беларус-добраахвотнік [[Ільля «Ліцьвін» (Хрэнаў)|Ільля «Ліцьвін»]] меў вайсковы пазыўны ў гонар гістарычных ліцьвінаў — жыхароў Вялікага Княства Літоўскага&lt;ref&gt;[https://novychas.online/hramadstva/belarus-jaki-vajue-za-ukrainu-raspavjou-pra-hibe Беларус, які ваюе за Украіну, распавёў пра гібель Іллі «Літвіна»], [[Новы час (газэта)|Новы час]], 8 сакавіка 2022 г.&lt;/ref&gt;. 21 траўня 2022 году назву «Ліцьвін» атрымаў адзін з батальёнаў [[Полк імя Кастуся Каліноўскага|палку імя Кастуся Каліноўскага]] — вайсковай фармацыі беларускіх ваяроў-дабраахвотнікаў ва Ўкраіне&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/31861235.html Батальён Кастуся Каліноўскага абвясьціў аб стварэньні аднайменнага палка], [[Радыё Свабода]], 21 траўня 2022 г.&lt;/ref&gt;.

У 2022 годзе ў Вільні ўтварыўся клюб «Ліцьвіны» — добраахвотніцкае аб’яднаньне беларусаў Летувы, якое дзее ў некалькі кірунках: фізычнае навучаньне беларусаў на выпадак ваеннага канфлікту (многія ўдзельнікі клюбу бароняць Украіну ад расейскага ўварваньня), культурныя і сацыяльныя праекты&lt;ref&gt;[[Зьміцер Панкавец]], [https://www.svaboda.org/a/32619725.html Кіруе падпалкоўнік запасу, трэніруюцца з дронамі. Расказваем пра клюб «Ліцьвіны», які выклікаў крытыку ў Літве], [[Радыё Свабода]], 2 кастрычніка 2023 г.&lt;/ref&gt;.

=== Грамадзкая дзейнасьць ===
Гісторыкі [[Сяргей Абламейка (гісторык)|Сяргей Абламейка]] і [[Аляксандар Краўцэвіч]] зьвяртаюць увагу на тое, што ліцьвінства ня можа быць альтэрнатывай [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|беларускасьці]], бо ёсьць яе неад’емнай складовай часткай. Проціпастаўляць іх — значыць дэструктыўна перакручваць рэальную гісторыю і этнагенэз беларусаў&lt;ref&gt;[[Сяргей Абламейка (гісторык)|Абламейка С.]] [https://www.svaboda.org/a/28920419.html Зноў пра ідэнтычнасьць Скарыны], [[Радыё Свабода]], 15 сьнежня 2017 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kraucevic-2017&quot;&gt;[https://nashaniva.com/?c=ar&amp;i=146173 Алесь Краўцэвіч: Ліцвінства — выдумка ворагаў, якую падтрымалі дурні], [[Наша Ніва]], 28 сакавіка 2017 г.&lt;/ref&gt;.

Адзначаецца, што ўлады [[Расея|Расеі]] атакуюць тое ліцьвінства, якое ёсьць сынонімам беларускасьці, аднак актыўна падтрымліваюць пэўныя «ліцьвінскія» праекты, якія аддзяляюць «ліцьвінаў» ад беларусаў&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=Руселік В.|загаловак=Вейшнорыя: сьмех скрозь сьлёзы|спасылка=https://novychas.by/palityka/krok-da-zahopu-belarusi-zrobleny-abo-smeh-skroz-s|выдавец=[[Новы час (газэта)|Новы час]]|дата публікацыі=14 верасьня 2017|дата доступу=25 лютага 2020}}&lt;/ref&gt;, ганяць беларусаў і ўсё беларускае&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Гэта слова сакральнае. Аб некаторых аспэктах Беларускага Адраджэньня і паразы рускай палітыкі|спасылка=http://pazniak.info/page_geta_slova_sakralnae__ab_nekatoryih_aspektah_belaruskaga__adradjennya_|выдавец=[[Зянон Пазьняк]]|дата публікацыі=13 верасьня 2015|копія=http://www.bielarus.net/archives/2015/09/15/4232|дата копіі=15 верасьня 2015|дата доступу=22 траўня 2020}}&lt;/ref&gt; або прапагандуюць, што беларусы — гэта летувісы, якія маюць вывучаць летувіскую мову і злучацца зь Летувой&lt;ref name=&quot;Kraucevic-2017&quot;/&gt;.

=== Міленіюм Літвы ===
22 студзеня 2009 году ў Беларусі ўтварыўся грамадзкі арганізацыйны камітэт імпрэзы 1000-годзьдзя назвы ''Літва'' пад старшынствам доктара гістарычных навук прафэсара [[Анатоль Грыцкевіч|Анатоля Грыцкевіча]]. У арганізацыйны камітэт «Міленіюм Літвы» ўвайшлі пісьменьніца [[Вольга Іпатава]], доктар гістарычных навук [[Алесь Краўцэвіч]], доктар мэдычных навук [[Алесь Астроўскі]], доктар біялягічных навук [[Аляксей Мікуліч]], археоляг [[Эдвард Зайкоўскі]], мастак і грамадзкі дзяяч [[Аляксей Марачкін]], сьвятар [[Леанід Акаловіч]] і дасьледнік [[Зьдзіслаў Сіцька]].

У звароце арганізацыйнага камітэту паведамляецца, што першы ўпамін назвы Літва (Lituae) у пісьмовых крыніцах — нямецкіх Квэдлінбурскіх аналах — належыць да 1009 году. Аўтары звароту адзначаюць, што назва Літва датычыцца старажытнай тэрыторыі Беларусі, а цяперашнія беларусы да пачатку XX стагодзьдзя называлі сябе ліцьвінамі.

«''Тэрміны Беларусь і беларусы навязаныя нам расейскай адміністрацыяй у сярэдзіне XIX стагодзьдзя. Беларусь ёсьць галоўнай пераемніцай Вялікага Княства Літоўскага. Нашы землі складалі вялікую частку ВКЛ. Менавіта на нашых землях і паўстала вялікая дзяржава ВКЛ, якая аб’яднала ў XV стагодзьдзі асобныя княствы-землі, у тым ліку Наваградзкае, Полацкае, Смаленскае, Турава-Пінскае і Гарадзенскае''», — гаворыцца ў звароце&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=[[Марат Гаравы]]|загаловак=Створаны грамадзкі аргкамітэт сьвяткаваньня 1000-годзьдзя назвы Літва пад старшынствам прафэсара Анатоля Грыцкевіча|спасылка=https://euroradio.fm/u-belarusi-ryhtuecca-svyatkavanne-1000-goddzya-nazvy-litva|выдавец=[[БелаПАН]]|дата публікацыі=22 студзеня 2009|дата доступу=14 кастрычніка 2014}}&lt;/ref&gt;.

== Цытаты ==
{{Цытата|Літва месьціцца на ўсход ад Польшчы. Мова народу — славянская.
{{арыгінал|la|Lituania et ipsa late patents regio Polonis ad orientem connexa est… Sermo gentis Sclavonicus est.}}|[[Піюс II (папа рымскі)|Энэй Сыльвій Пікаляміні]], будучы папа рымскі Піюс II, 1440-я гг.}}

{{Цытата|…ня обчым якім языком, але сваім уласным правы сьпісаныя маем.|[[Статуты ВКЛ|Літоўскі Статут]], 1588 г.}}
             
{{Цытата|Кажам заўжды «літоўскі, ліцьвін» — але тое адно замест «беларускі, беларус», бо ў 1510 годзе ніхто яшчэ «Літву этнічную» і ня сьніў, яшчэ [[Мікалай Рэй|Рэй]] у 1562 годзе ліцьвінам называў беларуса, а ў Маскве і ў XVII стагодзьдзі «літоўскі» — тое самае што беларускі.
{{арыгінал|pl|Mówimy ciągle «litewski, Litwin», ale to tylko zamiast «białoruski, Białorus», bo w r. 1510 nikomu nie o Litwie właściwej, etnograficznej ani śnilo; jeszcze Rej w r. 1562. Litwinem Białorusina nazywał, a w Moskwie i w XVII wieku «litowskij» tyle, co białoruski}}
|[[Аляксандар Брукнэр]], прафэсар [[Бэрлінскі ўнівэрсытэт|Бэрлінскага ўнівэрсытэту]], сябра [[Польская акадэмія навук|Польскай]], [[Праская акадэмія навук|Праскай]], [[Бялградзкая акадэмія навук|Бялградзкай]] і [[Пецярбуская акадэмія навук|Пецярбускай]] акадэміяў навук, 1928 г.&lt;ref&gt;[[Аляксандар Брукнэр|Brückner A.]] Ruskopolski rękopis z r. 1510 // Slavia: časopis pro slovanskou filologii. VII, 1928—1929. S. 10—11.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Станкевіч Я. Нарысы зь гісторыі Вялікалітвы-Беларусі // Станкевіч Я. Гістарычныя творы. — {{Менск (Мн.)}}, 2003. С. 637.&lt;/ref&gt;
}}

{{Цытата|У афіцыйных дакумэнтах XVI—XVIII стагодзьдзяў, апроч «Літвы», для ўсёй тэрыторыі Беларусі другога найменьня наагул не існавала, і ўвесь народ называлі Літвой. У нашай жа гістарычнай літаратуры да цяперашнага часу ігнаруюць гэтае найменьне народу, якое ён насіў больш чым 500 гадоў.|[[Язэп Юхо]], гісторык права, доктар навук, 1968 г.&lt;ref name=&quot;jucho&quot;&gt;[[Язэп Юхо|Юхо Я.]] Пра назву «Беларусь» // Полымя. № 1, 1968. С. 175—182.&lt;/ref&gt;.}}

{{Цытата|У другой палове ХІХ ст. нацыянальная інтэлігенцыя, якая выступала за адраджэньне свайго народа і яго дзяржаўнасьці, аднавіла назвы «Беларусь» і «беларусы» як сымбаль пратэсту супраць расейскага ўціску. Пад гэтай назвай наш народ увайшоў у ХХ ст., замацаваў яе за сабой у сусьветнай супольнасьці і ўступіў зь ёй у новае тысячагодзьдзе. Але нам неабходна памятаць, што мы — нашчадкі ліцьвінаў, прадаўжальнікі іх патрыятычных справаў&lt;ref name=&quot;Bic-Harecki-Konan-2005-19&quot;/&gt;.|Аўтарскі калектыў кнігі «Гістарычны шлях беларускай нацыі і дзяржавы», выдадзенай у 2005 годзе Міжнародным грамадзкім аб’яднаньнем
«[[Згуртаваньне беларусаў сьвету Бацькаўшчына|Згуртаваньне беларусаў сьвету „Бацькаўшчына“]]»: [[Міхась Біч]] — доктар гістарычных навук; [[Натальля Гардзіенка]] — кандыдат гістарычных навук, [[Радзім Гарэцкі]] — акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, экс-прэзыдэнт Міжнароднага грамадзкага аб’яднаньня «Згуртаваньне беларусаў сьвету „Бацькаўшчына“»; [[Уладзімер Конан]] — доктар філязофскіх навук; [[Арсень Ліс]] — доктар філялягічных навук; [[Леанід Лойка]] — кандыдат гістарычных навук; [[Адам Мальдзіс]] — доктар філялягічных навук; [[Уладзімер Мархель]] — кандыдат філялягічных навук; [[Алена Макоўская]] — старшыня Рады Міжнароднага грамадзкага аб’яднаньня «Згуртаваньне беларусаў сьвету „Бацькаўшчына“»; [[Алесь Петрашкевіч]] — кандыдат гістарычных навук; [[Анатоль Сабалеўскі]] — доктар мастацтвазнаўства; [[Лідзія Савік]] — кандыдат філялягічных навук; [[Віктар Скорабагатаў]] — заслужаны артыст Беларусі; [[Ганна Сурмач]] — экс-старшыня Міжнароднага грамадзкага аб’яднаньня «Згуртаваньне беларусаў сьвету „Бацькаўшчына“»; [[Барыс Стук]] — намесьнік старшыні Рады Міжнароднага грамадзкага аб’яднаньня «Згуртаваньне беларусаў сьвету „Бацькаўшчына“»; [[Галіна Сяргеева]] — кандыдат гістарычных навук; [[Алег Трусаў]] — кандыдат гістарычных навук; [[Георгі Штыхаў]] — доктар гістарычных навук; [[Язэп Юхо]] — доктар юрыдычных навук}}

== Глядзіце таксама ==
* [[Імёны ліцьвінаў]]
* [[Ліцьвіны Севершчыны]]
* [[Беларусы]]
* [[Літва]]
* [[Белая Русь]]
* [[Літоўская мітраполія]]
* [[Старалітва]]
* [[Ліцьвякі]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі|2}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі}}
* {{Літаратура/Дзесяць вякоў беларускай гісторыі (1997)}}
* {{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)}}
* {{Літаратура/БЭ|9}}
* {{Літаратура/Беларусы: У 13 т.|4}}
* {{Літаратура/ЭВКЛ|1}}
* {{Літаратура/ЭВКЛ|2}}
* {{Літаратура/ЭВКЛ|3}}
* {{Літаратура/ГСБМ|17}}
* {{Літаратура/Гістарычны шлях беларускай нацыі і дзяржавы|2}}
* Гісторыя Беларусі. У 2 ч. Ч. 1. Са старажытных часоў да канца XVIII ст.: Курс лекцый. / [[Іван Крэнь|І. Крэнь]], [[Іван Коўкель|І. Коўкель]], [[Сьвятлана Марозава|С. Марозава]], С. Сяльверстава, І. Фёдараў. — {{Менск (Мн.)}}: РІВШ БДУ, 2000. — 656 с {{ISBN|985-6299-34-9}}.
* Гісторыя філасофскай і грамадска-палітычнай думкі Беларусі. У 6 т. Т. 1. Эпоха Сярэднявечча / В. Евароўскі [і інш.]; рэд. кал.: В. Евароўскі [і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Беларуская навука, 2008. — 575 с {{ISBN|978-985-08-0967-4}}.
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}
* [[Сяргей Дубавец|Дубавец С.]], [[Генадзь Сагановіч|Сагановіч Г.]] [https://knihi.com/Siarhiej_Dubaviec/Starazytnaja_Litva_i_sucasnaja_Letuva.html Старажытная Літва і сучасная Летува] // {{Літаратура/З гісторыяй на Вы|2}}
* {{Літаратура/Беларуская дзяржава Вялікае Княства Літоўскае}}
* [[Мікола Ермаловіч|Ермаловіч М.]] [https://knihi.com/Mikola_Jermalovic/Pa_sladach_adnaho_mifa.html Па слядах аднаго міфа]. 2-е выданьне. — Менск, Навука і тэхніка, 1991. — 98 с {{ISBN|5-343-00876-3}}.
* [[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj2/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%B2%D0%B0_%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%8F.html Літва гістарычная] // [[Наша слова|Наша Слова]]. № 26 (917), 1 ліпеня 2009 г.; № 27 (918), 8 ліпеня 2009 г.
* [[Кірыл Касьцян|Касьцян К.]], Васілевіч Г. [https://web.archive.org/web/20091221104014/http://arche.by/by/20/20/1239/ Спадчына ВКЛ вачыма беларускіх і летувіскіх гісторыкаў: поле для роўных магчымасьцяў?] // [[ARCHE Пачатак]]. № 11—12 (86—87), 2009. С. 292—303.
* Квяткоўскі М. Я. Самавызначэнне беларускамоўнага насельніцтва Горадзеншчыны і ваколіц у мінулых стагоддзях і Сакольшчыны ў сучаснасці // Acta Albaruthenica. Вып. 25, 2025. С. 97—118.
* {{Літаратура/Гісторыя ВКЛ (2013)}}
* {{Літаратура/Стварэньне Вялікага Княства Літоўскага (1997)}}
* [[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.
* {{Літаратура/Літва-Беларусь: гістарычныя выведы}}
* {{Літаратура/Русіфікацыя: царская, савецкая, прэзыдэнцкая (2010)}}
* {{Літаратура/Міндаў, кароль Літовіі, у дакумэнтах і сьведчаньнях}}
* {{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы}}
* [[Зьдзіслаў Сіцька|Сіцька З.]] Утроп Літвы. — Смаленск: Новая школа, 2009. — 322 с.
* [[Ян Станкевіч|Станкевіч Я.]] Нарысы зь гісторыі Вялікалітвы-Беларусі // Станкевіч Я. Гістарычныя творы. — {{Менск (Мн.)}}: «Энцыклапедыкс», 2003. — 776 с {{ISBN|985-6599-77-6}}.
* [[Сьвятлана Струкава|Струкава С.]] [https://web.archive.org/web/20211126064818/https://rep.bntu.by/bitstream/handle/data/6488/%D0%A1.%2037-40.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y Старажытныя найменні беларусаў] // [[Роднае слова (часопіс)|Роднае слова]]. № 8, 2009. С. 37—40.
* [[Павал Урбан|Урбан П.]] Да пытаньня этнічнай прыналежнасьці старажытных ліцьвіноў. — Менск: ВЦ «Бацькаўшчына»; МП «Бесядзь», 1994. — 107 с.
* {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}}
* [[Ігар Чаквін|Чаквін І.]] Гістарычная этнаніміка Палесся // Весці Акадэміі навук Беларускай ССР. — Серыя грамадскіх навук. № 4, 1985. С. 74—80.
* Чаквін І. [https://web.archive.org/web/20141129020526/http://kamunikat.fontel.net/pdf/albaruthenica/06.pdf Нацыя ліцвінаў у этнагенезе беларусаў: Параўнальна-тыпалагічны і гістарычны аспекты] // Беларусіка = Albaruthenica. Кн. 6 : Беларусь паміж Усходам і Захадам: Праблемы міжнац., міжрэліг. і міжкультур. узаемадзеяння, дыялогу і сінтэзу. Ч. 1, 1997. С. 37—41.
* Чаквін І. Формы этнічнага і нацыянальнага самавызначэння беларускага насельніцтва XIV—XVIII ст. (да праблемы станаўлення нацыянальнай самасвядомасці беларусаў) // Усебеларуская канферэнцыя гісторыкаў. Мінск, 3—5 лютага 1993 года. Ч. I. — {{Менск (Мн.)}}, 1993. С. 47—49.
* [[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}: Полымя, 1995. — 96 с. — (Б-ка часопіса «[[Маладосць]]»).
* [[Мікалай Шкялёнак|Шкялёнак М.]] Беларусь і суседзі: Гістарычныя нарысы. — Беласток: Беларускае Гістарычнае Таварыства, 2003. {{ISBN|83-915029-4-5}}.
* [[Сяргей Шыдлоўскі|Шыдлоўскі С.]] Формы самавызначэння і самасвядомасці прывілеяванага саслоўя ў Беларусі першай паловы ХІХ стагоддзя // Вестник Полоцкого государственного университета: Серия А (гуманитарные науки). № 7, 2006. С. 25—33.
* {{Літаратура/ЭГБ|4}}
* {{Літаратура/Этнаграфія Беларусі: Энцыкляпэдыя (1989)}}
* {{Літаратура/ЭСБМ|6}}
* [[Норман Дэвіс|Davies N.]] Litva: The Rise and Fall of the Grand Duchy of Lithuania. — Penguin Group US, 2013. — 90 p. {{ISBN|9781101630822}}.
* {{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў}}
* {{Кніга
|аўтар          = [[Эндру Ўілсан|Wilson A.]]
|частка         = 
|загаловак      = Belarus. The last European dictatorship
|арыгінал       = 
|спасылка       = https://yalebooks.yale.edu/book/9780300259216/belarus
|адказны        = 
|выданьне       = 
|месца          = 
|выдавецтва     = {{артыкул у іншым разьдзеле|Yale University Press|Yale University Press|uk|Yale University Press}}
|год            = 2012
|том            = 
|старонкі       = 
|старонак       = 384
|сэрыя          = 
|isbn           = 978-0-300-25921-6
|наклад         = 
|ref = Wilson
}}
* {{Літаратура/Гістарычны слоўнік Беларусі (1998)}}
* [[Фэлікс Канечны|Koneczny F.]] Letuwa a Litwa // Przegląd Powszechny. Nr. 463, 1922. S. 38—45.
* Litwinowicz-Droździel M. O starożytnościach litewskich. Mitologizacja historii w XIX-wiecznym piśmiennictwie byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego. — Kraków: Tow. Autorów i Wydawców Prac Naukowych «Universitas», 2008. — 227 p. {{ISBN|97883-242-0837-1}}.
* Короткий В. [https://web.archive.org/web/20211126064904/https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/19949/1/%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0%2c%20%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%8C%2c%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%2c%20%D1%80%D1%83%D1%81%D0%B8%D0%BD%20%D0%B2%20%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8F%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%85%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D1%8B%20%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D0%9A%D0%BD%D1%8F%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B0%20%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20XVI-XVII%20%D0%B2%D0%B2.pdf «Литва», «Русь», «литвин», «русин» в памятниках литературы Великого Княжества Литовского XVI—XVII веков] // Bibliotheca archivi lithuanici. — № 7. — Vilnius: Lietuvių kalbos institutas, 2009. C. 187—196.
* [[Андрэй Катлярчук|Котлярчук А. С.]] Самосознание белорусов в литературных памятниках ХVІ—ХVІІІ вв. // Русь — Литва — Беларусь: Проблемы национального самосознания в историографии и культурологии. — Москва, 1997. С. 82—91.
* Сталюнас Д. Идентификация, язык и алфавит литовцев в российской национальной политике 1860-х годов // Ab imperio. № 2, 2005. С. 225—254.
* [[Павал Церашковіч|Терешкович П. В.]] Этническая история Беларуси XIX — начала XX в.: В контексте Центрально-Восточной Европы. — Мн.: БГУ, 2004. — 223 с. {{ISBN|985-485-004-8}}.
* Чаквин И. В. Избранное: теоретические и историографические статьи по этногенезу, этническим и этнокультурным процессам, конфессиональной истории белорусов. — Минск: Беларуская навука, 2014. — 463 с {{ISBN|978-985-08-1740-2}}.

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Вікіцытатнік|Літвіны}}
* [[Дзяніс Марціновіч|Марціновіч Д.]] [https://web.archive.org/web/20220126190747/https://budzma.org/news/dzyanis-marcinovich-chamu-licviny-stali-byelarusami.html Чаму ліцвіны сталі беларусамі?], [[Budzma.org]], 13 траўня 2014 г.
* [[Зянон Пазьняк|Пазьняк З.]] [http://www.bielarus.net/archives/2016/12/30/4684 Беларусь-Літва] // [[Беларуская Салідарнасьць]], 27 сьнежня 2016 г.
* [[Сяргей Астравец|Астравец С.]] [https://www.svaboda.org/a/26711502.html З «Іліядай» пад падушкай], [[Радыё Свабода]], 26 лістапада 2014 г.
* [http://litviny.blogspot.com/ Разважаньні пра ВКЛ і ліцьвінаў]
* [https://www.facebook.com/litva.belarus Энцыкляпэдыя Літвы-Беларусі], [[Facebook]]
* [https://web.archive.org/web/20190709085536/http://history-belarus.by/pages/terms/litwiny.php Ліцьвіны]{{ref-ru}}, Кароткая гісторыя Беларусі за апошнія 1000 год
* [http://veras.litvin.org/ Віктар Верас «У вытокаў гістарычнай праўды»]{{ref-ru}}
* [https://staralitva.livejournal.com/3721.html А. Дайліда «Чому мы Літвіны, а Літвіны гэто мы»]
* [https://knihi.com/Alochna_Dajlida/Bajki_i_bajecki_ludu_Vialikaje_Litvy.html Байкі і баечкі люду Вялікае Літвы, княскія, рыцарскія, мяшчанскія і сялянскія, звычайныя і цудоўныя, у розныя часы запісаныя, а цяпер разам да чытання паспалітаму люду выдадзеныя. Менск, 2020]
* [https://web.archive.org/web/20090402191512/http://lietuvos.istorija.net/lituanistica/litvinizm.htm Тэндэнцыйная крытыка ліцьвінства з боку летувіскага гісторыка Томаса Бараноўскага]{{ref-ru}}

{{Беларусы}}
{{Добры артыкул}}

[[Катэгорыя:Беларусы]]
[[Катэгорыя:Славяне]]
[[Катэгорыя:Балты]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Беларусі]]
[[Катэгорыя:Вялікае Княства Літоўскае]]</text>
      <sha1>bagi64eljbovxlk6ylql12i1ahcmokb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Альбэрт Гаштольд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65206</id>
    <revision>
      <id>2679241</id>
      <parentid>2679043</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T21:20:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-40040-09</username>
        <id>98920</id>
      </contributor>
      <comment>/* Мова і культура */</comment>
      <origin>2679241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14344" sha1="smzgfen5fvi5tq04voejzvys2ox1gdp" xml:space="preserve">{{Шляхціч
|Імя                 = Альбэрт Гаштольд
|Лацінка             = Albert Gaštold
|Поўнае імя          = 
|Арыгінальнае імя    = 
|Жанчына             = 
|Партрэт             = Albert Gaštold. Альбэрт Гаштольд.jpg
|Шырыня партрэту     = 
|Подпіс партрэту     = Альбэрт Гаштольд
|Герб                = Herb Abdank.svg
|Шырыня гербу        = 
|Подпіс гербу        = Герб «[[Габданк]]»
|Пасады              = 
|Пачатак пэрыяду     = 
|Заканчэньне пэрыяду = 
|Папярэднік          = 
|Наступнік           = 
|Імя пры нараджэньні = 
|Нарадзіўся          = 
|Месца нараджэньня   = 
|Памёр               = сьнежань 1539
|Месца сьмерці       = 
|Род                 = [[Гаштольды]]
|Бацька              = [[Марцін Гаштольд]]
|Маці                = Марына з [[Трабскія|Трабскіх]]
|Жонка               = [[Соф’я Васільеўна|Соф’я]] зь [[Вярэйскія|Вярэйскіх]]
|Дзеці               = [[Станіслаў Гаштольд|Станіслаў]]
|Рэгаліі             = 
|Колер               = 
|Колер загалоўку     = 
}}
'''Альбэрт Гаштольд''' ('''Альбрахт Гаштольдавіч'''; ? — сьнежань 1539) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Намесьнік [[наваградак|наваградзкі]] (1503—1506), [[падчашы вялікі літоўскі]] (1505—1509), [[ваявода наваградзкі]] (1508—1513), [[ваявода полацкі|полацкі]] (1513—1519), [[ваявода троцкі|троцкі]] (1519—1522) і [[ваявода віленскі|віленскі]] (з 1522), [[канцлер вялікі літоўскі]] (з 1522)&lt;ref name=&quot;evkl&quot;&gt;[[Валеры Пазднякоў|Пазднякоў В.]] Гаштольд Альбрэхт Марцінавіч // {{Літаратура/ЭВКЛ|1к}} С. 517.&lt;/ref&gt;.

Альбэрт Гаштольд — найбагацейшы магнат свайго часу: паводле попісу 1528 году ставіў у войска Вялікага Княства 466 вершнікаў, г. зн. меў больш за сем тысячаў радзінаў падданых. У 1522 годзе [[Сьпіс каралёў польскіх|кароль]] і [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікі князь]] [[Жыгімонт Стары]] надаў яму прывілей прыпячатаць дакумэнты не зялёным, а чырвоным воскам, на што мелі права толькі асобы каралеўскага роду&lt;ref name=&quot;jarasevic&quot;&gt;[[Аляксандар Ярашэвіч|Ярашэвіч А.]] [http://pawet.net/library/history/city_district/data_people/ahulnaie/10/Гаштольды.html Гаштольды] // [[Спадчына (часопіс)|Спадчына]]. № 6, 1992.&lt;/ref&gt; У 1529 годзе атрымаў графскі тытул ад [[Папа Рымскі|Папы Рымскага]] [[Клімэнт VII (папа рымскі)|Клімэнта VII]], а ў 1530 году — тытул графа на [[Геранёны|Мураваных Геранёнах]] ад імпэратара [[Карл V (імпэратар Сьвяшчэннай Рымскай імпэрыі)|Карла V]].

== Імя ==
Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Albertus Gastolthowycz'' (9 верасьня 1501 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 133.&lt;/ref&gt;, 23 кастрычніка 1501 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 147.&lt;/ref&gt;, 30 кастрычніка 1501 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 148.&lt;/ref&gt;); ''Албрахтъ Мартинович Кгаштолтович'' (27 чэрвеня 1502 году)&lt;ref&gt;Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie. T. 1, 1366—1506. — Lwów, 1887. S. 123.&lt;/ref&gt;; ''Albertum Martini Gastolthovicz'' (1511 год)&lt;ref&gt;Pergamentų katalogas. — Vilnius, 1980. P. 82.&lt;/ref&gt;; ''Alberto Gastholth'' (10 лістапада 1534 году)&lt;ref&gt;Акти Волинського воєводства кінця XV—XVI ст. — Київ, 2014. С. 91.&lt;/ref&gt;.

== Біяграфія ==
З шляхецкага роду [[Гаштольды|Гаштольдаў]] гербу «[[Габданк]]», сын [[Марцін Гаштольд|Марціна]], [[маршалак вялікі літоўскі|маршалка вялікага літоўскага]], і Марыны з [[Трабскія|Трабскіх]]&lt;ref name=&quot;jarasevic&quot;/&gt;. Страціў бацькоў у маленстве, апекаваўся мачахай Ганнай з [[Гальшанскія|Гальшанскіх]] і бабкай княгіняй Трабскай.

[[Файл:Albert Gaštold. Альбэрт Гаштольд (1840).jpg|міні|170пкс|зьлева|Надмагільле. {{nowrap|[[Юзэф Азямблоўскі|Ю. Азямблоўскі]]}}, 1840 г.]]

З 1501 году пры двары вялікага князя [[Аляксандар Казімеравіч|Аляксандра]]. Каля 1492 году, відаць, навучаўся ў [[Кракаўскі ўнівэрсытэт|Кракаўскім унівэрсытэце]].

Браў удзел у вайне [[Вайна Маскоўскае дзяржавы зь Вялікім Княствам Літоўскім 1507—1508 гадоў|Маскоўскай дзяржавы зь Вялікім Княствам Літоўскім]] (1507—1508). Не падтрымаў бунту [[Міхал Глінскі|Міхала Глінскага]], але ў 1509—1510 быў зьняволены, напэўна, праз інтрыгі свайго супраціўніка [[Мікалай Радзівіл (1470–1521)|Мікалая Радзівіла]].

У часе [[Вайна Маскоўскае дзяржавы зь Вялікім Княствам Літоўскім 1512—1522 гадоў|чарговай агрэсіі Маскоўскай дзяржавы]] (1512—1522) браў удзел у абароне [[Полацк]]у (1514 год). Патрабаваў выселіць зь Вялікага Княства польскіх каталіцкіх манахаў за [[Моўная перашкода|няведаньне мовы]] народу і амаральныя паводзіны&lt;ref name=&quot;ehb&quot;&gt;Нарбут А. Гаштольды // {{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 500.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Albert Gaštold. Альбэрт Гаштольд (1872).jpg|міні|170пкс|Надмагільле, 1872 г.]]

Спрыяў абвяшчэньню ў 1529 годзе [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] вялікім князем літоўскім, што было спробай адасобіць Вялікае Княства ад [[Каралеўства Польскае (1385—1569)|Кароны]]. Усталяваў добрыя дачыненьні з прускім герцагам Альбрэхтам, перапісваўся зь ім наконт [[Францішак Скарына|Францішка Скарыны]]&lt;ref name=&quot;evkl&quot;/&gt;.

Браў удзел у падрыхтоўцы [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1529 году|першага Статуту Вялікага Княства Літоўскага]] (1529 год), зь ягонай ініцыятывы ў Статут ўлучылі прававыя нормы, паводле якіх чужынцы, што не былі ўраджэнцамі Вялікага Княства, ня мелі права займаць тут урады і набываць нерухомую маёмасьць&lt;ref name=&quot;ehb&quot;/&gt;.

Сабраў вялікую бібліятэку, дзе апрача кірылычных славянскіх рукапісаў былі кнігі на лацінскай, польскай і чэскай мовах. Імаверна, быў ініцыятарам першай разгорнутай рэдакцыі [[Беларуска-літоўскія летапісы|літоўскіх (беларускіх) летапісаў]], якая ўлучала [[Палямонавічы|паданьне пра паходжаньне літоўскай знаці ад рымскіх патрыцыяў]], а таксама пра [[Пётар Гаштольд|Пятра Гаштольда]], які нібыта ў часы [[Альгерд]]а спрыяў пашырэньню каталіцтва на Літве.

== Уладаньні ==
Напярэдадні 1495 году атрымаў ад бабулі па маці княгіні Марыны, удавы князя [[Сямён Гальшанскі|Сямёна Гальшанскага-Трабскага]] і дачкі князя [[Дзьмітры Зубравіцкі|Дзьмітрыя «Сякіры» Друцкага-Зубравіцкага]], вялізную спадчыну апошняга: [[Быхаў]] і [[Тайманаў]] на Дняпры, [[Дабосьня|Дабосьню]] ў Бабруйскай воласьці, вялікія маёнткі на [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўшчыне]], імаверна таксама [[Шклоў]]&lt;ref name=&quot;ehb&quot;/&gt;.

Шлюб з адзінай дачкой і спадкаемніцай князя [[Васіль Удалы|Васіля Вярэйскага]] [[Соф’я Васільеўна|Соф’яй]] на пачатку XVI ст. прынёс яму замак [[Любеч]], [[Валожын]] у [[Ашмянскі павет|Ашмянскім павеце]], [[Койданаў]], [[Радашкавічы]] і [[Уса|Ўсу]] ў [[Менскі павет|Менскім павеце]]. Купіў, вымяняў і атрымаў у спадчыну шмат іншых маёнткаў. Трымаў [[Бельскае староства|Бельскае]] (з 1513 году), [[Мазырскае староства|Мазырскае]] (з 1514 году), [[Барысаўскае староства|Барысаўскае]] (з 1525 году)&lt;ref name=&quot;ehb&quot;/&gt; і [[Гарадзенскае староства|Гарадзенскае]] (з 1533 году) староствы&lt;ref name=&quot;evkl&quot;/&gt;.

== Мова і культура ==
{{Асноўны артыкул|Ліцьвіны|Русіны}}

[[Файл:Фундуш Альбэрта Гаштольда на царкву ў Юрацішках (6.06.1532).jpg|значак|170пкс|Фундуш Альбэрта Гаштольда на царкву ў Юрацішках]]
 
У 1532 годзе заснаваў [[Царква Сьвятога Мікалая (Юрацішкі)|царкву]] ў [[Юрацішкі|Юрацішках]]. 

Выступаў за ўвядзеньне славянамоўных імшаў у касьцёлах, пра што сьведчыць ягонае ліставаньне з кракаўскім біскупам Пятром Таміцкім{{Заўвага|{{мова-la|Mgce. domine et domine amice honorandissime. Accepi litteras Mgciae. vestrae, quibus scribit mirum sibi videri, quod breve apostolicum de facultate audiendi missae Sclavoni cae non fuerit hactenus expeditum et missum Mgciae. vestrae.  &lt;…&gt; Mgce. domine, domine et amice honorandissime. Perspexi abunde ex litteris Mgciae. vestrae, quod scribi iterum in urbem Romam commendaticias litteras cupiat tam Mtis. regiae, quam meo nomine, ut illi missae Sclavonicae audiendae facultas detur, cujus rei ego non modo non obliviscor Mgciae. vestrae causa, verum etiam in hoc utcunque non bono vale tudinis meae statu diligentissimam curam habeo, ut desiderio Mgciae. vestrae satisfaciam.|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Acta Tomiciana. T. 12. — Posnaniae, 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=vnRAAQAAMAAJ&amp;q=Sclavoni+#v=snippet&amp;q=Sclavoni&amp;f=false P. 33—34].&lt;/ref&gt;.

Азначаў «[[Русіны|русінамі]]» [[Гедзімінавічы|Гедзімінавічаў]] [[Юры Сямёнавіч Алелькавіч|Юрыя Алелькавіча]] і [[Чартарыйскія|Чартарыйскіх]], а таксама нашчадка [[Альгімонт Гальшанскі|Альгімонта]] [[Іван Гальшанскі|Івана Гальшанскага]]&lt;ref&gt;Гудмантас К. От «русина» к «благородному литвину»: трансформации исторического нарратива ВКЛ XVI в. // Senoji Lietuvos literatūra. Kn. 57, 2024. P. 115.&lt;/ref&gt;.

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/ЭВКЛ|1}}
* {{Літаратура/ЭГБ|2}}

{{Канцлеры вялікія літоўскія}}
{{Віленскія ваяводы}}
{{Ваяводы наваградзкія}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Гаштольд, Альбэрт}}
[[Катэгорыя:Гаштольды|Альбэрт]]
[[Катэгорыя:Падчашыі вялікія літоўскія]]
[[Катэгорыя:Ваяводы полацкія]]
[[Катэгорыя:Старосты барысаўскія]]
[[Катэгорыя:Старосты гарадзенскія]]
[[Катэгорыя:Старосты мазырскія]]
[[Катэгорыя:Памерлі ў 1539 годзе]]
[[Катэгорыя:Пахаваныя ў катэдральным касьцёле Сьвятых Станіслава і Ўладзіслава (Вільня)]]</text>
      <sha1>smzgfen5fvi5tq04voejzvys2ox1gdp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пітэр Паўль Рубэнс</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70220</id>
    <revision>
      <id>2679205</id>
      <parentid>2679088</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T16:44:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <comment>/* Цыкль Марыі Мэдычы й дыпляматычныя місіі */ крыніца — https://be.wikipedia.org/wiki/Пітэр_Паўль_Рубенс?oldid=5156186</comment>
      <origin>2679205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="196052" sha1="r19yzsix5pc14pa5ora9w48ec0piso3" xml:space="preserve">{{Мастак
|Партрэт             = Sir Peter Paul Rubens - Portrait of the Artist - Google Art Project.jpg
|Апісаньне           = 
|Месца нараджэньня   = [[Зыген]]
|Месца сьмерці       = [[Антвэрпэн]]
|Заняткі             = [[малюнак]]
|Вучоба              = 
|Плынь               = [[барока]]
|Працы               = 
}}
'''Пі́тэр Паўль Ру́бэнс''' ({{мова-nl|Peter Paul Rubens}}; 28 чэрвеня 1577, [[Зыген]] — 30 траўня 1640, [[Антвэрпэн]]) — [[флямандыя|флямандзкі]] мастак і прыхільнік экстравагантнага стылю [[барока]], які падкрэсьліваў рух, колер і пачуцьцёвасьць. Творчасьць Рубэнса ёсьць арганічным спалучэньнем традыцыяў рэалізму [[Пітэр Брэйгель Старэйшы|Пітэра Брэйгеля Старэйшага]] з дасягненьнямі [[Тыцыян|вэнэцыянскай школы]].

Акрамя фундацыі вялікай студыі ў [[Антвэрпэн]]е, у якой вырабляліся карціны, што карысталіся попытам сярод шляхты ўсёй [[Эўропа|Эўропы]], Рубэнс быў адукаваным гуманістычным навукоўцам, калекцыянэрам твораў мастацтва, і дыпляматам. Пітэр быў прысьвечаны ў рыцары, як каралём [[Гішпанія|Гішпаніі]] [[Філіп IV (кароль Гішпаніі)|Філіпам IV]], гэтак і каралём [[Ангельшчына|Ангельшчыны]] [[Карл І (кароль ангельскі)|Карлам I]]. Акрамя маштабных працаў на міталягічныя й рэлігійныя тэмы заўмаўся пісаньнем [[партрэт]]аў і [[пэйзаж]]аў. Рубэнс быў дастаткова пладавітым мастаком, то бок каталёг ягоных твораў, які быў складзены [[Майкл Жафэ|Майклам Жафэ]], пералічвае 1403 творы без уліку шматлікіх асобнікаў, зробленых у ягонай майстэрні&lt;ref&gt;Nico Van Hout (1979). [https://web.archive.org/web/20160304053626/https://lirias.kuleuven.be/bitstream/1979/153/1/doctoraat.pdf ''«Met bijzondere aandacht voor de onderschildering en andere onderliggende stadia in het werk van P. P. Rubens»'']. KU Leuven.&lt;/ref&gt;.

Працы, якія замаўлялі ў яго, у асноўным былі карцінамі, якія адлюстроўвалі гістарычныя падзеі ці постаці, а таксама ўлучалі ў сябе рэлігійныя й міталягічныя сюжэты й сцэны паляваньня. Рубэнс маляваў партрэты, асабліва сяброў, і аўтапартрэты, а ў далейшым жыцьці намаляваў некалькі пэйзажаў. Рубэнс распрацаваў шэраг габэленаў і гравюраў, а таксама размаляваў уласны дом.

== Біяграфія ==

=== Раньнія гады ===
[[Файл:Siegen, Untere Metzgerstraße 37.jpg|значак|зьлева|Дом у Зыгене, дзе нарадзіўся Рубэнс.]]
Рубэнс нарадзіўся ў [[Зыген]]е, [[Вэстфалія]], у сям’і Яна Рубэнса й ягонай жонкі Марыі. Ягоны бацька належыў да [[кальвінізм]]у, а маці зьбегла з Антвэрпэна ў [[Кёльн]] ў 1568 годзе, пасьля павелічэньня рэлігійных узрушэньняў і перасьледу пратэстантаў у пэрыяд панаваньня ў [[Гішпанскія Нідэрлянды|Гішпанскіх Нідэрляндах]] [[Фэрнанда Альварэс дэ Таледа|Фэрнанда Альварэса дэ Таледа]]. Ян Рубэнс быў юрыдычным дарадцам і палюбоўнікам [[Ганна Саксонская|Ганны Саксонскай]], другой жонкі [[Вільгэльм I Аранскі|Вільгэльма Аранскага]], ён жыў на той час у палацы ў Зыгене ў 1570 годзе. Пасьля зьняволеньня Ян Рубэнса праз раман з Ганнай у 1577 годзе нарадзіўся Пітэр Паўль Рубэнс. Жыць даводзілася ў беднасьці, бо Яну Рубэнсу было не дазволена працаваць паводле спэцыяльнасьці, а Марыя займалася агародніцтвам і здавала пакоі ў доме, якія перадалі ёй ейныя сваякі. Сям’я вярнулася ў Кёльн на наступны год пасьля таго як скончыўся перасьлед Рубэнсаў. У Кёльне Ян Рубэнс сам стаў навучаць сваіх дзяцей [[Біблія|Сьвятому Пісаньню]], лацінскае й францускае мовам. Аднак сямейны дабрабыт скончыўся ў 1587 годзе пасьля таго як Ян сканаў, захварэўшы на [[ліхаманка|ліхаманку]]. Старэйшы сын Ян Баптыст назаўжды зьехаў у Італію, дзе й памёр, неўзабаве ад хваробаў памерлі яшчэ трое дзяцей. У 1589 годзе, праз два гады пасьля сьмерці бацькі, Рубэнс з маці пераехаў у спустошаны вайною Антвэрпэн, дзе быў хрышчоны ў [[Каталіцкая Царква|каталіцтва]]. Рэлігія займала бачнае месца ў вялікай частцы працаў Рубэнса, калі пазьней ён стаў адным зь вядучых мастакоў каталіцкага контрарэфармацыйнага стылю жывапісу{{Зноска|Belkin|1998|Belkin|11—18}}. Рубэнс пісаў: «Мой запал зыходзіць зь нябёсаў, а ня ад зямных разважаньняў».

=== Гады навукі ===
10-гадовы Пітэр быў накіраваны на навучаньне ў [[Езуіты|езуіцкую]] школу, хоць да таго ён не вылучаўся асаблівымі здольнасьцямі{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|37}}. У езуітаў Пітэр атрымаў выдатныя веды лаціны й клясычнай антычнасьці ды выявіў выдатныя здольнасьці як лінгвіста, бо ён аднолькава вольна чытаў, пісаў і гаварыў на роднай нідэрляндзкай, лацінскай, францускай і італьянскай мовах і ў той ці іншай ступені быў знаёмы зь нямецкай, гішпанскай і аенгльскай мовамі{{Зноска|Письма|1933|Письма|19}}.

Адначасна з гэтым маці запісала Пітэра ў сьвецкую школу Ромульдуса Вэрдонка, дзе ён здолеў выявіць свае здольнасьці ў вобласьці гуманітарных навук, стаў вывучаць грэцкую мову. Сучасьнікам падавалася фантастычнай ягоная памяць, бо аднойчы ён без намаганьняў спамянуў імя рымскай паэтэсы, якую адзіны раз памянуў [[Ювэналь]] у адной з сатыраў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|38}}. З вучыліся дзеці антвэрпэнскай эліты, у тым ліку Бальтазар Марэтус — унук найбуйнейшага эўрапейскага выдаўца [[Хрыстафор Плянтэн|Хрыстафора Плянтэна]]. Пітэр і Бальтазар захавалі сяброўства на ўсё астатняе жыцьцё. У 1590 годзе навучаньне давялося перапыніць, бо сястра Пітэра й Філіпа — Бляндына — узяла шлюб, ейны пасаг паглынуў рэшткі сродкаў, адпісаных Янам Рубэнсам. Сынам давялося шукаць заробку самім, таму Філіп разам з сынамі свайго працадаўцы быў аддадзены ў навучаньне да знакамітага гуманіста [[Юст Ліпсіюс|Юста Ліпсіюса]] ў Лювэне. 13-гадовага Пітэра маці ўладкавала [[паж]]ам да графіні дэ Лялен (народжанай прынцэсе дэ Лін) у [[Аўдэнаардэ]], дзе ён за кошт патрона працягнуў адукацыю, набыў навычкі [[каліграфія|каліграфіі]] й красамоўства, а таксама знайшоў густ да вытанчанасьці адзеньня, у прыватнасьці, навучыўшыся эфэктна захінаць плашч{{Зноска|Письма|1933|Письма|20}}{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|12—13}}{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|39}}.

[[Файл:Portrait of Alessandro Farnese (1545-1592) LACMA M.2003.69.jpg|значак|зьлева|[[Ота ван Вээн]]. Партрэт [[Алесандра Фарнэзэ (герцаг Пармскі)|Алесандра Фарнэзэ]], 1585, Мастацкі музэй акругі Лос-Анджэлес.]]
Прабыўшы пажам крыху больш за год, Рубэнс заявіў маці, што мае намер навучыцца малярству. Ягоны сябар Якаб Зандрарт пісаў: «Ня ў сілах больш даваць супраціў унутранаму імпэту, які вабіў яго да малярства, ён запытаў у маці дазволу цалкам прысьвяціць сябе гэтаму мастацтву». Той жа Зандрарт сьцьвярджаў, што адзінай крыніцай эстэтычных памкненьняў Рубэнса да 14-гадовага веку было капіяваньне гравюраў зь Бібліі выданьня Тобіяса Шцімэра 1576 году. Аніякіх прыкладаў ягонай раньняй графікі не захавалася{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|39—40}}. Паводле словаў Вэронікі Ўэджўуд, выбар першага настаўніка малярства, якім быў [[пэйзаж]]ыст [[Тобіяс Вэргахт]], быў у значнай ступені выпадковасьцю, бо той быў жанаты з сваячкай Марыі Рубэнс. Позьні на тагачасны час пачатак заняткаў адбіўся на тым, што Рубэнс ня змог шмат запазычыць у Вэргахта й хутка пакінуў ягоную майстэрню. Далей ён перайшоў да [[Адам ван Ноорт]]{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|13}}. Ван Ноорт, хоць і не выконваў царкоўных замоваў, але меў добрую рэпутацыю, зь ягонай майстэрні выйшлі [[Якаб Ёрданс]] і [[Гэндрык ван Бален]]{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|44}}. Рэзкая зьмена становішча, аднак, не зьмяніла густаў і памкненьняў юнага Рубэнса, яго адштурхвала багемнае жыцьцё, якую вёў ван Ноорт{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|7}}. Навучаньне ў ягонай майстэрні цягнулася чатыры гады. На думку Мары-Ан Лекурэ, самым важным урокам для Пітэра стала любоў і ўвага да «Фляндрыі, чые пышныя прыгажосьці пазьней паўстануць перад намі на карцінах Рубэнса»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|44—45}}.

[[Файл:Peter Paul Rubens - Portrait of a Man, Possibly an Architect or Geographer, at the age of 26.jpg|значак|Рубэнс. Партрэт мужчыны 26 гадоў{{Зноска|Лебедянский|1993|Лебедянский|20}}. 1597. Алей на медзі, 21,6 × 14,6 см. [[Мэтраполітэн (музэй)|Мэтраполітэн-музэй]].]]
Атрымаўшы першапачатковыя навычкі й адтачыўшы іх, у 1595 годзе Рубэнс перайшоў у майстэрню самага знакамітага антвэрпэнскага маляра таго часу — [[Ота ван Вээн]]а{{Зноска|Held|1983|Held|14—35}}, які атрымаў адукацыю ў Італіі й прывёз у Фляндрыю дух [[маньерызм]]у{{Зноска|Письма|1933|Письма|20}}. Рубэнс лічыўся ягоным вучнем да 23-гадовага веку, але яшчэ ў 21 год атрымаў пасьведчаньне «вольнага мастака»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|42}}. У Рыме Вээн быў аблашчаны фаміліяй [[Фарнэзэ]] й атрымліваў папскія замовы ў Ватыкане, быў сьвецкім чалавекам, знаўцам лаціны й старажытнасьцяў. Менавіта ён выпесьціў у Пітэры густ да антычных клясыкаў і выклікаў ідэю, што талент ня зможа выявіць сябе без магутных апекуноў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|46—47}}. Сучасьнікі адзначалі, што да часу паступленьня да яго Рубэнса талент Вээна хіліўся да заняпаду, ён празьмерна захапіўся алегорыямі й знакамі, ператвараючы ўласнае малярства ў падабенства мазгатні{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|13—14}}. Італьянска-флямандзкі стыль Вээна быў адзначаны перайманьнем рымскім узорам, прыкладам, сылюэты абводзіліся лініяй контуру. Ён адкрокся нацыянальнай флямандзкай традыцыі (значнасьць якой прызнаваў яшчэ [[Мікелянджэлё]]), але гэтак і ня здолеў арганічна ўспрыняць італьянскую школу{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|48}}{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|54}}.

У 1598 годзе Рубэнс быў залічаны вольным майстрам у антвэрпэнскую [[Гільдыя Сьвятога Лукі|гільдыю Сьвятога Лукі]]{{Зноска|Belkin|1998|Belkin|22—38}}, але застаўся ў Вээна й ня стаў адкрываць уласную студыю. Аднак ён ужо сам атрымаў права браць вучняў, першым зь якіх стаў Дэадат дэль Монтэ, сын злотніка{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|14}}. Уласных працаў Рубэнса гэтага пэрыяду захавалася замала. У ліставаньнях і дакумэнтах згадваюцца ягоныя карціны, некалькі працаў было ў доме ягонай маці, і яна вельмі ганарылася імі. Адзіная падпісаная Рубэнсам праца гэтых гадоў — партрэт маладога навукоўца ў чорным касьцюме, у якім увагу прыцягвае мадэляваньне твару. Вымерныя прылады ў ягоных руках дазволілі крытыкам назваць героя карціны географам ці архітэктарам. Партрэт дэманструе несумненную блізкасьць Рубэнса тых гадоў да старой галяндзкай школы, закладзенай [[Ян ван Эйк|Янам ван Эйкам]]. Не было яшчэ й віртуознай лёгкасьці валоданьня пэндзьлем, якую ён набыў у Італіі{{Зноска|Лебедянский|1993|Лебедянский|20—21}}. На думку Ўэджўуд, Рубэнс быў добрым майстрам, але ня быў вундэркіндам, толькі падобным [[Антоніс ван Дэйк|Антонісу ван Дэйку]]. Многія зь ягоных самых раньніх працаў складалі капіяваньні працаў ранейшых мастакоў, як то [[дрэварыт]] [[Ганс Гальбайн Малодшы|Ганса Гальбайна Малодшага]] й гравіроўка [[Марчантаніё Раймондзі]]. Ён яшчэ працягваў вучыцца й як прафэсіянал сасьпеў позна. Неабходныя яму ўзоры й настаўнікаў ён знайшоў толькі ў Італіі, дзе да таго часу жыў ягоны брат Філіп. Невядома, адкуль у Пітэра зьявіліся грошы на замежнае падарожжа — магчыма, ён выканаў нейкую замову ў Антвэрпэне ці прадаў некаторыя свае працы. Мажліва таксама, што грошы на вандраваньне надаў бацька Дэадата дэль Монтэ, што суправаджаў Рубэнса ў якасьці ягонага вучня{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|14—15}}. 8 траўня 1600 году Рубэнс атрымаў дакумэнт за подпісам бургамістра Антвэрпэна, што надаўца яго мае добрае здароўе й у горадзе няма эпідэміяў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|61}}.

=== Жыцьцё ў Італіі ===
==== Пры двары мантуанскага герцага ====
Паводле Ўэджўуд Рубэнс быў лепш падрыхтаваны, чым большасьць маладых мастакоў, якія перасякалі Альпы да яго. Да таго часу ён вольна валодаў лацінскай і італьянскай мовамі, быў знаёмы асабіста й празь ліставаньне з усімі вядомымі навукоўцамі-антыказнаўцамі{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|29}}. З Антвэрпэну ён уздоўж [[Райн]]у рушыў у Францыю, наведаў [[Парыж]], а далей скіраваўся ў [[Вэнэцыя|Вэнэцыю]]. У горадзе ён спыніўся ў прэстыжнай гасьцёўні й хутка завёў знаёмства з шляхцічам з атачэньня [[Вінчэнца I Ганзага]], бо герцаг [[Мантуанскае герцагства|Мантуі]] прыбыў на [[Вэнэцыянскі карнавал|карнавал]] з [[Спа]], дзе быў на лекаваньні. Карціны Рубэнса, узятыя з сабою, зрабілі ўражаньне на аўдыторыю, і пра мастака было дакладзена герцагу. У выніку 23-гадовы флямандзец апынуўся на службе пры Мантуанскім двары і, ледзь зьявіўшыся ў Італіі, атрымаў апекуна, пэнсіён і адносна высокае грамадзкае становішча{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|64}}. Існуе здагадка, што герцаг, які бываў раней у Антвэрпэне, ужо быў знаёмы з творчасьцю Рубэнса{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|30}}. Не зважаючы на неўтаймаваны нораў і распусту, герцаг Вінчэнца Ганзага быў адным з найважнейшых мэцэнатаў свайго часу, выдатна разьбіраўся ў музыцы й паэзіі. Ён матэрыяльна падтрымліваў [[Кляўдыё Мантэвэрдзі]] й вызваліў дома для вар’ятаў [[Тарквата Таса]]. Герцаг імкнуўся зьбіраць найлепшыя творы мастацтва, у ягоным палацы Рубэнс упершыню ўбачыў працы [[Тыцыян]]а, [[Паолё Вэранэзэ]], [[Карэджа]], [[Андрэа Мантэньня|Андрэа Мантэньні]] й [[Джуліё Рамана]]. Афарбоўка й кампазыцыі Вэранэзэ й Тынтарэта зрабілі непасрэдны ўплыў на жывапіс Рубэнса й ягоныя больш позьнія працы, стыль якіх адрозьніваўся моцным уплывам [[Тыцыян]]а. Хоць Ганзага ня ставіў за мэту выхаваньне маладога мастака, ён даў Рубэнсу працу, што спрыяла хуткаму разьвіцьцю ягонага таленту. Флямандзец павінен быў адбіраць творы мастацтва дзеля капіяваньня, а далей займаўся й іхным набыцьцём, атрымліваючы пэўныя камісійныя гршы{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|31}}.

[[Файл:Rubens Painting Adam Eve.jpg|значак|зьлева|''«Адам і Эва»'', блізу 1599 году.]]
Трапіўшы ў атачэньне Вінчэнца Ганзагі ў кастрычніку 1600 году, Рубэнс разам з дваром адбыў у [[Флярэнцыя|Флярэнцыю]] на завочны шлюб малодшай сястры жонкі герцага — [[Марыя Мэдычы|Марыі Мэдычы]]. Рубэнс інтэнсіўна займаўся вывучэньнем флярэнтыйскага мастацтва, у прыватнасьці, скапіяваў [[кардон (жывапіс)|кардон]] фрэскі [[Леанарда да Вінчы]] ''«[[Бітва пры Ангіяры (фрэска)|Бітва пры Ангіяры]]»''{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|31}}{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|81}}. Там ён вывучаў клясычнае грэцкае й рымскае мастацтва й капіяваў працы італьянскіх майстроў, як то эліністычная скульптура «''[[Ляакоан і ягоныя сыны]]''», якая асабліва паўплывала на яго, а таксама працы [[Мікелянджэлё]], [[Рафаэль]] і [[Леанарда да Вінчы]]. Таксама Рубэнс знаходзіўся пад уплывам вельмі натуралістычных карцінаў [[Караваджа]]. Пазьней ён зрабіў копію адной з карцінаў гэтага мастака «''[[Злажэньне ў магілу Хрыста (Караваджа)|Злажэньне ў магілу Хрыста]]''», рэкамэндаваўшы яе свайму заступніку, герцагу Мантуі, а таксама згуляў важную ролю ў набыцьці адной зь ягоных твораў для царквы [[ордэн дамініканаў|дамініканцаў]] у Антвэрпэне. У Мантуі ён застаўся на ўсё лета 1601 году, але не зьбіраўся сядзець на адным месцы. Пра ягоныя вандроўкі сьведчыць ліставаньне з герцагскім кіраўніком Анібале К’епіё, зь якога вынікае, што ў Мантуі Рубэнс пражыў поўныя тры гады з васьмі гадоў знаходжаньня ў Італіі. Пры двары герцага ён правёў усё лета 1601 году, час ад красавіка 1602 году па травень 1603 году й ад траўня 1604 году да заканчэньня 1605 году{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|70—71}}. Досыць хутка Рубэнс атрымаў пасаду апекуна карціннай галерэі герцага, але, увогуле, буйных замоваў ня браў. Адзіным выняткам сталася аздабленьне царквы езуітаў у 1603 годзе. Нават у 1607 годзе ў адным зь лістоў ён наракаў, што ягоныя працы амаль не прадстаўленыя ў калекцыі Ганзагі. Карыстаючыся няўважлівасьцю герцага да сваёй пэрсоны, ужо ў 1601 годзе Рубэнс выправіўся ў вандраваньне па Італіі, зь ліста брату Філіпу ў сьнежні таго ж году вынікае, што ён аб’ехаў «амаль усе найбуйнейшыя італьянскія гарады»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|71—72}}. Дакладныя маршруты падарожжаў Рубэнса складана рэканструяваць, дакумэнтальна пацьвярджаецца ягонае шматразовае знаходжаньне ў Вэнэцыі, Флярэнцыі, [[Генуя|Генуі]], [[Піза|Пізе]], [[Падуя|Падуі]], [[Вэрона|Вэроне]], [[Люка|Люцы]] й [[Парма|Парме]]. Мажліва, ён наведваў [[Урбіна]] й [[Мілян]], дзе мастак скапіяваў ''«[[Тайная вячэра (Леанарда да Вінчы)|Тайную вячэру]]»'' Леанарда да Вінчы. У [[Рым]]е ён пабываў двойчы, пры гэтым першым разам прыехаў туды ўлетку 1601 году, калі герцаг накіраваў яго дзеля капіяваньня карцін з калекцыі кардынала Алесандра Мантальта. Падчас гэтага першага знаходжаньня ў Рыме, Рубэнс скончыў працу над сваім першым заказаным алтаром для рымскай царквы [[Санта-Крочэ-ін-Джэрусалемэ]]. Лісты дадому й брату Філіпу напісаныя жывой і багатай італьянскай мовай і падпісаны імём П’етра Паолё. Гэтай формы ўласнага жыцьця ён прытрымліваўся да канца жыцьця. І надалей асноўнай мовай замежнага ліставаньня Рубэнса заставалася італьянская{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|32—33}}.

[[Файл:Peter Paul Rubens - Self-Portrait in a Circle of Friends at Mantua.jpg|значак|''«Аўтапартрэт у атачэньні з мантуанскімі сябрамі»'', 1602—1606 гады.]]
Рубэнс валодаў талентам заводзіць сьвецкія знаёмствы. Кіраўнік маёмасьцю герцага Мантуанскага К’епіё рэкамендаваў флямандца кардыналу Мантальта — пляменьніку папы [[Клімэнт VII|Клімэнта VII]]. У сваю чаргу, праз Мантальта Рубэнс быў пазнаёмлены [[Шыпіёнэ Баргезэ]], а той дводзіўся пляменьнікам папу [[Сыкст V|Сыксту V]], які быў афіцыйным апекуном нямецкіх і флямандскіх мастакоў у Рыме. Дзякуючы даручэньням герцага Вінчэнца Ганзагі, Рубэнс наведаў Геную, дзе быў прыняты ў дамах [[Дорыя|Дорыяў]], [[Сьпіноля|Сьпіноляў]] і [[Палявічыні]], атрымаўшы доступ да іхных мастацкіх калекцыяў і атрымаўшы больш-менш значныя замовы. Зрэшты, першую сваю афіцыйную замову Рубэнс атрымаў на радзіме ў 1602 годзе. Брусэльскі эрцгерцаг [[Альбрэхт VII Аўстрыйскі|Альбрэхт Аўстрыйскі]] замоваў заалтарны абраз здабыцьця Жыватворнага Крыжа, які даручыў выканаць у Рыме, да таго ж мастак мусіў быў быць флямандцам, «пры ўмове, што сума выдаткаў не перавысіць 200 залатых экю». Былы працадаўца Рубэнсава брата Жан Рышардо ўзгадаў пра Пітэра, і 12 студзеня 1602 году адбылося афіцыйнае складаньне кантракта. Ужо 26 студзеня Рубэнс паказаў замоўцу цэнтральную частку кампазыцыі, прадэманстраваўшы свае здольнасьці апэратыўна выконваць даручэньні{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|82—83}}. З Рыму Рубэнс прыехаў да старэйшага брата ў Вэрону, дзе намаляваў сябе з братам, іхняга калегу Ёгана Вавэрыюса й настаўніка [[Юст Ліпсіюс|Юста Ліпсіюса]], а таксама свайго вучня Дэадата дэль Монтэ на тле мантуанскай ракі [[Мінча]]. Больш паловы партрэтаваных не маглі быць у Італіі ў той час, таму праўдзівы сэнс кампазыцыі высьлізгвае ад сучасных дасьледнікаў. Задума й ажыцьцяўленьне карціны вылучаюцца спалучэньнем наватарства й традыцыі. Гэтак калярыт уяўна адзначаны перайманьнем Тыцыяна, а тэма й кампазыцыя гэтак жа яскрава адсылаюць да нідэрляндзкіх карпарацыйных і сямейных партрэтаў{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|9}}. Першы посьпех у эрцгерцага прыцягнуў увагу герцага Ганзага да свайго прыдворнага мастака. Па сьмерці маці, якая была вялікай прыхільніцай езуітаў, герцаг загадаў узьвесьці царкву гэтага ордэна ў Мантуі, а Рубэнсу замовіў карціну, што паказвае глыбокую пашану сямейства Ганзагі да Сьвятой Троіцы. Аднак праз шэраг акалічнасьцяў карціна была перададзеная замоўцы на [[Троіцын дзень]] 5 чэрвеня 1605 году{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|83—84}}.

==== Дыпляматычная місія ў Гішпаніі ====
[[Файл:Peter Paul Rubens - The Fall of Phaeton (National Gallery of Art).jpg|значак|зьлева|''«Падзеньне Фаэтона»'', каля 1604—1605 гадоў. Мажліва перапрацаваная ў 1606—1608 гадах. [[Нацыянальная галерэя мастацтва]] ў [[Вашынгтон (акруга Калюмбія)|Вашынгтоне]].]]
У 1603 годзе мантуанскі герцаг чакаў ад гішпанскага караля адміральскага чыну за свае заслугі ў барацьбе супраць туркаў у Харватыі, таму надумаў узгадаць пра сябе. Гергацам быў складзены аб’ёмны падарунак, што ўлучаў мноства твораў мастацтва. Дзеля ўручэньня патрабаваўся разумны чалавек, які бы выклікаў да сябе прыязнасьць і мог прадставіць дары ў патрэбны момант, адначасна выставіўшы перад манархам свайго патрона ў прывабным сьвятле. На рэкамендацыю кіраўніка К’епіё, герцаг ухваліў кандыдатуру Рубэнса. Перад гэтым адбылася наступная гісторыя: Вінчэнца Ганзага без папярэджаньня зьявіўся ў майстэрню мастака й засьпеў Рубэнса за працай над алегарычным палатном, той дэклямаваў услых [[Вэргіліюс|вэргіліевы]] ''«[[Георгікі]]»''. Герцаг зьвярнуўся да яго на лаціне й атрымаў вельмі пачцівы адказ. Узгадаўшы, што [[Ян ван Эйк]] быў некалі камандаваны [[Філіп III Добры|герцагам Бургундзкім]] за сваёй [[Ізабэля Партугальская (герцагіня Бургундзкая)|нявестай Ізабэляй]] да [[Жуан I|караля Партугаліі]], герцаг Ганзага ўсклаў на Рубэнса абавязкі амбасадара. 5 сакавіка 1605 году даверанаму ў Мадрыдзе было адпраўленае апавяшчэньне, што адказным за дастаўку падарункаў каралю [[Філіп III (кароль Гішпаніі)|Філіпу III]] прызначаны П’етра Паолё Рубэнс. У той жа дзень мастак рушыў у дарогу{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|84—85}}. Маршрут вандраваньня быў дрэнна распрацаваны, бо трэба было прайсьці праз [[Фэрара|Фэрару]] й [[Балёньня|Балёньню]] да [[Флярэнцыя|Флярэнцыі]] й сесьці на карабель у [[Ліворна]]. Перавозка грузаў праз Апэніны абышлася ў 150 скуда, але грошай было вылучана замала, таму мытнікі спрабавалі раскруціць пакупкі{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|40—44}}. Далей адбыўся непрыемны інцыдэнт пры двары вялікага герцага [[Фэрдынанда I Мэдычы|Фэрдынанда]]. 29 сакавіка мастак пісаў свайму апекуну К’епіё зь Пізы, што Фэрдынанд уразіў яго тым, што добра быў абазнаны ўва ўсіх дробязях падарункаў, прызначаных той ці іншай асобе, што выклікала падазрэньні ў тым, што пры двары Ганзагі працуе шпег{{Зноска|Письма|1933|Письма|67—68}}.

[[Файл:Retrato ecuestre del duque de Lerma (Rubens).jpg|значак|''«Конны партрэт герцага Лерма»'', 1603 год, алей, палатно. [[Прада (музэй)|музэй Прада]], Мадрыд.]]
Тым ня менш, дабрацца да Ліворна атрымалася шчасна, пераход морам у [[Алікантэ]] заняў усяго 18 дзён. Гішпанскі двор тады пераехаў у [[Вальядалід]], куды Рубэнс трапіў 13 траўня, але не засьпеў караля, бо той выправіўся на паляваньне ў [[Аранхуэс]]. Аднак затрымкі апынуліся для мастака дарэчнымі, бо як ён паведаміў К’епіё, падарункі апынуліся ў дрэнным стане. Павераны ў справах мантуанскага герцагства Анібале Ібэрці прапанаваў Рубэнсу пагадзіць гішпанскага маляра й такім чынам прывесьці палотны да ладу, але 26-гадовы мастак, які ня меў рэальных дыпляматычных паўнамоцтваў, гэтую прапанову адхіліў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|87}}. У чэрвені Рубэнс прамыў палотны гарачай вадою, прасушыў на сонцы й заняўся рэстаўрацыяй сам-адзін. Ён ня толькі аднавіў копіі з карцінаў [[Рафаэль|Рафаэля]], выкананыя ў Рыме П’етрам Факецьці, але й самастойна выканаў ''«Дэмакрыта й Геракліта»''. Давялося пісаць паўторы карцінаў з-за таго, што два творы зь ліку падарункаў былі сапсаваныя беззваротна{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|50}}. Кароль вярнуўся ў Вальядалід у першыя дні ліпеня. Рубэнс і Ібэрці паўсталі перад прэм’ер-міністрам герцагам [[Франсіска Гомэс дэ Сандаваль Лерма|Лерма]], які зблытаў перададзеныя копіі з арыгіналамі. Пры гэтым Рубэнсу атрымалася здабыць ласкавасьць з боку гішпанскага прадстаўніка, даў зрабіў шмат замоваў у мастака й запрасіў пасяліцца яго ў рэзыдэнцыі, але з Ібэрці стасункі былі сапсаваныя. Павераны не жадаў, каб Рубэнс асабіста даў падарункі каралю, і не дапусьціў яго да аўдыенцыі, пра што мастак без эмоцыяў паведамляў герцагу Мантуі{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|88}}.

Рубэнс ня стаў канфліктаваць з паслом, а замест гэтага зьехаў у [[Эскарыял]] капіяваць калекцыю палотнаў Тыцыяна, што налічвала больш за 70 карцінаў. Большасьць зь іх была замоўленая ці набытая імпэратарам [[Карл V Габсбург|Карлам V]]. Копіі Рубэнс забраў з сабою ў Італію, а далей перавёз у [[Антвэрпэн]]. Толькі па сьмерці мастака выкананыя ім копіі выкупіў і вярнуў у Гішпанію кароль [[Філіп IV (кароль Гішпаніі)|Філіп IV]]. Рубэнс выконваў і прыватныя замовы, бо гэтак ён напісаў цыкль ''«Дванаццаць апосталаў»'', партрэты сваякоў герцага Лермы й герцага Інфантада, зь якім быў пазнаёмлены дзякуючы Ібэрці{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|89}}. Працуючы ў Гішпаніі, Рубэнс разумеў, што не затрымаецца ў гэтай краіне надоўга, таму сьпяшаўся. У ягоных копіях Тыцыяна, асабліва ў валасах пэрсанажаў, бачная флямандзкая тэхніка накладаньня фарбы густым плястам{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|89}}. У той жа час выкананыя Рубэнсам копіі, хутчэй, варта разглядаць як варыяцыі на тэму арыгінала, бо ён нязьменна — хоць і ў рознай ступені — зьвяртаўся да пераробкі арыгінала. Адчуваючы патрэбу ў самавыяўленьні, ён без ваганьняў выпраўляў прыкметныя памылкі й дэманстраваў творчы падыход у калярыстыцы або сьветлаценях. Ён рэдагаваў нават працы [[Мікелянджэлё]] й Рафаэля, таму ня дзіва, што рабіў гэта з творамі сваіх сучасьнікаў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|79—80}}.

[[Файл:Heraclitus and Democritus by Rubens (Valladolid).jpg|значак|зьлева|''«Геракліт і Дэмакрыт»'', 1603 год, алей па дрэве. Нацыянальны музэй мастацтваў у [[Вальядалід]]зе.]]
Самай вядомай арыгінальнай працай Рубэнса, выкананай у Гішпаніі, стаў парадны конны партрэт герцага Лерма, што адкрыў у ягонай творчасьці жанр параднага партрэта. Мэтад працы над гэтым партрэтам выкарыстоўваўся мастаком доўгія гады, то бок ён спачатку рабіў накід ці папярэдні кампазыцыйны эскіз, а затым заўсёды з натуры пісаў твар чалавека. Толькі ў апошнюю чаргу на палатне ці на дрэве выконваўся ўвесь партрэт цалкам. Пасьля Рубэнс давяраў працу над адзеньнем, аксэсуарамі ці тлом сваім вучням, аднак у пачатку свайго шляху ён грэбаваў брыгадным мэтадам і ўсе дэталі партрэта рабіў сам. Міхаіл Лебядзянскі адзначаў, што партрэтнае тло, з разгатым дрэвам і сцэнай бітвы ў аддаленьні, выкананае больш абагульнена, без стараннага аздабленьня, у адрозьненьне ад фігуры герцага й ягонага твару. У Кабінэце малюнкаў [[Люўр]]у захаваўся падрыхтоўчы эскіз кампазыцыі партрэта герцага Лерма, створаны італьянскім алоўкам на танаванай паперы, для якога ўдаваўся наняты натуршчык. Ужо на малюнку была пададзеная ўся кампазыцыя, улучна зь нізкай лініяй гарызонту й абрысамі дрэва. У адрозьненьне ад ''«[[Конны партрэт Карла V|Коннага партрэта Карла V]]»'' працы Тыцыяна, Рубэнс надаў кампазыцыі большай дынамікі, скіраваўшы вершніка наўпрост на гледача. Твар пэрсанажа, аднак, выглядае асобным ад усіх астатніх дэталяў карціны й пададзены з бракам эмоцыяў. Галоўнай адметнай рысай гэтай працы, уласьцівай партрэтнаму жанру барока, была сыстэма прыёмаў і аксэсуараў, што падкрэсьліваюць гераічны характар героя. Гэтую функцыю ў Рубэнса выконваюць дасьпехі, актыўныя дзеі на тле, і высоўваньне галоўнай асобы партрэту нібыта на ўзьнёслы пастамэнт{{Зноска|Лебедянский|1993|Лебедянский|29—31}}. Гэтае падарожжа стала першым з многіх падчас ягонай кар’еры, у якім ён аб’яднаў мастацтва й дыпляматыю.

Герцаг Лерма прапанаваў Рубэнсу заняць пасаду афіцыйнага мастака пры гішпанскім двары, аднак Рубэнс адкінуў гэтую прапанову. Неўзабаве надышоў загад герцага Мантуанскага ехаць у Парыж, каб там пісаць копіі з партрэтаў для палацавай галерэі красуняў, але Рубэнс палічыў і гэтае даручэньне нявартым. У пачатку 1604 году ён вярнуўся ў Мантую{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|90}}.

==== Замовы ў Італіі ====
[[Файл:Rubens vallicella.jpg|значак|''«Маці Божая зь дзіцем аблюбаваным анёламі»'', 1608 год, алей, палатно. Царква [[Санта-Марыя-ін-Валічэльля]] ў Рыме.]]
Да лістапада 1605 году Рубэнс заставаўся ў Мантуі, беручы замовы ад герцага Вінчэнца. Апроч скончанага трыптыху Сьвятога Духу, ён зрабіў дзьве копіі з карцінаў [[Карэджа]] ў падарунак для імпэратара [[Рудольф II Габсбург|Рудольфа II]]. У канцы 1605 году мастак пераехаў у Рым да брата Філіпа, які ўладкаваўся тады бібліятэкарам кардынала [[Асканіё Калёна]]. Кватэра месьцілася па вуліцы Санта-Крочэ блізу Пляца Гішпаніі, браты нават нанялі сабе двух служкаў{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|39}}. Фамілія Калёнаў не зацікавілася флямандцам, але [[Шыпіёнэ Баргезэ]] адрэкамэндаваў яго ордэну [[Аратарыянцы|аратарыянцаў]], якім трэба было аздобіць фрэскамі храм [[Санта-Марыя-ін-Валічэльля|К’еза Нуова]]. Яму трэба было напісаць ''«Мадонну»'' для галоўнага алтара. Мары-Ан Лекурэ ня вельмі высока ацаніла трыптых для гэтае царквы, дзе цэнтральную частку заняла Багародзіца, а паабапал яе былі выявы сьвятога Рыгора й сьвятой Даміцылы. Лекурэ пісала, што палатно «ўражвае манумэнтальнасьцю», а пэрсанажы розьняцца скульптурнасьцю формаў, амаль як у [[Паолё Вэранэзэ]]. Аднак велічыня фігураў заціскае дынаміку кампазыцыі. Калярыстычнае заданьне Рубэнс выканаў на супраціўнасьці сьветлай гамы адзежы й цёмнага тла. Асабліва гэта бачна ў партрэце Даміцылы. Сваім скупым стылем ён тут нагадвае [[Караваджа]], але безь ягоных сьветлавых эфэктаў. «У гэтых працах няма анічога, апроч уражальных памераў мужчынскіх і жаночых фігураў, што яднала б іх і дало магчымасьць адразу пазнаць руку майстра. Сваёй асабістай палітры Рубэнс тады яшчэ ня вынайшаў. Больш за ўсё ягоныя працы нагадваюць намацваньне стылю, сярод чаго вылучаюцца чаргаваньне белага зь зялёным, падобнае на прыёмы Вэранэзэ ці [[Джуліё Рамана]], [[тыцыян]]аўская [[вохра]], цёмны калярыт [[Анібале Караччы]]…»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|98}}.

[[Файл:Rome Chiesa Nuova Flavia Domitilla van Terracina, Nereus en Achilleus (Rubens) 10-01-2011 10-50-38.JPG|значак|зьлева|''«Сьвятая Даміцыла, падтрыманая сьвятым Нэрэюсам і сьвятым Ахілесам»'', 1608 год, алей, палатно. Царква [[Санта-Марыя-ін-Валічэльля]] ў Рыме.]]
У час падрыхтоўкі да працы Рубэнса адклікалі ў Мантую, але ўмяшаўся Баргезэ, і мастаку дазволілі застацца да наступнай вясны. Зрэшты, ён працягваў выконваць даручэньні мантуанскага двара, як то знайшоў рэзыдэнцыю ў Рыме для герцагскага сына, прызначанага кардыналам, і набыў для калекцыі ''«Ўсьпеньне Багародзіцы»'' Караваджа{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|90—91}}. Узімку 1606 году ён жыў з братам у Рыме, дзе цяжка захварэў на [[плеўрыт]], але здолеў акрыяць дзякуючы апецы флямандзкага лекара Фабэра{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|76}}. Лекурэ таксама адзначала, што ад італьянскага часу не захавалася аніякіх сьведчаньняў рамантычных памкненьняў Рубэнса. У Рыме ён меў зносіны амаль выключна з флямандцамі, жыў у нідэрляндзкім квартале, але аніколі ня браў удзелу ў забаўках і трымаўся асобна. Не зважаючы на пачуцьцёвасьць ягонай творчасьці, «мае быць узятая пад увагу шчырая цнота мастака»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|81}}.

У чэрвені 1607 году Вінчэнца Ганзага адбыў у Геную, поруч зь ім быў Рубэнс. Пазнаёміўшыся зь сямействам [[Дорыя]], ён выканаў на іхнюю замову каля паўтузіну партрэтаў, а таксама ''«Абразаньне Госпада»'' для царквы езуітаў. Рубэнс разам з Дэадатам дэль Монтэ таксама надумаў падрыхтаваць кнігу пра італьянскую архітэктуру, каб пазнаёміць зь ёй флямандцаў. Дэль Монтэ рабіў абмерваньні, а Рубэнс між тым падрыхтаваў 139 гравюрных старонак для двухтомніка «Палацы Генуі», які, зрэшты, убачыў сьвет толькі ў 1622 годзе{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|91}}. У верасьні 1607 году мастак вярнуўся ў Рым. Замова для храма К’еза Нуова была зробленая ў лютым 1608 году, але ў алтары было няўдала наладжанае асьвятленьне, і публіка нават ня здолела разгледзець абрысы фігураў. Давялося торапка перарабляць карціну, паўстала нават ідэя перанесьці яе з палатна на камень. Аратарыянцы таксама замовілі мастаку вялікі трыптых. Да гэтага часу пагоршыліся стасункі зь сямействам Ганзага. Філіп Рубэнс паведамляў з Антвэрпэну пра сур’ёзнае пагаршэньне стану здароўя іхняй маці, якой было ўжо 72 гады. Яна пакутавала ад прыступаў удушша, што зводзіла на нішто надзеі на акрыяньне. Каб пайсьці са службы ад Ганзагі, Пітэр Паўль Рубэнс зьвярнуўся да [[Альбрэхт VII Аўстрыйскі|эрцгерцага Альбрэхта]], але на просьбу Альбрэхта Вінчэнца Ганзага адказаў адмовай. 28 кастрычніка 1608 году, скончыўшы замову для аратарыянцаў, Рубэнс самавольна пакінуў Рым. У лісьце да К’епіё ён паведамляў, што калі скончыць справы ў Фляндрыі, абавязкова вернецца ў Мантую й «аддасца ў рукі Ягамосьці»{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|73}}. Ягоны апошні італьянскі ліст мае характэрную прыпіску «Сядаю на каня» ({{мова-it|Salendo a cavallo|скарочана}}){{Зноска|Письма|1933|Письма|22}}. Больш ён аніколі не вяртаўся ў Італію{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|92}}.

[[Файл:Marchesa Brigida Spinola-Doria.jpg|значак|[[Маркіза Брыгіта Сьпіноля Дорыя|Партрэт маркізы Брыгіды Сьпіноля-Дорыі]], 1606 год, алей, палатно. [[Нацыянальная галерэя мастацтва]] ў [[Вашынгтон (акруга Калюмбія)|Вашынгтоне]].]]
У італьянскі час Рубэнс яшчэ не дасягнуў творчай сталасьці, амаль усе крытыкі заяўлялі, што ягоная італьянская творчасьць ня цалкам самастойная й адзначаная моцным уплывам шаблёнаў Балёнскай акадэміі{{Зноска|Письма|1933|Письма|22—23}}{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|8—9}}. Велізарную частку ягонай спадчыны італьянскага пэрыяду складалі замалёўкі й копіі з антычных і сучасных яму твораў мастацтва. Да вялікіх сучасьнікаў асабіста Рубэнс ня меў цікавасьці й не распачынаў спробаў сустрэцца ў Рыме ані з [[Гвіда Рэні]], ані з Караваджам ці [[Анібале Караччы]]. Наадварот, ствараючы копіі твораў, Рубэнс перасьледаваў дзьве задачы. Па-першае, ён удасканальваў сваё прафэсійнае майстэрства, па-другое, імкнуўся стварыць асабісты каталёг твораў мастацтва, раскіданых па каралеўскіх і прыватных калекцыях, на якія наўрад ці здолеў бы патрапіць ізноў. Іншымі словамі, ён рыхтаваў для сябе запас сюжэтаў, мадэляў і тэхнічных прыёмаў. У тэстамэньце, складзеным перад сьмерцю, ён пісаў, што «ягоныя працы прыдадуцца таму са спадчыньнікаў, хто пойдзе па ягоных сьлядах». Пры гэтым ён ня ставіў перад сабою навуковыя мэты й не спрабаваў стварыць суцэльны каталёг антычнага й рэнэсансавага мастацтва, бо патураў сваім асабістым густам{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|77}}. Замоўленыя партрэты генуэскай арыстакратыі сталі эталёнам барочнага партрэта й надоўга вызначылі разьвіцьцё гэтага жанру ў Італіі, Фляндрыі, а потым Францыі й Гішпаніі. Рубэнс зьмяшчаў партрэтаваных людзей на нэўтральным тле ці перад драпіраваньнем. Сацыяльны статус чалавека заўсёды падкрэсьліваўся аксэсуарамі, таму пільная ўвага надавалася строю, які пісаўся з асаблівай дбайнасьцю. Асноўная мэта мастака палягала ў тым, каб атачыць арэолам маляваны твар і зрабіць упор на ягонай значнасьці. Гэта ж падкрэсьлівалася годнасьцю жэстаў, паставай, стараннай адпрацоўкай драбнюткіх дэталяў. Яскравым прыкладам такой працы быў партрэт маркізы Веранікі Сьпінолі-Дорыя{{Зноска|Лебедянский|1993|Лебедянский|33—34}}. Мікалай Грыцай адзначаў, што «ў „няварты“ ягонага пэндзьля жанр прыдворнага партрэта мастак удыхнуў новае жыцьцё, рашуча вызваліўшы яго ад характэрных для маньерысцкага мастацтва мяжы XVI і XVII стагодзьдзяў калянасьці маляваньня, здранцьвеласьці кампазыцыяў, напружанай замкнёнасьці нібы адгароджаных ад рэальнага сьвету выяваў. Рубэнс дадаў у партрэт рух і жыцьцё, свабоду маляўнічай формы й багацьце колеру, узбагаціў яго сваім пачуцьцём вялікага стылю, узмацніўшы значэньне тла — пэйзажнага ці архітэктурнага — у перадачы выявы; увогуле, зрабіў партрэт годнай задачай па-сапраўднаму манумэнтальнага мастацтва»&lt;ref&gt;{{cite web|author=Н. Грицай|title=Питер Пауль Рубенс. Биография|url=http://rybens.ru/rubens-biography.php|work=Художник Питер Пауль Рубенс — картины, рисунки, биография, письма|access-date=2017-06-30}}&lt;/ref&gt;.

=== Вяртаньне ў Антвэрпэн ===
==== Прыдворны жывапісец ====
[[Файл:Jacob Jordaens (Attributed), after Peter Paul Rubens - Portrait of Infanta Isabella Clara Eugenia.jpg|значак|зьлева|Партрэт эрцгерцагіні [[Ізабэля Кляра Яўгенія|Ізабэлі Кляры Яўгеніі]], 1609, алей на дубе, 105 × 74 см. [[Музэй гісторыі мастацтваў]] у [[Вена|Вене]].]]
Шлях з Рыму ў Антвэрпэн заняў у Рубэнса 5 тыдняў. Яшчэ напаўдарозе ён атрымаў абвестку, што ягоная маці сканала 14 лістапада. Дабраўшыся да дома ў сьнежні, ён павесіў ля склепа нябожчыцы-маці адную з карцінаў, прызначаных для К’еза Нуова. Душэўны стан яго быў такі, што ён пажадаў на некаторы час адасобіцца ў кляштары і сярод грамадзтва зьявіўся толькі ў студзені наступнага 1609 году{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|103}}. Відаць, што ён зьбіраўся вярнуцца ў Італію. 10 красавіка 1609 году мастак пісаў Ёгану Фабэру ў Рым: «…Я дагэтуль ня ведаю, што сабе пастанавіць — ці застацца на радзіме ці назаўжды вярнуцца ў Рым, куды мяне запрашаюць на вельмі спрыяльныя ўмовы»{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|75}}. Ягонае вяртаньне супала з пэрыядам аднаўленьня эканамічнага росквіту ў горадзе з падпісаньнем [[Антвэрпэнская дамова 1609 году|Антвэрпэнскай дамовы]] ў красавіку 1609 году, якая паклала пачатак [[Дванацацігадовы мір|Дванацацігадовага міру]]. Між тым, Філіп Рубэнс заняў пасаду антвэрпэнскага эшэвэна, якую некалі займаў ягоны бацька, але ў сям’і паступова ссоўваліся ролі, першынство перайшло да малодшага з братоў. У ліставаньні захапленьне Пітэрам, паводле словаў Лекурэ, «даходзіла до дагодлівасьці». Менавіта Філіп расьсьцежыў дзьверы брату ў найвышэйшае грамадзтва Гішпанскіх Нідэрляндаў. Вяршыняй стала аўдыенцыя мастака пры эрцгерцагскім двары, якое адбылося, мяркуючы па дакумэнтах, 8 жніўня 1609 году. Герцаг [[Альбрэхт VII Аўстрыйскі|Альбрэхт]] дрэнна ўяўляў сабе, хто такі Рубэнс, але замовіў у яго свой партрэт і партрэт [[Ізабэля Кляра Яўгенія|жонкі]], а пасьля выкананьня замовы неадкладна надаў яму тытул. Пасьведчаньне прыдворнага маляра Пітэр Паўль Рубэнс атрымаў 9 студзеня 1610 году{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|119}}.

[[Файл:Peter Paul Rubens 094.jpg|значак|Партрэт Ізабэлі Брант, каля 1610, алей па дрэве, 96 × 70 см. [[Нацыянальная галерэя Бэрліну|Бэрлінская нацыянальная галерэя]].]]
Мусібыць, у каралеўскіх асобаў паўстала жаданьне ўтрымаць Рубэнса пры двары якім кольвек чынам, і таму апроч пэнсіёну ён атрымаў спэцыяльны дазвол на стварэньне сваёй студыі ў Антвэрпэне, а не каля двара ў [[Брусэль|Брусэлі]], а таксама мог працаваць для іншых кліентаў. У дадатак як сябра гільдыі Сьвятога Лукі Рубэнс меў і шэраг падатковых прывілеўя. Найважнейшым жа дасягненьнем Рубэнса Лекурэ называла тое, што ён застаўся працаваць у Антвэрпэне, аддаўшы яму перавагу перад Брусэлем. Прычыны гэтага пляменьнік маляра — таксама Філіп Рубэнс — выкладаў наступным чынам: «…З боязі, як бы прыдворнае жыцьцё, якое неўпрыкмет захапляе кожнага чалавека бяз рэшты, не пашкодзіла ягоным заняткам малярствам і не перашкодзіла яму дамагчыся ў мастацтве той дасканаласьці, здольнасьць да якой ён у сабе песьціў»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|111—113}}. На думку Лекурэ, гэтае сьцьвярджэньне, падхопленае многімі біёграфамі, мела патрэбу ў карэктаваньні. Рубэнс арганічна пачуваўся ў пры двары і быў здатны зьвярнуць на сябе ўвагу палітыкаў першай велічыні, але ў яго была іншая сыстэма каштоўнасьцяў.

[[Філіп Рубэнс]] адзначаў, што эрцгерцаг і ягоная жонка літаральна прылучала ягонага брата да сябе залатымі ланцугамі, бо Пітэру Паўлю быў дараваны залаты ланцуг з партрэтам эрцгерцага і ягонай жонкі коштам у 300 флярынаў{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|76}}. Першыя часы мастак разьмяшчаўся ў доме маці. Практычна адразу па вяртаньні ў горад, Рубэнс заляцаўся  да сваёй суседкі [[Ізабэля Брант|Ізабэлі Брант]], якая была сваячкай жонкі брата Марыі дэ Муа{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|54—55}}. Бацькам Ізабэлі быў вядомы гуманіст [[Ян Брант]], які доўгі час займаў пасаду гарадзкога сакратара. Ён быў пасьлядоўнікам [[Юст Ліпсіюс|Юста Ліпсіюса]], таксама займаючыся выданьнем антычных клясыкаў. Творцу ўдалося ўзяць шлюб з маладой, але зроблена гэта было зь вялікай пасьпешнасьцю. Жаніху было 32 гады, а маладой — 18 гадоў. Вясельле адбылося 8 кастрычніка 1609 году. Пасьля гэтага маладыя, паводле звычаю, пасяліліся ў бацькоў жонкі, у бізнэсовым квартале места{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|122}}. Адзіным сьведчаньнем іхняга вясельля засталася лацінская [[эпіталяма]] Філіпа Рубэнса, поўная «гульлівых непрыстойнасьцяў» і ня вельмі вытанчаная ў сваім стылі{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|115—116}}.

[[Файл:Peter Paul Rubens - Rubens and Isabella Brant in the honeysuckle bower.jpg|значак|зьлева|''«[[Аўтапартрэт з Ізабэляй Брант|У бружмелевай альтанцы]]»'', 1609 год, палатно, алей, 178 × 136,5 см. [[Старая пінакатэка]], [[Мюнхэн]].]]
Яшчэ раней — 29 чэрвеня — Рубэнс далучыўся да Таварыства раманістаў, куды быў залічаны на рэкамэндацыю [[Ян Брэйгель Старэйшы|Яна Брэйгеля]]. Таварыства яднала нідэрляндзкіх мастакоў, якія зьдзейсьнілі вандраваньне ў Італію{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|117}}.

На сваё вясельле Рубэнс напісаў падвойны партрэт ''«[[Аўтапартрэт з Ізабэляй Брант|У бружмелевай альтанцы]]»''. Кампазыцыя была надзвычай стрыманай, то бок Рубэнс, які сядзіць на лаве пад кустоўем бружмелю, зьлёгку нахіліўшыся да Ізабэлі Брант, якая трымала сваю руку на мужавай руцэ. На карціне нябачна аніякай перабольшанай афэктацыі пачуцьцяў, усё зроблена стрымана і належна. Рубэнс старанна прапрацаваў дэталі свайго строю, асабліва пурпуэн — род камізэлькі з высокім каўняром, карычневыя панчохі і лакіркі, а разам з дарагім уборам жонкі кампазыцыя была блізкая да тыповага барочнага партрэта. Галоўнае адрозьненьне засяроджваецца ў натуральнасьці і свабодзе партрэтаваных, што надае сюжэту лірычнасьць. Рубэнс шмат высілкаў даў на перадачу выразаў свайго і жонкінага твараў. На думку Лебядзянскага, трактоўка Рубэнсам сваёй выявы нагадвае [[Рафаэль|рафаэлеўскі]] ''«[[Партрэт Бальдасарэ Кастыльёнэ]]»''. Рубэнс намаляваў сябе, глядзячым роўна на гледача, ягоны твар трымае спакойную годнасьць. Ізабэля Брант ледзь заўважна ўсьміхаецца, што намякае на пачуцьці радасьці і шчасьця. Ракурс кампазыцыі незвычайны — Рубэнс узвышаецца над Ізабэляй, глядач бачыць яго як бы з пазыцыі здолу ўгару. Фігуры захаваныя ў складаны момант руху і паўпавароце, але яны злучаныя паміж сабою агульным авалам партрэтнай кампазыцыі{{Зноска|Лебедянский|1993|Лебедянский|35—38}}.

==== Майстэрня Рубэнса ====
{{Асноўны артыкул|Дом Рубэнса}}
[[Файл:GARDENS IN THE RUBENS HOUSE - ANTWERP.jpg|значак|Рубэнсавы сад з альтанкай.]]
У студзені 1611 году Рубэнс набыў вялікі надзел зямлі на вуліцы дэ Вапэр. Пабудова маёнтка абышлася мастаку ў 10 тысячаў [[флярын (манэта)|флярынаў]], толькі ягоны фасад расьцягнуўся на {{nobr|36 м}}, а ўглыбіні надзелу быў раскінуты сад памерам 24 на 48 мэтраў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|123}}. У садзе расьлі самыя размаітыя расьліны, якія толькі Рубэнс змог здабыць. Сад быў упрыгожаны копіямі антычных альтанак, прысьвечаных [[Геракл]]у, [[Дыяніс]]у, [[Цэрэра (міталёгія)|Цэрэры]] і [[Гонар (міталёгія)|Гонару]]{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|125}}. Уладкаваньне дома на густ гаспадара зацягнулася да 1616 году і запатрабавала немалых выдаткаў. Гэты дом сучасьнікі аднагалосна абвесьцілі найпрыгажэйшым будынкам у горадзе. У гатычным па стылі Антвэрпэне маёнтак рабіў уражаньне «палаца эпохі Адраджэньня»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|123}}. Майстэрня займала палову дома, а ў адзіным прасторным памяшканьні жылой часткі — галерэі — Рубэнс разьмесьціў уласную калекцыю{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|127}}. На думку Лекурэ, пабудова маёнтка азначала канчатковую адмову ад італьянскіх плянаў, а памеры дома намякалі і на кар’ерныя амбіцыі ягонага гаспадара. Рубэнсу было 35 гадоў, і ён «ведаў, што і як будзе пісаць, а таксама ведаў, як будзе жыць»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|124}}. Зараз гэты [[Будынак Рубэнса]] перароблены ў музэй.

[[Файл:Rubenshaus12.jpg|значак|зьлева|Фасад маёнтка з уваходнай аркай.]]
Мяркуючы па апісаньнях пляменьніка Філіпа, Пітэр Паўль налаштаваў у сваім пампезным доме амаль буржуазны лад жыцьця. Прачынаўся мастак а чацьвертай гадзіне і ішоў да [[Ютрань|ютрані]], а далей займаўся малярствам. У той час, калі ён працаваў, наёмны дэкляматар чытаў яму ўслых антычных клясыкаў, найчасьцей [[Плютарх]]а, [[Тытус Лівіюс|Тытуса Лівіюса]] або [[Сэнэка|Сэнэку]]. Лісты мастак найчасьцей надыктоўваў, не адрываючыся ад пэндзьля. У майстэрні ён звычайна заставаўся да пяці гадзінаў папаўдні. Пакутуючы на [[падагра|падагру]], Рубэнс абедаў мерна, а пасьля яды зьдзяйсьняў конную выправу, які сумяшчаў зь візытамі па справах у Антвэрпэне. Па вяртаньні ён вячэраў з абранымі сябрамі. «Ён цярпець ня мог злоўжываньне віном і пераяданьне, гэтак жа як і азартныя гульні»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|127}}. У ліку ягоных сяброў, якія ўвесь час наведвалі дом, быў бургамістар Антвэрпэну [[Нікаляас Рокакс]], дзяржаўны сакратар [[Ян Каспар Гевартс]], [[Бальтазар Марэтус]], які быў кіраўніком трэцяга пакаленьня сям’і выдаўцоў, а таксама навукоўцы-езуіты, якія бывалі ў горадзе. Рубэнс увесь час ліставаўся зь [[Нікаля Клёд дэ Пэйрэск|Нікаля Пэйрэскам]], ягоным братам Валявэ і бібліятэкарам францускага караля [[П’ер Дзюпюі (гісторык)|Дзюпюі]]{{Зноска|Лебедянский|1993|Лебедянский|40}}.

Пры пабудове дома была прадугледжаная асобная купальная заля зь верхнім асьвятленьнем, у якой разьмясьцілі вывезеныя з Італіі скульптуры і [[камэя|камэі]]. Афармленьне і архітэктурны падыход да стварэньня студыі адлюстроўвала сур’ёзнае стаўленьне Рубэнса да сваёй працы, якога ён чакаў ад замоўцаў, мадэляў і наведнікаў. Для працы над эскізамі і графікай прызначаўся асобы пакой, у ім жа ён сустракаў натуршчыкаў. Гэты ж пакой служыў і асабістым кабінэтам. Для вучняў была прызначаная асобая студыя, якая нават была большай за майстэрню самога Рубэнса. Для прыёму наведвальнікаў была прызначаная яшчэ адная заля, аформленая ў цёмным тоне. Тамсама былі выстаўленыя гатовыя творы гаспадара хаты, якія госьці маглі аглядаць і з драўлянага балькона. У гэтай зале ішла праца над буйнамаштабнымі замовамі — у першую чаргу для цэркваў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|127—129}}. Рубэнсава майстэрня трапіла ў гісторыю мастацтваў як адная з самых прадукцыйных і маштабных, яна стала цэнтрам мастацкага жыцьця ўсіх Паўднёвых Нідэрляндаў&lt;ref&gt;{{Кніга|спасылка=https://www.ozon.ru/product/ot-srednevekovya-do-barokko-zatyupa-svetlana-valerevna-309606912/|аўтар=С. В. Затюпа|загаловак=От Средневековья до барокко. История западноевропейского искусства. Живопись и декоративно-прикладное искусство. По материалам частного собрания|год=2021|мова=ru|месца=Москва|выдавецтва=&quot;Центр Искусств. Москва&quot;|старонкі=С. 180|старонак=201|isbn=978-5-604-5971-3-2}}&lt;/ref&gt;.

==== Прыбыткі і ганарары ====
Рубэнс быў надзвычай пладавітым мастаком. Калі прызнаць, што з-пад ягонага пэндзьля выйшлі блізу 1300 карцінаў, у тым ліку гіганцкага памеру (ня лічачы амаль 300 эскізаў, малюнкаў і гравюраў), можна вылічыць, што за 41 год актыўнай творчай працы ён пісаў у сярэднім па 60 карцінаў на год, то бок 5 карцінаў у месяц. Адпаведнымі былі і ягоныя прыбыткі, ён мог зарабляць да 100 гульдэнаў у тыдзень, а за вялікія палотны атрымліваў ганарары ад 200 до 500 гульдэнаў{{Зноска|RubensBrueghel|2006|Rubens &amp; Brueghel|2}}. Лекурэ адзначала, што [[Леанарда да Вінчы]] за ўсё жыцьцё стварыў блізу 20 карцінаў, а [[Ян Вэрмээр|Вэрмээр Дэльфцкі]] — 36, прытым не прадаўшы аніводнай. Рубэнс не хаваў камэрцыйнай скіраванасьці сваёй творчасьці і надаваў велізарнае значэньне матэрыяльнаму дабрабыту{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|136—137}}. Ён параўноўваў уласную творчасьць зь філязофскім каменем. Бытавала гісторыя, што алхімік Брэндэль прапанаваў Рубэнсу ўкласьціся ў лябараторыю дзеля ператварэньня волава на золата пад палову будучых прыбыткаў, на што мастак заявіў, што ўжо даўно знайшоў свой [[філязофскі камень]] і што «аніводзін з вашых сакрэтаў не каштуе столькі, колькі мая палітра і пэндзьлі»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|129}}.

[[Файл:Peter Paul Rubens - Christ's Apparition to the Disciples (the Rockox Triptych) (cropped).jpg|значак|''«[[Рокаксавы трыптых]]»'', 1613—1615 гады.]]
Рубэнс клапаціўся пра свае аўтарскія правы. Ладная частка ягонага прыбытку складалася ад распаўсюду гравюраў з варыяцыямі сюжэтаў ягоных карцінаў, яны ж адначасна служылі і рэклямнымі матэрыяламі. Упершыню падрабляць гравюры Рубэнса пачалі ў [[Рэспубліка Злучаных правінцыяў|Рэспубліцы Злучаных правінцыяў]] — таксама быў і самы значны рынак збыту арыгінальных эстампаў. З дапамогай Пітэра ван Вээна — брата ягонага настаўніка — і Дадлі Карлтана, амбасадара Ангельшчыны ў Гаазе, Рубэнс 24 лютага 1620 году атрымаў «прывілей» на 7 гадоў. Згодна з гэтым правам падробка гравюраў Рубэнса ў Галяндыі каралася канфіскацыяй накладу і штрафам у 100 флярынаў. Раней, 3 ліпеня 1619 году, Рубэнс атрымаў аналягічны прывілей у Францыі тэрмінам на 10 гадоў. Дапамогу ў гэтым ён атрымаў з боку Нікаля дэ Пэйрэска. Герцаг Брабанту 29 ліпеня надаў аналягічны прывілей Рубэнсу на сваёй тэрыторыі, а 16 студзеня 1620 году ён быў пашыраны на ўсе Гішпанскія Нідэрлянды. Гішпанскае каралеўства даравала прывілей Рубэнсу толькі ў 1630 годзе, затое адразу на 12 гадоў з правам пераходу аўтарскіх правоў спадчыньнікам мастака{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|153—154}}&lt;ref&gt;Hottle, Andrew D. (2004). [https://www.academia.edu/1903145/Commerce_and_Connections_Peter_Paul_Rubens_and_the_Dedicated_Print «Commerce and Connections: Peter Paul Rubens and the Dedicated Print»]. Nederlands Kunsthistorisch Jaarboek, выд. 55. — С. 54—85.&lt;/ref&gt;.

Вялікая колькасьць твораў Рубэнса прывяла да таго, што рубэнсазнаўцам далёка не заўсёды ўдаецца прасачыць гісторыю кожнага зь іх. З дакумэнтаў і ліставаньня атрымліваецца, зазвычай, здабываць толькі фінансавую інфармацыю. Рубэнс заўсёды складаў з замоўцамі ўгоду, у якой абмаўлялася пажаданая сума, памер карціны і ейны сюжэт. Асабістымі дзёньнікамі мастак не пераймаўся, а ягоныя лісты ўтрымліваюць амаль толькі адную інфармацыю датычную справаў. У Італіі, капіюючы ўзоры сваіх папярэднікаў, ён вёў нататнікі, у якіх асэнсоўваў законы анатоміі і геамэтрыі, выпрацоўваў асновы ўласнай эстэтыкі. У Нідэрляндах ён закінуў гэтую практыку, таму не існуе наўпроставых сьведчаньняў, як Рубэнс разумеў трактаваньне тых ці іншых філязофскіх пастулятаў і рэлігійных таемстваў, чалавечых пакутаў і іншага{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|138—139}}{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|21—22}}. Рубэнс наняў шэраг гравэраў, падрыхтаваных [[Крыстофэль Егер|Крыстофэлем Егерам]], якіх ён старанна навучаў працаваць у больш энэргічным стылі, да якога імкнуўся сам. Рубэнс таксама стварыў апошнія значныя значныя творы ў тэхніцы [[дрэварыт]]у, да ягонага адраджэньня ў XIX стагодзьдзя&lt;ref&gt;A Hyatt Mayor (1971). «Prints and People». Metropolitan Museum of Art/Princeton. — С. 427—432. — ISBN 0-691-00326-2.&lt;/ref&gt;.

==== Вучні і калегі ====
[[Файл:Anthony van Dyck 090.jpg|значак|зьлева|[[Антоніс ван Дэйк]]. ''Партрэт Ізабэлі Брант''. Алей, палатно, 153 × 120 см. [[Нацыянальная галерэя мастацтва]] ў [[Вашынгтон (акруга Калюмбія)|Вашынгтоне]].]]
Хуткае ўзвышэньне Рубэнса выклікала пэўную зайздрасьць сярод мастацкай супольнасьці Антвэрпэну. У прыватнасьці, старэйшына гільдыі Сьвятога Лукі мастак-маньерыст [[Абрагам Янсэнс]], які таксама папрацаваў тры гады ў Італіі, прапанаваў Рубэнсу своеасаблівую «дуэль», згодна зь якой мастакі мусілі бы былі напісаць карціну на адзін і той жа сюжэт. Рубэнс далікатна адхіліў свой удзел у спаборніцтве, паведаміўшы, што ягоныя працы ўжо выстаўленыя ў грамадзкіх і прыватных калекцыях Італіі і Гішпаніі, і анішто не замінае Янсэнсу выправіцца туды з сваімі працамі й усчапіць іх побач{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|58}}.

Ахвотнікаў працаваць у майстэрні Рубэнса было так шмат, што ў 1611 годзе ён пісаў Жаку дэ Бі, што многія ахвотнікі вучыцца ў яго пагаджаліся чакаць вакансію некалькі гадоў, а за два гады давялося адмовіць больш чым сотні шукальнікаў, у тым ліку сваякам самога Рубэнса і Ізабэлі Брант. З майстэрні Рубэнса выйшлі [[Якаб Ёрданс]], [[Франс Снэйдэрс]], тры браты Тэнірсы, улучна з [[Давід Тэнірс (малодшы)|Давідам Тэнірсам-малодшым]], [[Антоніс ван Дэйк]]. Апроч гэтых мастакоў першай велічыні, у Рубэнса працавалі [[Эразм Квэлін (старэйшы)|Эразм Квэлін-старэйшы]], [[Ян ван дэн Гуке]], [[Пітэр ван Моль]], [[Юстус ван Эгмант]], [[Абрагам ван Дыпэнбээк]] і многія іншыя. Квэлін па сьмерці настаўніка афіцыйна ачоліў ягоную майстэрню, а ван Эгмант зрабіў кар’еру ў Францыі і быў адным з стваральнікаў мясцовай Акадэміі жывапісу і разьбярства{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|131}}.

Мастакоў-пачынальнікаў Рубэнс называў «асьпірантамі», кожны зь іх меў пэўную спэцыялізацыю. Апроч вучняў, у Рубэнса працавалі майстры, якіх выкарыстоўвалі для маляваньня краявідаў, фігураў ці жывёлаў, — брыгадны мэтад уважаўся за звычайны ў мастацкім сьвеце Нідэрляндаў да пачатку 1700-х гадоў{{Зноска|RubensBrueghel|2006|Rubens &amp; Brueghel|3}}. Рубэнс падзяляў — у тым ліку і ў вартасным дачыненьні — карціны, напісаныя вучнямі, у суаўтарстве ці аднаасобна. За працы, цалкам выкананыя самастойна, ён падвойваў цану{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|156}}. Натуральна, што адносіны былі далёкія ад ідыліі, бо калі верыць [[Яахім фон Зандрарт|Яахіму фон Зандрарту]], Рубэнс нават зайздросьціў Ёрдансу як мастаку, які не саступаў яму ў майстэрстве калярыстыкі, а ва ўменьні перадаваць палкасьць пэрсанажаў нават перасягаў яго. Франс Снэйдэрс цягам 30 гадоў пісаў для палотнаў Рубэнса жывёлаў, кветкі і плады, таму ў тэстамэнце вялікага флямандца Снэйдэрс быў пазначаны распарадчыкам ягонай маёмасьці{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|132—133}}. Снэйдэрс, апроч таго, зрабіў унёсак пры стварэньні арла ў карціне ''«Прыкутаны Прамэтэй»''.

[[Файл:Peter Paul Rubens -Familie van Jan Bruegel de Oude - Courtauld Gallery Londen 2-12-2009 16-35-20.JPG|міні|Партрэт сям’і Яна Брэйгеля-малодшага. Алей па дрэве, 125,1 × 95,2 см. [[Інстытут мастацтва Курто]].]]
Найболей бурлівыя былі стасункі між Рубэнсам і ван Дэйкам, які працаваў у майстэрні аўтара тры гады. У студыю на вуліцы дэ Вапэр ён трапіў у веку 20-ці гадоў, калі ўжо два гады быў сябрам гільдыі на правах вольнага майстра. Патрон прызнаваў ягоны высокі талент і дазваляў адчуваць сябе мэтрам. Прыкладам гэтага было тое, што толькі ён быў дапушчаны да чытаньня італьянскіх дзёньнікаў Рубэнса з апісаньнем ягоных уражаньняў і тэхнічных знаходак. Ван Дэйку Рубэнс давяраў пісаць копіі карцінаў, зь якіх здымаліся гравюры, што шырыліся потым па ўсёй Эўропе. Аднак, калі ван Дэйка запрасілі ў Ангельшчыну, Рубэнс ня стаў яго ўтрымліваць. Меліся чуткі, што ён закахаў у сабе Ізабэлю Брант. Рассталіся яны, зрэшты, цалкам мірна, гэтак ван Дэйк падарыў былому патрону партрэт Ізабэлі Брант, ''«Ecce Homo»'' і ''«Гетсыманію»'', а Рубэнс аддарыўся найлепшым гішпанскім жарабцом з сваіх стайняў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|135—136}}.

Адметнае месца займалі адносіны Рубэнса зь [[Ян Брэйгель Малодшы|Янам Брэйгелем-малодшым]], іхныя стасункі можна назваць сяброўскай узаемадапамогай. Сваю першую супольную працу яны выканалі яшчэ да ад’езду Рубэнса ў Італію ў 1598 годзе, гэта была ''«Бітва з амазонкамі»''{{Зноска|RubensBrueghel|2006|Rubens &amp; Brueghel|3}}. Па вяртаньні Рубэнса яны працягнулі супрацу, прытым, на думку Ганны Ваалет, «гэта было суаўтарства выключнага гатунку — ня проста паміж мастакамі з роўным статусам, але і паміж жывапісцамі, чые стылёвыя шуканьні былі скіраваныя ў розныя бакі — шматфігурныя і алегарычна-гістарычныя сцэны ў Рубэнса і атмасфэрныя эфэктныя пэйзажы й натурморты ў Брэйгеля»{{Зноска|RubensBrueghel|2006|Rubens &amp; Brueghel|4}}. У ліставаньні захаваліся выдатныя ўзоры стылю зносінаў мастакоў, калі Брэйгель мог назваць калегу ў лісьце да мілянскага кардынала [[Фэдэрыка Барамэо]] «мой сакратар Рубэнс». Барамэо, які быў знаўцам флямандзкага мастацтва, рабіў замовы Брэйгелю ў 1606—1621 гадах{{Зноска|RubensBrueghel|2006|Rubens &amp; Brueghel|4}}{{Зноска|RubensBrueghel|2006|Rubens &amp; Brueghel|12}}. Прынамсі адзін натурморт з колерамі для Барамэо Рубэнс і Брэйгель выканалі супольна. Творчая супраца плытна перайшла ў асабістае, гэтак Рубэнс пісаў Яна Брэйгеля з усёй сям’ёю і выканаў карціну ''«Апостал Пётар з ключамі»'' для надмагільля [[Пітэр Брэйгель Старэйшы|Пітэра Брэйгеля-старэйшага]] ў брусэльскай катэдры Нотр-Дам-дэ-ля-Шапэль. Ізабэля Брант стала хроснай маці дзяцей Яна Брэйгеля, як і Рубэнс, а пасьля заўчаснага скону Яна ад халеры Рубэнс стаў ягоным выканаўцам духоўнiцы{{Зноска|RubensBrueghel|2006|Rubens &amp; Brueghel|30}}.

==== Творчасьць 1610-х гадоў ====
[[Файл:Peter Paul Rubens - Raising of the Cross - WGA20204.jpg|значак|зьлева|''[[Узрушэньне крыжа (Рубэнс)|Узрушэньне крыжа]]'', 1610—1611 гады.]]
У першае дзесяцігодзьдзе ў Антвэрпэне Рубэнсава майстэрня працавала пераважна на замовах манаскіх ордэнаў, гарадзкіх уладаў і друкарні Плянтэна—Марэтуса. Рубэнс таксама вырабляў [[гравюра|гравюры]] для друкаваных выданьняў, а таксама маляваў тытульныя лісты для гэтых выданьняў, асабліва для свайго сябра [[Бальтазар Марэтус|Бальтазара Марэтуса]], уладальніка вялікага выдавецтва, што значна павялічыла славу мастака па ўсёй Эўропе. За выключэньнем некалькіх бліскучых [[аквафортэ|афортаў]], Рубэнс рабіў толькі малюнкі, пакідаючы стварэньне гравюраў спэцыялістам, як то [[Люкас Форстэрман|Люкасу Форстэрману]], [[Паўлюс Понтыюс|Паўлюсу Понтыюсу]] й [[Вілем Панээльс|Вілему Панээльсу]]&lt;ref&gt;Pauw-De Veen, Lydia de (1977). ''«Rubens and the graphic arts»''. In: Connoisseur CXCV/786. — С. 243—251.&lt;/ref&gt;. У першыя дзесяць гадоў Рубэнс стварыў блізу 200 палотнаў, пераважна рэлігійнага зьместу, ня лічачы нешматлікіх карцінаў міталягічнага зьместу і двух дзясяткаў партрэтаў. Амаль усе гэтыя творы вылучаліся буйнымі памерамі, бо служылі для ўпрыгожаньня цэркваў, палацаў і муніцыпальных будынкаў. У 1609 годзе Рубэнс і Ян Брэйгель выканалі партрэт эрцгерцагскай пары, пры гэтым Брэйгель узяў на сябе краявіды на тле. Рубэнсавы стыль на першай афіцыйнай замове выявіўся толькі ў яскрава-чырвонай драпіраваньні, што адсякае плян на тле і надае глыбіні выяве. Звычайнымі для аўтара былі старанная прапрацоўка карунак каўняроў, фактуры перлінаў, шаўковых насовак і пальчатак, заціснутых у руцэ эрцгерцага. Карціна была падпісаная абодвума мастакамі{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|137—138}}{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|141}}. У 1610 годзе Нікаляас Ракокс замоваў для [[Антвэрпэнская ратуша|гарадзкой ратушы]] ''«Пакланеньне вешчуноў»'', пры гэтым ужо ў 1612 годзе карціна была падораная Радрыга Кальдэрону, графу д’Аліва. Аднак новы этап у творчасьці Рубэнса аказаўся злучаны з замоўцам ігумена  [[царква Сьвятой Вальбургі (Антвэрпэн)|царквы Сьвятой Вальбургі]], пасярэднікам пры ўгодзе выступіў філёзаф і калекцыянер [[Карнэліс ван дэр Геэст]]. Гаворка ішла пра ''«[[Узрушэньне крыжа (Рубэнс)|Ўзрушэньне крыжа]]»''. Памятаючы пра непрыемны рымскі досьвед, Рубэнс працаваў наўпрост у памяшканьні царквы, што дазваляла ўлічыць усе асаблівасьці ўспрыняцьця палатна{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|137—138}}.

[[Файл:Peter Paul Rubens - The Last Judgement - WGA20225.jpg|значак|''«[[Страшэнны суд, зрынаньне праклінаных]]»'' ({{Біблія|Адк|20:11|-15}}). 1615—1616, алей па дрэве, 606 × 460 см. [[Старая пінакатэка]], [[Мюнхэн]].]]
Жывапіс ''«Узрушэньня крыжа»'' быў азначаны моцным італьянскім уплывам, і пачаткам адыходу ад яго. Францускі літаратар і крытык [[Эжэн Фрамантэн]] адзначаў перш за ўсё ўплыў стылю [[Тынтарэта]] зь ягонай вылучанай тэатральнасьцю, а таксама Мікелянджэлё — манумэнтальнасьць фігур і старанная прапрацоўка кожнай групы цягліцаў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|159}}. Фактычна твор сьведчыць пра сынтэз паміж працай [[Тынтарэта]] ''«Укрыжаваньне»'' для [[Скуола Сан-Рока|Скуолы Сан-Рока]], дынамічнымі фігурамі [[Мікелянджэлё]] й асабістым стылем Рубэнса. Гэтая карціна ёсьць выдатным прыкладам рэлігійнага мастацтва [[барока]]{{Зноска|Martin|1977|Martin|109}}. Кожны пэрсанаж на трыптыху мае свой непаўторны характар, які раскрыты праз узаемадзеі з астатнімі ўдзельнікамі кампазыцыі. У цэнтральнай частцы трыптыху рукі Хрыста не расточаныя шырока ў бакі, як патрабавалася паводле канону, але яны выцягнутыя ўгару над галавою. Ягоны твар зьнямоглы болем, пальцы шчыльна сьціснутыя, усе цягліцы цела напружаныя. Высілкі катаў, якія ўздымаюць крыж, рэзкія ракурсы фігураў, прапрацоўка блікаў сьвятла і ценяў спрыяюць дэманстрацыі драмы, што аб’ядноўвае чалавека й прыроду. У вернікаў, якія сузіраюць карціну, не павінна было застацца аніякіх сумневаў у маштабе зробленай дзеля іх ахвяры{{Зноска|Гордеева|2009|Гордеева|24}}. Зрэшты, [[Ніна Дзьмітрыева]] сьцьвярджала, што ў аснове ''«Узрушэньня крыжа»'' палягала напружаная сутыкненьне людзей зь цяжкім крыжам, які яны зь вялікімі высілкамі ўздымаюць разам зь целам укрыжованага. Справа тут не ў пакутах Хрыста, а ў высілках тых, хто яго крыжуе{{Зноска|Дмитриева|1990|Дмитриева|124}}.

[[Трыптых]] ''«[[Зьняцьцё з крыжа (Рубэнс)|Зьняцьцё з крыжа]]»'' для [[Антвэрпэнская катэдра|катэдры Маці Боскай Антвэрпэну]] быў замоўлены Рубэнсу ў 1611 годзе антвэрпэнскай гільдыяй стральцоў. Трыптыхі былі традыцыйныя для нідэрляндзкага мастацтва, аднак Рубэнс адважна парушыў традыцыю, паводле якой на бакавых частках маляваліся або партрэты замоўцаў, або падзеі, які беспасярэдне злучаліся зь сюжэтам цэнтральнай частцы. Мастак аб’яднаў у рамках аднаго твора тры розначасовыя падзеі. На бакавых фортках паказаныя [[сустрэча Марыі зь Лізаветай]] і Абразаньне Госпада, якія створаныя ў сьвяточных танах. Эвангельскія героі ўбраныя ў элегантныя ўборы і выглядаюць як сьвецкія асобы, што падкрэсьліваецца і спалучэньнем яскравых насычаных фарбаў. Аднак прыбраная і сьвяточная атмасфэра гэтых сцэнаў кантрастуе з цэнтральнай часткай, бо дэманструе толькі пралёг да пакутніцкай сьмерці Збавіцеля. Рубэнс аб’яднаў сцэны пачатку жыцьця і ейнага зямнога завяршэньня. Наадварот, у калярыце цэнтральнай сцэны пераважаюць белы, чорны і чырвоныя тоны. Выкарыстаны інтэнсіўны сьвятлацень, які ўяўна дэманструе засваеньне караваджысцкіх прыёмаў. Ён быў абраны зусім сьвядома, каб сцэна была добра бачная ў прыцемку катэдры. Кампазыцыя цэнтральнай фігуры была выкананая пад уражаньнем антычнай скульптурнай групы ''«[[Ляакоан і ягоныя сыны]]»'', а спадальная дыяганаль з рук мёртвага Хрыста надавала сцэне скончаную безвыходнасьць і трагізм{{Зноска|Королёва|2010|Королёва|34—35}}.

[[Файл:Peter Paul Rubens - Descent from the Cross - WGA20212.jpg|значак|зьлева|''«[[Зьняцьцё з крыжа (Рубэнс)|Зьняцьцё з крыжа]]»'', 1612, алей па дрэве, 420 × 310 см. [[Антвэрпэнская катэдра|катэдры Маці Боскай Антвэрпэну]].]]
Антвэрпэнскія працы 1609—1611 гадоў дэманструюць хуткую эвалюцыю Рубэнса ў тэхнічным пляне. Асабліва гэта заўважна ў працы над дэкаратыўным драпіраваньнем. У першых працах (асабліва ў карціне ''«Пакланеньне пастухоў»'') фігуры і іхныя адзеньні больш нагадвалі на скульптуры, бо зборкі адзеньня ў акадэмічнай манеры былі пакладзеныя слушным парадкам ці нават маляваліся такімі, быццам ляцяць у паветры, хоць гэта не было прадугляджана сюжэтам. У алтарных працах драпіраваньні пачалі выглядаць натуральна, мастак навучыўся перадаваць рух тканіны ў адпаведнасьці з натуральнымі рухамі чалавека. Рубэнсу падабалася зацемненае тло, бо на ім яскрава выглядала тое, што намалявана на пярэднім пляне. Пры тым, відаць, ён высока цаніў карціну за вялікую колькасьць пэрсанажаў. Велізарны лік фігураў дазваляў разьмясьціць іх паводле прынцыпе кантрасту, прытым дзеяньні мастака палягалі па прынцыпах тэатральнай мізансцэны, таму кампазыцыі Рубэнса дынамічныя і заўсёды ўтвараюць адно цэлае{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|158—159}}.

За першае дзесяцігодзьдзе самастойнай працы Рубэнс напісаў сем карцінаў на сюжэт укрыжаваньня, пяць — зьняцьцё з крыжа, тры — узрушэньня на крыж, пяць Сьвятых Сямействаў, шэсьць пакланеньняў вешчуноў і пастухоў, мноства выяваў сьвятога Францыска, Хрыста з апосталамі — і мноства іншых рэлігійных сюжэтаў. Усе яны без выняткаў былі ўхваленыя замоўцамі і цэнзарамі, не зважаючы на шчыра сьвецкія мастацкія прымёы. Лекурэ з іроніяй пісала, што «пад пэндзлем Пітэра Паўля ўцёкі ў Эгіпет набываюць рысы вясковай жанравай сцэны. Прывал Марыі і Язэпа нагадвае сямейны пікнік, калі закаханыя бацькі наглядаюць дзіцё. У параўнаньні зь ліхаманкавым экстазам шчасьлівых вялікапакутнікаў [[Франсіска дэ Сурбаран|Франсіска дэ Сурбарана]] праведнікі Рубэнса выглядаюць надзіва бадзёрымі пры сваёй сьмерці. Ягонае духоўнае мастацтва начыста пазбаўлена духоўнасьці»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|171—172}}.

Рубэнс без ваганьняў выкарыстоўваў у рэлігійных сюжэтах аголеную натуру. У карціне ''«[[Страшэнны суд, зрынаньне праклінаных]]»'' выцягнутыя рукі і целы пэрсанажаў утвараюць нейкае падабенства аркі, на вяршыні якой засядае Бог. Целы не асмуглыя, як гэта было прынятая ў італьянскім мастацтве, і не малочна-белыя, як у флямандзкай традыцыі, але зробленыя ў ружовай, бурштынавай і тэракотавай гаме. [[Гвіда Рэні]] яшчэ ў Італіі казаў, што «Рубэнс дамешвае ў свае фарбы кроў», падкрэсьліваючы, наколькі рэалістычна той навучыўся маляваць чалавечае цела. У міталягічных і алегарычных карцінах гэтая тэндэнцыя толькі ўзмацнілася, пры гэтым Рубэнс не падзяляў гуманістычных тэорыяў пра выяву чалавечага цела. Ягоныя [[Ню (мастацтва)|выявы аголенага цела]] пазбытыя гістарычна-выхаваўчага ці мэтафізычнага падтэксту. У адным зь лістоў Рубэнс разважаў, што калі чалавек складаецца зь цела і крыві, то такім яго й варта маляваць{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|157}}{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|160}}.

=== Мастак-дыплямат ===

==== Жыцьцё Рубэнса напачатку 1620-х гадоў ====
Фінансавы й рэпутацыйны росквіт Рубэнса мог быць пастаўлены пад пытаньне ў 1621—1622 гадах, калі ў Нідэрляндах скончылася [[Дванаццацігадовае перамір’е]] паміж каталікамі й пратэстантамі, а ў суседняй Нямеччыне пачалася [[Трыццацігадовая вайна]]{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|16}}. Зрэшты, у прыватным жыцьці Рубэнса мала што зьмянілася: ён шмат часу быў заняты замовамі ў майстэрні, прымаў за абедам антвэрпэнскіх буржуа, старшыняваў у Таварыстве раманістаў. Суботамі й нядзелямі ён выконваў замовы друкарні Плянтэна—Марэтуса, маляваючы для іх [[франтысьпіс]]ы, афармляў тытульныя старонкі й ствараў ілюстрацыі. Ня грэбаваў ён і замовамі ад скульптараў. Гэтак, у прыватнасьці, [[Люкас Файдэрбэ]] ўсе свае статуі стварыў па эскізах і мадэлях Рубэнса. Пітэр Паўль супрацоўнічаў зь сямействам вытворцаў [[клявэсін]]аў Рукертаў, ствараў эскізы дываноў і габэленаў для купца Свээртса{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|188}}.

[[Файл:Palazzi di Genova - Rubens (medium size) (5882176).jpg|значак|З Рубэнсава выданьня ''«Палацы Генуі»''.]]
У 1622 годзе Рубэнс апублікаваў свой альбом ''«Палацы Генуі»'' ў двух тамах, першы зь якіх быў прысьвечаны антычнасьці, а другой абмалёўваў сучаснасьць. Кніга ўлучала 139 даданых табліцаў з малюнкамі, выкананымі на аснове замалёвак і абмераў Рубэнса й дэль Монтэ 15-гадовай даўніны. Прычыны, зь якіх мастак абраў гандлёвую Геную, а ня Рым, Флярэнцыю ці Вэнэцыю, былі добра зразумелыя. Выхадзец з купецкага Антвэрпэна ў прадмове да кнігі пісаў, што аддаў перавагу генуэскім дамам, «больш прыдатным для звычайных сямействаў, чым для двара валадарнага князя»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|189}}{{Зноска|Лебедянский|1993|Лебедянский|87—88}}. У нейкім сэнсе Рубэнс гэтым выданьнем ствараў сабе працу на будучыню. Завучы [[гатычны стыль]] «барбарскім», ён агітаваў заможных нідэрляндцаў будаваць дамы з прасторнымі холамі й усходамі, а вялікія памеры алтароў у новаманерных цэрквах, [[Кесон (архітэктура)|кесонныя зводы]] й прасторныя міжаконьні маглі быць як найлепш запоўнены карцінамі зь ягонай майстэрні{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|190}}.

Рубэнс ажыўлена працягваў цікавіцца ня толькі тэарэтычнай навукай, але й практыкай. Сярод ягоных суразмоўцаў і карэспандэнтаў былі [[Гуга Гроцыюс]] і [[Карнэліюс Дрэбэль]], прытым, маючы зносіны з апошнім, Рубэнс зацікавіўся ня толькі [[оптыка]]й, але й праблемай «[[Вечны рухавік|вечнага рухавіка]]». Каб зрабіць такую прыладу, яму нават давялося наняць брабанцкага майстра Жана дэ Манфора. Мяркуючы па апісаньнях, прылада больш нагадвала [[тэрмомэтар]] і была апісаная ў кнізе па дасьледаваньні атмасфэры{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|193—194}}. У гуманітарнай вобласьці ён усё больш і больш цікавіўся сярэднявечнай і сучаснай яму францускай гісторыяй (у тым ліку ''«Хронікамі»'' [[Жан Фруасар|Жана Фруасара]]), нават здабыў сабе мэмуары Асата — пасярэдніка навяртаньня Гэнрыха IV у каталіцкую веру — і зьбіраў дакумэнты пра валадараньні гэтага караля й ягонага спадчыньніка [[Людовік XIII Справядлівы|Людовіка XIII]]. Ён таксама прыдбаў сабе копіі эдыктаў, што забаранялі дуэлі, і сачыў за хадою працэсу над арыстакратамі, якія парушылі гэту забарону{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|194}}. У дадатак Рубэнс выпісваў газэты, якія толькі тады былі зьявіліся, у тым ліку «Райнская газэта» й «Італьянскія кронікі», апошнія зь іх ён наважна рэкамэндаваў усім сваім знаёмым, а таксама перасылаў Пэйрэску{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|199}}.

З сапраўдным запалам Рубэнс калекцыянаваў прадметы мастацтва, чым ён захапіўся яшчэ ў Італіі. Асабліва яго цікавілі манэты й мэдалі, а таксама гемы, якія былі крыніцамі дэталяў рэлігійных і побытавых звычаях антычнасьці й неацэнным дапаможнікам па храналёгіі{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|195}}. Яшчэ ў 1618—1619 гадах Рубэнс меў ліставаньне з ангельскім дзяржаўным дзеячам і мастаком-аматарам [[Дэдлі Карлтан (1-ы віконт Дорчэстэру)|Дэдлі Карлтанам]]. Ягоную калекцыю антыкаў Рубэнс ацаніў у 6850 залатых флярынаў і прапанаваў аплаціць іх 12-ю сваімі карцінамі, якія спадабаліся Карлтану. Угода была зьдзейсьненая, і мастак стаў уладальнікам 21 буйной, 8 «дзіцячых» і 4 пасавых скульптур, 57 бюстаў, 17 пастамэнтаў, 5 урнаў, 5 барэльефаў і набору іншых прадметаў. Яны былі разьмешчаныя ў ягонай хатняй ратондзе, усталяванымі «з парадкам і сымэтрыяй»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|144—145}}. Цікавасьць да справаў францускага двара й патрэбы калекцыянаваньня паступова прывялі Рубэнса да выкананьня мастацка-палітычных замоваў.

==== Галерэя Марыі Мэдычы ====
{{Асноўны артыкул|Галерэя Мэдычы ў Люўры}}
[[Файл:Anna of Austria by Rubens (1622-1625, Norton Simon Museum).jpg|значак|зьлева|Партрэт [[Ганна Аўстрыйская|Ганны Аўстрыйскай]], якая была каралевай Францыі. Праца зроблена ў час 1622–—1625 гадоў.]]
У 1621 годзе, замірыўшыся з сваім сынам [[Людовік XIII|Людовікам XIII]], каралева-маці [[Марыя Мэдычы]] пастанавіла ўпрыгожыць сваю рэзыдэнцыю — [[Люксэмбурскі палац]]. Дзеля выкананьня 24 карцінаў быў запрошаны менавіта Рубэнс. Гэта адбылося, перадусім, праз тое, што найбуйнейшыя францускія жывапісцы [[Нікаля Пусэн]] і [[Клёд Лярэн]] былі ў тым годзе ў Рыме, а італьянцы — [[Гвіда Рэні]] ці [[Джаваньні Франчэска Гвэрчына]] — не зьбіраліся пакідаць Італію. Каралева пажадала ўладкаваць галерэю славы, накшталт створанай некалі [[Джорджа Вазары]] ў флярэнтыйскім [[Палацца Вэк’ё]]. Да таго часу Рубэнс пасьпеў выканаць для францускага двара сэрыю [[габэлен]]аў, якія славяць [[Канстантын I Вялікі|Канстантына Вялікага]]. Магчыма, згулялі сваю ролю сяброўскія сувязі Марыі Мэдычы з эрцгерцагіняй Ізабэляй Клярай Яўгеніяй. Перагаворы з мастаком пачаліся ў 1621 годзе, у лістападзе згоду даў каралеўскі інтэндант [[Кардынал Рышэльлё|Рышэльлё]], і 23 сьнежня Нікаля дэ Пэйрэск пісаў Рубэнсу пра ягонае запрашэньне ў Парыж{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|201—202}}.

[[Файл:Sir Peter Paul Rubens - Constantius appoints Constantine as his successor - Google Art Project.jpg|значак|[[Канстанцы I Хлёр|Канстанцы]] прызначае [[Канстантын I Вялікі|Канстантына]] сваім пераемнікам. Эскіз для сэрыі шпалераў ''«[[Гісторыя Канстантына]]»'', 1622 год, алей па дрэве, 61 × 53,4 см. [[Мастацкая галерэя Новага Паўднёвага Ўэйлзу]], [[Сыднэй]].]]
У сталіцу Францыі Рубэнс прыбыў у студзені 1622 году. Падчас перамоваў з каралевай, Рышэльлё й скарбнікам абатам дэ Сэнт-Амбруазам былі вызначаныя сюжэты 15 першых палотнаў. Мусілі быць распрацаваныя два вялікія алегарычныя цыклі сьвяткаваньня жыцьця Марыі й ейнага нябожчыка мужа [[Генрых IV Бурбон|Генрыха IV]]. Перад мастаком было пастаўлена найскладанейшае заданьне стварэньня вакол каралевы сучаснага міту ва ўмовах браку ў ейным жыцьці значных пазытыўных сюжэтаў, а таксама з прычыны вельмі напружаных стасункаў паміж каралевай-маці, каралём і кардыналам Рышэльлё{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|203—204}}. Рубэнсу падалося чужым прыдворнае асяродзьдзе й парыскі лад жыцьця, і ён пакінуў горад 4 сакавіка. Знаходзячыся ў Парыжы ў 1622 годзе з мэтай абмеркаваньня цыклю для Мэдычы, Рубэнс займаўся выведнай дзейнасьцю, зьбіраючы інфармацыю, што ў той час было важнай задачай дыпляматаў. Ён абапіраўся на сваё сяброўства зь [[Нікаля-Клёд Фабры дэ Пэйрэск|Нікаля-Клёдам Фабры дэ Пэйрэскам]], каб атрымаць інфармацыю пра палітычныя падзеі ў Францыі{{Зноска|Auwers|2010|Auwers|25}}. Буйным посьпехам стала падпісаньне кантракту на 20 тысячаў [[Экю (манэта)|экю]], у якім быў згаданы артыкул, што нават у выпадку сьмерці замоўцы будзе сплачаная ўжо выкананая частка замовы. Працу Рубэнс пастанавіў выконваць у Антвэрпэне, але меў інтэнсіўнае ліставаньне, узгадняючы ўсе дэталі. Да 19 траўня 1622 году была зробленая канцэпцыя хуткай працы, што выклікала моцную незадаволенасьць у мастацкім сьвеце Парыжу. Нават былі закінутыя плёткі пра сьмерць Рубэнса, якую ён зьняпраўджваў асабіста{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|205—206}}. Чуткі мелі рэальную падставу, бо раздражнёны патрабавальнасьцю майстра гравэр [[Люкас Ворстэрман]] накінуўся на Рубэнса з качаргою.

[[Файл:Peter Paul Rubens - The Education of Marie de' Medici.jpg|значак|зьлева|''«Навучаньне Марыі Мэдычы»'', палатно, алей. 394 × 295 см. [[Люўр]], Парыж.]]
Неўзабаве ад Рубэнса запатрабавалі выслаць эскізы карцінаў дзеля азнаямленьня, што яго абразіла як прыкмета недаверу да ягонага майстэрства. Выконваць гэтае патрабаваньне ён не зьбіраўся. Пэйрэск тады заўважыў, што кардоны могуць трапіць у рукі зайздросьнікаў, якія здымуць зь іх копіі. Як аказалася пазьней, ініцыятарам гэтай гісторыі быў скарбнік абат дэ Сэнт-Амбруаз, які хацеў займець некаторыя рэчы Рубэнса для сваёй уласнай калекцыі. У лістападзе 1622 году ў Антвэрпэне ўсчалася пошасьць чумы, але Рубэнс няўхільна працаваў над замовай. Да студзеня 1623 году праца над галерэяй карцінаў была практычна завершаная. Мастак запатрабаваў падрыхтаваць для яго два пакоі ў Люксэмбурскім палацы й рыхтаваўся асабіста прадставіць карціны ў Парыжы. Пэйрэск у лісьце ад 10 траўня 1623 году рэкамэндаваў Рубэнсу зрабіць шэраг дыпляматычных крокаў, у прыватнасьці, падарыць карціну Рышэльлё. Да таго часу гатовыя палотны ён прадставіў у Брусэлі, яны вельмі спадабаліся эрцгерцагіні. 24 траўня Рубэнс прыбыў у Парыж, а з сабою ён прывёз яшчэ 9 карцінаў і калекцыю мэдалёў герцага [[Філіп-Шарль д’Арэнбэрг|Арсхота]] на рэалізацыю. Каралева й герцаг Рышэльлё дабраліся да Рубэнса толькі ў сярэдзіне чэрвеня, паводле сьведчаньняў Ражэ дэ Піля, каралева была зачараваная карцінамі й манэрамі Рубэнса, а кардынал «з захапленьнем аглядаў палотны й аніяк ня мог імі нацешыцца». Аднак крытыкі накінуліся на эскізы для [[Гісторыя Канстантына|шпалеры з гісторыяй Канстантына]], зьвінаваціўшы Рубэнса ў парушэньні анатоміі, бо ў імпэратара нібы ногі былі зробленая крывымі. Мастак вярнуўся дамоў у самым канцы чэрвеня й абвесьціў, што для сканчэньня цыклю спатрэбіцца паўтары месяцы. Аднак у наступны раз яго запрасілі ў Парыж толькі 4 лютага 1625 году{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|207—209}}.

[[Файл:Peter Paul Rubens 049.jpg|значак|«Каранаваньне Марыі Мэдычы 13 траўня 1610 году, палатно, алей. 394 × 727 см. [[Люўр]], [[Парыж]].]]
Новае падарожжа ў Парыж было няўдалым. У горадзе сьвяткаваўся завочны шлюб прынцэсы [[Генрыета Марыя Француская|Генрыеты]] з ангельскім каралём, а прадстаўніком жаніха быў герцаг Бэкінггэм. 13 траўня 1625 году памост, на якім было месца Рубэнса, абваліўся, але мастак ухапіўся за бэльку й не пацярпеў. Неўзабаве падчас прымеркі абутку шавец пашкодзіў Рубэнсу нагу, і ён ня мог перасоўвацца цягам 10 дзён. Рубэнс чакаў другую замову, бо меркавалася стварыць парную галерэю карцінаў з жыцьця Генрыха IV, але каралева цягнула час. У дадатак ганарар за скончаную замову гэтак і не паступаў на рахунак мастака. На думку Ўэджўуд, прычына палягала ў падазрэньнях з боку Рышэльлё, які меркаваў, што Рубэнс быў гішпанскім агентам{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|105}}. Мастак у лістах жаліўся, што францускі двор яго змарыў. Адзінай уцехай было тое, што яго дапусьцілі да калекцыяў [[Палац Фантэнблё|Фантэнблё]], і ён змог зьняць копіі з палотнаў [[Франчэска Прыматычча]] й [[Джуліё Рамана]]. 11 чэрвеня Пітэр Паўль Рубэнс прыбыў у Брусэль і на наступны дзень — у родны Антвэрпэн{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|209}}. У 1624 годзе францускі амбасадар пісаў з Брусэлю: «Рубэнс тут, каб зрабіць партрэт князя Польшчы, запрошанага па загадзе інфанты»&lt;ref&gt;[http://www.nndb.com/people/895/000031802/ ''«Peter Paul Rubens»'']. NNDB.com.&lt;/ref&gt;.

У карцінах гэтай сэрыі адлюстраванае ўсё жыцьцё Марыі Мэдычы, пачынаючы ад нараджэньня й да часу ейнага замірэньня з сынам у 1625 годзе. Усе кампазыцыі былі зробленыя ў шматлюдным тэатральным стылі, які можа адначасна нагадаць і пра Вэранэзэ, і пра Мікелянджэлё. [[Эжэн Фрамантэн]], аднак, заўважаў, што ў карцінах амаль няма рубэнсавых бурштынавых тонаў, а іхны калярыт нанадвае ягоныя італьянскія працы. Сучасьнікам падавалася недарэчным улучэньне алімпійскіх багоў там, дзе было б досыць аўтарытэту царквы. Асабліва шмат нараканьняў выклікаў аголены Мэркур, зьмешчаны ў сцэне падпісаньня Ангулемскага пагадненьня паміж кардыналам Лярашфуко й дэ Гізам{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|210}}. На зробленых Рубэнсам карцінах меліся й некалькі элемэнтаў уяўна сатырычнага характару. Напрыклад, ён зьмясьціў у некалькіх сцэнах на пярэднім тле сабаку — падарунак герцагіні Ізабэлі Кляры Яўгеніі каралеве, якую сам жа даставіў з Брусэля ў Парыж. [[Шарль Бадлер]] праз 200 гадоў быў у захапленьні ад таго, што на афіцыёзным палатне Рубэнс намяляваў Генрыха IV у неахайныя боты й пакамечаную панчоху{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|212}}.

Выкананьне афіцыйнай замовы з боку Францускага каралеўства прынесла Рубэнсу шмат уганараваньняў. 30 чэрвеня 1623 году яму была прызначаная пэнсія ў 10 экю «на знак прызнаньня заслугаў і за паслугі, зробленыя каралю», а 5 чэрвеня 1624 году кароль Гішпаніі Філіп IV па заступніцтве мастака, падтрыманым брусэльскай Таемнай радай, дараваў надаваў яму шляхетны тытул{{Зноска|Auwers|2010|Auwers|32}}{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|213}}.

==== Пачатак дыпляматычнай кар’еры ====
[[Файл:Peter Paul Rubens - Portrait of the Marchese Ambrogio Spinola.JPG|значак|зьлева|Партрэт герцага [[Амброзіё Сьпіноля|Амброзіё Сьпінолі]], 1627 год, алей на дубе, 117 × 85 см. [[Нацыянальная галерэя (Прага)|Нацыянальная галерэя]], [[Прага]].]]
Пасьля пачатку аблогі [[Брэда|Брэды]] Рубэнс паспрабаваў зрабіць пры брусэльскім двары кар’еру дыплямата. Ягоным інфарматарам у справах Злучаных Правінцыяў выступаў браценік жонкі — Ян Брант. Эрцгерцагіня, зрэшты, не надавала асаблівага значэньня ягоным вартасьцям радніка, але замовіла ў Рубэнса ў 1624 годзе партрэт польскага пасланца, што выклікала зьедлівы камэнтар францускага агента{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|220}}. Аднак на вясельлі прынцэсы Генрыеты ў Парыжу ў траўні 1625 году Рубэнс здолеў завесьці знаёмствы пры ангельскім двары й асабіста з герцагам Бэкінггэмам, стаўшы адзіным аўтарытэтным сувязным паміж гішпанскімі ўладамі й ангельскім дваром, які мог зрабіць ціск на Галяндыю{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|222}}. Прадстаўнік Бэкінггэма — Балтазар Герб’ер — сам выйшаў на Рубэнса, бо герцаг імкнуўся набыць найбагацейшую калекцыю мастака. На асабістай сустрэчы Рубэнсу былі замоўленыя два партрэты й паведамлены некаторыя дэталі пра замежнапалітычную стратэгію Карла I. Далей ён зьдзейсьніў кароткае падарожжа ў Нямеччыну, зрабіўшы справаздачу герцагіні. Паколькі ў Антвэрпэн вярнулася чума, у кастрычніку 1625 году Рубэнс вывез сям’ю ў Лякен. Рубэнс пісаў партрэты ўсіх выбітных дзеячоў варагуючых бакоў, як то пасавы партрэт Бэкінггэма [[сангіна]]й і конны — алеем, вайскавода [[Амброзіё Сьпіноля|Амброзіё Сьпінолю]] й нават [[Ізабэля Кляра Яўгенія|эрцгерцагіню]], якая 10 ліпеня 1625 году спынілася ў ягоным доме на шляху з Брэды. Нарэшце й герцаг Бэкінггэм асабіста наведаў Рубэнса й купіў ягоную калекцыю за 100 тысячаў флярынаў. Разам з тым мастак атрымаў ад яго поўны тэкст ангельска-галяндзкага дагавору, якую ён неадкладна выправіў у Парыж. Герцаг Рышэльлё замовіў яму дзьве карціны й разьвязаў пытаньне з трыюмфальнай галерэяй Генрыха IV{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|224—225}}. Тым ня менш, Сьпіноля не цаніў сувязей Рубэнса й разглядаў яго толькі як сувязнога зь Янам Брантам{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|226}}. Сам мастак працягваў жвава забясьпечваць брусэльскі двор інфармацыяй з Ангельшчыны, але ў Мадрыдзе гэтак і не ацанілі гэтага значэньня{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|227}}.

У лютым 1626 году Рубэнс вярнуўся дамоў з чатырохмесячнага падарожжа ў Ангельчыну. Чумная эпідэмія ў Антвэрпэне не цішэла, і ейнай ахвярай стала 34-гадовая жонка мастака. Сьмерць Ізабэлі Брант штурхнула Рубэнса ў вялікую палітыку, і на некалькі гадоў ён амаль кінуў займацца жывапісам, але майстэрня працягвала працаваць і выконваць шматлікія замовы{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|121}}. Дыпляматычныя даручэньні й злучаныя зь імі падарожжы дазволілі з часам загоіць душэўную траўму ад страты й адрадзіць майстэрства Пітэра Паўля Рубэнса{{Зноска|Письма|1933|Письма|31}}.

==== Ангельска-гішпанскія перамовы й Рубэнс ====

===== Няўдалыя перамовы з Ангельшчынай і Даніяй =====
У дыпляматычнай дзейнасьці Рубэнса немалое месца займала прага да славы, бо выступіўшы ініцыятарам перамоваў з Генэральнымі Штатамі, ён меркаваў істотна павялічыць свой грамадзкі статус. Быў і іншы матыў: у адным зь лістоў Рубэнс шчыра паведамляў, што напярэдадні вялікай вайны турбуецца толькі пра «захаванасьць сваіх пярсьцёнкаў і сваёй пэрсоны»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|233}}. Новы Рубэнсавы плян, зладжана ўхвалены ў Брусэлі эрцгерцагіняй Ізабэляй і ў Мадрыдзе графам-герцагам Аліварэсам і каралём [[Філіп IV (кароль Гішпаніі)|Філіпам]], зводзіўся да пачатку сэпаратных перагавораў паміж Рэспублікай Злучаных Правінцыяў і Гішпанскімі Нідэрляндамі, а складаньне міру магло адбыцца толькі пры нэўтралізацыі Ангельшчыны — галоўнага хаўрусьніка галяндзкага боку. Дзеля гэтага трэба было скласьці ангельска-гішпанскі дагавор, які таксама мог стварыць сытуацыю, калі Францыя была бы аточаная ўладаньнямі самой Гішпаніі ці ейных хаўрусьнікаў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|234}}.

[[Файл:Villiers Rubens 1625.jpg|значак|Партрэт Джона Вілерза, герцага Бэкінггэмскага, 1625 год, палатно, алей, 65 × 50 гл. [[Паляцца Піці]], [[Флярэнцыя]].]]
У студзені 1627 году Герб’ер даставіў Рубэнсу даверчы ліст ад Бэкінггэма й праект ангельска-гішпанскага пагадненьня. У ліку ягоных пунктаў значыліся артыкулы пра спыненьне вайсковых дзеяў і рэжым вольнага гандлю паміж Ангельшчынай, Гішпаніяй, Даніяй і Галяндыяй на час падрыхтоўкі й належнага афармленьня дагавора. Гэтыя дакумэнты былі перададзеныя эрцгерцагіні, якая прапанавала абмежавацца толькі двухбаковымі стасункамі. Бэкінггэм пагадзіўся з гэтымі ўмовамі, а Рубэнс давёў, што карыстаецца даверам пры ангельскім двары, але ў Мадрыдзе да ягоных дзеяў ізноў паставіліся скептычна. Інфанта Ізабэля нават атрымала вымову ў асабістым лісьце ад Філіпа IV{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|239—240}}. Рубэнс, які паспрабаваў браць удзел у гішпана-савойскіх перамовах (герцаг [[Карл Эмануіл I|Карл Эмануіл]] быў гатовы падтрымаць гішпанскі бок супраць Францыі), быў адхілены на асабісты загад караля. У чэрвені 1627 году кароль Філіп перадаў паўнамоцтвы весьці перагаворы з Ангельшчынай эрцгерцагіні Брусэльскай, выдаўшы ўказ 24 лютага 1626 году{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|241}}.

У ліпені 1627 году Рубэнс выехаў у Галяндыю дзеля сустрэчы з Герб’ерам, абставіўшы яе як забаўляльнае падарожжа. Ён пабываў у [[Дэльфт|Дэльфце]] й [[Утрэхт|Утрэхце]], але выклікаў падазрэньні з боку брытанскага пасла, і перагаворы аказаліся на мяжы зрыву. Тым часам зьявіліся весткі пра франка-гішпанскі дагавор пра супольнае ўварваньне на Брытанскія астравы й аднаўленьне там каталіцкай веры. Гэтая ўгода была падпісаная Аліварэсам яшчэ 20 сакавіка 1627 году. Менавіта гэтым тлумачыліся сфальшаваныя даты на дакумэнтах, перасланых у Брусэль, і адмова гішпанскага пасланца ў Францыі сустракацца з Руэенсам. Мастак даведаўся пра ўсё асабіста ад інфанты й быў глыбока засмучаны. 18 верасьня ён напісаў Бэкінггэму, што паводле дагавору Гішпанія надасьць Францыі 60 вайсковых караблёў, але інфанта была поўная рашучасьці адцягнуць іхную пастаўку, а Рубэнс мусіў працягнуць працаваць у ранейшым кірунку, хоць аніхто яго пра гэта не прасіў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|242—243}}. На паседжаньні Вярхоўнай Рады ў Брусэлі незадаволенасьць флямандзкай арыстакратыі гішпанскай палітыкай агучыў менавіта Рубэнс{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|244}}. Паколькі ўварваньне адцягвалася на нявызначаны тэрмін, а дапамога францускім пратэстантам была спусташальнай, кароль Карл I пастанавіў вярнуцца да перамоваў з Гішпаніяй. Рубэнс паведаміў пра гэта Сьпінолю ў сьнежні 1627 году, і ўжо ў студзені Сьпіноля разам з пасланцам донам Дыега Мэсіям выправіўся ў Мадрыд. Ініцыятыва натыкнулася на супраціў караля Філіпа, які пайшоў на зацягваньне любых патановаў, а Сьпіноля быў адпраўлены намесьнікам у Мілян, дзе сканаў у 1630 годзе{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|245}}.

У тым жа сьнежні 1627 году Рубэнс паспрабаваў выйсьці на кіраўніцтва Пратэстанцкай лігі, прыняўшы ў сваёй майстэрні прадстаўніка ўладаў Даніі ў Гаазе. Прапановы Даніі Рубэнс таксама накіраваў Сьпінолю ў Мадрыд, мяркуючы дамагчыся саступак ад Галяндыі{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|246}}. У гэтым сэнсе Рубэнсавы дом ператварыўся ў «прыёмную» Брусэльскага двара: у яго кватаравалі пасланцы Лятарынгіі й Ангельшчыны перад афіцыйнымі аўдыенцыямі. Апроч таго, шматлікія карэспандэнты Рубэнса ў антыкварным гандлі дазвалялі весьці шырокае таемнае ліставаньне, у якім мастак карыстаўся прынамсі чатырма рознымі шыфрамі{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|251}}. Найбольш характэрнае на гэтым тле, што Рубэнс не адмовіўся ад плянаў стварэньня галерэі Генрыха IV і 27 студзеня 1628 году паведаміў абату дэ Сэнт-Амбруазу, што ўзяўся за працу над эскізамі. Аднак гэты праект гэтак і застаўся нязьдзейсьненым{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|257}}.

1 траўня 1628 году прыйшоў загад з Мадрыду пераслаць усё ліставаньне з ангельскімі афіцыйнымі асобамі за апошнія тры гады. Нн зважваючы на абразьлівасьць гэтага загаду (кароль не давяраў аналітычным здольнасьцям мастака), Рубэнс надумаў асабіста адвезьці архіў у гішпанскую сталіцу. 4 ліпеня Мадрыд даў на гэта згоду, пасьля таго, што інфанта заверыла караля, што Рубэнс не дапускаў выцечкі зьвестак і не перакручваў інфармацыі. Афіцыйнай нагодай для падарожжа стала каралеўская замова на стварэньне параднага партрэта. Характэрна, што Рубэнс перад ад’ездам склаў тэстамэнт на абодвух сваіх сыноў. У гэтым характэрным дакумэнце былі пералічаныя дамы ў Баскюле й на вуліцы Жуіф, фэрма ў Сьвіндрэхце ў 32 [[арпан]]ы, рэнта ў 3717 флярынаў], што выплачвалася яму [[Герцагства Брабант|Брабантам]], [[Антвэрпэн]]ам, [[Іпр]]ам і [[Ніновэ]]. Ад продажу калекцыі Бэкінггэму засталося 84 тысячаў флярынаў, іншыя грошы пайшлі на куплю 3 дамоў у Баскюле й 4 дамоў на вуліцы Аньнё, сумежных з уладаньнямі мастака. Фэрма ў Экерэне прыносіла 400 флярынаў на год. Апроч таго, ён атрымліваў 3173 флярыны дзяржаўнай рэнты з прыбыткаў ад Брусэльскага канала. У рэестар ня трапілі створаныя ім творы мастацтва, а таксама калекцыя антычных гемаў. Каштоўнасьці памерлай Ізабэлі Брант былі ацэненыя ў 2700 флярынаў. Заверыўшы тэстамэнт 28 жніўня, Рубэнс на наступны дзень адбыў у Гішпанію{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|248—249}}.

===== Другое падарожжа ў Гішпанію =====
[[Файл:Pieter Paul Rubens - Portrait of King Philip IV (Hermitage).jpg|значак|зьлева|Партрэт караля [[Філіп IV (кароль Гішпаніі)|Філіпа IV]]. Палатно, алей, 114 × 82 см. [[Эрмітаж]], [[Санкт-Пецярбург]].]]
Падарожжа ў Гішпанію стала першым афіцыйным дыпляматычным даручэньнем Рубэнса, які меў патрэбныя паўнамоцтвы ад Брусэля й ехаў на загад з Мадрыду{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|249}}. Рубэнс прыхапіў з сабою некалькі карцінаў, але вельмі сьпяшаўся. Ён ня стаў заязджаць у Парыж і ў Праванс да Пэйрэска, але адзіным выняткам стала ягонае двухдзённае гасьцяваньне ў [[Аблога Ля-Рашэлі|абложанай Ля-Рашэлі]]. 15 верасьня мастак прыбыў у Мадрыд. Ягонае зьяўленьне выклікала сур’ёзную заклапочанасьць папскага нунцыя [[Інакенцыюс X|Джаванбатысты Памфілі]]. На каралеўскай аўдыенцыі Філіп IV ня выказаў асаблівага захапленьня працамі Рубэнса, 28 верасьня мелася быць паседжаньне каралеўскай рады ў пытаньні перамоваў з ангельцамі. Чаканы брытанскі пасланец не прыехаў праз замах на Бэкінггэма ў Портсмуце 23 жніўня, пра што ў Мадрыдзе даведаліся толькі 5 кастрычніка. Між тым Рубэнса прыгнечвала перабываньне пры гішпанскім двары, бо ён не падзяляў каралеўскага імпэту опэрай, а таксама не знайшоў агульных тэмаў для гутарак з Аліварэсам і таму вярнуўся да жывапісу, пра што паведамляў Пэйрэску 2 сьнежня{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|258}}.

[[Файл:Peter Paul Rubens - Adam and Eve, after Titian, between 1628 and 1629.jpg|значак|''«Падзеньне чалавека»'', 1628—1629 гады. [[Прада (музэй)|Музэй Прада]], [[Мадрыд]].]]
Хоць у Мадрыдзе амаль ніхто ня верыў у заявы Рубэнса пра мастацкую місію, восем месяцаў свайго другога знаходжаньня ў Гішпаніі ён займаўся амаль выключна жывапісам. На загад караля для Рубэнса абсталявалі студыю ў палацы, і Філіп IV наведваў яго штодня, але асоба флямандца ўяўна прыцягвала манарха больш за ягоную творчасьць. Тым ня менш, Рубэнс напісаў партрэты караля й ягонага брата кардынала Фэрдынанда, каралеву, інфанту Марыю-Тэрэзію й гэтак далей{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|258}}. За конны партрэт караля Рубэнс уганараваўся вершаванай ухвалы ад [[Лёпэ дэ Вэга|Лёпэ дэ Вэгі]], які назваў яго «новым Тыцыянам»{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|221—223}}. Каралеўскім загадам для Рубэнса былі адкрытыя ўсе мастацкія калекцыі, а гідам прызначылі прыдворнага маляра [[Дыега Вэляскес|Дыега Вэляскеса]]. Рубэнс скарыстаўся момантам, каб, як і ў маладосьці, скапіяваць працы Тыцыяна, якія цікавілі яго — усяго 32 карціны, сярод якіх была праца ''«[[Падзеньне чалавека (Рубэнс)|Падзеньне чалавека]]»'' (1628—1929){{Зноска|Belkin|1998|Belkin|210–218}}. З Вэляскесам яны здолелі паразумецца, разам выязджаючы вярхом. Апісаньне жыцьця Рубэнса ў Гішпаніі пакінуў цесьць Вэляскеса — [[Франсіска Пачэка]]{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|259}}. Пасябраваўшы з Вэляскесам, яны сплянавалі разам сумеснае падарожжа ў Італію на наступны год. Аднак у хуткім часе Рубэнс вярнуўся ў [[Антвэрпэн]] і Вэляскес зьдзейсьніў паездку безь яго{{Зноска|Belkin|1998|Belkin|217–218}}.

Дыпляматычнае ліставаньне Рубэнса з Мадрыду на сёньня згубленая, таму вядомае толькі канечнае пастанова. Аліварэс накіраваў мастака зь місіяй у Ангельшчыну, падараваўшы яму на разьвітаньне дыямэнтавы пярсьцёнак коштам 2000 дукатаў. 28 красавіка 1629 году паштовай карэтай Рубэнс адбыў у Брусэль{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|260}}{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|223—224}}. За дзень да ад’езду кароль Філіп прызначыў Рубэнса сакратаром Таемнай рады Нідэрляндаў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|261}}.

===== Місія ў Лёндане =====
[[Файл:Coat of Arms of Peter Paul Rubens.svg|значак|зьлева|Рубэнсавы герб. У верхняй левай чвэрці блязона ўлучаны геральдычны ангельскі леў на чырвоным тле, падораны Карлам I.]]
На думку Лекурэ, Рубэнса выправілі ў Лёндан з выведнай місіяй, і адначасна яму трэба была залагодзіць стасункі паміж краінамі, каб потым можна было падпісаць пагадненьне. Заданьне было грандыёзнае: трэба было сарваць угоду Рышэльлё з Ангельшчынай; угаварыць кіраўніка францускіх [[Гугеноты|гугенотаў]] [[Бэнжамэн дэ Раан|Бэнжамэна дэ Раана]] графа Субіза вярнуцца ў Францыю, каб ушчаць напругу ў краіне; знайсьці мажлівасьць замірыць [[курфюрст]]а [[Курпфальц|Пфальца]] з аўстрыйскім імпэратарам, бо гэта стала галоўнай прычынай жаданьня Лёндану да перамоў; нарэшце, прыкласьці ўсе высілкі да перамір’я паміж Гішпаніяй і Злучанымі Правінцыямі. «Калі б Рубэнсу ўдалося разьвязаць усе гэтыя праблемы, ён зьнішчыў бы ў зародку Трыццацігадовую вайну»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|261}}.

Выехаўшы з Мадрыду 28 красавіка, 11 траўня Рубэнс трапіў у Парыжы й ужо праз два дні апынуўся ў Брусэлі. Інфанта Ізабэля забясьпечыла яго дастатковымі сродкамі дзеля перабываньня ў Лёндане, але вызваліла яго ад патрэбы весьці перамовы з Гаагай, бо там справамі займаўся Ян Кесэлер. Рубэнсу не далі грошай, якія прызначаліся для маршала Субізу. Па дарозе ў Ангельшчыну мастак зазірнуў у сваю майстэрню ў Антвэрпэне й захапіў з сабой швагра Гэндрыка Бранта. 3 чэрвеня ў [[Дункерк]]у яны ўзышлі на вайсковы карабель, надасланы каралём Карлам. 5 чэрвеня 1629 году ўпаўнаважаны Рубэнс быў ужо ў Лёндане{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|262}}. Добра ставіліся да Рубэнса пасланцы Савоі, а пасланец з Галяндыі Альбэрт Яахімі ўсяляк падкрэсьліваў, што мастак трапіў у ангельскую сталіцы праз свой прафэсійны абавязак. Рубэнсаву місію ўскладніла прыбыцьцё пасланца ад Францыі барона дэ Шатанёфа, бо француз меў права сам рабіць пастановы на месцы, а Рубэнсу даводзілася справаздачыцца Аліварэсу й чакаць ад яго на далейшыя крокі. У тыя часы пошта зь Лёндану ў Мадрыд ішла 11 содняў, пагатоў пэўны час забірала прыняцьцё пастановы{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|263—264}}. Важнай працай гэтага пэрыяду ёсьць ''«[[Алегорыя вайны й сьвету|Алегорыя вайны й сьвету]]»'' (1629, [[Нацыянальная галерэя Вікторыі|Нацыянальная галерэя]], Лёндан)&lt;ref&gt;[http://www.nationalgallery.org.uk/cgi-bin/WebObjects.dll/CollectionPublisher.woa/wa/work?workNumber=ng46 ''«Minerva protects Pax from Mars ('Peace and War')»'']. The National Gallery.&lt;/ref&gt;. Гэтая праца, якая добра ілюструе сур’ёзную заклапочанасьць мастака аб міры, была падораная Карлу I. Кароль надзвычай ласкава прыняў Рубэнса й паставіўся да яго як да паўнамоцнага прадстаўніка замежнай дзяржавы{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|265}}.

[[Файл:Peter Paul Rubens 187.jpg|значак|Апафеоз Якаба I. Пляфон у [[Банкетынг-гаўс]]е палаца [[Ўайтгол (палац)|Ўайтгол]], 1630—1635 гады, майстэрня Рубэнса.]]
У Лёндане Рубэнс правёў 10 месяцаў. Тут ён займеў прыемнае для яго як антыквара й мастака атачэньне, маючы зносіны з [[Арацыё Джэнтылескі|бацькам]] і [[Артэмізія Джэнтылескі|дачкой Джэнтылескі]], [[Бэн Джонсан|Бэнам Джонсанам]], завёў асабістае знаёмства з [[Карнэліюс Дрэбэль|Карнэліюсам Дрэбэлем]]. Таксама ён пабратаўся з калекцыянерам [[Робэрт Котан|Робэртам Котанам]] і атрымаў доступ да калекцыяў [[Томас Гаўард (21-ы граф Арундэл)|графа Арундэла]]. [[Кембрыдзкі ўнівэрсытэт]] надаў яму ступень [[Магістар мастацтваў|магістра мастацтваў]]{{Зноска|Belkin|1998|Belkin|339–340}}{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|266}}.

Рубэнс быў прыняты фаварытам караля графам Карлайлам і зноў узяўся за пэндзаль, кіруючыся пажаданьням Герб’ера. У каралеўскім сходзе ён скапіяваў для сябе сэрыю ''«Трыюмф Цэзара»'' [[Андрэа Мантэньня|Мантэньні]], якая некалі была ў сходзе герцага Мантуанскага й была набытая каралём Карлам{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|267}}. Уласна ж перамовы пачаліся зусім няўдала, бо кароль, не зважаючы на вельмі добрае стаўленьне да мастака й павагу да ягонага статусу, не жадаў ісьці на саступкі нават у дробязях. Герцаг Субіз даймаў пасланца скаргамі на безграшоўе, а неўзабаве й зусім адмовіўся ад барацьбы. Прыбыцьцё францускага пасланца зь вялікімі фінансавымі мажлівасьцямі азначала выбіцьцё Рубэнса з «дыпляматычнай гонкі»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|268}}. Аднак дзякуючы выдатным дачыненьням з каралём ён дамогся прызначэньня пасланцам у Мадрыд [[Фрэнсіс Котынгтан|Фрэнсіса Котынгтана]], які быў каталіком і добра ставіўся да Гішпаніі. Менавіта ён і пераканаў мастака застацца ў Лёндане{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|269}}. Тым ня менш, вайсковыя паразы ў Гішпанскіх Нідэрляндах і невыразная пазыцыя Аліварэса прывяла да таго, што аднаўленьне дачыненьняў сталася немагчымым. 11 студзеня 1630 году ў Лёндан прыбыў гішпанскі пасланец дон Карляс Калёма. Ён перахапіў Рубэнсавыя справы, таму 6 сакавіка мастак пакінуў ангельскую сталіцу{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|272}}.

Літаральна напярэдадні ад’езду, 3 сакавіка 1630 году, кароль Карл I прысьвяціў мастака ў рыцары, дадаўшы яму ў герб ангельскага каралеўскага льва на чырвоным тле ў верхнюю левую чвэрць блязона. Да канца XIX стагодзьдзя толькі восем замежных мастакоў ушаноўваліся рыцарскім чынам&lt;ref&gt;{{кніга|аўтар=Wood C.|загаловак=Victorian Painting|места=Boston, New York, London|выдавецтва=Bulfinch Press Little, Brown and Company|год=1999|isbn=0821223267|старонкі=212|старонкі=384}}&lt;/ref&gt;. Рубэнс атрымаў таксама аздобленую каштоўнымі камянямі шпагу, дыямэнтавую стужку на капялюш і дыямэнтавы пярсьцёнак з пальца манарха. Ён таксама атрымаў пашпарт, што прадпісваў усім галяндзкім караблям не чыніць Рубэнсу перашкодаў. У [[Дуўр]]ы мастак сутыкнуўся зь нечаканай праблемай: да яго зьвярнуліся маладыя ангельскія каталікі па дапамогу выехаць у Фляндрыю, бо дзяўчыны жадалі трапіць у кляштар, а юнакі марылі паступіць у езуіцкую сэмінарыю. Рубэнс быў змушаны зьвярнуцца й да ангельскага міністра, і да гішпанскага прадстаўніка, каб разьвязаць нечаканае пытаньне. Перамовы трывалі 18 дзён, але пра іхныя вынікі анічога не вядома. 23 сакавіка ён пакінуў Ангельшчыну, а 6 красавіка Бальтазар Марэтус запісаў у дзёньніку пра прыбыцьцё Рубэнса ў Антвэрпэн. Эрцгерцагіня аплаціла ўсе ягоныя выдаткі й падпісала прашэньне пра наданьне мастаку гішпанскага кавалерскага тытулу, аналягічнаму ангельскаму. Да таго часу майстэрня Рубэнса амаль развалілася, а «асьпіранты» разьбегліся{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|273—274}}. 20 жніўня 1631 году кароль Філіп IV задаволіў просьбу пра тытул. Мірны дагавор паміж Ангельшчынай і Гішпаніяй усё ж такі быў падпісаны 15 лістапада 1630 году, а ягоная ратыфікацыя абдылася 17 сьнежня. Там не было ані слова пра статус Пфальцу, ані замірэньне паміж Фляндрыяй і Галяндыяй. Дыпляматычная місія Рубэнса фактычна завяршылася поўным правалам{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|275}}.

Зрэшты, у той час як міжнародная рэпутацыя Рубэнса сярод калекцыянэраў і магнатаў па ўсёй Эўропе працягвала расьці на працягу гэтага дзесяцігодзьдзя, ён і ягоныя сэмінарысты працягвалі пісаць манумэнтальныя росьпісы для мясцовых заступнікаў у Антвэрпэне. «''[[Усьпеньне Найсьвяцейшай Панны Марыі]]''» (1625—1626) для катэдры ў Антвэрпэне ёсьць адным зь яркіх прыкладаў такой працы.

==== Выгнаньне Марыі Мэдычы й сэпаратныя перамовы ў Гаазе ====
Пасьля ліпеньскіх падзеяў 1631 году Марыя Мэдычы зьбегла па-за межы Францускага каралеўства й прытулілася ў [[Агено|Гагенаў]]. Эрцгерцагіня не жадала ўтрымліваць каралеву-маці ў Брусэлі й прыкамандзіравала да яе Рубэнса, які сустрэў яе ў [[Монс]]е 29 ліпеня. Пасьля размовы з каралевай і інфантай Рубэнс 1 жніўня напісаў Аліварэсу, прапануючы яму ўмяшацца ў дынастычную зваду. Прапанова была разгледжаная на Таемнай радзе 16 жніўня, але адхіленая{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|277—280}}. Каралева Марыя Мэдычы, зразумеўшы, што дапамогі з боку Гішпаніі ня варта чакаць, уладкавалася ў адным з кляштароў Антвэрпэну й часта наведвала Рубэнса. Яна нават спрабавала прадаць яму свае каштоўнасьці, каб наняць войскі; Рубэнс з гэтых рэчаў сёе-тое набыў. Марыя памерла ў 1642 годзе ў тым жа доме ў [[Кёльн]]е, дзе Рубэнс жыў у дзяцінстве. Зрэшты, інфанта Ізабэля ў красавіку 1632 года дазволіла Рубэнсу пакінуць францускія справы. Яшчэ раней яму было даручана выправіцца ў Гаагу на сэпаратныя перамовы з штатгальтарам Злучаных Правінцыяў. 9-дзённая вандроўка была вельмі няўдалай. [[Гуга Гроцыюс]] нават паведамляў Дзюпюі, што Рубэнс быў высланы штатгальтарам{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|281—282}}.

Па аблозе Маастрыхту ў чэрвені 1632 году інфанта зноў адкамандзіравала да галяндцаў Рубэнса, і 26 жніўня ён прыбыў на пратэстанцкую асамблею ў [[Льеж]], але вярнуўся ўжо праз тры дні, бо з гішпанцамі катэгарычна адмовіліся перамаўляцца{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|283}}. Было пастаноўлена склікаць у Брусэлі Генэральныя Штаты й выправіць упаўнаважаных у Гаагу ў сьнежні 1632 году, суправаджаць іх ізноў павінен быў Рубэнс. Дэлегацыю ачоліў [[Філіп-Шарль д’Арэнбэрг|герцаг Арсхот]], які адмоўна ставіўся да любых спробаў мастака ўмяшацца ў хаду перамоваў. 24 студзеня 1633 году на паседжаньні Генеральных Штатаў біскупы [[Іпр]]у й [[Намюр]]у запатрабавалі вытлумачыць, якое месца ў іхняй дэлегацыі займае Рубэнс. Калі пасланцы 28 студзеня сабраліся ў Антвэрпэне, Рубэнс ня стаў зь імі сустракацца й накіраваў кіраўніку пасольства ліст, у адказ атрымаўшы запіску з фразай «мы ня маем патрэбы ў мастаках», якая хутка стала анэкдатычнай{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|284—285}}. Апошнюю спробу вярнуцца да дыпляматычнай справы Рубэнс усчаў у 1635 годзе, але яна скончылася няўдачай, бо мастаку ня выдалі транзытнага пашпарта дзеля наведваньня Галяндыі праз Ангельшчыну{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|289—290}}.

=== Апошнія гады ===
[[Файл:Liebfrauenkathedrale4.JPG|міні|Помнік Рубэнсу, усталяваны ў Антвэрпэне.]]
Апошняе дзесяцігодзьдзе Рубэнс правёў у Антвэрпэне й ягоных ваколіцах. Ён працаваў над творамі, замоўленымі замежнымі мэцэнатамі, як то ён расьпісаў карцінамі столь [[Банкетынг-Гаўс]]а ў палацы [[Ўайтгол (палац)|Ўайтгол]], які належыў [[Ініга Джонз]]у. Акрамя таго Рубэнс займаўся больш пэрсанальнымі мастацкімі кірункамі.

У 1630 годзе, праз чатыры гады пасьля сьмерці першай жонкі Ізабэлы, 53-гадовы жывапісец ажаніўся з пляменьніцай першай жонкі, 16-гадовай [[Элен Фурман]]. Элен натхніла мастака на стварэньне шэрагу карцінаў 1630-х гадох, у тым ліку ''«Сьвятая Вэнэра»'' ([[Музэй гісторыі мастацтва (Вена)|Музэй гісторыі мастацтва]], [[Вена]]), ''«Тры грацыі»'' й ''«[[Парыскі суд (Рубэнс)|Парыскі суд]]»'' (абодва музэй Прада, Мадрыд). У апошняй карціне, зробленай для гішпанскага двара, маладая жонка мастака была ўвасобленая ў постаці [[Афрадыта|Вэнэры]]. У інтымным партрэце вядомым як ''«[[Элен Фурман у футры]]»'', жонка Рубэнса нават часткова намаляваная паводле клясычных скульптураў [[Вэнэра Кнідзкая|Вэнэры Кнідзкай]], гэтак сама і паводле вобразу [[Вэнэра Мэдыцэйская|Вэнэры Мэдыцэйскай]].

У 1635 годзе Рубэнс набыў маёнтак па-за межамі Антвэрпэна, вядомы як [[Элевэйт|Стээн]], дзе праводзіў большую частку свайго часу. Пэйзажы, як то ''«[[Від Стээна ўранку]]»'' (Нацыянальная галерэя, Лёндан) і ''«Фэрмэры, якія вяртаюцца з палёў»'' ([[Галерэя Піцьці]], [[Флярэнцыя]]), адлюстроўваюць асабісты характар ​​многіх ягоных пазьнейшых твораў. Рубэнс таксама зьвяртаўся да нідэрляндзкіх традыцыяў [[Пітэр Брэйгель Старэйшы|Пітэра Брэйгеля Старэйшага]] для натхненьня ў пазьнейшых творах, як то ''«Флямандзкі кiрмаш»'' 1630 году ([[Люўр]], [[Парыж]]). Не зважаючы на высокую актыўнасьць, Рубэнс знайшоў час, каб заняцца іншымі справамі. Гэтак, ён перапісваўся з інфантай Ізабэлай і [[Амброзіё Сьпіноля|Амброзіё Сьпінолям]], захапляўся калекцыяй разьбяных камянёў, цікавіўся [[друк|кнігадрукаваньнем]] і вырабіў вялікую колькасьць тытульных старонак, рамак, застаўкі й віньетак для друкарні [[Крыстоф Плянтэн|Крыстофа Плянтэна]]. Калі ў 1635 годзе, праз год пасьля сьмерці кіраўніцы нідэрляндзкім земляў інфанты Ізабэлы, кароль Філіп IV прызначыў свайго брата, кардынала-арцыбіскупа [[Таледа]] [[Фэрдынанд Аўстрыйскі|Фэрдынанда]], кіраўніком гэтае краіны, Рубэнсу было даручана стварыць мастацкую частку ўрачыстасьцяў з нагоды зьяўленьня ў горадзе новага [[штатгальтэр]]у. Паводле эскізаў, падрыхтаваных вялікім мастаком, былі пабудаваныя й размаляваныя трыюмфальныя аркі й дэкарацыі, якія ўпрыгожвалі гарадзкія вуліцы.

30 траўня 1640 году Рубэнс памёр ад [[сардэчная няздатнасьць|сардэчнай няздатнасьці]] ў выніку хранічнае [[падагра|падагры]]. Цела мастака ў той жа дзень было перанесенае ў [[Сінт-Якабскерк]], у склеп сям’і Фурман. Цырымонія адбылася 2 чэрвеня. Аднак падзел маёмасьці й уладкаваньне ўсіх спрэчак занялі ў спадчыньнікаў каля пяці гадоў. У мастака было восем дзяцей, тры зь іх нарадзіліся ў шлюбе з Ізабэлай, і пяцёра ў шлюбе з Элен. Ягонае малодшае дзіця нарадзілася праз восем месяцаў пасьля ягонай сьмерці. Шмат хто з нашчадкаў абраліся шлюбам з важнымі шляхецкімі сем’ямі Антвэрпэну.

== Ацэнкі й ушанаваньне памяці ==
[[Файл:Antwerpen rubens2.jpg|значак|зьлева|Помнік Рубэнсу перад [[Катэдра Антвэрпэнскай Божай Маці|Катэдрай Антвэрпэнскай Божай Маці]].]]
Працы Рубэнса безумоўна прымаліся як людзкімі, гэтак і царкоўнымі замоўнікамі, таму ён практычна ня быў крытыкаваны пры жыцьці. Аднак у другой палове XVII стагодзьдзя ў Францыі, дзе ён упершыню сутыкнуўся зь непрыманьнем, пачалося супрацьстаяньне «''рубэнсістаў''» і «''[[Нікаля Пусэн|пусэністаў]]''». У спрэчках крытыкаў, якія належалі да абодвух лягераў, на першае месца ставіліся патрабаваньні да лініяў і колеру. Падобна [[Акадэмізм|акадэмістам]] і [[Імпрэсіянізм|імпрэсіяністам]] XIX стагодзьдзя, яны супрацьстаўлялі лінію й малюнак колеру. Апроч таго, «''рубэнсісты''» жадалі адлюстроўваць натуру, тады як «''пусэністы''» імкнуліся падначаліць яе абстрактнаму ідэалу{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|174}}. У гэтым дачыненьні Рубэнс атрымаў ухвалу ў прадстаўнікоў [[рамантызм]]у XIX стагодзьдзя. Розныя аспэкты творчасьці аўтара прыцягвалі самых розных мастакоў. Наўпроставым ''спадчыньнікам'' пастаральнай лініі ў ягоным мастацтве быў [[Антуан Вато]], народжаны праз 44 гады пасьля скону Рубэнса. Пра падоранае яму невялікае палатно Рубэнса ён пісаў, што ўсчапіў яго ў сваёй майстэрні нібы «''ля сьвяцілішча для глыбокай пашаны''». Стваральнік жанру рамантычнага краявіду [[Джошуа Рэйналдс]] прафэсійна вывучаў творчасьць Рубэнса падчас сваёй вандроўкі па Нідэрляндах. Рэйналдс лічыў, што Рубэнс давёў да дасканаласьці тэхнічны, рамесны бок мастацкай творчасьці. «''Адрозьненьне Рубэнса ад любога іншага мастака, які жыў да яго, мацней усяго адчуваецца праз колеры. Эфэкт, які робіцца на гледача ягонымі карцінамі, цалкам можна прыраўнаць да абярэмкамі колераў… у той жа час яму атрымалася ўнікнуць эфэкту задзірліва-яскравых таноў, чаго цалкам слушна можна чакаць ад такога буянства фарбаў…''»&lt;ref name=&quot;Итоги&quot;&gt;{{cite web|title=Рубенс. Итоги творчества. Место Рубенса в истории|url=http://rybens.ru/itogi.php|work=Художник Питер Пауль Рубенс — картины, рисунки, биография, письма|access-date=2017-07-03}}&lt;/ref&gt;{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|174—175}}.

Вельмі цаніў Рубэнса [[Эжэн Дэлякруа]], які знаходзіў у майстра ўмельства перадаваць моцны эмацыйны пал. У дзёньніку Дэлякруа Рубэнс — «Гамэр жывапісу» — згадваецца 169 разоў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|339}}. Галоўны ідэйны праціўнік Дэлякруа — мэтар францускага акадэмізму [[Жан Агюст Дамінік Энгр|Жан-Агюст Энгр]] — у кампазыцыю сваёй праграмнай карціны ''«Апафэоз Гамэра»'' адмовіўся ўлучыць Рубэнса, назваўшы таго «мясьніком»&lt;ref&gt;{{кніга |аўтар=Раздольская, В. И. |загаловак=Энгр|месца=М. |выдавецтва=Белый город |год=2006 |старонкі=27 |сэрыя= Мастера живописи|isbn=5-7793-1081-5 |ref=Раздольская }}&lt;/ref&gt;. У пакаленьні імпрэсіяністаў з Рубэнсам параўноўвалі Рэнуара, які таксама ўважліва вывучаў ягоную тэхніку. Зрэшты, Віктар Лазараў у прадмове да расейскага выданьня лістоў Рубэнса заяўляў: «''Ані [[Антуан Вато|Вато]], ані [[Франсуа Бушэ|Бушэ]], ані [[П’ер Агюст Рэнуар|Рэнуар]] ня здолелі даць больш за дасканалыя ўзоры жывапісу. …Яны заўсёды саступаюць Рубэнсу ў дачыненьні стыхійнай пачуцьцёвасьці й здаровай эротыкі. У параўнаньні з Рубэнсам, Вато здаецца хваравітым мэлянхолікам, Бушэ — халодным распусьнікам, Рэнуар — вытанчаным юрліўцам''»{{Зноска|Письма|1933|Письма|52}}.

[[Вінцэнт ван Гог]] выяўляў у дачыненьні Рубэнса асаблівую думку. Ён лічыў рэлігійныя карціны мастака залішне тэатральнымі, але захапляўся ягонай здольнасьцю выяўляць настрой з дапамогай фарбаў, а таксама ягонай умеласьцю хутка й упэўнена маляваць&lt;ref name=&quot;Итоги&quot; /&gt;. Гэта супала з навуковым дасьледаваньнем творчасьці Рубэнса, пачатым невялікай манаграфіяй мастака-арыенталіста [[Эжэн Фрамантэн|Эжэна Фрамантэна]]. Фрамантэн лічыў, што Рубэнса «ўсхваляюць, але не глядзяць»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|7}}. Далей супрацоўнікі брусэльскага [[Музэй Плянтэна-Марэцюса|музэя Плянтэна-Марэцюса]] Макс Раозэс й Шарль Руэлен апублікавалі практычна ўсе захаваныя дакумэнты, павязаныя з Рубэнсам, як то ўсё ягонае ліставаньне, нататнікі й літаратурныя досьледы. Аднак у час панаваньня авангарда крытыкі адкрыта нападалі на спадчыну Рубэнса, і нават [[Эрвін Панофскі]] з нагоды ягоных краявідаў літаральна выказаўся: «Гэта ўсяго толькі жывапіс». Шчыра нэгатыўна да спадчыны мастака ставіўся [[Паблё Пікаса]], які ў адным з інтэрвію паведаміў, што гэта «талент, але талент бескарысны, бо ўжыты ў зло»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|339}}.

Вяртаньне цікавасьці да барока пасьля 1950-х гадоў ажывіла цікавасьць да Рубэнса, у тым ліку й на рынку мастацтва. На лёнданскім аўкцыёне [[Christie’s]] карціна Рубэнса ''«Зьбіцьцё немаўлятаў»'' у 2002 годзе была прададзена за 75 мільёнаў эўра, а ''«Лёт зь ягонымі дачкамі»'' каштавала пакупніку 52 мільёны эўра ў 2016 годзе, што робіць яго адным з найдаражэйшых старых майстроў. Высокія цэны тлумачацца й тым, што некаторая колькасьць палотнаў Рубэнса дасяжная для перапродажу, у адрозьненьне ад ягоных малодшых сучасьнікаў Рэмбранта ці Вэляскеса, чые карціны трымаюцца дзяржаўнымі музэямі&lt;ref&gt;{{cite web|title=Schilderij van Rubens Verkocht voor 52 Miljoen Euro|url=https://kunstvensters.com/2016/07/08/schilderij-van-rubens-verkocht-voor-52-miljoen-euro/|date=8 juli 2016|work=// Vensters|publisher=Blog op WordPress.com|access-date=2017-06-30|language=nl}}&lt;/ref&gt;. У гонар Рубэнса названы [[астэроід]] [[Пояс астэроідаў|галоўнага пояса]], адкрыты ў абсэрваторыі [[Абсэрваторыя Ля-Сыльля|Ля-Сыльля]] ў 1994 годзе&lt;ref&gt;{{cite web|title=(10151) Rubens = 1994 PF22|url=http://www.minorplanetcenter.net/db_search/show_object?utf8=%E2%9C%93&amp;object_id=10151|work=The Minor Planet Center|publisher=Smithsonian Astrophysical Observatory, a part of the Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics|access-date=2017-07-04}}&lt;/ref&gt;, і кратэр дыямэтрам 158 км на [[Мэркурый|Мэркурыі]]&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://planetarynames.wr.usgs.gov/Feature/5211
 |title       = Rubens
 |publisher   = IAU Working Group for Planetary System Nomenclature
 |work        = Gazetteer of Planetary Nomenclature
 |lang        = en
}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Кніга
|аўтар         = Auwers, Michael
|частка        = 
|загаловак     = Pieter Paul Rubens als diplomatiek debutant : het verhaal van een ambitieus politiek agent in de vroege zeventiende eeuw
|арыгінал      = 
|спасылка      = 
|выданьне      = 
|месца         = 
|выдавецтва    = Amersfoort: Slothouwer
|год           = 2010
|том           = 
|старонкі      = 
|старонак      = 
|isbn          = 
|ref           = Auwers
}}
* {{Кніга|ref = Belkin |аўтар = Belkin, Kristin Lohse |спасылка = |год = 1998 |загаловак = Rubens |выдавецтва = Phaidon Press |месца = |выданьне = |isbn = 0-7148-3412-2}}
* {{Кніга|ref = Held |аўтар = Held, Julius S. |спасылка = |год = 1983 |загаловак = Thoughts on Rubens' Beginnings. Ringling Museum of Art Journal |выдавецтва = |месца = |выданьне = |isbn = 0-916758-12-5}}
* {{Кніга
|аўтар         = Martin, John Rupert
|частка        = 
|загаловак     = Baroque
|арыгінал      = 
|спасылка      = https://archive.org/details/baroque00mart
|выданьне      = 
|месца         = 
|выдавецтва    = HarperCollins
|год           = 1977
|том           = 
|старонкі      = 
|старонак      = 
|isbn          = 0-06-430077-3
|ref           = Martin
}}
* {{кніга|аўтар=Wedgwood C. V.|загаловак=The World of Rubens 1577—1640|месца=Нью-Ёрк|выдавецтва=Time, inc|год=1967|старонак=192|ref=Wedgwood}}
* {{кніга|аўтар=Woollett A. T., Ariane van Suchtelen (et al.)|загаловак=Rubens and Brueghel: A Working Friendship|выдавецтва=J. Paul Getty Museum|сэрыя=Getty Trust Publications: J. Paul Getty Museum|год=2006|isbn=978-0892368488|старонак=270|ref=RubensBrueghel}}
{{refend}}
* {{кніга|аўтар=Гордеева М.|загаловак=Питер Пауль Рубенс, 1577—1640|месца=Масква|сэрыя=Великие художники, том 7|старонак=48|тыраж=87 420|выдавецтва=Директ-Медиа|год=2009|ref=Гордеева}}
* {{кніга|аўтар=Дмитриева Н. А.|загаловак=Краткая история искусств. Вып. II: Северное Возрождение; страны Западной Европы XVII—XVIII веков; Россия XVIII века|месца=Масква|выдавецтва=Искусство|выданьне=3-е|год=1990|старонак=318|isbn=5-210-00246-2|ref=Дмитриева}}
* {{кніга|аўтар=Королёва А. Ю.|загаловак=Рубенс|месца=Масква|выдавецтва=ОЛМА Медиа Груп|сэрыя=Галерея гениев|год=2010|старонак=128|isbn=978-5-373-03213-1|ref=Королёва}}
* {{кніга|аўтар=Рубенс Петр Павел|загаловак=Письма|адказны=пер. А. А. Ахматовой; коммент. В. Д. Загоскиной и М. И. Фабриканта; вступ. ст. В. Н. Лазарева; ред. и предисл. А. М. Эфроса|месца=Масква; Ленінград|выдавецтва=Academia|год=1933|старонак=342|тыраж=5 300|ref=Письма}}
* {{кніга|загаловак=Петер Пауль Рубенс. Письма. Документы. Суждения современников|адказны=Сост., вступит. статья и примеч. К. С. Егоровой|месца=Масква|выдавецтва=Искусство|старонак=478|год=1977|ref=Рубэнс}}
* {{кніга|аўтар=Лебедянский М. С.|загаловак=Портреты Рубенса|месца=Масква|выдавецтва=Изобразительное искусство|выданьне=2-е|год=1993|старонак=190|isbn=5-85200-123-6|ref=Лебедянский}}
* {{кніга|аўтар=Лекуре М.-А.|загаловак=Рубенс|адказны=Пер. с фр. Е. В. Головиной; Предисл. А. П. Левандовского|месца=Масква|выдавецтва=Молодая Гвардия|сэрыя=Жизнь замечательных людей. Вып. 1020 (820)|старонак=394|год=2002|isbn=978-5-235-03498-3|ref=Лекуре}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://rybens.ru/ Пітэр Паўль Рубэнс]. Біяграфія й іншыя матэрыялы.{{ref-ru}}
* [https://www.britannica.com/EBchecked/topic/511894 Пітэр Паўль Рубэнс]. Encyclopædia Britannica.{{ref-en}}
* [http://www.lalaragimov.com/research Біяграфія й працы Рубэнса]. Lala Ragimov.{{ref-en}}
* [http://www.nationalgallery.org.uk/whats-on/past/ Рубэнс]. Нацыянальная галерэя Лёндану.{{ref-en}}
* [http://www.theguardian.com/artanddesign/2003/feb/27/artsfeatures Рубэнс]. The Guardian.{{ref-en}}
* [http://emlo.bodleian.ox.ac.uk/blog/?catalogue=peter-paul-rubens Карэспандэнцыя Пітэра Паўла Рубэнса]. EMLO.{{ref-en}}

{{Бібліяінфармацыя}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Рубэнс, Пітэр Паўль}}
[[Катэгорыя:Флямандзкія мастакі]]
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Зыгене]]
[[Катэгорыя:Памерлі ў Антвэрпэне]]</text>
      <sha1>r19yzsix5pc14pa5ora9w48ec0piso3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679206</id>
      <parentid>2679205</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T16:45:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Замовы ў Італіі */ стыль</comment>
      <origin>2679206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="196056" sha1="47cnvnm0us873i001q0r690o9nfvpy5" xml:space="preserve">{{Мастак
|Партрэт             = Sir Peter Paul Rubens - Portrait of the Artist - Google Art Project.jpg
|Апісаньне           = 
|Месца нараджэньня   = [[Зыген]]
|Месца сьмерці       = [[Антвэрпэн]]
|Заняткі             = [[малюнак]]
|Вучоба              = 
|Плынь               = [[барока]]
|Працы               = 
}}
'''Пі́тэр Паўль Ру́бэнс''' ({{мова-nl|Peter Paul Rubens}}; 28 чэрвеня 1577, [[Зыген]] — 30 траўня 1640, [[Антвэрпэн]]) — [[флямандыя|флямандзкі]] мастак і прыхільнік экстравагантнага стылю [[барока]], які падкрэсьліваў рух, колер і пачуцьцёвасьць. Творчасьць Рубэнса ёсьць арганічным спалучэньнем традыцыяў рэалізму [[Пітэр Брэйгель Старэйшы|Пітэра Брэйгеля Старэйшага]] з дасягненьнямі [[Тыцыян|вэнэцыянскай школы]].

Акрамя фундацыі вялікай студыі ў [[Антвэрпэн]]е, у якой вырабляліся карціны, што карысталіся попытам сярод шляхты ўсёй [[Эўропа|Эўропы]], Рубэнс быў адукаваным гуманістычным навукоўцам, калекцыянэрам твораў мастацтва, і дыпляматам. Пітэр быў прысьвечаны ў рыцары, як каралём [[Гішпанія|Гішпаніі]] [[Філіп IV (кароль Гішпаніі)|Філіпам IV]], гэтак і каралём [[Ангельшчына|Ангельшчыны]] [[Карл І (кароль ангельскі)|Карлам I]]. Акрамя маштабных працаў на міталягічныя й рэлігійныя тэмы заўмаўся пісаньнем [[партрэт]]аў і [[пэйзаж]]аў. Рубэнс быў дастаткова пладавітым мастаком, то бок каталёг ягоных твораў, які быў складзены [[Майкл Жафэ|Майклам Жафэ]], пералічвае 1403 творы без уліку шматлікіх асобнікаў, зробленых у ягонай майстэрні&lt;ref&gt;Nico Van Hout (1979). [https://web.archive.org/web/20160304053626/https://lirias.kuleuven.be/bitstream/1979/153/1/doctoraat.pdf ''«Met bijzondere aandacht voor de onderschildering en andere onderliggende stadia in het werk van P. P. Rubens»'']. KU Leuven.&lt;/ref&gt;.

Працы, якія замаўлялі ў яго, у асноўным былі карцінамі, якія адлюстроўвалі гістарычныя падзеі ці постаці, а таксама ўлучалі ў сябе рэлігійныя й міталягічныя сюжэты й сцэны паляваньня. Рубэнс маляваў партрэты, асабліва сяброў, і аўтапартрэты, а ў далейшым жыцьці намаляваў некалькі пэйзажаў. Рубэнс распрацаваў шэраг габэленаў і гравюраў, а таксама размаляваў уласны дом.

== Біяграфія ==

=== Раньнія гады ===
[[Файл:Siegen, Untere Metzgerstraße 37.jpg|значак|зьлева|Дом у Зыгене, дзе нарадзіўся Рубэнс.]]
Рубэнс нарадзіўся ў [[Зыген]]е, [[Вэстфалія]], у сям’і Яна Рубэнса й ягонай жонкі Марыі. Ягоны бацька належыў да [[кальвінізм]]у, а маці зьбегла з Антвэрпэна ў [[Кёльн]] ў 1568 годзе, пасьля павелічэньня рэлігійных узрушэньняў і перасьледу пратэстантаў у пэрыяд панаваньня ў [[Гішпанскія Нідэрлянды|Гішпанскіх Нідэрляндах]] [[Фэрнанда Альварэс дэ Таледа|Фэрнанда Альварэса дэ Таледа]]. Ян Рубэнс быў юрыдычным дарадцам і палюбоўнікам [[Ганна Саксонская|Ганны Саксонскай]], другой жонкі [[Вільгэльм I Аранскі|Вільгэльма Аранскага]], ён жыў на той час у палацы ў Зыгене ў 1570 годзе. Пасьля зьняволеньня Ян Рубэнса праз раман з Ганнай у 1577 годзе нарадзіўся Пітэр Паўль Рубэнс. Жыць даводзілася ў беднасьці, бо Яну Рубэнсу было не дазволена працаваць паводле спэцыяльнасьці, а Марыя займалася агародніцтвам і здавала пакоі ў доме, якія перадалі ёй ейныя сваякі. Сям’я вярнулася ў Кёльн на наступны год пасьля таго як скончыўся перасьлед Рубэнсаў. У Кёльне Ян Рубэнс сам стаў навучаць сваіх дзяцей [[Біблія|Сьвятому Пісаньню]], лацінскае й францускае мовам. Аднак сямейны дабрабыт скончыўся ў 1587 годзе пасьля таго як Ян сканаў, захварэўшы на [[ліхаманка|ліхаманку]]. Старэйшы сын Ян Баптыст назаўжды зьехаў у Італію, дзе й памёр, неўзабаве ад хваробаў памерлі яшчэ трое дзяцей. У 1589 годзе, праз два гады пасьля сьмерці бацькі, Рубэнс з маці пераехаў у спустошаны вайною Антвэрпэн, дзе быў хрышчоны ў [[Каталіцкая Царква|каталіцтва]]. Рэлігія займала бачнае месца ў вялікай частцы працаў Рубэнса, калі пазьней ён стаў адным зь вядучых мастакоў каталіцкага контрарэфармацыйнага стылю жывапісу{{Зноска|Belkin|1998|Belkin|11—18}}. Рубэнс пісаў: «Мой запал зыходзіць зь нябёсаў, а ня ад зямных разважаньняў».

=== Гады навукі ===
10-гадовы Пітэр быў накіраваны на навучаньне ў [[Езуіты|езуіцкую]] школу, хоць да таго ён не вылучаўся асаблівымі здольнасьцямі{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|37}}. У езуітаў Пітэр атрымаў выдатныя веды лаціны й клясычнай антычнасьці ды выявіў выдатныя здольнасьці як лінгвіста, бо ён аднолькава вольна чытаў, пісаў і гаварыў на роднай нідэрляндзкай, лацінскай, францускай і італьянскай мовах і ў той ці іншай ступені быў знаёмы зь нямецкай, гішпанскай і аенгльскай мовамі{{Зноска|Письма|1933|Письма|19}}.

Адначасна з гэтым маці запісала Пітэра ў сьвецкую школу Ромульдуса Вэрдонка, дзе ён здолеў выявіць свае здольнасьці ў вобласьці гуманітарных навук, стаў вывучаць грэцкую мову. Сучасьнікам падавалася фантастычнай ягоная памяць, бо аднойчы ён без намаганьняў спамянуў імя рымскай паэтэсы, якую адзіны раз памянуў [[Ювэналь]] у адной з сатыраў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|38}}. З вучыліся дзеці антвэрпэнскай эліты, у тым ліку Бальтазар Марэтус — унук найбуйнейшага эўрапейскага выдаўца [[Хрыстафор Плянтэн|Хрыстафора Плянтэна]]. Пітэр і Бальтазар захавалі сяброўства на ўсё астатняе жыцьцё. У 1590 годзе навучаньне давялося перапыніць, бо сястра Пітэра й Філіпа — Бляндына — узяла шлюб, ейны пасаг паглынуў рэшткі сродкаў, адпісаных Янам Рубэнсам. Сынам давялося шукаць заробку самім, таму Філіп разам з сынамі свайго працадаўцы быў аддадзены ў навучаньне да знакамітага гуманіста [[Юст Ліпсіюс|Юста Ліпсіюса]] ў Лювэне. 13-гадовага Пітэра маці ўладкавала [[паж]]ам да графіні дэ Лялен (народжанай прынцэсе дэ Лін) у [[Аўдэнаардэ]], дзе ён за кошт патрона працягнуў адукацыю, набыў навычкі [[каліграфія|каліграфіі]] й красамоўства, а таксама знайшоў густ да вытанчанасьці адзеньня, у прыватнасьці, навучыўшыся эфэктна захінаць плашч{{Зноска|Письма|1933|Письма|20}}{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|12—13}}{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|39}}.

[[Файл:Portrait of Alessandro Farnese (1545-1592) LACMA M.2003.69.jpg|значак|зьлева|[[Ота ван Вээн]]. Партрэт [[Алесандра Фарнэзэ (герцаг Пармскі)|Алесандра Фарнэзэ]], 1585, Мастацкі музэй акругі Лос-Анджэлес.]]
Прабыўшы пажам крыху больш за год, Рубэнс заявіў маці, што мае намер навучыцца малярству. Ягоны сябар Якаб Зандрарт пісаў: «Ня ў сілах больш даваць супраціў унутранаму імпэту, які вабіў яго да малярства, ён запытаў у маці дазволу цалкам прысьвяціць сябе гэтаму мастацтву». Той жа Зандрарт сьцьвярджаў, што адзінай крыніцай эстэтычных памкненьняў Рубэнса да 14-гадовага веку было капіяваньне гравюраў зь Бібліі выданьня Тобіяса Шцімэра 1576 году. Аніякіх прыкладаў ягонай раньняй графікі не захавалася{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|39—40}}. Паводле словаў Вэронікі Ўэджўуд, выбар першага настаўніка малярства, якім быў [[пэйзаж]]ыст [[Тобіяс Вэргахт]], быў у значнай ступені выпадковасьцю, бо той быў жанаты з сваячкай Марыі Рубэнс. Позьні на тагачасны час пачатак заняткаў адбіўся на тым, што Рубэнс ня змог шмат запазычыць у Вэргахта й хутка пакінуў ягоную майстэрню. Далей ён перайшоў да [[Адам ван Ноорт]]{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|13}}. Ван Ноорт, хоць і не выконваў царкоўных замоваў, але меў добрую рэпутацыю, зь ягонай майстэрні выйшлі [[Якаб Ёрданс]] і [[Гэндрык ван Бален]]{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|44}}. Рэзкая зьмена становішча, аднак, не зьмяніла густаў і памкненьняў юнага Рубэнса, яго адштурхвала багемнае жыцьцё, якую вёў ван Ноорт{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|7}}. Навучаньне ў ягонай майстэрні цягнулася чатыры гады. На думку Мары-Ан Лекурэ, самым важным урокам для Пітэра стала любоў і ўвага да «Фляндрыі, чые пышныя прыгажосьці пазьней паўстануць перад намі на карцінах Рубэнса»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|44—45}}.

[[Файл:Peter Paul Rubens - Portrait of a Man, Possibly an Architect or Geographer, at the age of 26.jpg|значак|Рубэнс. Партрэт мужчыны 26 гадоў{{Зноска|Лебедянский|1993|Лебедянский|20}}. 1597. Алей на медзі, 21,6 × 14,6 см. [[Мэтраполітэн (музэй)|Мэтраполітэн-музэй]].]]
Атрымаўшы першапачатковыя навычкі й адтачыўшы іх, у 1595 годзе Рубэнс перайшоў у майстэрню самага знакамітага антвэрпэнскага маляра таго часу — [[Ота ван Вээн]]а{{Зноска|Held|1983|Held|14—35}}, які атрымаў адукацыю ў Італіі й прывёз у Фляндрыю дух [[маньерызм]]у{{Зноска|Письма|1933|Письма|20}}. Рубэнс лічыўся ягоным вучнем да 23-гадовага веку, але яшчэ ў 21 год атрымаў пасьведчаньне «вольнага мастака»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|42}}. У Рыме Вээн быў аблашчаны фаміліяй [[Фарнэзэ]] й атрымліваў папскія замовы ў Ватыкане, быў сьвецкім чалавекам, знаўцам лаціны й старажытнасьцяў. Менавіта ён выпесьціў у Пітэры густ да антычных клясыкаў і выклікаў ідэю, што талент ня зможа выявіць сябе без магутных апекуноў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|46—47}}. Сучасьнікі адзначалі, што да часу паступленьня да яго Рубэнса талент Вээна хіліўся да заняпаду, ён празьмерна захапіўся алегорыямі й знакамі, ператвараючы ўласнае малярства ў падабенства мазгатні{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|13—14}}. Італьянска-флямандзкі стыль Вээна быў адзначаны перайманьнем рымскім узорам, прыкладам, сылюэты абводзіліся лініяй контуру. Ён адкрокся нацыянальнай флямандзкай традыцыі (значнасьць якой прызнаваў яшчэ [[Мікелянджэлё]]), але гэтак і ня здолеў арганічна ўспрыняць італьянскую школу{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|48}}{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|54}}.

У 1598 годзе Рубэнс быў залічаны вольным майстрам у антвэрпэнскую [[Гільдыя Сьвятога Лукі|гільдыю Сьвятога Лукі]]{{Зноска|Belkin|1998|Belkin|22—38}}, але застаўся ў Вээна й ня стаў адкрываць уласную студыю. Аднак ён ужо сам атрымаў права браць вучняў, першым зь якіх стаў Дэадат дэль Монтэ, сын злотніка{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|14}}. Уласных працаў Рубэнса гэтага пэрыяду захавалася замала. У ліставаньнях і дакумэнтах згадваюцца ягоныя карціны, некалькі працаў было ў доме ягонай маці, і яна вельмі ганарылася імі. Адзіная падпісаная Рубэнсам праца гэтых гадоў — партрэт маладога навукоўца ў чорным касьцюме, у якім увагу прыцягвае мадэляваньне твару. Вымерныя прылады ў ягоных руках дазволілі крытыкам назваць героя карціны географам ці архітэктарам. Партрэт дэманструе несумненную блізкасьць Рубэнса тых гадоў да старой галяндзкай школы, закладзенай [[Ян ван Эйк|Янам ван Эйкам]]. Не было яшчэ й віртуознай лёгкасьці валоданьня пэндзьлем, якую ён набыў у Італіі{{Зноска|Лебедянский|1993|Лебедянский|20—21}}. На думку Ўэджўуд, Рубэнс быў добрым майстрам, але ня быў вундэркіндам, толькі падобным [[Антоніс ван Дэйк|Антонісу ван Дэйку]]. Многія зь ягоных самых раньніх працаў складалі капіяваньні працаў ранейшых мастакоў, як то [[дрэварыт]] [[Ганс Гальбайн Малодшы|Ганса Гальбайна Малодшага]] й гравіроўка [[Марчантаніё Раймондзі]]. Ён яшчэ працягваў вучыцца й як прафэсіянал сасьпеў позна. Неабходныя яму ўзоры й настаўнікаў ён знайшоў толькі ў Італіі, дзе да таго часу жыў ягоны брат Філіп. Невядома, адкуль у Пітэра зьявіліся грошы на замежнае падарожжа — магчыма, ён выканаў нейкую замову ў Антвэрпэне ці прадаў некаторыя свае працы. Мажліва таксама, што грошы на вандраваньне надаў бацька Дэадата дэль Монтэ, што суправаджаў Рубэнса ў якасьці ягонага вучня{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|14—15}}. 8 траўня 1600 году Рубэнс атрымаў дакумэнт за подпісам бургамістра Антвэрпэна, што надаўца яго мае добрае здароўе й у горадзе няма эпідэміяў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|61}}.

=== Жыцьцё ў Італіі ===
==== Пры двары мантуанскага герцага ====
Паводле Ўэджўуд Рубэнс быў лепш падрыхтаваны, чым большасьць маладых мастакоў, якія перасякалі Альпы да яго. Да таго часу ён вольна валодаў лацінскай і італьянскай мовамі, быў знаёмы асабіста й празь ліставаньне з усімі вядомымі навукоўцамі-антыказнаўцамі{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|29}}. З Антвэрпэну ён уздоўж [[Райн]]у рушыў у Францыю, наведаў [[Парыж]], а далей скіраваўся ў [[Вэнэцыя|Вэнэцыю]]. У горадзе ён спыніўся ў прэстыжнай гасьцёўні й хутка завёў знаёмства з шляхцічам з атачэньня [[Вінчэнца I Ганзага]], бо герцаг [[Мантуанскае герцагства|Мантуі]] прыбыў на [[Вэнэцыянскі карнавал|карнавал]] з [[Спа]], дзе быў на лекаваньні. Карціны Рубэнса, узятыя з сабою, зрабілі ўражаньне на аўдыторыю, і пра мастака было дакладзена герцагу. У выніку 23-гадовы флямандзец апынуўся на службе пры Мантуанскім двары і, ледзь зьявіўшыся ў Італіі, атрымаў апекуна, пэнсіён і адносна высокае грамадзкае становішча{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|64}}. Існуе здагадка, што герцаг, які бываў раней у Антвэрпэне, ужо быў знаёмы з творчасьцю Рубэнса{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|30}}. Не зважаючы на неўтаймаваны нораў і распусту, герцаг Вінчэнца Ганзага быў адным з найважнейшых мэцэнатаў свайго часу, выдатна разьбіраўся ў музыцы й паэзіі. Ён матэрыяльна падтрымліваў [[Кляўдыё Мантэвэрдзі]] й вызваліў дома для вар’ятаў [[Тарквата Таса]]. Герцаг імкнуўся зьбіраць найлепшыя творы мастацтва, у ягоным палацы Рубэнс упершыню ўбачыў працы [[Тыцыян]]а, [[Паолё Вэранэзэ]], [[Карэджа]], [[Андрэа Мантэньня|Андрэа Мантэньні]] й [[Джуліё Рамана]]. Афарбоўка й кампазыцыі Вэранэзэ й Тынтарэта зрабілі непасрэдны ўплыў на жывапіс Рубэнса й ягоныя больш позьнія працы, стыль якіх адрозьніваўся моцным уплывам [[Тыцыян]]а. Хоць Ганзага ня ставіў за мэту выхаваньне маладога мастака, ён даў Рубэнсу працу, што спрыяла хуткаму разьвіцьцю ягонага таленту. Флямандзец павінен быў адбіраць творы мастацтва дзеля капіяваньня, а далей займаўся й іхным набыцьцём, атрымліваючы пэўныя камісійныя гршы{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|31}}.

[[Файл:Rubens Painting Adam Eve.jpg|значак|зьлева|''«Адам і Эва»'', блізу 1599 году.]]
Трапіўшы ў атачэньне Вінчэнца Ганзагі ў кастрычніку 1600 году, Рубэнс разам з дваром адбыў у [[Флярэнцыя|Флярэнцыю]] на завочны шлюб малодшай сястры жонкі герцага — [[Марыя Мэдычы|Марыі Мэдычы]]. Рубэнс інтэнсіўна займаўся вывучэньнем флярэнтыйскага мастацтва, у прыватнасьці, скапіяваў [[кардон (жывапіс)|кардон]] фрэскі [[Леанарда да Вінчы]] ''«[[Бітва пры Ангіяры (фрэска)|Бітва пры Ангіяры]]»''{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|31}}{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|81}}. Там ён вывучаў клясычнае грэцкае й рымскае мастацтва й капіяваў працы італьянскіх майстроў, як то эліністычная скульптура «''[[Ляакоан і ягоныя сыны]]''», якая асабліва паўплывала на яго, а таксама працы [[Мікелянджэлё]], [[Рафаэль]] і [[Леанарда да Вінчы]]. Таксама Рубэнс знаходзіўся пад уплывам вельмі натуралістычных карцінаў [[Караваджа]]. Пазьней ён зрабіў копію адной з карцінаў гэтага мастака «''[[Злажэньне ў магілу Хрыста (Караваджа)|Злажэньне ў магілу Хрыста]]''», рэкамэндаваўшы яе свайму заступніку, герцагу Мантуі, а таксама згуляў важную ролю ў набыцьці адной зь ягоных твораў для царквы [[ордэн дамініканаў|дамініканцаў]] у Антвэрпэне. У Мантуі ён застаўся на ўсё лета 1601 году, але не зьбіраўся сядзець на адным месцы. Пра ягоныя вандроўкі сьведчыць ліставаньне з герцагскім кіраўніком Анібале К’епіё, зь якога вынікае, што ў Мантуі Рубэнс пражыў поўныя тры гады з васьмі гадоў знаходжаньня ў Італіі. Пры двары герцага ён правёў усё лета 1601 году, час ад красавіка 1602 году па травень 1603 году й ад траўня 1604 году да заканчэньня 1605 году{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|70—71}}. Досыць хутка Рубэнс атрымаў пасаду апекуна карціннай галерэі герцага, але, увогуле, буйных замоваў ня браў. Адзіным выняткам сталася аздабленьне царквы езуітаў у 1603 годзе. Нават у 1607 годзе ў адным зь лістоў ён наракаў, што ягоныя працы амаль не прадстаўленыя ў калекцыі Ганзагі. Карыстаючыся няўважлівасьцю герцага да сваёй пэрсоны, ужо ў 1601 годзе Рубэнс выправіўся ў вандраваньне па Італіі, зь ліста брату Філіпу ў сьнежні таго ж году вынікае, што ён аб’ехаў «амаль усе найбуйнейшыя італьянскія гарады»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|71—72}}. Дакладныя маршруты падарожжаў Рубэнса складана рэканструяваць, дакумэнтальна пацьвярджаецца ягонае шматразовае знаходжаньне ў Вэнэцыі, Флярэнцыі, [[Генуя|Генуі]], [[Піза|Пізе]], [[Падуя|Падуі]], [[Вэрона|Вэроне]], [[Люка|Люцы]] й [[Парма|Парме]]. Мажліва, ён наведваў [[Урбіна]] й [[Мілян]], дзе мастак скапіяваў ''«[[Тайная вячэра (Леанарда да Вінчы)|Тайную вячэру]]»'' Леанарда да Вінчы. У [[Рым]]е ён пабываў двойчы, пры гэтым першым разам прыехаў туды ўлетку 1601 году, калі герцаг накіраваў яго дзеля капіяваньня карцін з калекцыі кардынала Алесандра Мантальта. Падчас гэтага першага знаходжаньня ў Рыме, Рубэнс скончыў працу над сваім першым заказаным алтаром для рымскай царквы [[Санта-Крочэ-ін-Джэрусалемэ]]. Лісты дадому й брату Філіпу напісаныя жывой і багатай італьянскай мовай і падпісаны імём П’етра Паолё. Гэтай формы ўласнага жыцьця ён прытрымліваўся да канца жыцьця. І надалей асноўнай мовай замежнага ліставаньня Рубэнса заставалася італьянская{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|32—33}}.

[[Файл:Peter Paul Rubens - Self-Portrait in a Circle of Friends at Mantua.jpg|значак|''«Аўтапартрэт у атачэньні з мантуанскімі сябрамі»'', 1602—1606 гады.]]
Рубэнс валодаў талентам заводзіць сьвецкія знаёмствы. Кіраўнік маёмасьцю герцага Мантуанскага К’епіё рэкамендаваў флямандца кардыналу Мантальта — пляменьніку папы [[Клімэнт VII|Клімэнта VII]]. У сваю чаргу, праз Мантальта Рубэнс быў пазнаёмлены [[Шыпіёнэ Баргезэ]], а той дводзіўся пляменьнікам папу [[Сыкст V|Сыксту V]], які быў афіцыйным апекуном нямецкіх і флямандскіх мастакоў у Рыме. Дзякуючы даручэньням герцага Вінчэнца Ганзагі, Рубэнс наведаў Геную, дзе быў прыняты ў дамах [[Дорыя|Дорыяў]], [[Сьпіноля|Сьпіноляў]] і [[Палявічыні]], атрымаўшы доступ да іхных мастацкіх калекцыяў і атрымаўшы больш-менш значныя замовы. Зрэшты, першую сваю афіцыйную замову Рубэнс атрымаў на радзіме ў 1602 годзе. Брусэльскі эрцгерцаг [[Альбрэхт VII Аўстрыйскі|Альбрэхт Аўстрыйскі]] замоваў заалтарны абраз здабыцьця Жыватворнага Крыжа, які даручыў выканаць у Рыме, да таго ж мастак мусіў быў быць флямандцам, «пры ўмове, што сума выдаткаў не перавысіць 200 залатых экю». Былы працадаўца Рубэнсава брата Жан Рышардо ўзгадаў пра Пітэра, і 12 студзеня 1602 году адбылося афіцыйнае складаньне кантракта. Ужо 26 студзеня Рубэнс паказаў замоўцу цэнтральную частку кампазыцыі, прадэманстраваўшы свае здольнасьці апэратыўна выконваць даручэньні{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|82—83}}. З Рыму Рубэнс прыехаў да старэйшага брата ў Вэрону, дзе намаляваў сябе з братам, іхняга калегу Ёгана Вавэрыюса й настаўніка [[Юст Ліпсіюс|Юста Ліпсіюса]], а таксама свайго вучня Дэадата дэль Монтэ на тле мантуанскай ракі [[Мінча]]. Больш паловы партрэтаваных не маглі быць у Італіі ў той час, таму праўдзівы сэнс кампазыцыі высьлізгвае ад сучасных дасьледнікаў. Задума й ажыцьцяўленьне карціны вылучаюцца спалучэньнем наватарства й традыцыі. Гэтак калярыт уяўна адзначаны перайманьнем Тыцыяна, а тэма й кампазыцыя гэтак жа яскрава адсылаюць да нідэрляндзкіх карпарацыйных і сямейных партрэтаў{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|9}}. Першы посьпех у эрцгерцага прыцягнуў увагу герцага Ганзага да свайго прыдворнага мастака. Па сьмерці маці, якая была вялікай прыхільніцай езуітаў, герцаг загадаў узьвесьці царкву гэтага ордэна ў Мантуі, а Рубэнсу замовіў карціну, што паказвае глыбокую пашану сямейства Ганзагі да Сьвятой Троіцы. Аднак праз шэраг акалічнасьцяў карціна была перададзеная замоўцы на [[Троіцын дзень]] 5 чэрвеня 1605 году{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|83—84}}.

==== Дыпляматычная місія ў Гішпаніі ====
[[Файл:Peter Paul Rubens - The Fall of Phaeton (National Gallery of Art).jpg|значак|зьлева|''«Падзеньне Фаэтона»'', каля 1604—1605 гадоў. Мажліва перапрацаваная ў 1606—1608 гадах. [[Нацыянальная галерэя мастацтва]] ў [[Вашынгтон (акруга Калюмбія)|Вашынгтоне]].]]
У 1603 годзе мантуанскі герцаг чакаў ад гішпанскага караля адміральскага чыну за свае заслугі ў барацьбе супраць туркаў у Харватыі, таму надумаў узгадаць пра сябе. Гергацам быў складзены аб’ёмны падарунак, што ўлучаў мноства твораў мастацтва. Дзеля ўручэньня патрабаваўся разумны чалавек, які бы выклікаў да сябе прыязнасьць і мог прадставіць дары ў патрэбны момант, адначасна выставіўшы перад манархам свайго патрона ў прывабным сьвятле. На рэкамендацыю кіраўніка К’епіё, герцаг ухваліў кандыдатуру Рубэнса. Перад гэтым адбылася наступная гісторыя: Вінчэнца Ганзага без папярэджаньня зьявіўся ў майстэрню мастака й засьпеў Рубэнса за працай над алегарычным палатном, той дэклямаваў услых [[Вэргіліюс|вэргіліевы]] ''«[[Георгікі]]»''. Герцаг зьвярнуўся да яго на лаціне й атрымаў вельмі пачцівы адказ. Узгадаўшы, што [[Ян ван Эйк]] быў некалі камандаваны [[Філіп III Добры|герцагам Бургундзкім]] за сваёй [[Ізабэля Партугальская (герцагіня Бургундзкая)|нявестай Ізабэляй]] да [[Жуан I|караля Партугаліі]], герцаг Ганзага ўсклаў на Рубэнса абавязкі амбасадара. 5 сакавіка 1605 году даверанаму ў Мадрыдзе было адпраўленае апавяшчэньне, што адказным за дастаўку падарункаў каралю [[Філіп III (кароль Гішпаніі)|Філіпу III]] прызначаны П’етра Паолё Рубэнс. У той жа дзень мастак рушыў у дарогу{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|84—85}}. Маршрут вандраваньня быў дрэнна распрацаваны, бо трэба было прайсьці праз [[Фэрара|Фэрару]] й [[Балёньня|Балёньню]] да [[Флярэнцыя|Флярэнцыі]] й сесьці на карабель у [[Ліворна]]. Перавозка грузаў праз Апэніны абышлася ў 150 скуда, але грошай было вылучана замала, таму мытнікі спрабавалі раскруціць пакупкі{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|40—44}}. Далей адбыўся непрыемны інцыдэнт пры двары вялікага герцага [[Фэрдынанда I Мэдычы|Фэрдынанда]]. 29 сакавіка мастак пісаў свайму апекуну К’епіё зь Пізы, што Фэрдынанд уразіў яго тым, што добра быў абазнаны ўва ўсіх дробязях падарункаў, прызначаных той ці іншай асобе, што выклікала падазрэньні ў тым, што пры двары Ганзагі працуе шпег{{Зноска|Письма|1933|Письма|67—68}}.

[[Файл:Retrato ecuestre del duque de Lerma (Rubens).jpg|значак|''«Конны партрэт герцага Лерма»'', 1603 год, алей, палатно. [[Прада (музэй)|музэй Прада]], Мадрыд.]]
Тым ня менш, дабрацца да Ліворна атрымалася шчасна, пераход морам у [[Алікантэ]] заняў усяго 18 дзён. Гішпанскі двор тады пераехаў у [[Вальядалід]], куды Рубэнс трапіў 13 траўня, але не засьпеў караля, бо той выправіўся на паляваньне ў [[Аранхуэс]]. Аднак затрымкі апынуліся для мастака дарэчнымі, бо як ён паведаміў К’епіё, падарункі апынуліся ў дрэнным стане. Павераны ў справах мантуанскага герцагства Анібале Ібэрці прапанаваў Рубэнсу пагадзіць гішпанскага маляра й такім чынам прывесьці палотны да ладу, але 26-гадовы мастак, які ня меў рэальных дыпляматычных паўнамоцтваў, гэтую прапанову адхіліў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|87}}. У чэрвені Рубэнс прамыў палотны гарачай вадою, прасушыў на сонцы й заняўся рэстаўрацыяй сам-адзін. Ён ня толькі аднавіў копіі з карцінаў [[Рафаэль|Рафаэля]], выкананыя ў Рыме П’етрам Факецьці, але й самастойна выканаў ''«Дэмакрыта й Геракліта»''. Давялося пісаць паўторы карцінаў з-за таго, што два творы зь ліку падарункаў былі сапсаваныя беззваротна{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|50}}. Кароль вярнуўся ў Вальядалід у першыя дні ліпеня. Рубэнс і Ібэрці паўсталі перад прэм’ер-міністрам герцагам [[Франсіска Гомэс дэ Сандаваль Лерма|Лерма]], які зблытаў перададзеныя копіі з арыгіналамі. Пры гэтым Рубэнсу атрымалася здабыць ласкавасьць з боку гішпанскага прадстаўніка, даў зрабіў шмат замоваў у мастака й запрасіў пасяліцца яго ў рэзыдэнцыі, але з Ібэрці стасункі былі сапсаваныя. Павераны не жадаў, каб Рубэнс асабіста даў падарункі каралю, і не дапусьціў яго да аўдыенцыі, пра што мастак без эмоцыяў паведамляў герцагу Мантуі{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|88}}.

Рубэнс ня стаў канфліктаваць з паслом, а замест гэтага зьехаў у [[Эскарыял]] капіяваць калекцыю палотнаў Тыцыяна, што налічвала больш за 70 карцінаў. Большасьць зь іх была замоўленая ці набытая імпэратарам [[Карл V Габсбург|Карлам V]]. Копіі Рубэнс забраў з сабою ў Італію, а далей перавёз у [[Антвэрпэн]]. Толькі па сьмерці мастака выкананыя ім копіі выкупіў і вярнуў у Гішпанію кароль [[Філіп IV (кароль Гішпаніі)|Філіп IV]]. Рубэнс выконваў і прыватныя замовы, бо гэтак ён напісаў цыкль ''«Дванаццаць апосталаў»'', партрэты сваякоў герцага Лермы й герцага Інфантада, зь якім быў пазнаёмлены дзякуючы Ібэрці{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|89}}. Працуючы ў Гішпаніі, Рубэнс разумеў, што не затрымаецца ў гэтай краіне надоўга, таму сьпяшаўся. У ягоных копіях Тыцыяна, асабліва ў валасах пэрсанажаў, бачная флямандзкая тэхніка накладаньня фарбы густым плястам{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|89}}. У той жа час выкананыя Рубэнсам копіі, хутчэй, варта разглядаць як варыяцыі на тэму арыгінала, бо ён нязьменна — хоць і ў рознай ступені — зьвяртаўся да пераробкі арыгінала. Адчуваючы патрэбу ў самавыяўленьні, ён без ваганьняў выпраўляў прыкметныя памылкі й дэманстраваў творчы падыход у калярыстыцы або сьветлаценях. Ён рэдагаваў нават працы [[Мікелянджэлё]] й Рафаэля, таму ня дзіва, што рабіў гэта з творамі сваіх сучасьнікаў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|79—80}}.

[[Файл:Heraclitus and Democritus by Rubens (Valladolid).jpg|значак|зьлева|''«Геракліт і Дэмакрыт»'', 1603 год, алей па дрэве. Нацыянальны музэй мастацтваў у [[Вальядалід]]зе.]]
Самай вядомай арыгінальнай працай Рубэнса, выкананай у Гішпаніі, стаў парадны конны партрэт герцага Лерма, што адкрыў у ягонай творчасьці жанр параднага партрэта. Мэтад працы над гэтым партрэтам выкарыстоўваўся мастаком доўгія гады, то бок ён спачатку рабіў накід ці папярэдні кампазыцыйны эскіз, а затым заўсёды з натуры пісаў твар чалавека. Толькі ў апошнюю чаргу на палатне ці на дрэве выконваўся ўвесь партрэт цалкам. Пасьля Рубэнс давяраў працу над адзеньнем, аксэсуарамі ці тлом сваім вучням, аднак у пачатку свайго шляху ён грэбаваў брыгадным мэтадам і ўсе дэталі партрэта рабіў сам. Міхаіл Лебядзянскі адзначаў, што партрэтнае тло, з разгатым дрэвам і сцэнай бітвы ў аддаленьні, выкананае больш абагульнена, без стараннага аздабленьня, у адрозьненьне ад фігуры герцага й ягонага твару. У Кабінэце малюнкаў [[Люўр]]у захаваўся падрыхтоўчы эскіз кампазыцыі партрэта герцага Лерма, створаны італьянскім алоўкам на танаванай паперы, для якога ўдаваўся наняты натуршчык. Ужо на малюнку была пададзеная ўся кампазыцыя, улучна зь нізкай лініяй гарызонту й абрысамі дрэва. У адрозьненьне ад ''«[[Конны партрэт Карла V|Коннага партрэта Карла V]]»'' працы Тыцыяна, Рубэнс надаў кампазыцыі большай дынамікі, скіраваўшы вершніка наўпрост на гледача. Твар пэрсанажа, аднак, выглядае асобным ад усіх астатніх дэталяў карціны й пададзены з бракам эмоцыяў. Галоўнай адметнай рысай гэтай працы, уласьцівай партрэтнаму жанру барока, была сыстэма прыёмаў і аксэсуараў, што падкрэсьліваюць гераічны характар героя. Гэтую функцыю ў Рубэнса выконваюць дасьпехі, актыўныя дзеі на тле, і высоўваньне галоўнай асобы партрэту нібыта на ўзьнёслы пастамэнт{{Зноска|Лебедянский|1993|Лебедянский|29—31}}. Гэтае падарожжа стала першым з многіх падчас ягонай кар’еры, у якім ён аб’яднаў мастацтва й дыпляматыю.

Герцаг Лерма прапанаваў Рубэнсу заняць пасаду афіцыйнага мастака пры гішпанскім двары, аднак Рубэнс адкінуў гэтую прапанову. Неўзабаве надышоў загад герцага Мантуанскага ехаць у Парыж, каб там пісаць копіі з партрэтаў для палацавай галерэі красуняў, але Рубэнс палічыў і гэтае даручэньне нявартым. У пачатку 1604 году ён вярнуўся ў Мантую{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|90}}.

==== Замовы ў Італіі ====
[[Файл:Rubens vallicella.jpg|значак|''«Маці Божая зь дзіцем аблюбаваным анёламі»'', 1608 год, алей, палатно. Царква [[Санта-Марыя-ін-Валічэльля]] ў Рыме.]]
Да лістапада 1605 году Рубэнс заставаўся ў Мантуі, беручы замовы ад герцага Вінчэнца. Апроч скончанага трыптыху Сьвятога Духу, ён зрабіў дзьве копіі з карцінаў [[Карэджа]] ў падарунак для імпэратара [[Рудольф II Габсбург|Рудольфа II]]. У канцы 1605 году мастак пераехаў у Рым да брата Філіпа, які ўладкаваўся тады бібліятэкарам кардынала [[Асканіё Калёна]]. Кватэра месьцілася па вуліцы Санта-Крочэ блізу Пляца Гішпаніі, браты нават нанялі сабе двух служкаў{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|39}}. Фамілія Калёнаў не зацікавілася флямандцам, але [[Шыпіёнэ Баргезэ]] адрэкамэндаваў яго ордэну [[Аратарыянцы|аратарыянцаў]], якім трэба было аздобіць фрэскамі храм [[Санта-Марыя-ін-Валічэльля|К’еза Нуова]]. Яму трэба было напісаць ''«Мадонну»'' для галоўнага алтара. Мары-Ан Лекурэ ня вельмі высока ацаніла трыптых для гэтае царквы, дзе цэнтральную частку заняла Багародзіца, а паабапал яе былі выявы сьвятога Рыгора й сьвятой Даміцылы. Лекурэ пісала, што палатно «ўражвае манумэнтальнасьцю», а пэрсанажы розьняцца скульптурнасьцю формаў, амаль як у [[Паолё Вэранэзэ]]. Аднак велічыня фігураў заціскае дынаміку кампазыцыі. Калярыстычнае заданьне Рубэнс выканаў на супраціўнасьці сьветлай гамы адзежы й цёмнага тла. Асабліва гэта бачна ў партрэце Даміцылы. Сваім скупым стылем ён тут нагадвае [[Караваджа]], але безь ягоных сьветлавых эфэктаў. «У гэтых працах няма анічога, апроч уражальных памераў мужчынскіх і жаночых фігураў, што яднала б іх і дало магчымасьць адразу пазнаць руку майстра. Сваёй асабістай палітры Рубэнс тады яшчэ ня вынайшаў. Больш за ўсё ягоныя працы нагадваюць намацваньне стылю, сярод чаго вылучаюцца чаргаваньне белага зь зялёным, падобнае на прыёмы Вэранэзэ ці [[Джуліё Рамана]], [[тыцыян]]аўская [[вохра]], цёмны калярыт [[Анібале Караччы]]…»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|98}}.

[[Файл:Rome Chiesa Nuova Flavia Domitilla van Terracina, Nereus en Achilleus (Rubens) 10-01-2011 10-50-38.JPG|значак|зьлева|''«Сьвятая Даміцыла, падтрыманая сьвятым Нэрэюсам і сьвятым Ахілесам»'', 1608 год, алей, палатно. Царква [[Санта-Марыя-ін-Валічэльля]] ў Рыме.]]
У час падрыхтоўкі да працы Рубэнса адклікалі ў Мантую, але ўмяшаўся Баргезэ, і мастаку дазволілі застацца да наступнай вясны. Зрэшты, ён працягваў выконваць даручэньні мантуанскага двара, як то знайшоў рэзыдэнцыю ў Рыме для герцагскага сына, прызначанага кардыналам, і набыў для калекцыі ''«Ўсьпеньне Багародзіцы»'' Караваджа{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|90—91}}. Узімку 1606 году ён жыў з братам у Рыме, дзе цяжка захварэў на [[плеўрыт]], але здолеў акрыяць дзякуючы апецы флямандзкага лекара Фабэра{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|76}}. Лекурэ таксама адзначала, што ад італьянскага часу не захавалася аніякіх сьведчаньняў рамантычных памкненьняў Рубэнса. У Рыме ён меў зносіны амаль выключна з флямандцамі, жыў у нідэрляндзкім квартале, але аніколі ня браў удзелу ў забаўках і трымаўся асобна. Не зважаючы на пачуцьцёвасьць ягонай творчасьці, «мае быць узятая пад увагу шчырая цнота мастака»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|81}}.

У чэрвені 1607 году Вінчэнца Ганзага адбыў у Геную, поруч зь ім быў Рубэнс. Пазнаёміўшыся зь сямействам [[Дорыя]], ён выканаў на іхнюю замову каля паўтузіну партрэтаў, а таксама ''«Абразаньне Госпада»'' для царквы езуітаў. Рубэнс разам з Дэадатам дэль Монтэ таксама надумаў падрыхтаваць кнігу пра італьянскую архітэктуру, каб пазнаёміць зь ёй флямандцаў. Дэль Монтэ рабіў абмерваньні, а Рубэнс між тым падрыхтаваў 139 гравюрных старонак для двухтомніка ''«Палацы Генуі»'', які, зрэшты, убачыў сьвет толькі ў 1622 годзе{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|91}}. У верасьні 1607 году мастак вярнуўся ў Рым. Замова для храма К’еза Нуова была зробленая ў лютым 1608 году, але ў алтары было няўдала наладжанае асьвятленьне, і публіка нават ня здолела разгледзець абрысы фігураў. Давялося торапка перарабляць карціну, паўстала нават ідэя перанесьці яе з палатна на камень. Аратарыянцы таксама замовілі мастаку вялікі трыптых. Да гэтага часу пагоршыліся стасункі зь сямействам Ганзага. Філіп Рубэнс паведамляў з Антвэрпэну пра сур’ёзнае пагаршэньне стану здароўя іхняй маці, якой было ўжо 72 гады. Яна пакутавала ад прыступаў удушша, што зводзіла на нішто надзеі на акрыяньне. Каб пайсьці са службы ад Ганзагі, Пітэр Паўль Рубэнс зьвярнуўся да [[Альбрэхт VII Аўстрыйскі|эрцгерцага Альбрэхта]], але на просьбу Альбрэхта Вінчэнца Ганзага адказаў адмовай. 28 кастрычніка 1608 году, скончыўшы замову для аратарыянцаў, Рубэнс самавольна пакінуў Рым. У лісьце да К’епіё ён паведамляў, што калі скончыць справы ў Фляндрыі, абавязкова вернецца ў Мантую й «аддасца ў рукі Ягамосьці»{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|73}}. Ягоны апошні італьянскі ліст мае характэрную прыпіску «Сядаю на каня» ({{мова-it|Salendo a cavallo|скарочана}}){{Зноска|Письма|1933|Письма|22}}. Больш ён аніколі не вяртаўся ў Італію{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|92}}.

[[Файл:Marchesa Brigida Spinola-Doria.jpg|значак|[[Маркіза Брыгіта Сьпіноля Дорыя|Партрэт маркізы Брыгіды Сьпіноля-Дорыі]], 1606 год, алей, палатно. [[Нацыянальная галерэя мастацтва]] ў [[Вашынгтон (акруга Калюмбія)|Вашынгтоне]].]]
У італьянскі час Рубэнс яшчэ не дасягнуў творчай сталасьці, амаль усе крытыкі заяўлялі, што ягоная італьянская творчасьць ня цалкам самастойная й адзначаная моцным уплывам шаблёнаў Балёнскай акадэміі{{Зноска|Письма|1933|Письма|22—23}}{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|8—9}}. Велізарную частку ягонай спадчыны італьянскага пэрыяду складалі замалёўкі й копіі з антычных і сучасных яму твораў мастацтва. Да вялікіх сучасьнікаў асабіста Рубэнс ня меў цікавасьці й не распачынаў спробаў сустрэцца ў Рыме ані з [[Гвіда Рэні]], ані з Караваджам ці [[Анібале Караччы]]. Наадварот, ствараючы копіі твораў, Рубэнс перасьледаваў дзьве задачы. Па-першае, ён удасканальваў сваё прафэсійнае майстэрства, па-другое, імкнуўся стварыць асабісты каталёг твораў мастацтва, раскіданых па каралеўскіх і прыватных калекцыях, на якія наўрад ці здолеў бы патрапіць ізноў. Іншымі словамі, ён рыхтаваў для сябе запас сюжэтаў, мадэляў і тэхнічных прыёмаў. У тэстамэньце, складзеным перад сьмерцю, ён пісаў, што «ягоныя працы прыдадуцца таму са спадчыньнікаў, хто пойдзе па ягоных сьлядах». Пры гэтым ён ня ставіў перад сабою навуковыя мэты й не спрабаваў стварыць суцэльны каталёг антычнага й рэнэсансавага мастацтва, бо патураў сваім асабістым густам{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|77}}. Замоўленыя партрэты генуэскай арыстакратыі сталі эталёнам барочнага партрэта й надоўга вызначылі разьвіцьцё гэтага жанру ў Італіі, Фляндрыі, а потым Францыі й Гішпаніі. Рубэнс зьмяшчаў партрэтаваных людзей на нэўтральным тле ці перад драпіраваньнем. Сацыяльны статус чалавека заўсёды падкрэсьліваўся аксэсуарамі, таму пільная ўвага надавалася строю, які пісаўся з асаблівай дбайнасьцю. Асноўная мэта мастака палягала ў тым, каб атачыць арэолам маляваны твар і зрабіць упор на ягонай значнасьці. Гэта ж падкрэсьлівалася годнасьцю жэстаў, паставай, стараннай адпрацоўкай драбнюткіх дэталяў. Яскравым прыкладам такой працы быў партрэт маркізы Веранікі Сьпінолі-Дорыя{{Зноска|Лебедянский|1993|Лебедянский|33—34}}. Мікалай Грыцай адзначаў, што «ў „няварты“ ягонага пэндзьля жанр прыдворнага партрэта мастак удыхнуў новае жыцьцё, рашуча вызваліўшы яго ад характэрных для маньерысцкага мастацтва мяжы XVI і XVII стагодзьдзяў калянасьці маляваньня, здранцьвеласьці кампазыцыяў, напружанай замкнёнасьці нібы адгароджаных ад рэальнага сьвету выяваў. Рубэнс дадаў у партрэт рух і жыцьцё, свабоду маляўнічай формы й багацьце колеру, узбагаціў яго сваім пачуцьцём вялікага стылю, узмацніўшы значэньне тла — пэйзажнага ці архітэктурнага — у перадачы выявы; увогуле, зрабіў партрэт годнай задачай па-сапраўднаму манумэнтальнага мастацтва»&lt;ref&gt;{{cite web|author=Н. Грицай|title=Питер Пауль Рубенс. Биография|url=http://rybens.ru/rubens-biography.php|work=Художник Питер Пауль Рубенс — картины, рисунки, биография, письма|access-date=2017-06-30}}&lt;/ref&gt;.

=== Вяртаньне ў Антвэрпэн ===
==== Прыдворны жывапісец ====
[[Файл:Jacob Jordaens (Attributed), after Peter Paul Rubens - Portrait of Infanta Isabella Clara Eugenia.jpg|значак|зьлева|Партрэт эрцгерцагіні [[Ізабэля Кляра Яўгенія|Ізабэлі Кляры Яўгеніі]], 1609, алей на дубе, 105 × 74 см. [[Музэй гісторыі мастацтваў]] у [[Вена|Вене]].]]
Шлях з Рыму ў Антвэрпэн заняў у Рубэнса 5 тыдняў. Яшчэ напаўдарозе ён атрымаў абвестку, што ягоная маці сканала 14 лістапада. Дабраўшыся да дома ў сьнежні, ён павесіў ля склепа нябожчыцы-маці адную з карцінаў, прызначаных для К’еза Нуова. Душэўны стан яго быў такі, што ён пажадаў на некаторы час адасобіцца ў кляштары і сярод грамадзтва зьявіўся толькі ў студзені наступнага 1609 году{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|103}}. Відаць, што ён зьбіраўся вярнуцца ў Італію. 10 красавіка 1609 году мастак пісаў Ёгану Фабэру ў Рым: «…Я дагэтуль ня ведаю, што сабе пастанавіць — ці застацца на радзіме ці назаўжды вярнуцца ў Рым, куды мяне запрашаюць на вельмі спрыяльныя ўмовы»{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|75}}. Ягонае вяртаньне супала з пэрыядам аднаўленьня эканамічнага росквіту ў горадзе з падпісаньнем [[Антвэрпэнская дамова 1609 году|Антвэрпэнскай дамовы]] ў красавіку 1609 году, якая паклала пачатак [[Дванацацігадовы мір|Дванацацігадовага міру]]. Між тым, Філіп Рубэнс заняў пасаду антвэрпэнскага эшэвэна, якую некалі займаў ягоны бацька, але ў сям’і паступова ссоўваліся ролі, першынство перайшло да малодшага з братоў. У ліставаньні захапленьне Пітэрам, паводле словаў Лекурэ, «даходзіла до дагодлівасьці». Менавіта Філіп расьсьцежыў дзьверы брату ў найвышэйшае грамадзтва Гішпанскіх Нідэрляндаў. Вяршыняй стала аўдыенцыя мастака пры эрцгерцагскім двары, якое адбылося, мяркуючы па дакумэнтах, 8 жніўня 1609 году. Герцаг [[Альбрэхт VII Аўстрыйскі|Альбрэхт]] дрэнна ўяўляў сабе, хто такі Рубэнс, але замовіў у яго свой партрэт і партрэт [[Ізабэля Кляра Яўгенія|жонкі]], а пасьля выкананьня замовы неадкладна надаў яму тытул. Пасьведчаньне прыдворнага маляра Пітэр Паўль Рубэнс атрымаў 9 студзеня 1610 году{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|119}}.

[[Файл:Peter Paul Rubens 094.jpg|значак|Партрэт Ізабэлі Брант, каля 1610, алей па дрэве, 96 × 70 см. [[Нацыянальная галерэя Бэрліну|Бэрлінская нацыянальная галерэя]].]]
Мусібыць, у каралеўскіх асобаў паўстала жаданьне ўтрымаць Рубэнса пры двары якім кольвек чынам, і таму апроч пэнсіёну ён атрымаў спэцыяльны дазвол на стварэньне сваёй студыі ў Антвэрпэне, а не каля двара ў [[Брусэль|Брусэлі]], а таксама мог працаваць для іншых кліентаў. У дадатак як сябра гільдыі Сьвятога Лукі Рубэнс меў і шэраг падатковых прывілеўя. Найважнейшым жа дасягненьнем Рубэнса Лекурэ называла тое, што ён застаўся працаваць у Антвэрпэне, аддаўшы яму перавагу перад Брусэлем. Прычыны гэтага пляменьнік маляра — таксама Філіп Рубэнс — выкладаў наступным чынам: «…З боязі, як бы прыдворнае жыцьцё, якое неўпрыкмет захапляе кожнага чалавека бяз рэшты, не пашкодзіла ягоным заняткам малярствам і не перашкодзіла яму дамагчыся ў мастацтве той дасканаласьці, здольнасьць да якой ён у сабе песьціў»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|111—113}}. На думку Лекурэ, гэтае сьцьвярджэньне, падхопленае многімі біёграфамі, мела патрэбу ў карэктаваньні. Рубэнс арганічна пачуваўся ў пры двары і быў здатны зьвярнуць на сябе ўвагу палітыкаў першай велічыні, але ў яго была іншая сыстэма каштоўнасьцяў.

[[Філіп Рубэнс]] адзначаў, што эрцгерцаг і ягоная жонка літаральна прылучала ягонага брата да сябе залатымі ланцугамі, бо Пітэру Паўлю быў дараваны залаты ланцуг з партрэтам эрцгерцага і ягонай жонкі коштам у 300 флярынаў{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|76}}. Першыя часы мастак разьмяшчаўся ў доме маці. Практычна адразу па вяртаньні ў горад, Рубэнс заляцаўся  да сваёй суседкі [[Ізабэля Брант|Ізабэлі Брант]], якая была сваячкай жонкі брата Марыі дэ Муа{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|54—55}}. Бацькам Ізабэлі быў вядомы гуманіст [[Ян Брант]], які доўгі час займаў пасаду гарадзкога сакратара. Ён быў пасьлядоўнікам [[Юст Ліпсіюс|Юста Ліпсіюса]], таксама займаючыся выданьнем антычных клясыкаў. Творцу ўдалося ўзяць шлюб з маладой, але зроблена гэта было зь вялікай пасьпешнасьцю. Жаніху было 32 гады, а маладой — 18 гадоў. Вясельле адбылося 8 кастрычніка 1609 году. Пасьля гэтага маладыя, паводле звычаю, пасяліліся ў бацькоў жонкі, у бізнэсовым квартале места{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|122}}. Адзіным сьведчаньнем іхняга вясельля засталася лацінская [[эпіталяма]] Філіпа Рубэнса, поўная «гульлівых непрыстойнасьцяў» і ня вельмі вытанчаная ў сваім стылі{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|115—116}}.

[[Файл:Peter Paul Rubens - Rubens and Isabella Brant in the honeysuckle bower.jpg|значак|зьлева|''«[[Аўтапартрэт з Ізабэляй Брант|У бружмелевай альтанцы]]»'', 1609 год, палатно, алей, 178 × 136,5 см. [[Старая пінакатэка]], [[Мюнхэн]].]]
Яшчэ раней — 29 чэрвеня — Рубэнс далучыўся да Таварыства раманістаў, куды быў залічаны на рэкамэндацыю [[Ян Брэйгель Старэйшы|Яна Брэйгеля]]. Таварыства яднала нідэрляндзкіх мастакоў, якія зьдзейсьнілі вандраваньне ў Італію{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|117}}.

На сваё вясельле Рубэнс напісаў падвойны партрэт ''«[[Аўтапартрэт з Ізабэляй Брант|У бружмелевай альтанцы]]»''. Кампазыцыя была надзвычай стрыманай, то бок Рубэнс, які сядзіць на лаве пад кустоўем бружмелю, зьлёгку нахіліўшыся да Ізабэлі Брант, якая трымала сваю руку на мужавай руцэ. На карціне нябачна аніякай перабольшанай афэктацыі пачуцьцяў, усё зроблена стрымана і належна. Рубэнс старанна прапрацаваў дэталі свайго строю, асабліва пурпуэн — род камізэлькі з высокім каўняром, карычневыя панчохі і лакіркі, а разам з дарагім уборам жонкі кампазыцыя была блізкая да тыповага барочнага партрэта. Галоўнае адрозьненьне засяроджваецца ў натуральнасьці і свабодзе партрэтаваных, што надае сюжэту лірычнасьць. Рубэнс шмат высілкаў даў на перадачу выразаў свайго і жонкінага твараў. На думку Лебядзянскага, трактоўка Рубэнсам сваёй выявы нагадвае [[Рафаэль|рафаэлеўскі]] ''«[[Партрэт Бальдасарэ Кастыльёнэ]]»''. Рубэнс намаляваў сябе, глядзячым роўна на гледача, ягоны твар трымае спакойную годнасьць. Ізабэля Брант ледзь заўважна ўсьміхаецца, што намякае на пачуцьці радасьці і шчасьця. Ракурс кампазыцыі незвычайны — Рубэнс узвышаецца над Ізабэляй, глядач бачыць яго як бы з пазыцыі здолу ўгару. Фігуры захаваныя ў складаны момант руху і паўпавароце, але яны злучаныя паміж сабою агульным авалам партрэтнай кампазыцыі{{Зноска|Лебедянский|1993|Лебедянский|35—38}}.

==== Майстэрня Рубэнса ====
{{Асноўны артыкул|Дом Рубэнса}}
[[Файл:GARDENS IN THE RUBENS HOUSE - ANTWERP.jpg|значак|Рубэнсавы сад з альтанкай.]]
У студзені 1611 году Рубэнс набыў вялікі надзел зямлі на вуліцы дэ Вапэр. Пабудова маёнтка абышлася мастаку ў 10 тысячаў [[флярын (манэта)|флярынаў]], толькі ягоны фасад расьцягнуўся на {{nobr|36 м}}, а ўглыбіні надзелу быў раскінуты сад памерам 24 на 48 мэтраў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|123}}. У садзе расьлі самыя размаітыя расьліны, якія толькі Рубэнс змог здабыць. Сад быў упрыгожаны копіямі антычных альтанак, прысьвечаных [[Геракл]]у, [[Дыяніс]]у, [[Цэрэра (міталёгія)|Цэрэры]] і [[Гонар (міталёгія)|Гонару]]{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|125}}. Уладкаваньне дома на густ гаспадара зацягнулася да 1616 году і запатрабавала немалых выдаткаў. Гэты дом сучасьнікі аднагалосна абвесьцілі найпрыгажэйшым будынкам у горадзе. У гатычным па стылі Антвэрпэне маёнтак рабіў уражаньне «палаца эпохі Адраджэньня»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|123}}. Майстэрня займала палову дома, а ў адзіным прасторным памяшканьні жылой часткі — галерэі — Рубэнс разьмесьціў уласную калекцыю{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|127}}. На думку Лекурэ, пабудова маёнтка азначала канчатковую адмову ад італьянскіх плянаў, а памеры дома намякалі і на кар’ерныя амбіцыі ягонага гаспадара. Рубэнсу было 35 гадоў, і ён «ведаў, што і як будзе пісаць, а таксама ведаў, як будзе жыць»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|124}}. Зараз гэты [[Будынак Рубэнса]] перароблены ў музэй.

[[Файл:Rubenshaus12.jpg|значак|зьлева|Фасад маёнтка з уваходнай аркай.]]
Мяркуючы па апісаньнях пляменьніка Філіпа, Пітэр Паўль налаштаваў у сваім пампезным доме амаль буржуазны лад жыцьця. Прачынаўся мастак а чацьвертай гадзіне і ішоў да [[Ютрань|ютрані]], а далей займаўся малярствам. У той час, калі ён працаваў, наёмны дэкляматар чытаў яму ўслых антычных клясыкаў, найчасьцей [[Плютарх]]а, [[Тытус Лівіюс|Тытуса Лівіюса]] або [[Сэнэка|Сэнэку]]. Лісты мастак найчасьцей надыктоўваў, не адрываючыся ад пэндзьля. У майстэрні ён звычайна заставаўся да пяці гадзінаў папаўдні. Пакутуючы на [[падагра|падагру]], Рубэнс абедаў мерна, а пасьля яды зьдзяйсьняў конную выправу, які сумяшчаў зь візытамі па справах у Антвэрпэне. Па вяртаньні ён вячэраў з абранымі сябрамі. «Ён цярпець ня мог злоўжываньне віном і пераяданьне, гэтак жа як і азартныя гульні»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|127}}. У ліку ягоных сяброў, якія ўвесь час наведвалі дом, быў бургамістар Антвэрпэну [[Нікаляас Рокакс]], дзяржаўны сакратар [[Ян Каспар Гевартс]], [[Бальтазар Марэтус]], які быў кіраўніком трэцяга пакаленьня сям’і выдаўцоў, а таксама навукоўцы-езуіты, якія бывалі ў горадзе. Рубэнс увесь час ліставаўся зь [[Нікаля Клёд дэ Пэйрэск|Нікаля Пэйрэскам]], ягоным братам Валявэ і бібліятэкарам францускага караля [[П’ер Дзюпюі (гісторык)|Дзюпюі]]{{Зноска|Лебедянский|1993|Лебедянский|40}}.

Пры пабудове дома была прадугледжаная асобная купальная заля зь верхнім асьвятленьнем, у якой разьмясьцілі вывезеныя з Італіі скульптуры і [[камэя|камэі]]. Афармленьне і архітэктурны падыход да стварэньня студыі адлюстроўвала сур’ёзнае стаўленьне Рубэнса да сваёй працы, якога ён чакаў ад замоўцаў, мадэляў і наведнікаў. Для працы над эскізамі і графікай прызначаўся асобы пакой, у ім жа ён сустракаў натуршчыкаў. Гэты ж пакой служыў і асабістым кабінэтам. Для вучняў была прызначаная асобая студыя, якая нават была большай за майстэрню самога Рубэнса. Для прыёму наведвальнікаў была прызначаная яшчэ адная заля, аформленая ў цёмным тоне. Тамсама былі выстаўленыя гатовыя творы гаспадара хаты, якія госьці маглі аглядаць і з драўлянага балькона. У гэтай зале ішла праца над буйнамаштабнымі замовамі — у першую чаргу для цэркваў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|127—129}}. Рубэнсава майстэрня трапіла ў гісторыю мастацтваў як адная з самых прадукцыйных і маштабных, яна стала цэнтрам мастацкага жыцьця ўсіх Паўднёвых Нідэрляндаў&lt;ref&gt;{{Кніга|спасылка=https://www.ozon.ru/product/ot-srednevekovya-do-barokko-zatyupa-svetlana-valerevna-309606912/|аўтар=С. В. Затюпа|загаловак=От Средневековья до барокко. История западноевропейского искусства. Живопись и декоративно-прикладное искусство. По материалам частного собрания|год=2021|мова=ru|месца=Москва|выдавецтва=&quot;Центр Искусств. Москва&quot;|старонкі=С. 180|старонак=201|isbn=978-5-604-5971-3-2}}&lt;/ref&gt;.

==== Прыбыткі і ганарары ====
Рубэнс быў надзвычай пладавітым мастаком. Калі прызнаць, што з-пад ягонага пэндзьля выйшлі блізу 1300 карцінаў, у тым ліку гіганцкага памеру (ня лічачы амаль 300 эскізаў, малюнкаў і гравюраў), можна вылічыць, што за 41 год актыўнай творчай працы ён пісаў у сярэднім па 60 карцінаў на год, то бок 5 карцінаў у месяц. Адпаведнымі былі і ягоныя прыбыткі, ён мог зарабляць да 100 гульдэнаў у тыдзень, а за вялікія палотны атрымліваў ганарары ад 200 до 500 гульдэнаў{{Зноска|RubensBrueghel|2006|Rubens &amp; Brueghel|2}}. Лекурэ адзначала, што [[Леанарда да Вінчы]] за ўсё жыцьцё стварыў блізу 20 карцінаў, а [[Ян Вэрмээр|Вэрмээр Дэльфцкі]] — 36, прытым не прадаўшы аніводнай. Рубэнс не хаваў камэрцыйнай скіраванасьці сваёй творчасьці і надаваў велізарнае значэньне матэрыяльнаму дабрабыту{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|136—137}}. Ён параўноўваў уласную творчасьць зь філязофскім каменем. Бытавала гісторыя, што алхімік Брэндэль прапанаваў Рубэнсу ўкласьціся ў лябараторыю дзеля ператварэньня волава на золата пад палову будучых прыбыткаў, на што мастак заявіў, што ўжо даўно знайшоў свой [[філязофскі камень]] і што «аніводзін з вашых сакрэтаў не каштуе столькі, колькі мая палітра і пэндзьлі»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|129}}.

[[Файл:Peter Paul Rubens - Christ's Apparition to the Disciples (the Rockox Triptych) (cropped).jpg|значак|''«[[Рокаксавы трыптых]]»'', 1613—1615 гады.]]
Рубэнс клапаціўся пра свае аўтарскія правы. Ладная частка ягонага прыбытку складалася ад распаўсюду гравюраў з варыяцыямі сюжэтаў ягоных карцінаў, яны ж адначасна служылі і рэклямнымі матэрыяламі. Упершыню падрабляць гравюры Рубэнса пачалі ў [[Рэспубліка Злучаных правінцыяў|Рэспубліцы Злучаных правінцыяў]] — таксама быў і самы значны рынак збыту арыгінальных эстампаў. З дапамогай Пітэра ван Вээна — брата ягонага настаўніка — і Дадлі Карлтана, амбасадара Ангельшчыны ў Гаазе, Рубэнс 24 лютага 1620 году атрымаў «прывілей» на 7 гадоў. Згодна з гэтым правам падробка гравюраў Рубэнса ў Галяндыі каралася канфіскацыяй накладу і штрафам у 100 флярынаў. Раней, 3 ліпеня 1619 году, Рубэнс атрымаў аналягічны прывілей у Францыі тэрмінам на 10 гадоў. Дапамогу ў гэтым ён атрымаў з боку Нікаля дэ Пэйрэска. Герцаг Брабанту 29 ліпеня надаў аналягічны прывілей Рубэнсу на сваёй тэрыторыі, а 16 студзеня 1620 году ён быў пашыраны на ўсе Гішпанскія Нідэрлянды. Гішпанскае каралеўства даравала прывілей Рубэнсу толькі ў 1630 годзе, затое адразу на 12 гадоў з правам пераходу аўтарскіх правоў спадчыньнікам мастака{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|153—154}}&lt;ref&gt;Hottle, Andrew D. (2004). [https://www.academia.edu/1903145/Commerce_and_Connections_Peter_Paul_Rubens_and_the_Dedicated_Print «Commerce and Connections: Peter Paul Rubens and the Dedicated Print»]. Nederlands Kunsthistorisch Jaarboek, выд. 55. — С. 54—85.&lt;/ref&gt;.

Вялікая колькасьць твораў Рубэнса прывяла да таго, што рубэнсазнаўцам далёка не заўсёды ўдаецца прасачыць гісторыю кожнага зь іх. З дакумэнтаў і ліставаньня атрымліваецца, зазвычай, здабываць толькі фінансавую інфармацыю. Рубэнс заўсёды складаў з замоўцамі ўгоду, у якой абмаўлялася пажаданая сума, памер карціны і ейны сюжэт. Асабістымі дзёньнікамі мастак не пераймаўся, а ягоныя лісты ўтрымліваюць амаль толькі адную інфармацыю датычную справаў. У Італіі, капіюючы ўзоры сваіх папярэднікаў, ён вёў нататнікі, у якіх асэнсоўваў законы анатоміі і геамэтрыі, выпрацоўваў асновы ўласнай эстэтыкі. У Нідэрляндах ён закінуў гэтую практыку, таму не існуе наўпроставых сьведчаньняў, як Рубэнс разумеў трактаваньне тых ці іншых філязофскіх пастулятаў і рэлігійных таемстваў, чалавечых пакутаў і іншага{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|138—139}}{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|21—22}}. Рубэнс наняў шэраг гравэраў, падрыхтаваных [[Крыстофэль Егер|Крыстофэлем Егерам]], якіх ён старанна навучаў працаваць у больш энэргічным стылі, да якога імкнуўся сам. Рубэнс таксама стварыў апошнія значныя значныя творы ў тэхніцы [[дрэварыт]]у, да ягонага адраджэньня ў XIX стагодзьдзя&lt;ref&gt;A Hyatt Mayor (1971). «Prints and People». Metropolitan Museum of Art/Princeton. — С. 427—432. — ISBN 0-691-00326-2.&lt;/ref&gt;.

==== Вучні і калегі ====
[[Файл:Anthony van Dyck 090.jpg|значак|зьлева|[[Антоніс ван Дэйк]]. ''Партрэт Ізабэлі Брант''. Алей, палатно, 153 × 120 см. [[Нацыянальная галерэя мастацтва]] ў [[Вашынгтон (акруга Калюмбія)|Вашынгтоне]].]]
Хуткае ўзвышэньне Рубэнса выклікала пэўную зайздрасьць сярод мастацкай супольнасьці Антвэрпэну. У прыватнасьці, старэйшына гільдыі Сьвятога Лукі мастак-маньерыст [[Абрагам Янсэнс]], які таксама папрацаваў тры гады ў Італіі, прапанаваў Рубэнсу своеасаблівую «дуэль», згодна зь якой мастакі мусілі бы былі напісаць карціну на адзін і той жа сюжэт. Рубэнс далікатна адхіліў свой удзел у спаборніцтве, паведаміўшы, што ягоныя працы ўжо выстаўленыя ў грамадзкіх і прыватных калекцыях Італіі і Гішпаніі, і анішто не замінае Янсэнсу выправіцца туды з сваімі працамі й усчапіць іх побач{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|58}}.

Ахвотнікаў працаваць у майстэрні Рубэнса было так шмат, што ў 1611 годзе ён пісаў Жаку дэ Бі, што многія ахвотнікі вучыцца ў яго пагаджаліся чакаць вакансію некалькі гадоў, а за два гады давялося адмовіць больш чым сотні шукальнікаў, у тым ліку сваякам самога Рубэнса і Ізабэлі Брант. З майстэрні Рубэнса выйшлі [[Якаб Ёрданс]], [[Франс Снэйдэрс]], тры браты Тэнірсы, улучна з [[Давід Тэнірс (малодшы)|Давідам Тэнірсам-малодшым]], [[Антоніс ван Дэйк]]. Апроч гэтых мастакоў першай велічыні, у Рубэнса працавалі [[Эразм Квэлін (старэйшы)|Эразм Квэлін-старэйшы]], [[Ян ван дэн Гуке]], [[Пітэр ван Моль]], [[Юстус ван Эгмант]], [[Абрагам ван Дыпэнбээк]] і многія іншыя. Квэлін па сьмерці настаўніка афіцыйна ачоліў ягоную майстэрню, а ван Эгмант зрабіў кар’еру ў Францыі і быў адным з стваральнікаў мясцовай Акадэміі жывапісу і разьбярства{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|131}}.

Мастакоў-пачынальнікаў Рубэнс называў «асьпірантамі», кожны зь іх меў пэўную спэцыялізацыю. Апроч вучняў, у Рубэнса працавалі майстры, якіх выкарыстоўвалі для маляваньня краявідаў, фігураў ці жывёлаў, — брыгадны мэтад уважаўся за звычайны ў мастацкім сьвеце Нідэрляндаў да пачатку 1700-х гадоў{{Зноска|RubensBrueghel|2006|Rubens &amp; Brueghel|3}}. Рубэнс падзяляў — у тым ліку і ў вартасным дачыненьні — карціны, напісаныя вучнямі, у суаўтарстве ці аднаасобна. За працы, цалкам выкананыя самастойна, ён падвойваў цану{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|156}}. Натуральна, што адносіны былі далёкія ад ідыліі, бо калі верыць [[Яахім фон Зандрарт|Яахіму фон Зандрарту]], Рубэнс нават зайздросьціў Ёрдансу як мастаку, які не саступаў яму ў майстэрстве калярыстыкі, а ва ўменьні перадаваць палкасьць пэрсанажаў нават перасягаў яго. Франс Снэйдэрс цягам 30 гадоў пісаў для палотнаў Рубэнса жывёлаў, кветкі і плады, таму ў тэстамэнце вялікага флямандца Снэйдэрс быў пазначаны распарадчыкам ягонай маёмасьці{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|132—133}}. Снэйдэрс, апроч таго, зрабіў унёсак пры стварэньні арла ў карціне ''«Прыкутаны Прамэтэй»''.

[[Файл:Peter Paul Rubens -Familie van Jan Bruegel de Oude - Courtauld Gallery Londen 2-12-2009 16-35-20.JPG|міні|Партрэт сям’і Яна Брэйгеля-малодшага. Алей па дрэве, 125,1 × 95,2 см. [[Інстытут мастацтва Курто]].]]
Найболей бурлівыя былі стасункі між Рубэнсам і ван Дэйкам, які працаваў у майстэрні аўтара тры гады. У студыю на вуліцы дэ Вапэр ён трапіў у веку 20-ці гадоў, калі ўжо два гады быў сябрам гільдыі на правах вольнага майстра. Патрон прызнаваў ягоны высокі талент і дазваляў адчуваць сябе мэтрам. Прыкладам гэтага было тое, што толькі ён быў дапушчаны да чытаньня італьянскіх дзёньнікаў Рубэнса з апісаньнем ягоных уражаньняў і тэхнічных знаходак. Ван Дэйку Рубэнс давяраў пісаць копіі карцінаў, зь якіх здымаліся гравюры, што шырыліся потым па ўсёй Эўропе. Аднак, калі ван Дэйка запрасілі ў Ангельшчыну, Рубэнс ня стаў яго ўтрымліваць. Меліся чуткі, што ён закахаў у сабе Ізабэлю Брант. Рассталіся яны, зрэшты, цалкам мірна, гэтак ван Дэйк падарыў былому патрону партрэт Ізабэлі Брант, ''«Ecce Homo»'' і ''«Гетсыманію»'', а Рубэнс аддарыўся найлепшым гішпанскім жарабцом з сваіх стайняў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|135—136}}.

Адметнае месца займалі адносіны Рубэнса зь [[Ян Брэйгель Малодшы|Янам Брэйгелем-малодшым]], іхныя стасункі можна назваць сяброўскай узаемадапамогай. Сваю першую супольную працу яны выканалі яшчэ да ад’езду Рубэнса ў Італію ў 1598 годзе, гэта была ''«Бітва з амазонкамі»''{{Зноска|RubensBrueghel|2006|Rubens &amp; Brueghel|3}}. Па вяртаньні Рубэнса яны працягнулі супрацу, прытым, на думку Ганны Ваалет, «гэта было суаўтарства выключнага гатунку — ня проста паміж мастакамі з роўным статусам, але і паміж жывапісцамі, чые стылёвыя шуканьні былі скіраваныя ў розныя бакі — шматфігурныя і алегарычна-гістарычныя сцэны ў Рубэнса і атмасфэрныя эфэктныя пэйзажы й натурморты ў Брэйгеля»{{Зноска|RubensBrueghel|2006|Rubens &amp; Brueghel|4}}. У ліставаньні захаваліся выдатныя ўзоры стылю зносінаў мастакоў, калі Брэйгель мог назваць калегу ў лісьце да мілянскага кардынала [[Фэдэрыка Барамэо]] «мой сакратар Рубэнс». Барамэо, які быў знаўцам флямандзкага мастацтва, рабіў замовы Брэйгелю ў 1606—1621 гадах{{Зноска|RubensBrueghel|2006|Rubens &amp; Brueghel|4}}{{Зноска|RubensBrueghel|2006|Rubens &amp; Brueghel|12}}. Прынамсі адзін натурморт з колерамі для Барамэо Рубэнс і Брэйгель выканалі супольна. Творчая супраца плытна перайшла ў асабістае, гэтак Рубэнс пісаў Яна Брэйгеля з усёй сям’ёю і выканаў карціну ''«Апостал Пётар з ключамі»'' для надмагільля [[Пітэр Брэйгель Старэйшы|Пітэра Брэйгеля-старэйшага]] ў брусэльскай катэдры Нотр-Дам-дэ-ля-Шапэль. Ізабэля Брант стала хроснай маці дзяцей Яна Брэйгеля, як і Рубэнс, а пасьля заўчаснага скону Яна ад халеры Рубэнс стаў ягоным выканаўцам духоўнiцы{{Зноска|RubensBrueghel|2006|Rubens &amp; Brueghel|30}}.

==== Творчасьць 1610-х гадоў ====
[[Файл:Peter Paul Rubens - Raising of the Cross - WGA20204.jpg|значак|зьлева|''[[Узрушэньне крыжа (Рубэнс)|Узрушэньне крыжа]]'', 1610—1611 гады.]]
У першае дзесяцігодзьдзе ў Антвэрпэне Рубэнсава майстэрня працавала пераважна на замовах манаскіх ордэнаў, гарадзкіх уладаў і друкарні Плянтэна—Марэтуса. Рубэнс таксама вырабляў [[гравюра|гравюры]] для друкаваных выданьняў, а таксама маляваў тытульныя лісты для гэтых выданьняў, асабліва для свайго сябра [[Бальтазар Марэтус|Бальтазара Марэтуса]], уладальніка вялікага выдавецтва, што значна павялічыла славу мастака па ўсёй Эўропе. За выключэньнем некалькіх бліскучых [[аквафортэ|афортаў]], Рубэнс рабіў толькі малюнкі, пакідаючы стварэньне гравюраў спэцыялістам, як то [[Люкас Форстэрман|Люкасу Форстэрману]], [[Паўлюс Понтыюс|Паўлюсу Понтыюсу]] й [[Вілем Панээльс|Вілему Панээльсу]]&lt;ref&gt;Pauw-De Veen, Lydia de (1977). ''«Rubens and the graphic arts»''. In: Connoisseur CXCV/786. — С. 243—251.&lt;/ref&gt;. У першыя дзесяць гадоў Рубэнс стварыў блізу 200 палотнаў, пераважна рэлігійнага зьместу, ня лічачы нешматлікіх карцінаў міталягічнага зьместу і двух дзясяткаў партрэтаў. Амаль усе гэтыя творы вылучаліся буйнымі памерамі, бо служылі для ўпрыгожаньня цэркваў, палацаў і муніцыпальных будынкаў. У 1609 годзе Рубэнс і Ян Брэйгель выканалі партрэт эрцгерцагскай пары, пры гэтым Брэйгель узяў на сябе краявіды на тле. Рубэнсавы стыль на першай афіцыйнай замове выявіўся толькі ў яскрава-чырвонай драпіраваньні, што адсякае плян на тле і надае глыбіні выяве. Звычайнымі для аўтара былі старанная прапрацоўка карунак каўняроў, фактуры перлінаў, шаўковых насовак і пальчатак, заціснутых у руцэ эрцгерцага. Карціна была падпісаная абодвума мастакамі{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|137—138}}{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|141}}. У 1610 годзе Нікаляас Ракокс замоваў для [[Антвэрпэнская ратуша|гарадзкой ратушы]] ''«Пакланеньне вешчуноў»'', пры гэтым ужо ў 1612 годзе карціна была падораная Радрыга Кальдэрону, графу д’Аліва. Аднак новы этап у творчасьці Рубэнса аказаўся злучаны з замоўцам ігумена  [[царква Сьвятой Вальбургі (Антвэрпэн)|царквы Сьвятой Вальбургі]], пасярэднікам пры ўгодзе выступіў філёзаф і калекцыянер [[Карнэліс ван дэр Геэст]]. Гаворка ішла пра ''«[[Узрушэньне крыжа (Рубэнс)|Ўзрушэньне крыжа]]»''. Памятаючы пра непрыемны рымскі досьвед, Рубэнс працаваў наўпрост у памяшканьні царквы, што дазваляла ўлічыць усе асаблівасьці ўспрыняцьця палатна{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|137—138}}.

[[Файл:Peter Paul Rubens - The Last Judgement - WGA20225.jpg|значак|''«[[Страшэнны суд, зрынаньне праклінаных]]»'' ({{Біблія|Адк|20:11|-15}}). 1615—1616, алей па дрэве, 606 × 460 см. [[Старая пінакатэка]], [[Мюнхэн]].]]
Жывапіс ''«Узрушэньня крыжа»'' быў азначаны моцным італьянскім уплывам, і пачаткам адыходу ад яго. Францускі літаратар і крытык [[Эжэн Фрамантэн]] адзначаў перш за ўсё ўплыў стылю [[Тынтарэта]] зь ягонай вылучанай тэатральнасьцю, а таксама Мікелянджэлё — манумэнтальнасьць фігур і старанная прапрацоўка кожнай групы цягліцаў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|159}}. Фактычна твор сьведчыць пра сынтэз паміж працай [[Тынтарэта]] ''«Укрыжаваньне»'' для [[Скуола Сан-Рока|Скуолы Сан-Рока]], дынамічнымі фігурамі [[Мікелянджэлё]] й асабістым стылем Рубэнса. Гэтая карціна ёсьць выдатным прыкладам рэлігійнага мастацтва [[барока]]{{Зноска|Martin|1977|Martin|109}}. Кожны пэрсанаж на трыптыху мае свой непаўторны характар, які раскрыты праз узаемадзеі з астатнімі ўдзельнікамі кампазыцыі. У цэнтральнай частцы трыптыху рукі Хрыста не расточаныя шырока ў бакі, як патрабавалася паводле канону, але яны выцягнутыя ўгару над галавою. Ягоны твар зьнямоглы болем, пальцы шчыльна сьціснутыя, усе цягліцы цела напружаныя. Высілкі катаў, якія ўздымаюць крыж, рэзкія ракурсы фігураў, прапрацоўка блікаў сьвятла і ценяў спрыяюць дэманстрацыі драмы, што аб’ядноўвае чалавека й прыроду. У вернікаў, якія сузіраюць карціну, не павінна было застацца аніякіх сумневаў у маштабе зробленай дзеля іх ахвяры{{Зноска|Гордеева|2009|Гордеева|24}}. Зрэшты, [[Ніна Дзьмітрыева]] сьцьвярджала, што ў аснове ''«Узрушэньня крыжа»'' палягала напружаная сутыкненьне людзей зь цяжкім крыжам, які яны зь вялікімі высілкамі ўздымаюць разам зь целам укрыжованага. Справа тут не ў пакутах Хрыста, а ў высілках тых, хто яго крыжуе{{Зноска|Дмитриева|1990|Дмитриева|124}}.

[[Трыптых]] ''«[[Зьняцьцё з крыжа (Рубэнс)|Зьняцьцё з крыжа]]»'' для [[Антвэрпэнская катэдра|катэдры Маці Боскай Антвэрпэну]] быў замоўлены Рубэнсу ў 1611 годзе антвэрпэнскай гільдыяй стральцоў. Трыптыхі былі традыцыйныя для нідэрляндзкага мастацтва, аднак Рубэнс адважна парушыў традыцыю, паводле якой на бакавых частках маляваліся або партрэты замоўцаў, або падзеі, які беспасярэдне злучаліся зь сюжэтам цэнтральнай частцы. Мастак аб’яднаў у рамках аднаго твора тры розначасовыя падзеі. На бакавых фортках паказаныя [[сустрэча Марыі зь Лізаветай]] і Абразаньне Госпада, якія створаныя ў сьвяточных танах. Эвангельскія героі ўбраныя ў элегантныя ўборы і выглядаюць як сьвецкія асобы, што падкрэсьліваецца і спалучэньнем яскравых насычаных фарбаў. Аднак прыбраная і сьвяточная атмасфэра гэтых сцэнаў кантрастуе з цэнтральнай часткай, бо дэманструе толькі пралёг да пакутніцкай сьмерці Збавіцеля. Рубэнс аб’яднаў сцэны пачатку жыцьця і ейнага зямнога завяршэньня. Наадварот, у калярыце цэнтральнай сцэны пераважаюць белы, чорны і чырвоныя тоны. Выкарыстаны інтэнсіўны сьвятлацень, які ўяўна дэманструе засваеньне караваджысцкіх прыёмаў. Ён быў абраны зусім сьвядома, каб сцэна была добра бачная ў прыцемку катэдры. Кампазыцыя цэнтральнай фігуры была выкананая пад уражаньнем антычнай скульптурнай групы ''«[[Ляакоан і ягоныя сыны]]»'', а спадальная дыяганаль з рук мёртвага Хрыста надавала сцэне скончаную безвыходнасьць і трагізм{{Зноска|Королёва|2010|Королёва|34—35}}.

[[Файл:Peter Paul Rubens - Descent from the Cross - WGA20212.jpg|значак|зьлева|''«[[Зьняцьцё з крыжа (Рубэнс)|Зьняцьцё з крыжа]]»'', 1612, алей па дрэве, 420 × 310 см. [[Антвэрпэнская катэдра|катэдры Маці Боскай Антвэрпэну]].]]
Антвэрпэнскія працы 1609—1611 гадоў дэманструюць хуткую эвалюцыю Рубэнса ў тэхнічным пляне. Асабліва гэта заўважна ў працы над дэкаратыўным драпіраваньнем. У першых працах (асабліва ў карціне ''«Пакланеньне пастухоў»'') фігуры і іхныя адзеньні больш нагадвалі на скульптуры, бо зборкі адзеньня ў акадэмічнай манеры былі пакладзеныя слушным парадкам ці нават маляваліся такімі, быццам ляцяць у паветры, хоць гэта не было прадугляджана сюжэтам. У алтарных працах драпіраваньні пачалі выглядаць натуральна, мастак навучыўся перадаваць рух тканіны ў адпаведнасьці з натуральнымі рухамі чалавека. Рубэнсу падабалася зацемненае тло, бо на ім яскрава выглядала тое, што намалявана на пярэднім пляне. Пры тым, відаць, ён высока цаніў карціну за вялікую колькасьць пэрсанажаў. Велізарны лік фігураў дазваляў разьмясьціць іх паводле прынцыпе кантрасту, прытым дзеяньні мастака палягалі па прынцыпах тэатральнай мізансцэны, таму кампазыцыі Рубэнса дынамічныя і заўсёды ўтвараюць адно цэлае{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|158—159}}.

За першае дзесяцігодзьдзе самастойнай працы Рубэнс напісаў сем карцінаў на сюжэт укрыжаваньня, пяць — зьняцьцё з крыжа, тры — узрушэньня на крыж, пяць Сьвятых Сямействаў, шэсьць пакланеньняў вешчуноў і пастухоў, мноства выяваў сьвятога Францыска, Хрыста з апосталамі — і мноства іншых рэлігійных сюжэтаў. Усе яны без выняткаў былі ўхваленыя замоўцамі і цэнзарамі, не зважаючы на шчыра сьвецкія мастацкія прымёы. Лекурэ з іроніяй пісала, што «пад пэндзлем Пітэра Паўля ўцёкі ў Эгіпет набываюць рысы вясковай жанравай сцэны. Прывал Марыі і Язэпа нагадвае сямейны пікнік, калі закаханыя бацькі наглядаюць дзіцё. У параўнаньні зь ліхаманкавым экстазам шчасьлівых вялікапакутнікаў [[Франсіска дэ Сурбаран|Франсіска дэ Сурбарана]] праведнікі Рубэнса выглядаюць надзіва бадзёрымі пры сваёй сьмерці. Ягонае духоўнае мастацтва начыста пазбаўлена духоўнасьці»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|171—172}}.

Рубэнс без ваганьняў выкарыстоўваў у рэлігійных сюжэтах аголеную натуру. У карціне ''«[[Страшэнны суд, зрынаньне праклінаных]]»'' выцягнутыя рукі і целы пэрсанажаў утвараюць нейкае падабенства аркі, на вяршыні якой засядае Бог. Целы не асмуглыя, як гэта было прынятая ў італьянскім мастацтве, і не малочна-белыя, як у флямандзкай традыцыі, але зробленыя ў ружовай, бурштынавай і тэракотавай гаме. [[Гвіда Рэні]] яшчэ ў Італіі казаў, што «Рубэнс дамешвае ў свае фарбы кроў», падкрэсьліваючы, наколькі рэалістычна той навучыўся маляваць чалавечае цела. У міталягічных і алегарычных карцінах гэтая тэндэнцыя толькі ўзмацнілася, пры гэтым Рубэнс не падзяляў гуманістычных тэорыяў пра выяву чалавечага цела. Ягоныя [[Ню (мастацтва)|выявы аголенага цела]] пазбытыя гістарычна-выхаваўчага ці мэтафізычнага падтэксту. У адным зь лістоў Рубэнс разважаў, што калі чалавек складаецца зь цела і крыві, то такім яго й варта маляваць{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|157}}{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|160}}.

=== Мастак-дыплямат ===

==== Жыцьцё Рубэнса напачатку 1620-х гадоў ====
Фінансавы й рэпутацыйны росквіт Рубэнса мог быць пастаўлены пад пытаньне ў 1621—1622 гадах, калі ў Нідэрляндах скончылася [[Дванаццацігадовае перамір’е]] паміж каталікамі й пратэстантамі, а ў суседняй Нямеччыне пачалася [[Трыццацігадовая вайна]]{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|16}}. Зрэшты, у прыватным жыцьці Рубэнса мала што зьмянілася: ён шмат часу быў заняты замовамі ў майстэрні, прымаў за абедам антвэрпэнскіх буржуа, старшыняваў у Таварыстве раманістаў. Суботамі й нядзелямі ён выконваў замовы друкарні Плянтэна—Марэтуса, маляваючы для іх [[франтысьпіс]]ы, афармляў тытульныя старонкі й ствараў ілюстрацыі. Ня грэбаваў ён і замовамі ад скульптараў. Гэтак, у прыватнасьці, [[Люкас Файдэрбэ]] ўсе свае статуі стварыў па эскізах і мадэлях Рубэнса. Пітэр Паўль супрацоўнічаў зь сямействам вытворцаў [[клявэсін]]аў Рукертаў, ствараў эскізы дываноў і габэленаў для купца Свээртса{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|188}}.

[[Файл:Palazzi di Genova - Rubens (medium size) (5882176).jpg|значак|З Рубэнсава выданьня ''«Палацы Генуі»''.]]
У 1622 годзе Рубэнс апублікаваў свой альбом ''«Палацы Генуі»'' ў двух тамах, першы зь якіх быў прысьвечаны антычнасьці, а другой абмалёўваў сучаснасьць. Кніга ўлучала 139 даданых табліцаў з малюнкамі, выкананымі на аснове замалёвак і абмераў Рубэнса й дэль Монтэ 15-гадовай даўніны. Прычыны, зь якіх мастак абраў гандлёвую Геную, а ня Рым, Флярэнцыю ці Вэнэцыю, былі добра зразумелыя. Выхадзец з купецкага Антвэрпэна ў прадмове да кнігі пісаў, што аддаў перавагу генуэскім дамам, «больш прыдатным для звычайных сямействаў, чым для двара валадарнага князя»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|189}}{{Зноска|Лебедянский|1993|Лебедянский|87—88}}. У нейкім сэнсе Рубэнс гэтым выданьнем ствараў сабе працу на будучыню. Завучы [[гатычны стыль]] «барбарскім», ён агітаваў заможных нідэрляндцаў будаваць дамы з прасторнымі холамі й усходамі, а вялікія памеры алтароў у новаманерных цэрквах, [[Кесон (архітэктура)|кесонныя зводы]] й прасторныя міжаконьні маглі быць як найлепш запоўнены карцінамі зь ягонай майстэрні{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|190}}.

Рубэнс ажыўлена працягваў цікавіцца ня толькі тэарэтычнай навукай, але й практыкай. Сярод ягоных суразмоўцаў і карэспандэнтаў былі [[Гуга Гроцыюс]] і [[Карнэліюс Дрэбэль]], прытым, маючы зносіны з апошнім, Рубэнс зацікавіўся ня толькі [[оптыка]]й, але й праблемай «[[Вечны рухавік|вечнага рухавіка]]». Каб зрабіць такую прыладу, яму нават давялося наняць брабанцкага майстра Жана дэ Манфора. Мяркуючы па апісаньнях, прылада больш нагадвала [[тэрмомэтар]] і была апісаная ў кнізе па дасьледаваньні атмасфэры{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|193—194}}. У гуманітарнай вобласьці ён усё больш і больш цікавіўся сярэднявечнай і сучаснай яму францускай гісторыяй (у тым ліку ''«Хронікамі»'' [[Жан Фруасар|Жана Фруасара]]), нават здабыў сабе мэмуары Асата — пасярэдніка навяртаньня Гэнрыха IV у каталіцкую веру — і зьбіраў дакумэнты пра валадараньні гэтага караля й ягонага спадчыньніка [[Людовік XIII Справядлівы|Людовіка XIII]]. Ён таксама прыдбаў сабе копіі эдыктаў, што забаранялі дуэлі, і сачыў за хадою працэсу над арыстакратамі, якія парушылі гэту забарону{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|194}}. У дадатак Рубэнс выпісваў газэты, якія толькі тады былі зьявіліся, у тым ліку «Райнская газэта» й «Італьянскія кронікі», апошнія зь іх ён наважна рэкамэндаваў усім сваім знаёмым, а таксама перасылаў Пэйрэску{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|199}}.

З сапраўдным запалам Рубэнс калекцыянаваў прадметы мастацтва, чым ён захапіўся яшчэ ў Італіі. Асабліва яго цікавілі манэты й мэдалі, а таксама гемы, якія былі крыніцамі дэталяў рэлігійных і побытавых звычаях антычнасьці й неацэнным дапаможнікам па храналёгіі{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|195}}. Яшчэ ў 1618—1619 гадах Рубэнс меў ліставаньне з ангельскім дзяржаўным дзеячам і мастаком-аматарам [[Дэдлі Карлтан (1-ы віконт Дорчэстэру)|Дэдлі Карлтанам]]. Ягоную калекцыю антыкаў Рубэнс ацаніў у 6850 залатых флярынаў і прапанаваў аплаціць іх 12-ю сваімі карцінамі, якія спадабаліся Карлтану. Угода была зьдзейсьненая, і мастак стаў уладальнікам 21 буйной, 8 «дзіцячых» і 4 пасавых скульптур, 57 бюстаў, 17 пастамэнтаў, 5 урнаў, 5 барэльефаў і набору іншых прадметаў. Яны былі разьмешчаныя ў ягонай хатняй ратондзе, усталяванымі «з парадкам і сымэтрыяй»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|144—145}}. Цікавасьць да справаў францускага двара й патрэбы калекцыянаваньня паступова прывялі Рубэнса да выкананьня мастацка-палітычных замоваў.

==== Галерэя Марыі Мэдычы ====
{{Асноўны артыкул|Галерэя Мэдычы ў Люўры}}
[[Файл:Anna of Austria by Rubens (1622-1625, Norton Simon Museum).jpg|значак|зьлева|Партрэт [[Ганна Аўстрыйская|Ганны Аўстрыйскай]], якая была каралевай Францыі. Праца зроблена ў час 1622–—1625 гадоў.]]
У 1621 годзе, замірыўшыся з сваім сынам [[Людовік XIII|Людовікам XIII]], каралева-маці [[Марыя Мэдычы]] пастанавіла ўпрыгожыць сваю рэзыдэнцыю — [[Люксэмбурскі палац]]. Дзеля выкананьня 24 карцінаў быў запрошаны менавіта Рубэнс. Гэта адбылося, перадусім, праз тое, што найбуйнейшыя францускія жывапісцы [[Нікаля Пусэн]] і [[Клёд Лярэн]] былі ў тым годзе ў Рыме, а італьянцы — [[Гвіда Рэні]] ці [[Джаваньні Франчэска Гвэрчына]] — не зьбіраліся пакідаць Італію. Каралева пажадала ўладкаваць галерэю славы, накшталт створанай некалі [[Джорджа Вазары]] ў флярэнтыйскім [[Палацца Вэк’ё]]. Да таго часу Рубэнс пасьпеў выканаць для францускага двара сэрыю [[габэлен]]аў, якія славяць [[Канстантын I Вялікі|Канстантына Вялікага]]. Магчыма, згулялі сваю ролю сяброўскія сувязі Марыі Мэдычы з эрцгерцагіняй Ізабэляй Клярай Яўгеніяй. Перагаворы з мастаком пачаліся ў 1621 годзе, у лістападзе згоду даў каралеўскі інтэндант [[Кардынал Рышэльлё|Рышэльлё]], і 23 сьнежня Нікаля дэ Пэйрэск пісаў Рубэнсу пра ягонае запрашэньне ў Парыж{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|201—202}}.

[[Файл:Sir Peter Paul Rubens - Constantius appoints Constantine as his successor - Google Art Project.jpg|значак|[[Канстанцы I Хлёр|Канстанцы]] прызначае [[Канстантын I Вялікі|Канстантына]] сваім пераемнікам. Эскіз для сэрыі шпалераў ''«[[Гісторыя Канстантына]]»'', 1622 год, алей па дрэве, 61 × 53,4 см. [[Мастацкая галерэя Новага Паўднёвага Ўэйлзу]], [[Сыднэй]].]]
У сталіцу Францыі Рубэнс прыбыў у студзені 1622 году. Падчас перамоваў з каралевай, Рышэльлё й скарбнікам абатам дэ Сэнт-Амбруазам былі вызначаныя сюжэты 15 першых палотнаў. Мусілі быць распрацаваныя два вялікія алегарычныя цыклі сьвяткаваньня жыцьця Марыі й ейнага нябожчыка мужа [[Генрых IV Бурбон|Генрыха IV]]. Перад мастаком было пастаўлена найскладанейшае заданьне стварэньня вакол каралевы сучаснага міту ва ўмовах браку ў ейным жыцьці значных пазытыўных сюжэтаў, а таксама з прычыны вельмі напружаных стасункаў паміж каралевай-маці, каралём і кардыналам Рышэльлё{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|203—204}}. Рубэнсу падалося чужым прыдворнае асяродзьдзе й парыскі лад жыцьця, і ён пакінуў горад 4 сакавіка. Знаходзячыся ў Парыжы ў 1622 годзе з мэтай абмеркаваньня цыклю для Мэдычы, Рубэнс займаўся выведнай дзейнасьцю, зьбіраючы інфармацыю, што ў той час было важнай задачай дыпляматаў. Ён абапіраўся на сваё сяброўства зь [[Нікаля-Клёд Фабры дэ Пэйрэск|Нікаля-Клёдам Фабры дэ Пэйрэскам]], каб атрымаць інфармацыю пра палітычныя падзеі ў Францыі{{Зноска|Auwers|2010|Auwers|25}}. Буйным посьпехам стала падпісаньне кантракту на 20 тысячаў [[Экю (манэта)|экю]], у якім быў згаданы артыкул, што нават у выпадку сьмерці замоўцы будзе сплачаная ўжо выкананая частка замовы. Працу Рубэнс пастанавіў выконваць у Антвэрпэне, але меў інтэнсіўнае ліставаньне, узгадняючы ўсе дэталі. Да 19 траўня 1622 году была зробленая канцэпцыя хуткай працы, што выклікала моцную незадаволенасьць у мастацкім сьвеце Парыжу. Нават былі закінутыя плёткі пра сьмерць Рубэнса, якую ён зьняпраўджваў асабіста{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|205—206}}. Чуткі мелі рэальную падставу, бо раздражнёны патрабавальнасьцю майстра гравэр [[Люкас Ворстэрман]] накінуўся на Рубэнса з качаргою.

[[Файл:Peter Paul Rubens - The Education of Marie de' Medici.jpg|значак|зьлева|''«Навучаньне Марыі Мэдычы»'', палатно, алей. 394 × 295 см. [[Люўр]], Парыж.]]
Неўзабаве ад Рубэнса запатрабавалі выслаць эскізы карцінаў дзеля азнаямленьня, што яго абразіла як прыкмета недаверу да ягонага майстэрства. Выконваць гэтае патрабаваньне ён не зьбіраўся. Пэйрэск тады заўважыў, што кардоны могуць трапіць у рукі зайздросьнікаў, якія здымуць зь іх копіі. Як аказалася пазьней, ініцыятарам гэтай гісторыі быў скарбнік абат дэ Сэнт-Амбруаз, які хацеў займець некаторыя рэчы Рубэнса для сваёй уласнай калекцыі. У лістападзе 1622 году ў Антвэрпэне ўсчалася пошасьць чумы, але Рубэнс няўхільна працаваў над замовай. Да студзеня 1623 году праца над галерэяй карцінаў была практычна завершаная. Мастак запатрабаваў падрыхтаваць для яго два пакоі ў Люксэмбурскім палацы й рыхтаваўся асабіста прадставіць карціны ў Парыжы. Пэйрэск у лісьце ад 10 траўня 1623 году рэкамэндаваў Рубэнсу зрабіць шэраг дыпляматычных крокаў, у прыватнасьці, падарыць карціну Рышэльлё. Да таго часу гатовыя палотны ён прадставіў у Брусэлі, яны вельмі спадабаліся эрцгерцагіні. 24 траўня Рубэнс прыбыў у Парыж, а з сабою ён прывёз яшчэ 9 карцінаў і калекцыю мэдалёў герцага [[Філіп-Шарль д’Арэнбэрг|Арсхота]] на рэалізацыю. Каралева й герцаг Рышэльлё дабраліся да Рубэнса толькі ў сярэдзіне чэрвеня, паводле сьведчаньняў Ражэ дэ Піля, каралева была зачараваная карцінамі й манэрамі Рубэнса, а кардынал «з захапленьнем аглядаў палотны й аніяк ня мог імі нацешыцца». Аднак крытыкі накінуліся на эскізы для [[Гісторыя Канстантына|шпалеры з гісторыяй Канстантына]], зьвінаваціўшы Рубэнса ў парушэньні анатоміі, бо ў імпэратара нібы ногі былі зробленая крывымі. Мастак вярнуўся дамоў у самым канцы чэрвеня й абвесьціў, што для сканчэньня цыклю спатрэбіцца паўтары месяцы. Аднак у наступны раз яго запрасілі ў Парыж толькі 4 лютага 1625 году{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|207—209}}.

[[Файл:Peter Paul Rubens 049.jpg|значак|«Каранаваньне Марыі Мэдычы 13 траўня 1610 году, палатно, алей. 394 × 727 см. [[Люўр]], [[Парыж]].]]
Новае падарожжа ў Парыж было няўдалым. У горадзе сьвяткаваўся завочны шлюб прынцэсы [[Генрыета Марыя Француская|Генрыеты]] з ангельскім каралём, а прадстаўніком жаніха быў герцаг Бэкінггэм. 13 траўня 1625 году памост, на якім было месца Рубэнса, абваліўся, але мастак ухапіўся за бэльку й не пацярпеў. Неўзабаве падчас прымеркі абутку шавец пашкодзіў Рубэнсу нагу, і ён ня мог перасоўвацца цягам 10 дзён. Рубэнс чакаў другую замову, бо меркавалася стварыць парную галерэю карцінаў з жыцьця Генрыха IV, але каралева цягнула час. У дадатак ганарар за скончаную замову гэтак і не паступаў на рахунак мастака. На думку Ўэджўуд, прычына палягала ў падазрэньнях з боку Рышэльлё, які меркаваў, што Рубэнс быў гішпанскім агентам{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|105}}. Мастак у лістах жаліўся, што францускі двор яго змарыў. Адзінай уцехай было тое, што яго дапусьцілі да калекцыяў [[Палац Фантэнблё|Фантэнблё]], і ён змог зьняць копіі з палотнаў [[Франчэска Прыматычча]] й [[Джуліё Рамана]]. 11 чэрвеня Пітэр Паўль Рубэнс прыбыў у Брусэль і на наступны дзень — у родны Антвэрпэн{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|209}}. У 1624 годзе францускі амбасадар пісаў з Брусэлю: «Рубэнс тут, каб зрабіць партрэт князя Польшчы, запрошанага па загадзе інфанты»&lt;ref&gt;[http://www.nndb.com/people/895/000031802/ ''«Peter Paul Rubens»'']. NNDB.com.&lt;/ref&gt;.

У карцінах гэтай сэрыі адлюстраванае ўсё жыцьцё Марыі Мэдычы, пачынаючы ад нараджэньня й да часу ейнага замірэньня з сынам у 1625 годзе. Усе кампазыцыі былі зробленыя ў шматлюдным тэатральным стылі, які можа адначасна нагадаць і пра Вэранэзэ, і пра Мікелянджэлё. [[Эжэн Фрамантэн]], аднак, заўважаў, што ў карцінах амаль няма рубэнсавых бурштынавых тонаў, а іхны калярыт нанадвае ягоныя італьянскія працы. Сучасьнікам падавалася недарэчным улучэньне алімпійскіх багоў там, дзе было б досыць аўтарытэту царквы. Асабліва шмат нараканьняў выклікаў аголены Мэркур, зьмешчаны ў сцэне падпісаньня Ангулемскага пагадненьня паміж кардыналам Лярашфуко й дэ Гізам{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|210}}. На зробленых Рубэнсам карцінах меліся й некалькі элемэнтаў уяўна сатырычнага характару. Напрыклад, ён зьмясьціў у некалькіх сцэнах на пярэднім тле сабаку — падарунак герцагіні Ізабэлі Кляры Яўгеніі каралеве, якую сам жа даставіў з Брусэля ў Парыж. [[Шарль Бадлер]] праз 200 гадоў быў у захапленьні ад таго, што на афіцыёзным палатне Рубэнс намяляваў Генрыха IV у неахайныя боты й пакамечаную панчоху{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|212}}.

Выкананьне афіцыйнай замовы з боку Францускага каралеўства прынесла Рубэнсу шмат уганараваньняў. 30 чэрвеня 1623 году яму была прызначаная пэнсія ў 10 экю «на знак прызнаньня заслугаў і за паслугі, зробленыя каралю», а 5 чэрвеня 1624 году кароль Гішпаніі Філіп IV па заступніцтве мастака, падтрыманым брусэльскай Таемнай радай, дараваў надаваў яму шляхетны тытул{{Зноска|Auwers|2010|Auwers|32}}{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|213}}.

==== Пачатак дыпляматычнай кар’еры ====
[[Файл:Peter Paul Rubens - Portrait of the Marchese Ambrogio Spinola.JPG|значак|зьлева|Партрэт герцага [[Амброзіё Сьпіноля|Амброзіё Сьпінолі]], 1627 год, алей на дубе, 117 × 85 см. [[Нацыянальная галерэя (Прага)|Нацыянальная галерэя]], [[Прага]].]]
Пасьля пачатку аблогі [[Брэда|Брэды]] Рубэнс паспрабаваў зрабіць пры брусэльскім двары кар’еру дыплямата. Ягоным інфарматарам у справах Злучаных Правінцыяў выступаў браценік жонкі — Ян Брант. Эрцгерцагіня, зрэшты, не надавала асаблівага значэньня ягоным вартасьцям радніка, але замовіла ў Рубэнса ў 1624 годзе партрэт польскага пасланца, што выклікала зьедлівы камэнтар францускага агента{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|220}}. Аднак на вясельлі прынцэсы Генрыеты ў Парыжу ў траўні 1625 году Рубэнс здолеў завесьці знаёмствы пры ангельскім двары й асабіста з герцагам Бэкінггэмам, стаўшы адзіным аўтарытэтным сувязным паміж гішпанскімі ўладамі й ангельскім дваром, які мог зрабіць ціск на Галяндыю{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|222}}. Прадстаўнік Бэкінггэма — Балтазар Герб’ер — сам выйшаў на Рубэнса, бо герцаг імкнуўся набыць найбагацейшую калекцыю мастака. На асабістай сустрэчы Рубэнсу былі замоўленыя два партрэты й паведамлены некаторыя дэталі пра замежнапалітычную стратэгію Карла I. Далей ён зьдзейсьніў кароткае падарожжа ў Нямеччыну, зрабіўшы справаздачу герцагіні. Паколькі ў Антвэрпэн вярнулася чума, у кастрычніку 1625 году Рубэнс вывез сям’ю ў Лякен. Рубэнс пісаў партрэты ўсіх выбітных дзеячоў варагуючых бакоў, як то пасавы партрэт Бэкінггэма [[сангіна]]й і конны — алеем, вайскавода [[Амброзіё Сьпіноля|Амброзіё Сьпінолю]] й нават [[Ізабэля Кляра Яўгенія|эрцгерцагіню]], якая 10 ліпеня 1625 году спынілася ў ягоным доме на шляху з Брэды. Нарэшце й герцаг Бэкінггэм асабіста наведаў Рубэнса й купіў ягоную калекцыю за 100 тысячаў флярынаў. Разам з тым мастак атрымаў ад яго поўны тэкст ангельска-галяндзкага дагавору, якую ён неадкладна выправіў у Парыж. Герцаг Рышэльлё замовіў яму дзьве карціны й разьвязаў пытаньне з трыюмфальнай галерэяй Генрыха IV{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|224—225}}. Тым ня менш, Сьпіноля не цаніў сувязей Рубэнса й разглядаў яго толькі як сувязнога зь Янам Брантам{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|226}}. Сам мастак працягваў жвава забясьпечваць брусэльскі двор інфармацыяй з Ангельшчыны, але ў Мадрыдзе гэтак і не ацанілі гэтага значэньня{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|227}}.

У лютым 1626 году Рубэнс вярнуўся дамоў з чатырохмесячнага падарожжа ў Ангельчыну. Чумная эпідэмія ў Антвэрпэне не цішэла, і ейнай ахвярай стала 34-гадовая жонка мастака. Сьмерць Ізабэлі Брант штурхнула Рубэнса ў вялікую палітыку, і на некалькі гадоў ён амаль кінуў займацца жывапісам, але майстэрня працягвала працаваць і выконваць шматлікія замовы{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|121}}. Дыпляматычныя даручэньні й злучаныя зь імі падарожжы дазволілі з часам загоіць душэўную траўму ад страты й адрадзіць майстэрства Пітэра Паўля Рубэнса{{Зноска|Письма|1933|Письма|31}}.

==== Ангельска-гішпанскія перамовы й Рубэнс ====

===== Няўдалыя перамовы з Ангельшчынай і Даніяй =====
У дыпляматычнай дзейнасьці Рубэнса немалое месца займала прага да славы, бо выступіўшы ініцыятарам перамоваў з Генэральнымі Штатамі, ён меркаваў істотна павялічыць свой грамадзкі статус. Быў і іншы матыў: у адным зь лістоў Рубэнс шчыра паведамляў, што напярэдадні вялікай вайны турбуецца толькі пра «захаванасьць сваіх пярсьцёнкаў і сваёй пэрсоны»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|233}}. Новы Рубэнсавы плян, зладжана ўхвалены ў Брусэлі эрцгерцагіняй Ізабэляй і ў Мадрыдзе графам-герцагам Аліварэсам і каралём [[Філіп IV (кароль Гішпаніі)|Філіпам]], зводзіўся да пачатку сэпаратных перагавораў паміж Рэспублікай Злучаных Правінцыяў і Гішпанскімі Нідэрляндамі, а складаньне міру магло адбыцца толькі пры нэўтралізацыі Ангельшчыны — галоўнага хаўрусьніка галяндзкага боку. Дзеля гэтага трэба было скласьці ангельска-гішпанскі дагавор, які таксама мог стварыць сытуацыю, калі Францыя была бы аточаная ўладаньнямі самой Гішпаніі ці ейных хаўрусьнікаў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|234}}.

[[Файл:Villiers Rubens 1625.jpg|значак|Партрэт Джона Вілерза, герцага Бэкінггэмскага, 1625 год, палатно, алей, 65 × 50 гл. [[Паляцца Піці]], [[Флярэнцыя]].]]
У студзені 1627 году Герб’ер даставіў Рубэнсу даверчы ліст ад Бэкінггэма й праект ангельска-гішпанскага пагадненьня. У ліку ягоных пунктаў значыліся артыкулы пра спыненьне вайсковых дзеяў і рэжым вольнага гандлю паміж Ангельшчынай, Гішпаніяй, Даніяй і Галяндыяй на час падрыхтоўкі й належнага афармленьня дагавора. Гэтыя дакумэнты былі перададзеныя эрцгерцагіні, якая прапанавала абмежавацца толькі двухбаковымі стасункамі. Бэкінггэм пагадзіўся з гэтымі ўмовамі, а Рубэнс давёў, што карыстаецца даверам пры ангельскім двары, але ў Мадрыдзе да ягоных дзеяў ізноў паставіліся скептычна. Інфанта Ізабэля нават атрымала вымову ў асабістым лісьце ад Філіпа IV{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|239—240}}. Рубэнс, які паспрабаваў браць удзел у гішпана-савойскіх перамовах (герцаг [[Карл Эмануіл I|Карл Эмануіл]] быў гатовы падтрымаць гішпанскі бок супраць Францыі), быў адхілены на асабісты загад караля. У чэрвені 1627 году кароль Філіп перадаў паўнамоцтвы весьці перагаворы з Ангельшчынай эрцгерцагіні Брусэльскай, выдаўшы ўказ 24 лютага 1626 году{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|241}}.

У ліпені 1627 году Рубэнс выехаў у Галяндыю дзеля сустрэчы з Герб’ерам, абставіўшы яе як забаўляльнае падарожжа. Ён пабываў у [[Дэльфт|Дэльфце]] й [[Утрэхт|Утрэхце]], але выклікаў падазрэньні з боку брытанскага пасла, і перагаворы аказаліся на мяжы зрыву. Тым часам зьявіліся весткі пра франка-гішпанскі дагавор пра супольнае ўварваньне на Брытанскія астравы й аднаўленьне там каталіцкай веры. Гэтая ўгода была падпісаная Аліварэсам яшчэ 20 сакавіка 1627 году. Менавіта гэтым тлумачыліся сфальшаваныя даты на дакумэнтах, перасланых у Брусэль, і адмова гішпанскага пасланца ў Францыі сустракацца з Руэенсам. Мастак даведаўся пра ўсё асабіста ад інфанты й быў глыбока засмучаны. 18 верасьня ён напісаў Бэкінггэму, што паводле дагавору Гішпанія надасьць Францыі 60 вайсковых караблёў, але інфанта была поўная рашучасьці адцягнуць іхную пастаўку, а Рубэнс мусіў працягнуць працаваць у ранейшым кірунку, хоць аніхто яго пра гэта не прасіў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|242—243}}. На паседжаньні Вярхоўнай Рады ў Брусэлі незадаволенасьць флямандзкай арыстакратыі гішпанскай палітыкай агучыў менавіта Рубэнс{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|244}}. Паколькі ўварваньне адцягвалася на нявызначаны тэрмін, а дапамога францускім пратэстантам была спусташальнай, кароль Карл I пастанавіў вярнуцца да перамоваў з Гішпаніяй. Рубэнс паведаміў пра гэта Сьпінолю ў сьнежні 1627 году, і ўжо ў студзені Сьпіноля разам з пасланцам донам Дыега Мэсіям выправіўся ў Мадрыд. Ініцыятыва натыкнулася на супраціў караля Філіпа, які пайшоў на зацягваньне любых патановаў, а Сьпіноля быў адпраўлены намесьнікам у Мілян, дзе сканаў у 1630 годзе{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|245}}.

У тым жа сьнежні 1627 году Рубэнс паспрабаваў выйсьці на кіраўніцтва Пратэстанцкай лігі, прыняўшы ў сваёй майстэрні прадстаўніка ўладаў Даніі ў Гаазе. Прапановы Даніі Рубэнс таксама накіраваў Сьпінолю ў Мадрыд, мяркуючы дамагчыся саступак ад Галяндыі{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|246}}. У гэтым сэнсе Рубэнсавы дом ператварыўся ў «прыёмную» Брусэльскага двара: у яго кватаравалі пасланцы Лятарынгіі й Ангельшчыны перад афіцыйнымі аўдыенцыямі. Апроч таго, шматлікія карэспандэнты Рубэнса ў антыкварным гандлі дазвалялі весьці шырокае таемнае ліставаньне, у якім мастак карыстаўся прынамсі чатырма рознымі шыфрамі{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|251}}. Найбольш характэрнае на гэтым тле, што Рубэнс не адмовіўся ад плянаў стварэньня галерэі Генрыха IV і 27 студзеня 1628 году паведаміў абату дэ Сэнт-Амбруазу, што ўзяўся за працу над эскізамі. Аднак гэты праект гэтак і застаўся нязьдзейсьненым{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|257}}.

1 траўня 1628 году прыйшоў загад з Мадрыду пераслаць усё ліставаньне з ангельскімі афіцыйнымі асобамі за апошнія тры гады. Нн зважваючы на абразьлівасьць гэтага загаду (кароль не давяраў аналітычным здольнасьцям мастака), Рубэнс надумаў асабіста адвезьці архіў у гішпанскую сталіцу. 4 ліпеня Мадрыд даў на гэта згоду, пасьля таго, што інфанта заверыла караля, што Рубэнс не дапускаў выцечкі зьвестак і не перакручваў інфармацыі. Афіцыйнай нагодай для падарожжа стала каралеўская замова на стварэньне параднага партрэта. Характэрна, што Рубэнс перад ад’ездам склаў тэстамэнт на абодвух сваіх сыноў. У гэтым характэрным дакумэнце былі пералічаныя дамы ў Баскюле й на вуліцы Жуіф, фэрма ў Сьвіндрэхце ў 32 [[арпан]]ы, рэнта ў 3717 флярынаў], што выплачвалася яму [[Герцагства Брабант|Брабантам]], [[Антвэрпэн]]ам, [[Іпр]]ам і [[Ніновэ]]. Ад продажу калекцыі Бэкінггэму засталося 84 тысячаў флярынаў, іншыя грошы пайшлі на куплю 3 дамоў у Баскюле й 4 дамоў на вуліцы Аньнё, сумежных з уладаньнямі мастака. Фэрма ў Экерэне прыносіла 400 флярынаў на год. Апроч таго, ён атрымліваў 3173 флярыны дзяржаўнай рэнты з прыбыткаў ад Брусэльскага канала. У рэестар ня трапілі створаныя ім творы мастацтва, а таксама калекцыя антычных гемаў. Каштоўнасьці памерлай Ізабэлі Брант былі ацэненыя ў 2700 флярынаў. Заверыўшы тэстамэнт 28 жніўня, Рубэнс на наступны дзень адбыў у Гішпанію{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|248—249}}.

===== Другое падарожжа ў Гішпанію =====
[[Файл:Pieter Paul Rubens - Portrait of King Philip IV (Hermitage).jpg|значак|зьлева|Партрэт караля [[Філіп IV (кароль Гішпаніі)|Філіпа IV]]. Палатно, алей, 114 × 82 см. [[Эрмітаж]], [[Санкт-Пецярбург]].]]
Падарожжа ў Гішпанію стала першым афіцыйным дыпляматычным даручэньнем Рубэнса, які меў патрэбныя паўнамоцтвы ад Брусэля й ехаў на загад з Мадрыду{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|249}}. Рубэнс прыхапіў з сабою некалькі карцінаў, але вельмі сьпяшаўся. Ён ня стаў заязджаць у Парыж і ў Праванс да Пэйрэска, але адзіным выняткам стала ягонае двухдзённае гасьцяваньне ў [[Аблога Ля-Рашэлі|абложанай Ля-Рашэлі]]. 15 верасьня мастак прыбыў у Мадрыд. Ягонае зьяўленьне выклікала сур’ёзную заклапочанасьць папскага нунцыя [[Інакенцыюс X|Джаванбатысты Памфілі]]. На каралеўскай аўдыенцыі Філіп IV ня выказаў асаблівага захапленьня працамі Рубэнса, 28 верасьня мелася быць паседжаньне каралеўскай рады ў пытаньні перамоваў з ангельцамі. Чаканы брытанскі пасланец не прыехаў праз замах на Бэкінггэма ў Портсмуце 23 жніўня, пра што ў Мадрыдзе даведаліся толькі 5 кастрычніка. Між тым Рубэнса прыгнечвала перабываньне пры гішпанскім двары, бо ён не падзяляў каралеўскага імпэту опэрай, а таксама не знайшоў агульных тэмаў для гутарак з Аліварэсам і таму вярнуўся да жывапісу, пра што паведамляў Пэйрэску 2 сьнежня{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|258}}.

[[Файл:Peter Paul Rubens - Adam and Eve, after Titian, between 1628 and 1629.jpg|значак|''«Падзеньне чалавека»'', 1628—1629 гады. [[Прада (музэй)|Музэй Прада]], [[Мадрыд]].]]
Хоць у Мадрыдзе амаль ніхто ня верыў у заявы Рубэнса пра мастацкую місію, восем месяцаў свайго другога знаходжаньня ў Гішпаніі ён займаўся амаль выключна жывапісам. На загад караля для Рубэнса абсталявалі студыю ў палацы, і Філіп IV наведваў яго штодня, але асоба флямандца ўяўна прыцягвала манарха больш за ягоную творчасьць. Тым ня менш, Рубэнс напісаў партрэты караля й ягонага брата кардынала Фэрдынанда, каралеву, інфанту Марыю-Тэрэзію й гэтак далей{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|258}}. За конны партрэт караля Рубэнс уганараваўся вершаванай ухвалы ад [[Лёпэ дэ Вэга|Лёпэ дэ Вэгі]], які назваў яго «новым Тыцыянам»{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|221—223}}. Каралеўскім загадам для Рубэнса былі адкрытыя ўсе мастацкія калекцыі, а гідам прызначылі прыдворнага маляра [[Дыега Вэляскес|Дыега Вэляскеса]]. Рубэнс скарыстаўся момантам, каб, як і ў маладосьці, скапіяваць працы Тыцыяна, якія цікавілі яго — усяго 32 карціны, сярод якіх была праца ''«[[Падзеньне чалавека (Рубэнс)|Падзеньне чалавека]]»'' (1628—1929){{Зноска|Belkin|1998|Belkin|210–218}}. З Вэляскесам яны здолелі паразумецца, разам выязджаючы вярхом. Апісаньне жыцьця Рубэнса ў Гішпаніі пакінуў цесьць Вэляскеса — [[Франсіска Пачэка]]{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|259}}. Пасябраваўшы з Вэляскесам, яны сплянавалі разам сумеснае падарожжа ў Італію на наступны год. Аднак у хуткім часе Рубэнс вярнуўся ў [[Антвэрпэн]] і Вэляскес зьдзейсьніў паездку безь яго{{Зноска|Belkin|1998|Belkin|217–218}}.

Дыпляматычнае ліставаньне Рубэнса з Мадрыду на сёньня згубленая, таму вядомае толькі канечнае пастанова. Аліварэс накіраваў мастака зь місіяй у Ангельшчыну, падараваўшы яму на разьвітаньне дыямэнтавы пярсьцёнак коштам 2000 дукатаў. 28 красавіка 1629 году паштовай карэтай Рубэнс адбыў у Брусэль{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|260}}{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|223—224}}. За дзень да ад’езду кароль Філіп прызначыў Рубэнса сакратаром Таемнай рады Нідэрляндаў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|261}}.

===== Місія ў Лёндане =====
[[Файл:Coat of Arms of Peter Paul Rubens.svg|значак|зьлева|Рубэнсавы герб. У верхняй левай чвэрці блязона ўлучаны геральдычны ангельскі леў на чырвоным тле, падораны Карлам I.]]
На думку Лекурэ, Рубэнса выправілі ў Лёндан з выведнай місіяй, і адначасна яму трэба была залагодзіць стасункі паміж краінамі, каб потым можна было падпісаць пагадненьне. Заданьне было грандыёзнае: трэба было сарваць угоду Рышэльлё з Ангельшчынай; угаварыць кіраўніка францускіх [[Гугеноты|гугенотаў]] [[Бэнжамэн дэ Раан|Бэнжамэна дэ Раана]] графа Субіза вярнуцца ў Францыю, каб ушчаць напругу ў краіне; знайсьці мажлівасьць замірыць [[курфюрст]]а [[Курпфальц|Пфальца]] з аўстрыйскім імпэратарам, бо гэта стала галоўнай прычынай жаданьня Лёндану да перамоў; нарэшце, прыкласьці ўсе высілкі да перамір’я паміж Гішпаніяй і Злучанымі Правінцыямі. «Калі б Рубэнсу ўдалося разьвязаць усе гэтыя праблемы, ён зьнішчыў бы ў зародку Трыццацігадовую вайну»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|261}}.

Выехаўшы з Мадрыду 28 красавіка, 11 траўня Рубэнс трапіў у Парыжы й ужо праз два дні апынуўся ў Брусэлі. Інфанта Ізабэля забясьпечыла яго дастатковымі сродкамі дзеля перабываньня ў Лёндане, але вызваліла яго ад патрэбы весьці перамовы з Гаагай, бо там справамі займаўся Ян Кесэлер. Рубэнсу не далі грошай, якія прызначаліся для маршала Субізу. Па дарозе ў Ангельшчыну мастак зазірнуў у сваю майстэрню ў Антвэрпэне й захапіў з сабой швагра Гэндрыка Бранта. 3 чэрвеня ў [[Дункерк]]у яны ўзышлі на вайсковы карабель, надасланы каралём Карлам. 5 чэрвеня 1629 году ўпаўнаважаны Рубэнс быў ужо ў Лёндане{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|262}}. Добра ставіліся да Рубэнса пасланцы Савоі, а пасланец з Галяндыі Альбэрт Яахімі ўсяляк падкрэсьліваў, што мастак трапіў у ангельскую сталіцы праз свой прафэсійны абавязак. Рубэнсаву місію ўскладніла прыбыцьцё пасланца ад Францыі барона дэ Шатанёфа, бо француз меў права сам рабіць пастановы на месцы, а Рубэнсу даводзілася справаздачыцца Аліварэсу й чакаць ад яго на далейшыя крокі. У тыя часы пошта зь Лёндану ў Мадрыд ішла 11 содняў, пагатоў пэўны час забірала прыняцьцё пастановы{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|263—264}}. Важнай працай гэтага пэрыяду ёсьць ''«[[Алегорыя вайны й сьвету|Алегорыя вайны й сьвету]]»'' (1629, [[Нацыянальная галерэя Вікторыі|Нацыянальная галерэя]], Лёндан)&lt;ref&gt;[http://www.nationalgallery.org.uk/cgi-bin/WebObjects.dll/CollectionPublisher.woa/wa/work?workNumber=ng46 ''«Minerva protects Pax from Mars ('Peace and War')»'']. The National Gallery.&lt;/ref&gt;. Гэтая праца, якая добра ілюструе сур’ёзную заклапочанасьць мастака аб міры, была падораная Карлу I. Кароль надзвычай ласкава прыняў Рубэнса й паставіўся да яго як да паўнамоцнага прадстаўніка замежнай дзяржавы{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|265}}.

[[Файл:Peter Paul Rubens 187.jpg|значак|Апафеоз Якаба I. Пляфон у [[Банкетынг-гаўс]]е палаца [[Ўайтгол (палац)|Ўайтгол]], 1630—1635 гады, майстэрня Рубэнса.]]
У Лёндане Рубэнс правёў 10 месяцаў. Тут ён займеў прыемнае для яго як антыквара й мастака атачэньне, маючы зносіны з [[Арацыё Джэнтылескі|бацькам]] і [[Артэмізія Джэнтылескі|дачкой Джэнтылескі]], [[Бэн Джонсан|Бэнам Джонсанам]], завёў асабістае знаёмства з [[Карнэліюс Дрэбэль|Карнэліюсам Дрэбэлем]]. Таксама ён пабратаўся з калекцыянерам [[Робэрт Котан|Робэртам Котанам]] і атрымаў доступ да калекцыяў [[Томас Гаўард (21-ы граф Арундэл)|графа Арундэла]]. [[Кембрыдзкі ўнівэрсытэт]] надаў яму ступень [[Магістар мастацтваў|магістра мастацтваў]]{{Зноска|Belkin|1998|Belkin|339–340}}{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|266}}.

Рубэнс быў прыняты фаварытам караля графам Карлайлам і зноў узяўся за пэндзаль, кіруючыся пажаданьням Герб’ера. У каралеўскім сходзе ён скапіяваў для сябе сэрыю ''«Трыюмф Цэзара»'' [[Андрэа Мантэньня|Мантэньні]], якая некалі была ў сходзе герцага Мантуанскага й была набытая каралём Карлам{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|267}}. Уласна ж перамовы пачаліся зусім няўдала, бо кароль, не зважаючы на вельмі добрае стаўленьне да мастака й павагу да ягонага статусу, не жадаў ісьці на саступкі нават у дробязях. Герцаг Субіз даймаў пасланца скаргамі на безграшоўе, а неўзабаве й зусім адмовіўся ад барацьбы. Прыбыцьцё францускага пасланца зь вялікімі фінансавымі мажлівасьцямі азначала выбіцьцё Рубэнса з «дыпляматычнай гонкі»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|268}}. Аднак дзякуючы выдатным дачыненьням з каралём ён дамогся прызначэньня пасланцам у Мадрыд [[Фрэнсіс Котынгтан|Фрэнсіса Котынгтана]], які быў каталіком і добра ставіўся да Гішпаніі. Менавіта ён і пераканаў мастака застацца ў Лёндане{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|269}}. Тым ня менш, вайсковыя паразы ў Гішпанскіх Нідэрляндах і невыразная пазыцыя Аліварэса прывяла да таго, што аднаўленьне дачыненьняў сталася немагчымым. 11 студзеня 1630 году ў Лёндан прыбыў гішпанскі пасланец дон Карляс Калёма. Ён перахапіў Рубэнсавыя справы, таму 6 сакавіка мастак пакінуў ангельскую сталіцу{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|272}}.

Літаральна напярэдадні ад’езду, 3 сакавіка 1630 году, кароль Карл I прысьвяціў мастака ў рыцары, дадаўшы яму ў герб ангельскага каралеўскага льва на чырвоным тле ў верхнюю левую чвэрць блязона. Да канца XIX стагодзьдзя толькі восем замежных мастакоў ушаноўваліся рыцарскім чынам&lt;ref&gt;{{кніга|аўтар=Wood C.|загаловак=Victorian Painting|места=Boston, New York, London|выдавецтва=Bulfinch Press Little, Brown and Company|год=1999|isbn=0821223267|старонкі=212|старонкі=384}}&lt;/ref&gt;. Рубэнс атрымаў таксама аздобленую каштоўнымі камянямі шпагу, дыямэнтавую стужку на капялюш і дыямэнтавы пярсьцёнак з пальца манарха. Ён таксама атрымаў пашпарт, што прадпісваў усім галяндзкім караблям не чыніць Рубэнсу перашкодаў. У [[Дуўр]]ы мастак сутыкнуўся зь нечаканай праблемай: да яго зьвярнуліся маладыя ангельскія каталікі па дапамогу выехаць у Фляндрыю, бо дзяўчыны жадалі трапіць у кляштар, а юнакі марылі паступіць у езуіцкую сэмінарыю. Рубэнс быў змушаны зьвярнуцца й да ангельскага міністра, і да гішпанскага прадстаўніка, каб разьвязаць нечаканае пытаньне. Перамовы трывалі 18 дзён, але пра іхныя вынікі анічога не вядома. 23 сакавіка ён пакінуў Ангельшчыну, а 6 красавіка Бальтазар Марэтус запісаў у дзёньніку пра прыбыцьцё Рубэнса ў Антвэрпэн. Эрцгерцагіня аплаціла ўсе ягоныя выдаткі й падпісала прашэньне пра наданьне мастаку гішпанскага кавалерскага тытулу, аналягічнаму ангельскаму. Да таго часу майстэрня Рубэнса амаль развалілася, а «асьпіранты» разьбегліся{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|273—274}}. 20 жніўня 1631 году кароль Філіп IV задаволіў просьбу пра тытул. Мірны дагавор паміж Ангельшчынай і Гішпаніяй усё ж такі быў падпісаны 15 лістапада 1630 году, а ягоная ратыфікацыя абдылася 17 сьнежня. Там не было ані слова пра статус Пфальцу, ані замірэньне паміж Фляндрыяй і Галяндыяй. Дыпляматычная місія Рубэнса фактычна завяршылася поўным правалам{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|275}}.

Зрэшты, у той час як міжнародная рэпутацыя Рубэнса сярод калекцыянэраў і магнатаў па ўсёй Эўропе працягвала расьці на працягу гэтага дзесяцігодзьдзя, ён і ягоныя сэмінарысты працягвалі пісаць манумэнтальныя росьпісы для мясцовых заступнікаў у Антвэрпэне. «''[[Усьпеньне Найсьвяцейшай Панны Марыі]]''» (1625—1626) для катэдры ў Антвэрпэне ёсьць адным зь яркіх прыкладаў такой працы.

==== Выгнаньне Марыі Мэдычы й сэпаратныя перамовы ў Гаазе ====
Пасьля ліпеньскіх падзеяў 1631 году Марыя Мэдычы зьбегла па-за межы Францускага каралеўства й прытулілася ў [[Агено|Гагенаў]]. Эрцгерцагіня не жадала ўтрымліваць каралеву-маці ў Брусэлі й прыкамандзіравала да яе Рубэнса, які сустрэў яе ў [[Монс]]е 29 ліпеня. Пасьля размовы з каралевай і інфантай Рубэнс 1 жніўня напісаў Аліварэсу, прапануючы яму ўмяшацца ў дынастычную зваду. Прапанова была разгледжаная на Таемнай радзе 16 жніўня, але адхіленая{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|277—280}}. Каралева Марыя Мэдычы, зразумеўшы, што дапамогі з боку Гішпаніі ня варта чакаць, уладкавалася ў адным з кляштароў Антвэрпэну й часта наведвала Рубэнса. Яна нават спрабавала прадаць яму свае каштоўнасьці, каб наняць войскі; Рубэнс з гэтых рэчаў сёе-тое набыў. Марыя памерла ў 1642 годзе ў тым жа доме ў [[Кёльн]]е, дзе Рубэнс жыў у дзяцінстве. Зрэшты, інфанта Ізабэля ў красавіку 1632 года дазволіла Рубэнсу пакінуць францускія справы. Яшчэ раней яму было даручана выправіцца ў Гаагу на сэпаратныя перамовы з штатгальтарам Злучаных Правінцыяў. 9-дзённая вандроўка была вельмі няўдалай. [[Гуга Гроцыюс]] нават паведамляў Дзюпюі, што Рубэнс быў высланы штатгальтарам{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|281—282}}.

Па аблозе Маастрыхту ў чэрвені 1632 году інфанта зноў адкамандзіравала да галяндцаў Рубэнса, і 26 жніўня ён прыбыў на пратэстанцкую асамблею ў [[Льеж]], але вярнуўся ўжо праз тры дні, бо з гішпанцамі катэгарычна адмовіліся перамаўляцца{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|283}}. Было пастаноўлена склікаць у Брусэлі Генэральныя Штаты й выправіць упаўнаважаных у Гаагу ў сьнежні 1632 году, суправаджаць іх ізноў павінен быў Рубэнс. Дэлегацыю ачоліў [[Філіп-Шарль д’Арэнбэрг|герцаг Арсхот]], які адмоўна ставіўся да любых спробаў мастака ўмяшацца ў хаду перамоваў. 24 студзеня 1633 году на паседжаньні Генеральных Штатаў біскупы [[Іпр]]у й [[Намюр]]у запатрабавалі вытлумачыць, якое месца ў іхняй дэлегацыі займае Рубэнс. Калі пасланцы 28 студзеня сабраліся ў Антвэрпэне, Рубэнс ня стаў зь імі сустракацца й накіраваў кіраўніку пасольства ліст, у адказ атрымаўшы запіску з фразай «мы ня маем патрэбы ў мастаках», якая хутка стала анэкдатычнай{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|284—285}}. Апошнюю спробу вярнуцца да дыпляматычнай справы Рубэнс усчаў у 1635 годзе, але яна скончылася няўдачай, бо мастаку ня выдалі транзытнага пашпарта дзеля наведваньня Галяндыі праз Ангельшчыну{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|289—290}}.

=== Апошнія гады ===
[[Файл:Liebfrauenkathedrale4.JPG|міні|Помнік Рубэнсу, усталяваны ў Антвэрпэне.]]
Апошняе дзесяцігодзьдзе Рубэнс правёў у Антвэрпэне й ягоных ваколіцах. Ён працаваў над творамі, замоўленымі замежнымі мэцэнатамі, як то ён расьпісаў карцінамі столь [[Банкетынг-Гаўс]]а ў палацы [[Ўайтгол (палац)|Ўайтгол]], які належыў [[Ініга Джонз]]у. Акрамя таго Рубэнс займаўся больш пэрсанальнымі мастацкімі кірункамі.

У 1630 годзе, праз чатыры гады пасьля сьмерці першай жонкі Ізабэлы, 53-гадовы жывапісец ажаніўся з пляменьніцай першай жонкі, 16-гадовай [[Элен Фурман]]. Элен натхніла мастака на стварэньне шэрагу карцінаў 1630-х гадох, у тым ліку ''«Сьвятая Вэнэра»'' ([[Музэй гісторыі мастацтва (Вена)|Музэй гісторыі мастацтва]], [[Вена]]), ''«Тры грацыі»'' й ''«[[Парыскі суд (Рубэнс)|Парыскі суд]]»'' (абодва музэй Прада, Мадрыд). У апошняй карціне, зробленай для гішпанскага двара, маладая жонка мастака была ўвасобленая ў постаці [[Афрадыта|Вэнэры]]. У інтымным партрэце вядомым як ''«[[Элен Фурман у футры]]»'', жонка Рубэнса нават часткова намаляваная паводле клясычных скульптураў [[Вэнэра Кнідзкая|Вэнэры Кнідзкай]], гэтак сама і паводле вобразу [[Вэнэра Мэдыцэйская|Вэнэры Мэдыцэйскай]].

У 1635 годзе Рубэнс набыў маёнтак па-за межамі Антвэрпэна, вядомы як [[Элевэйт|Стээн]], дзе праводзіў большую частку свайго часу. Пэйзажы, як то ''«[[Від Стээна ўранку]]»'' (Нацыянальная галерэя, Лёндан) і ''«Фэрмэры, якія вяртаюцца з палёў»'' ([[Галерэя Піцьці]], [[Флярэнцыя]]), адлюстроўваюць асабісты характар ​​многіх ягоных пазьнейшых твораў. Рубэнс таксама зьвяртаўся да нідэрляндзкіх традыцыяў [[Пітэр Брэйгель Старэйшы|Пітэра Брэйгеля Старэйшага]] для натхненьня ў пазьнейшых творах, як то ''«Флямандзкі кiрмаш»'' 1630 году ([[Люўр]], [[Парыж]]). Не зважаючы на высокую актыўнасьць, Рубэнс знайшоў час, каб заняцца іншымі справамі. Гэтак, ён перапісваўся з інфантай Ізабэлай і [[Амброзіё Сьпіноля|Амброзіё Сьпінолям]], захапляўся калекцыяй разьбяных камянёў, цікавіўся [[друк|кнігадрукаваньнем]] і вырабіў вялікую колькасьць тытульных старонак, рамак, застаўкі й віньетак для друкарні [[Крыстоф Плянтэн|Крыстофа Плянтэна]]. Калі ў 1635 годзе, праз год пасьля сьмерці кіраўніцы нідэрляндзкім земляў інфанты Ізабэлы, кароль Філіп IV прызначыў свайго брата, кардынала-арцыбіскупа [[Таледа]] [[Фэрдынанд Аўстрыйскі|Фэрдынанда]], кіраўніком гэтае краіны, Рубэнсу было даручана стварыць мастацкую частку ўрачыстасьцяў з нагоды зьяўленьня ў горадзе новага [[штатгальтэр]]у. Паводле эскізаў, падрыхтаваных вялікім мастаком, былі пабудаваныя й размаляваныя трыюмфальныя аркі й дэкарацыі, якія ўпрыгожвалі гарадзкія вуліцы.

30 траўня 1640 году Рубэнс памёр ад [[сардэчная няздатнасьць|сардэчнай няздатнасьці]] ў выніку хранічнае [[падагра|падагры]]. Цела мастака ў той жа дзень было перанесенае ў [[Сінт-Якабскерк]], у склеп сям’і Фурман. Цырымонія адбылася 2 чэрвеня. Аднак падзел маёмасьці й уладкаваньне ўсіх спрэчак занялі ў спадчыньнікаў каля пяці гадоў. У мастака было восем дзяцей, тры зь іх нарадзіліся ў шлюбе з Ізабэлай, і пяцёра ў шлюбе з Элен. Ягонае малодшае дзіця нарадзілася праз восем месяцаў пасьля ягонай сьмерці. Шмат хто з нашчадкаў абраліся шлюбам з важнымі шляхецкімі сем’ямі Антвэрпэну.

== Ацэнкі й ушанаваньне памяці ==
[[Файл:Antwerpen rubens2.jpg|значак|зьлева|Помнік Рубэнсу перад [[Катэдра Антвэрпэнскай Божай Маці|Катэдрай Антвэрпэнскай Божай Маці]].]]
Працы Рубэнса безумоўна прымаліся як людзкімі, гэтак і царкоўнымі замоўнікамі, таму ён практычна ня быў крытыкаваны пры жыцьці. Аднак у другой палове XVII стагодзьдзя ў Францыі, дзе ён упершыню сутыкнуўся зь непрыманьнем, пачалося супрацьстаяньне «''рубэнсістаў''» і «''[[Нікаля Пусэн|пусэністаў]]''». У спрэчках крытыкаў, якія належалі да абодвух лягераў, на першае месца ставіліся патрабаваньні да лініяў і колеру. Падобна [[Акадэмізм|акадэмістам]] і [[Імпрэсіянізм|імпрэсіяністам]] XIX стагодзьдзя, яны супрацьстаўлялі лінію й малюнак колеру. Апроч таго, «''рубэнсісты''» жадалі адлюстроўваць натуру, тады як «''пусэністы''» імкнуліся падначаліць яе абстрактнаму ідэалу{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|174}}. У гэтым дачыненьні Рубэнс атрымаў ухвалу ў прадстаўнікоў [[рамантызм]]у XIX стагодзьдзя. Розныя аспэкты творчасьці аўтара прыцягвалі самых розных мастакоў. Наўпроставым ''спадчыньнікам'' пастаральнай лініі ў ягоным мастацтве быў [[Антуан Вато]], народжаны праз 44 гады пасьля скону Рубэнса. Пра падоранае яму невялікае палатно Рубэнса ён пісаў, што ўсчапіў яго ў сваёй майстэрні нібы «''ля сьвяцілішча для глыбокай пашаны''». Стваральнік жанру рамантычнага краявіду [[Джошуа Рэйналдс]] прафэсійна вывучаў творчасьць Рубэнса падчас сваёй вандроўкі па Нідэрляндах. Рэйналдс лічыў, што Рубэнс давёў да дасканаласьці тэхнічны, рамесны бок мастацкай творчасьці. «''Адрозьненьне Рубэнса ад любога іншага мастака, які жыў да яго, мацней усяго адчуваецца праз колеры. Эфэкт, які робіцца на гледача ягонымі карцінамі, цалкам можна прыраўнаць да абярэмкамі колераў… у той жа час яму атрымалася ўнікнуць эфэкту задзірліва-яскравых таноў, чаго цалкам слушна можна чакаць ад такога буянства фарбаў…''»&lt;ref name=&quot;Итоги&quot;&gt;{{cite web|title=Рубенс. Итоги творчества. Место Рубенса в истории|url=http://rybens.ru/itogi.php|work=Художник Питер Пауль Рубенс — картины, рисунки, биография, письма|access-date=2017-07-03}}&lt;/ref&gt;{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|174—175}}.

Вельмі цаніў Рубэнса [[Эжэн Дэлякруа]], які знаходзіў у майстра ўмельства перадаваць моцны эмацыйны пал. У дзёньніку Дэлякруа Рубэнс — «Гамэр жывапісу» — згадваецца 169 разоў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|339}}. Галоўны ідэйны праціўнік Дэлякруа — мэтар францускага акадэмізму [[Жан Агюст Дамінік Энгр|Жан-Агюст Энгр]] — у кампазыцыю сваёй праграмнай карціны ''«Апафэоз Гамэра»'' адмовіўся ўлучыць Рубэнса, назваўшы таго «мясьніком»&lt;ref&gt;{{кніга |аўтар=Раздольская, В. И. |загаловак=Энгр|месца=М. |выдавецтва=Белый город |год=2006 |старонкі=27 |сэрыя= Мастера живописи|isbn=5-7793-1081-5 |ref=Раздольская }}&lt;/ref&gt;. У пакаленьні імпрэсіяністаў з Рубэнсам параўноўвалі Рэнуара, які таксама ўважліва вывучаў ягоную тэхніку. Зрэшты, Віктар Лазараў у прадмове да расейскага выданьня лістоў Рубэнса заяўляў: «''Ані [[Антуан Вато|Вато]], ані [[Франсуа Бушэ|Бушэ]], ані [[П’ер Агюст Рэнуар|Рэнуар]] ня здолелі даць больш за дасканалыя ўзоры жывапісу. …Яны заўсёды саступаюць Рубэнсу ў дачыненьні стыхійнай пачуцьцёвасьці й здаровай эротыкі. У параўнаньні з Рубэнсам, Вато здаецца хваравітым мэлянхолікам, Бушэ — халодным распусьнікам, Рэнуар — вытанчаным юрліўцам''»{{Зноска|Письма|1933|Письма|52}}.

[[Вінцэнт ван Гог]] выяўляў у дачыненьні Рубэнса асаблівую думку. Ён лічыў рэлігійныя карціны мастака залішне тэатральнымі, але захапляўся ягонай здольнасьцю выяўляць настрой з дапамогай фарбаў, а таксама ягонай умеласьцю хутка й упэўнена маляваць&lt;ref name=&quot;Итоги&quot; /&gt;. Гэта супала з навуковым дасьледаваньнем творчасьці Рубэнса, пачатым невялікай манаграфіяй мастака-арыенталіста [[Эжэн Фрамантэн|Эжэна Фрамантэна]]. Фрамантэн лічыў, што Рубэнса «ўсхваляюць, але не глядзяць»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|7}}. Далей супрацоўнікі брусэльскага [[Музэй Плянтэна-Марэцюса|музэя Плянтэна-Марэцюса]] Макс Раозэс й Шарль Руэлен апублікавалі практычна ўсе захаваныя дакумэнты, павязаныя з Рубэнсам, як то ўсё ягонае ліставаньне, нататнікі й літаратурныя досьледы. Аднак у час панаваньня авангарда крытыкі адкрыта нападалі на спадчыну Рубэнса, і нават [[Эрвін Панофскі]] з нагоды ягоных краявідаў літаральна выказаўся: «Гэта ўсяго толькі жывапіс». Шчыра нэгатыўна да спадчыны мастака ставіўся [[Паблё Пікаса]], які ў адным з інтэрвію паведаміў, што гэта «талент, але талент бескарысны, бо ўжыты ў зло»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|339}}.

Вяртаньне цікавасьці да барока пасьля 1950-х гадоў ажывіла цікавасьць да Рубэнса, у тым ліку й на рынку мастацтва. На лёнданскім аўкцыёне [[Christie’s]] карціна Рубэнса ''«Зьбіцьцё немаўлятаў»'' у 2002 годзе была прададзена за 75 мільёнаў эўра, а ''«Лёт зь ягонымі дачкамі»'' каштавала пакупніку 52 мільёны эўра ў 2016 годзе, што робіць яго адным з найдаражэйшых старых майстроў. Высокія цэны тлумачацца й тым, што некаторая колькасьць палотнаў Рубэнса дасяжная для перапродажу, у адрозьненьне ад ягоных малодшых сучасьнікаў Рэмбранта ці Вэляскеса, чые карціны трымаюцца дзяржаўнымі музэямі&lt;ref&gt;{{cite web|title=Schilderij van Rubens Verkocht voor 52 Miljoen Euro|url=https://kunstvensters.com/2016/07/08/schilderij-van-rubens-verkocht-voor-52-miljoen-euro/|date=8 juli 2016|work=// Vensters|publisher=Blog op WordPress.com|access-date=2017-06-30|language=nl}}&lt;/ref&gt;. У гонар Рубэнса названы [[астэроід]] [[Пояс астэроідаў|галоўнага пояса]], адкрыты ў абсэрваторыі [[Абсэрваторыя Ля-Сыльля|Ля-Сыльля]] ў 1994 годзе&lt;ref&gt;{{cite web|title=(10151) Rubens = 1994 PF22|url=http://www.minorplanetcenter.net/db_search/show_object?utf8=%E2%9C%93&amp;object_id=10151|work=The Minor Planet Center|publisher=Smithsonian Astrophysical Observatory, a part of the Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics|access-date=2017-07-04}}&lt;/ref&gt;, і кратэр дыямэтрам 158 км на [[Мэркурый|Мэркурыі]]&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://planetarynames.wr.usgs.gov/Feature/5211
 |title       = Rubens
 |publisher   = IAU Working Group for Planetary System Nomenclature
 |work        = Gazetteer of Planetary Nomenclature
 |lang        = en
}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Кніга
|аўтар         = Auwers, Michael
|частка        = 
|загаловак     = Pieter Paul Rubens als diplomatiek debutant : het verhaal van een ambitieus politiek agent in de vroege zeventiende eeuw
|арыгінал      = 
|спасылка      = 
|выданьне      = 
|месца         = 
|выдавецтва    = Amersfoort: Slothouwer
|год           = 2010
|том           = 
|старонкі      = 
|старонак      = 
|isbn          = 
|ref           = Auwers
}}
* {{Кніга|ref = Belkin |аўтар = Belkin, Kristin Lohse |спасылка = |год = 1998 |загаловак = Rubens |выдавецтва = Phaidon Press |месца = |выданьне = |isbn = 0-7148-3412-2}}
* {{Кніга|ref = Held |аўтар = Held, Julius S. |спасылка = |год = 1983 |загаловак = Thoughts on Rubens' Beginnings. Ringling Museum of Art Journal |выдавецтва = |месца = |выданьне = |isbn = 0-916758-12-5}}
* {{Кніга
|аўтар         = Martin, John Rupert
|частка        = 
|загаловак     = Baroque
|арыгінал      = 
|спасылка      = https://archive.org/details/baroque00mart
|выданьне      = 
|месца         = 
|выдавецтва    = HarperCollins
|год           = 1977
|том           = 
|старонкі      = 
|старонак      = 
|isbn          = 0-06-430077-3
|ref           = Martin
}}
* {{кніга|аўтар=Wedgwood C. V.|загаловак=The World of Rubens 1577—1640|месца=Нью-Ёрк|выдавецтва=Time, inc|год=1967|старонак=192|ref=Wedgwood}}
* {{кніга|аўтар=Woollett A. T., Ariane van Suchtelen (et al.)|загаловак=Rubens and Brueghel: A Working Friendship|выдавецтва=J. Paul Getty Museum|сэрыя=Getty Trust Publications: J. Paul Getty Museum|год=2006|isbn=978-0892368488|старонак=270|ref=RubensBrueghel}}
{{refend}}
* {{кніга|аўтар=Гордеева М.|загаловак=Питер Пауль Рубенс, 1577—1640|месца=Масква|сэрыя=Великие художники, том 7|старонак=48|тыраж=87 420|выдавецтва=Директ-Медиа|год=2009|ref=Гордеева}}
* {{кніга|аўтар=Дмитриева Н. А.|загаловак=Краткая история искусств. Вып. II: Северное Возрождение; страны Западной Европы XVII—XVIII веков; Россия XVIII века|месца=Масква|выдавецтва=Искусство|выданьне=3-е|год=1990|старонак=318|isbn=5-210-00246-2|ref=Дмитриева}}
* {{кніга|аўтар=Королёва А. Ю.|загаловак=Рубенс|месца=Масква|выдавецтва=ОЛМА Медиа Груп|сэрыя=Галерея гениев|год=2010|старонак=128|isbn=978-5-373-03213-1|ref=Королёва}}
* {{кніга|аўтар=Рубенс Петр Павел|загаловак=Письма|адказны=пер. А. А. Ахматовой; коммент. В. Д. Загоскиной и М. И. Фабриканта; вступ. ст. В. Н. Лазарева; ред. и предисл. А. М. Эфроса|месца=Масква; Ленінград|выдавецтва=Academia|год=1933|старонак=342|тыраж=5 300|ref=Письма}}
* {{кніга|загаловак=Петер Пауль Рубенс. Письма. Документы. Суждения современников|адказны=Сост., вступит. статья и примеч. К. С. Егоровой|месца=Масква|выдавецтва=Искусство|старонак=478|год=1977|ref=Рубэнс}}
* {{кніга|аўтар=Лебедянский М. С.|загаловак=Портреты Рубенса|месца=Масква|выдавецтва=Изобразительное искусство|выданьне=2-е|год=1993|старонак=190|isbn=5-85200-123-6|ref=Лебедянский}}
* {{кніга|аўтар=Лекуре М.-А.|загаловак=Рубенс|адказны=Пер. с фр. Е. В. Головиной; Предисл. А. П. Левандовского|месца=Масква|выдавецтва=Молодая Гвардия|сэрыя=Жизнь замечательных людей. Вып. 1020 (820)|старонак=394|год=2002|isbn=978-5-235-03498-3|ref=Лекуре}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://rybens.ru/ Пітэр Паўль Рубэнс]. Біяграфія й іншыя матэрыялы.{{ref-ru}}
* [https://www.britannica.com/EBchecked/topic/511894 Пітэр Паўль Рубэнс]. Encyclopædia Britannica.{{ref-en}}
* [http://www.lalaragimov.com/research Біяграфія й працы Рубэнса]. Lala Ragimov.{{ref-en}}
* [http://www.nationalgallery.org.uk/whats-on/past/ Рубэнс]. Нацыянальная галерэя Лёндану.{{ref-en}}
* [http://www.theguardian.com/artanddesign/2003/feb/27/artsfeatures Рубэнс]. The Guardian.{{ref-en}}
* [http://emlo.bodleian.ox.ac.uk/blog/?catalogue=peter-paul-rubens Карэспандэнцыя Пітэра Паўла Рубэнса]. EMLO.{{ref-en}}

{{Бібліяінфармацыя}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Рубэнс, Пітэр Паўль}}
[[Катэгорыя:Флямандзкія мастакі]]
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Зыгене]]
[[Катэгорыя:Памерлі ў Антвэрпэне]]</text>
      <sha1>47cnvnm0us873i001q0r690o9nfvpy5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679207</id>
      <parentid>2679206</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T16:46:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Крыніцы */ стыль</comment>
      <origin>2679207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="196056" sha1="4j739l9g9nzvxb2w1yvaemjayyp0fq3" xml:space="preserve">{{Мастак
|Партрэт             = Sir Peter Paul Rubens - Portrait of the Artist - Google Art Project.jpg
|Апісаньне           = 
|Месца нараджэньня   = [[Зыген]]
|Месца сьмерці       = [[Антвэрпэн]]
|Заняткі             = [[малюнак]]
|Вучоба              = 
|Плынь               = [[барока]]
|Працы               = 
}}
'''Пі́тэр Паўль Ру́бэнс''' ({{мова-nl|Peter Paul Rubens}}; 28 чэрвеня 1577, [[Зыген]] — 30 траўня 1640, [[Антвэрпэн]]) — [[флямандыя|флямандзкі]] мастак і прыхільнік экстравагантнага стылю [[барока]], які падкрэсьліваў рух, колер і пачуцьцёвасьць. Творчасьць Рубэнса ёсьць арганічным спалучэньнем традыцыяў рэалізму [[Пітэр Брэйгель Старэйшы|Пітэра Брэйгеля Старэйшага]] з дасягненьнямі [[Тыцыян|вэнэцыянскай школы]].

Акрамя фундацыі вялікай студыі ў [[Антвэрпэн]]е, у якой вырабляліся карціны, што карысталіся попытам сярод шляхты ўсёй [[Эўропа|Эўропы]], Рубэнс быў адукаваным гуманістычным навукоўцам, калекцыянэрам твораў мастацтва, і дыпляматам. Пітэр быў прысьвечаны ў рыцары, як каралём [[Гішпанія|Гішпаніі]] [[Філіп IV (кароль Гішпаніі)|Філіпам IV]], гэтак і каралём [[Ангельшчына|Ангельшчыны]] [[Карл І (кароль ангельскі)|Карлам I]]. Акрамя маштабных працаў на міталягічныя й рэлігійныя тэмы заўмаўся пісаньнем [[партрэт]]аў і [[пэйзаж]]аў. Рубэнс быў дастаткова пладавітым мастаком, то бок каталёг ягоных твораў, які быў складзены [[Майкл Жафэ|Майклам Жафэ]], пералічвае 1403 творы без уліку шматлікіх асобнікаў, зробленых у ягонай майстэрні&lt;ref&gt;Nico Van Hout (1979). [https://web.archive.org/web/20160304053626/https://lirias.kuleuven.be/bitstream/1979/153/1/doctoraat.pdf ''«Met bijzondere aandacht voor de onderschildering en andere onderliggende stadia in het werk van P. P. Rubens»'']. KU Leuven.&lt;/ref&gt;.

Працы, якія замаўлялі ў яго, у асноўным былі карцінамі, якія адлюстроўвалі гістарычныя падзеі ці постаці, а таксама ўлучалі ў сябе рэлігійныя й міталягічныя сюжэты й сцэны паляваньня. Рубэнс маляваў партрэты, асабліва сяброў, і аўтапартрэты, а ў далейшым жыцьці намаляваў некалькі пэйзажаў. Рубэнс распрацаваў шэраг габэленаў і гравюраў, а таксама размаляваў уласны дом.

== Біяграфія ==

=== Раньнія гады ===
[[Файл:Siegen, Untere Metzgerstraße 37.jpg|значак|зьлева|Дом у Зыгене, дзе нарадзіўся Рубэнс.]]
Рубэнс нарадзіўся ў [[Зыген]]е, [[Вэстфалія]], у сям’і Яна Рубэнса й ягонай жонкі Марыі. Ягоны бацька належыў да [[кальвінізм]]у, а маці зьбегла з Антвэрпэна ў [[Кёльн]] ў 1568 годзе, пасьля павелічэньня рэлігійных узрушэньняў і перасьледу пратэстантаў у пэрыяд панаваньня ў [[Гішпанскія Нідэрлянды|Гішпанскіх Нідэрляндах]] [[Фэрнанда Альварэс дэ Таледа|Фэрнанда Альварэса дэ Таледа]]. Ян Рубэнс быў юрыдычным дарадцам і палюбоўнікам [[Ганна Саксонская|Ганны Саксонскай]], другой жонкі [[Вільгэльм I Аранскі|Вільгэльма Аранскага]], ён жыў на той час у палацы ў Зыгене ў 1570 годзе. Пасьля зьняволеньня Ян Рубэнса праз раман з Ганнай у 1577 годзе нарадзіўся Пітэр Паўль Рубэнс. Жыць даводзілася ў беднасьці, бо Яну Рубэнсу было не дазволена працаваць паводле спэцыяльнасьці, а Марыя займалася агародніцтвам і здавала пакоі ў доме, якія перадалі ёй ейныя сваякі. Сям’я вярнулася ў Кёльн на наступны год пасьля таго як скончыўся перасьлед Рубэнсаў. У Кёльне Ян Рубэнс сам стаў навучаць сваіх дзяцей [[Біблія|Сьвятому Пісаньню]], лацінскае й францускае мовам. Аднак сямейны дабрабыт скончыўся ў 1587 годзе пасьля таго як Ян сканаў, захварэўшы на [[ліхаманка|ліхаманку]]. Старэйшы сын Ян Баптыст назаўжды зьехаў у Італію, дзе й памёр, неўзабаве ад хваробаў памерлі яшчэ трое дзяцей. У 1589 годзе, праз два гады пасьля сьмерці бацькі, Рубэнс з маці пераехаў у спустошаны вайною Антвэрпэн, дзе быў хрышчоны ў [[Каталіцкая Царква|каталіцтва]]. Рэлігія займала бачнае месца ў вялікай частцы працаў Рубэнса, калі пазьней ён стаў адным зь вядучых мастакоў каталіцкага контрарэфармацыйнага стылю жывапісу{{Зноска|Belkin|1998|Belkin|11—18}}. Рубэнс пісаў: «Мой запал зыходзіць зь нябёсаў, а ня ад зямных разважаньняў».

=== Гады навукі ===
10-гадовы Пітэр быў накіраваны на навучаньне ў [[Езуіты|езуіцкую]] школу, хоць да таго ён не вылучаўся асаблівымі здольнасьцямі{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|37}}. У езуітаў Пітэр атрымаў выдатныя веды лаціны й клясычнай антычнасьці ды выявіў выдатныя здольнасьці як лінгвіста, бо ён аднолькава вольна чытаў, пісаў і гаварыў на роднай нідэрляндзкай, лацінскай, францускай і італьянскай мовах і ў той ці іншай ступені быў знаёмы зь нямецкай, гішпанскай і аенгльскай мовамі{{Зноска|Письма|1933|Письма|19}}.

Адначасна з гэтым маці запісала Пітэра ў сьвецкую школу Ромульдуса Вэрдонка, дзе ён здолеў выявіць свае здольнасьці ў вобласьці гуманітарных навук, стаў вывучаць грэцкую мову. Сучасьнікам падавалася фантастычнай ягоная памяць, бо аднойчы ён без намаганьняў спамянуў імя рымскай паэтэсы, якую адзіны раз памянуў [[Ювэналь]] у адной з сатыраў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|38}}. З вучыліся дзеці антвэрпэнскай эліты, у тым ліку Бальтазар Марэтус — унук найбуйнейшага эўрапейскага выдаўца [[Хрыстафор Плянтэн|Хрыстафора Плянтэна]]. Пітэр і Бальтазар захавалі сяброўства на ўсё астатняе жыцьцё. У 1590 годзе навучаньне давялося перапыніць, бо сястра Пітэра й Філіпа — Бляндына — узяла шлюб, ейны пасаг паглынуў рэшткі сродкаў, адпісаных Янам Рубэнсам. Сынам давялося шукаць заробку самім, таму Філіп разам з сынамі свайго працадаўцы быў аддадзены ў навучаньне да знакамітага гуманіста [[Юст Ліпсіюс|Юста Ліпсіюса]] ў Лювэне. 13-гадовага Пітэра маці ўладкавала [[паж]]ам да графіні дэ Лялен (народжанай прынцэсе дэ Лін) у [[Аўдэнаардэ]], дзе ён за кошт патрона працягнуў адукацыю, набыў навычкі [[каліграфія|каліграфіі]] й красамоўства, а таксама знайшоў густ да вытанчанасьці адзеньня, у прыватнасьці, навучыўшыся эфэктна захінаць плашч{{Зноска|Письма|1933|Письма|20}}{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|12—13}}{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|39}}.

[[Файл:Portrait of Alessandro Farnese (1545-1592) LACMA M.2003.69.jpg|значак|зьлева|[[Ота ван Вээн]]. Партрэт [[Алесандра Фарнэзэ (герцаг Пармскі)|Алесандра Фарнэзэ]], 1585, Мастацкі музэй акругі Лос-Анджэлес.]]
Прабыўшы пажам крыху больш за год, Рубэнс заявіў маці, што мае намер навучыцца малярству. Ягоны сябар Якаб Зандрарт пісаў: «Ня ў сілах больш даваць супраціў унутранаму імпэту, які вабіў яго да малярства, ён запытаў у маці дазволу цалкам прысьвяціць сябе гэтаму мастацтву». Той жа Зандрарт сьцьвярджаў, што адзінай крыніцай эстэтычных памкненьняў Рубэнса да 14-гадовага веку было капіяваньне гравюраў зь Бібліі выданьня Тобіяса Шцімэра 1576 году. Аніякіх прыкладаў ягонай раньняй графікі не захавалася{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|39—40}}. Паводле словаў Вэронікі Ўэджўуд, выбар першага настаўніка малярства, якім быў [[пэйзаж]]ыст [[Тобіяс Вэргахт]], быў у значнай ступені выпадковасьцю, бо той быў жанаты з сваячкай Марыі Рубэнс. Позьні на тагачасны час пачатак заняткаў адбіўся на тым, што Рубэнс ня змог шмат запазычыць у Вэргахта й хутка пакінуў ягоную майстэрню. Далей ён перайшоў да [[Адам ван Ноорт]]{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|13}}. Ван Ноорт, хоць і не выконваў царкоўных замоваў, але меў добрую рэпутацыю, зь ягонай майстэрні выйшлі [[Якаб Ёрданс]] і [[Гэндрык ван Бален]]{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|44}}. Рэзкая зьмена становішча, аднак, не зьмяніла густаў і памкненьняў юнага Рубэнса, яго адштурхвала багемнае жыцьцё, якую вёў ван Ноорт{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|7}}. Навучаньне ў ягонай майстэрні цягнулася чатыры гады. На думку Мары-Ан Лекурэ, самым важным урокам для Пітэра стала любоў і ўвага да «Фляндрыі, чые пышныя прыгажосьці пазьней паўстануць перад намі на карцінах Рубэнса»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|44—45}}.

[[Файл:Peter Paul Rubens - Portrait of a Man, Possibly an Architect or Geographer, at the age of 26.jpg|значак|Рубэнс. Партрэт мужчыны 26 гадоў{{Зноска|Лебедянский|1993|Лебедянский|20}}. 1597. Алей на медзі, 21,6 × 14,6 см. [[Мэтраполітэн (музэй)|Мэтраполітэн-музэй]].]]
Атрымаўшы першапачатковыя навычкі й адтачыўшы іх, у 1595 годзе Рубэнс перайшоў у майстэрню самага знакамітага антвэрпэнскага маляра таго часу — [[Ота ван Вээн]]а{{Зноска|Held|1983|Held|14—35}}, які атрымаў адукацыю ў Італіі й прывёз у Фляндрыю дух [[маньерызм]]у{{Зноска|Письма|1933|Письма|20}}. Рубэнс лічыўся ягоным вучнем да 23-гадовага веку, але яшчэ ў 21 год атрымаў пасьведчаньне «вольнага мастака»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|42}}. У Рыме Вээн быў аблашчаны фаміліяй [[Фарнэзэ]] й атрымліваў папскія замовы ў Ватыкане, быў сьвецкім чалавекам, знаўцам лаціны й старажытнасьцяў. Менавіта ён выпесьціў у Пітэры густ да антычных клясыкаў і выклікаў ідэю, што талент ня зможа выявіць сябе без магутных апекуноў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|46—47}}. Сучасьнікі адзначалі, што да часу паступленьня да яго Рубэнса талент Вээна хіліўся да заняпаду, ён празьмерна захапіўся алегорыямі й знакамі, ператвараючы ўласнае малярства ў падабенства мазгатні{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|13—14}}. Італьянска-флямандзкі стыль Вээна быў адзначаны перайманьнем рымскім узорам, прыкладам, сылюэты абводзіліся лініяй контуру. Ён адкрокся нацыянальнай флямандзкай традыцыі (значнасьць якой прызнаваў яшчэ [[Мікелянджэлё]]), але гэтак і ня здолеў арганічна ўспрыняць італьянскую школу{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|48}}{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|54}}.

У 1598 годзе Рубэнс быў залічаны вольным майстрам у антвэрпэнскую [[Гільдыя Сьвятога Лукі|гільдыю Сьвятога Лукі]]{{Зноска|Belkin|1998|Belkin|22—38}}, але застаўся ў Вээна й ня стаў адкрываць уласную студыю. Аднак ён ужо сам атрымаў права браць вучняў, першым зь якіх стаў Дэадат дэль Монтэ, сын злотніка{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|14}}. Уласных працаў Рубэнса гэтага пэрыяду захавалася замала. У ліставаньнях і дакумэнтах згадваюцца ягоныя карціны, некалькі працаў было ў доме ягонай маці, і яна вельмі ганарылася імі. Адзіная падпісаная Рубэнсам праца гэтых гадоў — партрэт маладога навукоўца ў чорным касьцюме, у якім увагу прыцягвае мадэляваньне твару. Вымерныя прылады ў ягоных руках дазволілі крытыкам назваць героя карціны географам ці архітэктарам. Партрэт дэманструе несумненную блізкасьць Рубэнса тых гадоў да старой галяндзкай школы, закладзенай [[Ян ван Эйк|Янам ван Эйкам]]. Не было яшчэ й віртуознай лёгкасьці валоданьня пэндзьлем, якую ён набыў у Італіі{{Зноска|Лебедянский|1993|Лебедянский|20—21}}. На думку Ўэджўуд, Рубэнс быў добрым майстрам, але ня быў вундэркіндам, толькі падобным [[Антоніс ван Дэйк|Антонісу ван Дэйку]]. Многія зь ягоных самых раньніх працаў складалі капіяваньні працаў ранейшых мастакоў, як то [[дрэварыт]] [[Ганс Гальбайн Малодшы|Ганса Гальбайна Малодшага]] й гравіроўка [[Марчантаніё Раймондзі]]. Ён яшчэ працягваў вучыцца й як прафэсіянал сасьпеў позна. Неабходныя яму ўзоры й настаўнікаў ён знайшоў толькі ў Італіі, дзе да таго часу жыў ягоны брат Філіп. Невядома, адкуль у Пітэра зьявіліся грошы на замежнае падарожжа — магчыма, ён выканаў нейкую замову ў Антвэрпэне ці прадаў некаторыя свае працы. Мажліва таксама, што грошы на вандраваньне надаў бацька Дэадата дэль Монтэ, што суправаджаў Рубэнса ў якасьці ягонага вучня{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|14—15}}. 8 траўня 1600 году Рубэнс атрымаў дакумэнт за подпісам бургамістра Антвэрпэна, што надаўца яго мае добрае здароўе й у горадзе няма эпідэміяў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|61}}.

=== Жыцьцё ў Італіі ===
==== Пры двары мантуанскага герцага ====
Паводле Ўэджўуд Рубэнс быў лепш падрыхтаваны, чым большасьць маладых мастакоў, якія перасякалі Альпы да яго. Да таго часу ён вольна валодаў лацінскай і італьянскай мовамі, быў знаёмы асабіста й празь ліставаньне з усімі вядомымі навукоўцамі-антыказнаўцамі{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|29}}. З Антвэрпэну ён уздоўж [[Райн]]у рушыў у Францыю, наведаў [[Парыж]], а далей скіраваўся ў [[Вэнэцыя|Вэнэцыю]]. У горадзе ён спыніўся ў прэстыжнай гасьцёўні й хутка завёў знаёмства з шляхцічам з атачэньня [[Вінчэнца I Ганзага]], бо герцаг [[Мантуанскае герцагства|Мантуі]] прыбыў на [[Вэнэцыянскі карнавал|карнавал]] з [[Спа]], дзе быў на лекаваньні. Карціны Рубэнса, узятыя з сабою, зрабілі ўражаньне на аўдыторыю, і пра мастака было дакладзена герцагу. У выніку 23-гадовы флямандзец апынуўся на службе пры Мантуанскім двары і, ледзь зьявіўшыся ў Італіі, атрымаў апекуна, пэнсіён і адносна высокае грамадзкае становішча{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|64}}. Існуе здагадка, што герцаг, які бываў раней у Антвэрпэне, ужо быў знаёмы з творчасьцю Рубэнса{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|30}}. Не зважаючы на неўтаймаваны нораў і распусту, герцаг Вінчэнца Ганзага быў адным з найважнейшых мэцэнатаў свайго часу, выдатна разьбіраўся ў музыцы й паэзіі. Ён матэрыяльна падтрымліваў [[Кляўдыё Мантэвэрдзі]] й вызваліў дома для вар’ятаў [[Тарквата Таса]]. Герцаг імкнуўся зьбіраць найлепшыя творы мастацтва, у ягоным палацы Рубэнс упершыню ўбачыў працы [[Тыцыян]]а, [[Паолё Вэранэзэ]], [[Карэджа]], [[Андрэа Мантэньня|Андрэа Мантэньні]] й [[Джуліё Рамана]]. Афарбоўка й кампазыцыі Вэранэзэ й Тынтарэта зрабілі непасрэдны ўплыў на жывапіс Рубэнса й ягоныя больш позьнія працы, стыль якіх адрозьніваўся моцным уплывам [[Тыцыян]]а. Хоць Ганзага ня ставіў за мэту выхаваньне маладога мастака, ён даў Рубэнсу працу, што спрыяла хуткаму разьвіцьцю ягонага таленту. Флямандзец павінен быў адбіраць творы мастацтва дзеля капіяваньня, а далей займаўся й іхным набыцьцём, атрымліваючы пэўныя камісійныя гршы{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|31}}.

[[Файл:Rubens Painting Adam Eve.jpg|значак|зьлева|''«Адам і Эва»'', блізу 1599 году.]]
Трапіўшы ў атачэньне Вінчэнца Ганзагі ў кастрычніку 1600 году, Рубэнс разам з дваром адбыў у [[Флярэнцыя|Флярэнцыю]] на завочны шлюб малодшай сястры жонкі герцага — [[Марыя Мэдычы|Марыі Мэдычы]]. Рубэнс інтэнсіўна займаўся вывучэньнем флярэнтыйскага мастацтва, у прыватнасьці, скапіяваў [[кардон (жывапіс)|кардон]] фрэскі [[Леанарда да Вінчы]] ''«[[Бітва пры Ангіяры (фрэска)|Бітва пры Ангіяры]]»''{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|31}}{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|81}}. Там ён вывучаў клясычнае грэцкае й рымскае мастацтва й капіяваў працы італьянскіх майстроў, як то эліністычная скульптура «''[[Ляакоан і ягоныя сыны]]''», якая асабліва паўплывала на яго, а таксама працы [[Мікелянджэлё]], [[Рафаэль]] і [[Леанарда да Вінчы]]. Таксама Рубэнс знаходзіўся пад уплывам вельмі натуралістычных карцінаў [[Караваджа]]. Пазьней ён зрабіў копію адной з карцінаў гэтага мастака «''[[Злажэньне ў магілу Хрыста (Караваджа)|Злажэньне ў магілу Хрыста]]''», рэкамэндаваўшы яе свайму заступніку, герцагу Мантуі, а таксама згуляў важную ролю ў набыцьці адной зь ягоных твораў для царквы [[ордэн дамініканаў|дамініканцаў]] у Антвэрпэне. У Мантуі ён застаўся на ўсё лета 1601 году, але не зьбіраўся сядзець на адным месцы. Пра ягоныя вандроўкі сьведчыць ліставаньне з герцагскім кіраўніком Анібале К’епіё, зь якога вынікае, што ў Мантуі Рубэнс пражыў поўныя тры гады з васьмі гадоў знаходжаньня ў Італіі. Пры двары герцага ён правёў усё лета 1601 году, час ад красавіка 1602 году па травень 1603 году й ад траўня 1604 году да заканчэньня 1605 году{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|70—71}}. Досыць хутка Рубэнс атрымаў пасаду апекуна карціннай галерэі герцага, але, увогуле, буйных замоваў ня браў. Адзіным выняткам сталася аздабленьне царквы езуітаў у 1603 годзе. Нават у 1607 годзе ў адным зь лістоў ён наракаў, што ягоныя працы амаль не прадстаўленыя ў калекцыі Ганзагі. Карыстаючыся няўважлівасьцю герцага да сваёй пэрсоны, ужо ў 1601 годзе Рубэнс выправіўся ў вандраваньне па Італіі, зь ліста брату Філіпу ў сьнежні таго ж году вынікае, што ён аб’ехаў «амаль усе найбуйнейшыя італьянскія гарады»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|71—72}}. Дакладныя маршруты падарожжаў Рубэнса складана рэканструяваць, дакумэнтальна пацьвярджаецца ягонае шматразовае знаходжаньне ў Вэнэцыі, Флярэнцыі, [[Генуя|Генуі]], [[Піза|Пізе]], [[Падуя|Падуі]], [[Вэрона|Вэроне]], [[Люка|Люцы]] й [[Парма|Парме]]. Мажліва, ён наведваў [[Урбіна]] й [[Мілян]], дзе мастак скапіяваў ''«[[Тайная вячэра (Леанарда да Вінчы)|Тайную вячэру]]»'' Леанарда да Вінчы. У [[Рым]]е ён пабываў двойчы, пры гэтым першым разам прыехаў туды ўлетку 1601 году, калі герцаг накіраваў яго дзеля капіяваньня карцін з калекцыі кардынала Алесандра Мантальта. Падчас гэтага першага знаходжаньня ў Рыме, Рубэнс скончыў працу над сваім першым заказаным алтаром для рымскай царквы [[Санта-Крочэ-ін-Джэрусалемэ]]. Лісты дадому й брату Філіпу напісаныя жывой і багатай італьянскай мовай і падпісаны імём П’етра Паолё. Гэтай формы ўласнага жыцьця ён прытрымліваўся да канца жыцьця. І надалей асноўнай мовай замежнага ліставаньня Рубэнса заставалася італьянская{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|32—33}}.

[[Файл:Peter Paul Rubens - Self-Portrait in a Circle of Friends at Mantua.jpg|значак|''«Аўтапартрэт у атачэньні з мантуанскімі сябрамі»'', 1602—1606 гады.]]
Рубэнс валодаў талентам заводзіць сьвецкія знаёмствы. Кіраўнік маёмасьцю герцага Мантуанскага К’епіё рэкамендаваў флямандца кардыналу Мантальта — пляменьніку папы [[Клімэнт VII|Клімэнта VII]]. У сваю чаргу, праз Мантальта Рубэнс быў пазнаёмлены [[Шыпіёнэ Баргезэ]], а той дводзіўся пляменьнікам папу [[Сыкст V|Сыксту V]], які быў афіцыйным апекуном нямецкіх і флямандскіх мастакоў у Рыме. Дзякуючы даручэньням герцага Вінчэнца Ганзагі, Рубэнс наведаў Геную, дзе быў прыняты ў дамах [[Дорыя|Дорыяў]], [[Сьпіноля|Сьпіноляў]] і [[Палявічыні]], атрымаўшы доступ да іхных мастацкіх калекцыяў і атрымаўшы больш-менш значныя замовы. Зрэшты, першую сваю афіцыйную замову Рубэнс атрымаў на радзіме ў 1602 годзе. Брусэльскі эрцгерцаг [[Альбрэхт VII Аўстрыйскі|Альбрэхт Аўстрыйскі]] замоваў заалтарны абраз здабыцьця Жыватворнага Крыжа, які даручыў выканаць у Рыме, да таго ж мастак мусіў быў быць флямандцам, «пры ўмове, што сума выдаткаў не перавысіць 200 залатых экю». Былы працадаўца Рубэнсава брата Жан Рышардо ўзгадаў пра Пітэра, і 12 студзеня 1602 году адбылося афіцыйнае складаньне кантракта. Ужо 26 студзеня Рубэнс паказаў замоўцу цэнтральную частку кампазыцыі, прадэманстраваўшы свае здольнасьці апэратыўна выконваць даручэньні{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|82—83}}. З Рыму Рубэнс прыехаў да старэйшага брата ў Вэрону, дзе намаляваў сябе з братам, іхняга калегу Ёгана Вавэрыюса й настаўніка [[Юст Ліпсіюс|Юста Ліпсіюса]], а таксама свайго вучня Дэадата дэль Монтэ на тле мантуанскай ракі [[Мінча]]. Больш паловы партрэтаваных не маглі быць у Італіі ў той час, таму праўдзівы сэнс кампазыцыі высьлізгвае ад сучасных дасьледнікаў. Задума й ажыцьцяўленьне карціны вылучаюцца спалучэньнем наватарства й традыцыі. Гэтак калярыт уяўна адзначаны перайманьнем Тыцыяна, а тэма й кампазыцыя гэтак жа яскрава адсылаюць да нідэрляндзкіх карпарацыйных і сямейных партрэтаў{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|9}}. Першы посьпех у эрцгерцага прыцягнуў увагу герцага Ганзага да свайго прыдворнага мастака. Па сьмерці маці, якая была вялікай прыхільніцай езуітаў, герцаг загадаў узьвесьці царкву гэтага ордэна ў Мантуі, а Рубэнсу замовіў карціну, што паказвае глыбокую пашану сямейства Ганзагі да Сьвятой Троіцы. Аднак праз шэраг акалічнасьцяў карціна была перададзеная замоўцы на [[Троіцын дзень]] 5 чэрвеня 1605 году{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|83—84}}.

==== Дыпляматычная місія ў Гішпаніі ====
[[Файл:Peter Paul Rubens - The Fall of Phaeton (National Gallery of Art).jpg|значак|зьлева|''«Падзеньне Фаэтона»'', каля 1604—1605 гадоў. Мажліва перапрацаваная ў 1606—1608 гадах. [[Нацыянальная галерэя мастацтва]] ў [[Вашынгтон (акруга Калюмбія)|Вашынгтоне]].]]
У 1603 годзе мантуанскі герцаг чакаў ад гішпанскага караля адміральскага чыну за свае заслугі ў барацьбе супраць туркаў у Харватыі, таму надумаў узгадаць пра сябе. Гергацам быў складзены аб’ёмны падарунак, што ўлучаў мноства твораў мастацтва. Дзеля ўручэньня патрабаваўся разумны чалавек, які бы выклікаў да сябе прыязнасьць і мог прадставіць дары ў патрэбны момант, адначасна выставіўшы перад манархам свайго патрона ў прывабным сьвятле. На рэкамендацыю кіраўніка К’епіё, герцаг ухваліў кандыдатуру Рубэнса. Перад гэтым адбылася наступная гісторыя: Вінчэнца Ганзага без папярэджаньня зьявіўся ў майстэрню мастака й засьпеў Рубэнса за працай над алегарычным палатном, той дэклямаваў услых [[Вэргіліюс|вэргіліевы]] ''«[[Георгікі]]»''. Герцаг зьвярнуўся да яго на лаціне й атрымаў вельмі пачцівы адказ. Узгадаўшы, што [[Ян ван Эйк]] быў некалі камандаваны [[Філіп III Добры|герцагам Бургундзкім]] за сваёй [[Ізабэля Партугальская (герцагіня Бургундзкая)|нявестай Ізабэляй]] да [[Жуан I|караля Партугаліі]], герцаг Ганзага ўсклаў на Рубэнса абавязкі амбасадара. 5 сакавіка 1605 году даверанаму ў Мадрыдзе было адпраўленае апавяшчэньне, што адказным за дастаўку падарункаў каралю [[Філіп III (кароль Гішпаніі)|Філіпу III]] прызначаны П’етра Паолё Рубэнс. У той жа дзень мастак рушыў у дарогу{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|84—85}}. Маршрут вандраваньня быў дрэнна распрацаваны, бо трэба было прайсьці праз [[Фэрара|Фэрару]] й [[Балёньня|Балёньню]] да [[Флярэнцыя|Флярэнцыі]] й сесьці на карабель у [[Ліворна]]. Перавозка грузаў праз Апэніны абышлася ў 150 скуда, але грошай было вылучана замала, таму мытнікі спрабавалі раскруціць пакупкі{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|40—44}}. Далей адбыўся непрыемны інцыдэнт пры двары вялікага герцага [[Фэрдынанда I Мэдычы|Фэрдынанда]]. 29 сакавіка мастак пісаў свайму апекуну К’епіё зь Пізы, што Фэрдынанд уразіў яго тым, што добра быў абазнаны ўва ўсіх дробязях падарункаў, прызначаных той ці іншай асобе, што выклікала падазрэньні ў тым, што пры двары Ганзагі працуе шпег{{Зноска|Письма|1933|Письма|67—68}}.

[[Файл:Retrato ecuestre del duque de Lerma (Rubens).jpg|значак|''«Конны партрэт герцага Лерма»'', 1603 год, алей, палатно. [[Прада (музэй)|музэй Прада]], Мадрыд.]]
Тым ня менш, дабрацца да Ліворна атрымалася шчасна, пераход морам у [[Алікантэ]] заняў усяго 18 дзён. Гішпанскі двор тады пераехаў у [[Вальядалід]], куды Рубэнс трапіў 13 траўня, але не засьпеў караля, бо той выправіўся на паляваньне ў [[Аранхуэс]]. Аднак затрымкі апынуліся для мастака дарэчнымі, бо як ён паведаміў К’епіё, падарункі апынуліся ў дрэнным стане. Павераны ў справах мантуанскага герцагства Анібале Ібэрці прапанаваў Рубэнсу пагадзіць гішпанскага маляра й такім чынам прывесьці палотны да ладу, але 26-гадовы мастак, які ня меў рэальных дыпляматычных паўнамоцтваў, гэтую прапанову адхіліў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|87}}. У чэрвені Рубэнс прамыў палотны гарачай вадою, прасушыў на сонцы й заняўся рэстаўрацыяй сам-адзін. Ён ня толькі аднавіў копіі з карцінаў [[Рафаэль|Рафаэля]], выкананыя ў Рыме П’етрам Факецьці, але й самастойна выканаў ''«Дэмакрыта й Геракліта»''. Давялося пісаць паўторы карцінаў з-за таго, што два творы зь ліку падарункаў былі сапсаваныя беззваротна{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|50}}. Кароль вярнуўся ў Вальядалід у першыя дні ліпеня. Рубэнс і Ібэрці паўсталі перад прэм’ер-міністрам герцагам [[Франсіска Гомэс дэ Сандаваль Лерма|Лерма]], які зблытаў перададзеныя копіі з арыгіналамі. Пры гэтым Рубэнсу атрымалася здабыць ласкавасьць з боку гішпанскага прадстаўніка, даў зрабіў шмат замоваў у мастака й запрасіў пасяліцца яго ў рэзыдэнцыі, але з Ібэрці стасункі былі сапсаваныя. Павераны не жадаў, каб Рубэнс асабіста даў падарункі каралю, і не дапусьціў яго да аўдыенцыі, пра што мастак без эмоцыяў паведамляў герцагу Мантуі{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|88}}.

Рубэнс ня стаў канфліктаваць з паслом, а замест гэтага зьехаў у [[Эскарыял]] капіяваць калекцыю палотнаў Тыцыяна, што налічвала больш за 70 карцінаў. Большасьць зь іх была замоўленая ці набытая імпэратарам [[Карл V Габсбург|Карлам V]]. Копіі Рубэнс забраў з сабою ў Італію, а далей перавёз у [[Антвэрпэн]]. Толькі па сьмерці мастака выкананыя ім копіі выкупіў і вярнуў у Гішпанію кароль [[Філіп IV (кароль Гішпаніі)|Філіп IV]]. Рубэнс выконваў і прыватныя замовы, бо гэтак ён напісаў цыкль ''«Дванаццаць апосталаў»'', партрэты сваякоў герцага Лермы й герцага Інфантада, зь якім быў пазнаёмлены дзякуючы Ібэрці{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|89}}. Працуючы ў Гішпаніі, Рубэнс разумеў, што не затрымаецца ў гэтай краіне надоўга, таму сьпяшаўся. У ягоных копіях Тыцыяна, асабліва ў валасах пэрсанажаў, бачная флямандзкая тэхніка накладаньня фарбы густым плястам{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|89}}. У той жа час выкананыя Рубэнсам копіі, хутчэй, варта разглядаць як варыяцыі на тэму арыгінала, бо ён нязьменна — хоць і ў рознай ступені — зьвяртаўся да пераробкі арыгінала. Адчуваючы патрэбу ў самавыяўленьні, ён без ваганьняў выпраўляў прыкметныя памылкі й дэманстраваў творчы падыход у калярыстыцы або сьветлаценях. Ён рэдагаваў нават працы [[Мікелянджэлё]] й Рафаэля, таму ня дзіва, што рабіў гэта з творамі сваіх сучасьнікаў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|79—80}}.

[[Файл:Heraclitus and Democritus by Rubens (Valladolid).jpg|значак|зьлева|''«Геракліт і Дэмакрыт»'', 1603 год, алей па дрэве. Нацыянальны музэй мастацтваў у [[Вальядалід]]зе.]]
Самай вядомай арыгінальнай працай Рубэнса, выкананай у Гішпаніі, стаў парадны конны партрэт герцага Лерма, што адкрыў у ягонай творчасьці жанр параднага партрэта. Мэтад працы над гэтым партрэтам выкарыстоўваўся мастаком доўгія гады, то бок ён спачатку рабіў накід ці папярэдні кампазыцыйны эскіз, а затым заўсёды з натуры пісаў твар чалавека. Толькі ў апошнюю чаргу на палатне ці на дрэве выконваўся ўвесь партрэт цалкам. Пасьля Рубэнс давяраў працу над адзеньнем, аксэсуарамі ці тлом сваім вучням, аднак у пачатку свайго шляху ён грэбаваў брыгадным мэтадам і ўсе дэталі партрэта рабіў сам. Міхаіл Лебядзянскі адзначаў, што партрэтнае тло, з разгатым дрэвам і сцэнай бітвы ў аддаленьні, выкананае больш абагульнена, без стараннага аздабленьня, у адрозьненьне ад фігуры герцага й ягонага твару. У Кабінэце малюнкаў [[Люўр]]у захаваўся падрыхтоўчы эскіз кампазыцыі партрэта герцага Лерма, створаны італьянскім алоўкам на танаванай паперы, для якога ўдаваўся наняты натуршчык. Ужо на малюнку была пададзеная ўся кампазыцыя, улучна зь нізкай лініяй гарызонту й абрысамі дрэва. У адрозьненьне ад ''«[[Конны партрэт Карла V|Коннага партрэта Карла V]]»'' працы Тыцыяна, Рубэнс надаў кампазыцыі большай дынамікі, скіраваўшы вершніка наўпрост на гледача. Твар пэрсанажа, аднак, выглядае асобным ад усіх астатніх дэталяў карціны й пададзены з бракам эмоцыяў. Галоўнай адметнай рысай гэтай працы, уласьцівай партрэтнаму жанру барока, была сыстэма прыёмаў і аксэсуараў, што падкрэсьліваюць гераічны характар героя. Гэтую функцыю ў Рубэнса выконваюць дасьпехі, актыўныя дзеі на тле, і высоўваньне галоўнай асобы партрэту нібыта на ўзьнёслы пастамэнт{{Зноска|Лебедянский|1993|Лебедянский|29—31}}. Гэтае падарожжа стала першым з многіх падчас ягонай кар’еры, у якім ён аб’яднаў мастацтва й дыпляматыю.

Герцаг Лерма прапанаваў Рубэнсу заняць пасаду афіцыйнага мастака пры гішпанскім двары, аднак Рубэнс адкінуў гэтую прапанову. Неўзабаве надышоў загад герцага Мантуанскага ехаць у Парыж, каб там пісаць копіі з партрэтаў для палацавай галерэі красуняў, але Рубэнс палічыў і гэтае даручэньне нявартым. У пачатку 1604 году ён вярнуўся ў Мантую{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|90}}.

==== Замовы ў Італіі ====
[[Файл:Rubens vallicella.jpg|значак|''«Маці Божая зь дзіцем аблюбаваным анёламі»'', 1608 год, алей, палатно. Царква [[Санта-Марыя-ін-Валічэльля]] ў Рыме.]]
Да лістапада 1605 году Рубэнс заставаўся ў Мантуі, беручы замовы ад герцага Вінчэнца. Апроч скончанага трыптыху Сьвятога Духу, ён зрабіў дзьве копіі з карцінаў [[Карэджа]] ў падарунак для імпэратара [[Рудольф II Габсбург|Рудольфа II]]. У канцы 1605 году мастак пераехаў у Рым да брата Філіпа, які ўладкаваўся тады бібліятэкарам кардынала [[Асканіё Калёна]]. Кватэра месьцілася па вуліцы Санта-Крочэ блізу Пляца Гішпаніі, браты нават нанялі сабе двух служкаў{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|39}}. Фамілія Калёнаў не зацікавілася флямандцам, але [[Шыпіёнэ Баргезэ]] адрэкамэндаваў яго ордэну [[Аратарыянцы|аратарыянцаў]], якім трэба было аздобіць фрэскамі храм [[Санта-Марыя-ін-Валічэльля|К’еза Нуова]]. Яму трэба было напісаць ''«Мадонну»'' для галоўнага алтара. Мары-Ан Лекурэ ня вельмі высока ацаніла трыптых для гэтае царквы, дзе цэнтральную частку заняла Багародзіца, а паабапал яе былі выявы сьвятога Рыгора й сьвятой Даміцылы. Лекурэ пісала, што палатно «ўражвае манумэнтальнасьцю», а пэрсанажы розьняцца скульптурнасьцю формаў, амаль як у [[Паолё Вэранэзэ]]. Аднак велічыня фігураў заціскае дынаміку кампазыцыі. Калярыстычнае заданьне Рубэнс выканаў на супраціўнасьці сьветлай гамы адзежы й цёмнага тла. Асабліва гэта бачна ў партрэце Даміцылы. Сваім скупым стылем ён тут нагадвае [[Караваджа]], але безь ягоных сьветлавых эфэктаў. «У гэтых працах няма анічога, апроч уражальных памераў мужчынскіх і жаночых фігураў, што яднала б іх і дало магчымасьць адразу пазнаць руку майстра. Сваёй асабістай палітры Рубэнс тады яшчэ ня вынайшаў. Больш за ўсё ягоныя працы нагадваюць намацваньне стылю, сярод чаго вылучаюцца чаргаваньне белага зь зялёным, падобнае на прыёмы Вэранэзэ ці [[Джуліё Рамана]], [[тыцыян]]аўская [[вохра]], цёмны калярыт [[Анібале Караччы]]…»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|98}}.

[[Файл:Rome Chiesa Nuova Flavia Domitilla van Terracina, Nereus en Achilleus (Rubens) 10-01-2011 10-50-38.JPG|значак|зьлева|''«Сьвятая Даміцыла, падтрыманая сьвятым Нэрэюсам і сьвятым Ахілесам»'', 1608 год, алей, палатно. Царква [[Санта-Марыя-ін-Валічэльля]] ў Рыме.]]
У час падрыхтоўкі да працы Рубэнса адклікалі ў Мантую, але ўмяшаўся Баргезэ, і мастаку дазволілі застацца да наступнай вясны. Зрэшты, ён працягваў выконваць даручэньні мантуанскага двара, як то знайшоў рэзыдэнцыю ў Рыме для герцагскага сына, прызначанага кардыналам, і набыў для калекцыі ''«Ўсьпеньне Багародзіцы»'' Караваджа{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|90—91}}. Узімку 1606 году ён жыў з братам у Рыме, дзе цяжка захварэў на [[плеўрыт]], але здолеў акрыяць дзякуючы апецы флямандзкага лекара Фабэра{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|76}}. Лекурэ таксама адзначала, што ад італьянскага часу не захавалася аніякіх сьведчаньняў рамантычных памкненьняў Рубэнса. У Рыме ён меў зносіны амаль выключна з флямандцамі, жыў у нідэрляндзкім квартале, але аніколі ня браў удзелу ў забаўках і трымаўся асобна. Не зважаючы на пачуцьцёвасьць ягонай творчасьці, «мае быць узятая пад увагу шчырая цнота мастака»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|81}}.

У чэрвені 1607 году Вінчэнца Ганзага адбыў у Геную, поруч зь ім быў Рубэнс. Пазнаёміўшыся зь сямействам [[Дорыя]], ён выканаў на іхнюю замову каля паўтузіну партрэтаў, а таксама ''«Абразаньне Госпада»'' для царквы езуітаў. Рубэнс разам з Дэадатам дэль Монтэ таксама надумаў падрыхтаваць кнігу пра італьянскую архітэктуру, каб пазнаёміць зь ёй флямандцаў. Дэль Монтэ рабіў абмерваньні, а Рубэнс між тым падрыхтаваў 139 гравюрных старонак для двухтомніка ''«Палацы Генуі»'', які, зрэшты, убачыў сьвет толькі ў 1622 годзе{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|91}}. У верасьні 1607 году мастак вярнуўся ў Рым. Замова для храма К’еза Нуова была зробленая ў лютым 1608 году, але ў алтары было няўдала наладжанае асьвятленьне, і публіка нават ня здолела разгледзець абрысы фігураў. Давялося торапка перарабляць карціну, паўстала нават ідэя перанесьці яе з палатна на камень. Аратарыянцы таксама замовілі мастаку вялікі трыптых. Да гэтага часу пагоршыліся стасункі зь сямействам Ганзага. Філіп Рубэнс паведамляў з Антвэрпэну пра сур’ёзнае пагаршэньне стану здароўя іхняй маці, якой было ўжо 72 гады. Яна пакутавала ад прыступаў удушша, што зводзіла на нішто надзеі на акрыяньне. Каб пайсьці са службы ад Ганзагі, Пітэр Паўль Рубэнс зьвярнуўся да [[Альбрэхт VII Аўстрыйскі|эрцгерцага Альбрэхта]], але на просьбу Альбрэхта Вінчэнца Ганзага адказаў адмовай. 28 кастрычніка 1608 году, скончыўшы замову для аратарыянцаў, Рубэнс самавольна пакінуў Рым. У лісьце да К’епіё ён паведамляў, што калі скончыць справы ў Фляндрыі, абавязкова вернецца ў Мантую й «аддасца ў рукі Ягамосьці»{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|73}}. Ягоны апошні італьянскі ліст мае характэрную прыпіску «Сядаю на каня» ({{мова-it|Salendo a cavallo|скарочана}}){{Зноска|Письма|1933|Письма|22}}. Больш ён аніколі не вяртаўся ў Італію{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|92}}.

[[Файл:Marchesa Brigida Spinola-Doria.jpg|значак|[[Маркіза Брыгіта Сьпіноля Дорыя|Партрэт маркізы Брыгіды Сьпіноля-Дорыі]], 1606 год, алей, палатно. [[Нацыянальная галерэя мастацтва]] ў [[Вашынгтон (акруга Калюмбія)|Вашынгтоне]].]]
У італьянскі час Рубэнс яшчэ не дасягнуў творчай сталасьці, амаль усе крытыкі заяўлялі, што ягоная італьянская творчасьць ня цалкам самастойная й адзначаная моцным уплывам шаблёнаў Балёнскай акадэміі{{Зноска|Письма|1933|Письма|22—23}}{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|8—9}}. Велізарную частку ягонай спадчыны італьянскага пэрыяду складалі замалёўкі й копіі з антычных і сучасных яму твораў мастацтва. Да вялікіх сучасьнікаў асабіста Рубэнс ня меў цікавасьці й не распачынаў спробаў сустрэцца ў Рыме ані з [[Гвіда Рэні]], ані з Караваджам ці [[Анібале Караччы]]. Наадварот, ствараючы копіі твораў, Рубэнс перасьледаваў дзьве задачы. Па-першае, ён удасканальваў сваё прафэсійнае майстэрства, па-другое, імкнуўся стварыць асабісты каталёг твораў мастацтва, раскіданых па каралеўскіх і прыватных калекцыях, на якія наўрад ці здолеў бы патрапіць ізноў. Іншымі словамі, ён рыхтаваў для сябе запас сюжэтаў, мадэляў і тэхнічных прыёмаў. У тэстамэньце, складзеным перад сьмерцю, ён пісаў, што «ягоныя працы прыдадуцца таму са спадчыньнікаў, хто пойдзе па ягоных сьлядах». Пры гэтым ён ня ставіў перад сабою навуковыя мэты й не спрабаваў стварыць суцэльны каталёг антычнага й рэнэсансавага мастацтва, бо патураў сваім асабістым густам{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|77}}. Замоўленыя партрэты генуэскай арыстакратыі сталі эталёнам барочнага партрэта й надоўга вызначылі разьвіцьцё гэтага жанру ў Італіі, Фляндрыі, а потым Францыі й Гішпаніі. Рубэнс зьмяшчаў партрэтаваных людзей на нэўтральным тле ці перад драпіраваньнем. Сацыяльны статус чалавека заўсёды падкрэсьліваўся аксэсуарамі, таму пільная ўвага надавалася строю, які пісаўся з асаблівай дбайнасьцю. Асноўная мэта мастака палягала ў тым, каб атачыць арэолам маляваны твар і зрабіць упор на ягонай значнасьці. Гэта ж падкрэсьлівалася годнасьцю жэстаў, паставай, стараннай адпрацоўкай драбнюткіх дэталяў. Яскравым прыкладам такой працы быў партрэт маркізы Веранікі Сьпінолі-Дорыя{{Зноска|Лебедянский|1993|Лебедянский|33—34}}. Мікалай Грыцай адзначаў, што «ў „няварты“ ягонага пэндзьля жанр прыдворнага партрэта мастак удыхнуў новае жыцьцё, рашуча вызваліўшы яго ад характэрных для маньерысцкага мастацтва мяжы XVI і XVII стагодзьдзяў калянасьці маляваньня, здранцьвеласьці кампазыцыяў, напружанай замкнёнасьці нібы адгароджаных ад рэальнага сьвету выяваў. Рубэнс дадаў у партрэт рух і жыцьцё, свабоду маляўнічай формы й багацьце колеру, узбагаціў яго сваім пачуцьцём вялікага стылю, узмацніўшы значэньне тла — пэйзажнага ці архітэктурнага — у перадачы выявы; увогуле, зрабіў партрэт годнай задачай па-сапраўднаму манумэнтальнага мастацтва»&lt;ref&gt;{{cite web|author=Н. Грицай|title=Питер Пауль Рубенс. Биография|url=http://rybens.ru/rubens-biography.php|work=Художник Питер Пауль Рубенс — картины, рисунки, биография, письма|access-date=2017-06-30}}&lt;/ref&gt;.

=== Вяртаньне ў Антвэрпэн ===
==== Прыдворны жывапісец ====
[[Файл:Jacob Jordaens (Attributed), after Peter Paul Rubens - Portrait of Infanta Isabella Clara Eugenia.jpg|значак|зьлева|Партрэт эрцгерцагіні [[Ізабэля Кляра Яўгенія|Ізабэлі Кляры Яўгеніі]], 1609, алей на дубе, 105 × 74 см. [[Музэй гісторыі мастацтваў]] у [[Вена|Вене]].]]
Шлях з Рыму ў Антвэрпэн заняў у Рубэнса 5 тыдняў. Яшчэ напаўдарозе ён атрымаў абвестку, што ягоная маці сканала 14 лістапада. Дабраўшыся да дома ў сьнежні, ён павесіў ля склепа нябожчыцы-маці адную з карцінаў, прызначаных для К’еза Нуова. Душэўны стан яго быў такі, што ён пажадаў на некаторы час адасобіцца ў кляштары і сярод грамадзтва зьявіўся толькі ў студзені наступнага 1609 году{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|103}}. Відаць, што ён зьбіраўся вярнуцца ў Італію. 10 красавіка 1609 году мастак пісаў Ёгану Фабэру ў Рым: «…Я дагэтуль ня ведаю, што сабе пастанавіць — ці застацца на радзіме ці назаўжды вярнуцца ў Рым, куды мяне запрашаюць на вельмі спрыяльныя ўмовы»{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|75}}. Ягонае вяртаньне супала з пэрыядам аднаўленьня эканамічнага росквіту ў горадзе з падпісаньнем [[Антвэрпэнская дамова 1609 году|Антвэрпэнскай дамовы]] ў красавіку 1609 году, якая паклала пачатак [[Дванацацігадовы мір|Дванацацігадовага міру]]. Між тым, Філіп Рубэнс заняў пасаду антвэрпэнскага эшэвэна, якую некалі займаў ягоны бацька, але ў сям’і паступова ссоўваліся ролі, першынство перайшло да малодшага з братоў. У ліставаньні захапленьне Пітэрам, паводле словаў Лекурэ, «даходзіла до дагодлівасьці». Менавіта Філіп расьсьцежыў дзьверы брату ў найвышэйшае грамадзтва Гішпанскіх Нідэрляндаў. Вяршыняй стала аўдыенцыя мастака пры эрцгерцагскім двары, якое адбылося, мяркуючы па дакумэнтах, 8 жніўня 1609 году. Герцаг [[Альбрэхт VII Аўстрыйскі|Альбрэхт]] дрэнна ўяўляў сабе, хто такі Рубэнс, але замовіў у яго свой партрэт і партрэт [[Ізабэля Кляра Яўгенія|жонкі]], а пасьля выкананьня замовы неадкладна надаў яму тытул. Пасьведчаньне прыдворнага маляра Пітэр Паўль Рубэнс атрымаў 9 студзеня 1610 году{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|119}}.

[[Файл:Peter Paul Rubens 094.jpg|значак|Партрэт Ізабэлі Брант, каля 1610, алей па дрэве, 96 × 70 см. [[Нацыянальная галерэя Бэрліну|Бэрлінская нацыянальная галерэя]].]]
Мусібыць, у каралеўскіх асобаў паўстала жаданьне ўтрымаць Рубэнса пры двары якім кольвек чынам, і таму апроч пэнсіёну ён атрымаў спэцыяльны дазвол на стварэньне сваёй студыі ў Антвэрпэне, а не каля двара ў [[Брусэль|Брусэлі]], а таксама мог працаваць для іншых кліентаў. У дадатак як сябра гільдыі Сьвятога Лукі Рубэнс меў і шэраг падатковых прывілеўя. Найважнейшым жа дасягненьнем Рубэнса Лекурэ называла тое, што ён застаўся працаваць у Антвэрпэне, аддаўшы яму перавагу перад Брусэлем. Прычыны гэтага пляменьнік маляра — таксама Філіп Рубэнс — выкладаў наступным чынам: «…З боязі, як бы прыдворнае жыцьцё, якое неўпрыкмет захапляе кожнага чалавека бяз рэшты, не пашкодзіла ягоным заняткам малярствам і не перашкодзіла яму дамагчыся ў мастацтве той дасканаласьці, здольнасьць да якой ён у сабе песьціў»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|111—113}}. На думку Лекурэ, гэтае сьцьвярджэньне, падхопленае многімі біёграфамі, мела патрэбу ў карэктаваньні. Рубэнс арганічна пачуваўся ў пры двары і быў здатны зьвярнуць на сябе ўвагу палітыкаў першай велічыні, але ў яго была іншая сыстэма каштоўнасьцяў.

[[Філіп Рубэнс]] адзначаў, што эрцгерцаг і ягоная жонка літаральна прылучала ягонага брата да сябе залатымі ланцугамі, бо Пітэру Паўлю быў дараваны залаты ланцуг з партрэтам эрцгерцага і ягонай жонкі коштам у 300 флярынаў{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|76}}. Першыя часы мастак разьмяшчаўся ў доме маці. Практычна адразу па вяртаньні ў горад, Рубэнс заляцаўся  да сваёй суседкі [[Ізабэля Брант|Ізабэлі Брант]], якая была сваячкай жонкі брата Марыі дэ Муа{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|54—55}}. Бацькам Ізабэлі быў вядомы гуманіст [[Ян Брант]], які доўгі час займаў пасаду гарадзкога сакратара. Ён быў пасьлядоўнікам [[Юст Ліпсіюс|Юста Ліпсіюса]], таксама займаючыся выданьнем антычных клясыкаў. Творцу ўдалося ўзяць шлюб з маладой, але зроблена гэта было зь вялікай пасьпешнасьцю. Жаніху было 32 гады, а маладой — 18 гадоў. Вясельле адбылося 8 кастрычніка 1609 году. Пасьля гэтага маладыя, паводле звычаю, пасяліліся ў бацькоў жонкі, у бізнэсовым квартале места{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|122}}. Адзіным сьведчаньнем іхняга вясельля засталася лацінская [[эпіталяма]] Філіпа Рубэнса, поўная «гульлівых непрыстойнасьцяў» і ня вельмі вытанчаная ў сваім стылі{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|115—116}}.

[[Файл:Peter Paul Rubens - Rubens and Isabella Brant in the honeysuckle bower.jpg|значак|зьлева|''«[[Аўтапартрэт з Ізабэляй Брант|У бружмелевай альтанцы]]»'', 1609 год, палатно, алей, 178 × 136,5 см. [[Старая пінакатэка]], [[Мюнхэн]].]]
Яшчэ раней — 29 чэрвеня — Рубэнс далучыўся да Таварыства раманістаў, куды быў залічаны на рэкамэндацыю [[Ян Брэйгель Старэйшы|Яна Брэйгеля]]. Таварыства яднала нідэрляндзкіх мастакоў, якія зьдзейсьнілі вандраваньне ў Італію{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|117}}.

На сваё вясельле Рубэнс напісаў падвойны партрэт ''«[[Аўтапартрэт з Ізабэляй Брант|У бружмелевай альтанцы]]»''. Кампазыцыя была надзвычай стрыманай, то бок Рубэнс, які сядзіць на лаве пад кустоўем бружмелю, зьлёгку нахіліўшыся да Ізабэлі Брант, якая трымала сваю руку на мужавай руцэ. На карціне нябачна аніякай перабольшанай афэктацыі пачуцьцяў, усё зроблена стрымана і належна. Рубэнс старанна прапрацаваў дэталі свайго строю, асабліва пурпуэн — род камізэлькі з высокім каўняром, карычневыя панчохі і лакіркі, а разам з дарагім уборам жонкі кампазыцыя была блізкая да тыповага барочнага партрэта. Галоўнае адрозьненьне засяроджваецца ў натуральнасьці і свабодзе партрэтаваных, што надае сюжэту лірычнасьць. Рубэнс шмат высілкаў даў на перадачу выразаў свайго і жонкінага твараў. На думку Лебядзянскага, трактоўка Рубэнсам сваёй выявы нагадвае [[Рафаэль|рафаэлеўскі]] ''«[[Партрэт Бальдасарэ Кастыльёнэ]]»''. Рубэнс намаляваў сябе, глядзячым роўна на гледача, ягоны твар трымае спакойную годнасьць. Ізабэля Брант ледзь заўважна ўсьміхаецца, што намякае на пачуцьці радасьці і шчасьця. Ракурс кампазыцыі незвычайны — Рубэнс узвышаецца над Ізабэляй, глядач бачыць яго як бы з пазыцыі здолу ўгару. Фігуры захаваныя ў складаны момант руху і паўпавароце, але яны злучаныя паміж сабою агульным авалам партрэтнай кампазыцыі{{Зноска|Лебедянский|1993|Лебедянский|35—38}}.

==== Майстэрня Рубэнса ====
{{Асноўны артыкул|Дом Рубэнса}}
[[Файл:GARDENS IN THE RUBENS HOUSE - ANTWERP.jpg|значак|Рубэнсавы сад з альтанкай.]]
У студзені 1611 году Рубэнс набыў вялікі надзел зямлі на вуліцы дэ Вапэр. Пабудова маёнтка абышлася мастаку ў 10 тысячаў [[флярын (манэта)|флярынаў]], толькі ягоны фасад расьцягнуўся на {{nobr|36 м}}, а ўглыбіні надзелу быў раскінуты сад памерам 24 на 48 мэтраў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|123}}. У садзе расьлі самыя размаітыя расьліны, якія толькі Рубэнс змог здабыць. Сад быў упрыгожаны копіямі антычных альтанак, прысьвечаных [[Геракл]]у, [[Дыяніс]]у, [[Цэрэра (міталёгія)|Цэрэры]] і [[Гонар (міталёгія)|Гонару]]{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|125}}. Уладкаваньне дома на густ гаспадара зацягнулася да 1616 году і запатрабавала немалых выдаткаў. Гэты дом сучасьнікі аднагалосна абвесьцілі найпрыгажэйшым будынкам у горадзе. У гатычным па стылі Антвэрпэне маёнтак рабіў уражаньне «палаца эпохі Адраджэньня»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|123}}. Майстэрня займала палову дома, а ў адзіным прасторным памяшканьні жылой часткі — галерэі — Рубэнс разьмесьціў уласную калекцыю{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|127}}. На думку Лекурэ, пабудова маёнтка азначала канчатковую адмову ад італьянскіх плянаў, а памеры дома намякалі і на кар’ерныя амбіцыі ягонага гаспадара. Рубэнсу было 35 гадоў, і ён «ведаў, што і як будзе пісаць, а таксама ведаў, як будзе жыць»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|124}}. Зараз гэты [[Будынак Рубэнса]] перароблены ў музэй.

[[Файл:Rubenshaus12.jpg|значак|зьлева|Фасад маёнтка з уваходнай аркай.]]
Мяркуючы па апісаньнях пляменьніка Філіпа, Пітэр Паўль налаштаваў у сваім пампезным доме амаль буржуазны лад жыцьця. Прачынаўся мастак а чацьвертай гадзіне і ішоў да [[Ютрань|ютрані]], а далей займаўся малярствам. У той час, калі ён працаваў, наёмны дэкляматар чытаў яму ўслых антычных клясыкаў, найчасьцей [[Плютарх]]а, [[Тытус Лівіюс|Тытуса Лівіюса]] або [[Сэнэка|Сэнэку]]. Лісты мастак найчасьцей надыктоўваў, не адрываючыся ад пэндзьля. У майстэрні ён звычайна заставаўся да пяці гадзінаў папаўдні. Пакутуючы на [[падагра|падагру]], Рубэнс абедаў мерна, а пасьля яды зьдзяйсьняў конную выправу, які сумяшчаў зь візытамі па справах у Антвэрпэне. Па вяртаньні ён вячэраў з абранымі сябрамі. «Ён цярпець ня мог злоўжываньне віном і пераяданьне, гэтак жа як і азартныя гульні»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|127}}. У ліку ягоных сяброў, якія ўвесь час наведвалі дом, быў бургамістар Антвэрпэну [[Нікаляас Рокакс]], дзяржаўны сакратар [[Ян Каспар Гевартс]], [[Бальтазар Марэтус]], які быў кіраўніком трэцяга пакаленьня сям’і выдаўцоў, а таксама навукоўцы-езуіты, якія бывалі ў горадзе. Рубэнс увесь час ліставаўся зь [[Нікаля Клёд дэ Пэйрэск|Нікаля Пэйрэскам]], ягоным братам Валявэ і бібліятэкарам францускага караля [[П’ер Дзюпюі (гісторык)|Дзюпюі]]{{Зноска|Лебедянский|1993|Лебедянский|40}}.

Пры пабудове дома была прадугледжаная асобная купальная заля зь верхнім асьвятленьнем, у якой разьмясьцілі вывезеныя з Італіі скульптуры і [[камэя|камэі]]. Афармленьне і архітэктурны падыход да стварэньня студыі адлюстроўвала сур’ёзнае стаўленьне Рубэнса да сваёй працы, якога ён чакаў ад замоўцаў, мадэляў і наведнікаў. Для працы над эскізамі і графікай прызначаўся асобы пакой, у ім жа ён сустракаў натуршчыкаў. Гэты ж пакой служыў і асабістым кабінэтам. Для вучняў была прызначаная асобая студыя, якая нават была большай за майстэрню самога Рубэнса. Для прыёму наведвальнікаў была прызначаная яшчэ адная заля, аформленая ў цёмным тоне. Тамсама былі выстаўленыя гатовыя творы гаспадара хаты, якія госьці маглі аглядаць і з драўлянага балькона. У гэтай зале ішла праца над буйнамаштабнымі замовамі — у першую чаргу для цэркваў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|127—129}}. Рубэнсава майстэрня трапіла ў гісторыю мастацтваў як адная з самых прадукцыйных і маштабных, яна стала цэнтрам мастацкага жыцьця ўсіх Паўднёвых Нідэрляндаў&lt;ref&gt;{{Кніга|спасылка=https://www.ozon.ru/product/ot-srednevekovya-do-barokko-zatyupa-svetlana-valerevna-309606912/|аўтар=С. В. Затюпа|загаловак=От Средневековья до барокко. История западноевропейского искусства. Живопись и декоративно-прикладное искусство. По материалам частного собрания|год=2021|мова=ru|месца=Москва|выдавецтва=&quot;Центр Искусств. Москва&quot;|старонкі=С. 180|старонак=201|isbn=978-5-604-5971-3-2}}&lt;/ref&gt;.

==== Прыбыткі і ганарары ====
Рубэнс быў надзвычай пладавітым мастаком. Калі прызнаць, што з-пад ягонага пэндзьля выйшлі блізу 1300 карцінаў, у тым ліку гіганцкага памеру (ня лічачы амаль 300 эскізаў, малюнкаў і гравюраў), можна вылічыць, што за 41 год актыўнай творчай працы ён пісаў у сярэднім па 60 карцінаў на год, то бок 5 карцінаў у месяц. Адпаведнымі былі і ягоныя прыбыткі, ён мог зарабляць да 100 гульдэнаў у тыдзень, а за вялікія палотны атрымліваў ганарары ад 200 до 500 гульдэнаў{{Зноска|RubensBrueghel|2006|Rubens &amp; Brueghel|2}}. Лекурэ адзначала, што [[Леанарда да Вінчы]] за ўсё жыцьцё стварыў блізу 20 карцінаў, а [[Ян Вэрмээр|Вэрмээр Дэльфцкі]] — 36, прытым не прадаўшы аніводнай. Рубэнс не хаваў камэрцыйнай скіраванасьці сваёй творчасьці і надаваў велізарнае значэньне матэрыяльнаму дабрабыту{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|136—137}}. Ён параўноўваў уласную творчасьць зь філязофскім каменем. Бытавала гісторыя, што алхімік Брэндэль прапанаваў Рубэнсу ўкласьціся ў лябараторыю дзеля ператварэньня волава на золата пад палову будучых прыбыткаў, на што мастак заявіў, што ўжо даўно знайшоў свой [[філязофскі камень]] і што «аніводзін з вашых сакрэтаў не каштуе столькі, колькі мая палітра і пэндзьлі»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|129}}.

[[Файл:Peter Paul Rubens - Christ's Apparition to the Disciples (the Rockox Triptych) (cropped).jpg|значак|''«[[Рокаксавы трыптых]]»'', 1613—1615 гады.]]
Рубэнс клапаціўся пра свае аўтарскія правы. Ладная частка ягонага прыбытку складалася ад распаўсюду гравюраў з варыяцыямі сюжэтаў ягоных карцінаў, яны ж адначасна служылі і рэклямнымі матэрыяламі. Упершыню падрабляць гравюры Рубэнса пачалі ў [[Рэспубліка Злучаных правінцыяў|Рэспубліцы Злучаных правінцыяў]] — таксама быў і самы значны рынак збыту арыгінальных эстампаў. З дапамогай Пітэра ван Вээна — брата ягонага настаўніка — і Дадлі Карлтана, амбасадара Ангельшчыны ў Гаазе, Рубэнс 24 лютага 1620 году атрымаў «прывілей» на 7 гадоў. Згодна з гэтым правам падробка гравюраў Рубэнса ў Галяндыі каралася канфіскацыяй накладу і штрафам у 100 флярынаў. Раней, 3 ліпеня 1619 году, Рубэнс атрымаў аналягічны прывілей у Францыі тэрмінам на 10 гадоў. Дапамогу ў гэтым ён атрымаў з боку Нікаля дэ Пэйрэска. Герцаг Брабанту 29 ліпеня надаў аналягічны прывілей Рубэнсу на сваёй тэрыторыі, а 16 студзеня 1620 году ён быў пашыраны на ўсе Гішпанскія Нідэрлянды. Гішпанскае каралеўства даравала прывілей Рубэнсу толькі ў 1630 годзе, затое адразу на 12 гадоў з правам пераходу аўтарскіх правоў спадчыньнікам мастака{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|153—154}}&lt;ref&gt;Hottle, Andrew D. (2004). [https://www.academia.edu/1903145/Commerce_and_Connections_Peter_Paul_Rubens_and_the_Dedicated_Print «Commerce and Connections: Peter Paul Rubens and the Dedicated Print»]. Nederlands Kunsthistorisch Jaarboek, выд. 55. — С. 54—85.&lt;/ref&gt;.

Вялікая колькасьць твораў Рубэнса прывяла да таго, што рубэнсазнаўцам далёка не заўсёды ўдаецца прасачыць гісторыю кожнага зь іх. З дакумэнтаў і ліставаньня атрымліваецца, зазвычай, здабываць толькі фінансавую інфармацыю. Рубэнс заўсёды складаў з замоўцамі ўгоду, у якой абмаўлялася пажаданая сума, памер карціны і ейны сюжэт. Асабістымі дзёньнікамі мастак не пераймаўся, а ягоныя лісты ўтрымліваюць амаль толькі адную інфармацыю датычную справаў. У Італіі, капіюючы ўзоры сваіх папярэднікаў, ён вёў нататнікі, у якіх асэнсоўваў законы анатоміі і геамэтрыі, выпрацоўваў асновы ўласнай эстэтыкі. У Нідэрляндах ён закінуў гэтую практыку, таму не існуе наўпроставых сьведчаньняў, як Рубэнс разумеў трактаваньне тых ці іншых філязофскіх пастулятаў і рэлігійных таемстваў, чалавечых пакутаў і іншага{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|138—139}}{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|21—22}}. Рубэнс наняў шэраг гравэраў, падрыхтаваных [[Крыстофэль Егер|Крыстофэлем Егерам]], якіх ён старанна навучаў працаваць у больш энэргічным стылі, да якога імкнуўся сам. Рубэнс таксама стварыў апошнія значныя значныя творы ў тэхніцы [[дрэварыт]]у, да ягонага адраджэньня ў XIX стагодзьдзя&lt;ref&gt;A Hyatt Mayor (1971). «Prints and People». Metropolitan Museum of Art/Princeton. — С. 427—432. — ISBN 0-691-00326-2.&lt;/ref&gt;.

==== Вучні і калегі ====
[[Файл:Anthony van Dyck 090.jpg|значак|зьлева|[[Антоніс ван Дэйк]]. ''Партрэт Ізабэлі Брант''. Алей, палатно, 153 × 120 см. [[Нацыянальная галерэя мастацтва]] ў [[Вашынгтон (акруга Калюмбія)|Вашынгтоне]].]]
Хуткае ўзвышэньне Рубэнса выклікала пэўную зайздрасьць сярод мастацкай супольнасьці Антвэрпэну. У прыватнасьці, старэйшына гільдыі Сьвятога Лукі мастак-маньерыст [[Абрагам Янсэнс]], які таксама папрацаваў тры гады ў Італіі, прапанаваў Рубэнсу своеасаблівую «дуэль», згодна зь якой мастакі мусілі бы былі напісаць карціну на адзін і той жа сюжэт. Рубэнс далікатна адхіліў свой удзел у спаборніцтве, паведаміўшы, што ягоныя працы ўжо выстаўленыя ў грамадзкіх і прыватных калекцыях Італіі і Гішпаніі, і анішто не замінае Янсэнсу выправіцца туды з сваімі працамі й усчапіць іх побач{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|58}}.

Ахвотнікаў працаваць у майстэрні Рубэнса было так шмат, што ў 1611 годзе ён пісаў Жаку дэ Бі, што многія ахвотнікі вучыцца ў яго пагаджаліся чакаць вакансію некалькі гадоў, а за два гады давялося адмовіць больш чым сотні шукальнікаў, у тым ліку сваякам самога Рубэнса і Ізабэлі Брант. З майстэрні Рубэнса выйшлі [[Якаб Ёрданс]], [[Франс Снэйдэрс]], тры браты Тэнірсы, улучна з [[Давід Тэнірс (малодшы)|Давідам Тэнірсам-малодшым]], [[Антоніс ван Дэйк]]. Апроч гэтых мастакоў першай велічыні, у Рубэнса працавалі [[Эразм Квэлін (старэйшы)|Эразм Квэлін-старэйшы]], [[Ян ван дэн Гуке]], [[Пітэр ван Моль]], [[Юстус ван Эгмант]], [[Абрагам ван Дыпэнбээк]] і многія іншыя. Квэлін па сьмерці настаўніка афіцыйна ачоліў ягоную майстэрню, а ван Эгмант зрабіў кар’еру ў Францыі і быў адным з стваральнікаў мясцовай Акадэміі жывапісу і разьбярства{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|131}}.

Мастакоў-пачынальнікаў Рубэнс называў «асьпірантамі», кожны зь іх меў пэўную спэцыялізацыю. Апроч вучняў, у Рубэнса працавалі майстры, якіх выкарыстоўвалі для маляваньня краявідаў, фігураў ці жывёлаў, — брыгадны мэтад уважаўся за звычайны ў мастацкім сьвеце Нідэрляндаў да пачатку 1700-х гадоў{{Зноска|RubensBrueghel|2006|Rubens &amp; Brueghel|3}}. Рубэнс падзяляў — у тым ліку і ў вартасным дачыненьні — карціны, напісаныя вучнямі, у суаўтарстве ці аднаасобна. За працы, цалкам выкананыя самастойна, ён падвойваў цану{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|156}}. Натуральна, што адносіны былі далёкія ад ідыліі, бо калі верыць [[Яахім фон Зандрарт|Яахіму фон Зандрарту]], Рубэнс нават зайздросьціў Ёрдансу як мастаку, які не саступаў яму ў майстэрстве калярыстыкі, а ва ўменьні перадаваць палкасьць пэрсанажаў нават перасягаў яго. Франс Снэйдэрс цягам 30 гадоў пісаў для палотнаў Рубэнса жывёлаў, кветкі і плады, таму ў тэстамэнце вялікага флямандца Снэйдэрс быў пазначаны распарадчыкам ягонай маёмасьці{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|132—133}}. Снэйдэрс, апроч таго, зрабіў унёсак пры стварэньні арла ў карціне ''«Прыкутаны Прамэтэй»''.

[[Файл:Peter Paul Rubens -Familie van Jan Bruegel de Oude - Courtauld Gallery Londen 2-12-2009 16-35-20.JPG|міні|Партрэт сям’і Яна Брэйгеля-малодшага. Алей па дрэве, 125,1 × 95,2 см. [[Інстытут мастацтва Курто]].]]
Найболей бурлівыя былі стасункі між Рубэнсам і ван Дэйкам, які працаваў у майстэрні аўтара тры гады. У студыю на вуліцы дэ Вапэр ён трапіў у веку 20-ці гадоў, калі ўжо два гады быў сябрам гільдыі на правах вольнага майстра. Патрон прызнаваў ягоны высокі талент і дазваляў адчуваць сябе мэтрам. Прыкладам гэтага было тое, што толькі ён быў дапушчаны да чытаньня італьянскіх дзёньнікаў Рубэнса з апісаньнем ягоных уражаньняў і тэхнічных знаходак. Ван Дэйку Рубэнс давяраў пісаць копіі карцінаў, зь якіх здымаліся гравюры, што шырыліся потым па ўсёй Эўропе. Аднак, калі ван Дэйка запрасілі ў Ангельшчыну, Рубэнс ня стаў яго ўтрымліваць. Меліся чуткі, што ён закахаў у сабе Ізабэлю Брант. Рассталіся яны, зрэшты, цалкам мірна, гэтак ван Дэйк падарыў былому патрону партрэт Ізабэлі Брант, ''«Ecce Homo»'' і ''«Гетсыманію»'', а Рубэнс аддарыўся найлепшым гішпанскім жарабцом з сваіх стайняў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|135—136}}.

Адметнае месца займалі адносіны Рубэнса зь [[Ян Брэйгель Малодшы|Янам Брэйгелем-малодшым]], іхныя стасункі можна назваць сяброўскай узаемадапамогай. Сваю першую супольную працу яны выканалі яшчэ да ад’езду Рубэнса ў Італію ў 1598 годзе, гэта была ''«Бітва з амазонкамі»''{{Зноска|RubensBrueghel|2006|Rubens &amp; Brueghel|3}}. Па вяртаньні Рубэнса яны працягнулі супрацу, прытым, на думку Ганны Ваалет, «гэта было суаўтарства выключнага гатунку — ня проста паміж мастакамі з роўным статусам, але і паміж жывапісцамі, чые стылёвыя шуканьні былі скіраваныя ў розныя бакі — шматфігурныя і алегарычна-гістарычныя сцэны ў Рубэнса і атмасфэрныя эфэктныя пэйзажы й натурморты ў Брэйгеля»{{Зноска|RubensBrueghel|2006|Rubens &amp; Brueghel|4}}. У ліставаньні захаваліся выдатныя ўзоры стылю зносінаў мастакоў, калі Брэйгель мог назваць калегу ў лісьце да мілянскага кардынала [[Фэдэрыка Барамэо]] «мой сакратар Рубэнс». Барамэо, які быў знаўцам флямандзкага мастацтва, рабіў замовы Брэйгелю ў 1606—1621 гадах{{Зноска|RubensBrueghel|2006|Rubens &amp; Brueghel|4}}{{Зноска|RubensBrueghel|2006|Rubens &amp; Brueghel|12}}. Прынамсі адзін натурморт з колерамі для Барамэо Рубэнс і Брэйгель выканалі супольна. Творчая супраца плытна перайшла ў асабістае, гэтак Рубэнс пісаў Яна Брэйгеля з усёй сям’ёю і выканаў карціну ''«Апостал Пётар з ключамі»'' для надмагільля [[Пітэр Брэйгель Старэйшы|Пітэра Брэйгеля-старэйшага]] ў брусэльскай катэдры Нотр-Дам-дэ-ля-Шапэль. Ізабэля Брант стала хроснай маці дзяцей Яна Брэйгеля, як і Рубэнс, а пасьля заўчаснага скону Яна ад халеры Рубэнс стаў ягоным выканаўцам духоўнiцы{{Зноска|RubensBrueghel|2006|Rubens &amp; Brueghel|30}}.

==== Творчасьць 1610-х гадоў ====
[[Файл:Peter Paul Rubens - Raising of the Cross - WGA20204.jpg|значак|зьлева|''[[Узрушэньне крыжа (Рубэнс)|Узрушэньне крыжа]]'', 1610—1611 гады.]]
У першае дзесяцігодзьдзе ў Антвэрпэне Рубэнсава майстэрня працавала пераважна на замовах манаскіх ордэнаў, гарадзкіх уладаў і друкарні Плянтэна—Марэтуса. Рубэнс таксама вырабляў [[гравюра|гравюры]] для друкаваных выданьняў, а таксама маляваў тытульныя лісты для гэтых выданьняў, асабліва для свайго сябра [[Бальтазар Марэтус|Бальтазара Марэтуса]], уладальніка вялікага выдавецтва, што значна павялічыла славу мастака па ўсёй Эўропе. За выключэньнем некалькіх бліскучых [[аквафортэ|афортаў]], Рубэнс рабіў толькі малюнкі, пакідаючы стварэньне гравюраў спэцыялістам, як то [[Люкас Форстэрман|Люкасу Форстэрману]], [[Паўлюс Понтыюс|Паўлюсу Понтыюсу]] й [[Вілем Панээльс|Вілему Панээльсу]]&lt;ref&gt;Pauw-De Veen, Lydia de (1977). ''«Rubens and the graphic arts»''. In: Connoisseur CXCV/786. — С. 243—251.&lt;/ref&gt;. У першыя дзесяць гадоў Рубэнс стварыў блізу 200 палотнаў, пераважна рэлігійнага зьместу, ня лічачы нешматлікіх карцінаў міталягічнага зьместу і двух дзясяткаў партрэтаў. Амаль усе гэтыя творы вылучаліся буйнымі памерамі, бо служылі для ўпрыгожаньня цэркваў, палацаў і муніцыпальных будынкаў. У 1609 годзе Рубэнс і Ян Брэйгель выканалі партрэт эрцгерцагскай пары, пры гэтым Брэйгель узяў на сябе краявіды на тле. Рубэнсавы стыль на першай афіцыйнай замове выявіўся толькі ў яскрава-чырвонай драпіраваньні, што адсякае плян на тле і надае глыбіні выяве. Звычайнымі для аўтара былі старанная прапрацоўка карунак каўняроў, фактуры перлінаў, шаўковых насовак і пальчатак, заціснутых у руцэ эрцгерцага. Карціна была падпісаная абодвума мастакамі{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|137—138}}{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|141}}. У 1610 годзе Нікаляас Ракокс замоваў для [[Антвэрпэнская ратуша|гарадзкой ратушы]] ''«Пакланеньне вешчуноў»'', пры гэтым ужо ў 1612 годзе карціна была падораная Радрыга Кальдэрону, графу д’Аліва. Аднак новы этап у творчасьці Рубэнса аказаўся злучаны з замоўцам ігумена  [[царква Сьвятой Вальбургі (Антвэрпэн)|царквы Сьвятой Вальбургі]], пасярэднікам пры ўгодзе выступіў філёзаф і калекцыянер [[Карнэліс ван дэр Геэст]]. Гаворка ішла пра ''«[[Узрушэньне крыжа (Рубэнс)|Ўзрушэньне крыжа]]»''. Памятаючы пра непрыемны рымскі досьвед, Рубэнс працаваў наўпрост у памяшканьні царквы, што дазваляла ўлічыць усе асаблівасьці ўспрыняцьця палатна{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|137—138}}.

[[Файл:Peter Paul Rubens - The Last Judgement - WGA20225.jpg|значак|''«[[Страшэнны суд, зрынаньне праклінаных]]»'' ({{Біблія|Адк|20:11|-15}}). 1615—1616, алей па дрэве, 606 × 460 см. [[Старая пінакатэка]], [[Мюнхэн]].]]
Жывапіс ''«Узрушэньня крыжа»'' быў азначаны моцным італьянскім уплывам, і пачаткам адыходу ад яго. Францускі літаратар і крытык [[Эжэн Фрамантэн]] адзначаў перш за ўсё ўплыў стылю [[Тынтарэта]] зь ягонай вылучанай тэатральнасьцю, а таксама Мікелянджэлё — манумэнтальнасьць фігур і старанная прапрацоўка кожнай групы цягліцаў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|159}}. Фактычна твор сьведчыць пра сынтэз паміж працай [[Тынтарэта]] ''«Укрыжаваньне»'' для [[Скуола Сан-Рока|Скуолы Сан-Рока]], дынамічнымі фігурамі [[Мікелянджэлё]] й асабістым стылем Рубэнса. Гэтая карціна ёсьць выдатным прыкладам рэлігійнага мастацтва [[барока]]{{Зноска|Martin|1977|Martin|109}}. Кожны пэрсанаж на трыптыху мае свой непаўторны характар, які раскрыты праз узаемадзеі з астатнімі ўдзельнікамі кампазыцыі. У цэнтральнай частцы трыптыху рукі Хрыста не расточаныя шырока ў бакі, як патрабавалася паводле канону, але яны выцягнутыя ўгару над галавою. Ягоны твар зьнямоглы болем, пальцы шчыльна сьціснутыя, усе цягліцы цела напружаныя. Высілкі катаў, якія ўздымаюць крыж, рэзкія ракурсы фігураў, прапрацоўка блікаў сьвятла і ценяў спрыяюць дэманстрацыі драмы, што аб’ядноўвае чалавека й прыроду. У вернікаў, якія сузіраюць карціну, не павінна было застацца аніякіх сумневаў у маштабе зробленай дзеля іх ахвяры{{Зноска|Гордеева|2009|Гордеева|24}}. Зрэшты, [[Ніна Дзьмітрыева]] сьцьвярджала, што ў аснове ''«Узрушэньня крыжа»'' палягала напружаная сутыкненьне людзей зь цяжкім крыжам, які яны зь вялікімі высілкамі ўздымаюць разам зь целам укрыжованага. Справа тут не ў пакутах Хрыста, а ў высілках тых, хто яго крыжуе{{Зноска|Дмитриева|1990|Дмитриева|124}}.

[[Трыптых]] ''«[[Зьняцьцё з крыжа (Рубэнс)|Зьняцьцё з крыжа]]»'' для [[Антвэрпэнская катэдра|катэдры Маці Боскай Антвэрпэну]] быў замоўлены Рубэнсу ў 1611 годзе антвэрпэнскай гільдыяй стральцоў. Трыптыхі былі традыцыйныя для нідэрляндзкага мастацтва, аднак Рубэнс адважна парушыў традыцыю, паводле якой на бакавых частках маляваліся або партрэты замоўцаў, або падзеі, які беспасярэдне злучаліся зь сюжэтам цэнтральнай частцы. Мастак аб’яднаў у рамках аднаго твора тры розначасовыя падзеі. На бакавых фортках паказаныя [[сустрэча Марыі зь Лізаветай]] і Абразаньне Госпада, якія створаныя ў сьвяточных танах. Эвангельскія героі ўбраныя ў элегантныя ўборы і выглядаюць як сьвецкія асобы, што падкрэсьліваецца і спалучэньнем яскравых насычаных фарбаў. Аднак прыбраная і сьвяточная атмасфэра гэтых сцэнаў кантрастуе з цэнтральнай часткай, бо дэманструе толькі пралёг да пакутніцкай сьмерці Збавіцеля. Рубэнс аб’яднаў сцэны пачатку жыцьця і ейнага зямнога завяршэньня. Наадварот, у калярыце цэнтральнай сцэны пераважаюць белы, чорны і чырвоныя тоны. Выкарыстаны інтэнсіўны сьвятлацень, які ўяўна дэманструе засваеньне караваджысцкіх прыёмаў. Ён быў абраны зусім сьвядома, каб сцэна была добра бачная ў прыцемку катэдры. Кампазыцыя цэнтральнай фігуры была выкананая пад уражаньнем антычнай скульптурнай групы ''«[[Ляакоан і ягоныя сыны]]»'', а спадальная дыяганаль з рук мёртвага Хрыста надавала сцэне скончаную безвыходнасьць і трагізм{{Зноска|Королёва|2010|Королёва|34—35}}.

[[Файл:Peter Paul Rubens - Descent from the Cross - WGA20212.jpg|значак|зьлева|''«[[Зьняцьцё з крыжа (Рубэнс)|Зьняцьцё з крыжа]]»'', 1612, алей па дрэве, 420 × 310 см. [[Антвэрпэнская катэдра|катэдры Маці Боскай Антвэрпэну]].]]
Антвэрпэнскія працы 1609—1611 гадоў дэманструюць хуткую эвалюцыю Рубэнса ў тэхнічным пляне. Асабліва гэта заўважна ў працы над дэкаратыўным драпіраваньнем. У першых працах (асабліва ў карціне ''«Пакланеньне пастухоў»'') фігуры і іхныя адзеньні больш нагадвалі на скульптуры, бо зборкі адзеньня ў акадэмічнай манеры былі пакладзеныя слушным парадкам ці нават маляваліся такімі, быццам ляцяць у паветры, хоць гэта не было прадугляджана сюжэтам. У алтарных працах драпіраваньні пачалі выглядаць натуральна, мастак навучыўся перадаваць рух тканіны ў адпаведнасьці з натуральнымі рухамі чалавека. Рубэнсу падабалася зацемненае тло, бо на ім яскрава выглядала тое, што намалявана на пярэднім пляне. Пры тым, відаць, ён высока цаніў карціну за вялікую колькасьць пэрсанажаў. Велізарны лік фігураў дазваляў разьмясьціць іх паводле прынцыпе кантрасту, прытым дзеяньні мастака палягалі па прынцыпах тэатральнай мізансцэны, таму кампазыцыі Рубэнса дынамічныя і заўсёды ўтвараюць адно цэлае{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|158—159}}.

За першае дзесяцігодзьдзе самастойнай працы Рубэнс напісаў сем карцінаў на сюжэт укрыжаваньня, пяць — зьняцьцё з крыжа, тры — узрушэньня на крыж, пяць Сьвятых Сямействаў, шэсьць пакланеньняў вешчуноў і пастухоў, мноства выяваў сьвятога Францыска, Хрыста з апосталамі — і мноства іншых рэлігійных сюжэтаў. Усе яны без выняткаў былі ўхваленыя замоўцамі і цэнзарамі, не зважаючы на шчыра сьвецкія мастацкія прымёы. Лекурэ з іроніяй пісала, што «пад пэндзлем Пітэра Паўля ўцёкі ў Эгіпет набываюць рысы вясковай жанравай сцэны. Прывал Марыі і Язэпа нагадвае сямейны пікнік, калі закаханыя бацькі наглядаюць дзіцё. У параўнаньні зь ліхаманкавым экстазам шчасьлівых вялікапакутнікаў [[Франсіска дэ Сурбаран|Франсіска дэ Сурбарана]] праведнікі Рубэнса выглядаюць надзіва бадзёрымі пры сваёй сьмерці. Ягонае духоўнае мастацтва начыста пазбаўлена духоўнасьці»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|171—172}}.

Рубэнс без ваганьняў выкарыстоўваў у рэлігійных сюжэтах аголеную натуру. У карціне ''«[[Страшэнны суд, зрынаньне праклінаных]]»'' выцягнутыя рукі і целы пэрсанажаў утвараюць нейкае падабенства аркі, на вяршыні якой засядае Бог. Целы не асмуглыя, як гэта было прынятая ў італьянскім мастацтве, і не малочна-белыя, як у флямандзкай традыцыі, але зробленыя ў ружовай, бурштынавай і тэракотавай гаме. [[Гвіда Рэні]] яшчэ ў Італіі казаў, што «Рубэнс дамешвае ў свае фарбы кроў», падкрэсьліваючы, наколькі рэалістычна той навучыўся маляваць чалавечае цела. У міталягічных і алегарычных карцінах гэтая тэндэнцыя толькі ўзмацнілася, пры гэтым Рубэнс не падзяляў гуманістычных тэорыяў пра выяву чалавечага цела. Ягоныя [[Ню (мастацтва)|выявы аголенага цела]] пазбытыя гістарычна-выхаваўчага ці мэтафізычнага падтэксту. У адным зь лістоў Рубэнс разважаў, што калі чалавек складаецца зь цела і крыві, то такім яго й варта маляваць{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|157}}{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|160}}.

=== Мастак-дыплямат ===

==== Жыцьцё Рубэнса напачатку 1620-х гадоў ====
Фінансавы й рэпутацыйны росквіт Рубэнса мог быць пастаўлены пад пытаньне ў 1621—1622 гадах, калі ў Нідэрляндах скончылася [[Дванаццацігадовае перамір’е]] паміж каталікамі й пратэстантамі, а ў суседняй Нямеччыне пачалася [[Трыццацігадовая вайна]]{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|16}}. Зрэшты, у прыватным жыцьці Рубэнса мала што зьмянілася: ён шмат часу быў заняты замовамі ў майстэрні, прымаў за абедам антвэрпэнскіх буржуа, старшыняваў у Таварыстве раманістаў. Суботамі й нядзелямі ён выконваў замовы друкарні Плянтэна—Марэтуса, маляваючы для іх [[франтысьпіс]]ы, афармляў тытульныя старонкі й ствараў ілюстрацыі. Ня грэбаваў ён і замовамі ад скульптараў. Гэтак, у прыватнасьці, [[Люкас Файдэрбэ]] ўсе свае статуі стварыў па эскізах і мадэлях Рубэнса. Пітэр Паўль супрацоўнічаў зь сямействам вытворцаў [[клявэсін]]аў Рукертаў, ствараў эскізы дываноў і габэленаў для купца Свээртса{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|188}}.

[[Файл:Palazzi di Genova - Rubens (medium size) (5882176).jpg|значак|З Рубэнсава выданьня ''«Палацы Генуі»''.]]
У 1622 годзе Рубэнс апублікаваў свой альбом ''«Палацы Генуі»'' ў двух тамах, першы зь якіх быў прысьвечаны антычнасьці, а другой абмалёўваў сучаснасьць. Кніга ўлучала 139 даданых табліцаў з малюнкамі, выкананымі на аснове замалёвак і абмераў Рубэнса й дэль Монтэ 15-гадовай даўніны. Прычыны, зь якіх мастак абраў гандлёвую Геную, а ня Рым, Флярэнцыю ці Вэнэцыю, былі добра зразумелыя. Выхадзец з купецкага Антвэрпэна ў прадмове да кнігі пісаў, што аддаў перавагу генуэскім дамам, «больш прыдатным для звычайных сямействаў, чым для двара валадарнага князя»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|189}}{{Зноска|Лебедянский|1993|Лебедянский|87—88}}. У нейкім сэнсе Рубэнс гэтым выданьнем ствараў сабе працу на будучыню. Завучы [[гатычны стыль]] «барбарскім», ён агітаваў заможных нідэрляндцаў будаваць дамы з прасторнымі холамі й усходамі, а вялікія памеры алтароў у новаманерных цэрквах, [[Кесон (архітэктура)|кесонныя зводы]] й прасторныя міжаконьні маглі быць як найлепш запоўнены карцінамі зь ягонай майстэрні{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|190}}.

Рубэнс ажыўлена працягваў цікавіцца ня толькі тэарэтычнай навукай, але й практыкай. Сярод ягоных суразмоўцаў і карэспандэнтаў былі [[Гуга Гроцыюс]] і [[Карнэліюс Дрэбэль]], прытым, маючы зносіны з апошнім, Рубэнс зацікавіўся ня толькі [[оптыка]]й, але й праблемай «[[Вечны рухавік|вечнага рухавіка]]». Каб зрабіць такую прыладу, яму нават давялося наняць брабанцкага майстра Жана дэ Манфора. Мяркуючы па апісаньнях, прылада больш нагадвала [[тэрмомэтар]] і была апісаная ў кнізе па дасьледаваньні атмасфэры{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|193—194}}. У гуманітарнай вобласьці ён усё больш і больш цікавіўся сярэднявечнай і сучаснай яму францускай гісторыяй (у тым ліку ''«Хронікамі»'' [[Жан Фруасар|Жана Фруасара]]), нават здабыў сабе мэмуары Асата — пасярэдніка навяртаньня Гэнрыха IV у каталіцкую веру — і зьбіраў дакумэнты пра валадараньні гэтага караля й ягонага спадчыньніка [[Людовік XIII Справядлівы|Людовіка XIII]]. Ён таксама прыдбаў сабе копіі эдыктаў, што забаранялі дуэлі, і сачыў за хадою працэсу над арыстакратамі, якія парушылі гэту забарону{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|194}}. У дадатак Рубэнс выпісваў газэты, якія толькі тады былі зьявіліся, у тым ліку «Райнская газэта» й «Італьянскія кронікі», апошнія зь іх ён наважна рэкамэндаваў усім сваім знаёмым, а таксама перасылаў Пэйрэску{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|199}}.

З сапраўдным запалам Рубэнс калекцыянаваў прадметы мастацтва, чым ён захапіўся яшчэ ў Італіі. Асабліва яго цікавілі манэты й мэдалі, а таксама гемы, якія былі крыніцамі дэталяў рэлігійных і побытавых звычаях антычнасьці й неацэнным дапаможнікам па храналёгіі{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|195}}. Яшчэ ў 1618—1619 гадах Рубэнс меў ліставаньне з ангельскім дзяржаўным дзеячам і мастаком-аматарам [[Дэдлі Карлтан (1-ы віконт Дорчэстэру)|Дэдлі Карлтанам]]. Ягоную калекцыю антыкаў Рубэнс ацаніў у 6850 залатых флярынаў і прапанаваў аплаціць іх 12-ю сваімі карцінамі, якія спадабаліся Карлтану. Угода была зьдзейсьненая, і мастак стаў уладальнікам 21 буйной, 8 «дзіцячых» і 4 пасавых скульптур, 57 бюстаў, 17 пастамэнтаў, 5 урнаў, 5 барэльефаў і набору іншых прадметаў. Яны былі разьмешчаныя ў ягонай хатняй ратондзе, усталяванымі «з парадкам і сымэтрыяй»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|144—145}}. Цікавасьць да справаў францускага двара й патрэбы калекцыянаваньня паступова прывялі Рубэнса да выкананьня мастацка-палітычных замоваў.

==== Галерэя Марыі Мэдычы ====
{{Асноўны артыкул|Галерэя Мэдычы ў Люўры}}
[[Файл:Anna of Austria by Rubens (1622-1625, Norton Simon Museum).jpg|значак|зьлева|Партрэт [[Ганна Аўстрыйская|Ганны Аўстрыйскай]], якая была каралевай Францыі. Праца зроблена ў час 1622–—1625 гадоў.]]
У 1621 годзе, замірыўшыся з сваім сынам [[Людовік XIII|Людовікам XIII]], каралева-маці [[Марыя Мэдычы]] пастанавіла ўпрыгожыць сваю рэзыдэнцыю — [[Люксэмбурскі палац]]. Дзеля выкананьня 24 карцінаў быў запрошаны менавіта Рубэнс. Гэта адбылося, перадусім, праз тое, што найбуйнейшыя францускія жывапісцы [[Нікаля Пусэн]] і [[Клёд Лярэн]] былі ў тым годзе ў Рыме, а італьянцы — [[Гвіда Рэні]] ці [[Джаваньні Франчэска Гвэрчына]] — не зьбіраліся пакідаць Італію. Каралева пажадала ўладкаваць галерэю славы, накшталт створанай некалі [[Джорджа Вазары]] ў флярэнтыйскім [[Палацца Вэк’ё]]. Да таго часу Рубэнс пасьпеў выканаць для францускага двара сэрыю [[габэлен]]аў, якія славяць [[Канстантын I Вялікі|Канстантына Вялікага]]. Магчыма, згулялі сваю ролю сяброўскія сувязі Марыі Мэдычы з эрцгерцагіняй Ізабэляй Клярай Яўгеніяй. Перагаворы з мастаком пачаліся ў 1621 годзе, у лістападзе згоду даў каралеўскі інтэндант [[Кардынал Рышэльлё|Рышэльлё]], і 23 сьнежня Нікаля дэ Пэйрэск пісаў Рубэнсу пра ягонае запрашэньне ў Парыж{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|201—202}}.

[[Файл:Sir Peter Paul Rubens - Constantius appoints Constantine as his successor - Google Art Project.jpg|значак|[[Канстанцы I Хлёр|Канстанцы]] прызначае [[Канстантын I Вялікі|Канстантына]] сваім пераемнікам. Эскіз для сэрыі шпалераў ''«[[Гісторыя Канстантына]]»'', 1622 год, алей па дрэве, 61 × 53,4 см. [[Мастацкая галерэя Новага Паўднёвага Ўэйлзу]], [[Сыднэй]].]]
У сталіцу Францыі Рубэнс прыбыў у студзені 1622 году. Падчас перамоваў з каралевай, Рышэльлё й скарбнікам абатам дэ Сэнт-Амбруазам былі вызначаныя сюжэты 15 першых палотнаў. Мусілі быць распрацаваныя два вялікія алегарычныя цыклі сьвяткаваньня жыцьця Марыі й ейнага нябожчыка мужа [[Генрых IV Бурбон|Генрыха IV]]. Перад мастаком было пастаўлена найскладанейшае заданьне стварэньня вакол каралевы сучаснага міту ва ўмовах браку ў ейным жыцьці значных пазытыўных сюжэтаў, а таксама з прычыны вельмі напружаных стасункаў паміж каралевай-маці, каралём і кардыналам Рышэльлё{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|203—204}}. Рубэнсу падалося чужым прыдворнае асяродзьдзе й парыскі лад жыцьця, і ён пакінуў горад 4 сакавіка. Знаходзячыся ў Парыжы ў 1622 годзе з мэтай абмеркаваньня цыклю для Мэдычы, Рубэнс займаўся выведнай дзейнасьцю, зьбіраючы інфармацыю, што ў той час было важнай задачай дыпляматаў. Ён абапіраўся на сваё сяброўства зь [[Нікаля-Клёд Фабры дэ Пэйрэск|Нікаля-Клёдам Фабры дэ Пэйрэскам]], каб атрымаць інфармацыю пра палітычныя падзеі ў Францыі{{Зноска|Auwers|2010|Auwers|25}}. Буйным посьпехам стала падпісаньне кантракту на 20 тысячаў [[Экю (манэта)|экю]], у якім быў згаданы артыкул, што нават у выпадку сьмерці замоўцы будзе сплачаная ўжо выкананая частка замовы. Працу Рубэнс пастанавіў выконваць у Антвэрпэне, але меў інтэнсіўнае ліставаньне, узгадняючы ўсе дэталі. Да 19 траўня 1622 году была зробленая канцэпцыя хуткай працы, што выклікала моцную незадаволенасьць у мастацкім сьвеце Парыжу. Нават былі закінутыя плёткі пра сьмерць Рубэнса, якую ён зьняпраўджваў асабіста{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|205—206}}. Чуткі мелі рэальную падставу, бо раздражнёны патрабавальнасьцю майстра гравэр [[Люкас Ворстэрман]] накінуўся на Рубэнса з качаргою.

[[Файл:Peter Paul Rubens - The Education of Marie de' Medici.jpg|значак|зьлева|''«Навучаньне Марыі Мэдычы»'', палатно, алей. 394 × 295 см. [[Люўр]], Парыж.]]
Неўзабаве ад Рубэнса запатрабавалі выслаць эскізы карцінаў дзеля азнаямленьня, што яго абразіла як прыкмета недаверу да ягонага майстэрства. Выконваць гэтае патрабаваньне ён не зьбіраўся. Пэйрэск тады заўважыў, што кардоны могуць трапіць у рукі зайздросьнікаў, якія здымуць зь іх копіі. Як аказалася пазьней, ініцыятарам гэтай гісторыі быў скарбнік абат дэ Сэнт-Амбруаз, які хацеў займець некаторыя рэчы Рубэнса для сваёй уласнай калекцыі. У лістападзе 1622 году ў Антвэрпэне ўсчалася пошасьць чумы, але Рубэнс няўхільна працаваў над замовай. Да студзеня 1623 году праца над галерэяй карцінаў была практычна завершаная. Мастак запатрабаваў падрыхтаваць для яго два пакоі ў Люксэмбурскім палацы й рыхтаваўся асабіста прадставіць карціны ў Парыжы. Пэйрэск у лісьце ад 10 траўня 1623 году рэкамэндаваў Рубэнсу зрабіць шэраг дыпляматычных крокаў, у прыватнасьці, падарыць карціну Рышэльлё. Да таго часу гатовыя палотны ён прадставіў у Брусэлі, яны вельмі спадабаліся эрцгерцагіні. 24 траўня Рубэнс прыбыў у Парыж, а з сабою ён прывёз яшчэ 9 карцінаў і калекцыю мэдалёў герцага [[Філіп-Шарль д’Арэнбэрг|Арсхота]] на рэалізацыю. Каралева й герцаг Рышэльлё дабраліся да Рубэнса толькі ў сярэдзіне чэрвеня, паводле сьведчаньняў Ражэ дэ Піля, каралева была зачараваная карцінамі й манэрамі Рубэнса, а кардынал «з захапленьнем аглядаў палотны й аніяк ня мог імі нацешыцца». Аднак крытыкі накінуліся на эскізы для [[Гісторыя Канстантына|шпалеры з гісторыяй Канстантына]], зьвінаваціўшы Рубэнса ў парушэньні анатоміі, бо ў імпэратара нібы ногі былі зробленая крывымі. Мастак вярнуўся дамоў у самым канцы чэрвеня й абвесьціў, што для сканчэньня цыклю спатрэбіцца паўтары месяцы. Аднак у наступны раз яго запрасілі ў Парыж толькі 4 лютага 1625 году{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|207—209}}.

[[Файл:Peter Paul Rubens 049.jpg|значак|«Каранаваньне Марыі Мэдычы 13 траўня 1610 году, палатно, алей. 394 × 727 см. [[Люўр]], [[Парыж]].]]
Новае падарожжа ў Парыж было няўдалым. У горадзе сьвяткаваўся завочны шлюб прынцэсы [[Генрыета Марыя Француская|Генрыеты]] з ангельскім каралём, а прадстаўніком жаніха быў герцаг Бэкінггэм. 13 траўня 1625 году памост, на якім было месца Рубэнса, абваліўся, але мастак ухапіўся за бэльку й не пацярпеў. Неўзабаве падчас прымеркі абутку шавец пашкодзіў Рубэнсу нагу, і ён ня мог перасоўвацца цягам 10 дзён. Рубэнс чакаў другую замову, бо меркавалася стварыць парную галерэю карцінаў з жыцьця Генрыха IV, але каралева цягнула час. У дадатак ганарар за скончаную замову гэтак і не паступаў на рахунак мастака. На думку Ўэджўуд, прычына палягала ў падазрэньнях з боку Рышэльлё, які меркаваў, што Рубэнс быў гішпанскім агентам{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|105}}. Мастак у лістах жаліўся, што францускі двор яго змарыў. Адзінай уцехай было тое, што яго дапусьцілі да калекцыяў [[Палац Фантэнблё|Фантэнблё]], і ён змог зьняць копіі з палотнаў [[Франчэска Прыматычча]] й [[Джуліё Рамана]]. 11 чэрвеня Пітэр Паўль Рубэнс прыбыў у Брусэль і на наступны дзень — у родны Антвэрпэн{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|209}}. У 1624 годзе францускі амбасадар пісаў з Брусэлю: «Рубэнс тут, каб зрабіць партрэт князя Польшчы, запрошанага па загадзе інфанты»&lt;ref&gt;[http://www.nndb.com/people/895/000031802/ ''«Peter Paul Rubens»'']. NNDB.com.&lt;/ref&gt;.

У карцінах гэтай сэрыі адлюстраванае ўсё жыцьцё Марыі Мэдычы, пачынаючы ад нараджэньня й да часу ейнага замірэньня з сынам у 1625 годзе. Усе кампазыцыі былі зробленыя ў шматлюдным тэатральным стылі, які можа адначасна нагадаць і пра Вэранэзэ, і пра Мікелянджэлё. [[Эжэн Фрамантэн]], аднак, заўважаў, што ў карцінах амаль няма рубэнсавых бурштынавых тонаў, а іхны калярыт нанадвае ягоныя італьянскія працы. Сучасьнікам падавалася недарэчным улучэньне алімпійскіх багоў там, дзе было б досыць аўтарытэту царквы. Асабліва шмат нараканьняў выклікаў аголены Мэркур, зьмешчаны ў сцэне падпісаньня Ангулемскага пагадненьня паміж кардыналам Лярашфуко й дэ Гізам{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|210}}. На зробленых Рубэнсам карцінах меліся й некалькі элемэнтаў уяўна сатырычнага характару. Напрыклад, ён зьмясьціў у некалькіх сцэнах на пярэднім тле сабаку — падарунак герцагіні Ізабэлі Кляры Яўгеніі каралеве, якую сам жа даставіў з Брусэля ў Парыж. [[Шарль Бадлер]] праз 200 гадоў быў у захапленьні ад таго, што на афіцыёзным палатне Рубэнс намяляваў Генрыха IV у неахайныя боты й пакамечаную панчоху{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|212}}.

Выкананьне афіцыйнай замовы з боку Францускага каралеўства прынесла Рубэнсу шмат уганараваньняў. 30 чэрвеня 1623 году яму была прызначаная пэнсія ў 10 экю «на знак прызнаньня заслугаў і за паслугі, зробленыя каралю», а 5 чэрвеня 1624 году кароль Гішпаніі Філіп IV па заступніцтве мастака, падтрыманым брусэльскай Таемнай радай, дараваў надаваў яму шляхетны тытул{{Зноска|Auwers|2010|Auwers|32}}{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|213}}.

==== Пачатак дыпляматычнай кар’еры ====
[[Файл:Peter Paul Rubens - Portrait of the Marchese Ambrogio Spinola.JPG|значак|зьлева|Партрэт герцага [[Амброзіё Сьпіноля|Амброзіё Сьпінолі]], 1627 год, алей на дубе, 117 × 85 см. [[Нацыянальная галерэя (Прага)|Нацыянальная галерэя]], [[Прага]].]]
Пасьля пачатку аблогі [[Брэда|Брэды]] Рубэнс паспрабаваў зрабіць пры брусэльскім двары кар’еру дыплямата. Ягоным інфарматарам у справах Злучаных Правінцыяў выступаў браценік жонкі — Ян Брант. Эрцгерцагіня, зрэшты, не надавала асаблівага значэньня ягоным вартасьцям радніка, але замовіла ў Рубэнса ў 1624 годзе партрэт польскага пасланца, што выклікала зьедлівы камэнтар францускага агента{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|220}}. Аднак на вясельлі прынцэсы Генрыеты ў Парыжу ў траўні 1625 году Рубэнс здолеў завесьці знаёмствы пры ангельскім двары й асабіста з герцагам Бэкінггэмам, стаўшы адзіным аўтарытэтным сувязным паміж гішпанскімі ўладамі й ангельскім дваром, які мог зрабіць ціск на Галяндыю{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|222}}. Прадстаўнік Бэкінггэма — Балтазар Герб’ер — сам выйшаў на Рубэнса, бо герцаг імкнуўся набыць найбагацейшую калекцыю мастака. На асабістай сустрэчы Рубэнсу былі замоўленыя два партрэты й паведамлены некаторыя дэталі пра замежнапалітычную стратэгію Карла I. Далей ён зьдзейсьніў кароткае падарожжа ў Нямеччыну, зрабіўшы справаздачу герцагіні. Паколькі ў Антвэрпэн вярнулася чума, у кастрычніку 1625 году Рубэнс вывез сям’ю ў Лякен. Рубэнс пісаў партрэты ўсіх выбітных дзеячоў варагуючых бакоў, як то пасавы партрэт Бэкінггэма [[сангіна]]й і конны — алеем, вайскавода [[Амброзіё Сьпіноля|Амброзіё Сьпінолю]] й нават [[Ізабэля Кляра Яўгенія|эрцгерцагіню]], якая 10 ліпеня 1625 году спынілася ў ягоным доме на шляху з Брэды. Нарэшце й герцаг Бэкінггэм асабіста наведаў Рубэнса й купіў ягоную калекцыю за 100 тысячаў флярынаў. Разам з тым мастак атрымаў ад яго поўны тэкст ангельска-галяндзкага дагавору, якую ён неадкладна выправіў у Парыж. Герцаг Рышэльлё замовіў яму дзьве карціны й разьвязаў пытаньне з трыюмфальнай галерэяй Генрыха IV{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|224—225}}. Тым ня менш, Сьпіноля не цаніў сувязей Рубэнса й разглядаў яго толькі як сувязнога зь Янам Брантам{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|226}}. Сам мастак працягваў жвава забясьпечваць брусэльскі двор інфармацыяй з Ангельшчыны, але ў Мадрыдзе гэтак і не ацанілі гэтага значэньня{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|227}}.

У лютым 1626 году Рубэнс вярнуўся дамоў з чатырохмесячнага падарожжа ў Ангельчыну. Чумная эпідэмія ў Антвэрпэне не цішэла, і ейнай ахвярай стала 34-гадовая жонка мастака. Сьмерць Ізабэлі Брант штурхнула Рубэнса ў вялікую палітыку, і на некалькі гадоў ён амаль кінуў займацца жывапісам, але майстэрня працягвала працаваць і выконваць шматлікія замовы{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|121}}. Дыпляматычныя даручэньні й злучаныя зь імі падарожжы дазволілі з часам загоіць душэўную траўму ад страты й адрадзіць майстэрства Пітэра Паўля Рубэнса{{Зноска|Письма|1933|Письма|31}}.

==== Ангельска-гішпанскія перамовы й Рубэнс ====

===== Няўдалыя перамовы з Ангельшчынай і Даніяй =====
У дыпляматычнай дзейнасьці Рубэнса немалое месца займала прага да славы, бо выступіўшы ініцыятарам перамоваў з Генэральнымі Штатамі, ён меркаваў істотна павялічыць свой грамадзкі статус. Быў і іншы матыў: у адным зь лістоў Рубэнс шчыра паведамляў, што напярэдадні вялікай вайны турбуецца толькі пра «захаванасьць сваіх пярсьцёнкаў і сваёй пэрсоны»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|233}}. Новы Рубэнсавы плян, зладжана ўхвалены ў Брусэлі эрцгерцагіняй Ізабэляй і ў Мадрыдзе графам-герцагам Аліварэсам і каралём [[Філіп IV (кароль Гішпаніі)|Філіпам]], зводзіўся да пачатку сэпаратных перагавораў паміж Рэспублікай Злучаных Правінцыяў і Гішпанскімі Нідэрляндамі, а складаньне міру магло адбыцца толькі пры нэўтралізацыі Ангельшчыны — галоўнага хаўрусьніка галяндзкага боку. Дзеля гэтага трэба было скласьці ангельска-гішпанскі дагавор, які таксама мог стварыць сытуацыю, калі Францыя была бы аточаная ўладаньнямі самой Гішпаніі ці ейных хаўрусьнікаў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|234}}.

[[Файл:Villiers Rubens 1625.jpg|значак|Партрэт Джона Вілерза, герцага Бэкінггэмскага, 1625 год, палатно, алей, 65 × 50 гл. [[Паляцца Піці]], [[Флярэнцыя]].]]
У студзені 1627 году Герб’ер даставіў Рубэнсу даверчы ліст ад Бэкінггэма й праект ангельска-гішпанскага пагадненьня. У ліку ягоных пунктаў значыліся артыкулы пра спыненьне вайсковых дзеяў і рэжым вольнага гандлю паміж Ангельшчынай, Гішпаніяй, Даніяй і Галяндыяй на час падрыхтоўкі й належнага афармленьня дагавора. Гэтыя дакумэнты былі перададзеныя эрцгерцагіні, якая прапанавала абмежавацца толькі двухбаковымі стасункамі. Бэкінггэм пагадзіўся з гэтымі ўмовамі, а Рубэнс давёў, што карыстаецца даверам пры ангельскім двары, але ў Мадрыдзе да ягоных дзеяў ізноў паставіліся скептычна. Інфанта Ізабэля нават атрымала вымову ў асабістым лісьце ад Філіпа IV{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|239—240}}. Рубэнс, які паспрабаваў браць удзел у гішпана-савойскіх перамовах (герцаг [[Карл Эмануіл I|Карл Эмануіл]] быў гатовы падтрымаць гішпанскі бок супраць Францыі), быў адхілены на асабісты загад караля. У чэрвені 1627 году кароль Філіп перадаў паўнамоцтвы весьці перагаворы з Ангельшчынай эрцгерцагіні Брусэльскай, выдаўшы ўказ 24 лютага 1626 году{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|241}}.

У ліпені 1627 году Рубэнс выехаў у Галяндыю дзеля сустрэчы з Герб’ерам, абставіўшы яе як забаўляльнае падарожжа. Ён пабываў у [[Дэльфт|Дэльфце]] й [[Утрэхт|Утрэхце]], але выклікаў падазрэньні з боку брытанскага пасла, і перагаворы аказаліся на мяжы зрыву. Тым часам зьявіліся весткі пра франка-гішпанскі дагавор пра супольнае ўварваньне на Брытанскія астравы й аднаўленьне там каталіцкай веры. Гэтая ўгода была падпісаная Аліварэсам яшчэ 20 сакавіка 1627 году. Менавіта гэтым тлумачыліся сфальшаваныя даты на дакумэнтах, перасланых у Брусэль, і адмова гішпанскага пасланца ў Францыі сустракацца з Руэенсам. Мастак даведаўся пра ўсё асабіста ад інфанты й быў глыбока засмучаны. 18 верасьня ён напісаў Бэкінггэму, што паводле дагавору Гішпанія надасьць Францыі 60 вайсковых караблёў, але інфанта была поўная рашучасьці адцягнуць іхную пастаўку, а Рубэнс мусіў працягнуць працаваць у ранейшым кірунку, хоць аніхто яго пра гэта не прасіў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|242—243}}. На паседжаньні Вярхоўнай Рады ў Брусэлі незадаволенасьць флямандзкай арыстакратыі гішпанскай палітыкай агучыў менавіта Рубэнс{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|244}}. Паколькі ўварваньне адцягвалася на нявызначаны тэрмін, а дапамога францускім пратэстантам была спусташальнай, кароль Карл I пастанавіў вярнуцца да перамоваў з Гішпаніяй. Рубэнс паведаміў пра гэта Сьпінолю ў сьнежні 1627 году, і ўжо ў студзені Сьпіноля разам з пасланцам донам Дыега Мэсіям выправіўся ў Мадрыд. Ініцыятыва натыкнулася на супраціў караля Філіпа, які пайшоў на зацягваньне любых патановаў, а Сьпіноля быў адпраўлены намесьнікам у Мілян, дзе сканаў у 1630 годзе{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|245}}.

У тым жа сьнежні 1627 году Рубэнс паспрабаваў выйсьці на кіраўніцтва Пратэстанцкай лігі, прыняўшы ў сваёй майстэрні прадстаўніка ўладаў Даніі ў Гаазе. Прапановы Даніі Рубэнс таксама накіраваў Сьпінолю ў Мадрыд, мяркуючы дамагчыся саступак ад Галяндыі{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|246}}. У гэтым сэнсе Рубэнсавы дом ператварыўся ў «прыёмную» Брусэльскага двара: у яго кватаравалі пасланцы Лятарынгіі й Ангельшчыны перад афіцыйнымі аўдыенцыямі. Апроч таго, шматлікія карэспандэнты Рубэнса ў антыкварным гандлі дазвалялі весьці шырокае таемнае ліставаньне, у якім мастак карыстаўся прынамсі чатырма рознымі шыфрамі{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|251}}. Найбольш характэрнае на гэтым тле, што Рубэнс не адмовіўся ад плянаў стварэньня галерэі Генрыха IV і 27 студзеня 1628 году паведаміў абату дэ Сэнт-Амбруазу, што ўзяўся за працу над эскізамі. Аднак гэты праект гэтак і застаўся нязьдзейсьненым{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|257}}.

1 траўня 1628 году прыйшоў загад з Мадрыду пераслаць усё ліставаньне з ангельскімі афіцыйнымі асобамі за апошнія тры гады. Нн зважваючы на абразьлівасьць гэтага загаду (кароль не давяраў аналітычным здольнасьцям мастака), Рубэнс надумаў асабіста адвезьці архіў у гішпанскую сталіцу. 4 ліпеня Мадрыд даў на гэта згоду, пасьля таго, што інфанта заверыла караля, што Рубэнс не дапускаў выцечкі зьвестак і не перакручваў інфармацыі. Афіцыйнай нагодай для падарожжа стала каралеўская замова на стварэньне параднага партрэта. Характэрна, што Рубэнс перад ад’ездам склаў тэстамэнт на абодвух сваіх сыноў. У гэтым характэрным дакумэнце былі пералічаныя дамы ў Баскюле й на вуліцы Жуіф, фэрма ў Сьвіндрэхце ў 32 [[арпан]]ы, рэнта ў 3717 флярынаў], што выплачвалася яму [[Герцагства Брабант|Брабантам]], [[Антвэрпэн]]ам, [[Іпр]]ам і [[Ніновэ]]. Ад продажу калекцыі Бэкінггэму засталося 84 тысячаў флярынаў, іншыя грошы пайшлі на куплю 3 дамоў у Баскюле й 4 дамоў на вуліцы Аньнё, сумежных з уладаньнямі мастака. Фэрма ў Экерэне прыносіла 400 флярынаў на год. Апроч таго, ён атрымліваў 3173 флярыны дзяржаўнай рэнты з прыбыткаў ад Брусэльскага канала. У рэестар ня трапілі створаныя ім творы мастацтва, а таксама калекцыя антычных гемаў. Каштоўнасьці памерлай Ізабэлі Брант былі ацэненыя ў 2700 флярынаў. Заверыўшы тэстамэнт 28 жніўня, Рубэнс на наступны дзень адбыў у Гішпанію{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|248—249}}.

===== Другое падарожжа ў Гішпанію =====
[[Файл:Pieter Paul Rubens - Portrait of King Philip IV (Hermitage).jpg|значак|зьлева|Партрэт караля [[Філіп IV (кароль Гішпаніі)|Філіпа IV]]. Палатно, алей, 114 × 82 см. [[Эрмітаж]], [[Санкт-Пецярбург]].]]
Падарожжа ў Гішпанію стала першым афіцыйным дыпляматычным даручэньнем Рубэнса, які меў патрэбныя паўнамоцтвы ад Брусэля й ехаў на загад з Мадрыду{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|249}}. Рубэнс прыхапіў з сабою некалькі карцінаў, але вельмі сьпяшаўся. Ён ня стаў заязджаць у Парыж і ў Праванс да Пэйрэска, але адзіным выняткам стала ягонае двухдзённае гасьцяваньне ў [[Аблога Ля-Рашэлі|абложанай Ля-Рашэлі]]. 15 верасьня мастак прыбыў у Мадрыд. Ягонае зьяўленьне выклікала сур’ёзную заклапочанасьць папскага нунцыя [[Інакенцыюс X|Джаванбатысты Памфілі]]. На каралеўскай аўдыенцыі Філіп IV ня выказаў асаблівага захапленьня працамі Рубэнса, 28 верасьня мелася быць паседжаньне каралеўскай рады ў пытаньні перамоваў з ангельцамі. Чаканы брытанскі пасланец не прыехаў праз замах на Бэкінггэма ў Портсмуце 23 жніўня, пра што ў Мадрыдзе даведаліся толькі 5 кастрычніка. Між тым Рубэнса прыгнечвала перабываньне пры гішпанскім двары, бо ён не падзяляў каралеўскага імпэту опэрай, а таксама не знайшоў агульных тэмаў для гутарак з Аліварэсам і таму вярнуўся да жывапісу, пра што паведамляў Пэйрэску 2 сьнежня{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|258}}.

[[Файл:Peter Paul Rubens - Adam and Eve, after Titian, between 1628 and 1629.jpg|значак|''«Падзеньне чалавека»'', 1628—1629 гады. [[Прада (музэй)|Музэй Прада]], [[Мадрыд]].]]
Хоць у Мадрыдзе амаль ніхто ня верыў у заявы Рубэнса пра мастацкую місію, восем месяцаў свайго другога знаходжаньня ў Гішпаніі ён займаўся амаль выключна жывапісам. На загад караля для Рубэнса абсталявалі студыю ў палацы, і Філіп IV наведваў яго штодня, але асоба флямандца ўяўна прыцягвала манарха больш за ягоную творчасьць. Тым ня менш, Рубэнс напісаў партрэты караля й ягонага брата кардынала Фэрдынанда, каралеву, інфанту Марыю-Тэрэзію й гэтак далей{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|258}}. За конны партрэт караля Рубэнс уганараваўся вершаванай ухвалы ад [[Лёпэ дэ Вэга|Лёпэ дэ Вэгі]], які назваў яго «новым Тыцыянам»{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|221—223}}. Каралеўскім загадам для Рубэнса былі адкрытыя ўсе мастацкія калекцыі, а гідам прызначылі прыдворнага маляра [[Дыега Вэляскес|Дыега Вэляскеса]]. Рубэнс скарыстаўся момантам, каб, як і ў маладосьці, скапіяваць працы Тыцыяна, якія цікавілі яго — усяго 32 карціны, сярод якіх была праца ''«[[Падзеньне чалавека (Рубэнс)|Падзеньне чалавека]]»'' (1628—1929){{Зноска|Belkin|1998|Belkin|210–218}}. З Вэляскесам яны здолелі паразумецца, разам выязджаючы вярхом. Апісаньне жыцьця Рубэнса ў Гішпаніі пакінуў цесьць Вэляскеса — [[Франсіска Пачэка]]{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|259}}. Пасябраваўшы з Вэляскесам, яны сплянавалі разам сумеснае падарожжа ў Італію на наступны год. Аднак у хуткім часе Рубэнс вярнуўся ў [[Антвэрпэн]] і Вэляскес зьдзейсьніў паездку безь яго{{Зноска|Belkin|1998|Belkin|217–218}}.

Дыпляматычнае ліставаньне Рубэнса з Мадрыду на сёньня згубленая, таму вядомае толькі канечнае пастанова. Аліварэс накіраваў мастака зь місіяй у Ангельшчыну, падараваўшы яму на разьвітаньне дыямэнтавы пярсьцёнак коштам 2000 дукатаў. 28 красавіка 1629 году паштовай карэтай Рубэнс адбыў у Брусэль{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|260}}{{Зноска|Рубэнс|1977|Рубэнс|223—224}}. За дзень да ад’езду кароль Філіп прызначыў Рубэнса сакратаром Таемнай рады Нідэрляндаў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|261}}.

===== Місія ў Лёндане =====
[[Файл:Coat of Arms of Peter Paul Rubens.svg|значак|зьлева|Рубэнсавы герб. У верхняй левай чвэрці блязона ўлучаны геральдычны ангельскі леў на чырвоным тле, падораны Карлам I.]]
На думку Лекурэ, Рубэнса выправілі ў Лёндан з выведнай місіяй, і адначасна яму трэба была залагодзіць стасункі паміж краінамі, каб потым можна было падпісаць пагадненьне. Заданьне было грандыёзнае: трэба было сарваць угоду Рышэльлё з Ангельшчынай; угаварыць кіраўніка францускіх [[Гугеноты|гугенотаў]] [[Бэнжамэн дэ Раан|Бэнжамэна дэ Раана]] графа Субіза вярнуцца ў Францыю, каб ушчаць напругу ў краіне; знайсьці мажлівасьць замірыць [[курфюрст]]а [[Курпфальц|Пфальца]] з аўстрыйскім імпэратарам, бо гэта стала галоўнай прычынай жаданьня Лёндану да перамоў; нарэшце, прыкласьці ўсе высілкі да перамір’я паміж Гішпаніяй і Злучанымі Правінцыямі. «Калі б Рубэнсу ўдалося разьвязаць усе гэтыя праблемы, ён зьнішчыў бы ў зародку Трыццацігадовую вайну»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|261}}.

Выехаўшы з Мадрыду 28 красавіка, 11 траўня Рубэнс трапіў у Парыжы й ужо праз два дні апынуўся ў Брусэлі. Інфанта Ізабэля забясьпечыла яго дастатковымі сродкамі дзеля перабываньня ў Лёндане, але вызваліла яго ад патрэбы весьці перамовы з Гаагай, бо там справамі займаўся Ян Кесэлер. Рубэнсу не далі грошай, якія прызначаліся для маршала Субізу. Па дарозе ў Ангельшчыну мастак зазірнуў у сваю майстэрню ў Антвэрпэне й захапіў з сабой швагра Гэндрыка Бранта. 3 чэрвеня ў [[Дункерк]]у яны ўзышлі на вайсковы карабель, надасланы каралём Карлам. 5 чэрвеня 1629 году ўпаўнаважаны Рубэнс быў ужо ў Лёндане{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|262}}. Добра ставіліся да Рубэнса пасланцы Савоі, а пасланец з Галяндыі Альбэрт Яахімі ўсяляк падкрэсьліваў, што мастак трапіў у ангельскую сталіцы праз свой прафэсійны абавязак. Рубэнсаву місію ўскладніла прыбыцьцё пасланца ад Францыі барона дэ Шатанёфа, бо француз меў права сам рабіць пастановы на месцы, а Рубэнсу даводзілася справаздачыцца Аліварэсу й чакаць ад яго на далейшыя крокі. У тыя часы пошта зь Лёндану ў Мадрыд ішла 11 содняў, пагатоў пэўны час забірала прыняцьцё пастановы{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|263—264}}. Важнай працай гэтага пэрыяду ёсьць ''«[[Алегорыя вайны й сьвету|Алегорыя вайны й сьвету]]»'' (1629, [[Нацыянальная галерэя Вікторыі|Нацыянальная галерэя]], Лёндан)&lt;ref&gt;[http://www.nationalgallery.org.uk/cgi-bin/WebObjects.dll/CollectionPublisher.woa/wa/work?workNumber=ng46 ''«Minerva protects Pax from Mars ('Peace and War')»'']. The National Gallery.&lt;/ref&gt;. Гэтая праца, якая добра ілюструе сур’ёзную заклапочанасьць мастака аб міры, была падораная Карлу I. Кароль надзвычай ласкава прыняў Рубэнса й паставіўся да яго як да паўнамоцнага прадстаўніка замежнай дзяржавы{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|265}}.

[[Файл:Peter Paul Rubens 187.jpg|значак|Апафеоз Якаба I. Пляфон у [[Банкетынг-гаўс]]е палаца [[Ўайтгол (палац)|Ўайтгол]], 1630—1635 гады, майстэрня Рубэнса.]]
У Лёндане Рубэнс правёў 10 месяцаў. Тут ён займеў прыемнае для яго як антыквара й мастака атачэньне, маючы зносіны з [[Арацыё Джэнтылескі|бацькам]] і [[Артэмізія Джэнтылескі|дачкой Джэнтылескі]], [[Бэн Джонсан|Бэнам Джонсанам]], завёў асабістае знаёмства з [[Карнэліюс Дрэбэль|Карнэліюсам Дрэбэлем]]. Таксама ён пабратаўся з калекцыянерам [[Робэрт Котан|Робэртам Котанам]] і атрымаў доступ да калекцыяў [[Томас Гаўард (21-ы граф Арундэл)|графа Арундэла]]. [[Кембрыдзкі ўнівэрсытэт]] надаў яму ступень [[Магістар мастацтваў|магістра мастацтваў]]{{Зноска|Belkin|1998|Belkin|339–340}}{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|266}}.

Рубэнс быў прыняты фаварытам караля графам Карлайлам і зноў узяўся за пэндзаль, кіруючыся пажаданьням Герб’ера. У каралеўскім сходзе ён скапіяваў для сябе сэрыю ''«Трыюмф Цэзара»'' [[Андрэа Мантэньня|Мантэньні]], якая некалі была ў сходзе герцага Мантуанскага й была набытая каралём Карлам{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|267}}. Уласна ж перамовы пачаліся зусім няўдала, бо кароль, не зважаючы на вельмі добрае стаўленьне да мастака й павагу да ягонага статусу, не жадаў ісьці на саступкі нават у дробязях. Герцаг Субіз даймаў пасланца скаргамі на безграшоўе, а неўзабаве й зусім адмовіўся ад барацьбы. Прыбыцьцё францускага пасланца зь вялікімі фінансавымі мажлівасьцямі азначала выбіцьцё Рубэнса з «дыпляматычнай гонкі»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|268}}. Аднак дзякуючы выдатным дачыненьням з каралём ён дамогся прызначэньня пасланцам у Мадрыд [[Фрэнсіс Котынгтан|Фрэнсіса Котынгтана]], які быў каталіком і добра ставіўся да Гішпаніі. Менавіта ён і пераканаў мастака застацца ў Лёндане{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|269}}. Тым ня менш, вайсковыя паразы ў Гішпанскіх Нідэрляндах і невыразная пазыцыя Аліварэса прывяла да таго, што аднаўленьне дачыненьняў сталася немагчымым. 11 студзеня 1630 году ў Лёндан прыбыў гішпанскі пасланец дон Карляс Калёма. Ён перахапіў Рубэнсавыя справы, таму 6 сакавіка мастак пакінуў ангельскую сталіцу{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|272}}.

Літаральна напярэдадні ад’езду, 3 сакавіка 1630 году, кароль Карл I прысьвяціў мастака ў рыцары, дадаўшы яму ў герб ангельскага каралеўскага льва на чырвоным тле ў верхнюю левую чвэрць блязона. Да канца XIX стагодзьдзя толькі восем замежных мастакоў ушаноўваліся рыцарскім чынам&lt;ref&gt;{{кніга|аўтар=Wood C.|загаловак=Victorian Painting|места=Boston, New York, London|выдавецтва=Bulfinch Press Little, Brown and Company|год=1999|isbn=0821223267|старонкі=212|старонкі=384}}&lt;/ref&gt;. Рубэнс атрымаў таксама аздобленую каштоўнымі камянямі шпагу, дыямэнтавую стужку на капялюш і дыямэнтавы пярсьцёнак з пальца манарха. Ён таксама атрымаў пашпарт, што прадпісваў усім галяндзкім караблям не чыніць Рубэнсу перашкодаў. У [[Дуўр]]ы мастак сутыкнуўся зь нечаканай праблемай: да яго зьвярнуліся маладыя ангельскія каталікі па дапамогу выехаць у Фляндрыю, бо дзяўчыны жадалі трапіць у кляштар, а юнакі марылі паступіць у езуіцкую сэмінарыю. Рубэнс быў змушаны зьвярнуцца й да ангельскага міністра, і да гішпанскага прадстаўніка, каб разьвязаць нечаканае пытаньне. Перамовы трывалі 18 дзён, але пра іхныя вынікі анічога не вядома. 23 сакавіка ён пакінуў Ангельшчыну, а 6 красавіка Бальтазар Марэтус запісаў у дзёньніку пра прыбыцьцё Рубэнса ў Антвэрпэн. Эрцгерцагіня аплаціла ўсе ягоныя выдаткі й падпісала прашэньне пра наданьне мастаку гішпанскага кавалерскага тытулу, аналягічнаму ангельскаму. Да таго часу майстэрня Рубэнса амаль развалілася, а «асьпіранты» разьбегліся{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|273—274}}. 20 жніўня 1631 году кароль Філіп IV задаволіў просьбу пра тытул. Мірны дагавор паміж Ангельшчынай і Гішпаніяй усё ж такі быў падпісаны 15 лістапада 1630 году, а ягоная ратыфікацыя абдылася 17 сьнежня. Там не было ані слова пра статус Пфальцу, ані замірэньне паміж Фляндрыяй і Галяндыяй. Дыпляматычная місія Рубэнса фактычна завяршылася поўным правалам{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|275}}.

Зрэшты, у той час як міжнародная рэпутацыя Рубэнса сярод калекцыянэраў і магнатаў па ўсёй Эўропе працягвала расьці на працягу гэтага дзесяцігодзьдзя, ён і ягоныя сэмінарысты працягвалі пісаць манумэнтальныя росьпісы для мясцовых заступнікаў у Антвэрпэне. «''[[Усьпеньне Найсьвяцейшай Панны Марыі]]''» (1625—1626) для катэдры ў Антвэрпэне ёсьць адным зь яркіх прыкладаў такой працы.

==== Выгнаньне Марыі Мэдычы й сэпаратныя перамовы ў Гаазе ====
Пасьля ліпеньскіх падзеяў 1631 году Марыя Мэдычы зьбегла па-за межы Францускага каралеўства й прытулілася ў [[Агено|Гагенаў]]. Эрцгерцагіня не жадала ўтрымліваць каралеву-маці ў Брусэлі й прыкамандзіравала да яе Рубэнса, які сустрэў яе ў [[Монс]]е 29 ліпеня. Пасьля размовы з каралевай і інфантай Рубэнс 1 жніўня напісаў Аліварэсу, прапануючы яму ўмяшацца ў дынастычную зваду. Прапанова была разгледжаная на Таемнай радзе 16 жніўня, але адхіленая{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|277—280}}. Каралева Марыя Мэдычы, зразумеўшы, што дапамогі з боку Гішпаніі ня варта чакаць, уладкавалася ў адным з кляштароў Антвэрпэну й часта наведвала Рубэнса. Яна нават спрабавала прадаць яму свае каштоўнасьці, каб наняць войскі; Рубэнс з гэтых рэчаў сёе-тое набыў. Марыя памерла ў 1642 годзе ў тым жа доме ў [[Кёльн]]е, дзе Рубэнс жыў у дзяцінстве. Зрэшты, інфанта Ізабэля ў красавіку 1632 года дазволіла Рубэнсу пакінуць францускія справы. Яшчэ раней яму было даручана выправіцца ў Гаагу на сэпаратныя перамовы з штатгальтарам Злучаных Правінцыяў. 9-дзённая вандроўка была вельмі няўдалай. [[Гуга Гроцыюс]] нават паведамляў Дзюпюі, што Рубэнс быў высланы штатгальтарам{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|281—282}}.

Па аблозе Маастрыхту ў чэрвені 1632 году інфанта зноў адкамандзіравала да галяндцаў Рубэнса, і 26 жніўня ён прыбыў на пратэстанцкую асамблею ў [[Льеж]], але вярнуўся ўжо праз тры дні, бо з гішпанцамі катэгарычна адмовіліся перамаўляцца{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|283}}. Было пастаноўлена склікаць у Брусэлі Генэральныя Штаты й выправіць упаўнаважаных у Гаагу ў сьнежні 1632 году, суправаджаць іх ізноў павінен быў Рубэнс. Дэлегацыю ачоліў [[Філіп-Шарль д’Арэнбэрг|герцаг Арсхот]], які адмоўна ставіўся да любых спробаў мастака ўмяшацца ў хаду перамоваў. 24 студзеня 1633 году на паседжаньні Генеральных Штатаў біскупы [[Іпр]]у й [[Намюр]]у запатрабавалі вытлумачыць, якое месца ў іхняй дэлегацыі займае Рубэнс. Калі пасланцы 28 студзеня сабраліся ў Антвэрпэне, Рубэнс ня стаў зь імі сустракацца й накіраваў кіраўніку пасольства ліст, у адказ атрымаўшы запіску з фразай «мы ня маем патрэбы ў мастаках», якая хутка стала анэкдатычнай{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|284—285}}. Апошнюю спробу вярнуцца да дыпляматычнай справы Рубэнс усчаў у 1635 годзе, але яна скончылася няўдачай, бо мастаку ня выдалі транзытнага пашпарта дзеля наведваньня Галяндыі праз Ангельшчыну{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|289—290}}.

=== Апошнія гады ===
[[Файл:Liebfrauenkathedrale4.JPG|міні|Помнік Рубэнсу, усталяваны ў Антвэрпэне.]]
Апошняе дзесяцігодзьдзе Рубэнс правёў у Антвэрпэне й ягоных ваколіцах. Ён працаваў над творамі, замоўленымі замежнымі мэцэнатамі, як то ён расьпісаў карцінамі столь [[Банкетынг-Гаўс]]а ў палацы [[Ўайтгол (палац)|Ўайтгол]], які належыў [[Ініга Джонз]]у. Акрамя таго Рубэнс займаўся больш пэрсанальнымі мастацкімі кірункамі.

У 1630 годзе, праз чатыры гады пасьля сьмерці першай жонкі Ізабэлы, 53-гадовы жывапісец ажаніўся з пляменьніцай першай жонкі, 16-гадовай [[Элен Фурман]]. Элен натхніла мастака на стварэньне шэрагу карцінаў 1630-х гадох, у тым ліку ''«Сьвятая Вэнэра»'' ([[Музэй гісторыі мастацтва (Вена)|Музэй гісторыі мастацтва]], [[Вена]]), ''«Тры грацыі»'' й ''«[[Парыскі суд (Рубэнс)|Парыскі суд]]»'' (абодва музэй Прада, Мадрыд). У апошняй карціне, зробленай для гішпанскага двара, маладая жонка мастака была ўвасобленая ў постаці [[Афрадыта|Вэнэры]]. У інтымным партрэце вядомым як ''«[[Элен Фурман у футры]]»'', жонка Рубэнса нават часткова намаляваная паводле клясычных скульптураў [[Вэнэра Кнідзкая|Вэнэры Кнідзкай]], гэтак сама і паводле вобразу [[Вэнэра Мэдыцэйская|Вэнэры Мэдыцэйскай]].

У 1635 годзе Рубэнс набыў маёнтак па-за межамі Антвэрпэна, вядомы як [[Элевэйт|Стээн]], дзе праводзіў большую частку свайго часу. Пэйзажы, як то ''«[[Від Стээна ўранку]]»'' (Нацыянальная галерэя, Лёндан) і ''«Фэрмэры, якія вяртаюцца з палёў»'' ([[Галерэя Піцьці]], [[Флярэнцыя]]), адлюстроўваюць асабісты характар ​​многіх ягоных пазьнейшых твораў. Рубэнс таксама зьвяртаўся да нідэрляндзкіх традыцыяў [[Пітэр Брэйгель Старэйшы|Пітэра Брэйгеля Старэйшага]] для натхненьня ў пазьнейшых творах, як то ''«Флямандзкі кiрмаш»'' 1630 году ([[Люўр]], [[Парыж]]). Не зважаючы на высокую актыўнасьць, Рубэнс знайшоў час, каб заняцца іншымі справамі. Гэтак, ён перапісваўся з інфантай Ізабэлай і [[Амброзіё Сьпіноля|Амброзіё Сьпінолям]], захапляўся калекцыяй разьбяных камянёў, цікавіўся [[друк|кнігадрукаваньнем]] і вырабіў вялікую колькасьць тытульных старонак, рамак, застаўкі й віньетак для друкарні [[Крыстоф Плянтэн|Крыстофа Плянтэна]]. Калі ў 1635 годзе, праз год пасьля сьмерці кіраўніцы нідэрляндзкім земляў інфанты Ізабэлы, кароль Філіп IV прызначыў свайго брата, кардынала-арцыбіскупа [[Таледа]] [[Фэрдынанд Аўстрыйскі|Фэрдынанда]], кіраўніком гэтае краіны, Рубэнсу было даручана стварыць мастацкую частку ўрачыстасьцяў з нагоды зьяўленьня ў горадзе новага [[штатгальтэр]]у. Паводле эскізаў, падрыхтаваных вялікім мастаком, былі пабудаваныя й размаляваныя трыюмфальныя аркі й дэкарацыі, якія ўпрыгожвалі гарадзкія вуліцы.

30 траўня 1640 году Рубэнс памёр ад [[сардэчная няздатнасьць|сардэчнай няздатнасьці]] ў выніку хранічнае [[падагра|падагры]]. Цела мастака ў той жа дзень было перанесенае ў [[Сінт-Якабскерк]], у склеп сям’і Фурман. Цырымонія адбылася 2 чэрвеня. Аднак падзел маёмасьці й уладкаваньне ўсіх спрэчак занялі ў спадчыньнікаў каля пяці гадоў. У мастака было восем дзяцей, тры зь іх нарадзіліся ў шлюбе з Ізабэлай, і пяцёра ў шлюбе з Элен. Ягонае малодшае дзіця нарадзілася праз восем месяцаў пасьля ягонай сьмерці. Шмат хто з нашчадкаў абраліся шлюбам з важнымі шляхецкімі сем’ямі Антвэрпэну.

== Ацэнкі й ушанаваньне памяці ==
[[Файл:Antwerpen rubens2.jpg|значак|зьлева|Помнік Рубэнсу перад [[Катэдра Антвэрпэнскай Божай Маці|Катэдрай Антвэрпэнскай Божай Маці]].]]
Працы Рубэнса безумоўна прымаліся як людзкімі, гэтак і царкоўнымі замоўнікамі, таму ён практычна ня быў крытыкаваны пры жыцьці. Аднак у другой палове XVII стагодзьдзя ў Францыі, дзе ён упершыню сутыкнуўся зь непрыманьнем, пачалося супрацьстаяньне «''рубэнсістаў''» і «''[[Нікаля Пусэн|пусэністаў]]''». У спрэчках крытыкаў, якія належалі да абодвух лягераў, на першае месца ставіліся патрабаваньні да лініяў і колеру. Падобна [[Акадэмізм|акадэмістам]] і [[Імпрэсіянізм|імпрэсіяністам]] XIX стагодзьдзя, яны супрацьстаўлялі лінію й малюнак колеру. Апроч таго, «''рубэнсісты''» жадалі адлюстроўваць натуру, тады як «''пусэністы''» імкнуліся падначаліць яе абстрактнаму ідэалу{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|174}}. У гэтым дачыненьні Рубэнс атрымаў ухвалу ў прадстаўнікоў [[рамантызм]]у XIX стагодзьдзя. Розныя аспэкты творчасьці аўтара прыцягвалі самых розных мастакоў. Наўпроставым ''спадчыньнікам'' пастаральнай лініі ў ягоным мастацтве быў [[Антуан Вато]], народжаны праз 44 гады пасьля скону Рубэнса. Пра падоранае яму невялікае палатно Рубэнса ён пісаў, што ўсчапіў яго ў сваёй майстэрні нібы «''ля сьвяцілішча для глыбокай пашаны''». Стваральнік жанру рамантычнага краявіду [[Джошуа Рэйналдс]] прафэсійна вывучаў творчасьць Рубэнса падчас сваёй вандроўкі па Нідэрляндах. Рэйналдс лічыў, што Рубэнс давёў да дасканаласьці тэхнічны, рамесны бок мастацкай творчасьці. «''Адрозьненьне Рубэнса ад любога іншага мастака, які жыў да яго, мацней усяго адчуваецца праз колеры. Эфэкт, які робіцца на гледача ягонымі карцінамі, цалкам можна прыраўнаць да абярэмкамі колераў… у той жа час яму атрымалася ўнікнуць эфэкту задзірліва-яскравых таноў, чаго цалкам слушна можна чакаць ад такога буянства фарбаў…''»&lt;ref name=&quot;Итоги&quot;&gt;{{cite web|title=Рубенс. Итоги творчества. Место Рубенса в истории|url=http://rybens.ru/itogi.php|work=Художник Питер Пауль Рубенс — картины, рисунки, биография, письма|access-date=2017-07-03}}&lt;/ref&gt;{{Зноска|Wedgwood|1967|Wedgwood|174—175}}.

Вельмі цаніў Рубэнса [[Эжэн Дэлякруа]], які знаходзіў у майстра ўмельства перадаваць моцны эмацыйны пал. У дзёньніку Дэлякруа Рубэнс — «Гамэр жывапісу» — згадваецца 169 разоў{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|339}}. Галоўны ідэйны праціўнік Дэлякруа — мэтар францускага акадэмізму [[Жан Агюст Дамінік Энгр|Жан-Агюст Энгр]] — у кампазыцыю сваёй праграмнай карціны ''«Апафэоз Гамэра»'' адмовіўся ўлучыць Рубэнса, назваўшы таго «мясьніком»&lt;ref&gt;{{кніга |аўтар=Раздольская, В. И. |загаловак=Энгр|месца=М. |выдавецтва=Белый город |год=2006 |старонкі=27 |сэрыя= Мастера живописи|isbn=5-7793-1081-5 |ref=Раздольская }}&lt;/ref&gt;. У пакаленьні імпрэсіяністаў з Рубэнсам параўноўвалі Рэнуара, які таксама ўважліва вывучаў ягоную тэхніку. Зрэшты, Віктар Лазараў у прадмове да расейскага выданьня лістоў Рубэнса заяўляў: «''Ані [[Антуан Вато|Вато]], ані [[Франсуа Бушэ|Бушэ]], ані [[П’ер Агюст Рэнуар|Рэнуар]] ня здолелі даць больш за дасканалыя ўзоры жывапісу. …Яны заўсёды саступаюць Рубэнсу ў дачыненьні стыхійнай пачуцьцёвасьці й здаровай эротыкі. У параўнаньні з Рубэнсам, Вато здаецца хваравітым мэлянхолікам, Бушэ — халодным распусьнікам, Рэнуар — вытанчаным юрліўцам''»{{Зноска|Письма|1933|Письма|52}}.

[[Вінцэнт ван Гог]] выяўляў у дачыненьні Рубэнса асаблівую думку. Ён лічыў рэлігійныя карціны мастака залішне тэатральнымі, але захапляўся ягонай здольнасьцю выяўляць настрой з дапамогай фарбаў, а таксама ягонай умеласьцю хутка й упэўнена маляваць&lt;ref name=&quot;Итоги&quot; /&gt;. Гэта супала з навуковым дасьледаваньнем творчасьці Рубэнса, пачатым невялікай манаграфіяй мастака-арыенталіста [[Эжэн Фрамантэн|Эжэна Фрамантэна]]. Фрамантэн лічыў, што Рубэнса «ўсхваляюць, але не глядзяць»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|7}}. Далей супрацоўнікі брусэльскага [[Музэй Плянтэна-Марэцюса|музэя Плянтэна-Марэцюса]] Макс Раозэс й Шарль Руэлен апублікавалі практычна ўсе захаваныя дакумэнты, павязаныя з Рубэнсам, як то ўсё ягонае ліставаньне, нататнікі й літаратурныя досьледы. Аднак у час панаваньня авангарда крытыкі адкрыта нападалі на спадчыну Рубэнса, і нават [[Эрвін Панофскі]] з нагоды ягоных краявідаў літаральна выказаўся: «Гэта ўсяго толькі жывапіс». Шчыра нэгатыўна да спадчыны мастака ставіўся [[Паблё Пікаса]], які ў адным з інтэрвію паведаміў, што гэта «талент, але талент бескарысны, бо ўжыты ў зло»{{Зноска|Лекуре|2002|Лекуре|339}}.

Вяртаньне цікавасьці да барока пасьля 1950-х гадоў ажывіла цікавасьць да Рубэнса, у тым ліку й на рынку мастацтва. На лёнданскім аўкцыёне [[Christie’s]] карціна Рубэнса ''«Зьбіцьцё немаўлятаў»'' у 2002 годзе была прададзена за 75 мільёнаў эўра, а ''«Лёт зь ягонымі дачкамі»'' каштавала пакупніку 52 мільёны эўра ў 2016 годзе, што робіць яго адным з найдаражэйшых старых майстроў. Высокія цэны тлумачацца й тым, што некаторая колькасьць палотнаў Рубэнса дасяжная для перапродажу, у адрозьненьне ад ягоных малодшых сучасьнікаў Рэмбранта ці Вэляскеса, чые карціны трымаюцца дзяржаўнымі музэямі&lt;ref&gt;{{cite web|title=Schilderij van Rubens Verkocht voor 52 Miljoen Euro|url=https://kunstvensters.com/2016/07/08/schilderij-van-rubens-verkocht-voor-52-miljoen-euro/|date=8 juli 2016|work=// Vensters|publisher=Blog op WordPress.com|access-date=2017-06-30|language=nl}}&lt;/ref&gt;. У гонар Рубэнса названы [[астэроід]] [[Пояс астэроідаў|галоўнага пояса]], адкрыты ў абсэрваторыі [[Абсэрваторыя Ля-Сыльля|Ля-Сыльля]] ў 1994 годзе&lt;ref&gt;{{cite web|title=(10151) Rubens = 1994 PF22|url=http://www.minorplanetcenter.net/db_search/show_object?utf8=%E2%9C%93&amp;object_id=10151|work=The Minor Planet Center|publisher=Smithsonian Astrophysical Observatory, a part of the Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics|access-date=2017-07-04}}&lt;/ref&gt;, і кратэр дыямэтрам 158 км на [[Мэркурый|Мэркурыі]]&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://planetarynames.wr.usgs.gov/Feature/5211
 |title       = Rubens
 |publisher   = IAU Working Group for Planetary System Nomenclature
 |work        = Gazetteer of Planetary Nomenclature
 |lang        = en
}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|3}}

== Літаратура ==
* {{Кніга
|аўтар         = Auwers, Michael
|частка        = 
|загаловак     = Pieter Paul Rubens als diplomatiek debutant : het verhaal van een ambitieus politiek agent in de vroege zeventiende eeuw
|арыгінал      = 
|спасылка      = 
|выданьне      = 
|месца         = 
|выдавецтва    = Amersfoort: Slothouwer
|год           = 2010
|том           = 
|старонкі      = 
|старонак      = 
|isbn          = 
|ref           = Auwers
}}
* {{Кніга|ref = Belkin |аўтар = Belkin, Kristin Lohse |спасылка = |год = 1998 |загаловак = Rubens |выдавецтва = Phaidon Press |месца = |выданьне = |isbn = 0-7148-3412-2}}
* {{Кніга|ref = Held |аўтар = Held, Julius S. |спасылка = |год = 1983 |загаловак = Thoughts on Rubens' Beginnings. Ringling Museum of Art Journal |выдавецтва = |месца = |выданьне = |isbn = 0-916758-12-5}}
* {{Кніга
|аўтар         = Martin, John Rupert
|частка        = 
|загаловак     = Baroque
|арыгінал      = 
|спасылка      = https://archive.org/details/baroque00mart
|выданьне      = 
|месца         = 
|выдавецтва    = HarperCollins
|год           = 1977
|том           = 
|старонкі      = 
|старонак      = 
|isbn          = 0-06-430077-3
|ref           = Martin
}}
* {{кніга|аўтар=Wedgwood C. V.|загаловак=The World of Rubens 1577—1640|месца=Нью-Ёрк|выдавецтва=Time, inc|год=1967|старонак=192|ref=Wedgwood}}
* {{кніга|аўтар=Woollett A. T., Ariane van Suchtelen (et al.)|загаловак=Rubens and Brueghel: A Working Friendship|выдавецтва=J. Paul Getty Museum|сэрыя=Getty Trust Publications: J. Paul Getty Museum|год=2006|isbn=978-0892368488|старонак=270|ref=RubensBrueghel}}
{{refend}}
* {{кніга|аўтар=Гордеева М.|загаловак=Питер Пауль Рубенс, 1577—1640|месца=Масква|сэрыя=Великие художники, том 7|старонак=48|тыраж=87 420|выдавецтва=Директ-Медиа|год=2009|ref=Гордеева}}
* {{кніга|аўтар=Дмитриева Н. А.|загаловак=Краткая история искусств. Вып. II: Северное Возрождение; страны Западной Европы XVII—XVIII веков; Россия XVIII века|месца=Масква|выдавецтва=Искусство|выданьне=3-е|год=1990|старонак=318|isbn=5-210-00246-2|ref=Дмитриева}}
* {{кніга|аўтар=Королёва А. Ю.|загаловак=Рубенс|месца=Масква|выдавецтва=ОЛМА Медиа Груп|сэрыя=Галерея гениев|год=2010|старонак=128|isbn=978-5-373-03213-1|ref=Королёва}}
* {{кніга|аўтар=Рубенс Петр Павел|загаловак=Письма|адказны=пер. А. А. Ахматовой; коммент. В. Д. Загоскиной и М. И. Фабриканта; вступ. ст. В. Н. Лазарева; ред. и предисл. А. М. Эфроса|месца=Масква; Ленінград|выдавецтва=Academia|год=1933|старонак=342|тыраж=5 300|ref=Письма}}
* {{кніга|загаловак=Петер Пауль Рубенс. Письма. Документы. Суждения современников|адказны=Сост., вступит. статья и примеч. К. С. Егоровой|месца=Масква|выдавецтва=Искусство|старонак=478|год=1977|ref=Рубэнс}}
* {{кніга|аўтар=Лебедянский М. С.|загаловак=Портреты Рубенса|месца=Масква|выдавецтва=Изобразительное искусство|выданьне=2-е|год=1993|старонак=190|isbn=5-85200-123-6|ref=Лебедянский}}
* {{кніга|аўтар=Лекуре М.-А.|загаловак=Рубенс|адказны=Пер. с фр. Е. В. Головиной; Предисл. А. П. Левандовского|месца=Масква|выдавецтва=Молодая Гвардия|сэрыя=Жизнь замечательных людей. Вып. 1020 (820)|старонак=394|год=2002|isbn=978-5-235-03498-3|ref=Лекуре}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://rybens.ru/ Пітэр Паўль Рубэнс]. Біяграфія й іншыя матэрыялы.{{ref-ru}}
* [https://www.britannica.com/EBchecked/topic/511894 Пітэр Паўль Рубэнс]. Encyclopædia Britannica.{{ref-en}}
* [http://www.lalaragimov.com/research Біяграфія й працы Рубэнса]. Lala Ragimov.{{ref-en}}
* [http://www.nationalgallery.org.uk/whats-on/past/ Рубэнс]. Нацыянальная галерэя Лёндану.{{ref-en}}
* [http://www.theguardian.com/artanddesign/2003/feb/27/artsfeatures Рубэнс]. The Guardian.{{ref-en}}
* [http://emlo.bodleian.ox.ac.uk/blog/?catalogue=peter-paul-rubens Карэспандэнцыя Пітэра Паўла Рубэнса]. EMLO.{{ref-en}}

{{Бібліяінфармацыя}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Рубэнс, Пітэр Паўль}}
[[Катэгорыя:Флямандзкія мастакі]]
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Зыгене]]
[[Катэгорыя:Памерлі ў Антвэрпэне]]</text>
      <sha1>4j739l9g9nzvxb2w1yvaemjayyp0fq3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Іван Саверчанка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73345</id>
    <revision>
      <id>2679295</id>
      <parentid>2626509</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T10:45:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SergeiSEE</username>
        <id>38150</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне  літаратура</comment>
      <origin>2679295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6766" sha1="smiuzkwdf1rbc0rgiyssuwh9uvadixp" xml:space="preserve">{{Навуковец 
|Лацінка              = Ivan Savierčanka
|Фота                 = Ivan Savierčanka.jpg
|Навуковая сфэра      = [[Мовазнаўства]]
|Месца працы          = [[Інстытут мовы і літаратуры]] [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]]
|Альма-матэр          = [[Магілёўскі дзяржаўны ўнівэрсытэт імя Аркадзя Куляшова|Магілёўскі пэдагагічны інстытут]] (1983)
|Навуковы кіраўнік    = 
|Знакамітыя вучні     = 
|Вядомы як            = 
|Узнагароды і прэміі  = 
|Сайт                 = 
}}
'''Іван Саверчанка''' — беларускі літаратуразнавец, гісторык, палітоляг. Доктар філялягічных навук, прафэсар.&lt;ref&gt;[http://portal.nlb.by/portal/page/portal/index/detailed_news?param0=15749&amp;lang=be&amp;rubricId=711 Прэзентацыя і перадача ў дар кніг, якія выйшлі пры падтрымцы МФГС]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // Інтэрнэт-партал Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі, 2009-09-21&lt;/ref&gt;

== Біяграфія ==
Скончыў [[Магілёўскі дзяржаўны ўнівэрсытэт імя Аркадзя Куляшова|Магілёўскі пэдагагічны інстытут]] (1983), асьпірантуру Інстытуту літаратуры [[АН БССР]] (1987). Узнагароджаны [[Прэмія імя Францішка Багушэвіча (ПЭН-цэнтар)|прэміяй імя Ф. Багушэвіча Беларускага ПЭН-цэнтру]] (1999). Працуе вядучым навуковым супрацоўнікам Інстытуту літаратуры [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]].

== Навуковая дзейнасьць ==
Дасьледуе гісторыю і тэорыю літаратуры, гісторыю Беларусі, сучасныя праблемы ўлады і дзяржаўнасьці, [[міжнародныя адносіны]].

== Асноўныя працы ==
* Астафей Валовіч: гісторыка-біяграфічны нарыс. — Мн., 1992.
* Канцлер Вялікага Княства: Леў Сапега. — Мн., 1992.
* Старажытная паэзія Беларусі (XVI — першая палова XVII ст.). — Мн., 1992.
* Сымон Будны — гуманіст і рэфарматар. — Мн., 1993; На сумежжы культур: Рэнесанс, Рэфармацыя і ранняе барока // Нарысы па гісторыі беларуска-рускіх літаратурных сувязей. — Мн., 1993. — Кн.1. — С. 87—203.
* Апостал яднання і веры: Язэп Руцкі. — Мн., 1994.
* Aurea mediokritas. Кніжна-пісьмовая культура Беларусі: Адраджэнне і ранняе барока. — Мн., 1998.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{Артыкул| аўтар = [[Сяргей Марозаў|Марозаў С. П.]] | загаловак  = Саверчанка Іван Васілевіч. | арыгінал = | спасылка  = https://www.ldki.lt/wp-content/uploads/2022/12/%D0%94%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D1%87%D1%8B%D0%BA%D1%96-%D0%92%D0%9A%D0%9B.-%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D1%9E.-%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8B.pdf | мова = | адказны = | аўтар выданьня = | выданьне = Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага| тып =біябібліяграфічны даведнік| месца =[[Горадня|Гродна]], [[Коўна|Каўнас]]| выдавецтва = ЮрСаПрынт | год = 2022 | выпуск = | том =  | нумар  = | старонкі  = 205, 206 | isbn  =  978-985-7257-57-7 | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}}
* {{Артыкул| аўтар = | загаловак  = Саверчанка Іван Васілевіч. | арыгінал = | спасылка  = https://knihi-online.com/assets/files/25/10/kultura-bielarusi-u-6-i-t-t-6.pdf | мова = | адказны = | аўтар выданьня = | выданьне = Культура Беларусі| тып =энцыклапедыя. У 6 т | месца ={{Менск (Мінск)}}| выдавецтва =[[Беларуская энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі]] | год = 2015| выпуск = | том = 6. М – Я| нумар  = | старонкі  = 319 | isbn  = 978-985-11-0805-9 | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}}
* {{артыкул|аўтар = | частка = |загаловак = Саверчанка Іван Васілевіч. |арыгінал = |спасылка = https://knihi.com/none/Encyklapiedyja_historyi_Bielarusi_djvu.zip.html#EGB_tom6a.djvu_185 |адказны =Рэдкал.: [[Генадзь Пашкоў|Г.П. Пашкоў]] і інш.|выданьне=[[Энцыкляпэдыя гісторыі Беларусі]]. У 6 т.|тып=энцыкляпэдыя|месца={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва=Беларус. Энцыкл.|год=2001|выпуск=|том=6 Пузелі—Усая. Кн. 1|нумар= | старонкі= 186 |isbn=5-85700-073-4}} 
* [[Янка Саламевіч|І. У. Саламевіч]] Саверчанка Іван Васілевіч. // {{Літаратура/БелЭн|14|51}}
* [http://slounik.org/80248.html Саверченко Иван] // {{Літаратура/Хто ёсьць хто ў Беларусі (1999)}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Саверчанка, Іван}}
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Касьцюковіцкім раёне]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Магілёўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту]]
[[Катэгорыя:Беларускія гісторыкі]]
[[Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы]]
[[Катэгорыя:Беларускія мовазнаўцы]]</text>
      <sha1>smiuzkwdf1rbc0rgiyssuwh9uvadixp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Інтэрны</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90607</id>
    <revision>
      <id>2679199</id>
      <parentid>2679178</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T13:25:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38840-09</username>
        <id>98814</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2679199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12151" sha1="6jlugr6moij364i9hvieu0yec2fkdbs" xml:space="preserve">{{Абнавіць}}
{{Артаграфія}}
{{Тэлесэрыял
|назва             = Інтэрны
|арыгназва         = Интерны
|выява             = Interny.jpg
|памер             = 
|подпіс            = 
|жанр              = камэдыя
|рэжысэр           = 
|прадусар          = [[Вячаслаў Дусмухаметаў]]&lt;br&gt;Артур Джанібэкян&lt;br&gt;Сямён Сьлепакоў&lt;br&gt;Аляксандар Дулерайн
|сцэнарыст         = 
|дыктар            = 
|ролі              = [[Іван Ахлабысьцін]]&lt;br&gt;[[Крысьціна Асмус]]&lt;br&gt;[[Ільля Гліньнікаў]]&lt;br&gt;[[Аляксандар Ільлін]]&lt;br&gt;[[Анна Седокова]]&lt;br&gt;[[Дзьмітры Шаракоіс]]&lt;br&gt;[[Вадзім Дзямчог]]&lt;br&gt;[[Сьвятлана Камыніна]]&lt;br&gt;[[Надежда Мiхалкова]]&lt;br&gt;[[Сьвятлана Пермякова]]
|кампазытар        = 
|апэратар          = 
|мантаж            = 
|вытворчасьць      = [[1+1 (тэлеканал)|1+1]]&lt;br /&gt;[[ТНТ (тэлеканал)|ТНТ]]&lt;br /&gt;[[НТК (телеканал, Казахстан)|НТК]]&lt;br /&gt;[[Беларусь 2]]
|дата              = 31 сакавіка 2010 — 25 лютага 2016
|час               = 
|сэрыі             = 280
|мова              = [[расейская мова|расейская]]
|краіна            = [[Расея]]
|тэлеканал         = ТНТ
|бюджэт            = 
|прыбытак          = 
|папярэдні         = 
|наступны          = 
|сайт              = http://interny.tnt-online.ru/
}}
«'''Інтэрны'''» ({{мова-ru|Интерны}}) — [[Расея|маскальскі]] [[камэдыя|камэдыйны]] тэлевізыйны сэрыял, прысьвечаны працы лекараў-інтэрнаў. Заснаваны на сапраўднай лекарскай практыцы. Выходзіў у вячэрні этэр тэлеканала «[[Беларусь 2]]» з 2014 году. Ідэя сэрыялу належыць [[Вячаслаў Дусмухаметаў|Вячаславу Дусмухаметаву]], сцэнарысту фільму «Наша Russia. Яйкі Лёсу», аднаму са стваральнікаў «Унівэру» й прадусару праграмы «Comedy Woman».

== Героі і выканаўцы ==
Галоўныя героі сэрыяла — чатыры інтэрны. Вакол іх і разьвіваецца ўвесь асноўны сюжэт.

* '''Інтэрн Барыс Левін''' ([[Дзьмітры Шаракоіс]]) — батанік-нявіньнік. Прыйшоў у мэдыцыну, таму што ўсе сваякі ўрачы. Тыповы батанік у акулярах. Ад віду крыві можа страціць прытомнасьць. Самы хваравіты і ўразьлівы. Вельмі добра ведае [[лацінская мова|латынь]]. Праўда, акрамя Быкава, на латыні яму пагаварыць няма з кім. Левін — самы адукаваны з інтэрнаў. Марыць стаць вялікім навукоўцам і атрымаць Нобэлеўскую прэмію. Жанчын баіцца і абагаўляе (таму што ў яго іх ніколі не было), але ў больніцы яго ад гэтага хутка лечаць. Зьехаў у Амэрыку ў 57 сэрыі.
* '''Інтэрн Варвара Чарнавус''' ([[Крысьціна Асмус]]) — блакітнавокая ідэалістка. Чыстая, сумленная, добрая. У мэдыцыну прыйшла ня дзеля грошай, а каб ратаваць чалавечыя жыцьці. Ня церпіць ніякай несправядлівасьці. Лічыць, што каханьне павінна быць адно і на ўсё жыцьцё. [[Заляцаньне|Заляцаньні]] Раманенкі Вара спачатку адхіляе, але потым ёй гэта спадабаецца.
* '''Інтэрн Сямён Лабанаў''' ([[Аляксандар Ільлін]]) — просты, як шафа. У мэдыцыну прыйшоў, таму што так атрымалася. Служыў у арміі. Працаваў у хуткай дапамозе. Увесь час не высыпаецца. Просты хлопец. Жанаты. У яго ніколі няма грошай, таму ён увесь час пазычае іх у калегаў і страляе цыгарэты. Пастаянна ўвязваецца ў нейкія сумніўныя прадпрыемствы. Навука яму не даецца. Як толькі возьме ў рукі падручнік — засынае. Жанат з Вольгай Лабанавай і мае дачку.
* '''Інтэрн Глеб Раманенка''' ([[Ільля Гліньнікаў]]) — хлопчык-мажор. Сын галоўнага ўрача больніцы, таму перакананы, што інтэрнатура для яго павінна праходзіць лёгка, нягледзячы на тое, што мэдыцына абсалютна не яго прызваньне. Клясычны мажор — у інтэрнатуру трапіў па блаце, заўсёднік клюбаў і тусовак, да дзяўчат ставіцца несур’ёзна, хаця па ходзе сэрыяла ў Раманенкі ўзьнікае раман з Варай Чарнавус, якая спачатку не прымала яго заляцаньні. Знаходзіцца ў пастаянным канфлікце з Быкавым, які незадаволены «мажорскімі» паводзінамі інтэрна. Носіць прозьвішча бацькі, зь якім маці ў разводзе.
* '''Андрэй Яўгенавіч Быкаў''' ([[Іван Ахлабысьцін]]) — утаймавальнік бандэрлогаў і тонкая душа. Чалавек, які прысьвяціў сябе мэдыцыне. Валодае пачуцьцём гумару. Характар дрэнны. Іранічны і ў той жа час поўны сарказму. Картавіць. Жанаты з Кісегач. Слухае [[гранж]] і гуляе ў STALKER, каб ня піць гарэлку!
* '''Філ Рычардс''' ([[Одын Байран]]) — амэрыканец з Бостану, які зьявіўся ў 67 сэрыі. Ён прыехаў у Расею па абмене замест Барыса Левіна з клінікі Princeton-Plainsboro. У сэрыяле з 67 сэрыі. Філ свабодна валодае расейскай мовай, але гаворыць зь невялікім акцэнтам. Месцамі выглядае залішне самаўпэўненым, хоць на справе ён проста адназначны і, з прычыны адсутнасьці кемлівасьці, ня ўмее своечасова і ў тэму выказаць сваё меркаваньне ці прамаўчаць, трохінаіўны. Выхаваны двума прыёмнымі бацькамі-гамасэксуалістамі, але сам зьяўляецца гетэрасэксуалам (хоць у 67 сэрыі гаварылася, што добра ведае расейскую мову ад сваёй маці). У 179 сэрыі стаў лекарам. Са 181 сэрыі працуе ў ардынатуры ў Купітмана. Меў раман з Вольгай Лабанавай.
* '''Доктар-вэнэроляг Іван Натанавіч Купітман''' ([[Вадзім Дзямчог]]) — лепшы сябар Быкава. Вельмі разумны і вельмі хітры. У першай сэрыі самім Купітманам быў агучаны намёк, што ён габрэй. Аматар і знаўца каньяку, а таксама іншых алькагольных напояў. Лавэляс, бытавы філёзаф, у сувязі з чым многія ходзяць да яго па параду ў асабістых пытаньнях. Пацыенты дораць Івану Натанавічу сьпіртное ў якасьці падзякі за лячэньне або добрыя вынікі аналізаў, бывае нават, што і калегі за кансультацыю. У выніку мае вялікую калекцыю каньяку ў сябе ў кабінэце. З задавальненьнем падтрымлівае Быкава, калі той разыгрывае інтэрнаў. Тройчы быў жанаты, на гэты момант халасты.
* '''Мэдсястра Любоў Міхайлаўна Скрабіна''' ([[Сьвятлана Пермякова]]) — старанная, але шчадралюбная і балбатлівая. Звычайна ў курсе ўсіх плётак. Добрая сяброўка Вары. Любіць загадчыка аддзяленьня Быкава, шкадуе па-жаночаму інтэрна Левіна, зь якім у яе ў выніку пачынаецца раман. Плакацца ходзіць да доктара Купітмана, бо, на яе думку, ён разумны і ў яго заўсёды ёсьць каньяк.
* '''Анастасія Канстанцінаўна Кісягач''' ([[Сьвятлана Камыніна]]) — галоўны ўрач больніцы. Рашучая і разважлівая. Адзіная слабасьць для яе — віскі. Гэтай слабасьцю часта карыстаецца Быкаў, да якога Кісягач яшчэ са студэнцкіх гадоў адчувае складаныя пачуцьці. Даўно ў разводзе, выхоўвае сына — інтэрна Раманенку. Замужам за Быкавым. Мае ад яго сына Ільлю.

== Дадатковыя зьвесткі ==
* Вобраз доктара Быкава ([[Іван Ахлабысьцін]]) зьяўляецца часткова сапраўдным. Бацька Ахлабысьціна быў галоўным лекарам, і профіль бацькі часткова ўвайшоў у вобраз самога актора;
* Кісягач — распаўсюджаны ў [[Чалябінская вобласьць|Чалябінскай вобласьці]] тапонім: так называюцца пяць азёраў, чыгуначная станцыя і санаторыяў;
* Каньяк у кабінэце доктара Купітмана сапраўдны. Але падчас здымак актор п’е падфарбаваную гарбату замест алькаголю, таму ў некаторых сцэнах можна ўбачыць запацелую ад гарачай гарбаты чарку;
* Туалет, які ўваходзіць у склад дэкарацыяў больніцы, бутафорскі, да яго не падведзеная каналізацыя. Таму побач зь ім вісіць папярэджаньне чальцам здымачнай групы, каб ніхто ім ня ўздумаў скарыстацца.

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://interny.tnt-online.ru/ Афіцыйны сайт]
* {{IMDb твор|1647423}}

[[Катэгорыя:Тэлесэрыялы Расеі]]
[[Катэгорыя:Тэлесэрыялы 2010 году]]</text>
      <sha1>6jlugr6moij364i9hvieu0yec2fkdbs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы/Сьпіс істотных артыкулаў паводле памеру</title>
    <ns>4</ns>
    <id>91685</id>
    <revision>
      <id>2679209</id>
      <parentid>2679087</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T16:56:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DymitrBot</username>
        <id>56484</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>робат: абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2679209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="102556" sha1="dxr7ckz5kt9u2e7mh5vymedgb6i1la3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{/Уступ|15.07.2026 16:56 UTC|44,63|44,63|0}}&lt;/noinclude&gt;
# [[Электрычны ток]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2579 сымб. → &lt;/span&gt;3611 сымб.)
# [[Дыхальная сыстэма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2641 сымб. → &lt;/span&gt;3697 сымб.)
# [[Харчовая соль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2714 сымб. → &lt;/span&gt;3800 сымб.)
# [[Сьпірт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2737 сымб. → &lt;/span&gt;3832 сымб.)
# [[Сэрца]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2738 сымб. → &lt;/span&gt;3833 сымб.)
# [[Тэатар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2739 сымб. → &lt;/span&gt;3835 сымб.)
# [[Гук]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2761 сымб. → &lt;/span&gt;3865 сымб.)
# [[Страўнікава-кішачны тракт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2762 сымб. → &lt;/span&gt;3867 сымб.)
# [[Кут]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2775 сымб. → &lt;/span&gt;3885 сымб.)
# [[Мір]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2801 сымб. → &lt;/span&gt;3921 сымб.)
# [[Любоў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2804 сымб. → &lt;/span&gt;3926 сымб.)
# [[Сьвятло]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2809 сымб. → &lt;/span&gt;3933 сымб.)
# [[Піраміда (архітэктура)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2814 сымб. → &lt;/span&gt;3940 сымб.)
# [[Горная парода]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2824 сымб. → &lt;/span&gt;3954 сымб.)
# [[Фотасынтэз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2833 сымб. → &lt;/span&gt;3966 сымб.)
# [[Граматыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2858 сымб. → &lt;/span&gt;4001 сымб.)
# [[Крывяносная сыстэма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2873 сымб. → &lt;/span&gt;4022 сымб.)
# [[Свабода волі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2890 сымб. → &lt;/span&gt;4046 сымб.)
# [[Электрычнасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2917 сымб. → &lt;/span&gt;4084 сымб.)
# [[Інфрачырвонае выпраменьваньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2919 сымб. → &lt;/span&gt;4087 сымб.)
# [[Вірус]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2923 сымб. → &lt;/span&gt;4092 сымб.)
# [[Джаз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2925 сымб. → &lt;/span&gt;4095 сымб.)
# [[Сіла (фізычная велічыня)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2932 сымб. → &lt;/span&gt;4105 сымб.)
# [[Цэнтральны працэсар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2941 сымб. → &lt;/span&gt;4117 сымб.)
# [[Тэрарызм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2945 сымб. → &lt;/span&gt;4123 сымб.)
# [[Магабгарата]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2947 сымб. → &lt;/span&gt;4126 сымб.)
# [[Опэра]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2973 сымб. → &lt;/span&gt;4162 сымб.)
# [[Пандэмія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2976 сымб. → &lt;/span&gt;4166 сымб.)
# [[Комікс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2978 сымб. → &lt;/span&gt;4169 сымб.)
# [[Камэта]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3025 сымб. → &lt;/span&gt;4235 сымб.)
# [[Землятрус]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3025 сымб. → &lt;/span&gt;4235 сымб.)
# [[Фанэма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3031 сымб. → &lt;/span&gt;4243 сымб.)
# [[Мова праграмаваньня]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3032 сымб. → &lt;/span&gt;4245 сымб.)
# [[Статыстыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3034 сымб. → &lt;/span&gt;4248 сымб.)
# [[Печань]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3037 сымб. → &lt;/span&gt;4252 сымб.)
# [[Электронная пошта]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3037 сымб. → &lt;/span&gt;4252 сымб.)
# [[Электронная музыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3064 сымб. → &lt;/span&gt;4290 сымб.)
# [[Хуткасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3079 сымб. → &lt;/span&gt;4311 сымб.)
# [[Мовазнаўства]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3127 сымб. → &lt;/span&gt;4378 сымб.)
# [[Крыкет]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3132 сымб. → &lt;/span&gt;4385 сымб.)
# [[Прапаганда]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3142 сымб. → &lt;/span&gt;4399 сымб.)
# [[Журналістыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3145 сымб. → &lt;/span&gt;4403 сымб.)
# [[Плуг]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3146 сымб. → &lt;/span&gt;4404 сымб.)
# [[Баявыя мастацтвы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3148 сымб. → &lt;/span&gt;4407 сымб.)
# [[Джайнізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3158 сымб. → &lt;/span&gt;4421 сымб.)
# [[Літар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3176 сымб. → &lt;/span&gt;4446 сымб.)
# [[Антыбіётык]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3186 сымб. → &lt;/span&gt;4460 сымб.)
# [[Паводка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3187 сымб. → &lt;/span&gt;4462 сымб.)
# [[Эпоха Асьветніцтва]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3197 сымб. → &lt;/span&gt;4476 сымб.)
# [[Дзяленьне ядра]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3201 сымб. → &lt;/span&gt;4481 сымб.)
# [[Хвароба]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3205 сымб. → &lt;/span&gt;4487 сымб.)
# [[Пісьменства]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3206 сымб. → &lt;/span&gt;4488 сымб.)
# [[Свойскі конь]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3209 сымб. → &lt;/span&gt;4493 сымб.)
# [[Малюскі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3211 сымб. → &lt;/span&gt;4495 сымб.)
# [[Солі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3211 сымб. → &lt;/span&gt;4495 сымб.)
# [[Мода]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3214 сымб. → &lt;/span&gt;4500 сымб.)
# [[Вымярэньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3218 сымб. → &lt;/span&gt;4505 сымб.)
# [[Рэпрадукцыйная сыстэма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3232 сымб. → &lt;/span&gt;4525 сымб.)
# [[Рэстаўрацыя Мэйдзі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3237 сымб. → &lt;/span&gt;4532 сымб.)
# [[Тэктоніка пліт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3261 сымб. → &lt;/span&gt;4565 сымб.)
# [[Лягарытм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3278 сымб. → &lt;/span&gt;4589 сымб.)
# [[Амазонка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3278 сымб. → &lt;/span&gt;4589 сымб.)
# [[Сымэтрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3280 сымб. → &lt;/span&gt;4592 сымб.)
# [[Бог]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3291 сымб. → &lt;/span&gt;4607 сымб.)
# [[Склад]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3295 сымб. → &lt;/span&gt;4613 сымб.)
# [[Шыізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3298 сымб. → &lt;/span&gt;4617 сымб.)
# [[Скульптура]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3310 сымб. → &lt;/span&gt;4634 сымб.)
# [[Сымфонія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3322 сымб. → &lt;/span&gt;4651 сымб.)
# [[Тэорыя лікаў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3347 сымб. → &lt;/span&gt;4686 сымб.)
# [[Жывёлы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3349 сымб. → &lt;/span&gt;4689 сымб.)
# [[Жанчына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3354 сымб. → &lt;/span&gt;4696 сымб.)
# [[Флямэнка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3367 сымб. → &lt;/span&gt;4714 сымб.)
# [[Псыхалёгія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3373 сымб. → &lt;/span&gt;4722 сымб.)
# [[Гадзіньнік]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3376 сымб. → &lt;/span&gt;4726 сымб.)
# [[Эпістэмалёгія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3378 сымб. → &lt;/span&gt;4729 сымб.)
# [[Страваваньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3378 сымб. → &lt;/span&gt;4729 сымб.)
# [[Гастраэнтэрыт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3385 сымб. → &lt;/span&gt;4739 сымб.)
# [[Флейта]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3389 сымб. → &lt;/span&gt;4745 сымб.)
# [[Сьлепата]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3394 сымб. → &lt;/span&gt;4752 сымб.)
# [[Біялягічная клясыфікацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3410 сымб. → &lt;/span&gt;4774 сымб.)
# [[Павукі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3411 сымб. → &lt;/span&gt;4775 сымб.)
# [[Біятэхналёгія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3424 сымб. → &lt;/span&gt;4794 сымб.)
# [[Рыс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3438 сымб. → &lt;/span&gt;4813 сымб.)
# [[Арка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3441 сымб. → &lt;/span&gt;4817 сымб.)
# [[Магніт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3470 сымб. → &lt;/span&gt;4858 сымб.)
# [[Жалезны век]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3479 сымб. → &lt;/span&gt;4871 сымб.)
# [[Этыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3480 сымб. → &lt;/span&gt;4872 сымб.)
# [[Біяхімія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3482 сымб. → &lt;/span&gt;4875 сымб.)
# [[Інфармацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3495 сымб. → &lt;/span&gt;4893 сымб.)
# [[Паўзуны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3496 сымб. → &lt;/span&gt;4894 сымб.)
# [[Камунізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3506 сымб. → &lt;/span&gt;4908 сымб.)
# [[Сунізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3510 сымб. → &lt;/span&gt;4914 сымб.)
# [[Закон захаваньня энэргіі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3523 сымб. → &lt;/span&gt;4932 сымб.)
# [[Кветка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3524 сымб. → &lt;/span&gt;4934 сымб.)
# [[Чалавек]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3526 сымб. → &lt;/span&gt;4936 сымб.)
# [[Мёд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3529 сымб. → &lt;/span&gt;4941 сымб.)
# [[Эвалюцыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3534 сымб. → &lt;/span&gt;4948 сымб.)
# [[Сталь]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3537 сымб. → &lt;/span&gt;4952 сымб.)
# [[Інфармацыйныя тэхналёгіі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3542 сымб. → &lt;/span&gt;4959 сымб.)
# [[Паўправаднік]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3556 сымб. → &lt;/span&gt;4978 сымб.)
# [[Агульная тэорыя адноснасьці]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3563 сымб. → &lt;/span&gt;4988 сымб.)
# [[Нэматоды]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3565 сымб. → &lt;/span&gt;4991 сымб.)
# [[Вікінгі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3576 сымб. → &lt;/span&gt;5006 сымб.)
# [[Монатэізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3578 сымб. → &lt;/span&gt;5009 сымб.)
# [[Раўнаньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3583 сымб. → &lt;/span&gt;5016 сымб.)
# [[Вусякі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3591 сымб. → &lt;/span&gt;5027 сымб.)
# [[Драўніна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3598 сымб. → &lt;/span&gt;5037 сымб.)
# [[Шлюб]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3603 сымб. → &lt;/span&gt;5044 сымб.)
# [[Джэймз Прэскат Джоўль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3614 сымб. → &lt;/span&gt;5060 сымб.)
# [[Цунамі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3617 сымб. → &lt;/span&gt;5064 сымб.)
# [[Мора]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3630 сымб. → &lt;/span&gt;5082 сымб.)
# [[Тэарэма Пітагора]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3634 сымб. → &lt;/span&gt;5088 сымб.)
# [[Тоўстая кішка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3642 сымб. → &lt;/span&gt;5099 сымб.)
# [[Аўстралія і Акіянія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3650 сымб. → &lt;/span&gt;5110 сымб.)
# [[Моцнае ўзаемадзеяньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3658 сымб. → &lt;/span&gt;5121 сымб.)
# [[Паскарэньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3671 сымб. → &lt;/span&gt;5139 сымб.)
# [[СНІД]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3676 сымб. → &lt;/span&gt;5146 сымб.)
# [[Барабан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3680 сымб. → &lt;/span&gt;5152 сымб.)
# [[Манархія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3685 сымб. → &lt;/span&gt;5159 сымб.)
# [[Вялікая кітайская сьцяна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3685 сымб. → &lt;/span&gt;5159 сымб.)
# [[Умар ібн аль-Хатаб]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3698 сымб. → &lt;/span&gt;5177 сымб.)
# [[Нанатэхналёгіі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3707 сымб. → &lt;/span&gt;5190 сымб.)
# [[Нос]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3728 сымб. → &lt;/span&gt;5219 сымб.)
# [[Дыёд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3747 сымб. → &lt;/span&gt;5246 сымб.)
# [[Чорнае мора]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3748 сымб. → &lt;/span&gt;5247 сымб.)
# [[Акулы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3757 сымб. → &lt;/span&gt;5260 сымб.)
# [[Дэзоксырыбануклійная кісьля]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3760 сымб. → &lt;/span&gt;5264 сымб.)
# [[Эндакрынная сыстэма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3778 сымб. → &lt;/span&gt;5289 сымб.)
# [[Мангольская імпэрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3783 сымб. → &lt;/span&gt;5296 сымб.)
# [[Ідэалёгія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3790 сымб. → &lt;/span&gt;5306 сымб.)
# [[Фізыялёгія дыханьня]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3792 сымб. → &lt;/span&gt;5309 сымб.)
# [[Ганчарства]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3800 сымб. → &lt;/span&gt;5320 сымб.)
# [[Арганізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3814 сымб. → &lt;/span&gt;5340 сымб.)
# [[Газ]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3824 сымб. → &lt;/span&gt;5354 сымб.)
# [[Фізычная хімія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3826 сымб. → &lt;/span&gt;5356 сымб.)
# [[Частасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3827 сымб. → &lt;/span&gt;5358 сымб.)
# [[Расьліны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3828 сымб. → &lt;/span&gt;5359 сымб.)
# [[Абрам]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3830 сымб. → &lt;/span&gt;5362 сымб.)
# [[Раман]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3838 сымб. → &lt;/span&gt;5373 сымб.)
# [[Грамадзянская вайна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3848 сымб. → &lt;/span&gt;5387 сымб.)
# [[Паўднёва-Кітайскае мора]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3850 сымб. → &lt;/span&gt;5390 сымб.)
# [[Прамысловасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3858 сымб. → &lt;/span&gt;5401 сымб.)
# [[Цяжарнасьць чалавека]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3859 сымб. → &lt;/span&gt;5403 сымб.)
# [[Хмара]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3861 сымб. → &lt;/span&gt;5405 сымб.)
# [[Юдаізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3866 сымб. → &lt;/span&gt;5412 сымб.)
# [[Цьвёрдае цела]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3866 сымб. → &lt;/span&gt;5412 сымб.)
# [[Каляндар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3878 сымб. → &lt;/span&gt;5429 сымб.)
# [[Проза]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3885 сымб. → &lt;/span&gt;5439 сымб.)
# [[Веды]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3892 сымб. → &lt;/span&gt;5449 сымб.)
# [[Дзюдо]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3901 сымб. → &lt;/span&gt;5461 сымб.)
# [[Глухата]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3910 сымб. → &lt;/span&gt;5474 сымб.)
# [[Галаўны мозаг]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3920 сымб. → &lt;/span&gt;5488 сымб.)
# [[Выбуховае рэчыва]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3930 сымб. → &lt;/span&gt;5502 сымб.)
# [[Вялікі бар’ерны рыф]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3931 сымб. → &lt;/span&gt;5503 сымб.)
# [[Яблык]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3935 сымб. → &lt;/span&gt;5509 сымб.)
# [[Ісьціна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3964 сымб. → &lt;/span&gt;5550 сымб.)
# [[Рэальнасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3964 сымб. → &lt;/span&gt;5550 сымб.)
# [[Халодная вайна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3978 сымб. → &lt;/span&gt;5569 сымб.)
# [[Самба]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3993 сымб. → &lt;/span&gt;5590 сымб.)
# [[Прыручэньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3999 сымб. → &lt;/span&gt;5599 сымб.)
# [[Водарасьці]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4004 сымб. → &lt;/span&gt;5606 сымб.)
# [[Лацінская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4007 сымб. → &lt;/span&gt;5610 сымб.)
# [[Сьмяротная кара]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4041 сымб. → &lt;/span&gt;5657 сымб.)
# [[Грызуны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4041 сымб. → &lt;/span&gt;5657 сымб.)
# [[Агонь]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4050 сымб. → &lt;/span&gt;5670 сымб.)
# [[Бясконцасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4062 сымб. → &lt;/span&gt;5687 сымб.)
# [[Цывілізацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4067 сымб. → &lt;/span&gt;5694 сымб.)
# [[Кўамэ Нкрума]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4078 сымб. → &lt;/span&gt;5709 сымб.)
# [[Функцыя (матэматыка)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4081 сымб. → &lt;/span&gt;5713 сымб.)
# [[Інфаркт міякарда]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4107 сымб. → &lt;/span&gt;5750 сымб.)
# [[Дымны порах]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4129 сымб. → &lt;/span&gt;5781 сымб.)
# [[Права]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4130 сымб. → &lt;/span&gt;5782 сымб.)
# [[Кругазварот вады]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4130 сымб. → &lt;/span&gt;5782 сымб.)
# [[Рок-музыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4132 сымб. → &lt;/span&gt;5785 сымб.)
# [[Эмпайр-Стэйт-Білдынг]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4138 сымб. → &lt;/span&gt;5793 сымб.)
# [[Электрамагнітнае выпраменьваньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4156 сымб. → &lt;/span&gt;5818 сымб.)
# [[Матэрыялізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4160 сымб. → &lt;/span&gt;5824 сымб.)
# [[Тэорыя мностваў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4162 сымб. → &lt;/span&gt;5827 сымб.)
# [[Халіфат Абасыдаў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4164 сымб. → &lt;/span&gt;5830 сымб.)
# [[Скура]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4175 сымб. → &lt;/span&gt;5845 сымб.)
# [[Грып]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4188 сымб. → &lt;/span&gt;5863 сымб.)
# [[Квантавая мэханіка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4188 сымб. → &lt;/span&gt;5863 сымб.)
# [[Клясычная мэханіка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4198 сымб. → &lt;/span&gt;5877 сымб.)
# [[Трансфарматар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4212 сымб. → &lt;/span&gt;5897 сымб.)
# [[Сат’яджыт Рай]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4217 сымб. → &lt;/span&gt;5904 сымб.)
# [[Антанін Леапольд Дворжак]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4227 сымб. → &lt;/span&gt;5918 сымб.)
# [[Гара]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4228 сымб. → &lt;/span&gt;5919 сымб.)
# [[Фэрмэнты]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4252 сымб. → &lt;/span&gt;5953 сымб.)
# [[Плоць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4266 сымб. → &lt;/span&gt;5972 сымб.)
# [[Кандэнсатар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4275 сымб. → &lt;/span&gt;5985 сымб.)
# [[Мастацтва вайны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4277 сымб. → &lt;/span&gt;5988 сымб.)
# [[Вайна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4281 сымб. → &lt;/span&gt;5993 сымб.)
# [[Аснова (хімія)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4287 сымб. → &lt;/span&gt;6002 сымб.)
# [[Шкілет]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4288 сымб. → &lt;/span&gt;6003 сымб.)
# [[Срэбра]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4307 сымб. → &lt;/span&gt;6030 сымб.)
# [[Неарганічная хімія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4320 сымб. → &lt;/span&gt;6048 сымб.)
# [[Вялікая дэпрэсія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4320 сымб. → &lt;/span&gt;6048 сымб.)
# [[Акіян]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4326 сымб. → &lt;/span&gt;6056 сымб.)
# [[Кітайскае пісьмо]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4334 сымб. → &lt;/span&gt;6068 сымб.)
# [[Даасізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4343 сымб. → &lt;/span&gt;6080 сымб.)
# [[Сысуны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4345 сымб. → &lt;/span&gt;6083 сымб.)
# [[Сярэдні Ўсход]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4348 сымб. → &lt;/span&gt;6087 сымб.)
# [[Зносіны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4364 сымб. → &lt;/span&gt;6110 сымб.)
# [[Бактэрыі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4370 сымб. → &lt;/span&gt;6118 сымб.)
# [[Янцзы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4370 сымб. → &lt;/span&gt;6118 сымб.)
# [[Затаўка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4374 сымб. → &lt;/span&gt;6124 сымб.)
# [[Рэгі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4377 сымб. → &lt;/span&gt;6128 сымб.)
# [[Камплексны лік]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4383 сымб. → &lt;/span&gt;6136 сымб.)
# [[Кампутар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4392 сымб. → &lt;/span&gt;6149 сымб.)
# [[Музыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4394 сымб. → &lt;/span&gt;6152 сымб.)
# [[Нэкропаль Гізы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4402 сымб. → &lt;/span&gt;6163 сымб.)
# [[Эмоцыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4412 сымб. → &lt;/span&gt;6177 сымб.)
# [[Конга (рака)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4412 сымб. → &lt;/span&gt;6177 сымб.)
# [[Партугальская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4425 сымб. → &lt;/span&gt;6195 сымб.)
# [[Апартэід]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4429 сымб. → &lt;/span&gt;6201 сымб.)
# [[Грыгарыянскі каляндар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4435 сымб. → &lt;/span&gt;6209 сымб.)
# [[Шумэр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4436 сымб. → &lt;/span&gt;6210 сымб.)
# [[Камары]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4440 сымб. → &lt;/span&gt;6216 сымб.)
# [[Імунная сыстэма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4443 сымб. → &lt;/span&gt;6220 сымб.)
# [[Арганічная хімія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4446 сымб. → &lt;/span&gt;6224 сымб.)
# [[Алмаз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4446 сымб. → &lt;/span&gt;6224 сымб.)
# [[Пальная зброя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4454 сымб. → &lt;/span&gt;6236 сымб.)
# [[Тонкая кішка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4462 сымб. → &lt;/span&gt;6247 сымб.)
# [[Час]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4463 сымб. → &lt;/span&gt;6248 сымб.)
# [[Плошча]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4468 сымб. → &lt;/span&gt;6255 сымб.)
# [[Зьмеі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4473 сымб. → &lt;/span&gt;6262 сымб.)
# [[Кампутарная гульня]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4492 сымб. → &lt;/span&gt;6289 сымб.)
# [[Шпуля індуктыўнасьці]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4531 сымб. → &lt;/span&gt;6343 сымб.)
# [[Вуза]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4533 сымб. → &lt;/span&gt;6346 сымб.)
# [[Віды пад пагрозай выміраньня]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4538 сымб. → &lt;/span&gt;6353 сымб.)
# [[Вялікія азёры]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4539 сымб. → &lt;/span&gt;6355 сымб.)
# [[Глябалізацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4545 сымб. → &lt;/span&gt;6363 сымб.)
# [[Палітыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4557 сымб. → &lt;/span&gt;6380 сымб.)
# [[Аповесьць пра Гэндзі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4561 сымб. → &lt;/span&gt;6385 сымб.)
# [[Кот]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4575 сымб. → &lt;/span&gt;6405 сымб.)
# [[Літаратура]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4579 сымб. → &lt;/span&gt;6411 сымб.)
# [[Ёган Гутэнбэрг]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4586 сымб. → &lt;/span&gt;6420 сымб.)
# [[Паэзія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4588 сымб. → &lt;/span&gt;6423 сымб.)
# [[Адам Сьміт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4599 сымб. → &lt;/span&gt;6439 сымб.)
# [[Цынь Шыхуандзі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4606 сымб. → &lt;/span&gt;6448 сымб.)
# [[Мастацкая выдумка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4610 сымб. → &lt;/span&gt;6454 сымб.)
# [[Поліяміеліт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4611 сымб. → &lt;/span&gt;6455 сымб.)
# [[Кантынэнт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4625 сымб. → &lt;/span&gt;6475 сымб.)
# [[Мультыплікацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4638 сымб. → &lt;/span&gt;6493 сымб.)
# [[Сэкунда]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4643 сымб. → &lt;/span&gt;6500 сымб.)
# [[Спэцыяльная тэорыя адноснасьці]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4649 сымб. → &lt;/span&gt;6509 сымб.)
# [[Зброя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4681 сымб. → &lt;/span&gt;6553 сымб.)
# [[Мэтабалізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4707 сымб. → &lt;/span&gt;6590 сымб.)
# [[Падводная лодка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4719 сымб. → &lt;/span&gt;6607 сымб.)
# [[Вікторыя (возера)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4735 сымб. → &lt;/span&gt;6629 сымб.)
# [[Арэхі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4741 сымб. → &lt;/span&gt;6637 сымб.)
# [[Матэматычны аналіз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4742 сымб. → &lt;/span&gt;6639 сымб.)
# [[Сельская гаспадарка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4745 сымб. → &lt;/span&gt;6643 сымб.)
# [[Батаніка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4759 сымб. → &lt;/span&gt;6663 сымб.)
# [[Кніга]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4771 сымб. → &lt;/span&gt;6679 сымб.)
# [[Праграмнае забесьпячэньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4787 сымб. → &lt;/span&gt;6702 сымб.)
# [[Міталёгія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4802 сымб. → &lt;/span&gt;6723 сымб.)
# [[Гольф]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4804 сымб. → &lt;/span&gt;6726 сымб.)
# [[Мінэрал]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4807 сымб. → &lt;/span&gt;6730 сымб.)
# [[Сьмерць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4817 сымб. → &lt;/span&gt;6744 сымб.)
# [[Папера]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4828 сымб. → &lt;/span&gt;6759 сымб.)
# [[Мурашкі (вусякі)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4834 сымб. → &lt;/span&gt;6768 сымб.)
# [[Мэнструацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4842 сымб. → &lt;/span&gt;6779 сымб.)
# [[Райн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4842 сымб. → &lt;/span&gt;6779 сымб.)
# [[Геамэтрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4845 сымб. → &lt;/span&gt;6783 сымб.)
# [[Розум]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4859 сымб. → &lt;/span&gt;6803 сымб.)
# [[Слова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4862 сымб. → &lt;/span&gt;6807 сымб.)
# [[Археі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4873 сымб. → &lt;/span&gt;6822 сымб.)
# [[Грамадзтва]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4899 сымб. → &lt;/span&gt;6859 сымб.)
# [[Мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4899 сымб. → &lt;/span&gt;6859 сымб.)
# [[Гародніна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4911 сымб. → &lt;/span&gt;6875 сымб.)
# [[Інваліднасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4919 сымб. → &lt;/span&gt;6887 сымб.)
# [[Леў Талстой]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4935 сымб. → &lt;/span&gt;6909 сымб.)
# [[Каляніялізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4936 сымб. → &lt;/span&gt;6910 сымб.)
# [[Сьнег]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4950 сымб. → &lt;/span&gt;6930 сымб.)
# [[Цына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4971 сымб. → &lt;/span&gt;6959 сымб.)
# [[Мая]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4978 сымб. → &lt;/span&gt;6969 сымб.)
# [[Паўднёвы полюс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5006 сымб. → &lt;/span&gt;7008 сымб.)
# [[Статуя Свабоды]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5024 сымб. → &lt;/span&gt;7034 сымб.)
# [[Фэмінізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5031 сымб. → &lt;/span&gt;7043 сымб.)
# [[Вулькан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5075 сымб. → &lt;/span&gt;7105 сымб.)
# [[Ячмень звычайны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5080 сымб. → &lt;/span&gt;7112 сымб.)
# [[Часавы пас]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5083 сымб. → &lt;/span&gt;7116 сымб.)
# [[Лёгкая атлетыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5091 сымб. → &lt;/span&gt;7127 сымб.)
# [[Віхраслуп]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5111 сымб. → &lt;/span&gt;7155 сымб.)
# [[Міжземнае мора]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5117 сымб. → &lt;/span&gt;7164 сымб.)
# [[Дыктатура]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5124 сымб. → &lt;/span&gt;7174 сымб.)
# [[Плястмаса]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5129 сымб. → &lt;/span&gt;7181 сымб.)
# [[Лёгіка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5135 сымб. → &lt;/span&gt;7189 сымб.)
# [[Нагарджуна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5145 сымб. → &lt;/span&gt;7203 сымб.)
# [[Джавагарлал Нэру]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5147 сымб. → &lt;/span&gt;7206 сымб.)
# [[Расізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5158 сымб. → &lt;/span&gt;7221 сымб.)
# [[Пісьменнасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5165 сымб. → &lt;/span&gt;7231 сымб.)
# [[Кола]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5174 сымб. → &lt;/span&gt;7244 сымб.)
# [[Ганг]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5182 сымб. → &lt;/span&gt;7255 сымб.)
# [[Сьвіньня]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5228 сымб. → &lt;/span&gt;7319 сымб.)
# [[Місысыпі (рака)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5228 сымб. → &lt;/span&gt;7319 сымб.)
# [[Вінаград (ягада)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5230 сымб. → &lt;/span&gt;7322 сымб.)
# [[Вэнэрычныя хваробы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5238 сымб. → &lt;/span&gt;7333 сымб.)
# [[Сэнсорная сыстэма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5263 сымб. → &lt;/span&gt;7368 сымб.)
# [[Бібліятэка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5270 сымб. → &lt;/span&gt;7378 сымб.)
# [[Лінейная альгебра]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5289 сымб. → &lt;/span&gt;7405 сымб.)
# [[Альпы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5309 сымб. → &lt;/span&gt;7433 сымб.)
# [[Газэта]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5314 сымб. → &lt;/span&gt;7440 сымб.)
# [[Брагмагупта]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5321 сымб. → &lt;/span&gt;7449 сымб.)
# [[Сусьветнае павуціньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5322 сымб. → &lt;/span&gt;7451 сымб.)
# [[Вежа]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5331 сымб. → &lt;/span&gt;7463 сымб.)
# [[Акбар Вялікі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5363 сымб. → &lt;/span&gt;7508 сымб.)
# [[Маса]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5376 сымб. → &lt;/span&gt;7526 сымб.)
# [[Матэматыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5397 сымб. → &lt;/span&gt;7556 сымб.)
# [[Лекі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5414 сымб. → &lt;/span&gt;7580 сымб.)
# [[Рэспубліка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5454 сымб. → &lt;/span&gt;7636 сымб.)
# [[Тамаш Аквінскі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5475 сымб. → &lt;/span&gt;7665 сымб.)
# [[Вакцына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5478 сымб. → &lt;/span&gt;7669 сымб.)
# [[Штучны інтэлект]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5484 сымб. → &lt;/span&gt;7678 сымб.)
# [[Галакост]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5484 сымб. → &lt;/span&gt;7678 сымб.)
# [[Індуізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5490 сымб. → &lt;/span&gt;7686 сымб.)
# [[Плод]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5521 сымб. → &lt;/span&gt;7729 сымб.)
# [[Эль Ніньнё]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5541 сымб. → &lt;/span&gt;7757 сымб.)
# [[Прыматы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5568 сымб. → &lt;/span&gt;7795 сымб.)
# [[Пчолы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5589 сымб. → &lt;/span&gt;7825 сымб.)
# [[Ультрафіялетавае выпраменьваньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5610 сымб. → &lt;/span&gt;7854 сымб.)
# [[Фрыдрых Ніцшэ]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5699 сымб. → &lt;/span&gt;7979 сымб.)
# [[Лес]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5725 сымб. → &lt;/span&gt;8015 сымб.)
# [[Сыкхізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5764 сымб. → &lt;/span&gt;8070 сымб.)
# [[Імпэрыя Гупта]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5785 сымб. → &lt;/span&gt;8099 сымб.)
# [[Хімічнае злучэньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5797 сымб. → &lt;/span&gt;8116 сымб.)
# [[Каліграфія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5854 сымб. → &lt;/span&gt;8196 сымб.)
# [[Мэталюргія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5861 сымб. → &lt;/span&gt;8205 сымб.)
# [[Мужчына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5864 сымб. → &lt;/span&gt;8210 сымб.)
# [[Нацыяналізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5886 сымб. → &lt;/span&gt;8240 сымб.)
# [[Жывапіс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5913 сымб. → &lt;/span&gt;8278 сымб.)
# [[Пустэльня]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5938 сымб. → &lt;/span&gt;8313 сымб.)
# [[Інтэрнэт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5942 сымб. → &lt;/span&gt;8319 сымб.)
# [[Хімічны элемэнт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5999 сымб. → &lt;/span&gt;8399 сымб.)
# [[Балтыйскае мора]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6006 сымб. → &lt;/span&gt;8408 сымб.)
# [[Надвор’е]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6046 сымб. → &lt;/span&gt;8464 сымб.)
# [[Капіталізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6054 сымб. → &lt;/span&gt;8476 сымб.)
# [[Арабскае пісьмо]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6075 сымб. → &lt;/span&gt;8505 сымб.)
# [[Смак]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6079 сымб. → &lt;/span&gt;8511 сымб.)
# [[Абрагам Лінкальн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6108 сымб. → &lt;/span&gt;8551 сымб.)
# [[Кулямёт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6108 сымб. → &lt;/span&gt;8551 сымб.)
# [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6126 сымб. → &lt;/span&gt;8576 сымб.)
# [[Санскрыт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6136 сымб. → &lt;/span&gt;8590 сымб.)
# [[Гармоны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6157 сымб. → &lt;/span&gt;8620 сымб.)
# [[Грыбы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6182 сымб. → &lt;/span&gt;8655 сымб.)
# [[Марксізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6188 сымб. → &lt;/span&gt;8663 сымб.)
# [[Медзь]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6195 сымб. → &lt;/span&gt;8673 сымб.)
# [[Радыё]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6202 сымб. → &lt;/span&gt;8683 сымб.)
# [[Арабская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6215 сымб. → &lt;/span&gt;8701 сымб.)
# [[Парасілавая ўстаноўка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6231 сымб. → &lt;/span&gt;8723 сымб.)
# [[Паводзіны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6252 сымб. → &lt;/span&gt;8753 сымб.)
# [[Нэрва]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6322 сымб. → &lt;/span&gt;8851 сымб.)
# [[Авечка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6324 сымб. → &lt;/span&gt;8854 сымб.)
# [[Чарлз Дарвін]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6328 сымб. → &lt;/span&gt;8859 сымб.)
# [[Чжу Сі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6353 сымб. → &lt;/span&gt;8894 сымб.)
# [[Амэрыканскі даляр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6370 сымб. → &lt;/span&gt;8918 сымб.)
# [[Лібэралізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6416 сымб. → &lt;/span&gt;8982 сымб.)
# [[Плаціна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6444 сымб. → &lt;/span&gt;9022 сымб.)
# [[Лікавы аналіз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6454 сымб. → &lt;/span&gt;9036 сымб.)
# [[Содні]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6457 сымб. → &lt;/span&gt;9040 сымб.)
# [[Імпэрыя інкаў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6482 сымб. → &lt;/span&gt;9075 сымб.)
# [[Валюта]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6500 сымб. → &lt;/span&gt;9100 сымб.)
# [[Клясычная музыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6501 сымб. → &lt;/span&gt;9101 сымб.)
# [[Цацка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6512 сымб. → &lt;/span&gt;9117 сымб.)
# [[Індустрыяльная рэвалюцыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6513 сымб. → &lt;/span&gt;9118 сымб.)
# [[Недаяданьне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6523 сымб. → &lt;/span&gt;9132 сымб.)
# [[Скрыпка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6547 сымб. → &lt;/span&gt;9166 сымб.)
# [[Люі Пастэр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6548 сымб. → &lt;/span&gt;9167 сымб.)
# [[Грошы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6574 сымб. → &lt;/span&gt;9204 сымб.)
# [[Марк Твэн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6599 сымб. → &lt;/span&gt;9239 сымб.)
# [[Лао-Цзы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6656 сымб. → &lt;/span&gt;9318 сымб.)
# [[Брытанская імпэрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6680 сымб. → &lt;/span&gt;9352 сымб.)
# [[Жалеза]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6721 сымб. → &lt;/span&gt;9409 сымб.)
# [[Хуанхэ]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6741 сымб. → &lt;/span&gt;9437 сымб.)
# [[Збожжа]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6784 сымб. → &lt;/span&gt;9498 сымб.)
# [[Беднасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6793 сымб. → &lt;/span&gt;9510 сымб.)
# [[Тытунь]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6801 сымб. → &lt;/span&gt;9521 сымб.)
# [[Атлусьценьне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6834 сымб. → &lt;/span&gt;9568 сымб.)
# [[Сафокл]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6856 сымб. → &lt;/span&gt;9598 сымб.)
# [[Падатак]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6856 сымб. → &lt;/span&gt;9598 сымб.)
# [[Песьня]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6914 сымб. → &lt;/span&gt;9680 сымб.)
# [[Вэнэра]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6917 сымб. → &lt;/span&gt;9684 сымб.)
# [[Рэзыстар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6922 сымб. → &lt;/span&gt;9691 сымб.)
# [[Кроў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6957 сымб. → &lt;/span&gt;9740 сымб.)
# [[Мяса]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6975 сымб. → &lt;/span&gt;9765 сымб.)
# [[Аднаўляльная энэргія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7015 сымб. → &lt;/span&gt;9821 сымб.)
# [[Культура]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7031 сымб. → &lt;/span&gt;9843 сымб.)
# [[Кітайская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7044 сымб. → &lt;/span&gt;9862 сымб.)
# [[Лік]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7045 сымб. → &lt;/span&gt;9863 сымб.)
# [[Іліяда]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7087 сымб. → &lt;/span&gt;9922 сымб.)
# [[Гіндустані]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7143 сымб. → &lt;/span&gt;10000 сымб.)
# [[Млечны Шлях]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7218 сымб. → &lt;/span&gt;10105 сымб.)
# [[Жытло]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7225 сымб. → &lt;/span&gt;10115 сымб.)
# [[Дынастыя Хань]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7227 сымб. → &lt;/span&gt;10118 сымб.)
# [[Дзіця]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7242 сымб. → &lt;/span&gt;10139 сымб.)
# [[Панамскі канал]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7261 сымб. → &lt;/span&gt;10165 сымб.)
# [[Марка Полё]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7267 сымб. → &lt;/span&gt;10174 сымб.)
# [[Сабака]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7271 сымб. → &lt;/span&gt;10179 сымб.)
# [[Мэтал]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7278 сымб. → &lt;/span&gt;10189 сымб.)
# [[Дагістарычны час]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7301 сымб. → &lt;/span&gt;10221 сымб.)
# [[Інсульт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7307 сымб. → &lt;/span&gt;10230 сымб.)
# [[Сярэднявечча]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7309 сымб. → &lt;/span&gt;10233 сымб.)
# [[Цукровы дыябэт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7319 сымб. → &lt;/span&gt;10247 сымб.)
# [[Канфуцыянства]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7323 сымб. → &lt;/span&gt;10252 сымб.)
# [[Нагіб Махфуз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7341 сымб. → &lt;/span&gt;10277 сымб.)
# [[Дыпляматыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7373 сымб. → &lt;/span&gt;10322 сымб.)
# [[Рака]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7391 сымб. → &lt;/span&gt;10347 сымб.)
# [[Нэрвовая сыстэма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7394 сымб. → &lt;/span&gt;10352 сымб.)
# [[Птушкі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7394 сымб. → &lt;/span&gt;10352 сымб.)
# [[Дынастыя Цын]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7420 сымб. → &lt;/span&gt;10388 сымб.)
# [[Ангкор-Ват]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7421 сымб. → &lt;/span&gt;10389 сымб.)
# [[Меч]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7425 сымб. → &lt;/span&gt;10395 сымб.)
# [[Псыхічны разлад]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7457 сымб. → &lt;/span&gt;10440 сымб.)
# [[Цьвёрды дыск]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7473 сымб. → &lt;/span&gt;10462 сымб.)
# [[Аналітычная хімія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7481 сымб. → &lt;/span&gt;10473 сымб.)
# [[Вярблюд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7485 сымб. → &lt;/span&gt;10479 сымб.)
# [[Стыхійнае бедзтва]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7498 сымб. → &lt;/span&gt;10497 сымб.)
# [[Байкал]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7516 сымб. → &lt;/span&gt;10522 сымб.)
# [[Залежнасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7524 сымб. → &lt;/span&gt;10534 сымб.)
# [[Геаграфія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7541 сымб. → &lt;/span&gt;10557 сымб.)
# [[Карл Лінэй]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7550 сымб. → &lt;/span&gt;10570 сымб.)
# [[Канстытуцыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7562 сымб. → &lt;/span&gt;10587 сымб.)
# [[Душа]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7583 сымб. → &lt;/span&gt;10616 сымб.)
# [[Паветранае судна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7590 сымб. → &lt;/span&gt;10626 сымб.)
# [[Правы чалавека]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7596 сымб. → &lt;/span&gt;10634 сымб.)
# [[Выкапнёвае паліва]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7634 сымб. → &lt;/span&gt;10688 сымб.)
# [[Каталіцкая Царква]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7646 сымб. → &lt;/span&gt;10704 сымб.)
# [[Трыганамэтрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7659 сымб. → &lt;/span&gt;10723 сымб.)
# [[Эпас пра Гільгамэша]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7663 сымб. → &lt;/span&gt;10728 сымб.)
# [[Імануіл Кант]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7665 сымб. → &lt;/span&gt;10731 сымб.)
# [[Руаль Амундсэн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7682 сымб. → &lt;/span&gt;10755 сымб.)
# [[Джон Лок]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7691 сымб. → &lt;/span&gt;10767 сымб.)
# [[Вакуўм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7714 сымб. → &lt;/span&gt;10800 сымб.)
# [[Сорга двухколернае]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7716 сымб. → &lt;/span&gt;10802 сымб.)
# [[Плаваньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7718 сымб. → &lt;/span&gt;10805 сымб.)
# [[Пратысты]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7723 сымб. → &lt;/span&gt;10812 сымб.)
# [[Стэнлі Кубрык]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7778 сымб. → &lt;/span&gt;10889 сымб.)
# [[Карл Вялікі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7814 сымб. → &lt;/span&gt;10940 сымб.)
# [[Філязофія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7814 сымб. → &lt;/span&gt;10940 сымб.)
# [[Транзыстар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7816 сымб. → &lt;/span&gt;10942 сымб.)
# [[Ёзэф Гайдн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7818 сымб. → &lt;/span&gt;10945 сымб.)
# [[Сацыялізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7846 сымб. → &lt;/span&gt;10984 сымб.)
# [[Атлянтычны акіян]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7850 сымб. → &lt;/span&gt;10990 сымб.)
# [[Адраджэньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7856 сымб. → &lt;/span&gt;10998 сымб.)
# [[Канфуцый]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7858 сымб. → &lt;/span&gt;11001 сымб.)
# [[Бэйсбол]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7868 сымб. → &lt;/span&gt;11015 сымб.)
# [[Ціхі акіян]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7875 сымб. → &lt;/span&gt;11025 сымб.)
# [[Галубовыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7879 сымб. → &lt;/span&gt;11031 сымб.)
# [[Гравітацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7881 сымб. → &lt;/span&gt;11033 сымб.)
# [[Людвіг Вітгенштайн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7894 сымб. → &lt;/span&gt;11052 сымб.)
# [[Вадкасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7894 сымб. → &lt;/span&gt;11052 сымб.)
# [[Сыстэма каардынат]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7898 сымб. → &lt;/span&gt;11057 сымб.)
# [[Труба]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7905 сымб. → &lt;/span&gt;11067 сымб.)
# [[Вуха]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7922 сымб. → &lt;/span&gt;11091 сымб.)
# [[Радыяактыўнасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7928 сымб. → &lt;/span&gt;11099 сымб.)
# [[Сыма Цянь]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7967 сымб. → &lt;/span&gt;11154 сымб.)
# [[Алюмін]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7971 сымб. → &lt;/span&gt;11159 сымб.)
# [[Арабская ліга]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7982 сымб. → &lt;/span&gt;11175 сымб.)
# [[Астэроід]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7986 сымб. → &lt;/span&gt;11180 сымб.)
# [[Гімалаі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7986 сымб. → &lt;/span&gt;11180 сымб.)
# [[Месяц (спадарожнік)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7996 сымб. → &lt;/span&gt;11194 сымб.)
# [[Пнэўманія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7997 сымб. → &lt;/span&gt;11196 сымб.)
# [[Земнаводныя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8000 сымб. → &lt;/span&gt;11200 сымб.)
# [[Марыя Складоўская-Кюры]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8006 сымб. → &lt;/span&gt;11208 сымб.)
# [[Хлеб]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8006 сымб. → &lt;/span&gt;11208 сымб.)
# [[Кукуруза]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8040 сымб. → &lt;/span&gt;11256 сымб.)
# [[Макс Плянк]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8043 сымб. → &lt;/span&gt;11260 сымб.)
# [[Мастацтва]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8045 сымб. → &lt;/span&gt;11263 сымб.)
# [[Мэтар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8089 сымб. → &lt;/span&gt;11325 сымб.)
# [[Азот]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8102 сымб. → &lt;/span&gt;11343 сымб.)
# [[Горад]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8123 сымб. → &lt;/span&gt;11372 сымб.)
# [[Абвадненьне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8130 сымб. → &lt;/span&gt;11382 сымб.)
# [[Сафійскі сабор (Канстантынопаль)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8131 сымб. → &lt;/span&gt;11383 сымб.)
# [[Адзеньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8137 сымб. → &lt;/span&gt;11392 сымб.)
# [[Фэрнан Магелан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8148 сымб. → &lt;/span&gt;11407 сымб.)
# [[Электрамагнітнае ўзаемадзеяньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8155 сымб. → &lt;/span&gt;11417 сымб.)
# [[Плянэта]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8167 сымб. → &lt;/span&gt;11434 сымб.)
# [[Шруба]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8169 сымб. → &lt;/span&gt;11437 сымб.)
# [[Ўінстан Чэрчыль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8171 сымб. → &lt;/span&gt;11439 сымб.)
# [[Франц Шубэрт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8176 сымб. → &lt;/span&gt;11446 сымб.)
# [[Юры Гагарын]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8189 сымб. → &lt;/span&gt;11465 сымб.)
# [[Кітападобныя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8203 сымб. → &lt;/span&gt;11484 сымб.)
# [[Інд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8224 сымб. → &lt;/span&gt;11514 сымб.)
# [[Тымур]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8229 сымб. → &lt;/span&gt;11521 сымб.)
# [[Касьмічны палёт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8239 сымб. → &lt;/span&gt;11535 сымб.)
# [[Пшаніца]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8295 сымб. → &lt;/span&gt;11613 сымб.)
# [[Блюз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8321 сымб. → &lt;/span&gt;11649 сымб.)
# [[Дождж]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8324 сымб. → &lt;/span&gt;11654 сымб.)
# [[Размнажэньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8326 сымб. → &lt;/span&gt;11656 сымб.)
# [[Фундамэнталізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8338 сымб. → &lt;/span&gt;11673 сымб.)
# [[Экалёгія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8344 сымб. → &lt;/span&gt;11682 сымб.)
# [[Адукацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8356 сымб. → &lt;/span&gt;11698 сымб.)
# [[Фрыда Калё]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8357 сымб. → &lt;/span&gt;11700 сымб.)
# [[Чэ Гевара]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8379 сымб. → &lt;/span&gt;11731 сымб.)
# [[Японская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8412 сымб. → &lt;/span&gt;11777 сымб.)
# [[Самагубства]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8420 сымб. → &lt;/span&gt;11788 сымб.)
# [[Фартэпіяна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8451 сымб. → &lt;/span&gt;11831 сымб.)
# [[Тым Бэрнэрз-Лі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8463 сымб. → &lt;/span&gt;11848 сымб.)
# [[Гішпанская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8480 сымб. → &lt;/span&gt;11872 сымб.)
# [[Гай Юліюс Цэзар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8496 сымб. → &lt;/span&gt;11894 сымб.)
# [[Арытмэтыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8513 сымб. → &lt;/span&gt;11918 сымб.)
# [[Партэнон]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8531 сымб. → &lt;/span&gt;11943 сымб.)
# [[Свойскі бык]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8538 сымб. → &lt;/span&gt;11953 сымб.)
# [[Гэнры Форд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8544 сымб. → &lt;/span&gt;11962 сымб.)
# [[Слабое ўзаемадзеяньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8549 сымб. → &lt;/span&gt;11969 сымб.)
# [[Імавернасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8575 сымб. → &lt;/span&gt;12005 сымб.)
# [[Ніл Армстранг]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8589 сымб. → &lt;/span&gt;12025 сымб.)
# [[Плятон]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8594 сымб. → &lt;/span&gt;12032 сымб.)
# [[Кіляграм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8604 сымб. → &lt;/span&gt;12046 сымб.)
# [[Мікалай Капэрнік]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8631 сымб. → &lt;/span&gt;12083 сымб.)
# [[Іслам]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8632 сымб. → &lt;/span&gt;12085 сымб.)
# [[Рыхард Вагнэр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8641 сымб. → &lt;/span&gt;12097 сымб.)
# [[Іўрыт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8645 сымб. → &lt;/span&gt;12103 сымб.)
# [[Трапічны цыклён]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8646 сымб. → &lt;/span&gt;12104 сымб.)
# [[Грэцкая мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8648 сымб. → &lt;/span&gt;12107 сымб.)
# [[Палітычная партыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8656 сымб. → &lt;/span&gt;12118 сымб.)
# [[Паўночны полюс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8660 сымб. → &lt;/span&gt;12124 сымб.)
# [[Грамадзянская вайна ў ЗША]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8678 сымб. → &lt;/span&gt;12149 сымб.)
# [[Гітара]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8705 сымб. → &lt;/span&gt;12187 сымб.)
# [[Бавоўна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8713 сымб. → &lt;/span&gt;12198 сымб.)
# [[Каменны век]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8723 сымб. → &lt;/span&gt;12212 сымб.)
# [[Нэльсан Мандэла]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8746 сымб. → &lt;/span&gt;12244 сымб.)
# [[Рабства]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8753 сымб. → &lt;/span&gt;12254 сымб.)
# [[Тэмпэратура]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8756 сымб. → &lt;/span&gt;12258 сымб.)
# [[Сынан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8765 сымб. → &lt;/span&gt;12271 сымб.)
# [[Джэймз Кларк Максўэл]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8784 сымб. → &lt;/span&gt;12298 сымб.)
# [[Хранічная абструктыўная хвароба лёгкіх]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8793 сымб. → &lt;/span&gt;12310 сымб.)
# [[Брусэльскі сталічны рэгіён]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8816 сымб. → &lt;/span&gt;12342 сымб.)
# [[Эрнан Картэс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8835 сымб. → &lt;/span&gt;12369 сымб.)
# [[Садружнасьць нацыяў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8836 сымб. → &lt;/span&gt;12370 сымб.)
# [[Вуглярод]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8841 сымб. → &lt;/span&gt;12377 сымб.)
# [[Фізыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8880 сымб. → &lt;/span&gt;12432 сымб.)
# [[Арыстотэль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8881 сымб. → &lt;/span&gt;12433 сымб.)
# [[Шакаляд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8922 сымб. → &lt;/span&gt;12491 сымб.)
# [[Ядзерная энэргетыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8967 сымб. → &lt;/span&gt;12554 сымб.)
# [[Вайна ў Віетнаме]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8995 сымб. → &lt;/span&gt;12593 сымб.)
# [[Эндзі Ўоргал]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9017 сымб. → &lt;/span&gt;12624 сымб.)
# [[Фатаграфія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9024 сымб. → &lt;/span&gt;12634 сымб.)
# [[Спорт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9069 сымб. → &lt;/span&gt;12697 сымб.)
# [[Дыфэрэнцыйнае раўнаньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9071 сымб. → &lt;/span&gt;12699 сымб.)
# [[Эвэрэст]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9072 сымб. → &lt;/span&gt;12701 сымб.)
# [[Чанак’я]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9081 сымб. → &lt;/span&gt;12713 сымб.)
# [[Інгмар Бэргман]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9082 сымб. → &lt;/span&gt;12715 сымб.)
# [[Гульня]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9090 сымб. → &lt;/span&gt;12726 сымб.)
# [[Кава]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9102 сымб. → &lt;/span&gt;12743 сымб.)
# [[Дэмакратыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9109 сымб. → &lt;/span&gt;12753 сымб.)
# [[Вялікі выбух]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9208 сымб. → &lt;/span&gt;12891 сымб.)
# [[Від (біялёгія)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9208 сымб. → &lt;/span&gt;12891 сымб.)
# [[Віно]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9217 сымб. → &lt;/span&gt;12904 сымб.)
# [[Мэсапатамія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9226 сымб. → &lt;/span&gt;12916 сымб.)
# [[Марсэль Пруст]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9231 сымб. → &lt;/span&gt;12923 сымб.)
# [[Волга]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9233 сымб. → &lt;/span&gt;12926 сымб.)
# [[Рафаэль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9238 сымб. → &lt;/span&gt;12933 сымб.)
# [[Джэймз Джойс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9245 сымб. → &lt;/span&gt;12943 сымб.)
# [[Сымон Балівар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9267 сымб. → &lt;/span&gt;12974 сымб.)
# [[Ганс Крыстыян Андэрсэн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9288 сымб. → &lt;/span&gt;13003 сымб.)
# [[Культурная соя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9288 сымб. → &lt;/span&gt;13003 сымб.)
# [[Суставаногія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9338 сымб. → &lt;/span&gt;13073 сымб.)
# [[Прырода]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9347 сымб. → &lt;/span&gt;13086 сымб.)
# [[Архітэктура]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9364 сымб. → &lt;/span&gt;13110 сымб.)
# [[Жан-Поль Сартр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9375 сымб. → &lt;/span&gt;13125 сымб.)
# [[Нямецкая мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9412 сымб. → &lt;/span&gt;13177 сымб.)
# [[Малекула]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9427 сымб. → &lt;/span&gt;13198 сымб.)
# [[Тэлефон]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9454 сымб. → &lt;/span&gt;13236 сымб.)
# [[Мысьленьне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9494 сымб. → &lt;/span&gt;13292 сымб.)
# [[Зыгмунд Фройд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9511 сымб. → &lt;/span&gt;13315 сымб.)
# [[Хорхэ Люіс Борхэс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9540 сымб. → &lt;/span&gt;13356 сымб.)
# [[Ровар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9581 сымб. → &lt;/span&gt;13413 сымб.)
# [[Рымская імпэрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9597 сымб. → &lt;/span&gt;13436 сымб.)
# [[Крыжовыя паходы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9601 сымб. → &lt;/span&gt;13441 сымб.)
# [[Вінцэнт ван Гог]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9657 сымб. → &lt;/span&gt;13520 сымб.)
# [[Саладын]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9738 сымб. → &lt;/span&gt;13633 сымб.)
# [[Паўднёвы акіян]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9750 сымб. → &lt;/span&gt;13650 сымб.)
# [[Бэнгальская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9802 сымб. → &lt;/span&gt;13723 сымб.)
# [[Джэфры Чосэр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9808 сымб. → &lt;/span&gt;13731 сымб.)
# [[Сяргей Эйзэнштэйн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9864 сымб. → &lt;/span&gt;13810 сымб.)
# [[Франц Кафка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9878 сымб. → &lt;/span&gt;13829 сымб.)
# [[Агрэгатны стан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9887 сымб. → &lt;/span&gt;13842 сымб.)
# [[Джаваньні П’ерлюіджы да Палестрына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9900 сымб. → &lt;/span&gt;13860 сымб.)
# [[Рыбы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9925 сымб. → &lt;/span&gt;13895 сымб.)
# [[Матэматычны доказ]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10026 сымб. → &lt;/span&gt;14036 сымб.)
# [[Марлен Дытрых]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10030 сымб. → &lt;/span&gt;14042 сымб.)
# [[Абу Нувас]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10066 сымб. → &lt;/span&gt;14092 сымб.)
# [[Нобэлеўская прэмія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10075 сымб. → &lt;/span&gt;14105 сымб.)
# [[Суэцкі канал]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10076 сымб. → &lt;/span&gt;14106 сымб.)
# [[Астраномія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10084 сымб. → &lt;/span&gt;14118 сымб.)
# [[Ота фон Бісмарк]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10145 сымб. → &lt;/span&gt;14203 сымб.)
# [[Друк]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10145 сымб. → &lt;/span&gt;14203 сымб.)
# [[Джэймз Кук]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10147 сымб. → &lt;/span&gt;14206 сымб.)
# [[Вадарод]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10160 сымб. → &lt;/span&gt;14224 сымб.)
# [[Кісьля]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10184 сымб. → &lt;/span&gt;14258 сымб.)
# [[Рэгбі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10189 сымб. → &lt;/span&gt;14265 сымб.)
# [[Міжнародны Суд ААН]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10225 сымб. → &lt;/span&gt;14315 сымб.)
# [[Дыега Вэляскес]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10226 сымб. → &lt;/span&gt;14316 сымб.)
# [[Магнітнае поле]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10236 сымб. → &lt;/span&gt;14330 сымб.)
# [[Дзяржава]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10275 сымб. → &lt;/span&gt;14385 сымб.)
# [[Цукар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10276 сымб. → &lt;/span&gt;14386 сымб.)
# [[Кірыліца]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10322 сымб. → &lt;/span&gt;14451 сымб.)
# [[Год]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10331 сымб. → &lt;/span&gt;14463 сымб.)
# [[Луіс Армстранг]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10365 сымб. → &lt;/span&gt;14511 сымб.)
# [[Натуральная воспа]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10367 сымб. → &lt;/span&gt;14514 сымб.)
# [[Хімія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10388 сымб. → &lt;/span&gt;14543 сымб.)
# [[Прыгажосьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10392 сымб. → &lt;/span&gt;14549 сымб.)
# [[Капітал]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10408 сымб. → &lt;/span&gt;14571 сымб.)
# [[Сакрат]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10419 сымб. → &lt;/span&gt;14587 сымб.)
# [[Атам]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10461 сымб. → &lt;/span&gt;14645 сымб.)
# [[Акіра Курасава]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10496 сымб. → &lt;/span&gt;14694 сымб.)
# [[Анархізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10515 сымб. → &lt;/span&gt;14721 сымб.)
# [[Кацусіка Хакусай]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10558 сымб. → &lt;/span&gt;14781 сымб.)
# [[Этаноль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10559 сымб. → &lt;/span&gt;14783 сымб.)
# [[Карл Маркс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10598 сымб. → &lt;/span&gt;14837 сымб.)
# [[Аборт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10611 сымб. → &lt;/span&gt;14855 сымб.)
# [[Джордж Вашынгтон]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10612 сымб. → &lt;/span&gt;14857 сымб.)
# [[Галілео Галілей]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10621 сымб. → &lt;/span&gt;14869 сымб.)
# [[Плязма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10644 сымб. → &lt;/span&gt;14902 сымб.)
# [[Анды]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10647 сымб. → &lt;/span&gt;14906 сымб.)
# [[Эпілепсія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10786 сымб. → &lt;/span&gt;15100 сымб.)
# [[Купал]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10798 сымб. → &lt;/span&gt;15117 сымб.)
# [[Калідаса]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10825 сымб. → &lt;/span&gt;15155 сымб.)
# [[Сям’я]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10881 сымб. → &lt;/span&gt;15233 сымб.)
# [[Майкл Фарадэй]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10887 сымб. → &lt;/span&gt;15242 сымб.)
# [[Ігар Стравінскі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10894 сымб. → &lt;/span&gt;15252 сымб.)
# [[Нігер (рака)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10900 сымб. → &lt;/span&gt;15260 сымб.)
# [[Альгарытм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10965 сымб. → &lt;/span&gt;15351 сымб.)
# [[Альбрэхт Дурэр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10974 сымб. → &lt;/span&gt;15364 сымб.)
# [[Золата]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11021 сымб. → &lt;/span&gt;15429 сымб.)
# [[Шагнамэ]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11037 сымб. → &lt;/span&gt;15452 сымб.)
# [[Ніл]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11093 сымб. → &lt;/span&gt;15530 сымб.)
# [[Галаўны боль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11142 сымб. → &lt;/span&gt;15599 сымб.)
# [[Тэлебачаньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11150 сымб. → &lt;/span&gt;15610 сымб.)
# [[Робат]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11199 сымб. → &lt;/span&gt;15679 сымб.)
# [[Карэйская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11208 сымб. → &lt;/span&gt;15691 сымб.)
# [[Пэрыядычная сыстэма хімічных элемэнтаў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11227 сымб. → &lt;/span&gt;15718 сымб.)
# [[Вока]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11331 сымб. → &lt;/span&gt;15863 сымб.)
# [[Нэптун]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11374 сымб. → &lt;/span&gt;15924 сымб.)
# [[Пі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11387 сымб. → &lt;/span&gt;15942 сымб.)
# [[Гафіз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11411 сымб. → &lt;/span&gt;15975 сымб.)
# [[Навука]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11432 сымб. → &lt;/span&gt;16005 сымб.)
# [[Габрыель Гарсія Маркес]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11502 сымб. → &lt;/span&gt;16103 сымб.)
# [[Фашызм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11544 сымб. → &lt;/span&gt;16162 сымб.)
# [[Магатма Гандзі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11560 сымб. → &lt;/span&gt;16184 сымб.)
# [[Вецер]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11636 сымб. → &lt;/span&gt;16290 сымб.)
# [[Гарбата]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11651 сымб. → &lt;/span&gt;16311 сымб.)
# [[Сухоты]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11702 сымб. → &lt;/span&gt;16383 сымб.)
# [[Гален]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11707 сымб. → &lt;/span&gt;16390 сымб.)
# [[Курыца]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11730 сымб. → &lt;/span&gt;16422 сымб.)
# [[Энэргія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11758 сымб. → &lt;/span&gt;16461 сымб.)
# [[Давід Гільбэрт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11769 сымб. → &lt;/span&gt;16477 сымб.)
# [[Тэрмадынаміка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11776 сымб. → &lt;/span&gt;16486 сымб.)
# [[Аль-Газалі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11823 сымб. → &lt;/span&gt;16552 сымб.)
# [[Сок]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11844 сымб. → &lt;/span&gt;16582 сымб.)
# [[Эўклід]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11886 сымб. → &lt;/span&gt;16640 сымб.)
# [[Пэрсыдзкая мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11919 сымб. → &lt;/span&gt;16687 сымб.)
# [[Рухавік унутранага згараньня]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11996 сымб. → &lt;/span&gt;16794 сымб.)
# [[Мэрылін Манро]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12114 сымб. → &lt;/span&gt;16960 сымб.)
# [[Паўднёвая Амэрыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12121 сымб. → &lt;/span&gt;16969 сымб.)
# [[Чарлі Чаплін]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12124 сымб. → &lt;/span&gt;16974 сымб.)
# [[Нікалё Мак’явэльлі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12142 сымб. → &lt;/span&gt;16999 сымб.)
# [[Альгебра]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12219 сымб. → &lt;/span&gt;17107 сымб.)
# [[Сонца]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12265 сымб. → &lt;/span&gt;17171 сымб.)
# [[Кароткія нарды]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12291 сымб. → &lt;/span&gt;17207 сымб.)
# [[Майсей]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12376 сымб. → &lt;/span&gt;17326 сымб.)
# [[Імпэрыялізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12465 сымб. → &lt;/span&gt;17451 сымб.)
# [[Малако]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12487 сымб. → &lt;/span&gt;17482 сымб.)
# [[Франсіска Гоя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12578 сымб. → &lt;/span&gt;17609 сымб.)
# [[Атэізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12579 сымб. → &lt;/span&gt;17611 сымб.)
# [[Сулейман I]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12584 сымб. → &lt;/span&gt;17618 сымб.)
# [[Людвіг ван Бэтговэн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12602 сымб. → &lt;/span&gt;17643 сымб.)
# [[Джэймз Ўат]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12618 сымб. → &lt;/span&gt;17665 сымб.)
# [[Геалёгія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12624 сымб. → &lt;/span&gt;17674 сымб.)
# [[Эўра]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12800 сымб. → &lt;/span&gt;17920 сымб.)
# [[Адольф Гітлер]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12845 сымб. → &lt;/span&gt;17983 сымб.)
# [[Эрнэст Рэзэрфорд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12937 сымб. → &lt;/span&gt;18112 сымб.)
# [[Урад]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12983 сымб. → &lt;/span&gt;18176 сымб.)
# [[Жыцьцё]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13015 сымб. → &lt;/span&gt;18221 сымб.)
# [[Азартная гульня]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13015 сымб. → &lt;/span&gt;18221 сымб.)
# [[Суахілі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13063 сымб. → &lt;/span&gt;18288 сымб.)
# [[Танец]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13142 сымб. → &lt;/span&gt;18399 сымб.)
# [[Малійская імпэрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13178 сымб. → &lt;/span&gt;18449 сымб.)
# [[Зорка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13336 сымб. → &lt;/span&gt;18670 сымб.)
# [[Джордж Байран]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13398 сымб. → &lt;/span&gt;18757 сымб.)
# [[Рэлігія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13404 сымб. → &lt;/span&gt;18766 сымб.)
# [[Готфрыд Ляйбніц]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13468 сымб. → &lt;/span&gt;18855 сымб.)
# [[Чарлз Дыкенз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13484 сымб. → &lt;/span&gt;18878 сымб.)
# [[Арктычны акіян]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13705 сымб. → &lt;/span&gt;19187 сымб.)
# [[Томас Эдысан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13856 сымб. → &lt;/span&gt;19398 сымб.)
# [[Мацуо Басё]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13925 сымб. → &lt;/span&gt;19495 сымб.)
# [[Уладзімер Ленін]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13932 сымб. → &lt;/span&gt;19505 сымб.)
# [[Колер]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13969 сымб. → &lt;/span&gt;19557 сымб.)
# [[Рак (захворваньне)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14078 сымб. → &lt;/span&gt;19709 сымб.)
# [[Зямля]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14086 сымб. → &lt;/span&gt;19720 сымб.)
# [[Гамэр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14188 сымб. → &lt;/span&gt;19863 сымб.)
# [[Хвароба Альцгаймэра]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14220 сымб. → &lt;/span&gt;19908 сымб.)
# [[Гіп-гоп]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14420 сымб. → &lt;/span&gt;20188 сымб.)
# [[Шкло]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14513 сымб. → &lt;/span&gt;20318 сымб.)
# [[Роза Люксэмбург]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14625 сымб. → &lt;/span&gt;20475 сымб.)
# [[Дунай]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14708 сымб. → &lt;/span&gt;20591 сымб.)
# [[Яганэс Брамс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14858 сымб. → &lt;/span&gt;20801 сымб.)
# [[Машына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14871 сымб. → &lt;/span&gt;20819 сымб.)
# [[Лё Карбюзье]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14959 сымб. → &lt;/span&gt;20943 сымб.)
# [[Ацтэкі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15037 сымб. → &lt;/span&gt;21052 сымб.)
# [[Аўгустын]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15160 сымб. → &lt;/span&gt;21224 сымб.)
# [[Ібн Хальдун]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15234 сымб. → &lt;/span&gt;21328 сымб.)
# [[Ібн Батута]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15332 сымб. → &lt;/span&gt;21465 сымб.)
# [[Лацінскае пісьмо]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15342 сымб. → &lt;/span&gt;21479 сымб.)
# [[Георг Вільгельм Фрыдрых Гэгель]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15393 сымб. → &lt;/span&gt;21550 сымб.)
# [[Біблія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15408 сымб. → &lt;/span&gt;21571 сымб.)
# [[Альфрэд Гічкок]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15429 сымб. → &lt;/span&gt;21601 сымб.)
# [[Тысяча і адна ноч]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15461 сымб. → &lt;/span&gt;21645 сымб.)
# [[Сыр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15466 сымб. → &lt;/span&gt;21652 сымб.)
# [[ГЭС Тры цясьніны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15488 сымб. → &lt;/span&gt;21683 сымб.)
# [[Ізраіль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15645 сымб. → &lt;/span&gt;21903 сымб.)
# [[Грэцкі альфабэт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15742 сымб. → &lt;/span&gt;22039 сымб.)
# [[Ўолт Дыснэй]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16007 сымб. → &lt;/span&gt;22410 сымб.)
# [[Міжнародны валютны фонд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16011 сымб. → &lt;/span&gt;22415 сымб.)
# [[Канал]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16048 сымб. → &lt;/span&gt;22467 сымб.)
# [[Леанарда да Вінчы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16107 сымб. → &lt;/span&gt;22550 сымб.)
# [[Пераклад]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16161 сымб. → &lt;/span&gt;22625 сымб.)
# [[Фёдар Дастаеўскі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16314 сымб. → &lt;/span&gt;22840 сымб.)
# [[Фэдэрыка Фэліні]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16351 сымб. → &lt;/span&gt;22891 сымб.)
# [[Асманская імпэрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16367 сымб. → &lt;/span&gt;22914 сымб.)
# [[Карыбскае мора]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16429 сымб. → &lt;/span&gt;23001 сымб.)
# [[Паўночнае мора]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16492 сымб. → &lt;/span&gt;23089 сымб.)
# [[Індыйскі акіян]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16554 сымб. → &lt;/span&gt;23176 сымб.)
# [[Клімат]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16615 сымб. → &lt;/span&gt;23261 сымб.)
# [[Цытрус]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16682 сымб. → &lt;/span&gt;23355 сымб.)
# [[Ядзерная зброя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16838 сымб. → &lt;/span&gt;23573 сымб.)
# [[Аль-Харэзьмі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;17459 сымб. → &lt;/span&gt;24443 сымб.)
# [[Жанна д’Арк]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;17572 сымб. → &lt;/span&gt;24601 сымб.)
# [[Шарль дэ Голь]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;17630 сымб. → &lt;/span&gt;24682 сымб.)
# [[Асацыяцыя дзяржаваў Паўднёва-Ўсходняй Азіі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;17788 сымб. → &lt;/span&gt;24903 сымб.)
# [[Інжынэрная справа]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;18071 сымб. → &lt;/span&gt;25299 сымб.)
# [[Сахара]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;18181 сымб. → &lt;/span&gt;25453 сымб.)
# [[Мартын Гайдэгер]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;18263 сымб. → &lt;/span&gt;25568 сымб.)
# [[Афрыканскі зьвяз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;18283 сымб. → &lt;/span&gt;25596 сымб.)
# [[Дыскрымінацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;18460 сымб. → &lt;/span&gt;25844 сымб.)
# [[Макс Вэбэр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;18464 сымб. → &lt;/span&gt;25850 сымб.)
# [[Вугляводы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;18492 сымб. → &lt;/span&gt;25889 сымб.)
# [[Аўстралія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;18580 сымб. → &lt;/span&gt;26012 сымб.)
# [[Этыёпія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;18988 сымб. → &lt;/span&gt;26583 сымб.)
# [[Ежа]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;18991 сымб. → &lt;/span&gt;26587 сымб.)
# [[Базыліка Сьвятога Пятра]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;19006 сымб. → &lt;/span&gt;26608 сымб.)
# [[Здароўе]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;19381 сымб. → &lt;/span&gt;27133 сымб.)
# [[Танзанія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;19438 сымб. → &lt;/span&gt;27213 сымб.)
# [[Анры Матыс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;19497 сымб. → &lt;/span&gt;27296 сымб.)
# [[Куба]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;19812 сымб. → &lt;/span&gt;27737 сымб.)
# [[Політэізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;19829 сымб. → &lt;/span&gt;27761 сымб.)
# [[Кіліманджара]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;19863 сымб. → &lt;/span&gt;27808 сымб.)
# [[Сусьвет]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;19910 сымб. → &lt;/span&gt;27874 сымб.)
# [[Ум Кульсум]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;19912 сымб. → &lt;/span&gt;27877 сымб.)
# [[Дантэ Аліг’еры]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;19924 сымб. → &lt;/span&gt;27894 сымб.)
# [[Віетнам]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;20101 сымб. → &lt;/span&gt;28141 сымб.)
# [[Дэмакратычная Рэспубліка Конга]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;20336 сымб. → &lt;/span&gt;28470 сымб.)
# [[Сунь Ятсэн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;20641 сымб. → &lt;/span&gt;28897 сымб.)
# [[Касьпійскае мора]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;20667 сымб. → &lt;/span&gt;28934 сымб.)
# [[Тэніс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;20780 сымб. → &lt;/span&gt;29092 сымб.)
# [[Людовік XIV]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;20795 сымб. → &lt;/span&gt;29113 сымб.)
# [[Банглядэш]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;20858 сымб. → &lt;/span&gt;29201 сымб.)
# [[Ёсіф Сталін]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;20951 сымб. → &lt;/span&gt;29331 сымб.)
# [[Бангкок]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21000 сымб. → &lt;/span&gt;29400 сымб.)
# [[Сусьветная арганізацыя здароўя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21115 сымб. → &lt;/span&gt;29561 сымб.)
# [[Сымона дэ Бавуар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21533 сымб. → &lt;/span&gt;30146 сымб.)
# [[Армія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21550 сымб. → &lt;/span&gt;30170 сымб.)
# [[Ёган Вольфганг фон Гётэ]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21557 сымб. → &lt;/span&gt;30180 сымб.)
# [[Стаматалёгія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21592 сымб. → &lt;/span&gt;30229 сымб.)
# [[Жак Карт’е]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21603 сымб. → &lt;/span&gt;30244 сымб.)
# [[Ашока]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21736 сымб. → &lt;/span&gt;30430 сымб.)
# [[Гаўтама Буда]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21745 сымб. → &lt;/span&gt;30443 сымб.)
# [[Алан Т’юрынг]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21755 сымб. → &lt;/span&gt;30457 сымб.)
# [[Апэрацыйная сыстэма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21834 сымб. → &lt;/span&gt;30568 сымб.)
# [[Паблё Пікаса]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21867 сымб. → &lt;/span&gt;30614 сымб.)
# [[Польшча]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21876 сымб. → &lt;/span&gt;30626 сымб.)
# [[Міжнародны рух Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21896 сымб. → &lt;/span&gt;30654 сымб.)
# [[Джакама Пучыні]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21956 сымб. → &lt;/span&gt;30738 сымб.)
# [[Го]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21968 сымб. → &lt;/span&gt;30755 сымб.)
# [[Сонечная сыстэма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22009 сымб. → &lt;/span&gt;30813 сымб.)
# [[Малярыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22062 сымб. → &lt;/span&gt;30887 сымб.)
# [[Француская рэвалюцыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22064 сымб. → &lt;/span&gt;30890 сымб.)
# [[Сынгапур]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22088 сымб. → &lt;/span&gt;30923 сымб.)
# [[Леанард Ойлер]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22121 сымб. → &lt;/span&gt;30969 сымб.)
# [[Ерусалім]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22149 сымб. → &lt;/span&gt;31009 сымб.)
# [[Дыназаўр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22169 сымб. → &lt;/span&gt;31037 сымб.)
# [[Вэргіліюс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22172 сымб. → &lt;/span&gt;31041 сымб.)
# [[Галяктыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22175 сымб. → &lt;/span&gt;31045 сымб.)
# [[Фрыдэрык Шапэн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22185 сымб. → &lt;/span&gt;31059 сымб.)
# [[Энцыкляпэдыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22190 сымб. → &lt;/span&gt;31066 сымб.)
# [[Віктор Юго]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22210 сымб. → &lt;/span&gt;31094 сымб.)
# [[Джон Мэйнард Кейнз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22221 сымб. → &lt;/span&gt;31109 сымб.)
# [[Турэцкая мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22292 сымб. → &lt;/span&gt;31209 сымб.)
# [[Лізавета I]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22302 сымб. → &lt;/span&gt;31223 сымб.)
# [[Сатурн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22305 сымб. → &lt;/span&gt;31227 сымб.)
# [[Канстантын I Вялікі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22327 сымб. → &lt;/span&gt;31258 сымб.)
# [[Танк]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22331 сымб. → &lt;/span&gt;31263 сымб.)
# [[Хрысьціянства]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22341 сымб. → &lt;/span&gt;31277 сымб.)
# [[Авідыюс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22343 сымб. → &lt;/span&gt;31280 сымб.)
# [[Піва]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22409 сымб. → &lt;/span&gt;31373 сымб.)
# [[Дынастыя Тан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22412 сымб. → &lt;/span&gt;31377 сымб.)
# [[Сыднэй]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22417 сымб. → &lt;/span&gt;31384 сымб.)
# [[Уран]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22492 сымб. → &lt;/span&gt;31489 сымб.)
# [[Мэркурый]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22525 сымб. → &lt;/span&gt;31535 сымб.)
# [[Транспарт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22582 сымб. → &lt;/span&gt;31615 сымб.)
# [[Француская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22619 сымб. → &lt;/span&gt;31667 сымб.)
# [[Міжнародная сыстэма СІ]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22646 сымб. → &lt;/span&gt;31704 сымб.)
# [[Багдад]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22656 сымб. → &lt;/span&gt;31718 сымб.)
# [[Мухамад]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22663 сымб. → &lt;/span&gt;31728 сымб.)
# [[Сэул]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22722 сымб. → &lt;/span&gt;31811 сымб.)
# [[Ёган Кеплер]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22737 сымб. → &lt;/span&gt;31832 сымб.)
# [[Дака]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22750 сымб. → &lt;/span&gt;31850 сымб.)
# [[Лі Бо]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22869 сымб. → &lt;/span&gt;32017 сымб.)
# [[Архімэд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22871 сымб. → &lt;/span&gt;32019 сымб.)
# [[Юпітэр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22884 сымб. → &lt;/span&gt;32038 сымб.)
# [[Карачы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22885 сымб. → &lt;/span&gt;32039 сымб.)
# [[Рэнэ Дэкарт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22940 сымб. → &lt;/span&gt;32116 сымб.)
# [[Карл Фрыдрых Гаўс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22961 сымб. → &lt;/span&gt;32145 сымб.)
# [[Мартын Лютэр Кінг]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23001 сымб. → &lt;/span&gt;32201 сымб.)
# [[Авіцэна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23006 сымб. → &lt;/span&gt;32208 сымб.)
# [[Рэвалюцыя 1917 году ў Расеі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23062 сымб. → &lt;/span&gt;32287 сымб.)
# [[Мікелянджэлё]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23076 сымб. → &lt;/span&gt;32306 сымб.)
# [[Эканоміка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23094 сымб. → &lt;/span&gt;32332 сымб.)
# [[Фільм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23103 сымб. → &lt;/span&gt;32344 сымб.)
# [[Мартын Лютэр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23104 сымб. → &lt;/span&gt;32346 сымб.)
# [[Ліпіды]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23138 сымб. → &lt;/span&gt;32393 сымб.)
# [[Антарктыда]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23198 сымб. → &lt;/span&gt;32477 сымб.)
# [[Сінтаізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23205 сымб. → &lt;/span&gt;32487 сымб.)
# [[Мігель Сэрвантэс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23240 сымб. → &lt;/span&gt;32536 сымб.)
# [[Старажытны Эгіпет]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23268 сымб. → &lt;/span&gt;32575 сымб.)
# [[Токіё]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23284 сымб. → &lt;/span&gt;32598 сымб.)
# [[Анатомія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23291 сымб. → &lt;/span&gt;32607 сымб.)
# [[Эрвін Шрэдынгер]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23320 сымб. → &lt;/span&gt;32648 сымб.)
# [[Антон Чэхаў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23323 сымб. → &lt;/span&gt;32652 сымб.)
# [[Бізантыйская імпэрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23333 сымб. → &lt;/span&gt;32666 сымб.)
# [[Тайлянд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23339 сымб. → &lt;/span&gt;32675 сымб.)
# [[Калката]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23430 сымб. → &lt;/span&gt;32802 сымб.)
# [[Багата]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23542 сымб. → &lt;/span&gt;32959 сымб.)
# [[Мумбаі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23559 сымб. → &lt;/span&gt;32983 сымб.)
# [[Дынастыя Мін]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23576 сымб. → &lt;/span&gt;33006 сымб.)
# [[Мальер]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23651 сымб. → &lt;/span&gt;33111 сымб.)
# [[Расейская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23675 сымб. → &lt;/span&gt;33145 сымб.)
# [[Мэксыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23685 сымб. → &lt;/span&gt;33159 сымб.)
# [[Аргентына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23702 сымб. → &lt;/span&gt;33183 сымб.)
# [[Ісак Ньютан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23715 сымб. → &lt;/span&gt;33201 сымб.)
# [[Дамаск]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23736 сымб. → &lt;/span&gt;33230 сымб.)
# [[Рэінкарнацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23764 сымб. → &lt;/span&gt;33270 сымб.)
# [[Аўганістан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23795 сымб. → &lt;/span&gt;33313 сымб.)
# [[Дэлі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23819 сымб. → &lt;/span&gt;33347 сымб.)
# [[Пэкін]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23821 сымб. → &lt;/span&gt;33349 сымб.)
# [[Саудаўская Арабія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23841 сымб. → &lt;/span&gt;33377 сымб.)
# [[Старажытная Грэцыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23982 сымб. → &lt;/span&gt;33575 сымб.)
# [[Найробі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24026 сымб. → &lt;/span&gt;33636 сымб.)
# [[Мост]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24055 сымб. → &lt;/span&gt;33677 сымб.)
# [[Рыю-дэ-Жанэйру]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24100 сымб. → &lt;/span&gt;33740 сымб.)
# [[Вальтэр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24115 сымб. → &lt;/span&gt;33761 сымб.)
# [[Ўільям Шэксьпір]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24191 сымб. → &lt;/span&gt;33867 сымб.)
# [[Сальвадор Далі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24211 сымб. → &lt;/span&gt;33895 сымб.)
# [[Бронзавы век]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24265 сымб. → &lt;/span&gt;33971 сымб.)
# [[Іран]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24270 сымб. → &lt;/span&gt;33978 сымб.)
# [[Банан (плод)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24344 сымб. → &lt;/span&gt;34082 сымб.)
# [[Турэччына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24349 сымб. → &lt;/span&gt;34089 сымб.)
# [[Мэхіка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24407 сымб. → &lt;/span&gt;34170 сымб.)
# [[Будызм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24434 сымб. → &lt;/span&gt;34208 сымб.)
# [[Электроніка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24482 сымб. → &lt;/span&gt;34275 сымб.)
# [[Скалістыя горы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24495 сымб. → &lt;/span&gt;34293 сымб.)
# [[Чжэн Хэ]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24644 сымб. → &lt;/span&gt;34502 сымб.)
# [[Пратэстанцтва]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24675 сымб. → &lt;/span&gt;34545 сымб.)
# [[Эўропа]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24678 сымб. → &lt;/span&gt;34549 сымб.)
# [[Тадж Магал]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24684 сымб. → &lt;/span&gt;34558 сымб.)
# [[Дзьмітры Мендзялееў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24712 сымб. → &lt;/span&gt;34597 сымб.)
# [[Дрэва]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24747 сымб. → &lt;/span&gt;34646 сымб.)
# [[Бялкі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24801 сымб. → &lt;/span&gt;34721 сымб.)
# [[Гандаль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24824 сымб. → &lt;/span&gt;34754 сымб.)
# [[Арабска-ізраільскі канфлікт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24850 сымб. → &lt;/span&gt;34790 сымб.)
# [[Джакарта]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24858 сымб. → &lt;/span&gt;34801 сымб.)
# [[Індыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25070 сымб. → &lt;/span&gt;35098 сымб.)
# [[Нігерыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25083 сымб. → &lt;/span&gt;35116 сымб.)
# [[Кітай]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25183 сымб. → &lt;/span&gt;35256 сымб.)
# [[Мэка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25191 сымб. → &lt;/span&gt;35267 сымб.)
# [[Біялёгія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25212 сымб. → &lt;/span&gt;35297 сымб.)
# [[Ангельская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25312 сымб. → &lt;/span&gt;35437 сымб.)
# [[Карабель]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25428 сымб. → &lt;/span&gt;35599 сымб.)
# [[Зараастрызм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25469 сымб. → &lt;/span&gt;35657 сымб.)
# [[Тлен]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25559 сымб. → &lt;/span&gt;35783 сымб.)
# [[Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25629 сымб. → &lt;/span&gt;35881 сымб.)
# [[Марс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25780 сымб. → &lt;/span&gt;36092 сымб.)
# [[Ватыкан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25829 сымб. → &lt;/span&gt;36161 сымб.)
# [[Першая сусьветная вайна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;26005 сымб. → &lt;/span&gt;36407 сымб.)
# [[Антоніё Вівальдзі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;26242 сымб. → &lt;/span&gt;36739 сымб.)
# [[Эгіпет]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;26395 сымб. → &lt;/span&gt;36953 сымб.)
# [[Тэгеран]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;26438 сымб. → &lt;/span&gt;37013 сымб.)
# [[Аўтамабіль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;26514 сымб. → &lt;/span&gt;37120 сымб.)
# [[Хуткасьць сьвятла]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;26663 сымб. → &lt;/span&gt;37328 сымб.)
# [[Георг Фрыдрых Гэндэль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;26975 сымб. → &lt;/span&gt;37765 сымб.)
# [[Лагас]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;26976 сымб. → &lt;/span&gt;37766 сымб.)
# [[Судан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;27075 сымб. → &lt;/span&gt;37905 сымб.)
# [[Вашку да Гама]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;27792 сымб. → &lt;/span&gt;38909 сымб.)
# [[Жан-Жак Русо]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;28096 сымб. → &lt;/span&gt;39334 сымб.)
# [[Мустафа Кемаль Ататурк]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;28159 сымб. → &lt;/span&gt;39423 сымб.)
# [[Японія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;29075 сымб. → &lt;/span&gt;40705 сымб.)
# [[Нацысцкая Нямеччына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;29151 сымб. → &lt;/span&gt;40811 сымб.)
# [[Паўночная Амэрыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;29314 сымб. → &lt;/span&gt;41040 сымб.)
# [[Тэхналёгія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;29652 сымб. → &lt;/span&gt;41513 сымб.)
# [[Эўрапейскі Зьвяз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;30051 сымб. → &lt;/span&gt;42071 сымб.)
# [[Вада]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;30372 сымб. → &lt;/span&gt;42521 сымб.)
# [[Баскетбол]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;30657 сымб. → &lt;/span&gt;42920 сымб.)
# [[Швайцарыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;30660 сымб. → &lt;/span&gt;42924 сымб.)
# [[Ірак]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;30866 сымб. → &lt;/span&gt;43212 сымб.)
# [[Сара Бэрнар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;31391 сымб. → &lt;/span&gt;43947 сымб.)
# [[Энрыка Фэрмі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;31649 сымб. → &lt;/span&gt;44309 сымб.)
# [[Застуда]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;31680 сымб. → &lt;/span&gt;44352 сымб.)
# [[Атэны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;31871 сымб. → &lt;/span&gt;44619 сымб.)
# [[The Beatles]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;31882 сымб. → &lt;/span&gt;44635 сымб.)
# [[Мэдыцына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;31921 сымб. → &lt;/span&gt;44689 сымб.)
# [[Кансэрватызм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;32008 сымб. → &lt;/span&gt;44811 сымб.)
# [[Пётар Чайкоўскі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;32079 сымб. → &lt;/span&gt;44911 сымб.)
# [[Гішпанія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;32166 сымб. → &lt;/span&gt;45032 сымб.)
# [[Цягліцы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;32174 сымб. → &lt;/span&gt;45044 сымб.)
# [[Санкт-Пецярбург]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;32242 сымб. → &lt;/span&gt;45139 сымб.)
# [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў па пытаньнях адукацыі, навукі і культуры]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;33118 сымб. → &lt;/span&gt;46365 сымб.)
# [[Чынгісхан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;33122 сымб. → &lt;/span&gt;46371 сымб.)
# [[Азія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;33252 сымб. → &lt;/span&gt;46553 сымб.)
# [[Дыялектыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;33477 сымб. → &lt;/span&gt;46868 сымб.)
# [[Вольфганг Амадэй Моцарт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;33873 сымб. → &lt;/span&gt;47422 сымб.)
# [[Эйфэлева вежа]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;34681 сымб. → &lt;/span&gt;48553 сымб.)
# [[Аляксандар Пушкін]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;34761 сымб. → &lt;/span&gt;48665 сымб.)
# [[Афрыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;35086 сымб. → &lt;/span&gt;49120 сымб.)
# [[Масква]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;35575 сымб. → &lt;/span&gt;49805 сымб.)
# [[Кір II]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;35642 сымб. → &lt;/span&gt;49899 сымб.)
# [[Бульба]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;35647 сымб. → &lt;/span&gt;49906 сымб.)
# [[Джэйн Остын]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;35786 сымб. → &lt;/span&gt;50100 сымб.)
# [[Сусьветная гандлёвая арганізацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;36226 сымб. → &lt;/span&gt;50716 сымб.)
# [[Ісус Хрыстос]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;36531 сымб. → &lt;/span&gt;51143 сымб.)
# [[Нікола Тэсла]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;36540 сымб. → &lt;/span&gt;51156 сымб.)
# [[Стамбул]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;36584 сымб. → &lt;/span&gt;51218 сымб.)
# [[Ганконг]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;37507 сымб. → &lt;/span&gt;52510 сымб.)
# [[Кіншаса]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;37538 сымб. → &lt;/span&gt;52553 сымб.)
# [[Глябальнае пацяпленьне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;38115 сымб. → &lt;/span&gt;53361 сымб.)
# [[Ёган Сэбастыян Бах]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;38398 сымб. → &lt;/span&gt;53757 сымб.)
# [[Альбэрт Айнштайн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;38873 сымб. → &lt;/span&gt;54422 сымб.)
# [[Калізэй]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;38896 сымб. → &lt;/span&gt;54454 сымб.)
# [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;39963 сымб. → &lt;/span&gt;55948 сымб.)
# [[Гісторыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;41456 сымб. → &lt;/span&gt;58038 сымб.)
# [[Алімпійскія гульні]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;41477 сымб. → &lt;/span&gt;58068 сымб.)
# [[Сусьветны банк]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;41676 сымб. → &lt;/span&gt;58346 сымб.)
# [[Фрэнк Лойд Райт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;42122 сымб. → &lt;/span&gt;58971 сымб.)
# [[Рабіндранат Тагор]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;42836 сымб. → &lt;/span&gt;59970 сымб.)
# [[Рэмбрант]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;44461 сымб. → &lt;/span&gt;62245 сымб.)
# [[Мао Дзэ-дун]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;44938 сымб. → &lt;/span&gt;62913 сымб.)
# [[Расея]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;45417 сымб. → &lt;/span&gt;63584 сымб.)
# [[Канада]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;46191 сымб. → &lt;/span&gt;64667 сымб.)
# [[Вена]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;46921 сымб. → &lt;/span&gt;65689 сымб.)
# [[Франклін Дэлана Рузвэлт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;48541 сымб. → &lt;/span&gt;67957 сымб.)
# [[Шанхай]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;48989 сымб. → &lt;/span&gt;68585 сымб.)
# [[Хрыстафор Калюмб]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;51150 сымб. → &lt;/span&gt;71610 сымб.)
# [[Футбол]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;52261 сымб. → &lt;/span&gt;73165 сымб.)
# [[Шахматы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;53026 сымб. → &lt;/span&gt;74236 сымб.)
# [[Джузэпэ Вэрдзі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;53080 сымб. → &lt;/span&gt;74312 сымб.)
# [[Аўстрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;53739 сымб. → &lt;/span&gt;75235 сымб.)
# [[Рэфармацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;53786 сымб. → &lt;/span&gt;75300 сымб.)
# [[Бэрлін]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;54057 сымб. → &lt;/span&gt;75680 сымб.)
# [[Кейптаўн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;55740 сымб. → &lt;/span&gt;78036 сымб.)
# [[Лос-Анджэлес]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;56606 сымб. → &lt;/span&gt;79248 сымб.)
# [[Дубай]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;56646 сымб. → &lt;/span&gt;79304 сымб.)
# [[Альжыр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;56691 сымб. → &lt;/span&gt;79367 сымб.)
# [[Парыж]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;57056 сымб. → &lt;/span&gt;79878 сымб.)
# [[Амстэрдам]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;57097 сымб. → &lt;/span&gt;79936 сымб.)
# [[Густаў Малер]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;58733 сымб. → &lt;/span&gt;82226 сымб.)
# [[Сан-Паўлу]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;59025 сымб. → &lt;/span&gt;82635 сымб.)
# [[Нідэрлянды]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;60735 сымб. → &lt;/span&gt;85029 сымб.)
# [[Арганізацыя краін-экспартэраў нафты]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;62400 сымб. → &lt;/span&gt;87360 сымб.)
# [[Аляксандар Македонскі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;63243 сымб. → &lt;/span&gt;88540 сымб.)
# [[Украіна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;63657 сымб. → &lt;/span&gt;89120 сымб.)
# [[Мадрыд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;66665 сымб. → &lt;/span&gt;93331 сымб.)
# [[Каір]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;69502 сымб. → &lt;/span&gt;97303 сымб.)
# [[Лёндан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;70611 сымб. → &lt;/span&gt;98855 сымб.)
# [[Італія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;71393 сымб. → &lt;/span&gt;99950 сымб.)
# [[Пётар I]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;73782 сымб. → &lt;/span&gt;103295 сымб.)
# [[Другая сусьветная вайна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;74800 сымб. → &lt;/span&gt;104720 сымб.)
# [[Рым]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;79729 сымб. → &lt;/span&gt;111621 сымб.)
# [[Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;80951 сымб. → &lt;/span&gt;113331 сымб.)
# [[Напалеон I Банапарт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;80988 сымб. → &lt;/span&gt;113383 сымб.)
# [[Актавіян Аўгуст]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;83740 сымб. → &lt;/span&gt;117236 сымб.)
# [[Буэнас-Айрэс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;85028 сымб. → &lt;/span&gt;119039 сымб.)
# [[Нямеччына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;90307 сымб. → &lt;/span&gt;126430 сымб.)
# [[Партугалія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;92439 сымб. → &lt;/span&gt;129415 сымб.)
# [[Калюмбія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;93460 сымб. → &lt;/span&gt;130844 сымб.)
# [[Інданэзія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;96748 сымб. → &lt;/span&gt;135447 сымб.)
# [[Пакістан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;96832 сымб. → &lt;/span&gt;135565 сымб.)
# [[Рэспубліка Карэя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;98121 сымб. → &lt;/span&gt;137369 сымб.)
# [[Вялікабрытанія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;102067 сымб. → &lt;/span&gt;142894 сымб.)
# [[Цягнік]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;102352 сымб. → &lt;/span&gt;143293 сымб.)
# [[Вашынгтон (акруга Калюмбія)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;103706 сымб. → &lt;/span&gt;145188 сымб.)
# [[Нью-Ёрк]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;109938 сымб. → &lt;/span&gt;153913 сымб.)
# [[Бразылія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;111082 сымб. → &lt;/span&gt;155515 сымб.)
# [[Пітэр Паўль Рубэнс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;112513 сымб. → &lt;/span&gt;157518 сымб.)
# [[Злучаныя Штаты Амэрыкі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;116484 сымб. → &lt;/span&gt;163078 сымб.)
# [[Чорная дзірка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;117112 сымб. → &lt;/span&gt;163957 сымб.)
# [[Майкл Джэксан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;121809 сымб. → &lt;/span&gt;170533 сымб.)
# [[Францыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;125799 сымб. → &lt;/span&gt;176119 сымб.)
# [[Філіпіны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;128250 сымб. → &lt;/span&gt;179550 сымб.)
# [[Сьвятая Рымская імпэрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;162545 сымб. → &lt;/span&gt;227563 сымб.)</text>
      <sha1>dxr7ckz5kt9u2e7mh5vymedgb6i1la3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Высокае (Хвойніцкі раён)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>104883</id>
    <revision>
      <id>2679288</id>
      <parentid>2648735</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T08:56:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2679288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33589" sha1="t5hjd8avuuorbfccasjo2w23unqw9r0" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні|Высокае (неадназначнасьць)}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Высокае
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Высокага
|Назва па-расейску                = 
|Лацінка                          = Vysokaje
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = перад 1574 годам
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]]
|Сельсавет                        = [[Стралічаўскі сельсавет|Стралічаўскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 17 
|Год падліку колькасьці           = 2021
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 51
 |Шырата хвілінаў                 = 49
 |Шырата сэкундаў                 = 52.3
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 02
 |Даўгата сэкундаў                = 17.8
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьлева
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

'''Высо́кае'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Стралічаўскі сельсавет|Стралічаўскім сельсавеце]] [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. За 8 км на паўднёвы ўсход ад раённага цэнтру і чыгуначнай станцыі Хвойнікі (на адгалінаваньні [[Васілевічы]] — [[Хвойнікі]] ад лініі [[Каленкавічы]] — [[Гомель]], за 111 км ад Гомля.

== Назва ==
[[Тапонім]] Высокае ўтварыўся ад асаблівасьцяў рэльефу (высокая мясьціна)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кароткі тапанімічны слоўнік Беларусі}} С. 63.&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай===

[[Файл:POL COA Korybut.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Карыбут князёў Вішнявецкіх.]]
[[File:Урывак зь ліста 1574 г., у якім згаданы востраў Рудакоў.jpg|значак|зьлева|170пкс|Урывак зь дзельчага ліста 1574 г. князёў-братоў А. і М. Вішнявецкіх{{заўвага|Зьмест урыўка: {{пачатак цытаты}}''... Ку тому остров Рудаков с полями, чертежами, дубровами и сеножатми до границы от Высокого, взявши от сеножатей до могилок, до дороги Хвойницское, которая идеть до Остроглядович, до рубежов, которые есмо сами зарубали водле выязду нашого братэрского...''{{канец цытаты}}Прыкра, але ў 2009 г. укладальнікі першага тому Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі на Генэральнай мапе «Беларускія землі ў XVI ст.» зьмясьцілі дварэц Высокае занадта далёка ад Рудакова, ажно за Лісьцьвіном (!), хоць у крыніцы сказана пра тую дарогу Хвойніцкую, што вяла да Астраглядавічаў, не да Мікулічаў{{заўвага|Адкуль узятая зьвестка пра дарогу паміж Хвойнікамі і Мікулічамі М. Ф. Сьпірыдонаў, аўтар мапы&lt;ref&gt;Спиридонов М. Ф. Закрепощение крестьянства Беларуси (ХV—ХVI вв.) / Под. ред. А. Л. Хорошкевич. – Минск: навука і тэхніка, 1993. Приложение: Карта «Беларусь в конце XVI в.»&lt;/ref&gt;, на якую абапіраліся ўкладальнікі атлясу, нідзе й ніколі не паведамляў. Зразумела, што яна існавала, але...}}. На мапе «Беларускія землі ў канцы XVIІІ ст.» другога тому ВГАБ, апублікаванага ў 2013 г., Высокае паказана дакладна.}}.]]

Сядзіба (дварэц) Высокае вядомая зь ліста аб падзеле маёнтку [[Брагін]] паміж князямі-братамі Аляксандрам Аляксандравічам і Міхаілам Аляксандравічам Вішнявецкімі, датаванага 15-м сакавіка 1574 году{{заўвага|Не з XVIII ст., як пісаў С. В. Марцэлеў&lt;ref name=&quot;fn1&quot;&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} С. 435—436&lt;/ref&gt;.}}. У выніку братэрскага паразуменьня {{пачатак цытаты}} ''Дворец Высокое с пашнею дворною, з людми, полми, сеножатми и зо всим тым, яко ся тот дворец Высокое в собе мает'' {{канец цытаты}} дастаўся князю Аляксандру&lt;ref&gt;Акт о разделе имения Брягин. 1574 г. // Беларускі археаграфічны штогоднік. Выпуск 1. – Мінск, 2000. С. 188, 191 [https://web.archive.org/web/20200605102849/http://www.belniidad.by/sites/default/files/bash/bash01_2000.pdf Публікацыя М. Ф. Сьпірыдонава]&lt;/ref&gt;.

У часы [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] паселішча належала да Кіеўскага, ад XVII ст. да [[Оўруч|Оўруцкага павету]] [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]].

2 чэрвеня 1609 году князь Адам Вішнявецкі не дапусьціў кіеўскіх судовых выканаўцаў у сваю частку Брагіна і ў вёску Высокае. 19 жніўня 1613 году ў Кіеўскім [[гродзкі суд|гродзкім судзе]] быў складзены зыск аб нявыплаце Адаму і Аляксандры Хадкевічаўне Вішнявецкім, іх дачцэ Крысьціне панам Янам Юндзілам сумы, запісанай на добрах Зашчоб'е, [[Мікулічы (Гомельская вобласьць)|Мікулічы]], частцы мястэчка Брагін, на [[Сялец (Брагінскі раён)|Сяльцы]] і Высокім&lt;ref&gt;Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław). Dział II-gi. Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 200—201, 551&lt;/ref&gt;.
 
[[Файл:Урывак з тэксту «darowizny Brahinia» пані Крыстыны з князёў Вішнявецкіх Даніловічавай 1641 г.jpg|значак|170пкс|Урывак з тэксту «darowizny Brahinia» пані Крысьціны з князёў Вішнявецкіх Даніловічавай 1641 г.]]20 ліпеня 1641 году пані Крысьціна з князёў Вішнявецкіх, на той час жонка Пятра Даніловіча, крайчага кароннага, саступіла князю [[Ярэмі Вішнявецкі|Ярэмію Вішнявецкаму]] сваю палову замку і места Брагін зь сёламі, у ліку якіх было і Высокае&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Radziwiłłów. Dział X. Sygn. 933. S. 8-13&lt;/ref&gt;.

22-м красавіка 1717 году датаваны застаўны запіс шляхты Яна і Міхала Сілічаў старадубскаму падстолію Аляксандру і яго жонцы Катарыне Окшам-Чахоўскім на сяльцо Высокае. Тады ж адбыўся і ўвод ува ўладаньне. 2-м жніўня 1718 году пазначаная скарга пана А. Окшы-Чахоўскага на сыноў кіеўскага падчашага Яна і Міхала Сілічаў за невыкананьне умовы даўгавога запісу на 2000 польскіх злотых, забясьпечанай сёламі Брагінскай воласьці Высокае і [[Лісьцьвін]], што ў Оўруцкім павеце&lt;ref&gt;Описи актовых книг Киевского центрального архива. – № 32 / Сост. А.Т. Белоусов – Киев: Типография Т. Г. Мейнандера, 1907. С. 11, 27&lt;/ref&gt;. На 1734 год частку Высокага трымалі ў заставе паны Войны&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. – Біла Церква, 2015. С. 287&lt;/ref&gt;. Але ўжо раней, прынамсі, у 1733 годзе Высокае з усім Брагінскім маёнткам стала дзедзічным уладаньнем князя [[Міхал Сэрвацы Вішнявецкі|Міхала Сэрвацыя]] са старэйшай галіны роду Вішнявецкіх, які менавіта тады ўпершыню падпісаўся «графам на Брагіне»&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской археографической комиссией. — Вильна, 1870. Т. IV. Акты Бресцкого гродского суда. С. 485&lt;/ref&gt;. У самым пачатку 1749 году Брагінская фартуна дасталася дачцэ князя пані Эльжбэце Замойскай, а потым яе дачцэ Катарыне Мнішак (гл.: [[Брагін]]).
 
[[Файл:POL COA Rawicz.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Равіч паноў Ракіцкіх.]]
[[Файл:Вёска Веляцін і хутар Карпілаўка. Фрагмэнт эксплікацыі да мапы Брагінскага графства 1783 г.jpg|значак|170пкс|Wieś Wysokie ў 1783 г. Фрагмэнт эксплікацыі да мапы Брагінскага графства.]]

2-м студзеня 1750 году датаваны ліст пана Антонія Ракіцкага{{заўвага|На той час быў альбо ўласьнікам часткі Брагінскага маёнтку, альбо {{падказка|пасэсарам|часовым уладальнікам}}.}} да князя Ігнацыя Шуйскага са скаргаю на адміністратара яго Хвойніцкага маёнтку «''za niesłuszne najechanie na dobra i pola wsi Brahińskiej Wysokich y więcej sta kop żyta zabrania''»&lt;ref&gt;Аrchiwum Główne Akt Dawnych. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich. Sygn. 1. S. 70&lt;/ref&gt;.

У 1754 годзе з 14 двароў (каля 84 жыхароў) вёскі Высокае Брагінскага маёнтку выплачвалася «''do grodu''» (Оўруцкага замку) 2 злотыя, 5 грошаў, «''na milicję''» (пераважна дзеля барацьбы супраць гайдамакаў) 8 зл. і 20 гр.&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. – Біла Церква, 2015. С. 190&lt;/ref&gt;. У тым жа годзе маёнтак быў куплены ў княгіні Эльжбэты Вішнявецкай Міхалавай Замойскай панам Францішкам Антоніем Ракіцкім.

Вёска Высокае згаданая ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства, датаванай 27 днём жніўня 1783 года.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

[[File:Высокае на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.jpg|значак|зьлева|Высокае на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]]

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Высокае – у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  С. 181–182&lt;/ref&gt;. Згодна з расейскай рэвізіяй 1795 году ''вёска'' Высокае дзедзічных уладальнікаў Людвіка і Алаізія, сыноў Міхала, Ракіцкіх з 23 чэрвеня 1794 г. была ў заставе ў судзьдзі земскага оўруцкага Міхала, сына Яна, Паўшы, а кіраваў ёй упаўнаважаны Міхал, сын Марціна, Мрачкоўскі. Тады тут налічвалася 16 двароў{{заўвага|С. В. Марцэлеў пісаў пра 6 двароў&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;}} з 56 падданымі мужчынскага і 63 жаночага полу&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 333. Воп. 3. Спр. 1. А. 263-265адв.; пар.: Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 72&lt;/ref&gt;{{заўвага|І. Петрачэнка паведамляе пра падвойную заставу, маўляў, М. Паўша трымаў ''хутар'' Высокае графаў Ракіцкіх ад Людвіка Прозара. Тут, напэўна, дапушчана памылка прачытаньня тэксту рэвізіі, бо ў ёй згаданая Людвіка з князёў Шуйскіх Прозарава, жонка абознага Караля.}}. 

Згодна з шляхецкай рэвізіяй ад 13 сьнежня 1811 году, оўруцкі падкаморы Міхал Паўша з жонкай Ёганнай арэндным правам ад дзедзічнага ўладальніка пана [[Шыман Забела (сын Антонія)|Шымана Забелы]]{{заўвага|Тут ня ўсё зразумела. Сапраўды, у іншым дакумэнце пра Забелу сказана, што Лісьцьвін яму ад графа Рафала Ракіцкага «по купле» дастаўся. Але пасьля сьмерці тыя добры вярнуліся да сына Рафала Міхала, хоць у Забелы засталіся нашчадкі. Магчыма, граф Шыман быў хіба застаўным уладальнікам, як раней пан Прозар?}}&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 261. А. 517—519&lt;/ref&gt; трымаў [[Аколіца Лісьцьвін|фальварак]] і вёску Лісьцвін, вёскі [[Веляцін]], Карпілаўка, Высокае, у якіх разам налічвалася 331 сялянская душа. З таго ж 1811 году вядома і аб пражываньньні ў Высокім графа Шымана Забелы чыншавага шляхецтва Шацілаў, Куліцкіх, Навакоўскіх&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 159, 258-258адв.&lt;/ref&gt;. У ведамасьці Раства-Багародзіцкай царквы ў [[Губарэвічы|Губарэвічах]] за 1829 год сказана, што ў вёсцы Высокае налічвалася 11 поўных двароў і яшчэ тры чвэрці двара. Прыхаджанамі — 47 мужчын і 45 жанчын з падданых графа Міхала, сына Рафала, Ракіцкага, які сам «тут не живёт»&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 40604. А. 33адв.&lt;/ref&gt;. 1 студзеня 1835 году прыход у Губарэвічах быў скасаваны{{заўвага|Сьведчаньне іерэя Расьціслава Бандарэнкі, настаяцеля царквы Праабражэньня Гасподняга ў вёсцы Сялец.}}.

[[File:Рашаўцы на мапе-дзесяцівярстоўцы Ф. Ф. Шубэрта. 1826-1840 гг.jpg|значак|зьлева|170пкс|На мапе Ф. Шубэрта 1826-1840 гг. пазначаныя два паселішчы з назвай Высокае.]][[File:Фальварак і вёска Лісцвін на карце Ф. Ф. Шуберта.png|значак|Высокае, фальварак і засьценак Раславіца (Берасьцечка), Лісьцьвін, Веляцін на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]]

На 1850 год у вёсцы — 13 двароў, 102 жыхары&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;. У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 101 жыхар абодвух полаў вёскі Высокае зьяўляўся прыхаджанінам Бабчынскай Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы, а 56 мужчын і 72 жанчыны, якія жылі ў засьценку Высокае{{заўвага|Цікава, што на парэформавы 1870 год засьценак Высокае ўжо ня згадваецца. Але зьяўляецца засьценак [[Берасьцечка (Гомельская вобласьць)|Берасьцечка]] з 27 аднадворцамі, неафіцыйна тутэйшымі людзьмі называны таксама [[Берасьцечка (Гомельская вобласьць)|Раславіцай]]{{заўвага|У гонар [[Бітва пад Рацлавіцамі|перамогі пад Рацлавіцамі]] паўстанцаў [[Тадэвуш Касьцюшка|Тадэвуша Касьцюшкі]]. Чаму Рацлавіца стала Ра''с''лавіцай у свой час патлумачыў Чэслаў Пяткевіч&lt;ref&gt;Pietkiewicz Cz. Chojniki // Ziemia: Ilustrowany miesięznik krajoznawczy. – Warszawa, 1927. T. 12. № 1-24. S. 251&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/vjoski_gehta_ljudzi/0-59 С. Бельскі. Вёскі — гэта людзі...]&lt;/ref&gt;.}}, парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу, прыпісанымі да Хвойніцкай воласьці&lt;ref&gt;Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г. — Минск, 1870. Л. 69&lt;/ref&gt;. Менавіта там была праведзена мяжа апошняй з воласьцю Мікуліцкай, у складзе якой апынулася вёска Высокае.}}, былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў (РДГА). Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381, 722&lt;/ref&gt;.    

У парэформавы пэрыяд вёска Высокае належала да Мікуліцкай воласьці Рэчыцкага павету Менскай губэрні. У 1866 годзе ў вёсцы было 39 двароў, 272 жыхары{{заўвага|Зьвестка з энцыкляпэдыі «Гарады і вёскі Беларусі». Аўтар артыкула С. В. Марцэлеў, акрамя таго, зблытаў сьціплую вёску Высокае з аднайменным маёнткам, калі запісаў, што ў 1889 г. граф О. Тышкевіч меў тут 9494 дзесяціны зямлі&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;, бо з 1883 г. гэтай часткай Брагінскага маёнтку валодаў сапраўдны тайны саветнік Станіслаў, сын Валерыяна, Кербедзь&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1595. Воп. 2. Спр. 2249. А. 82 – 86&lt;/ref&gt;.}}. На пачатак 1870 года тут — 55 мужчын-гаспадароў зь ліку сялян уласьнікаў, прыпісаных да Губарэвіцкага сельскага таварыства&lt;ref&gt;Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г. — Минск, 1870. Л. 71&lt;/ref&gt;. У 1876 гадзе жыхары вёскі заставаліся прыхаджанамі Бабчынскай Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. — Минск, 1876. № 10. С. 458&lt;/ref&gt;.

21-м жніўня 1891 — 18-м лютага 1893 году датаваная справа Другога (сялянскага) дэпартамэнту Сэната што да перагляду справы аб спрэчках паміж сялянамі вёскі Высокае і ўладальнікам маёнтку Брагін панам Ст. Кербедзем, узьніклых пры адмежаваньні сялянскіх зямельных надзелаў&lt;ref&gt;РДГА. Ф. 1344. Воп. 20. Спр. 137&lt;/ref&gt;. Паводле перапісу 1897 году ў Высокім налічвалася 45 двароў з 294 жыхарамі, працавалі школа граматы і вятрак&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;. На 1909 год у вёсцы было 58 двароў і 377 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. – Минск, 1909. С. 33&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Высокае ў складзе Рэчыцкага павету, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918 – 1920 гг. //  Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 – 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917 – 1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. – Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 – січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. – Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286 – 296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев. — Минск, 2018. С. 85&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]].

[[Файл:Губарэвічы і Стралічаў на мапе 1924-26 гг.jpg|значак|Высокае і Берасьцечка, Губарэвічы і Стралічаў на мапе 1924-26 гг.]]
Пасьля [[Узбуйненьне БССР|другога ўзбуйненьня]] [[БССР]] з 8 сьнежня 1926 году Высокае – цэнтар сельсавету ў складзе Хвойніцкага раёну [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай акругі]] БССР. На 1926 год у вёсцы было 95 гаспадарак. Найбольш распаўсюджаныя прозьвішчы жыхароў: Ходас (лідар), Жэбіт, Ганчар, Сергеенка, Повад, Калыхан, Дыгун, Алейнік, Скідан, Козел&lt;ref&gt;[https://dapamoznik.blogspot.com/2021/07/1926_10.html Поселенный список домохозяев д. Высокое и п. Красная Заря, Высокский с/с, Хойникская волость, Речицкий уезд, Гомельская губерния. Всесоюзная перепись населения 1926 года.]&lt;/ref&gt;. З 9 чэрвеня 1927 году – у складзе Гомельскай акругі. 30 сьнежня 1927 году тэрыторыя далучана да Рудакоўскага сельсавету. У 1929 годзе арганізаваны калгас «Чырвоная Перамога», працавалі два ветракі і кузьня. З 1938 году – у [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] з цэнтрам у Мазыры. У 1939 годзе ў вёсцы налічвалася 66 двароў з 393 жыхарамі.

У гады [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] 59 вяскоўцаў загінулі на франтах.

З 1954 году Высокае — у складзе [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Паводле перапісу 1959 году ў вёсцы было 518 жыхароў. У складзе саўгасу «Стралічаў» з цэнтральнай сядзібаў у аднайменным сяле&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;.

== Насельніцтва ==
* 2004 год — 17 гаспадарак, 51 жыхар.
* 2021 год — 6 гаспадарак, 17 жыхароў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20211113210015/http://hoiniki.gov.by/ru/strelich/ Численность проживающих на территории Стреличевского сельсовета на 01.01.2021 г.]&lt;/ref&gt;.

== Заўвагі ==
[[File:Высокае ў Вялікім гістарычным атлясе Беларусі.jpg|значак|зьлева|Высокае на мапе першага тому Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі&lt;ref&gt;Вялікі гістарычны атлас Беларусі ў 3-х тамах: Т. 1. — Мінск: Белкартаграфія, 2009. С. 149&lt;/ref&gt;.]][[File:Высокае на мапе другога тому Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі.jpg|значак|Высокае на мапе другога тому Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі.&lt;ref&gt;Вялікі гістарычны атлас Беларусі ў 4-х тамах: Т. 2. — Мінск: Белкартаграфія, 2013. С. 122&lt;/ref&gt;.]]{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Стралічаўскі сельсавет}}
{{Хвойніцкі раён}}

[[Катэгорыя:Стралічаўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]</text>
      <sha1>t5hjd8avuuorbfccasjo2w23unqw9r0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679290</id>
      <parentid>2679288</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T09:04:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Пад уладай Расейскай імпэрыі */</comment>
      <origin>2679290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33599" sha1="onjm9lmtb6wjwxy1k9kstie5f6fou3d" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні|Высокае (неадназначнасьць)}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Высокае
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Высокага
|Назва па-расейску                = 
|Лацінка                          = Vysokaje
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = перад 1574 годам
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]]
|Сельсавет                        = [[Стралічаўскі сельсавет|Стралічаўскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 17 
|Год падліку колькасьці           = 2021
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 51
 |Шырата хвілінаў                 = 49
 |Шырата сэкундаў                 = 52.3
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 02
 |Даўгата сэкундаў                = 17.8
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьлева
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

'''Высо́кае'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Стралічаўскі сельсавет|Стралічаўскім сельсавеце]] [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. За 8 км на паўднёвы ўсход ад раённага цэнтру і чыгуначнай станцыі Хвойнікі (на адгалінаваньні [[Васілевічы]] — [[Хвойнікі]] ад лініі [[Каленкавічы]] — [[Гомель]], за 111 км ад Гомля.

== Назва ==
[[Тапонім]] Высокае ўтварыўся ад асаблівасьцяў рэльефу (высокая мясьціна)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кароткі тапанімічны слоўнік Беларусі}} С. 63.&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай===

[[Файл:POL COA Korybut.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Карыбут князёў Вішнявецкіх.]]
[[File:Урывак зь ліста 1574 г., у якім згаданы востраў Рудакоў.jpg|значак|зьлева|170пкс|Урывак зь дзельчага ліста 1574 г. князёў-братоў А. і М. Вішнявецкіх{{заўвага|Зьмест урыўка: {{пачатак цытаты}}''... Ку тому остров Рудаков с полями, чертежами, дубровами и сеножатми до границы от Высокого, взявши от сеножатей до могилок, до дороги Хвойницское, которая идеть до Остроглядович, до рубежов, которые есмо сами зарубали водле выязду нашого братэрского...''{{канец цытаты}}Прыкра, але ў 2009 г. укладальнікі першага тому Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі на Генэральнай мапе «Беларускія землі ў XVI ст.» зьмясьцілі дварэц Высокае занадта далёка ад Рудакова, ажно за Лісьцьвіном (!), хоць у крыніцы сказана пра тую дарогу Хвойніцкую, што вяла да Астраглядавічаў, не да Мікулічаў{{заўвага|Адкуль узятая зьвестка пра дарогу паміж Хвойнікамі і Мікулічамі М. Ф. Сьпірыдонаў, аўтар мапы&lt;ref&gt;Спиридонов М. Ф. Закрепощение крестьянства Беларуси (ХV—ХVI вв.) / Под. ред. А. Л. Хорошкевич. – Минск: навука і тэхніка, 1993. Приложение: Карта «Беларусь в конце XVI в.»&lt;/ref&gt;, на якую абапіраліся ўкладальнікі атлясу, нідзе й ніколі не паведамляў. Зразумела, што яна існавала, але...}}. На мапе «Беларускія землі ў канцы XVIІІ ст.» другога тому ВГАБ, апублікаванага ў 2013 г., Высокае паказана дакладна.}}.]]

Сядзіба (дварэц) Высокае вядомая зь ліста аб падзеле маёнтку [[Брагін]] паміж князямі-братамі Аляксандрам Аляксандравічам і Міхаілам Аляксандравічам Вішнявецкімі, датаванага 15-м сакавіка 1574 году{{заўвага|Не з XVIII ст., як пісаў С. В. Марцэлеў&lt;ref name=&quot;fn1&quot;&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} С. 435—436&lt;/ref&gt;.}}. У выніку братэрскага паразуменьня {{пачатак цытаты}} ''Дворец Высокое с пашнею дворною, з людми, полми, сеножатми и зо всим тым, яко ся тот дворец Высокое в собе мает'' {{канец цытаты}} дастаўся князю Аляксандру&lt;ref&gt;Акт о разделе имения Брягин. 1574 г. // Беларускі археаграфічны штогоднік. Выпуск 1. – Мінск, 2000. С. 188, 191 [https://web.archive.org/web/20200605102849/http://www.belniidad.by/sites/default/files/bash/bash01_2000.pdf Публікацыя М. Ф. Сьпірыдонава]&lt;/ref&gt;.

У часы [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] паселішча належала да Кіеўскага, ад XVII ст. да [[Оўруч|Оўруцкага павету]] [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]].

2 чэрвеня 1609 году князь Адам Вішнявецкі не дапусьціў кіеўскіх судовых выканаўцаў у сваю частку Брагіна і ў вёску Высокае. 19 жніўня 1613 году ў Кіеўскім [[гродзкі суд|гродзкім судзе]] быў складзены зыск аб нявыплаце Адаму і Аляксандры Хадкевічаўне Вішнявецкім, іх дачцэ Крысьціне панам Янам Юндзілам сумы, запісанай на добрах Зашчоб'е, [[Мікулічы (Гомельская вобласьць)|Мікулічы]], частцы мястэчка Брагін, на [[Сялец (Брагінскі раён)|Сяльцы]] і Высокім&lt;ref&gt;Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław). Dział II-gi. Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 200—201, 551&lt;/ref&gt;.
 
[[Файл:Урывак з тэксту «darowizny Brahinia» пані Крыстыны з князёў Вішнявецкіх Даніловічавай 1641 г.jpg|значак|170пкс|Урывак з тэксту «darowizny Brahinia» пані Крысьціны з князёў Вішнявецкіх Даніловічавай 1641 г.]]20 ліпеня 1641 году пані Крысьціна з князёў Вішнявецкіх, на той час жонка Пятра Даніловіча, крайчага кароннага, саступіла князю [[Ярэмі Вішнявецкі|Ярэмію Вішнявецкаму]] сваю палову замку і места Брагін зь сёламі, у ліку якіх было і Высокае&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Radziwiłłów. Dział X. Sygn. 933. S. 8-13&lt;/ref&gt;.

22-м красавіка 1717 году датаваны застаўны запіс шляхты Яна і Міхала Сілічаў старадубскаму падстолію Аляксандру і яго жонцы Катарыне Окшам-Чахоўскім на сяльцо Высокае. Тады ж адбыўся і ўвод ува ўладаньне. 2-м жніўня 1718 году пазначаная скарга пана А. Окшы-Чахоўскага на сыноў кіеўскага падчашага Яна і Міхала Сілічаў за невыкананьне умовы даўгавога запісу на 2000 польскіх злотых, забясьпечанай сёламі Брагінскай воласьці Высокае і [[Лісьцьвін]], што ў Оўруцкім павеце&lt;ref&gt;Описи актовых книг Киевского центрального архива. – № 32 / Сост. А.Т. Белоусов – Киев: Типография Т. Г. Мейнандера, 1907. С. 11, 27&lt;/ref&gt;. На 1734 год частку Высокага трымалі ў заставе паны Войны&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. – Біла Церква, 2015. С. 287&lt;/ref&gt;. Але ўжо раней, прынамсі, у 1733 годзе Высокае з усім Брагінскім маёнткам стала дзедзічным уладаньнем князя [[Міхал Сэрвацы Вішнявецкі|Міхала Сэрвацыя]] са старэйшай галіны роду Вішнявецкіх, які менавіта тады ўпершыню падпісаўся «графам на Брагіне»&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской археографической комиссией. — Вильна, 1870. Т. IV. Акты Бресцкого гродского суда. С. 485&lt;/ref&gt;. У самым пачатку 1749 году Брагінская фартуна дасталася дачцэ князя пані Эльжбэце Замойскай, а потым яе дачцэ Катарыне Мнішак (гл.: [[Брагін]]).
 
[[Файл:POL COA Rawicz.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Равіч паноў Ракіцкіх.]]
[[Файл:Вёска Веляцін і хутар Карпілаўка. Фрагмэнт эксплікацыі да мапы Брагінскага графства 1783 г.jpg|значак|170пкс|Wieś Wysokie ў 1783 г. Фрагмэнт эксплікацыі да мапы Брагінскага графства.]]

2-м студзеня 1750 году датаваны ліст пана Антонія Ракіцкага{{заўвага|На той час быў альбо ўласьнікам часткі Брагінскага маёнтку, альбо {{падказка|пасэсарам|часовым уладальнікам}}.}} да князя Ігнацыя Шуйскага са скаргаю на адміністратара яго Хвойніцкага маёнтку «''za niesłuszne najechanie na dobra i pola wsi Brahińskiej Wysokich y więcej sta kop żyta zabrania''»&lt;ref&gt;Аrchiwum Główne Akt Dawnych. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich. Sygn. 1. S. 70&lt;/ref&gt;.

У 1754 годзе з 14 двароў (каля 84 жыхароў) вёскі Высокае Брагінскага маёнтку выплачвалася «''do grodu''» (Оўруцкага замку) 2 злотыя, 5 грошаў, «''na milicję''» (пераважна дзеля барацьбы супраць гайдамакаў) 8 зл. і 20 гр.&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. – Біла Церква, 2015. С. 190&lt;/ref&gt;. У тым жа годзе маёнтак быў куплены ў княгіні Эльжбэты Вішнявецкай Міхалавай Замойскай панам Францішкам Антоніем Ракіцкім.

Вёска Высокае згаданая ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства, датаванай 27 днём жніўня 1783 года.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

[[File:Высокае на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Высокае на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]]

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Высокае – у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  С. 181–182&lt;/ref&gt;. Згодна з расейскай рэвізіяй 1795 году ''вёска'' Высокае дзедзічных уладальнікаў Людвіка і Алаізія, сыноў Міхала, Ракіцкіх з 23 чэрвеня 1794 г. была ў заставе ў судзьдзі земскага оўруцкага Міхала, сына Яна, Паўшы, а кіраваў ёй упаўнаважаны Міхал, сын Марціна, Мрачкоўскі. Тады тут налічвалася 16 двароў{{заўвага|С. В. Марцэлеў пісаў пра 6 двароў&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;}} з 56 падданымі мужчынскага і 63 жаночага полу&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 333. Воп. 3. Спр. 1. А. 263-265адв.; пар.: Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 72&lt;/ref&gt;{{заўвага|І. Петрачэнка паведамляе пра падвойную заставу, маўляў, М. Паўша трымаў ''хутар'' Высокае графаў Ракіцкіх ад Людвіка Прозара. Тут, напэўна, дапушчана памылка прачытаньня тэксту рэвізіі, бо ў ёй згаданая Людвіка з князёў Шуйскіх Прозарава, жонка абознага Караля.}}. 

Згодна з шляхецкай рэвізіяй ад 13 сьнежня 1811 году, оўруцкі падкаморы Міхал Паўша з жонкай Ёганнай арэндным правам ад дзедзічнага ўладальніка пана [[Шыман Забела (сын Антонія)|Шымана Забелы]]{{заўвага|Тут ня ўсё зразумела. Сапраўды, у іншым дакумэнце пра Забелу сказана, што Лісьцьвін яму ад графа Рафала Ракіцкага «по купле» дастаўся. Але пасьля сьмерці тыя добры вярнуліся да сына Рафала Міхала, хоць у Забелы засталіся нашчадкі. Магчыма, граф Шыман быў хіба застаўным уладальнікам, як раней пан Прозар?}}&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 261. А. 517—519&lt;/ref&gt; трымаў [[Аколіца Лісьцьвін|фальварак]] і вёску Лісьцвін, вёскі [[Веляцін]], Карпілаўка, Высокае, у якіх разам налічвалася 331 сялянская душа. З таго ж 1811 году вядома і аб пражываньньні ў Высокім графа Шымана Забелы чыншавага шляхецтва Шацілаў, Куліцкіх, Навакоўскіх&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 159, 258-258адв.&lt;/ref&gt;. У ведамасьці Раства-Багародзіцкай царквы ў [[Губарэвічы|Губарэвічах]] за 1829 год сказана, што ў вёсцы Высокае налічвалася 11 поўных двароў і яшчэ тры чвэрці двара. Прыхаджанамі — 47 мужчын і 45 жанчын з падданых графа Міхала, сына Рафала, Ракіцкага, які сам «тут не живёт»&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 40604. А. 33адв.&lt;/ref&gt;. 1 студзеня 1835 году прыход у Губарэвічах быў скасаваны{{заўвага|Сьведчаньне іерэя Расьціслава Бандарэнкі, настаяцеля царквы Праабражэньня Гасподняга ў вёсцы Сялец.}}.

[[File:Рашаўцы на мапе-дзесяцівярстоўцы Ф. Ф. Шубэрта. 1826-1840 гг.jpg|значак|зьлева|170пкс|На мапе Ф. Шубэрта 1826-1840 гг. пазначаныя два паселішчы з назвай Высокае.]][[File:Фальварак і вёска Лісцвін на карце Ф. Ф. Шуберта.png|значак|Высокае, фальварак і засьценак Раславіца (Берасьцечка), Лісьцьвін, Веляцін на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]]

На 1850 год у вёсцы — 13 двароў, 102 жыхары&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;. У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 101 жыхар абодвух полаў вёскі Высокае зьяўляўся прыхаджанінам Бабчынскай Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы, а 56 мужчын і 72 жанчыны, якія жылі ў засьценку Высокае{{заўвага|Цікава, што на парэформавы 1870 год засьценак Высокае ўжо ня згадваецца. Але зьяўляецца засьценак [[Берасьцечка (Гомельская вобласьць)|Берасьцечка]] з 27 аднадворцамі, неафіцыйна тутэйшымі людзьмі называны таксама [[Берасьцечка (Гомельская вобласьць)|Раславіцай]]{{заўвага|У гонар [[Бітва пад Рацлавіцамі|перамогі пад Рацлавіцамі]] паўстанцаў [[Тадэвуш Касьцюшка|Тадэвуша Касьцюшкі]]. Чаму Рацлавіца стала Ра''с''лавіцай у свой час патлумачыў Чэслаў Пяткевіч&lt;ref&gt;Pietkiewicz Cz. Chojniki // Ziemia: Ilustrowany miesięznik krajoznawczy. – Warszawa, 1927. T. 12. № 1-24. S. 251&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/vjoski_gehta_ljudzi/0-59 С. Бельскі. Вёскі — гэта людзі...]&lt;/ref&gt;.}}, парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу, прыпісанымі да Хвойніцкай воласьці&lt;ref&gt;Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г. — Минск, 1870. Л. 69&lt;/ref&gt;. Менавіта там была праведзена мяжа апошняй з воласьцю Мікуліцкай, у складзе якой апынулася вёска Высокае.}}, былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў (РДГА). Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381, 722&lt;/ref&gt;.    

У парэформавы пэрыяд вёска Высокае належала да Мікуліцкай воласьці Рэчыцкага павету Менскай губэрні. У 1866 годзе ў вёсцы было 39 двароў, 272 жыхары{{заўвага|Зьвестка з энцыкляпэдыі «Гарады і вёскі Беларусі». Аўтар артыкула С. В. Марцэлеў, акрамя таго, зблытаў сьціплую вёску Высокае з аднайменным маёнткам, калі запісаў, што ў 1889 г. граф О. Тышкевіч меў тут 9494 дзесяціны зямлі&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;, бо з 1883 г. гэтай часткай Брагінскага маёнтку валодаў сапраўдны тайны саветнік Станіслаў, сын Валерыяна, Кербедзь&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1595. Воп. 2. Спр. 2249. А. 82 – 86&lt;/ref&gt;.}}. На пачатак 1870 года тут — 55 мужчын-гаспадароў зь ліку сялян уласьнікаў, прыпісаных да Губарэвіцкага сельскага таварыства&lt;ref&gt;Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г. — Минск, 1870. Л. 71&lt;/ref&gt;. У 1876 гадзе жыхары вёскі заставаліся прыхаджанамі Бабчынскай Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. — Минск, 1876. № 10. С. 458&lt;/ref&gt;.

21-м жніўня 1891 — 18-м лютага 1893 году датаваная справа Другога (сялянскага) дэпартамэнту Сэната што да перагляду справы аб спрэчках паміж сялянамі вёскі Высокае і ўладальнікам маёнтку Брагін панам Ст. Кербедзем, узьніклых пры адмежаваньні сялянскіх зямельных надзелаў&lt;ref&gt;РДГА. Ф. 1344. Воп. 20. Спр. 137&lt;/ref&gt;. Паводле перапісу 1897 году ў Высокім налічвалася 45 двароў з 294 жыхарамі, працавалі школа граматы і вятрак&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;. На 1909 год у вёсцы было 58 двароў і 377 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. – Минск, 1909. С. 33&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Высокае ў складзе Рэчыцкага павету, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918 – 1920 гг. //  Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 – 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917 – 1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. – Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 – січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. – Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286 – 296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев. — Минск, 2018. С. 85&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]].

[[Файл:Губарэвічы і Стралічаў на мапе 1924-26 гг.jpg|значак|Высокае і Берасьцечка, Губарэвічы і Стралічаў на мапе 1924-26 гг.]]
Пасьля [[Узбуйненьне БССР|другога ўзбуйненьня]] [[БССР]] з 8 сьнежня 1926 году Высокае – цэнтар сельсавету ў складзе Хвойніцкага раёну [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай акругі]] БССР. На 1926 год у вёсцы было 95 гаспадарак. Найбольш распаўсюджаныя прозьвішчы жыхароў: Ходас (лідар), Жэбіт, Ганчар, Сергеенка, Повад, Калыхан, Дыгун, Алейнік, Скідан, Козел&lt;ref&gt;[https://dapamoznik.blogspot.com/2021/07/1926_10.html Поселенный список домохозяев д. Высокое и п. Красная Заря, Высокский с/с, Хойникская волость, Речицкий уезд, Гомельская губерния. Всесоюзная перепись населения 1926 года.]&lt;/ref&gt;. З 9 чэрвеня 1927 году – у складзе Гомельскай акругі. 30 сьнежня 1927 году тэрыторыя далучана да Рудакоўскага сельсавету. У 1929 годзе арганізаваны калгас «Чырвоная Перамога», працавалі два ветракі і кузьня. З 1938 году – у [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] з цэнтрам у Мазыры. У 1939 годзе ў вёсцы налічвалася 66 двароў з 393 жыхарамі.

У гады [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] 59 вяскоўцаў загінулі на франтах.

З 1954 году Высокае — у складзе [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Паводле перапісу 1959 году ў вёсцы было 518 жыхароў. У складзе саўгасу «Стралічаў» з цэнтральнай сядзібаў у аднайменным сяле&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;.

== Насельніцтва ==
* 2004 год — 17 гаспадарак, 51 жыхар.
* 2021 год — 6 гаспадарак, 17 жыхароў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20211113210015/http://hoiniki.gov.by/ru/strelich/ Численность проживающих на территории Стреличевского сельсовета на 01.01.2021 г.]&lt;/ref&gt;.

== Заўвагі ==
[[File:Высокае ў Вялікім гістарычным атлясе Беларусі.jpg|значак|зьлева|Высокае на мапе першага тому Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі&lt;ref&gt;Вялікі гістарычны атлас Беларусі ў 3-х тамах: Т. 1. — Мінск: Белкартаграфія, 2009. С. 149&lt;/ref&gt;.]][[File:Высокае на мапе другога тому Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі.jpg|значак|Высокае на мапе другога тому Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі.&lt;ref&gt;Вялікі гістарычны атлас Беларусі ў 4-х тамах: Т. 2. — Мінск: Белкартаграфія, 2013. С. 122&lt;/ref&gt;.]]{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Стралічаўскі сельсавет}}
{{Хвойніцкі раён}}

[[Катэгорыя:Стралічаўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]</text>
      <sha1>onjm9lmtb6wjwxy1k9kstie5f6fou3d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679291</id>
      <parentid>2679290</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T09:08:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2679291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33705" sha1="r5wypyp1f8tx2bilaqy5bb4cmyfcyek" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні|Высокае (неадназначнасьць)}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Высокае
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Высокага
|Назва па-расейску                = 
|Лацінка                          = Vysokaje
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = перад 1574 годам
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]]
|Сельсавет                        = [[Стралічаўскі сельсавет|Стралічаўскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 17 
|Год падліку колькасьці           = 2021
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 51
 |Шырата хвілінаў                 = 49
 |Шырата сэкундаў                 = 52.3
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 02
 |Даўгата сэкундаў                = 17.8
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьлева
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

'''Высо́кае'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Стралічаўскі сельсавет|Стралічаўскім сельсавеце]] [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. За 8 км на паўднёвы ўсход ад раённага цэнтру і чыгуначнай станцыі Хвойнікі (на адгалінаваньні [[Васілевічы]] — [[Хвойнікі]] ад лініі [[Каленкавічы]] — [[Гомель]], за 111 км ад Гомля.

== Назва ==
[[Тапонім]] Высокае ўтварыўся ад асаблівасьцяў рэльефу (высокая мясьціна)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кароткі тапанімічны слоўнік Беларусі}} С. 63.&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай===

[[Файл:POL COA Korybut.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Карыбут князёў Вішнявецкіх.]]
[[File:Урывак зь ліста 1574 г., у якім згаданы востраў Рудакоў.jpg|значак|зьлева|170пкс|Урывак зь дзельчага ліста 1574 г. князёў-братоў А. і М. Вішнявецкіх{{заўвага|Зьмест урыўка: {{пачатак цытаты}}''... Ку тому остров Рудаков с полями, чертежами, дубровами и сеножатми до границы от Высокого, взявши от сеножатей до могилок, до дороги Хвойницское, которая идеть до Остроглядович, до рубежов, которые есмо сами зарубали водле выязду нашого братэрского...''{{канец цытаты}}Прыкра, але ў 2009 г. укладальнікі першага тому Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі на Генэральнай мапе «Беларускія землі ў XVI ст.» зьмясьцілі дварэц Высокае занадта далёка ад Рудакова, ажно за Лісьцьвіном (!), хоць у крыніцы сказана пра тую дарогу Хвойніцкую, што вяла да Астраглядавічаў, не да Мікулічаў{{заўвага|Адкуль узятая зьвестка пра дарогу паміж Хвойнікамі і Мікулічамі М. Ф. Сьпірыдонаў, аўтар мапы&lt;ref&gt;Спиридонов М. Ф. Закрепощение крестьянства Беларуси (ХV—ХVI вв.) / Под. ред. А. Л. Хорошкевич. – Минск: навука і тэхніка, 1993. Приложение: Карта «Беларусь в конце XVI в.»&lt;/ref&gt;, на якую абапіраліся ўкладальнікі атлясу, нідзе й ніколі не паведамляў. Зразумела, што яна існавала, але...}}. На мапе «Беларускія землі ў канцы XVIІІ ст.» другога тому ВГАБ, апублікаванага ў 2013 г., Высокае паказана дакладна.}}.]]

Сядзіба (дварэц) Высокае вядомая зь ліста аб падзеле маёнтку [[Брагін]] паміж князямі-братамі Аляксандрам Аляксандравічам і Міхаілам Аляксандравічам Вішнявецкімі, датаванага 15-м сакавіка 1574 году{{заўвага|Не з XVIII ст., як пісаў С. В. Марцэлеў&lt;ref name=&quot;fn1&quot;&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} С. 435—436&lt;/ref&gt;.}}. У выніку братэрскага паразуменьня {{пачатак цытаты}} ''Дворец Высокое с пашнею дворною, з людми, полми, сеножатми и зо всим тым, яко ся тот дворец Высокое в собе мает'' {{канец цытаты}} дастаўся князю Аляксандру&lt;ref&gt;Акт о разделе имения Брягин. 1574 г. // Беларускі археаграфічны штогоднік. Выпуск 1. – Мінск, 2000. С. 188, 191 [https://web.archive.org/web/20200605102849/http://www.belniidad.by/sites/default/files/bash/bash01_2000.pdf Публікацыя М. Ф. Сьпірыдонава]&lt;/ref&gt;.

У часы [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] паселішча належала да Кіеўскага, ад XVII ст. да [[Оўруч|Оўруцкага павету]] [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]].

2 чэрвеня 1609 году князь Адам Вішнявецкі не дапусьціў кіеўскіх судовых выканаўцаў у сваю частку Брагіна і ў вёску Высокае. 19 жніўня 1613 году ў Кіеўскім [[гродзкі суд|гродзкім судзе]] быў складзены зыск аб нявыплаце Адаму і Аляксандры Хадкевічаўне Вішнявецкім, іх дачцэ Крысьціне панам Янам Юндзілам сумы, запісанай на добрах Зашчоб'е, [[Мікулічы (Гомельская вобласьць)|Мікулічы]], частцы мястэчка Брагін, на [[Сялец (Брагінскі раён)|Сяльцы]] і Высокім&lt;ref&gt;Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław). Dział II-gi. Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 200—201, 551&lt;/ref&gt;.
 
[[Файл:Урывак з тэксту «darowizny Brahinia» пані Крыстыны з князёў Вішнявецкіх Даніловічавай 1641 г.jpg|значак|170пкс|Урывак з тэксту «darowizny Brahinia» пані Крысьціны з князёў Вішнявецкіх Даніловічавай 1641 г.]]20 ліпеня 1641 году пані Крысьціна з князёў Вішнявецкіх, на той час жонка Пятра Даніловіча, крайчага кароннага, саступіла князю [[Ярэмі Вішнявецкі|Ярэмію Вішнявецкаму]] сваю палову замку і места Брагін зь сёламі, у ліку якіх было і Высокае&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Radziwiłłów. Dział X. Sygn. 933. S. 8-13&lt;/ref&gt;.

22-м красавіка 1717 году датаваны застаўны запіс шляхты Яна і Міхала Сілічаў старадубскаму падстолію Аляксандру і яго жонцы Катарыне Окшам-Чахоўскім на сяльцо Высокае. Тады ж адбыўся і ўвод ува ўладаньне. 2-м жніўня 1718 году пазначаная скарга пана А. Окшы-Чахоўскага на сыноў кіеўскага падчашага Яна і Міхала Сілічаў за невыкананьне умовы даўгавога запісу на 2000 польскіх злотых, забясьпечанай сёламі Брагінскай воласьці Высокае і [[Лісьцьвін]], што ў Оўруцкім павеце&lt;ref&gt;Описи актовых книг Киевского центрального архива. – № 32 / Сост. А.Т. Белоусов – Киев: Типография Т. Г. Мейнандера, 1907. С. 11, 27&lt;/ref&gt;. На 1734 год частку Высокага трымалі ў заставе паны Войны&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. – Біла Церква, 2015. С. 287&lt;/ref&gt;. Але ўжо раней, прынамсі, у 1733 годзе Высокае з усім Брагінскім маёнткам стала дзедзічным уладаньнем князя [[Міхал Сэрвацы Вішнявецкі|Міхала Сэрвацыя]] са старэйшай галіны роду Вішнявецкіх, які менавіта тады ўпершыню падпісаўся «графам на Брагіне»&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской археографической комиссией. — Вильна, 1870. Т. IV. Акты Бресцкого гродского суда. С. 485&lt;/ref&gt;. У самым пачатку 1749 году Брагінская фартуна дасталася дачцэ князя пані Эльжбэце Замойскай, а потым яе дачцэ Катарыне Мнішак (гл.: [[Брагін]]).
 
[[Файл:POL COA Rawicz.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Равіч паноў Ракіцкіх.]]
[[Файл:Вёска Веляцін і хутар Карпілаўка. Фрагмэнт эксплікацыі да мапы Брагінскага графства 1783 г.jpg|значак|170пкс|Wieś Wysokie ў 1783 г. Фрагмэнт эксплікацыі да мапы Брагінскага графства.]]

2-м студзеня 1750 году датаваны ліст пана Антонія Ракіцкага{{заўвага|На той час быў альбо ўласьнікам часткі Брагінскага маёнтку, альбо {{падказка|пасэсарам|часовым уладальнікам}}.}} да князя Ігнацыя Шуйскага са скаргаю на адміністратара яго Хвойніцкага маёнтку «''za niesłuszne najechanie na dobra i pola wsi Brahińskiej Wysokich y więcej sta kop żyta zabrania''»&lt;ref&gt;Аrchiwum Główne Akt Dawnych. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich. Sygn. 1. S. 70&lt;/ref&gt;.

У 1754 годзе з 14 двароў (каля 84 жыхароў) вёскі Высокае Брагінскага маёнтку выплачвалася «''do grodu''» (Оўруцкага замку) 2 злотыя, 5 грошаў, «''na milicję''» (пераважна дзеля барацьбы супраць гайдамакаў) 8 зл. і 20 гр.&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. – Біла Церква, 2015. С. 190&lt;/ref&gt;. У тым жа годзе маёнтак быў куплены ў княгіні Эльжбэты Вішнявецкай Міхалавай Замойскай панам Францішкам Антоніем Ракіцкім.

Вёска Высокае згаданая ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства, датаванай 27 днём жніўня 1783 года.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

[[File:Высокае на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Высокае на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]]

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Высокае – у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  С. 181–182&lt;/ref&gt;. Згодна з расейскай рэвізіяй 1795 году ''вёска'' Высокае дзедзічных уладальнікаў Людвіка і Алаізія, сыноў Міхала, Ракіцкіх з 23 чэрвеня 1794 г. была ў заставе ў судзьдзі земскага оўруцкага Міхала, сына Яна, Паўшы, а кіраваў ёй упаўнаважаны Міхал, сын Марціна, Мрачкоўскі. Тады тут налічвалася 16 двароў{{заўвага|С. В. Марцэлеў пісаў пра 6 двароў&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;}} з 56 падданымі мужчынскага і 63 жаночага полу&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 333. Воп. 3. Спр. 1. А. 263-265адв.; пар.: Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 72&lt;/ref&gt;{{заўвага|І. Петрачэнка паведамляе пра падвойную заставу, маўляў, М. Паўша трымаў ''хутар'' Высокае графаў Ракіцкіх ад Людвіка Прозара. Тут, напэўна, дапушчана памылка прачытаньня тэксту рэвізіі, бо ў ёй згаданая Людвіка з князёў Шуйскіх Прозарава, жонка абознага Караля.}}. 

Згодна з шляхецкай рэвізіяй ад 13 сьнежня 1811 году, оўруцкі падкаморы Міхал Паўша з жонкай Ёганнай арэндным правам ад дзедзічнага ўладальніка пана [[Шыман Забела (сын Антонія)|Шымана Забелы]]{{заўвага|Тут ня ўсё зразумела. Сапраўды, у іншым дакумэнце пра Забелу сказана, што Лісьцьвін яму ад графа Рафала Ракіцкага «по купле» дастаўся. Але пасьля сьмерці тыя добры вярнуліся да сына Рафала Міхала, хоць у Забелы засталіся нашчадкі. Магчыма, граф Шыман быў хіба застаўным уладальнікам, як раней пан Прозар?}}&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 261. А. 517—519&lt;/ref&gt; трымаў [[Аколіца Лісьцьвін|фальварак]] і вёску Лісьцвін, вёскі [[Веляцін]], Карпілаўка, Высокае, у якіх разам налічвалася 331 сялянская душа. З таго ж 1811 году вядома і аб пражываньньні ў Высокім графа Шымана Забелы чыншавага шляхецтва Шацілаў, Куліцкіх, Навакоўскіх&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 159, 258-258адв.&lt;/ref&gt;. У ведамасьці Раства-Багародзіцкай царквы ў [[Губарэвічы|Губарэвічах]] за 1829 год сказана, што ў вёсцы Высокае налічвалася 11 поўных двароў і яшчэ тры чвэрці двара. Прыхаджанамі — 47 мужчын і 45 жанчын з падданых графа Міхала, сына Рафала, Ракіцкага, які сам «тут не живёт»&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 40604. А. 33адв.&lt;/ref&gt;. 1 студзеня 1835 году прыход у Губарэвічах быў скасаваны{{заўвага|Сьведчаньне іерэя Расьціслава Бандарэнкі, настаяцеля царквы Праабражэньня Гасподняга ў вёсцы Сялец.}}.

[[File:Рашаўцы на мапе-дзесяцівярстоўцы Ф. Ф. Шубэрта. 1826-1840 гг.jpg|значак|зьлева|170пкс|На мапе Ф. Шубэрта 1826-1840 гг. пазначаныя два паселішчы з назвай Высокае.]][[File:Фальварак і вёска Лісцвін на карце Ф. Ф. Шуберта.png|значак|170пкс|Высокае, фальварак і засьценак Раславіца (Берасьцечка), Лісьцьвін, Веляцін на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]]

На 1850 год у вёсцы — 13 двароў, 102 жыхары&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;. У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 101 жыхар абодвух полаў вёскі Высокае зьяўляўся прыхаджанінам Бабчынскай Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы, а 56 мужчын і 72 жанчыны, якія жылі ў засьценку Высокае{{заўвага|Цікава, што на парэформавы 1870 год засьценак Высокае ўжо ня згадваецца. Але зьяўляецца засьценак [[Берасьцечка (Гомельская вобласьць)|Берасьцечка]] з 27 аднадворцамі, неафіцыйна тутэйшымі людзьмі называны таксама [[Берасьцечка (Гомельская вобласьць)|Раславіцай]]{{заўвага|У гонар [[Бітва пад Рацлавіцамі|перамогі пад Рацлавіцамі]] паўстанцаў [[Тадэвуш Касьцюшка|Тадэвуша Касьцюшкі]]. Чаму Рацлавіца стала Ра''с''лавіцай у свой час патлумачыў Чэслаў Пяткевіч&lt;ref&gt;Pietkiewicz Cz. Chojniki // Ziemia: Ilustrowany miesięznik krajoznawczy. – Warszawa, 1927. T. 12. № 1-24. S. 251&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/vjoski_gehta_ljudzi/0-59 С. Бельскі. Вёскі — гэта людзі...]&lt;/ref&gt;.}}, парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу, прыпісанымі да Хвойніцкай воласьці&lt;ref&gt;Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г. — Минск, 1870. Л. 69&lt;/ref&gt;. Менавіта там была праведзена мяжа апошняй з воласьцю Мікуліцкай, у складзе якой апынулася вёска Высокае.}}, былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў (РДГА). Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381, 722&lt;/ref&gt;.    

У парэформавы пэрыяд вёска Высокае належала да Мікуліцкай воласьці Рэчыцкага павету Менскай губэрні. У 1866 годзе ў вёсцы было 39 двароў, 272 жыхары{{заўвага|Зьвестка з энцыкляпэдыі «Гарады і вёскі Беларусі». Аўтар артыкула С. В. Марцэлеў, акрамя таго, зблытаў сьціплую вёску Высокае з аднайменным маёнткам, калі запісаў, што ў 1889 г. граф О. Тышкевіч меў тут 9494 дзесяціны зямлі&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;, бо з 1883 г. гэтай часткай Брагінскага маёнтку валодаў сапраўдны тайны саветнік Станіслаў, сын Валерыяна, Кербедзь&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1595. Воп. 2. Спр. 2249. А. 82 – 86&lt;/ref&gt;.}}. На пачатак 1870 года тут — 55 мужчын-гаспадароў зь ліку сялян уласьнікаў, прыпісаных да Губарэвіцкага сельскага таварыства&lt;ref&gt;Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г. — Минск, 1870. Л. 71&lt;/ref&gt;. У 1876 гадзе жыхары вёскі заставаліся прыхаджанамі Бабчынскай Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. — Минск, 1876. № 10. С. 458&lt;/ref&gt;.

21-м жніўня 1891 — 18-м лютага 1893 году датаваная справа Другога (сялянскага) дэпартамэнту Сэната што да перагляду справы аб спрэчках паміж сялянамі вёскі Высокае і ўладальнікам маёнтку Брагін панам Ст. Кербедзем, узьніклых пры адмежаваньні сялянскіх зямельных надзелаў&lt;ref&gt;РДГА. Ф. 1344. Воп. 20. Спр. 137&lt;/ref&gt;. Паводле перапісу 1897 году ў Высокім налічвалася 45 двароў з 294 жыхарамі, працавалі школа граматы і вятрак&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;. На 1909 год у вёсцы было 58 двароў і 377 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. – Минск, 1909. С. 33&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Высокае ў складзе Рэчыцкага павету, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918 – 1920 гг. //  Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 – 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917 – 1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. – Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 – січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. – Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286 – 296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев. — Минск, 2018. С. 85&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]].

[[Файл:Губарэвічы і Стралічаў на мапе 1924-26 гг.jpg|значак|170пкс|Высокае і Берасьцечка, Губарэвічы і Стралічаў на мапе генштабу [[Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія|РККА]] 1926 г.]]

Пасьля [[Узбуйненьне БССР|другога ўзбуйненьня]] [[БССР]] з 8 сьнежня 1926 году Высокае – цэнтар сельсавету ў складзе Хвойніцкага раёну [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай акругі]] БССР. На 1926 год у вёсцы было 95 гаспадарак. Найбольш распаўсюджаныя прозьвішчы жыхароў: Ходас (лідар), Жэбіт, Ганчар, Сергеенка, Повад, Калыхан, Дыгун, Алейнік, Скідан, Козел&lt;ref&gt;[https://dapamoznik.blogspot.com/2021/07/1926_10.html Поселенный список домохозяев д. Высокое и п. Красная Заря, Высокский с/с, Хойникская волость, Речицкий уезд, Гомельская губерния. Всесоюзная перепись населения 1926 года.]&lt;/ref&gt;. З 9 чэрвеня 1927 году – у складзе Гомельскай акругі. 30 сьнежня 1927 году тэрыторыя далучана да Рудакоўскага сельсавету. У 1929 годзе арганізаваны калгас «Чырвоная Перамога», працавалі два ветракі і кузьня. З 1938 году – у [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] з цэнтрам у Мазыры. У 1939 годзе ў вёсцы налічвалася 66 двароў з 393 жыхарамі.

У гады [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] 59 вяскоўцаў загінулі на франтах.

З 1954 году Высокае — у складзе [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Паводле перапісу 1959 году ў вёсцы было 518 жыхароў. У складзе саўгасу «Стралічаў» з цэнтральнай сядзібаў у аднайменным сяле&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;.

== Насельніцтва ==
* 2004 год — 17 гаспадарак, 51 жыхар.
* 2021 год — 6 гаспадарак, 17 жыхароў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20211113210015/http://hoiniki.gov.by/ru/strelich/ Численность проживающих на территории Стреличевского сельсовета на 01.01.2021 г.]&lt;/ref&gt;.

== Заўвагі ==
[[File:Высокае ў Вялікім гістарычным атлясе Беларусі.jpg|значак|зьлева|Высокае на мапе першага тому Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі&lt;ref&gt;Вялікі гістарычны атлас Беларусі ў 3-х тамах: Т. 1. — Мінск: Белкартаграфія, 2009. С. 149&lt;/ref&gt;.]][[File:Высокае на мапе другога тому Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі.jpg|значак|Высокае на мапе другога тому Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі.&lt;ref&gt;Вялікі гістарычны атлас Беларусі ў 4-х тамах: Т. 2. — Мінск: Белкартаграфія, 2013. С. 122&lt;/ref&gt;.]]{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Стралічаўскі сельсавет}}
{{Хвойніцкі раён}}

[[Катэгорыя:Стралічаўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]</text>
      <sha1>r5wypyp1f8tx2bilaqy5bb4cmyfcyek</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679292</id>
      <parentid>2679291</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T09:11:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2679292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33719" sha1="czhd11kecvmhpa31ogziic8f43hevc4" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні|Высокае (неадназначнасьць)}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Высокае
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Высокага
|Назва па-расейску                = 
|Лацінка                          = Vysokaje
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = перад 1574 годам
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]]
|Сельсавет                        = [[Стралічаўскі сельсавет|Стралічаўскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 17 
|Год падліку колькасьці           = 2021
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 51
 |Шырата хвілінаў                 = 49
 |Шырата сэкундаў                 = 52.3
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 02
 |Даўгата сэкундаў                = 17.8
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьлева
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

'''Высо́кае'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Стралічаўскі сельсавет|Стралічаўскім сельсавеце]] [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. За 8 км на паўднёвы ўсход ад раённага цэнтру і чыгуначнай станцыі Хвойнікі (на адгалінаваньні [[Васілевічы]] — [[Хвойнікі]] ад лініі [[Каленкавічы]] — [[Гомель]], за 111 км ад Гомля.

[[Файл:POL COA Korybut.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Карыбут князёў Вішнявецкіх.]]
[[File:Урывак зь ліста 1574 г., у якім згаданы востраў Рудакоў.jpg|значак|зьлева|170пкс|Урывак зь дзельчага ліста 1574 г. князёў-братоў А. і М. Вішнявецкіх{{заўвага|Зьмест урыўка: {{пачатак цытаты}}''... Ку тому остров Рудаков с полями, чертежами, дубровами и сеножатми до границы от Высокого, взявши от сеножатей до могилок, до дороги Хвойницское, которая идеть до Остроглядович, до рубежов, которые есмо сами зарубали водле выязду нашого братэрского...''{{канец цытаты}}Прыкра, але ў 2009 г. укладальнікі першага тому Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі на Генэральнай мапе «Беларускія землі ў XVI ст.» зьмясьцілі дварэц Высокае занадта далёка ад Рудакова, ажно за Лісьцьвіном (!), хоць у крыніцы сказана пра тую дарогу Хвойніцкую, што вяла да Астраглядавічаў, не да Мікулічаў{{заўвага|Адкуль узятая зьвестка пра дарогу паміж Хвойнікамі і Мікулічамі М. Ф. Сьпірыдонаў, аўтар мапы&lt;ref&gt;Спиридонов М. Ф. Закрепощение крестьянства Беларуси (ХV—ХVI вв.) / Под. ред. А. Л. Хорошкевич. – Минск: навука і тэхніка, 1993. Приложение: Карта «Беларусь в конце XVI в.»&lt;/ref&gt;, на якую абапіраліся ўкладальнікі атлясу, нідзе й ніколі не паведамляў. Зразумела, што яна існавала, але...}}. На мапе «Беларускія землі ў канцы XVIІІ ст.» другога тому ВГАБ, апублікаванага ў 2013 г., Высокае паказана дакладна.}}.]]
[[Файл:Урывак з тэксту «darowizny Brahinia» пані Крыстыны з князёў Вішнявецкіх Даніловічавай 1641 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Урывак з тэксту «darowizny Brahinia» пані Крысьціны з князёў Вішнявецкіх Даніловічавай 1641 г.]]

== Назва =

[[Тапонім]] Высокае ўтварыўся ад асаблівасьцяў рэльефу (высокая мясьціна)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кароткі тапанімічны слоўнік Беларусі}} С. 63.&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай===

Сядзіба (дварэц) Высокае вядомая зь ліста аб падзеле маёнтку [[Брагін]] паміж князямі-братамі Аляксандрам Аляксандравічам і Міхаілам Аляксандравічам Вішнявецкімі, датаванага 15-м сакавіка 1574 году{{заўвага|Не з XVIII ст., як пісаў С. В. Марцэлеў&lt;ref name=&quot;fn1&quot;&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} С. 435—436&lt;/ref&gt;.}}. У выніку братэрскага паразуменьня {{пачатак цытаты}} ''Дворец Высокое с пашнею дворною, з людми, полми, сеножатми и зо всим тым, яко ся тот дворец Высокое в собе мает'' {{канец цытаты}} дастаўся князю Аляксандру&lt;ref&gt;Акт о разделе имения Брягин. 1574 г. // Беларускі археаграфічны штогоднік. Выпуск 1. – Мінск, 2000. С. 188, 191 [https://web.archive.org/web/20200605102849/http://www.belniidad.by/sites/default/files/bash/bash01_2000.pdf Публікацыя М. Ф. Сьпірыдонава]&lt;/ref&gt;.

У часы [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] паселішча належала да Кіеўскага, ад XVII ст. да [[Оўруч|Оўруцкага павету]] [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]].

2 чэрвеня 1609 году князь Адам Вішнявецкі не дапусьціў кіеўскіх судовых выканаўцаў у сваю частку Брагіна і ў вёску Высокае. 19 жніўня 1613 году ў Кіеўскім [[гродзкі суд|гродзкім судзе]] быў складзены зыск аб нявыплаце Адаму і Аляксандры Хадкевічаўне Вішнявецкім, іх дачцэ Крысьціне панам Янам Юндзілам сумы, запісанай на добрах Зашчоб'е, [[Мікулічы (Гомельская вобласьць)|Мікулічы]], частцы мястэчка Брагін, на [[Сялец (Брагінскі раён)|Сяльцы]] і Высокім&lt;ref&gt;Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław). Dział II-gi. Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 200—201, 551&lt;/ref&gt;.
 
20 ліпеня 1641 году пані Крысьціна з князёў Вішнявецкіх, на той час жонка Пятра Даніловіча, крайчага кароннага, саступіла князю [[Ярэмі Вішнявецкі|Ярэмію Вішнявецкаму]] сваю палову замку і места Брагін зь сёламі, у ліку якіх было і Высокае&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Radziwiłłów. Dział X. Sygn. 933. S. 8-13&lt;/ref&gt;.

22-м красавіка 1717 году датаваны застаўны запіс шляхты Яна і Міхала Сілічаў старадубскаму падстолію Аляксандру і яго жонцы Катарыне Окшам-Чахоўскім на сяльцо Высокае. Тады ж адбыўся і ўвод ува ўладаньне. 2-м жніўня 1718 году пазначаная скарга пана А. Окшы-Чахоўскага на сыноў кіеўскага падчашага Яна і Міхала Сілічаў за невыкананьне умовы даўгавога запісу на 2000 польскіх злотых, забясьпечанай сёламі Брагінскай воласьці Высокае і [[Лісьцьвін]], што ў Оўруцкім павеце&lt;ref&gt;Описи актовых книг Киевского центрального архива. – № 32 / Сост. А.Т. Белоусов – Киев: Типография Т. Г. Мейнандера, 1907. С. 11, 27&lt;/ref&gt;. На 1734 год частку Высокага трымалі ў заставе паны Войны&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. – Біла Церква, 2015. С. 287&lt;/ref&gt;. Але ўжо раней, прынамсі, у 1733 годзе Высокае з усім Брагінскім маёнткам стала дзедзічным уладаньнем князя [[Міхал Сэрвацы Вішнявецкі|Міхала Сэрвацыя]] са старэйшай галіны роду Вішнявецкіх, які менавіта тады ўпершыню падпісаўся «графам на Брагіне»&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской археографической комиссией. — Вильна, 1870. Т. IV. Акты Бресцкого гродского суда. С. 485&lt;/ref&gt;. У самым пачатку 1749 году Брагінская фартуна дасталася дачцэ князя пані Эльжбэце Замойскай, а потым яе дачцэ Катарыне Мнішак (гл.: [[Брагін]]).
 
[[Файл:POL COA Rawicz.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Равіч паноў Ракіцкіх.]]
[[Файл:Вёска Веляцін і хутар Карпілаўка. Фрагмэнт эксплікацыі да мапы Брагінскага графства 1783 г.jpg|значак|170пкс|Wieś Wysokie ў 1783 г. Фрагмэнт эксплікацыі да мапы Брагінскага графства.]]

2-м студзеня 1750 году датаваны ліст пана Антонія Ракіцкага{{заўвага|На той час быў альбо ўласьнікам часткі Брагінскага маёнтку, альбо {{падказка|пасэсарам|часовым уладальнікам}}.}} да князя Ігнацыя Шуйскага са скаргаю на адміністратара яго Хвойніцкага маёнтку «''za niesłuszne najechanie na dobra i pola wsi Brahińskiej Wysokich y więcej sta kop żyta zabrania''»&lt;ref&gt;Аrchiwum Główne Akt Dawnych. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich. Sygn. 1. S. 70&lt;/ref&gt;.

У 1754 годзе з 14 двароў (каля 84 жыхароў) вёскі Высокае Брагінскага маёнтку выплачвалася «''do grodu''» (Оўруцкага замку) 2 злотыя, 5 грошаў, «''na milicję''» (пераважна дзеля барацьбы супраць гайдамакаў) 8 зл. і 20 гр.&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. – Біла Церква, 2015. С. 190&lt;/ref&gt;. У тым жа годзе маёнтак быў куплены ў княгіні Эльжбэты Вішнявецкай Міхалавай Замойскай панам Францішкам Антоніем Ракіцкім.

Вёска Высокае згаданая ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства, датаванай 27 днём жніўня 1783 года.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

[[File:Высокае на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Высокае на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]]

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Высокае – у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  С. 181–182&lt;/ref&gt;. Згодна з расейскай рэвізіяй 1795 году ''вёска'' Высокае дзедзічных уладальнікаў Людвіка і Алаізія, сыноў Міхала, Ракіцкіх з 23 чэрвеня 1794 г. была ў заставе ў судзьдзі земскага оўруцкага Міхала, сына Яна, Паўшы, а кіраваў ёй упаўнаважаны Міхал, сын Марціна, Мрачкоўскі. Тады тут налічвалася 16 двароў{{заўвага|С. В. Марцэлеў пісаў пра 6 двароў&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;}} з 56 падданымі мужчынскага і 63 жаночага полу&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 333. Воп. 3. Спр. 1. А. 263-265адв.; пар.: Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 72&lt;/ref&gt;{{заўвага|І. Петрачэнка паведамляе пра падвойную заставу, маўляў, М. Паўша трымаў ''хутар'' Высокае графаў Ракіцкіх ад Людвіка Прозара. Тут, напэўна, дапушчана памылка прачытаньня тэксту рэвізіі, бо ў ёй згаданая Людвіка з князёў Шуйскіх Прозарава, жонка абознага Караля.}}. 

Згодна з шляхецкай рэвізіяй ад 13 сьнежня 1811 году, оўруцкі падкаморы Міхал Паўша з жонкай Ёганнай арэндным правам ад дзедзічнага ўладальніка пана [[Шыман Забела (сын Антонія)|Шымана Забелы]]{{заўвага|Тут ня ўсё зразумела. Сапраўды, у іншым дакумэнце пра Забелу сказана, што Лісьцьвін яму ад графа Рафала Ракіцкага «по купле» дастаўся. Але пасьля сьмерці тыя добры вярнуліся да сына Рафала Міхала, хоць у Забелы засталіся нашчадкі. Магчыма, граф Шыман быў хіба застаўным уладальнікам, як раней пан Прозар?}}&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 261. А. 517—519&lt;/ref&gt; трымаў [[Аколіца Лісьцьвін|фальварак]] і вёску Лісьцвін, вёскі [[Веляцін]], Карпілаўка, Высокае, у якіх разам налічвалася 331 сялянская душа. З таго ж 1811 году вядома і аб пражываньньні ў Высокім графа Шымана Забелы чыншавага шляхецтва Шацілаў, Куліцкіх, Навакоўскіх&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 159, 258-258адв.&lt;/ref&gt;. У ведамасьці Раства-Багародзіцкай царквы ў [[Губарэвічы|Губарэвічах]] за 1829 год сказана, што ў вёсцы Высокае налічвалася 11 поўных двароў і яшчэ тры чвэрці двара. Прыхаджанамі — 47 мужчын і 45 жанчын з падданых графа Міхала, сына Рафала, Ракіцкага, які сам «тут не живёт»&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 40604. А. 33адв.&lt;/ref&gt;. 1 студзеня 1835 году прыход у Губарэвічах быў скасаваны{{заўвага|Сьведчаньне іерэя Расьціслава Бандарэнкі, настаяцеля царквы Праабражэньня Гасподняга ў вёсцы Сялец.}}.

[[File:Рашаўцы на мапе-дзесяцівярстоўцы Ф. Ф. Шубэрта. 1826-1840 гг.jpg|значак|зьлева|170пкс|На мапе Ф. Шубэрта 1826-1840 гг. пазначаныя два паселішчы з назвай Высокае.]][[File:Фальварак і вёска Лісцвін на карце Ф. Ф. Шуберта.png|значак|170пкс|Высокае, фальварак і засьценак Раславіца (Берасьцечка), Лісьцьвін, Веляцін на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]]

На 1850 год у вёсцы — 13 двароў, 102 жыхары&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;. У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 101 жыхар абодвух полаў вёскі Высокае зьяўляўся прыхаджанінам Бабчынскай Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы, а 56 мужчын і 72 жанчыны, якія жылі ў засьценку Высокае{{заўвага|Цікава, што на парэформавы 1870 год засьценак Высокае ўжо ня згадваецца. Але зьяўляецца засьценак [[Берасьцечка (Гомельская вобласьць)|Берасьцечка]] з 27 аднадворцамі, неафіцыйна тутэйшымі людзьмі называны таксама [[Берасьцечка (Гомельская вобласьць)|Раславіцай]]{{заўвага|У гонар [[Бітва пад Рацлавіцамі|перамогі пад Рацлавіцамі]] паўстанцаў [[Тадэвуш Касьцюшка|Тадэвуша Касьцюшкі]]. Чаму Рацлавіца стала Ра''с''лавіцай у свой час патлумачыў Чэслаў Пяткевіч&lt;ref&gt;Pietkiewicz Cz. Chojniki // Ziemia: Ilustrowany miesięznik krajoznawczy. – Warszawa, 1927. T. 12. № 1-24. S. 251&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/vjoski_gehta_ljudzi/0-59 С. Бельскі. Вёскі — гэта людзі...]&lt;/ref&gt;.}}, парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу, прыпісанымі да Хвойніцкай воласьці&lt;ref&gt;Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г. — Минск, 1870. Л. 69&lt;/ref&gt;. Менавіта там была праведзена мяжа апошняй з воласьцю Мікуліцкай, у складзе якой апынулася вёска Высокае.}}, былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў (РДГА). Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381, 722&lt;/ref&gt;.    

У парэформавы пэрыяд вёска Высокае належала да Мікуліцкай воласьці Рэчыцкага павету Менскай губэрні. У 1866 годзе ў вёсцы было 39 двароў, 272 жыхары{{заўвага|Зьвестка з энцыкляпэдыі «Гарады і вёскі Беларусі». Аўтар артыкула С. В. Марцэлеў, акрамя таго, зблытаў сьціплую вёску Высокае з аднайменным маёнткам, калі запісаў, што ў 1889 г. граф О. Тышкевіч меў тут 9494 дзесяціны зямлі&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;, бо з 1883 г. гэтай часткай Брагінскага маёнтку валодаў сапраўдны тайны саветнік Станіслаў, сын Валерыяна, Кербедзь&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1595. Воп. 2. Спр. 2249. А. 82 – 86&lt;/ref&gt;.}}. На пачатак 1870 года тут — 55 мужчын-гаспадароў зь ліку сялян уласьнікаў, прыпісаных да Губарэвіцкага сельскага таварыства&lt;ref&gt;Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г. — Минск, 1870. Л. 71&lt;/ref&gt;. У 1876 гадзе жыхары вёскі заставаліся прыхаджанамі Бабчынскай Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. — Минск, 1876. № 10. С. 458&lt;/ref&gt;.

21-м жніўня 1891 — 18-м лютага 1893 году датаваная справа Другога (сялянскага) дэпартамэнту Сэната што да перагляду справы аб спрэчках паміж сялянамі вёскі Высокае і ўладальнікам маёнтку Брагін панам Ст. Кербедзем, узьніклых пры адмежаваньні сялянскіх зямельных надзелаў&lt;ref&gt;РДГА. Ф. 1344. Воп. 20. Спр. 137&lt;/ref&gt;. Паводле перапісу 1897 году ў Высокім налічвалася 45 двароў з 294 жыхарамі, працавалі школа граматы і вятрак&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;. На 1909 год у вёсцы было 58 двароў і 377 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. – Минск, 1909. С. 33&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Высокае ў складзе Рэчыцкага павету, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918 – 1920 гг. //  Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 – 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917 – 1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. – Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 – січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. – Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286 – 296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев. — Минск, 2018. С. 85&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]].

[[Файл:Губарэвічы і Стралічаў на мапе 1924-26 гг.jpg|значак|170пкс|Высокае і Берасьцечка, Губарэвічы і Стралічаў на мапе генштабу [[Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія|РККА]] 1926 г.]]

Пасьля [[Узбуйненьне БССР|другога ўзбуйненьня]] [[БССР]] з 8 сьнежня 1926 году Высокае – цэнтар сельсавету ў складзе Хвойніцкага раёну [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай акругі]] БССР. На 1926 год у вёсцы было 95 гаспадарак. Найбольш распаўсюджаныя прозьвішчы жыхароў: Ходас (лідар), Жэбіт, Ганчар, Сергеенка, Повад, Калыхан, Дыгун, Алейнік, Скідан, Козел&lt;ref&gt;[https://dapamoznik.blogspot.com/2021/07/1926_10.html Поселенный список домохозяев д. Высокое и п. Красная Заря, Высокский с/с, Хойникская волость, Речицкий уезд, Гомельская губерния. Всесоюзная перепись населения 1926 года.]&lt;/ref&gt;. З 9 чэрвеня 1927 году – у складзе Гомельскай акругі. 30 сьнежня 1927 году тэрыторыя далучана да Рудакоўскага сельсавету. У 1929 годзе арганізаваны калгас «Чырвоная Перамога», працавалі два ветракі і кузьня. З 1938 году – у [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] з цэнтрам у Мазыры. У 1939 годзе ў вёсцы налічвалася 66 двароў з 393 жыхарамі.

У гады [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] 59 вяскоўцаў загінулі на франтах.

З 1954 году Высокае — у складзе [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Паводле перапісу 1959 году ў вёсцы было 518 жыхароў. У складзе саўгасу «Стралічаў» з цэнтральнай сядзібаў у аднайменным сяле&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;.

== Насельніцтва ==
* 2004 год — 17 гаспадарак, 51 жыхар.
* 2021 год — 6 гаспадарак, 17 жыхароў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20211113210015/http://hoiniki.gov.by/ru/strelich/ Численность проживающих на территории Стреличевского сельсовета на 01.01.2021 г.]&lt;/ref&gt;.

== Заўвагі ==
[[File:Высокае ў Вялікім гістарычным атлясе Беларусі.jpg|значак|зьлева|Высокае на мапе першага тому Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі&lt;ref&gt;Вялікі гістарычны атлас Беларусі ў 3-х тамах: Т. 1. — Мінск: Белкартаграфія, 2009. С. 149&lt;/ref&gt;.]][[File:Высокае на мапе другога тому Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі.jpg|значак|Высокае на мапе другога тому Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі.&lt;ref&gt;Вялікі гістарычны атлас Беларусі ў 4-х тамах: Т. 2. — Мінск: Белкартаграфія, 2013. С. 122&lt;/ref&gt;.]]{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Стралічаўскі сельсавет}}
{{Хвойніцкі раён}}

[[Катэгорыя:Стралічаўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]</text>
      <sha1>czhd11kecvmhpa31ogziic8f43hevc4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679293</id>
      <parentid>2679292</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T09:12:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2679293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33720" sha1="fyd57iqh4k26ttmi317do21xcwx4qp3" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні|Высокае (неадназначнасьць)}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Высокае
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Высокага
|Назва па-расейску                = 
|Лацінка                          = Vysokaje
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = перад 1574 годам
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]]
|Сельсавет                        = [[Стралічаўскі сельсавет|Стралічаўскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 17 
|Год падліку колькасьці           = 2021
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 51
 |Шырата хвілінаў                 = 49
 |Шырата сэкундаў                 = 52.3
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 02
 |Даўгата сэкундаў                = 17.8
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьлева
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

'''Высо́кае'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Стралічаўскі сельсавет|Стралічаўскім сельсавеце]] [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. За 8 км на паўднёвы ўсход ад раённага цэнтру і чыгуначнай станцыі Хвойнікі (на адгалінаваньні [[Васілевічы]] — [[Хвойнікі]] ад лініі [[Каленкавічы]] — [[Гомель]], за 111 км ад Гомля.

[[Файл:POL COA Korybut.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Карыбут князёў Вішнявецкіх.]]
[[File:Урывак зь ліста 1574 г., у якім згаданы востраў Рудакоў.jpg|значак|зьлева|170пкс|Урывак зь дзельчага ліста 1574 г. князёў-братоў А. і М. Вішнявецкіх{{заўвага|Зьмест урыўка: {{пачатак цытаты}}''... Ку тому остров Рудаков с полями, чертежами, дубровами и сеножатми до границы от Высокого, взявши от сеножатей до могилок, до дороги Хвойницское, которая идеть до Остроглядович, до рубежов, которые есмо сами зарубали водле выязду нашого братэрского...''{{канец цытаты}}Прыкра, але ў 2009 г. укладальнікі першага тому Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі на Генэральнай мапе «Беларускія землі ў XVI ст.» зьмясьцілі дварэц Высокае занадта далёка ад Рудакова, ажно за Лісьцьвіном (!), хоць у крыніцы сказана пра тую дарогу Хвойніцкую, што вяла да Астраглядавічаў, не да Мікулічаў{{заўвага|Адкуль узятая зьвестка пра дарогу паміж Хвойнікамі і Мікулічамі М. Ф. Сьпірыдонаў, аўтар мапы&lt;ref&gt;Спиридонов М. Ф. Закрепощение крестьянства Беларуси (ХV—ХVI вв.) / Под. ред. А. Л. Хорошкевич. – Минск: навука і тэхніка, 1993. Приложение: Карта «Беларусь в конце XVI в.»&lt;/ref&gt;, на якую абапіраліся ўкладальнікі атлясу, нідзе й ніколі не паведамляў. Зразумела, што яна існавала, але...}}. На мапе «Беларускія землі ў канцы XVIІІ ст.» другога тому ВГАБ, апублікаванага ў 2013 г., Высокае паказана дакладна.}}.]]
[[Файл:Урывак з тэксту «darowizny Brahinia» пані Крыстыны з князёў Вішнявецкіх Даніловічавай 1641 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Урывак з тэксту «darowizny Brahinia» пані Крысьціны з князёў Вішнявецкіх Даніловічавай 1641 г.]]

== Назва ==

[[Тапонім]] Высокае ўтварыўся ад асаблівасьцяў рэльефу (высокая мясьціна)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кароткі тапанімічны слоўнік Беларусі}} С. 63.&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай===

Сядзіба (дварэц) Высокае вядомая зь ліста аб падзеле маёнтку [[Брагін]] паміж князямі-братамі Аляксандрам Аляксандравічам і Міхаілам Аляксандравічам Вішнявецкімі, датаванага 15-м сакавіка 1574 году{{заўвага|Не з XVIII ст., як пісаў С. В. Марцэлеў&lt;ref name=&quot;fn1&quot;&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} С. 435—436&lt;/ref&gt;.}}. У выніку братэрскага паразуменьня {{пачатак цытаты}} ''Дворец Высокое с пашнею дворною, з людми, полми, сеножатми и зо всим тым, яко ся тот дворец Высокое в собе мает'' {{канец цытаты}} дастаўся князю Аляксандру&lt;ref&gt;Акт о разделе имения Брягин. 1574 г. // Беларускі археаграфічны штогоднік. Выпуск 1. – Мінск, 2000. С. 188, 191 [https://web.archive.org/web/20200605102849/http://www.belniidad.by/sites/default/files/bash/bash01_2000.pdf Публікацыя М. Ф. Сьпірыдонава]&lt;/ref&gt;.

У часы [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] паселішча належала да Кіеўскага, ад XVII ст. да [[Оўруч|Оўруцкага павету]] [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]].

2 чэрвеня 1609 году князь Адам Вішнявецкі не дапусьціў кіеўскіх судовых выканаўцаў у сваю частку Брагіна і ў вёску Высокае. 19 жніўня 1613 году ў Кіеўскім [[гродзкі суд|гродзкім судзе]] быў складзены зыск аб нявыплаце Адаму і Аляксандры Хадкевічаўне Вішнявецкім, іх дачцэ Крысьціне панам Янам Юндзілам сумы, запісанай на добрах Зашчоб'е, [[Мікулічы (Гомельская вобласьць)|Мікулічы]], частцы мястэчка Брагін, на [[Сялец (Брагінскі раён)|Сяльцы]] і Высокім&lt;ref&gt;Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław). Dział II-gi. Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 200—201, 551&lt;/ref&gt;.
 
20 ліпеня 1641 году пані Крысьціна з князёў Вішнявецкіх, на той час жонка Пятра Даніловіча, крайчага кароннага, саступіла князю [[Ярэмі Вішнявецкі|Ярэмію Вішнявецкаму]] сваю палову замку і места Брагін зь сёламі, у ліку якіх было і Высокае&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Radziwiłłów. Dział X. Sygn. 933. S. 8-13&lt;/ref&gt;.

22-м красавіка 1717 году датаваны застаўны запіс шляхты Яна і Міхала Сілічаў старадубскаму падстолію Аляксандру і яго жонцы Катарыне Окшам-Чахоўскім на сяльцо Высокае. Тады ж адбыўся і ўвод ува ўладаньне. 2-м жніўня 1718 году пазначаная скарга пана А. Окшы-Чахоўскага на сыноў кіеўскага падчашага Яна і Міхала Сілічаў за невыкананьне умовы даўгавога запісу на 2000 польскіх злотых, забясьпечанай сёламі Брагінскай воласьці Высокае і [[Лісьцьвін]], што ў Оўруцкім павеце&lt;ref&gt;Описи актовых книг Киевского центрального архива. – № 32 / Сост. А.Т. Белоусов – Киев: Типография Т. Г. Мейнандера, 1907. С. 11, 27&lt;/ref&gt;. На 1734 год частку Высокага трымалі ў заставе паны Войны&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. – Біла Церква, 2015. С. 287&lt;/ref&gt;. Але ўжо раней, прынамсі, у 1733 годзе Высокае з усім Брагінскім маёнткам стала дзедзічным уладаньнем князя [[Міхал Сэрвацы Вішнявецкі|Міхала Сэрвацыя]] са старэйшай галіны роду Вішнявецкіх, які менавіта тады ўпершыню падпісаўся «графам на Брагіне»&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской археографической комиссией. — Вильна, 1870. Т. IV. Акты Бресцкого гродского суда. С. 485&lt;/ref&gt;. У самым пачатку 1749 году Брагінская фартуна дасталася дачцэ князя пані Эльжбэце Замойскай, а потым яе дачцэ Катарыне Мнішак (гл.: [[Брагін]]).
 
[[Файл:POL COA Rawicz.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Равіч паноў Ракіцкіх.]]
[[Файл:Вёска Веляцін і хутар Карпілаўка. Фрагмэнт эксплікацыі да мапы Брагінскага графства 1783 г.jpg|значак|170пкс|Wieś Wysokie ў 1783 г. Фрагмэнт эксплікацыі да мапы Брагінскага графства.]]

2-м студзеня 1750 году датаваны ліст пана Антонія Ракіцкага{{заўвага|На той час быў альбо ўласьнікам часткі Брагінскага маёнтку, альбо {{падказка|пасэсарам|часовым уладальнікам}}.}} да князя Ігнацыя Шуйскага са скаргаю на адміністратара яго Хвойніцкага маёнтку «''za niesłuszne najechanie na dobra i pola wsi Brahińskiej Wysokich y więcej sta kop żyta zabrania''»&lt;ref&gt;Аrchiwum Główne Akt Dawnych. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich. Sygn. 1. S. 70&lt;/ref&gt;.

У 1754 годзе з 14 двароў (каля 84 жыхароў) вёскі Высокае Брагінскага маёнтку выплачвалася «''do grodu''» (Оўруцкага замку) 2 злотыя, 5 грошаў, «''na milicję''» (пераважна дзеля барацьбы супраць гайдамакаў) 8 зл. і 20 гр.&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. – Біла Церква, 2015. С. 190&lt;/ref&gt;. У тым жа годзе маёнтак быў куплены ў княгіні Эльжбэты Вішнявецкай Міхалавай Замойскай панам Францішкам Антоніем Ракіцкім.

Вёска Высокае згаданая ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства, датаванай 27 днём жніўня 1783 года.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

[[File:Высокае на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Высокае на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]]

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Высокае – у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  С. 181–182&lt;/ref&gt;. Згодна з расейскай рэвізіяй 1795 году ''вёска'' Высокае дзедзічных уладальнікаў Людвіка і Алаізія, сыноў Міхала, Ракіцкіх з 23 чэрвеня 1794 г. была ў заставе ў судзьдзі земскага оўруцкага Міхала, сына Яна, Паўшы, а кіраваў ёй упаўнаважаны Міхал, сын Марціна, Мрачкоўскі. Тады тут налічвалася 16 двароў{{заўвага|С. В. Марцэлеў пісаў пра 6 двароў&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;}} з 56 падданымі мужчынскага і 63 жаночага полу&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 333. Воп. 3. Спр. 1. А. 263-265адв.; пар.: Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 72&lt;/ref&gt;{{заўвага|І. Петрачэнка паведамляе пра падвойную заставу, маўляў, М. Паўша трымаў ''хутар'' Высокае графаў Ракіцкіх ад Людвіка Прозара. Тут, напэўна, дапушчана памылка прачытаньня тэксту рэвізіі, бо ў ёй згаданая Людвіка з князёў Шуйскіх Прозарава, жонка абознага Караля.}}. 

Згодна з шляхецкай рэвізіяй ад 13 сьнежня 1811 году, оўруцкі падкаморы Міхал Паўша з жонкай Ёганнай арэндным правам ад дзедзічнага ўладальніка пана [[Шыман Забела (сын Антонія)|Шымана Забелы]]{{заўвага|Тут ня ўсё зразумела. Сапраўды, у іншым дакумэнце пра Забелу сказана, што Лісьцьвін яму ад графа Рафала Ракіцкага «по купле» дастаўся. Але пасьля сьмерці тыя добры вярнуліся да сына Рафала Міхала, хоць у Забелы засталіся нашчадкі. Магчыма, граф Шыман быў хіба застаўным уладальнікам, як раней пан Прозар?}}&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 261. А. 517—519&lt;/ref&gt; трымаў [[Аколіца Лісьцьвін|фальварак]] і вёску Лісьцвін, вёскі [[Веляцін]], Карпілаўка, Высокае, у якіх разам налічвалася 331 сялянская душа. З таго ж 1811 году вядома і аб пражываньньні ў Высокім графа Шымана Забелы чыншавага шляхецтва Шацілаў, Куліцкіх, Навакоўскіх&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 159, 258-258адв.&lt;/ref&gt;. У ведамасьці Раства-Багародзіцкай царквы ў [[Губарэвічы|Губарэвічах]] за 1829 год сказана, што ў вёсцы Высокае налічвалася 11 поўных двароў і яшчэ тры чвэрці двара. Прыхаджанамі — 47 мужчын і 45 жанчын з падданых графа Міхала, сына Рафала, Ракіцкага, які сам «тут не живёт»&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 40604. А. 33адв.&lt;/ref&gt;. 1 студзеня 1835 году прыход у Губарэвічах быў скасаваны{{заўвага|Сьведчаньне іерэя Расьціслава Бандарэнкі, настаяцеля царквы Праабражэньня Гасподняга ў вёсцы Сялец.}}.

[[File:Рашаўцы на мапе-дзесяцівярстоўцы Ф. Ф. Шубэрта. 1826-1840 гг.jpg|значак|зьлева|170пкс|На мапе Ф. Шубэрта 1826-1840 гг. пазначаныя два паселішчы з назвай Высокае.]][[File:Фальварак і вёска Лісцвін на карце Ф. Ф. Шуберта.png|значак|170пкс|Высокае, фальварак і засьценак Раславіца (Берасьцечка), Лісьцьвін, Веляцін на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]]

На 1850 год у вёсцы — 13 двароў, 102 жыхары&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;. У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 101 жыхар абодвух полаў вёскі Высокае зьяўляўся прыхаджанінам Бабчынскай Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы, а 56 мужчын і 72 жанчыны, якія жылі ў засьценку Высокае{{заўвага|Цікава, што на парэформавы 1870 год засьценак Высокае ўжо ня згадваецца. Але зьяўляецца засьценак [[Берасьцечка (Гомельская вобласьць)|Берасьцечка]] з 27 аднадворцамі, неафіцыйна тутэйшымі людзьмі называны таксама [[Берасьцечка (Гомельская вобласьць)|Раславіцай]]{{заўвага|У гонар [[Бітва пад Рацлавіцамі|перамогі пад Рацлавіцамі]] паўстанцаў [[Тадэвуш Касьцюшка|Тадэвуша Касьцюшкі]]. Чаму Рацлавіца стала Ра''с''лавіцай у свой час патлумачыў Чэслаў Пяткевіч&lt;ref&gt;Pietkiewicz Cz. Chojniki // Ziemia: Ilustrowany miesięznik krajoznawczy. – Warszawa, 1927. T. 12. № 1-24. S. 251&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://hojniki.ucoz.ru/index/vjoski_gehta_ljudzi/0-59 С. Бельскі. Вёскі — гэта людзі...]&lt;/ref&gt;.}}, парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу, прыпісанымі да Хвойніцкай воласьці&lt;ref&gt;Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г. — Минск, 1870. Л. 69&lt;/ref&gt;. Менавіта там была праведзена мяжа апошняй з воласьцю Мікуліцкай, у складзе якой апынулася вёска Высокае.}}, былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў (РДГА). Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381, 722&lt;/ref&gt;.    

У парэформавы пэрыяд вёска Высокае належала да Мікуліцкай воласьці Рэчыцкага павету Менскай губэрні. У 1866 годзе ў вёсцы было 39 двароў, 272 жыхары{{заўвага|Зьвестка з энцыкляпэдыі «Гарады і вёскі Беларусі». Аўтар артыкула С. В. Марцэлеў, акрамя таго, зблытаў сьціплую вёску Высокае з аднайменным маёнткам, калі запісаў, што ў 1889 г. граф О. Тышкевіч меў тут 9494 дзесяціны зямлі&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;, бо з 1883 г. гэтай часткай Брагінскага маёнтку валодаў сапраўдны тайны саветнік Станіслаў, сын Валерыяна, Кербедзь&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 1595. Воп. 2. Спр. 2249. А. 82 – 86&lt;/ref&gt;.}}. На пачатак 1870 года тут — 55 мужчын-гаспадароў зь ліку сялян уласьнікаў, прыпісаных да Губарэвіцкага сельскага таварыства&lt;ref&gt;Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г. — Минск, 1870. Л. 71&lt;/ref&gt;. У 1876 гадзе жыхары вёскі заставаліся прыхаджанамі Бабчынскай Крыжаўзьдзьвіжанскай царквы&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. — Минск, 1876. № 10. С. 458&lt;/ref&gt;.

21-м жніўня 1891 — 18-м лютага 1893 году датаваная справа Другога (сялянскага) дэпартамэнту Сэната што да перагляду справы аб спрэчках паміж сялянамі вёскі Высокае і ўладальнікам маёнтку Брагін панам Ст. Кербедзем, узьніклых пры адмежаваньні сялянскіх зямельных надзелаў&lt;ref&gt;РДГА. Ф. 1344. Воп. 20. Спр. 137&lt;/ref&gt;. Паводле перапісу 1897 году ў Высокім налічвалася 45 двароў з 294 жыхарамі, працавалі школа граматы і вятрак&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;. На 1909 год у вёсцы было 58 двароў і 377 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. – Минск, 1909. С. 33&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Высокае ў складзе Рэчыцкага павету, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918 – 1920 гг. //  Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 – 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917 – 1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. – Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 – січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. – Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286 – 296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев. — Минск, 2018. С. 85&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]].

[[Файл:Губарэвічы і Стралічаў на мапе 1924-26 гг.jpg|значак|170пкс|Высокае і Берасьцечка, Губарэвічы і Стралічаў на мапе генштабу [[Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія|РККА]] 1926 г.]]

Пасьля [[Узбуйненьне БССР|другога ўзбуйненьня]] [[БССР]] з 8 сьнежня 1926 году Высокае – цэнтар сельсавету ў складзе Хвойніцкага раёну [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай акругі]] БССР. На 1926 год у вёсцы было 95 гаспадарак. Найбольш распаўсюджаныя прозьвішчы жыхароў: Ходас (лідар), Жэбіт, Ганчар, Сергеенка, Повад, Калыхан, Дыгун, Алейнік, Скідан, Козел&lt;ref&gt;[https://dapamoznik.blogspot.com/2021/07/1926_10.html Поселенный список домохозяев д. Высокое и п. Красная Заря, Высокский с/с, Хойникская волость, Речицкий уезд, Гомельская губерния. Всесоюзная перепись населения 1926 года.]&lt;/ref&gt;. З 9 чэрвеня 1927 году – у складзе Гомельскай акругі. 30 сьнежня 1927 году тэрыторыя далучана да Рудакоўскага сельсавету. У 1929 годзе арганізаваны калгас «Чырвоная Перамога», працавалі два ветракі і кузьня. З 1938 году – у [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] з цэнтрам у Мазыры. У 1939 годзе ў вёсцы налічвалася 66 двароў з 393 жыхарамі.

У гады [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] 59 вяскоўцаў загінулі на франтах.

З 1954 году Высокае — у складзе [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Паводле перапісу 1959 году ў вёсцы было 518 жыхароў. У складзе саўгасу «Стралічаў» з цэнтральнай сядзібаў у аднайменным сяле&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;.

== Насельніцтва ==
* 2004 год — 17 гаспадарак, 51 жыхар.
* 2021 год — 6 гаспадарак, 17 жыхароў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20211113210015/http://hoiniki.gov.by/ru/strelich/ Численность проживающих на территории Стреличевского сельсовета на 01.01.2021 г.]&lt;/ref&gt;.

== Заўвагі ==
[[File:Высокае ў Вялікім гістарычным атлясе Беларусі.jpg|значак|зьлева|Высокае на мапе першага тому Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі&lt;ref&gt;Вялікі гістарычны атлас Беларусі ў 3-х тамах: Т. 1. — Мінск: Белкартаграфія, 2009. С. 149&lt;/ref&gt;.]][[File:Высокае на мапе другога тому Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі.jpg|значак|Высокае на мапе другога тому Вялікага гістарычнага атлясу Беларусі.&lt;ref&gt;Вялікі гістарычны атлас Беларусі ў 4-х тамах: Т. 2. — Мінск: Белкартаграфія, 2013. С. 122&lt;/ref&gt;.]]{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Стралічаўскі сельсавет}}
{{Хвойніцкі раён}}

[[Катэгорыя:Стралічаўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]</text>
      <sha1>fyd57iqh4k26ttmi317do21xcwx4qp3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Волева</title>
    <ns>0</ns>
    <id>110108</id>
    <revision>
      <id>2679210</id>
      <parentid>2583826</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T19:08:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SergeiSEE</username>
        <id>38150</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне выява</comment>
      <origin>2679210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4323" sha1="7tihvbb1y0vulh20jgc6lp4vbcxxsjk" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Волева
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Волева
|Трансьлітараваная назва          = Volieva
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Віцебская вобласьць|Віцебская]]
|Раён                             = [[Дубровенскі раён|Дубровенскі]]
|Сельсавет                        = [[Дабрынскі сельсавет (Дубровенскі раён)|Дабрынскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 29
|Год падліку колькасьці           = 2010
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 211055&lt;ref&gt;[http://zip.belpost.by/raion/Дубровенский Белпошта]&lt;/ref&gt;
|СААТА                            = 
|Выява                            = 2026.03.15 House from Volieva in State Museum of Belarusian Folk Architecture 02.jpg
|Апісаньне выявы                  = Вяночны двор з Волева. [[Беларускі дзяржаўны музэй народнай архітэктуры і побыту]], [[Азярцо (Менская вобласьць)|Азярцо]], [[Менскі раён]]
 |Шырата градусаў                 = 54
 |Шырата хвілінаў                 = 28
 |Шырата сэкундаў                 = 22
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 49
 |Даўгата сэкундаў                = 24
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьлева
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Во́лева'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласьць}} С. 263&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Дубровенскі раён|Дубровенскім раёне]] [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Дабрынскі сельсавет (Дубровенскі раён)|Дабрынскага сельсавету]].

== Насельніцтва ==
* 2010 год — 29 чалавек
* 1999 год — 54 чалавекі 

== Асобы ==
* [[Васіль Гапееў]] (*21.01.1951, Волева)  — беларускі чыгуначны дзеяч, палітык і дыплямат.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{Дабрынскі сельсавет (Дубровенскі раён)}}
{{Дубровенскі раён}}

[[Катэгорыя:Дабрынскі сельсавет (Дубровенскі раён)]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Дубровенскага раёну]]</text>
      <sha1>7tihvbb1y0vulh20jgc6lp4vbcxxsjk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Экранас Панявеж</title>
    <ns>0</ns>
    <id>112106</id>
    <revision>
      <id>2679212</id>
      <parentid>2658333</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T19:19:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 17 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2679212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11701" sha1="9o98h0duysb0e3u980f82xynucpu47w" xml:space="preserve">{{Футбольны клюб
|Назва            = Экранас
|Лягатып          = FK Ekranas.png
|ПоўнаяНазва      = Futbolo klubas Ekranas
|Заснаваны        = [[1964]]
|Расфармаваны     = [[2015]]
|Горад            = [[Панявеж]], [[Летува]]
|Стадыён          = [[Аўкштайтыя (стадыён)|Аўкштайтыя]]
|Умяшчальнасьць   = 4000
|Прэзыдэнт        =
|Трэнэр           = 
|Чэмпіянат        = 
|Сэзон            = [[А-ліга чэмпіянату Летувы па футболе 2014 году|2014]]
|Месца            = [[Летувіская А-Ліга|А-Ліга]], 6 месца
|Сайт             = http://www.fkekranas.lt/
|Прыналежнасьць   = Летувіскія
  &lt;!-- Форма/Хатнія колеры --&gt;
|узор левай рукі1  = _den10h
|узор футболкі1    = _shoulder_stripes_white_stripes
|узор правай рукі1 = _den10h
|узор шортаў1      = _adidaswhite
|узор шкарпэтак1   = _3_stripes_white
|левая рука1       = DD0000
|футболка1         = DD0000
|правая рука1      = DD0000
|шорты1            = DD0000
|шкарпэткі1        = DD0000
  &lt;!-- Форма/Выязныя колеры --&gt;
|узор левай рукі2  = _bayer0910t
|узор футболкі2    = _bayer0910t
|узор правай рукі2 = _bayer0910t
|узор шортаў2      = _adidaswhite
|узор шкарпэтак2   = _3_stripes_white
|левая рука2       = 0000FF
|футболка2         = 0000CD
|правая рука2      = 0000FF
|шорты2            = 0000FF
|шкарпэткі2        = 0000FF
}}
«'''Экранас'''» ({{мова-lt|Futbolo Klubas Ekranas}}) — летувіскі футбольны клюб з гораду [[Панявеж]]. Заснаваны ў 1964 годзе. Сяміразовы [[Чэмпіянат Летувы па футболе|чэмпіён Летувы]], пяціразовы ўладальнік [[Кубак Летувы па футболе|Кубка Летувы]], чатырохразовы ўладальнік [[Супэркубак Летувы па футболе|Супэркубка Летувы]]. Расфармаваны ў 2015 годзе.

== Сэзоны (1991–2018) ==

{|class=&quot;wikitable&quot;
! Сэзон
! Узровень
! Ліга
! Месца
! Крыніцы
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1991.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''LFF lyga'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''4.'''
| &lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180919201919/http://almis.sritis.lt/1991_ltu.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1991.–1992.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''LFF lyga'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''5.'''
| &lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20191117090956/http://almis.sritis.lt/1992_ltu.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1992.–1993.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''LFF lyga'''
| bgcolor=&quot;#Ffff00&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| &lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20181021053945/http://almis.sritis.lt/1993_ltu.html&lt;/ref&gt; 
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1993.–1994.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''LFF lyga'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''3.'''
| &lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20181021053347/http://almis.sritis.lt/1994_ltu.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1994.–1995.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''LFF lyga'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''8.'''
| &lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180820033817/http://almis.sritis.lt/1995_ltu.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1995.–1996.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''LFF lyga'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''7.'''
| &lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180820033304/http://almis.sritis.lt/1996_ltu.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1996.–1997.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''LFF lyga'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''5.'''
| &lt;ref&gt;http://almis.sritis.lt/1997_ltu.html&lt;/ref&gt; 
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1997.–1998.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''LFF lyga'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''3.'''
| &lt;ref&gt;http://almis.sritis.lt/98_ltu.html{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1998.–1999.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''LFF lyga'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''4.'''
| &lt;ref&gt;http://almis.sritis.lt/ltu99lyga.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1999.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''LFF lyga'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''5.'''
| &lt;ref&gt;http://almis.sritis.lt/ltu99flyga.html&lt;/ref&gt; 
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2000.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''LFF lyga'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''4.'''
| &lt;ref&gt;http://almis.sritis.lt/ltu00lyga.html&lt;/ref&gt;

|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2001.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''[[Летувіская А-Ліга|А-Ліга]]'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''4.'''
| &lt;ref&gt;http://almis.sritis.lt/ltu01lyga.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2002.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''[[Летувіская А-Ліга|А-Ліга]]'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''3.'''
| &lt;ref&gt;http://almis.sritis.lt/ltu02lyga.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2003.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''[[Летувіская А-Ліга|А-Ліга]]'''
| bgcolor=&quot;#bbbbbb&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2.'''
| &lt;ref&gt;http://almis.sritis.lt/ltu03lyga.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2004.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''[[Летувіская А-Ліга|А-Ліга]]'''
| bgcolor=&quot;#bbbbbb&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2.'''
| &lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180820033459/http://almis.sritis.lt/ltu04lyga.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2005.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''[[Летувіская А-Ліга|А-Ліга]]'''
| bgcolor=&quot;#ffff00&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| &lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20181021054329/http://almis.sritis.lt/ltu05lyga.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2006.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''[[Летувіская А-Ліга|А-Ліга]]'''
| bgcolor=&quot;#bbbbbb&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2.'''
| &lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20191117091135/http://almis.sritis.lt/ltu06lyga.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2007.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''[[Летувіская А-Ліга|А-Ліга]]'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''3.'''
| &lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180820034003/http://almis.sritis.lt/ltu07lyga.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2008.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''[[Летувіская А-Ліга|А-Ліга]]'''
| bgcolor=&quot;#ffff00&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| &lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180820033109/http://almis.sritis.lt/ltu08lyga.html&lt;/ref&gt; 
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2009.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''[[Летувіская А-Ліга|А-Ліга]]'''
| bgcolor=&quot;#FFFF00&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| &lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180820034445/http://almis.sritis.lt/ltu09lyga.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2010.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''[[Летувіская А-Ліга|А-Ліга]]'''
| bgcolor=&quot;#FFFF00&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| &lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180820033114/http://almis.sritis.lt/ltu10lyga.html&lt;/ref&gt; 
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2011.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''[[Летувіская А-Ліга|А-Ліга]]'''
| bgcolor=&quot;#FFFF00&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| &lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180820035002/http://almis.sritis.lt/ltu11lyga.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2012.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''[[Летувіская А-Ліга|А-Ліга]]'''
| bgcolor=&quot;#FFFF00&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| &lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20181021053505/http://almis.sritis.lt/ltu12lyga.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2013.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''[[Летувіская А-Ліга|А-Ліга]]'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''3.'''
| &lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20181021053833/http://almis.sritis.lt/ltu13lyga.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2014.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''[[Летувіская А-Ліга|А-Ліга]]'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''6.'''
| &lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180820035017/http://almis.sritis.lt/ltu14lyga.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ffe2e2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2015.'''
| bgcolor=&quot;#ffe2e2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''x'''
| bgcolor=&quot;#ffe2e2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''x'''
| bgcolor=&quot;#FFE2E2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''x'''
| 
|}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.fkekranas.lt/ Афіцыйны сайт]

[[Катэгорыя:Панявеж]]
[[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1964 годзе]]</text>
      <sha1>9o98h0duysb0e3u980f82xynucpu47w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nether Earth</title>
    <ns>0</ns>
    <id>128848</id>
    <revision>
      <id>2679279</id>
      <parentid>2537426</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T06:15:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2679279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7291" sha1="jwkolk5w6k5yx5afv9vzr1ul6e16jmg" xml:space="preserve">{{Кампутарная гульня
|Назва = Nether Earth
|Выява = 
|Памер = 
|Подпіс выявы = 
|Распрацоўнік = [[Icon Design Ltd]]
|Выдаўцы = [[Argus Press Software Ltd]]
|Распаўсюднік = 
|Распаўсюднікі = 
|Кіраўнік = 
|Кіраўнікі = 
|Прадусар = 
|Прадусары = 
|Дызайнэр = 
|Дызайнэры = 
|Праграміст = 
|Праграмісты = 
|Мастак = 
|Мастакі = 
|Сцэнарыст = 
|Сцэнарысты = 
|Кампазытар = 
|Кампазытары = 
|Ліцэнзія = 
|Рухавік = 
|Суадносіны бакоў = 
|Разрозьненьне = 
|Плятформы = {{Просты сьпіс|
* [[Amstrad CPC]]
* [[ZX Spectrum]]
* [[Commodore 64]]
}}
|Дата выпуску = 1987
|Дата анансаваньня = 
|Вэрсія = 
|Апошняя вэрсія і дата апошняй вэрсіі = 
|Апошняя бэта-вэрсія і дата апошняй бэта-вэрсіі = 
|Жанр = [[стратэгія ў рэальным часе]]
|Рэжым = [[Аднаасабовая кампутарная гульня|аднаасабовая гульня]]
|Рэйтынг = 
|Рэйтынгі = 
|Носьбіт = [[аўдыёкасэта]]
|Сыстэмныя патрабаваньні = 
|Кіраваньне = [[Kempston Interface|Kempston Joystick]]&lt;br&gt;[[клявіятура]]
|Тып корпусу = 
|Аркадавая сыстэма = 
|Працэсар = 
|Гук = 
|Дысплэй = 
}}
'''''Nether Earth''''' ({{з мовы||Пякельная Зямля}}) — адна зь першых [[Кампутарная гульня|кампутарных гульняў]] жанру [[Стратэгія ў рэальным часе|стратэгіі ў рэальным часе]]. Была выпушчаная для кампутараў [[Amstrad CPC]], [[ZX Spectrum]] і [[Commodore 64]] у 1987 року ў [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] кампаніяй [[Argus Press Software Ltd]], а ў [[Гішпанія|Гішпаніі]] кампаніяй Mind Games Espana S.A.

== Сюжэт ==
Гулец гуляе на баку людзей у вайне супраць загадкавай расы інсыгніянцаў. Усе баі адбываюцца між агромністымі баявымі робатамі.

== Гульнявы працэс ==
Гулец кіруе няўразьлівай (аднак няўзброенай) лётнай машынай, якая можа лётаць над любой часткаю гульнявога поля. Гулец будуе робатаў і аддае ім загады: атакаваць інсыгніянскіх робатаў, ахоўваць пэўную тэрыторыю, захопліваць нэўтральныя або варожыя фабрыкі, каб павялічыць уласную вытворчасьць і такім чынам палепшыць сваё становішча. Канчатковая мэта заключаецца ў тым, каб захапіць ці зьнішчыць усе варожыя базы. Дзеяньне адбываецца ў реальным часе і разьвіваецца пастаянна, а не пакрокава. Паколькі агляд гульнявога поля абмежаваны тым месцам, дзе разьмешчаная лётная машына, большую частку бітваў машыны праводзяць самастойна, у той час як сам гулец канцэнтруецца на пабудове і адданьні загадаў новым робатам. Гульнявая графіка намаляваная ў [[Ізамэтрычная праекцыя|ізамэтрычнай праекцыі]].

Працэс зборкі робатаў адбываецца на базах гульцоў. Робаты могуць складацца з модуляў чатырох тыпаў: перамяшчэньня, зброі, атамных бомбаў і электронікі. Модулі пермяшчэньня і зброі ў сваю чаргу могуць быць трох розных відаў, эфэктыўнасьць якіх залежыць ад цаны. Для зборкі робата абавязкова ставіць модуль перамяшчэньня і зброі; астатнія модулі дадатковыя, але паляпшаюць ягоную дзейнасьць. Пасьля зборкі лётная машына мусіць аддаць робату загад, які ён будзе выконваць да атрыманьня новага загаду ці поўнага зьнішчэньня/захопу ўсіх мэтаў загаду. Гулец можа непасрэдна кіраваць якім-небудзь робатам, сеўшы на яго лётнай машынай.

Калі робаты захопліваюць фабрыкі, рэсурсы ад іх пачынаюць паступаць аўтаматычна. Тыпы рэсурсаў адпавядаюць тыпам модуляў, неабходных для зборкі робатаў. Кожная фабрыка вырабляе толькі адзін тып рэсурсаў, які пазначаны на ейнай вяршыні.

== Рымэйк ==
У 2004 року быў створаны адкрыты кросплятформавы [[рымэйк]] аўтэнтычнае гульні з выкарыстаньнем трохвымернае графікі [[OpenGL]] — ''Nether Earth Remake''. Існуе таксама вэрсія ''Nether Earth'' для [[iOS]].

Часткова ідэя гульні запазычаная ў плянэтарных баёх у гульні [[Касьмічныя рэйнджэры 2: Дамінатары]].

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20120805005158/http://www.worldofspectrum.org/infoseekid.cgi?id=0003391 ''Nether Earth'']{{ref-en}} на бачыне World of Spectrum
* [http://www.isety.net/nethear.htm Апісаньне і правілы гульні]{{ref-ru}}
* [https://web.archive.org/web/20061107204807/http://www.braingames.getput.com/nether/ Бачына гульні ''Nether Earth Remake'']{{ref-en}}
* [https://play.google.com/store/apps/details?id=com.ITmindCo.NetherEarthWarOfRobot Вэрсія для Adroid]
* [http://itunes.apple.com/us/app/nether-earth/id382693659?mt=8 Вэрсія для iOS]{{ref-en}}

{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні 1987 году]]
[[Катэгорыя:Стратэгіі ў рэальным часе]]
[[Катэгорыя:Гульні для Amstrad CPC]]
[[Катэгорыя:Гульні для Commodore 64]]
[[Катэгорыя:Гульні для ZX Spectrum]]
[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні, распрацаваныя ў Вялікабрытаніі]]
[[Катэгорыя:Гульні з ізамэтрычнай графікай]]</text>
      <sha1>jwkolk5w6k5yx5afv9vzr1ul6e16jmg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Industrial Records</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130481</id>
    <revision>
      <id>2679273</id>
      <parentid>2458199</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T05:17:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2679273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1949" sha1="2x0zf9p1fm9ld9aj385l6fustmjdlxn" xml:space="preserve">'''Industrial Records''' — [[лэйбл гукапісу]],  заснаваны ў 1976 годзе [[Джэнэзіс Пі-Орыдж|Джэнэзісам Пі-Орыджам]] ([[Вялікабрытанія]])

== Гісторыя ==
Назва лэйблу паходзіць ад высунутага Монтэ Казаза (Monte Cazazza) лёзунгу «''Industrial music for industrial people''» ({{з мовы||Індустрыйная музыка для індустрыйных людзей}}) і дала назву цэламу жанру музыкі ([[індастрыял]]).

Industrial Records стаў асноўнай зброяй задуманай Пі-Орыджам атакі на грамадзтва і культуру. Лэйбл выдаваў ня толькі праект Пі-Орыджа Throbbing Gristle і іншыя індастрыял-гурты, але й мастака-пэрфармансіста Монтэ Казаза і нават вядомага контаркультурнага пісьменьніка  Ўільяма Бэроўза.

Адпавядаючы ідэалёгіі Пі-Орыджа, палітыка лэйблу была наўмысна правакацыйнай. 
З роспускам Throbbing Gristle у 1981 і абвешчаным сканчэньнем эпохі індастрыялу Industrial Records замарозіў дзейнасьць на 20 год, а раней выпусканыя на ім матар'ялы перайшлі да Mute Records. Аднак у 2002 годзе, разам з адраджэньнем Throbbing Gristle, Пі-Орыдж аднавіў дзейнасьць лэйблу.

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20120716222333/http://www.industrial-records.com/ Афіцыйны сайт Industrial Records]

[[Катэгорыя:Музыка]]
[[Катэгорыя:Індастрыял]]</text>
      <sha1>2x0zf9p1fm9ld9aj385l6fustmjdlxn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fantasy World Dizzy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134081</id>
    <revision>
      <id>2679271</id>
      <parentid>2180040</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T04:39:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2679271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7397" sha1="nsj95osfiov7evgtrix6pwqao9f0gvl" xml:space="preserve">{{Кампутарная гульня
| Назва                   = Fantasy World Dizzy
| Выява                   = Dizzy III.Gif
| Памер                   = Экранная застаўка гульні
| Подпіс выявы            = 
| Распрацоўнік            = [[Блізьняты Олівэр]]
| Выдавец                 = [[Codemasters]]
| Дызайнэр                = Ніл Адамсан
| Кампазытар              = [[Дэвід Ўіттэйкер]]
| Плятформы               = [[Amstrad CPC]], [[ZX Spectrum]], [[Commodore 64]], [[Enterprise_128|Enterprise 64/128]], [[Amiga]], [[Atari ST]], [[DOS]]
| Дата выпуску            = кастрычнік 1989
| Жанр                    = [[Прыгодніцкая аркада]]
| Рэжым                   = [[Адзінаасобная гульня]]
| Сыстэмныя патрабаваньні = 
| Кіраваньне              = 
}}
'''«Fantasy World Dizzy»''' ({{Мова-be|«Фантастычны сьвет Дызі»}}) — [[Прыгодніцкая аркада|аркадная прыгодніцкая]] [[кампутарная гульня]], распрацаваная [[Блізьняты Олівэр|блізьнятамі Олівэр]] і выпушчаная ў 1989 року [[Code Masters]].

Гульня распрацоўвалася пад кодавай назвай «Dizzy III» і лічыцца трэцяй у [[Dizzy|сэрыі]]. Хоць насамрэч трэцяй па парадку ў 1987 року была выпушчаная гульня [[Fast Food]], яна зьяўляецца [[Сьпін-оф|адыходам]] ад стандартнага фармату гульняў «Dizzy».

== Гульнявы працэс ==
«Fantasy World Dizzy» стала першай гульнёй у сэрыі, дзе зьявіліся адметныя элемэнты, што вызначылі выгляд і гульнявы працэс усіх наступных гульняў: наяўнасьць трох жыцьцяў; сыстэма інвэнтару з трох прадметаў і магчымасьць абраць патрэбны; значна спрошчаная аркадная частка на карысьць разьвязаньня [[ламаніна]]ў&lt;!--puzzle--&gt;. Уведзеная падтрымка [[Sinclair]]-[[джойстык]]а.

Упершыню была прадстаўленая сям’я [[Dizzy#Ёлкфолк|Yolkfolk]]: Daisy, Denzil, Dozy, Dylan і Grand-Dizzy. Вядомае прынамсі адно «[[пасхальнае яйка]]»&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 31 кастрычніка 2009|url = http://speccy.info/Dizzy_III_-_Fantasy_World_Dizzy#.D0.98.D0.B3.D1.80.D0.BE.D0.B2.D0.BE.D0.B9_.D0.BF.D1.80.D0.BE.D1.86.D0.B5.D1.81.D1.81|загаловак = Dizzy III - Fantasy World Dizzy. Игровой процесс|фармат = |назва праекту = SpeccyWiki|выдавец = |дата = 8 сьнежня 2012|мова = ru|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

У вэрсіі для 128-мікілябайтнага кампутара прысутнічаюць музыка, гукавыя эфэкты і галасавая ўстаўка для [[AY-3-8910]]. Іншыя гульні асноўнай сэрыі ня мецьмуць галасавых уставак.

== Сюжэт ==
Сюжэт гульні разгортваецца вакол Дызі ({{Мова-en|Dizzy|скарочана}}) і ягонай сяброўкі Дэйзі ({{Мова-en|Daisy|скарочана}}). Калі Дызі і Дэйзі разам шпацыравалі па лесе, Кароль Троль выкраў Дэйзі, і Дызі ідзе яе ратаваць. Па дарозе ён таксама мусіць сабраць 30 манэтаў. Некаторыя зь іх даволі добра схаваныя за прадметамі інтэр’еру.

== Успрыняцьце ==
Гульня атрымала адзнаку 9 з 10 магчымых ад Пітэра Парыша з [[Eurogamer]]&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = Peter Parrish.|прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 11 October 2007|url = http://www.eurogamer.net/articles/fantasy-world-dizzy-review|загаловак = Fantasy World Dizzy Review|фармат = |назва праекту = |выдавец = [[Eurogamer]]|дата = 22 лістапада 2012|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

У 1993 року вэрсія для [[ZX Spectrum]] заняла 37-е месца ў [[YS Readers Top 100|сьпісе 100 найлепшых гульняў усіх часоў па выніках апытаньня чытачоў]] і 41-е — па выніках [[YS Top 100|галасаваньня часопісу]] «[[Your Sinclair]]»&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = Readers' Top 100 Games of All Time|арыгінал = |спасылка = http://www.worldofspectrum.org/ystop100.html|аўтар выданьня = |выданьне = Your Sinclair|тып = |месца = |выдавецтва = Imagine Publishing|год = September 1993|выпуск = |том = |нумар = |старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;.

У 2004 року вэрсія для [[ZX Spectrum]] заняла 25-е месца ў [[YS Top 50|сьпісе найлепшых гульняў усіх часоў]] па выніках галасаваньня часопісу «[[Your Sinclair]]»&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = Top 50 Games of All Time|арыгінал = |спасылка = http://www.ysrnry.co.uk/articles/50bestspeccygames94.htm|аўтар выданьня = |выданьне = Your Sinclair|тып = |месца = |выдавецтва = Imagine Publishing|год = November 2004|выпуск = |том = |нумар = |старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы і заўвагі ==
{{Зноскі}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.mobygames.com/game/fantasy-world-dizzy Fantasy World Dizzy]{{ref-en}} на [[MobyGames]]
* [https://web.archive.org/web/20160909201638/http://www.worldofspectrum.org/infoseekid.cgi?id=0009335 Fantasy World Dizzy]{{ref-en}} на [[World of Spectrum]]
* [http://www.youtube.com/watch?v=9sf0HYCHf8k Відэа праходжаньня гульні на ZX Spectrum]
* [https://web.archive.org/web/20100928145218/http://edvella.com/games/classic-games.aspx?GameID=1192 Ілюстраваная гісторыя Fantasy World Dizzy]{{ref-en}}

{{Dizzy}}

[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні 1989 году]]
[[Катэгорыя:Гульні для Amiga]]
[[Катэгорыя:Гульні для Amstrad CPC]]
[[Катэгорыя:Гульні для Atari ST]]
[[Катэгорыя:Гульні для Commodore 64]]
[[Катэгорыя:Гульні для DOS]]
[[Катэгорыя:Гульні для ZX Spectrum]]
[[Катэгорыя:Dizzy]]
[[Катэгорыя:Гульні Codemasters]]
[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні, распрацаваныя ў Вялікабрытаніі]]</text>
      <sha1>nsj95osfiov7evgtrix6pwqao9f0gvl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dizzy — The Ultimate Cartoon Adventure</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134280</id>
    <revision>
      <id>2679267</id>
      <parentid>2537405</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T04:23:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2679267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7986" sha1="erbvfeppl28g5jrf951g59j7d5shr50" xml:space="preserve">{{Кампутарная гульня
| Назва                   = Dizzy — The Ultimate Cartoon Adventure
| Выява                   = Dizzy I.Gif
| Памер                   = Экранная застаўка гульні
| Подпіс выявы            = 
| Распрацоўнік            = [[Блізьняты Олівэр]]
| Выдавец                 = [[Codemasters]]
| Дызайнэр                = 
| Кампазытар              = Джон Пол Элдрыдж
| Плятформы               = [[Commodore 64]], [[Amstrad CPC]], [[ZX Spectrum]]
| Дата выпуску            = чэрвень 1987
| Жанр                    = [[Прыгодніцкая аркада]]
| Рэжым                   = [[Адзінаасобная гульня]]
| Сыстэмныя патрабаваньні = 
| Кіраваньне              = [[Клявіятура]]/[[Кэмпстан-джойстык]]
| Носьбіт                 = [[Аўдыёкасэта]]
}}
'''''Dizzy — The Ultimate Cartoon Adventure''''' ({{з мовы||Дызі — найвышэйшыя казачныя прыгоды}}), льбо проста '''''Dizzy''''' — першая з [[Dizzy|сэрыі гульняў]] пра [[Антрапамарфізм|чалавекападобнае]] яйка. Гульня распрацаваная [[Вялікабрытанія|брытанскімі]] [[Блізьняты Олівэр|братамі Філіпам і Эндру Олівэрамі]] і выдадзеная [[Codemasters]] ў чэрвені 1987 року&lt;ref&gt;{{Спасылка|загаловак=World of Spectrum|url=http://www.worldofspectrum.org/infoseek.cgi?regexp=^Dizzy$&amp;pub=^Code+Masters+Ltd$&amp;loadpics=1|дата=24 красавіка 2012}}&lt;/ref&gt;.

== Паходжаньне назвы ==
Пэрсанаж названы Dizzy ({{Мова-en|запамарока|скарочана}}) з-за ягоных характэрных куляньняў і [[запамарока]]ў падчас падскокваньня — распрацаваная [[Блізьняты Олівэр|блізьнятамі Олівэр]] графічная праграма ''Panda Sprites'' дазваляла проста паварочваць выяву замест таго, каб перамалёўваць кожны кадр. Аднак праграма скажала складаныя [[спрайт]]ы, таму неабходна было выбраць для пэрсанажа простую геамэтрычную форму. Таму Дызі быў створаны як твар з рукамі і нагамі. Атаясамлівацца ягоны выгляд зь [[яйка]]м стаў толькі гульцамі, ужо пасьля выхаду гульні.

== Гульнявы працэс ==
''Dizzy — The Ultimate Cartoon Adventure'' — [[Плятформавая гульня|плятформавая]] [[прыгодніцкая аркада]], у якой Дызі павінен адшукаць [[Казка|казачную]] краіну Катманду, каб сабраць там Парык лепрыкона, Аблокавую срэбную маланку, Пяро правадыра вампіраў і Пойла троляў. Прыгатаваўшы з гэтых інгрэдыентаў зельле, Дызі пераможа злога ведзьмака Закса.

Дзеля праходжаньня гульні неабходна карыстацца іншымі знойдзенымі прадметамі. Ускладняе задачу тое, што Дызі можа насіць з сабою толькі адзін прадмет за раз.

У адрозьненьне ад іншых гульняў сэрыі, якія больш засяроджаныя на задачах, зьвязаных з выкарыстаньнем прадметаў інвэнтару, першая частка мае вялікую колькасьць ворагаў, якія ствараюць сьмяротную пагрозу для Дызі. Ад пачатку гульні Дызі мае толькі тры жыцьці, што робіць праходжаньне вельмі цяжкім паводле сучасных стандартаў.

== Сюжэт ==
Зьбіраючы ягады, кветкі і падбіраючы падыходзячы кавалак дрэва для дубіны, Дызі знайшоў у зачараваным лесе загадкавую каменную пліту. Ачысьціўшы яе ад бруду, не безь цяжкасьцяў здолеў ён разабраць затлумляльныя словы «The Avawiffovee Potion».

Дызі згадаў, што ягоны Яйкабацька распавядаў пра такое зельле: «Гэта адзіны спосаб вызваліць нашую зямлю ад нагі волатаў, і яшчэ зельле можа перамагчы злога ведзьмака Закса». Успомніўшы гэтыя словы, Дызі затрымцеў ад страху.

Закс прынёс у іхнюю вёску страх, ён прамаўляў заклёны, якія ператваралі людзей у старых, пазбаўлялі іх зроку, а штонядзелю ў абед падчас крыкету выклікалі дождж. Дызі намерыўся пакласьці ўсяму гэтаму канец. Ён стане героем [[Dizzy#Ёлкфолк|ёлкфолку]]!

Ён дачытаў да канца: «Напоўні бутэльку зваранымі Парыком лепрыкона, Аблокавай срэбнай маланкай, Пяром правадыра вампіраў і Пойлам троляў, — згатуй зельле і кінь ім у Закса, каб скінуць ягоныя закляцьці». Прыкрыўшы камень, Дызі прыгатаваўся вызваліць краіну Катманду…

== Успрыняцьце ==
У 2004 року вэрсія для [[ZX Spectrum]] заняла 5-е месца ў [[YS Top 50|сьпісе найлепшых гульняў усіх часоў]] па выніках галасаваньня часопісу «[[Your Sinclair]]»&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = Top 50 Games of All Time|арыгінал = |спасылка = http://www.ysrnry.co.uk/articles/50bestspeccygames94.htm|аўтар выданьня = |выданьне = Your Sinclair|тып = |месца = |выдавецтва = Imagine Publishing|год = November 2004|выпуск = |том = |нумар = |старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы і заўвагі ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.mobygames.com/game/dizzy-the-ultimate-cartoon-adventure Dizzy — ''The Ultimate Cartoon Adventure'']{{ref-en}} на [[MobyGames]]
* [https://web.archive.org/web/20160904202426/http://www.worldofspectrum.org/infoseekid.cgi?id=0009332 Dizzy — ''The Ultimate Cartoon Adventure'']{{ref-en}} на [[World of Spectrum]]
* [https://web.archive.org/web/20120502070416/http://www.olivertwins.com/Dizzy ''Dizzy'']{{ref-en}} на бачыне [[Блізьняты Олівэр|блізьнятаў Олівэр]]

{{Dizzy}}

[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні 1987 году]]
[[Катэгорыя:Гульні для Amiga]]
[[Катэгорыя:Гульні для Amstrad CPC]]
[[Катэгорыя:Гульні для Commodore 64]]
[[Катэгорыя:Гульні для ZX Spectrum]]
[[Катэгорыя:Гульні Codemasters]]
[[Катэгорыя:Dizzy]]
[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні, распрацаваныя ў Вялікабрытаніі]]</text>
      <sha1>erbvfeppl28g5jrf951g59j7d5shr50</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Treasure Island Dizzy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134401</id>
    <revision>
      <id>2679287</id>
      <parentid>1613726</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T08:21:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2679287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5909" sha1="8zocx4jswa66jvf8dt1r52cpww5efk0" xml:space="preserve">{{Кампутарная гульня
| Назва                   = Treasure Island Dizzy
| Выява                   = Dizzy II.Gif
| Памер                   = Экранная застаўка гульні
| Подпіс выявы            = 
| Распрацоўнік            = [[Блізьняты Олівэр]]
| Выдавец                 = [[Codemasters]]
| Дызайнэр                = Ніл Адамсан
| Кампазытар              = [[Дэвід Ўіттэйкер]]
| Плятформы               = [[Amstrad CPC]], [[ZX Spectrum]], [[Commodore 64]], [[Enterprise 128|Enterprise 64/128]], [[Amiga]], [[Atari ST]], [[DOS]], [[Nintendo Entertainment System|NES]], [[Amiga CD32]]
| Дата выпуску            = жнівень 1988
| Жанр                    = [[Прыгодніцкая аркада]]
| Рэжым                   = [[Адзінаасобная гульня]]
| Сыстэмныя патрабаваньні = 
| Кіраваньне              = [[Клявіятура]]/[[Кэмпстан-джойстык]]
| Носьбіт                 = [[Аўдыёкасэта]]
}}
'''«Treasure Island Dizzy»''' ({{Мова-be|«Востраў скарбаў Дызі»}}) — другая з [[Dizzy|сэрыі гульняў]] пра [[Антрапамарфізм|чалавекападобнае]] яйка. Гульня распрацаваная [[Вялікабрытанія|брытанскімі]] [[Блізьняты Олівэр|братамі Філіпам і Эндру Олівэрамі]] і выдадзеная [[Codemasters]] у жніўні 1988 року&lt;ref&gt;{{Спасылка|загаловак=World of Spectrum|url=http://www.worldofspectrum.org/infoseekid.cgi?id=0009333|дата=6 чэрвеня 2012}}&lt;/ref&gt; [[Codemasters]].

== Гульнявы працэс ==
Гульня адрозьніваецца ад сваёй папярэдніцы палепшанай анімацыяй. У ёй заўважна меней ворагаў у параўнаньні зь [[Dizzy — The Ultimate Cartoon Adventure|першай часткай]], больш увагі аддаецца разьвязаньню [[ламаніна]]ў. Мэта гульні — вырашыць ланцужок разнастайных заданьняў, пасьля чаго Дызі зможа здабыць човен і вярнуцца да [[Ёлкфолк|сваёй сям’і і сяброў]]. Іншым новаўвядзеньнем, якое захавалася і ў наступных гульнях сэрыі [[Dizzy]], сталі староньнія квэсты, падчас якіх трэба сабраць 30 манэтаў.

Крытыкі называюць гэтую гульню адной з найскладанейшых у сэрыі, паколькі Дызі мае толькі адно жыцьцё, у адрозьненьне ад усіх астатніх гульняў, а лінейка ўзроўню здароўя пэрсанажу яшчэ не прымянялася. Хоць у гэтай частцы зьявілася магчымасьць цягаць адначасна тры прадметы, аднак патрэбны прадмет немагчыма выбраць у інвэнтары, не перабраўшы ўсе па чарзе. Такім чынам, напрыклад, знаходзячыся пад вадой і спрабуючы падняць знойдзеную рэч, Дызі можа захлынуцца, калі ў ягоным інвэнтары дыхальная трубка знаходзілася на версе сьпісу.

Яшчэ больш ускладняе выкананьне задачы тое, што для перамогі неабходна выканаць дзьве задачы: уцячы з вострава і сабраць 30 манэтаў. Некаторыя з манэтаў схаваныя па-за прадметамі інтэр’еру, таму гэта таксама няпростая задача.

== Успрыняцьце ==
У 2004 року вэрсія для [[ZX Spectrum]] заняла 16-е месца ў [[YS Top 50|сьпісе найлепшых гульняў усіх часоў]] па выніках галасаваньня часопісу «[[Your Sinclair]]»&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = Top 50 Games of All Time|арыгінал = |спасылка = http://www.ysrnry.co.uk/articles/50bestspeccygames94.htm|аўтар выданьня = |выданьне = Your Sinclair|тып = |месца = |выдавецтва = Imagine Publishing|год = November 2004|выпуск = |том = |нумар = |старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы і заўвагі ==
{{Зноскі}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.mobygames.com/game/treasure-island-dizzy Treasure Island Dizzy]{{ref-en}} на [[MobyGames]]
* [https://web.archive.org/web/20160812122241/http://www.worldofspectrum.org/infoseekid.cgi?id=0009333 Treasure Island Dizzy]{{ref-en}} на [[World of Spectrum]]

{{Dizzy}}

[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні 1988 году]]
[[Катэгорыя:Гульні для Amiga]]
[[Катэгорыя:Гульні для Amstrad CPC]]
[[Катэгорыя:Гульні для Atari ST]]
[[Катэгорыя:Гульні для CD32]]
[[Катэгорыя:Гульні для Commodore 64]]
[[Катэгорыя:Гульні для Nintendo Entertainment System]]
[[Катэгорыя:Гульні для ZX Spectrum]]
[[Катэгорыя:Гульні для ZX Spectrum]]
[[Катэгорыя:Dizzy]]
[[Катэгорыя:Гульні Codemasters]]
[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні, распрацаваныя ў Вялікабрытаніі]]</text>
      <sha1>8zocx4jswa66jvf8dt1r52cpww5efk0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Magicland Dizzy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134462</id>
    <revision>
      <id>2679277</id>
      <parentid>1957624</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T05:47:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2679277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13714" sha1="91bonl94j8en1dgexxmztses719vi0e" xml:space="preserve">{{Кампутарная гульня
|Назва                   = Magicland Dizzy
|Выява                   = Dizzy IV.Gif
|Памер                   = Экранная застаўка гульні
|Подпіс выявы            = 
|Распрацоўнік            = [[Big Red Software]]&lt;br /&gt;[[Блізьняты Олівэр]]
|Выдавец                 = [[Codemasters]]
|Дызайнэр                = Ніл Вінсэнт&lt;br /&gt;[[Блізьняты Олівэр]]
|Кампазытар              = [[Дэвід Ўіттэйкер]]
|Плятформы               = [[ZX Spectrum]], [[Commodore 64]], [[Amiga]], [[Amstrad CPC]], [[Atari ST]], [[DOS]]
|Дата выпуску            = 1990
|Жанр                    = [[прыгодніцкая аркада]]
|Рэжым                   = [[адзінаасобная гульня]]
|Сыстэмныя патрабаваньні = 
|Кіраваньне              = [[клявіятура]]/[[джойстык]]
}}
«'''Magicland Dizzy'''» ({{Мова-be|«Чароўная краіна Дызі»}}) — [[Прыгодніцкая аркада|аркадная прыгодніцкая]] [[кампутарная гульня]], выпушчаная ў 1990 року [[Code Masters]], чацьвертая ў сэрыі [[Dizzy]]. Упершыню распрацоўкай гульні пра Дызі займаліся староньняя кампанія [[Big Red Software]] і дызайнэр Ніл Вінсэнт, у той час як [[блізьняты Олівэр]] працавалі над іншымі праектамі.

Гульня «Magicland Dizzy» у 1990—1992 была перанесеная на плятформы [[ZX Spectrum]], [[Commodore 64]], [[Amiga]], [[Amstrad CPC]], [[Atari ST]] і [[DOS]].

== Гульнявы працэс ==

У чацьвертай частцы сэрыі галоўны пэрсанаж па імі Дызі павінен вырашыць разнастайныя [[Ламаніна|ламаніны]], каб выратаваць шасьцёх сваіх сяброў, зачараваных рознымі заклінаньнямі. Дзеяньне праходзіць у фантастычнай мясьціне пад назвай «Чароўная краіна» ({{Мова-en|Magicland|скарочана}}), тэрыторыі нагадваюць мясьціны зь вядомых казак і легендаў&lt;ref name=&quot;crash&quot;&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = Dizzy 4 — Magicland Dizzy|арыгінал = |спасылка = http://www.crashonline.org.uk/83/dizzy4.htm|аўтар выданьня = |выданьне = Crash|тып = |месца = |выдавецтва = Newsfield Publications Ltd|год = December 1990|выпуск = 83|том = |нумар = |старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;. Напрыклад, лякацыя са стаячымі камянямі завецца «Weirdhenge»; ёсьць таксама ведзьмаў востраў і замак Казачнага прынца ({{Мова-en|Prince Charming|скарочана}})&lt;ref name=&quot;gamefaq&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.gamefaqs.com/c64/568650-magicland-dizzy|загаловак = Magicland Dizzy|фармат = |назва праекту = |выдавец = GameFAQs|дата = 28 лістапада 2012|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

Кожны асобны экран прадстаўляе сабой новую мясьціну, дзе Дызі можа як скакаць, так і ўзьбірацца/спускацца па лесьвіцах&lt;ref name=&quot;zap&quot;&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = Magicland Dizzy|арыгінал = |спасылка = http://amr.abime.net/review_5571|аўтар выданьня = |выданьне = Zzap!64|тып = |месца = |выдавецтва = Europress|год = Jan 1991|выпуск = 69|том = |нумар = |старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;.

Галоўны пэрсанаж мае магчымасьць насіць з сабою тры рэчы, напачатку гульні атрымлівае тры жыцьці. Новаўвядзеньнем сталася палоска ўзроўню здароўя, якая папаўняецца зьбіраньнем дыямэнтаў падчас дасьледаваньня мясцовасьці&lt;ref name=&quot;ys&quot;&gt;{{Артыкул|аўтар = Rich Pelley.|загаловак = Magicland Dizzy|арыгінал = |спасылка = http://www.ysrnry.co.uk/articles/magiclanddizzy.htm|аўтар выданьня = |выданьне = [[Your Sinclair]]|тып = |месца = |выдавецтва = Future Publishing|год = March 1991|выпуск = 63|том = |нумар = |старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;.

== Сюжэт ==
Злы вядзьмак Закс, галоўны [[антаганіст]] у сэрыі, пераможаны Дызі ў [[Fantasy World Dizzy|папярэдняй частцы]], вярнуўся, «прадпрыняўшы пэўныя захады супраць свайго заўчаснага сыходу»&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.yolkfolk.com/site/games.php?game_id=4|загаловак = Magicland Dizzy|фармат = |назва праекту = Yolkfolk — The Dizzy Fansite|выдавец = |дата = 28 лістапада 2012|мова = en|камэнтар = Перадгісторыя апісаная ў буклеце з інструкцыяй да гульні}}&lt;/ref&gt;. Ён наклаў закляцьці на шасьцёх чальцоў [[Dizzy#Ёлкфолк|ёлкфолку]] і перанёс іх у Чароўную краіну&lt;ref name=&quot;zap&quot; /&gt;. На пачатку гульні Дызі таксама тэлепартуецца туды і намагаецца зьняць вядзьмарства са сваіх сяброў.

Праблема ў тым, што кожны з шасьці яйкападобных істотаў зачараваны рознымі закляцьцямі: Дылан пераўтвораны ў цярновы куст, Дэнзіл замарожаны, Дозі сьпіць непрабудным сном, Дора зрабілася жабай, Дэйзі кінутая ў цямніцу і павялічаная ў памерах, а Дзядуля Дызі трапіў па іншы бок чароўнага люстэрка&lt;ref name=&quot;crash&quot; /&gt;.

На сваім шляху Дызі сустракае іншых жыхароў Чароўнае краіны: Каралеву чырваў, добрую чараўніцу Глэнду і Казачнага прынца, а таксама іншых пэрсанажаў, якія могуць або дапамагчы, або зашкодзіць праходжаньню гульні&lt;ref name=&quot;crash&quot; /&gt;. У працэсе Дызі знаходзіць легендарны меч [[Экскалібур]] і мае магчымасьць абудзіць [[Сьпячая прыгажуня|Сьпячую прыгажуню]]&lt;ref name=&quot;gamefaq&quot; /&gt;.

== Распрацоўка ==
Пасьля сумеснага з [[Codemasters]] выпуску [[Fantasy World Dizzy|трэцяй гульні сэрыі]] [[блізьняты Олівэр]] актыўна заняліся распрацоўкай гульняй для амэрыканскага рынку, дзе вялікую папулярнасьць заваёўвала [[Nintendo Entertainment System]] (NES). З гэтае прычыны яны не маглі самастойна займацца працягам сэрыі пра Дызі, якая працягвала карыстацца папулярнасьцю на іхняй радзіме, і прыцягнулі да гэтага працэсу староньніх распрацоўнікаў з [[Big Red Software]]&lt;ref name=&quot;rg&quot;&gt;{{Артыкул|аўтар = Darran Jones.|загаловак = Dizzy's Eggshellent Adventures|арыгінал = |спасылка = |аўтар выданьня = |выданьне = Retro Gamer|тып = |месца = |выдавецтва = Imagine Publishing|год = |выпуск = 75|том = |нумар = |старонкі = 48—55|isbn = }}&lt;/ref&gt;. Такім чынам, «Dizzy IV» стала першай гульнёй у сэрыі, якая ўпершыню не была цалкам распрацаваная братамі Олівэрамі.

Дзеля раскруткі новай гульні была выпушчаная пяціэкранная міні-прыгода для [[ZX Spectrum]] пад назвай «Into Magicland» альбо «Dizzy 3.5», якая распаўсюджвалася разам са студзеньскім нумарам часопісу «Crash» 1991 року&lt;ref name=&quot;crash1&quot;&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = Dizzy 3 and a half Into Magicland|арыгінал = |спасылка = http://www.worldofspectrum.org/showmag.cgi?mag=Crash/Issue84/Pages/Crash8400006.jpg|аўтар выданьня = |выданьне = Crash|тып = |месца = |выдавецтва = Newsfield Publications Ltd|год = January 1991|выпуск = 84|том = |нумар = |старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;. У гэтай гульні зьявіўся новы пэрсанаж — кузін Дызі па імі Дэньні; болей ні ў воднай гульні ён не сустракаецца&lt;ref name=&quot;rg&quot; /&gt;. «Dizzy 3.5» уяўляла сабою прыквэл да чацьвёртае часткі, і ў канцы гульні Дызі тэлепартаваўся на першы экран «Magicland Dizzy».

Спачатку 4-я частка гульні прадавалася толькі ў камплекце зь пяці гульняў пра Дызі пад назвай «The Dizzy Collection». У зборнік увайшлі ўсе папярэднія квэсты, а таксама выпушчаны ў 1987 року «[[Fast Food]]». Пазьней гульня стала прадавацца асобна па бюджэтных коштах&lt;ref name=&quot;zap&quot;/&gt;.

== Успрыняцьце ==
«Magicland Dizzy» была сустрэтая пазытыўнымі водгукамі і атрымала ад адмыслоўцаў адзнакі ў асноўным 80—90%. Станоўчыя водгукі былі зьмешчаныя ў часопісе «[[Your Sinclair]]»&lt;ref name=&quot;ys&quot; /&gt;, «[[Crash]]»&lt;ref name=&quot;crash&quot; /&gt;, «[[Amstrad Action]]»&lt;ref name=&quot;aa&quot;&gt;{{Артыкул|аўтар = Adam Waring.|загаловак = Magic Land Dizzy|арыгінал = |спасылка = http://cpcoxygen.fxwebdevelopment.com/amstrad_action/AA064/jpg/scans/aa64-63.jpg|аўтар выданьня = |выданьне = Amstrad Action|тып = |месца = |выдавецтва = Future Publishing|год = November 1991|выпуск = 64|том = |нумар = |старонкі = 63|isbn = }}&lt;/ref&gt;.

У лістападзе 1991 року было паведамлена, што «Magicland Dizzy» была распрададзеная колькасьцю больш за паўмільёны копіяў на ўсіх плятформах&lt;ref name=&quot;ap&quot;&gt;{{Артыкул|аўтар = Stuart Campbell.|загаловак = Magicland Dizzy|арыгінал = |спасылка = http://amr.abime.net/review_317|аўтар выданьня = |выданьне = Amiga Power|тып = |месца = |выдавецтва = Future Publishing|год = November 1991|выпуск = 7|том = |нумар = |старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;.

У 2004 року вэрсія для [[ZX Spectrum]] заняла 12-е месца ў [[YS Top 50|сьпісе найлепшых гульняў усіх часоў]] па выніках галасаваньня часопісу «[[Your Sinclair]]»&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = Top 50 Games of All Time|арыгінал = |спасылка = http://www.ysrnry.co.uk/articles/50bestspeccygames94.htm|аўтар выданьня = |выданьне = Your Sinclair|тып = |месца = |выдавецтва = Imagine Publishing|год = November 2004|выпуск = |том = |нумар = |старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.worldofspectrum.org/infoseekid.cgi?id=0009336 Magicland Dizzy]{{Недаступная спасылка|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-en}} на [[World of Spectrum]]
* [http://www.mobygames.com/game/magicland-dizzy Magicland Dizzy]{{ref-en}} на [[MobyGames]]

{{Dizzy}}

[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні 1990 году]]
[[Катэгорыя:Гульні для Amiga]]
[[Катэгорыя:Гульні для Amstrad CPC]]
[[Катэгорыя:Гульні для Atari ST]]
[[Катэгорыя:Гульні для CD32]]
[[Катэгорыя:Гульні для Commodore 64]]
[[Катэгорыя:Гульні для DOS]]
[[Катэгорыя:Гульні для ZX Spectrum]]
[[Катэгорыя:Dizzy]]
[[Катэгорыя:Гульні Codemasters]]
[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні, распрацаваныя ў Вялікабрытаніі]]</text>
      <sha1>91bonl94j8en1dgexxmztses719vi0e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Spellbound Dizzy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134536</id>
    <revision>
      <id>2679282</id>
      <parentid>1600710</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T07:48:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2679282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7479" sha1="aiu4vz120665hn08x0dh88098u9wgyc" xml:space="preserve">{{Кампутарная гульня
| Назва                   = Spellbound Dizzy
| Выява                   = Dizzy V.Gif
| Памер                   = 
| Подпіс выявы            = Экранная застаўка гульні
| Распрацоўнік            = [[Big Red Software]]
| Выдавец                 = [[Codemasters]]
| Дызайнэр                = [[Big Red Software]]
| Кампазытар              = [[Дэвід Ўіттэйкер]]
| Кіраўнік                = Пол Рэнсан
| Праграмісты             = Р. Фрэд Уільямс, Андзі Торкінгтан
| Прадусары               = Сьцюарт Рэган, Шон Сэвідж
| Плятформы               = [[Amstrad CPC]], [[ZX Spectrum]], [[Commodore 64]], [[Amiga]], [[Atari ST]], [[Amiga CD32|CD32]]
| Дата выпуску            = 11 лістапада 1991
| Жанр                    = [[Прыгодніцкая аркада]]
| Рэжым                   = [[Адзінаасобная гульня]]
| Сыстэмныя патрабаваньні = 
| Кіраваньне              = [[Клявіятура]]/[[Джойстык]]
}}
'''«Spellbound Dizzy»''' ({{Мова-be|«Зачараваны Дызі»}}) — [[Прыгодніцкая аркада|аркадная прыгодніцкая]] [[кампутарная гульня]], выпушчаная ў 1991 року [[Codemasters]], пятая ў асноўнай сэрыі [[Dizzy]]. У распрацоўцы гульні ізноў практычна ня бралі ўдзелу [[блізьняты Олівэр]], даручыўшы [[Big Red Software]] перапрацаваць графічны рухавік і стварыць новыя заданьні.

== Гульнявы працэс ==
Гульня можа пахваліцца найбуйнейшай мапай ва ўсёй сэрыі, якая складаецца з 105 экранаў. Адпаведна яна стала яшчэ больш складанай для праходжаньня, і нават просты праход па ўсіх лякацыях займае паўтары гадзіны&lt;ref&gt;[http://www.youtube.com/view_play_list?p=F8173D77C465413E Instant walkthrough playlist]&lt;/ref&gt;. Адна зь лякацыяў, «The 105th room!» ({{Мова-be|105-ы пакой!|скарочана}}), дасяжная толькі з дапамогай сакрэтнага коду і зьмяшчае паведамленьне, што была дададзеная ў гульню проста дзеля круглага ліку&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 31 кастрычніка 2009|url = http://speccy.info/Dizzy_V_-_Spellbound_Dizzy#.D0.98.D0.B3.D1.80.D0.BE.D0.B2.D0.BE.D0.B9_.D0.BF.D1.80.D0.BE.D1.86.D0.B5.D1.81.D1.81|загаловак = Dizzy V - Spellbound Dizzy. Игровой процесс|фармат = |назва праекту = SpeccyWiki|выдавец = |дата = 8 сьнежня 2012|мова = ru|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

Гульнявы працэс ускладнены тым, што пры падзеньні з вышыні Дызі губляе здароўе (у наступных гульнях гэтае новаўвядзеньне скасаванае). Такі ўзровень складанасьці змусіў многіх гульцоў махляваць, ужываючы [[патч]]ы, што давалі Дызі бясконцыя жыцьці.

У «Spellbound Dizzy» прадстаўлены крыху адрозны ад ранейшых гульняў [[інтэрфэйс]] карыстальніка, графіка і прынцыпы, якія не фігуравалі больш ні ў якіх частках сэрыі (ні ранейшых, ні пазьнейшых): інвэнтар зь іконкамі прадметаў; разьдзеленыя калекцыйныя (зоркі) і ацаляльныя (вішні) прадметы; дынамічна анімаваныя спрайты (тунэлі, шахцёрская каламажка і інш.); скакаючы па грыбах або батутах, можна павялічыць вышыню скачку.

== Сюжэт ==
Дызі гасьцяваў у мясцовага добрага чараўніка Тэо. Тэо, хоць і майстар у справе маханьня [[Чароўная палачка|чароўнымі палачкамі]], не такі акуратны ў захоўваньні-рэчаў-па-месцах, таму ён пакінуў на стале ў сваёй лябараторыі «Кнігу сапраўды магутных чараў». Больш за тое, кніга была адчыненая на старонцы з назвай «Вельмі, вельмі магутны заклён (які нельга прамаўляць услых)». Невядома, ці бачыў Дызі гэтую назву, аднак — вой! — ён прамовіў заклён, што спрычынілася да катастрофы: Дызі перамясьціў усіх сваіх [[Dizzy#Ёлкфолк|ёлкфолкаўцаў]] разам з чараўніком Тэо у падземны сьвет! Вось табе й маеш!

Галоўнаму пэрсанажу і вінаватаму застаецца адзінае выйсьце: прачытаць заклён яшчэ раз, каб перанесьціся ў падземны сьвет самому і ўратаваць сваіх суродзічаў…

== Успрыняцьце ==
У 1993 року вэрсія для [[ZX Spectrum]] заняла 18-е месца ў сьпісе [[YS Readers Top 100|100 найлепшых гульняў усіх часоў]] па выніках апытаньня чытачоў часопісу «[[Your Sinclair]]»&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = Readers' Top 100 Games of All Time|арыгінал = |спасылка = http://www.worldofspectrum.org/ystop100.html|аўтар выданьня = |выданьне = [[Your Sinclair]]|тып = |месца = |выдавецтва = Imagine Publishing|год = September 1993|выпуск = |том = |нумар = |старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы і заўвагі ==
{{Зноскі}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20130501065632/http://www.worldofspectrum.org/infoseekid.cgi?id=0009337 Spellbound Dizzy]{{ref-en}} на [[World of Spectrum]]
* [http://www.mobygames.com/game/spellbound-dizzy Spellbound Dizzy]{{ref-en}} на [[MobyGames]]

{{Dizzy}}

[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні 1991 году]]
[[Катэгорыя:Гульні для Amiga]]
[[Катэгорыя:Гульні для Amstrad CPC]]
[[Катэгорыя:Гульні для Atari ST]]
[[Катэгорыя:Гульні для CD32]]
[[Катэгорыя:Гульні для Commodore 64]]
[[Катэгорыя:Гульні для ZX Spectrum]]
[[Катэгорыя:Dizzy]]
[[Катэгорыя:Гульні Codemasters]]
[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні, распрацаваныя ў Вялікабрытаніі]]</text>
      <sha1>aiu4vz120665hn08x0dh88098u9wgyc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dizzy Prince of the Yolkfolk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134656</id>
    <revision>
      <id>2679266</id>
      <parentid>2411448</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T04:22:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2679266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6924" sha1="lxvzwn6gvd16ng9y3v1m03sr1fohhfd" xml:space="preserve">{{Кампутарная гульня
| Назва                   = Dizzy Prince of the Yolkfolk
| Выява                   = Dizzy VI.Gif
| Памер                   = Экранная застаўка гульні
| Подпіс выявы            = 
| Распрацоўнік            = [[Big Red Software]]
| Выдавец                 = [[Codemasters]]
| Дызайнэр                = [[Блізьняты Олівэр]]
| Кампазытар              = [[Дэвід Ўіттэйкер]]
| Кіраўнік                = Пол Рэнсан
| Праграмісты             = Джон Кэтрайт, Аен Грэй
| Прадусары               = Сьцюарт Рэган, Шон Сэвідж
| Плятформы               = [[Amstrad CPC]], [[ZX Spectrum]], [[Commodore 64]], [[Amiga]], [[Amiga CD32|CD32]], [[Atari ST]], [[DOS]], [[Nintendo Entertainment System|NES]], [[iOS]], [[Android]]
| Дата выпуску            = сьнежань 1991
| Жанр                    = [[Прыгодніцкая аркада]]
| Рэжым                   = [[Адзінаасобная гульня]]
| Сыстэмныя патрабаваньні = 
| Кіраваньне              = [[Клявіятура]]/[[Джойстык]]
}}
'''«Dizzy Prince of the Yolkfolk»''' ({{Мова-be|«Дызі — прынц Ёлкфолку»}}) — [[Прыгодніцкая аркада|аркадная прыгодніцкая]] [[кампутарная гульня]], выпушчаная ў 1991 року [[Codemasters]], шостая ў асноўнай сэрыі [[Dizzy]]. Распрацоўкай гульні ізноў займаліся [[Аўтсорсынг|аўтсорсэры]] зь [[Big Red Software]].

У лістападзе 1992 року пашыраная вэрсія пад назваю «Dizzy The Adventurer» ({{Мова-be|Дызі — шукальнік прыгодаў|скарочана}}) была выдадзеная на няўдалым [[Aladdin Deck Enhancer]]. 9 сьнежня 2011 року выйшлі вэрсіі для [[iOS]] і [[Android]]&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = James Orry.|прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 9 сьнежня 2011|url = http://www.videogamer.com/iphone/dizzy_prince_of_the_yolk/news/dizzy_prince_of_the_yolkfolk_out_now.html|загаловак = Dizzy: Prince of the Yolkfolk out now|фармат = |назва праекту = News|выдавец = |дата = 1 сьнежня 2012|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

== Гульнявы працэс ==
Гэта, верагодна, найменшая з гульняў сэрыі [[Dizzy]] па колькасьці экранаў — каля 30. Паводле некаторых зьвестак, яна была напісаная меней чым за месяц. Напачатку «Dizzy VI» нават не прадавалася асобна, а толькі ў складанцы [[Dizzy's Excellent Adventures]].

Гульнявы інтэрфэйс і працэс нагадвае [[Dizzy IV|чацьвертую частку]], паколькі ўсе новаўвядзеньні [[Spellbound Dizzy|пятае гульні]] былі адкінутыя.

== Сюжэт ==
Аднаго дня [[Dizzy#Ёлкфолк|дзядуля Дызі]] меў вельмі кепскі настрой, таму Дызі са сваёй сяброўкай Дэйзі вырашылі парадаваць яго ягонай любімай стравай — вішнёвым пірагом! Дэйзі пайшла пашукаць у сваім буфэце вішні, аднак іх там не аказалася! «Поджы сьцягнуў вішні!» — закрычала яна, убачыўшы сьлед Поджавай лапы ў буфэце. «Ну і агідны пухлівец. Толькі патрап да мяне!» — пры гэтых словах Поджы неадкладна сарваўшыся ў зачараваны лес падалей ад гневу Дэйзі.

Дызі і Дэйзі вырашаюць спаймаць Поджы, а магчыма і назьбіраць па дарозе вішняў. Аднак па дарозе яны заблукалі і трапілі да замку. Сябры падумалі, што ў замку спытаюць дапамогі ў пошуках, аднак замак, выявілася, быў пакінуты. Поджы ў замку яны не знайшлі, а вось Дэйзі ўкалолася іголкай чароўнай [[Прасьніца|самапрадкі]]. Пасьля гэтага яе адолеў сон, і яна ледзь пасьпела знайсьці ложак, на якім і заснула.

«Абудзіся, Дэйзі, абудзіся» — крычаў Дызі. Аднак раптам яго спаймаў троль Рокўарт і кінуў Дызі ў падземную цямніцу! Цяпер Дызі павінен выбрацца адсюль, абудзіць Дэйзі, перамагчы Рокўарта і сабраць патрэбную колькасьць вішняў.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20130501065912/http://www.worldofspectrum.org/infoseekid.cgi?id=0009338 Dizzy, Prince of the YolkFolk]{{ref-en}} на [[World of Spectrum]]
* [http://www.mobygames.com/game/dizzy-prince-of-the-yolkfolk Dizzy: Prince of the Yolkfolk]{{ref-en}} на [[MobyGames]]
* [https://web.archive.org/web/20121112083154/https://play.google.com/store/apps/details?id=com.dnastudios.dizzypoty&amp;hl=be Вэрсія для Android] на [[Google Play]]
* [http://www.codemasters.com/uk/dizzy/mobile/ Dizzy: Prince of the Yolkfolk]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-en}} на бачыне [[Codemasters]]

{{Dizzy}}

[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні 1991 году]]
[[Катэгорыя:Гульні для Amiga]]
[[Катэгорыя:Гульні для Amstrad CPC]]
[[Катэгорыя:Гульні для Android]]
[[Катэгорыя:Гульні для Atari ST]]
[[Катэгорыя:Гульні для CD32]]
[[Катэгорыя:Гульні для Commodore 64]]
[[Катэгорыя:Гульні для DOS]]
[[Катэгорыя:Гульні для iOS]]
[[Катэгорыя:Гульні для Nintendo Entertainment System]]
[[Катэгорыя:Гульні для ZX Spectrum]]
[[Катэгорыя:Dizzy]]
[[Катэгорыя:Гульні Codemasters]]
[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні, распрацаваныя ў Вялікабрытаніі]]</text>
      <sha1>lxvzwn6gvd16ng9y3v1m03sr1fohhfd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Crystal Kingdom Dizzy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>135052</id>
    <revision>
      <id>2679264</id>
      <parentid>1572012</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T04:09:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2679264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6766" sha1="oqfyc85cw2io5u3ccrhtdr5pq5btek0" xml:space="preserve">{{Кампутарная гульня
| Назва                   = Crystal Kingdom Dizzy
| Выява                   = Dizzy VII.Gif
| Памер                   = 
| Подпіс выявы            = Экранная застаўка гульні
| Распрацоўнік            = Visual Impact
| Выдавец                 = [[Code Masters]]
| Дызайнэры               = Дэйв Томпсан, Браен Гартлі, Крэйг Кэлсэл, Пол Рэнсан, [[Блізьняты Олівер|Філіп Олівер]]
| Кампазытар              = Reflective Designs
| Кіраўнік                = Пол Рэнсан
| Праграмісты             = Крэйг Кэлсэл, Дэйв Томпсан
| Прадусары               = Сьцюарт Рэган, Пэт Стэнлі
| Плятформы               = [[Amstrad CPC]], [[ZX Spectrum]], [[Commodore 64]], [[Amiga]], [[Atari ST]], [[Amiga CD32|CD32]], [[DOS]]
| Дата выпуску            = сьнежань 1992
| Жанр                    = [[Прыгодніцкая гульня]]
| Рэжым                   = [[Адзінаасобная гульня]]
| Сыстэмныя патрабаваньні = 
| Кіраваньне              = [[Клявіятура]]/[[Джойстык]]
}}
'''«Crystal Kingdom Dizzy»''' ({{Мова-be|«Крыштальнае каралеўства Дызі»}}) — [[Прыгодніцкая гульня|прыгодніцкая]] [[кампутарная гульня]], выпушчаная ў 1992 року [[Codemasters]], сёмая ў асноўнай сэрыі [[Dizzy]]. У распрацоўцы гульні ізноў практычна ня бралі ўдзелу [[блізьняты Олівэр]].

У адрозьненьне ад папярэдніх частак сэрыі, «Crystal Kingdom Dizzy» прадавалася па поўным кошце [[£]]9.99 (дагэтуль сэрыя [[Dizzy]] магла пахваліцца бюджэтнай даступнасьцю — большасьць гульняў каштавалі £2.99, [[Dizzy VI|VI частка]] — £3.99). Па словах [[Codemasters|выдаўца]], прычынай падаражэньня стаў вялікі аб’ём гульні, аднак гэтае рашэньне крытыкавалася заўзятарамі, якія лічылі, што ні па памеры, ні па складанасьці гульня не адрозьніваецца ад папярэдніц.

== Гульнявы працэс ==
Рухавік і графіка гульні значна палепшаныя ў параўнаньні зь мінулымі часткамі.

Вэрсія для ZX Spectrum спрошчаная ў параўнаньні зь іншымі плятформамі. Значныя адрозьненьні ад папярэдніх частак ператрывалі паводзіны Дызі. Рэалізаваная вэрсія «скакучага» [[спрайт]]а, якая зьмяніла паводзіны галоўнага пэрсанажа падчас скачкоў. Цяпер Дызі стаў круціцца ня два, а тры разы, а пасьля прызямленьня не куляўся, а адразу станавіўся на ногі. Зьявілася магчымасьць кіраваць Дызі падчас ягонага падзеньня з вышыні&lt;ref name=&quot;yolkfolk&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.yolkfolk.com/site/games.php?game_id=7|загаловак = Crystal Kingdom Dizzy|фармат = |назва праекту = YolkFolk — The Dizzy fansite|выдавец = |дата = 9 сьнежня 2012|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

Гульня складаецца з чатырох незалежных узроўняў, першы зь якіх дасяжны адразу, а наступныя патрабуць увядзеньня 4-хлітарнага паролю.

== Сюжэт ==
Магічныя крыштальныя скарбы раскрадзеныя і раскіданыя па ўсім востраве. Калі крыштальны меч, кубак і карона ня будуць вернутыя ў замак, краіну [[Dizzy#Ёлкфолк|Ёлкфолк]] назаўсёды ахіне цемра.

Дызі выпраўляецца на крыштальны востраў, каб сабраць усе скарбы і аднавіць парадак у Ёлкфолку. Ягонымі галоўнымі ворагамі ізноў будуць піраты, а таксама некаторыя іншыя істоты, што жывуць на востраве.

== Успрыняцьце ==
У 1993 року вэрсія для [[ZX Spectrum]] заняла 70-е месца ў сьпісе [[YS Readers Top 100|100 найлепшых гульняў усіх часоў]] па выніках апытаньня чытачоў часопісу «[[Your Sinclair]]»&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = Readers' Top 100 Games of All Time|арыгінал = |спасылка = http://www.worldofspectrum.org/ystop100.html|аўтар выданьня = |выданьне = [[Your Sinclair]]|тып = |месца = |выдавецтва = Imagine Publishing|год = September 1993|выпуск = |том = |нумар = |старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы і заўвагі ==
{{Зноскі}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20130501070419/http://www.worldofspectrum.org/infoseekid.cgi?id=0009339 Crystal Kingdom Dizzy]{{ref-en}} на [[World of Spectrum]]
* [http://www.mobygames.com/game/crystal-kingdom-dizzy Crystal Kingdom Dizzy]{{ref-en}} на [[MobyGames]]
* [http://hol.abime.net/3138 Crystal Kingdom Dizzy]{{ref-en}} у «Залі сьвятла Amiga»

{{Dizzy}}

[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні 1992 году]]
[[Катэгорыя:Гульні для Amiga]]
[[Катэгорыя:Гульні для Amstrad CPC]]
[[Катэгорыя:Гульні для Atari ST]]
[[Катэгорыя:Гульні для CD32]]
[[Катэгорыя:Гульні для Commodore 64]]
[[Катэгорыя:Гульні для DOS]]
[[Катэгорыя:Гульні для ZX Spectrum]]
[[Катэгорыя:Dizzy]]
[[Катэгорыя:Гульні Codemasters]]
[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні, распрацаваныя ў Вялікабрытаніі]]</text>
      <sha1>oqfyc85cw2io5u3ccrhtdr5pq5btek0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Block-Dizzy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>135061</id>
    <revision>
      <id>2679260</id>
      <parentid>1462433</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T03:49:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2679260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3192" sha1="fov5hsfdv1zl5d8rwvnhxxvk1ol4iz1" xml:space="preserve">{{Кампутарная гульня
| Назва         = Block-Dizzy
| Выява         = 
| Памер         = 
| Подпіс выявы  = &lt;!--Экранная застаўка гульні--&gt;
| Распрацоўнік  = Banzai Programming
| Выдавец       = [[Your Sinclair]]
| Дызайнэр      = 
| Кампазытар    = 
| Мастак        = 
| Плятформы     = 
| Дата выпуску  = 1992
| Вэрсія        = 
| Жанр          = [[Гульня-ламаніна|Ламаніна]]
| Рэжым         = [[Адзінаасобная гульня]]
| Рэйтынг       = 
| Рэйтынгі      = 
| Носьбіт       = 
| Носьбіты      = 
| Сыстэмныя патрабаваньні = 
| Кіраваньне    = [[клявіятура]]/[[джойстык]]
}}
'''«Block-Dizzy»''' — [[Кампутарная гульня|кампутарная]] [[гульня-ламаніна]], створаная Banzai Programming і выдадзеная ў 1992 року часопісам «[[Your Sinclair]]». Гульня ня мае ніякага дачыненьня да сэрыі пра [[Dizzy|антрапаморфнае яйка]], як можа здацца на першы погляд.

== Гульнявы працэс ==
Мэтаю гульні ёсьць скласьці разам тры ці больш блёкаў аднаго колеру, якія пасьля гэтага зьнікаюць з экрану. Пасьлядоўнасьць колераў у блёку, што падае ў дадзены момант, можна зьмяняць націсканьнем клявішы. Пераход на наступны ўзровень адбываецца пасьля набору пэўнае колькасьці пунктаў.

== Успрыняцьце ==
У 1993 року вэрсія для [[ZX Spectrum]] заняла 86-е месца ў сьпісе [[YS Readers Top 100|100 найлепшых гульняў усіх часоў]] па выніках апытаньня чытачоў часопісу «[[Your Sinclair]]»&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = Readers' Top 100 Games of All Time|арыгінал = |спасылка = http://www.worldofspectrum.org/ystop100.html|аўтар выданьня = |выданьне = [[Your Sinclair]]|тып = |месца = |выдавецтва = Imagine Publishing|год = September 1993|выпуск = |том = |нумар = |старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы і заўвагі ==
{{Зноскі}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20130204110829/http://www.worldofspectrum.org/infoseekid.cgi?id=0000580 Block-Dizzy]{{ref-en}} на [[World of Spectrum]]
* [http://www.kongregate.com/games/BanzaiProg/block-dizzy Флэш-вэрсія гульні]

[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні 1992 году]]
[[Катэгорыя:Гульні для ZX Spectrum]]
[[Катэгорыя:Гульні Banzai Programming]]
[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні, распрацаваныя ў Нідэрляндах]]</text>
      <sha1>fov5hsfdv1zl5d8rwvnhxxvk1ol4iz1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Manic Miner</title>
    <ns>0</ns>
    <id>135129</id>
    <revision>
      <id>2679278</id>
      <parentid>2537398</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T05:49:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2679278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10580" sha1="0jk666drpqflsovg3bgixtqjvklf45r" xml:space="preserve">{{Кампутарная гульня
| Назва         = Manic Miner
| Выява         = 
| Памер         = 
| Подпіс выявы  = 
| Распрацоўнік  = [[Мэт’ю Сьміт]]
| Распрацоўнікі = 
| Выдавец       = 
| Выдаўцы       = {{Просты сьпіс|
* [[Bug-Byte]] (1983)
* [[Software Projects]] (1983)
* [[Amsoft]] (1985)
}}
| Распаўсюднік  = 
| Кіраўнік      = 
| Прадусар      = 
| Дызайнэр      = 
| Праграміст    = 
| Мастак        = 
| Сцэнарыст     = 
| Кампазытар    = 
| Ліцэнзія      = 
| Рухавік       = 
| Суадносіны бакоў = 
| Разрозьненьне = 
| Плятформы     = [[ZX Spectrum]], [[Amiga]], [[Amstrad CPC]], [[BBC Micro]], [[Commodore 16]], [[Commodore 64]], [[DOS]], [[Dragon 32/64]], [[Game Boy Advance]], [[Microsoft Windows]], [[Mobile phones]], [[MSX]], [[Oric 1]], [[SAM Coupé]], [[Memotech MTX|MTX]]
| Дата выпуску  = 1983
| Дата анансаваньня = 
| Вэрсія        = 
| Апошняя вэрсія і дата апошняй вэрсіі = 
| Апошняя бэта-вэрсія і дата апошняй бэта-вэрсіі = 
| Сэрыя         = 
| Жанр          = [[плятформавая гульня]]
| Жанры         = 
| Рэжым         = [[адзінаасобная гульня]]
| Рэжымы        = 
| Рэйтынг       = 
| Рэйтынгі      = 
| Носьбіт       = 
| Носьбіты      = {{Просты сьпіс|
* [[аўдыёкасэта]]
* [[дыскета]]
* [[Гульнявы катрыдж|катрыдж]]
}}
| Сыстэмныя патрабаваньні = 
| Кіраваньне    = {{Просты сьпіс|
* [[клявіятура]]
* [[джойстык]]
}}
| Тып корпусу   = 
| Аркадавая сыстэма = 
| Працэсар      = 
| Гук           = 
| Дысплэй       = 
}}
'''''Manic Miner''''' ({{з мовы||маніякальны шахцёр}}) — [[Плятформавая гульня|плятформавая]] [[кампутарная гульня]], створаная [[Мэт’ю Сьміт]]ам і выдадзеная ў 1983 року [[Bug-Byte]]. Першапачаткова распрацаваная для плятформы [[ZX Spectrum]], пазьней [[Партаваньне праграмнага забесьпячэньня|перанесеная]] на мноства разнайстайных плятформаў і гульнявых кансоляў.

Гульня стала першай у сэрыі пра шахцёра Ўільлі і адной зь першых у жанры плятформавых гульняў. У 1984 і 1985 выйшлі яе працягі — [[Jet Set Willy]] і [[Jet Set Willy II]].

== Гульнявы працэс ==
Гульня мела выбітныя для свайго часу магчымасьці: [[Музыка ў кампутарных гульнях|музычнае суправаджэньне]] і гукавыя эфэкты, выдатны гульнявы працэс і маляўнічую графіку, няблага распрацаваную з улікам [[Канфлікт атрыбутаў|графічных абмежаваньняў]] [[ZX Spectrum]].

''Manic Miner'' стаў першай гульнёю для ZX Spectrum зь [[біпэр]]ным музычным суправаджэньнем — гэта патрабавала пастаянных рэсурсаў працэсара і раней лічылася немагчымым. Аднак гэтая функцыя была рэалізаваная дзякуючы пастаяннаму пераключэньню часу [[CPU]] паміж музыкай і гульнёй (пра што сьведчыць «заіканьне» мэлёдыі ў інтэнсыўныя моматны). У якасьці музычнай дарожкі быў абраны ўрывак «[[У пячоры горнага караля]]» з твору [[Эдвард Грыг|Эдварда Грыга]] для п’есы [[Генрык Ібсэн|Генрыка Ібсэна]] «[[Пэр Гюнт]]». Музыка, што грае на галоўнай застаўцы гульні — варыяцыя «[[Над сінім Дунаем]]» [[Ёган Штраўс|Ёгана Штраўса]].

== Сюжэт ==
Займаючыся падземнай здабычай, шахцёр Ўільлі выпадкова натрапіў на стары, забыты шыхт капальні. Працягнуўшы вышукі, ён адкрыў сьляды забытай цывілізацыі, якая значна пераўзыходзіць нашую. З дапамогай робатаў яна праводзіла шахцёрскія працы глыбока пад зямлёю, шукаючы матэрыялы, неабходныя для яе разьвітае прамысловасьці. Пасьля стагодзьдзяў спакою і дастатку гэтая цывілізацыя была зьнішчаная вайною і зьнікла ў нэтрах мінуўшчыны, а мэханізмы стаялі пакінутыя. Аднак горназдабываючыя робаты ўвесь гэты час працягвалі працу, скапіўшы незьлічонае багацьце шляхетных мэталяў і мінэралаў. Ўільлі ўсьведамляе, што гэта ягоны шанец.

У гульні налічваецца 20 пячораў, у кожнай зь якіх шахцёр Ўільлі мусіць сабраць мігцячыя аб’екты перш, чым скончыцца запас [[тлен]]у. Сабраўшы ўсе аб’екты, неабходна зайсьці ў мігцячы партал, каб перанесьціся ў наступную пячору. Пры гэтым трэба пазьбягаць сустрэчы з ворагамі, якія рухаюцца па прадвызначаных траекторыях з пастаяннай хуткасьцю. Ўільлі можа загінуць і пры падзеньні з занадта вялікай вышыні, таму трэба ўлічваць і блізкасьць да ворагаў, і спосабы адыходу.

На пачатку гульні Ўільлі мае тры жыцьці. За кожныя набраныя 10 000 пунктаў дадаецца дадатковае жыцьцё.

== Успрыняцьце ==
У сакавіцкім выданьні часопісу «[[Computer &amp; video games]]» 1983 року ''Manic Miner'' атрымаў узнагароду «Залаты джойстык» за лепшую гульню аркаднага жанру, і па выніках року заняў трэцяе месца ў гэтай намінацыі&lt;ref name=&quot;CVGReview&quot;&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = The Golden Joystick Awards|арыгінал = |спасылка = |аўтар выданьня = |выданьне = Computer &amp; video games|тып = |месца = |выдавецтва = |год = сакавік 1984|выпуск = 29|том = |нумар = |старонкі = 15|isbn = }}&lt;/ref&gt;.

У 1993 року вэрсія для [[ZX Spectrum]] заняла 6-е месца ў [[Your Sinclair Readers Top 100|сьпісе 100 найлепшых гульняў усіх часоў па выніках апытаньня чытачоў]] і 25-е — па выніках [[YS Top 100|галасаваньня часопісу]] «[[Your Sinclair]]»&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = Readers' Top 100 Games of All Time|арыгінал = |спасылка = http://www.worldofspectrum.org/ystop100.html|аўтар выданьня = |выданьне = Your Sinclair|тып = |месца = |выдавецтва = Imagine Publishing|год = September 1993|выпуск = |том = |нумар = |старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;.

У 2004 року вэрсія для [[ZX Spectrum]] заняла 1-е месца ў [[YS Top 50|сьпісе найлепшых гульняў усіх часоў]] па выніках галасаваньня часопісу «[[Your Sinclair]]»&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = Top 50 Games of All Time|арыгінал = |спасылка = http://www.ysrnry.co.uk/articles/50bestspeccygames94.htm|аўтар выданьня = |выданьне = Your Sinclair|тып = |месца = |выдавецтва = Imagine Publishing|год = November 2004|выпуск = |том = |нумар = |старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Jet Set Willy]]
* [[Roller Coaster]]
* [[Miner 2049er]]
* [[Sir Lancelot]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20121213050331/http://www.worldofspectrum.org/infoseekid.cgi?id=0003012 Manic Miner]{{ref-en}} на [[World of Spectrum]]
* {{Curlie|Games/Video_Games/Platform/Miner_Willy_Games/Manic_Miner}}
* [http://www.mobygames.com/game/manic-miner Manic Miner]{{ref-en}} на [[MobyGames]]
* [http://www.nowgamer.com/features/556/the-making-of-manic-miner Часопіс «Retro Gamer» пра стварэньне ''Manic Miner'']{{ref-en}}

[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні 1983 году]]
[[Катэгорыя:Гульні для Amiga]]
[[Катэгорыя:Гульні для Amstrad CPC]]
[[Катэгорыя:Гульні для BBC Micro і Acorn Electron]]
[[Катэгорыя:Гульні для Commodore 16 і Plus/4]]
[[Катэгорыя:Гульні для Commodore 64]]
[[Катэгорыя:Гульні для DOS]]
[[Катэгорыя:Гульні для Dragon 32]]
[[Катэгорыя:Гульні для Game Boy Advance]]
[[Катэгорыя:Гульні для MSX]]
[[Катэгорыя:Гульні для Oric]]
[[Катэгорыя:Гульні для SAM Coupé]]
[[Катэгорыя:Гульні для ZX Spectrum]]
[[Катэгорыя:Гульні для мабільных прыладаў]]
[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні, распрацаваныя ў Вялікабрытаніі]]
[[Катэгорыя:Плятформавыя гульні]]</text>
      <sha1>0jk666drpqflsovg3bgixtqjvklf45r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ZX Spectrum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>135130</id>
    <revision>
      <id>2679289</id>
      <parentid>2624932</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T08:58:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2679289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43783" sha1="as0wh845wffwv8okivcuetinokhgoai" xml:space="preserve">{{Кампутар
|назва                   = ZX Spectrum
|арыгінальная_назва      = 
|іншая_назва             = 
|выява                   = Zxspectrum.jpg
|памер_выявы             = 
|подпіс_выявы            = 
|выява2                  = ZXSpectrum48k.jpg
|памер_выявы2            = 
|подпіс_выявы2           = 
|тып                     = [[хатні кампутар]]
|распрацоўнік            = [[Sinclair Research Ltd]]
|вытворца                = [[Timex Group USA|Timex Corporation]]
|лінейка                 = 
|пакаленьне              = 8-разрадны
|дата_выхаду             = 23 красавіка 1982
|дата_занядбаньня        = 1992&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |імя = |прозьвішча = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 23 красавіка 2007|url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/6572711.stm|загаловак = How the Spectrum began a revolution|фармат = |назва праекту = BBC News|выдавец = [[BBC|Бі-Бі-Сі]]|дата доступу = 1 жніўня 2017|мова = en|копія = http://www.webcitation.org/619WH72mX|дата копіі = 23 жніўня 2011|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;
|даўгавечнасьць          = 
|пачатковы_кошт          = 
|колькасьць_прададзеных  = 5 млн
|колькасьць_пастаўленых  = 
|апэрацыйная_сыстэма     = [[Sinclair BASIC]]
|сыстэма_чып             = 
|працэсар                = [[Z80]]
|частасьць_працэсара     = 3,5 [[МГц]]
|прадукцыйнасьць         = 
|памяць                  = 16 [[Кібібайт|КБ]] / 48 КБ / 128 КБ
|носьбіт                 = 
|зьменны_носьбіт         = аўдыёкасэта, дыскета
|чыпсэт                  = 
|дысплэй                 = 
|графіка                 = 
|гук                     = 
|увод                    = 
|камэра                  = 
|тачпад                  = 
|лучнасьць               = 
|архітэктура             = 
|плятформа               = 
|пзп                     = 
|памеры                  = 
|маса                    = 
|сумяшчальнасьць         = 
|папярэднік              = [[ZX81]]
|наступнік               = [[Sinclair QL|QL]]
|сайт                    = 
}}
'''ZX Spectrum''' — 8-разрадны&lt;ref name=&quot;ZX&quot;&gt;[http://xaygen.nm.ru/Z80-Central-Processor-Unit.pdf Справочное пособие по процессору Z80]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — Минск, УКИК «Центр», 1991 г.&lt;/ref&gt; [[дамашні кампутар]], створаны [[Вялікабрытанія|ангельскай]] кампаніяй [[Sinclair Research]] на аснове [[мікрапрацэсар]]у [[Z80]] фірмы «[[Zilog]]». У працэсе распрацоўкі кампутар называўся «ZX81 Colour» і «ZX82»&lt;ref&gt;[http://www.flickr.com/photos/9574086@N02/697783938/in/set-72157600607571866/ specLOGO02] і [http://www.flickr.com/photos/9574086@N02/696932215/in/set-72157600607571866/ specModel01] у фотаархіве Рыка Дыкінсана&lt;/ref&gt;, назва «ZX Spectrum» мела падкрэсьліць адно з галоўных адрозьненьняў ад ягонага папярэдніка [[ZX81]] — каляровае адлюстраваньне. Прыхільнікі гэтага кампутара часта называюць яго «Спэкі» ({{Мова-en|Speccy|скарочана}}).

На пачатку 1980-х «ZX Spectrum» быў адным з найпапулярнейшых кампутараў у [[Эўропа|Эўропе]], а ягоныя шматлікія [[Клоны ZX Spectrum|клоны]] на пачатку 1990-х займелі шырокі распаўсюд на тэрыторыі былога [[СССР]]/[[СНД]]. Дзякуючы невысокаму кошту за першыя 17 месяцаў было прададзена больш за мільён гэтых машынаў. Нізкі кошт быў абумоўлены шэрагам фактараў: выкарыстаньнем тэхналёгіі [[Uncommitted logic array|ULA]] (Uncommitted Logic Array), з дапамогаю якой большая частка схемы зьмяшчалася ў адным чыпе; нізкімі тэхнічнымі і карыстальніцкімі характарыстыкамі ў параўнаньні з больш дарагімі кампутарамі; выкарыстаньнем бытавога [[тэлевізар]]а ў якасьці [[манітор]]у і [[магнітафон]]у ў якасьці зьнешняга накапляльніка&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = Vickers, Steven and Bradbeer, Robin.|частка = [http://www.worldofspectrum.org/ZXSpectrumIntroduction/chapter_six.html 6. Using the cassette recorder]|загаловак = Sinclair ZX Spectrum: Introduction|арыгінал = |спасылка = http://www.worldofspectrum.org/ZXSpectrumIntroduction/contents.html|адказны = |выданьне = |месца = |выдавецтва = [[Sinclair Research Ltd]]|год = 1982|том = |старонкі = |старонак = 21|сэрыя = |isbn = |наклад = }}&lt;/ref&gt;.

У 1980-х асноўным канкурэнтам ZX Spectrum на эўрапейскім рынку быў [[Commodore 64]]. Іншымі значнымі супернікамі былі [[Atari 400/800|8-бітныя Atari]], [[BBC Micro]], [[Amstrad CPC]] і ў некаторых краінах [[MSX]].

== Тэхнічныя характарыстыкі ==
«Sinclair ZX Spectrum» быў прэзэнтаваны ў красавіку 1982 году ў двух варыянтах — з 16 і 48 [[Кілябайт|КБ]] [[Апэратыўная памяць|апэратыўнай памяці]]&lt;ref name=&quot;spec1648&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = Chris Owen.|прозьвішча = Owen|імя = Chris|аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.nvg.ntnu.no/sinclair/computers/zxspectrum/spec1648.htm|загаловак = ZX Spectrum 16K/48K|фармат = |назва праекту = Planet Sinclair|выдавец = |дата = 2009-03-23|мова = en|камэнтар = |archiveurl=http://www.webcitation.org/619WIm1ZU|archivedate=2011-08-23}}&lt;/ref&gt;.

[[Файл:ZXspectrum mb.jpg|300пкс|міні|Плата ZX Spectrum 48]]
«ZX Spectrum 48» меў 16 КБ [[Памяць з чытальным доступам|ПЧД]], куды быў прашыты дыялект [[Мова праграмаваньня|мовы праграмаваньня]] [[BASIC]], гэтак званы [[Sinclair BASIC]]&lt;ref name=&quot;a_owen-basic_history&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = Andrew Owen.|прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://scratchpad.wikia.com/index.php?title=Sinclair_BASIC_History&amp;oldid=333809|загаловак = Sinclair BASIC History|фармат = |назва праекту = |выдавец = |дата = |мова = en|камэнтар = |archiveurl=http://www.webcitation.org/619WJbGsb|archivedate=2011-08-23}}&lt;/ref&gt;. Гэтая ж праграма ПЧД забясьпечвала базавы ўвод-вывад і [[Інтэрфэйс карыстальніка|карыстальніцкі інтэрфэйс]]. Сыстэмнымі працэдурамі (напрыклад, друкам на экран) можна было скарыстацца з [[Машынны код|машыннага коду]], выклікаўшы іх па абсалютных адрэсах&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = Machine Code|арыгінал = |спасылка = http://www.sincuser.f9.co.uk/047/mcode.htm|аўтар выданьня = |выданьне = Sinclair User|тып = |месца = |выдавецтва = |год = 1986|выпуск = |том = |нумар = 47|старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;. Архітэктары кампутара прынялі палітыку не зьмяняць праграму ПЧД, нягледзячы на наяўнасьць у ёй памылак&lt;ref name=&quot;adamson-spectrum&quot;&gt;{{Кніга|аўтар = Ian Adamson, Richard Kennedy.|частка = The Spectrum of Success|загаловак = Sinclair and the &quot;Sunrise&quot; Technology: The Deconstruction of a Myth|арыгінал = |спасылка = http://www.nvg.ntnu.no/sinclair/computers/zxspectrum/spec_sst.htm|адказны = |выданьне = |месца = |выдавецтва = Penguin Books Ltd|год = 1986|том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = 0140087745|наклад = }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Шэраг памылак прыведзены ў тэксьце [ftp://ftp.worldofspectrum.org/pub/sinclair/books/CompleteSpectrumROMDisassemblyThe.pdf The Complete Spectrum ROM Disassembly]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; у апісаньні [http://www.shadowmagic.org.uk/spectrum/roms/48-plus4.txt Spectrum +4 ROM] паведамляецца пра выпраўленьне 14-ці памылак.&lt;/ref&gt;. Разьмяшчэньне такой «апэрацыйнае сыстэмы» і мовы праграмаваньня ў пастаяннай памяці забясьпечвала перазагрузку кампутара за некалькі сэкундаў, улучна з тэставаньнем [[Памяць з адвольным доступам|ПАД]] і, што істотна, зьмяншала памер [[праграма]]ў ([[праграмоўца]] мог выкарыстоўваць «стандартныя» працэдуры ПЧД, не выдаткоўваючы даступную апэратыўную памяць і не губляючы пры гэтым сумяшчальнасьць)&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = Ian Logan, Frank O’Hara.|частка = The executive routines|загаловак = The Complete Spectrum ROM Disassembly|арыгінал = |спасылка = ftp://ftp.worldofspectrum.org/pub/sinclair/books/CompleteSpectrumROMDisassemblyThe.pdf|адказны = |выданьне = |месца = |выдавецтва = |год = |том = |старонкі = 59|старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}&lt;/ref&gt;.

Першая мадэль «ZX Spectrum» мела недарагую ў вырабе [[Клявіятура|клявіятуру]], якая складалася з 40 гумовых клявішаў&lt;ref name=&quot;spec1648&quot; /&gt;. Ейнай характэрнай адметнасьцю была шматфункцыянальнасьць: альфабэтна-лічбавыя клявішы мелі да сямі значэньняў у розных рэжымах. Пры гэтым рэжым уводу адлюстроўваўся з дапамогаю [[курсор]]у. Такімі рэжымамі былі:
* '''L''' — для ўводу малых літараў;
* '''C''' — для ўводу вялікіх;
* '''K''' — для ўводу асноўных ключавых словаў [[BASIC]];
* '''E''' — для ўводу дадатковых ключавых словаў і апэратараў;
* '''G''' — для ўводу псэўдаграфічных, кіраўнічых сымбаляў і сымбаляў, вызначаных карыстальнікам.

Рэжым пераключаўся як аўтаматычна, так і з дапамогаю кіраўнічых клявішаў {{Клявіша|Caps Shift}} і {{Клявіша|Symbol Shift}}. Напрыклад, у пачатку набору BASIC чакае нумар радку або каманду, таму курсор знаходзіцца ў рэжыме '''K'''. Аднаразовае націсканьне клявішы {{Клявіша|G}} у гэтым рэжыме спрычыніць аўтаматычны ўвод апэратара &lt;code&gt;GO TO&lt;/code&gt;. Пасьля гэтага курсор пераходзіць у рэжым '''L''' і дазваляе набіраць лік, імя зьменнай альбо матэматычны выраз (у тым ліку з дапамогаю рэжыму '''Е''')&lt;ref name=&quot;vickers_ref&quot;&gt;{{Кніга|аўтар = Steven Vickers.|частка = [http://www.worldofspectrum.org/ZXBasicManual/zxmanappc.html A description of the ZX Spectrum for reference]|загаловак = Sinclair ZX Spectrum BASIC Programming|арыгінал = |спасылка = http://www.worldofspectrum.org/ZXBasicManual/|адказны = |выданьне = |месца = |выдавецтва = [[Sinclair Research Ltd]]|год = 1982|том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}&lt;/ref&gt;. Пазьнейшыя мадэлі (пачынаючы ад ZX Spectrum 128) дазвалялі ў якасьці альтэрнатывы набіраць каманды мовы па літарах&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = Launch of the Spectrum 128 in Spain|арыгінал = |спасылка = http://www.sincuser.f9.co.uk/044/news.htm|аўтар выданьня = |выданьне = Sinclair User|тып = |месца = |выдавецтва = |год = 1985|выпуск = |том = |нумар = 44|старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Zx-colors.png|міні|[[Здымак экрану]], які паказвае ўсе 15 магчымых колераў: 8 розных колераў з двума ўзроўнямі яркасьці, чорны колер аднолькавы пры абодвух узроўнях.]]
Ня менш характэрным быў адзіны графічны рэжым кампутара пры адсутнасьці тэкставага. Колеры (8 колераў і два ўзроўні яркасьці плюс атрыбут мігценьня) і ўласна графіка захоўваліся ў розных месцах памяці&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = Steven Vickers.|частка = [http://www.worldofspectrum.org/ZXBasicManual/zxmanchap24.html The memory]|загаловак = Sinclair ZX Spectrum BASIC Programming|арыгінал = |спасылка = http://www.worldofspectrum.org/ZXBasicManual/|адказны = |выданьне = |месца = |выдавецтва = [[Sinclair Research Ltd]]|год = 1982|том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}&lt;/ref&gt;. Пры гэтым, хоць графічнае разьдзяленьне складала 256×192 пунктаў, колеравыя атрыбуты задаваліся па знакамесцах. Кожнае знакамесца памерам 8×8 [[піксэл]]аў магло мець толькі два прыпісныя яму колеры (гэтак званыя колеры «атраманту» і «паперы» ў Sinclair BASIC) і па адным атрыбуце яркасьці і мігценьня&lt;ref name=&quot;vickers-colours&quot;&gt;{{Кніга|аўтар = Steven Vickers.|частка = [http://www.worldofspectrum.org/ZXBasicManual/zxmanchap16.html Colours]|загаловак = Sinclair ZX Spectrum BASIC Programming|арыгінал = |спасылка = http://www.worldofspectrum.org/ZXBasicManual/|адказны = |выданьне = |месца = |выдавецтва = [[Sinclair Research Ltd]]|год = 1982|том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}&lt;/ref&gt;. Такім чынам, вобласьць 8×8 піксэлаў кадавалася 9 байтамі ПАД (8 байтаў — пабітавы малюнак, 1 байт — атрыбуты колеру: 3 біты — колер знаку, 3 біты — колер фону, 1 біт яркасьці і 1 біт мігценьня знакамесца). Такая арганізацыя выклікала пэўныя [[Канфлікт атрыбутаў|праблемы]] пры стварэньні кампутарнае графікі&lt;ref name=&quot;james-expert_guide&quot;&gt;{{Кніга|аўтар = Mike James.|частка = |загаловак = An Expert Guide to the Spectrum|арыгінал = |спасылка = ftp://ftp.worldofspectrum.org/pub/sinclair/books/ExpertGuideToTheSpectrumAn.pdf|адказны = |выданьне = |месца = |выдавецтва = Granada Publishing|год = 1984|том = |старонкі = 74—76|старонак = |сэрыя = |isbn = 0-246-12278-1|наклад = }}&lt;/ref&gt;. Зь іншага боку, малы аб’ём экраннае памяці (каля 7 КБ) дазваляў хутчэй перамалёўваць экран і павялічыць дзелю ПАД для выкарыстаньня «ўласна праграмай»&lt;ref name=&quot;james-expert_guide&quot; /&gt;, што было істотным для кампутарных гульняў. Акрамя таго, асаблівая арганізацыя графічнага рэжыму дазваляла значна аптымізаваць вывад тэксту пры адсутнасьці тэкставага рэжыму&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = Иван Рощин.|прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 2002-12-15|url = http://ivr.webzone.ru/articles/text_out/index.htm|загаловак = Секреты текстового вывода|фармат = |назва праекту = |выдавец = zxdn.narod.ru|дата = 2009-11-01|мова = ru|камэнтар =  | archiveurl    = http://www.webcitation.org/619WK88fL | archivedate   = 2011-08-23}}&lt;/ref&gt;.

Першыя мадэлі ZX Spectrum мелі аднабітны выхад [[гук]]у праз убудаваны [[дынамік]]&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = Steven Vickers.|частка = [http://www.worldofspectrum.org/ZXBasicManual/zxmanchap19.html BEEP]|загаловак = Sinclair ZX Spectrum BASIC Programming|арыгінал = |спасылка = http://www.worldofspectrum.org/ZXBasicManual/|адказны = |выданьне = |месца = |выдавецтва = [[Sinclair Research Ltd]]|год = 1982|том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}&lt;/ref&gt;. Прайграваньне музыкі, асабліва шматгалоснае, патрабавала выкарыстаньня амаль усяго часу [[працэсар]]у, бо гук цалкам генэраваўся праграмна&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = Евдокимов А., Капульцевич А., Капульцевич И.|частка = Глава 10|загаловак = Как написать игру на ассемблере для ZX Spectrum|арыгінал = |спасылка = http://www.piter.com/lib/978571900038/zxspectr.phtml?fil=wgasm10|адказны = |выданьне = |месца = |выдавецтва = |год = 1995|том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}&lt;/ref&gt;. У мадэлі ZX Spectrum 128 была дададзеная [[мікрасхема гукагенэратару]] [[AY-3-8912]], што дазваляла прайграваць трохканальны гук без вялікіх выдаткаў працэсарнага часу&lt;ref name=&quot;sincuser-47-spec128&quot;&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = Hands on the 128|арыгінал = |спасылка = http://www.sincuser.f9.co.uk/047/spec128.htm|аўтар выданьня = |выданьне = Sinclair User|тып = |месца = |выдавецтва = |год = 1986|выпуск = |том = |нумар = 47|старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sincuser-49-helplne&quot;&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = Inside the 128|арыгінал = |спасылка = http://www.sincuser.f9.co.uk/049/helplne.htm|аўтар выданьня = |выданьне = Sinclair User|тып = |месца = |выдавецтва = |год = 1986|выпуск = |том = |нумар = 49|старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;. Падключэньне гэтае мікрасхемы было магчымае і для мадэляў з аб’ёмам памяці 48 КБ&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = Ю. Дудник.|загаловак = ZX Spectrum 128K — что это такое?|арыгінал = |спасылка = http://www.emuverse.ru/wiki/%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C_1991-11/ZX_SPECTRUM_128%D0%9A_%E2%80%94_%D1%87%D1%82%D0%BE_%D1%8D%D1%82%D0%BE_%D1%82%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B5%3F|аўтар выданьня = |выданьне = Радиолюбитель|тып = |месца = Минск|выдавецтва = Белорусский Дом печати|год = 1991|выпуск = |том = |нумар = 11|старонкі = 8—9|isbn = }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = Ю. Дудник.|загаловак = ZX Spectrum 128K — что это такое? Ответы на вопросы|арыгінал = |спасылка = http://www.emuverse.ru/wiki/%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C_1991-11/ZX_SPECTRUM_128%D0%9A_%E2%80%94_%D1%87%D1%82%D0%BE_%D1%8D%D1%82%D0%BE_%D1%82%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B5%3F|аўтар выданьня = |выданьне = Радиолюбитель|тып = |месца = Минск|выдавецтва = Белорусский Дом печати|год = 1992|выпуск = |том = |нумар = 5|старонкі = 8|isbn = }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = Г. Шепелев.|загаловак = Особенности подключения AY-3-8910 к «Спектруму»|арыгінал = |спасылка = |аўтар выданьня = |выданьне = Радиолюбитель|тып = |месца = Минск|выдавецтва = Белорусский Дом печати|год = 1994|выпуск = |том = |нумар = 3|старонкі = 13|isbn = }}&lt;/ref&gt;.

== Мадэлі ==
[[Файл:ZX Spectrum+.jpg|міні|ZX Spectrum+ (1984)]]
[[Файл:ZX Spectrum128K.jpg|міні|ZX Spectrum 128K (1986)]]

=== Sinclair Research ===
Арыгінальныя мадэлі «ZX Spectrum», выпушчаныя «Sinclair Research»:
* ZX Spectrum 16K/48K (1982)
* ZX Spectrum+ (1984)
* ZX Spectrum 128 (1986)

Апаратную частку '''ZX Spectrum 16K/48K''' распрацаваў Рычард Альтвасэр з «[[Sinclair Research]]», корпус машыны быў створаны прамысловым дызайнэрам Рыкам Дыкінсанам&lt;ref name=&quot;adamson-spectrum&quot; /&gt;. Праграмнае забесьпячэньне для новага кампутара распрацаваў Стыў Вікерс па кантракце з кампаніяй «Nine Tiles Ltd», у якой быў створаны «[[Sinclair BASIC]]»&lt;ref name=&quot;a_owen-basic_history&quot; /&gt;. Мадэль мела гумовыя клявішы, мініятурны корпус і характэрны лягатып у выглядзе спэктру&lt;ref name=&quot;spec1648&quot; /&gt;. Кампутар быў выпушчаны на рынак у 1982 року па кошце ў 125 [[фунт стэрлінгаў|фунтаў]] за мадэль з 16 КБ [[Памяць з адвольным доступам|ПАД]] і 175 фунтаў — за мадэль з 48 КБ; гэтыя цэны пазьней былі зьніжаныя да £99,95 і £129,95 адпаведна&lt;ref name=&quot;adamson-spectrum&quot; /&gt;. Уласьнікі мадэлі з 16 КБ памяці маглі набыць абнаўленьне на 32 КБ; для абнаўленьня карыстальнікі маглі даслаць свой «Spectrum» у «Sinclair Research» па пошце&lt;ref name=&quot;spec1648&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = News|арыгінал = |спасылка = http://www.sincuser.f9.co.uk/014/news.htm|аўтар выданьня = |выданьне = Sinclair User|тып = |месца = |выдавецтва = |год = 1983|выпуск = |том = |нумар = 14|старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;. Староньнія фірмы таксама прапаноўвалі ПАД-модуль на 32 КБ, які падключаўся ў порт пашырэньня&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = Hewson's Helpline|арыгінал = |спасылка = http://www.sincuser.f9.co.uk/050/helplne.htm|аўтар выданьня = |выданьне = Sinclair User|тып = |месца = |выдавецтва = |год = 1986|выпуск = |том = |нумар = 50|старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = Hardware World|арыгінал = |спасылка = http://www.sincuser.f9.co.uk/016/hardwre.htm|аўтар выданьня = |выданьне = Sinclair User|тып = |месца = |выдавецтва = |год = 1983|выпуск = |том = |нумар = 16|старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;.

З чэрвеня 1984 року распрацоўнікі рыхтавалі '''ZX Spectrum+''', які выйшаў у кастрычніку таго ж року&lt;ref name=&quot;adamson-spectrum&quot; /&gt;. Гэта быў «Spectrum» з 48 КБ ПАД, абноўленым корпусам і клявіятурай; на корпусе зьявілася кнопка скіду&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = Spectrum+|арыгінал = |спасылка = http://www.sincuser.f9.co.uk/033/spcplus.htm|аўтар выданьня = |выданьне = Sinclair User|тып = |месца = |выдавецтва = |год = 1984|выпуск = |том = |нумар = 33|старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;. Даволі хутка новая мадэль стала прадавацца ўдвая лепей за папярэднюю&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = Sue Denham.|загаловак = The Secret That Was Spectrum+|арыгінал = |спасылка = http://www.users.globalnet.co.uk/~jg27paw4/yr10/yr10_a4.htm|аўтар выданьня = |выданьне = Your Spectrum|тып = |месца = |выдавецтва = |год = 1984|выпуск = |том = |нумар = 10|старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;; тым ня меней, некаторыя прадаўцы паведамлялі пра высокі адсотак паломак&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = Chris Owen|прозьвішча = Owen|імя = Chris|аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.nvg.ntnu.no/sinclair/computers/zxspectrum/specplus.htm|загаловак = ZX Spectrum+|фармат = |назва праекту = Planet Sinclair|выдавец = |дата = 2009-05-09|мова = en|камэнтар = |archiveurl=http://www.webcitation.org/619WKiOWM|archivedate=2011-08-23}}&lt;/ref&gt;.

«Sinclair Research» распрацоўвала '''ZX Spectrum 128''' супольна са сваім гішпанскім дыстрыб’ютарам «[[Investrónica]]»&lt;ref name=&quot;ys-21-128k&quot;&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = Your New Spectrum|арыгінал = |спасылка = http://www.users.globalnet.co.uk/~jg27paw4/yr21/yr21_03.htm#Spectrum128|аўтар выданьня = |выданьне = Your Spectrum|тып = |месца = |выдавецтва = |год = 1985|выпуск = |том = |нумар = 21|старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;. «Investrónica» дапамогла адаптаваць «ZX Spectrum+» да гішпанскага рынку пасьля таго, як гішпанскі ўрад абклаў асобным падаткам усе кампутары з памяцьцю 64 КБ і меней, якія не падтрымліваюць гішпанскую мову&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = David Crookes.|загаловак = Why QWERTY?|арыгінал = |спасылка = http://www.micromart.co.uk/features/article/default.aspx?id=22913|аўтар выданьня = |выданьне = Micro Mart|тып = |месца = |выдавецтва = |год = |выпуск = |том = |нумар = |старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;. Новая мадэль зьмяшчала 128 КБ ПАД, трохканальны гук праз [[AY-3-8912]], сумяшчальнасьць зь [[MIDI]], порт [[RS-232]], [[RGB]]-выхад на манітор, а таксама 32 КБ [[Памяць з чытальным доступам|ПЧД]] з палепшаным Бэйсік-рэдактарам&lt;ref name=&quot;sincuser-47-spec128&quot; /&gt;. Машына была ўпершыню прэзэнтаваная і выпушчаная ў продаж у верасьні 1985 року ў Гішпаніі&lt;ref name=&quot;ys-21-128k&quot; /&gt;. У Вялікабрытаніі пачатак продажу быў адкладзены да лютага 1986 з-за вялікае колькасьці нераспрададзеных «Spectrum+»; пачатковы кошт «ZX Spectrum 128» быў устаноўлены ў £179,95&lt;ref name=&quot;adamson-spectrum&quot; /&gt;.

Працэсар Z80 мае 16-разрадную шыну адрасу, таму можа адрасаваць наўпрост толькі 64 КБ памяці. Дзеля доступу да дадатковых 80 КБ ПАД ужывалася тэхніка [[Пераключэньне банкаў|пераключэньня банкаў]] памяці, такім чынам апэратыўная памяць была дасяжная ў выглядзе васьмі старонак, падключаных у верхнюю частку адраснае прасторы. Падобным чынам выконвалася пераключэньне між новымі 16 КБ ПЧД і арыгінальнымі 16 КБ ПЧД у ніжняй частцы адраснае прасторы&lt;ref name=&quot;sincuser-49-helplne&quot; /&gt;.

Дзеля выкарыстаньня новых гукавых магчымасьцяў у «Sinclair BASIC» зьявілася інструкцыя &lt;code&gt;PLAY&lt;/code&gt;, дзеля пераключэньня ў рэжым «Spectrum 48K» — &lt;code&gt;SPECTRUM&lt;/code&gt;&lt;ref name=&quot;sincuser-47-spec128&quot; /&gt;. Новыя інструкцыі занялі месца двух існуючых «сымбалеў, вызначаных карыстальнікам»&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = |частка = [http://www.worldofspectrum.org/ZXSpectrum128+3Manual/chapter8pt28.html Spectrum character set]|загаловак = ZX Spectrum+3 Manual|арыгінал = |спасылка = http://www.worldofspectrum.org/ZXSpectrum128+3Manual/|адказны = |выданьне = |месца = |выдавецтва = Amstrad Plc.|год = 1987|том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}&lt;/ref&gt;, што выклікала праблемы сумяшчальнасьці з некаторымі старымі BASIC-праграмамі.

=== Amstrad ===
[[Файл:ZX Spectrum Plus2.jpeg|міні|ZX Spectrum +2 (1986)]]
[[Файл:ZX Spectrum Plus3.jpeg|міні|ZX Spectrum +3 (1987)]]
[[Файл:Spectrum 128-2 (retouched).jpg|міні|ZX Spectrum +2A]]
Мадэлі «ZX Spectrum», выпушчаныя кампаніяй «[[Amstrad]]» пасьля перадачы правоў на ўсю лінейку машынаў:
* ZX Spectrum +2 (1986)
* ZX Spectrum +3 (1987)
* ZX Spectrum +2A / +2B (1987)

У 1986 року, неўзабаве пасьля набыцьця брэнду «Sinclair» і правоў на ўсю лінейку «Spectrum»&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.sinclair-research.co.uk/about-srl.php|загаловак = Sir Clive Sinclair &amp; Sinclair Research Ltd|фармат = |назва праекту = |выдавец = Sinclair Research Limited|дата = 2009-05-20|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, кампанія «Amstrad» выпусьціла '''ZX Spectrum +2'''. Машына мела шэры корпус са спружыннай клявіятурай, двума партамі джойстыкаў, а таксама ўбудаваным касэтным магнітафонам, менаваным «Datacorder» (як у «[[Amstrad CPC 464]]»), аднак у астатнім машына была цалкам ідэнтычная «ZX Spectrum 128». Цана вытворчасьці была зьніжаная, у выніку чаго раздробавыя цэны зьнізіліся да £139-£149.

Новая клявіятура ня мела надпісаў з ключавымі словамі BASIC, за выняткам &lt;code&gt;LOAD&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;CODE&lt;/code&gt; і &lt;code&gt;RUN&lt;/code&gt;, якія былі патрэбныя для запуску праграмаў. Аднак гэта не зьяўлялася вялікай праблемай, паколькі ў «+2» прысутнічала сыстэма мэню, падобнага да «ZX Spectrum 128», дзе можна было пераключацца між старым BASIC 48K і BASIC 128K з наборам ключавых словаў палітарна&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = Max Phillips.|загаловак = ZX Spectrum +2|арыгінал = |спасылка = http://www.ysrnry.co.uk/articles/spectrumplustworeview.htm|аўтар выданьня = |выданьне = [[Your Sinclair]]|тып = |месца = |выдавецтва = |год = 1986|выпуск = |том = |нумар = 11|старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;.

'''ZX Spectrum +3''' выглядаў падобна да мадэлі «+2», аднак замест магнітафону меў прывад 3-цалявых гнуткіх дыскаў (як у «[[Amstrad CPC 6128]]»); корпус был чорнага колеру. Мадэль была выпушчаная ў 1987 року з пачатковым коштам у £249, які пазьней упаў да £199&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = It’s here… the Spectrum +3|арыгінал = |спасылка = http://www.worldofspectrum.org/showmag.cgi?mag=YourSinclair/Issue19/Pages/YourSinclair1900022.jpg|адказны = |аўтар выданьня = |выданьне = Your Sinclair|тып = |месца = |выдавецтва = |год = 1987|выпуск = |том = |нумар = 19|старонкі = |isbn = |мова = }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='crash-50-sinchist'&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = Tech Niche: The Spectrum Family|арыгінал = |спасылка = http://www.crashonline.org.uk/50/sinchist.htm|адказны = |аўтар выданьня = |выданьне = CRASH|тып = |месца = |выдавецтва = |год = 1988|выпуск = |том = |нумар = 50|старонкі = |isbn = |мова = }}&lt;/ref&gt;. Гэта быў першы «Spectrum», здольны запускаць апэрацыйную сыстэму [[CP/M]] без дадатковага абсталяваньня&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = CP/M Emancipation|арыгінал = |спасылка = http://www.crashonline.org.uk/53/cpm.htm|адказны = |аўтар выданьня = |выданьне = CRASH|тып = |месца = |выдавецтва = |год = 1988|выпуск = |том = |нумар = 53|старонкі = |isbn = |мова = }}&lt;/ref&gt;.

=== Ня выйшлі на рынак ===
У 1983 року Мартын Брэнэн распрацоўваў у [[Sinclair Research]] гульнявую прыстаўку '''LC3''' (Low Cost Colour Computer), рэалізаваную ўсяго на дзьвюх мікрасхемах, з гульнямі на катрыджах. Стыў Бэры распрацоўваў для LC3 шматзадачную апэрацыйную сыстэму з аконным графічным інтэрфэйсам. Пасьля перанакіраваньня высілкаў на [[Sinclair QL]] праект быў спынены ў лістападзе 1983&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080929061415/http://www.nvg.ntnu.no/sinclair/computers/ql/ql_sst.htm The Quantum Leap — to where?]&lt;/ref&gt;.

У сярэдзіне 1980-х Sinclair Research распрацоўвала праект '''Loki'''&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070707111238/http://www.sincuser.f9.co.uk/051/loki.htm SuperSpectrum! Amstrad has Sinclair’s secret weapon — the £200 SuperSpectrum. It’s everything the Amiga should have been]&lt;/ref&gt; ў якасьці нашмат таньнейшага (каля £200) канкурэнта кампутара [[Amiga]]. Плянавалася, што Loki будзе працаваць на [[Z80H]] з частасьцю 7 МГц і мець ня меней як 128 КБ ПАД. Для гуку і відэа выкарыстоўваліся дзьве спэцыялізаваныя мікрасхемы. Праект быў зачынены ў 1986 року пасьля ўгоды з [[Amstrad]].

== Вытворныя і клёны ==
{{Асноўны артыкул|Клёны ZX Spectrum}}
[[Файл:Timex Sinclair 2068 Manipulated.jpg|міні|Timex Sinclair 2068]]
[[Файл:SAM Coupé (white bg and shadow).jpg|міні|SAM Coupé]]
«Sinclair» ліцэнзавала «Spectrum» амэрыканскай кампаніі «[[Timex]]». Яе мадэлі, пароджаныя ад «Spectrum»:
* [[Timex Sinclair 2068]] (TS2068) — значна болей складаная машына: дадаўся порт катрыджа, гукавы чып AY-3-8912, а таксама палепшаная ULA зь некалькімі графічнымі рэжымамі. Мадэль прадавалася збольшага ў ЗША, хоць амаль ідэнтычныя вэрсіі распаўсюджваліся ў Партугаліі і Польшчы пад назвамі «Timex Computer 2068» (TC2068) і «Unipolbrit Komputer 2086» (UK2086).
* [[Timex Computer 2048]] — з палепшанай ULA, якая дазваляла пераключацца ў іншыя графічныя рэжымы; прадавалася толькі ў Партугаліі.
* [[Timex Sinclair 2048]] — вэрсія TS2068 з 16 КБ ПАД; ня выйшла на рынок.

Напрыканцы 1989 году ў Вялікабрытаніі кампанія «[[Miles Gordon Technology]]» (вытворца пэрыфэрыі) выпусьціла кампутар «[[SAM Coupé]]» ў якасьці патэнцыйнага спадчыньніка «Spectrum», сумяшчальную зь ім. Аднак на той час ужо выйшлі на рынак «[[Commodore Amiga]]» і «[[Atari ST]]».

Дзякуючы таніне і прастэчы канструкцыі шырокі распаўсюд займелі «неафіцыйныя» клёны «Spectrum» на тэрыторыі былога [[СССР]] адразу пасьля падзеньня «[[Жалезная заслона|жалезнае заслоны]]». Дзясяткі варыянтаў кампутара выпускаліся на прадпрыемствах і зьбіраліся радыёаматарамі. Неліцэнзійныя клёны выпускаліся таксама ў [[Польшча|Польшчы]], [[Нямецкая Дэмакратычная Рэспубліка|Усходняй Нямеччыне]], [[Румынія|Румыніі]], [[Чэхаславаччына|Чэхаславаччыне]], [[Аргентына|Аргентыне]], [[Бразылія|Бразыліі]] і шэрагу іншых краін.

== Дадатковыя зьвесткі ==
* За ўнёсак у разьвіцьцё брытанскай прамысловасьці заснавальнік фірмы [[Sinclair Research Ltd]] [[Клайв Сынклэр]] па хадайніцтве [[Маргарэт Тэтчэр]] быў узнагароджаны званьнем «[[Каралеўскі Віктарыянскі ордэн|Рыцар каралеўскага Ордэна]]» з наданьнем званьня «сэр».
* У 1983 годзе [[прэм’ер-міністар Вялікабрытаніі]] Маргарэт Тэтчэр прэзэнтавала «ZX Spectrum» японскаму прэм’ер-міністру як сымбаль брытанскага тэхналягічнага прагрэсу&lt;ref name=&quot;Sir&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20080911234929/http://www.nvg.ntnu.no/sinclair/computers/zxspectrum/zxspectrum.htm Planet Sinclair]&lt;/ref&gt;.
* Існуе некалькі «неафіцыйных» вэрсіяў ПЧД для Spectrum 48K, у прыватнасьці, '''ZX Spectrum +4''', распрацаваная Эндру Оўэнам у 2000 року&lt;ref&gt;[http://www.shadowmagic.org.uk/spectrum/roms/48-plus4.txt ZX Spectrum +4 Unofficial ROM]&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы і заўвагі ==
{{Крыніцы|2}}

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commons}}
* [https://web.archive.org/web/20130420044535/http://www.worldofspectrum.org/ World of Spectrum]{{ref-en}} — фэн-бачына, афіцыйна адобраная кампаніяй Amstrad
* [https://web.archive.org/web/20080911234929/http://www.nvg.ntnu.no/sinclair/computers/zxspectrum/zxspectrum.htm Старонка Spectrum на Planet Sinclair] {{ref-en}}
* [https://web.archive.org/web/20130129084232/http://vtrdos.ru/ архіў праграмаў для ZX Spectrum з дыскавай сыстэмай TR-DOS] {{ref-ru}}
* [https://web.archive.org/web/20081105155049/http://speccy.info/ Энцыкляпэдыя на вікі-рухавіку] {{ref-ru}}
* [http://zxplanet.emuunlim.com/ ZX Planet — Spectrum Heaven] {{ref-en}}
* [https://web.archive.org/web/20050319084648/http://www.old-computers.com/museum/computer.asp?st=1&amp;c=223 Старонка пра ZX Spectrum на old-computers.com] {{ref-en}}
* [https://web.archive.org/web/20210120233411/http://myspeccy.com/ MySpeccy.com — броўзэрныя гульні для ZX Spectrum] {{ref-ru}}
* [http://zxnext.narod.ru/ Невядомыя Sinclair] {{ref-ru}}
* [http://zxpress.ru Он-лайн бібліятэка электронных газэтаў і часопісаў] {{ref-ru}}
* [http://spectrum4ever.org/ Вэрсіі гульняў і праграмаў, знойдзеныя на касэтах]

{{Кампутары Sinclair}}

[[Катэгорыя:ZX Spectrum| ]]
[[Катэгорыя:Гісторыя кампутарнай тэхнікі]]
[[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1982 годзе]]</text>
      <sha1>as0wh845wffwv8okivcuetinokhgoai</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Elite</title>
    <ns>0</ns>
    <id>135182</id>
    <revision>
      <id>2679270</id>
      <parentid>2537404</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T04:31:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2679270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51199" sha1="46cl8xwy34q6fks6gw8rh72cpjrr35y" xml:space="preserve">{{Кампутарная гульня
|Назва         = Elite
|Выява         = 
|Памер         = 
|Подпіс выявы  = 
|Распрацоўнікі = [[Дэйвід Брэбэн]], [[Іен Бэл]]
|Выдаўцы       = [[Acornsoft]] (Acorn/BBC)&lt;br /&gt;[[Firebird Software|Firebird]] (парты)&lt;br /&gt;[[Imagineer]]
|Распаўсюднік  = 
|Распаўсюднікі = 
|Кіраўнік      = 
|Кіраўнікі     = 
|Прадусар      = 
|Прадусары     = 
|Дызайнэры     = Дэйвід Брэбэн, Іен Бэл
|Праграміст    = 
|Праграмісты   = 
|Мастак        = 
|Мастакі       = 
|Сцэнарыст     = 
|Сцэнарысты    = 
|Кампазытар    = 
|Кампазытары   = 
|Ліцэнзія      = 
|Рухавік       = 
|Суадносіны бакоў = 
|Разрозьненьне = 
|Плятформы     = [[BBC Micro]], [[Acorn Electron]], [[Apple II]], [[Amstrad CPC]], [[Commodore 64]], [[ZX Spectrum]], [[MSX]], [[Tatung Einstein]], [[IBM PC compatible]], [[Acorn Archimedes]], [[Amiga]], [[Atari ST]], [[Nintendo Entertainment System]]
|Дата выпуску  = 20 верасьня 1984
|Дата анансаваньня = 
|Вэрсія        = 
|Апошняя вэрсія і дата апошняй вэрсіі = 
|Апошняя бэта-вэрсія і дата апошняй бэта-вэрсіі = 
|Сэрыя         = 
|Жанр          = [[касьмічны сымулятар]]
|Рэжым         = [[адзінаасобная гульня]]
|Рэйтынг       = 
|Рэйтынгі      = 
|Носьбіты      = [[аўдыёкасэта]], [[дыскета]], [[Гульнявы катрыдж|катрыдж]]
|Сыстэмныя патрабаваньні = 
|Кіраваньне    = [[клявіятура]], [[джойстык]]
|Тып корпусу   = 
|Аркадавая сыстэма = 
|Працэсар      = 
|Гук           = 
|Дысплэй       = 
}}
'''''Elite''''' ({{з мовы||Эліта}}) — [[Кампутарная гульня|кампутарны]] [[Касьмічны сымулятар|сымулятар касьмічнае стратэгіі]], распрацаваны [[Дэйвід Брэбэн|Дэйвідам Брэбэнам]] і [[Іен Бэл|Іенам Бэлам]] і выдадзены ў 1984 року [[Acornsoft]] першапачаткова для плятформаў [[BBC Micro]] і [[Acorn Electron]]. Назва гульні адлюстроўвае адну з задачаў гульца: павышэньне свайго вайсковага майстэрства да «элітнага» ўзроўню. Пазьней гульня была перавыдадзеная кампаніямі [[Firebird Software|Firebird]], [[Imagineer]] і [[Hybrid Technology]] для іншых плятформаў.

''Elite'' была адной зь першых гульняў для [[Дамашні кампутар|дамашніх кампутараў]], якая выкарыстоўвала [[Каркасная мадэль|каркасную 3D-графіку]] з {{Не перакладзена|Выдаленьне схаваных лініяў|выдаленьнем схаваных лініяў||Hidden line removal}}. Іншым новаўвядзеньнем было ўключэньне ў пакет продажу [[Навэля|навэлі]] «Цёмнае кола» [[Робэрт Голдстак|Робэрта Голдстака]], якая азнаямляла гульцоў з маральнымі і грамадзкімі нормамі, да якіх яны павінны імкнуцца.

[[Нелінейны гульнявы працэс|Вольны гульнявы працэс]] «Эліты», перадавы [[Гульнявы рухавік|рухавік]] і рэвалюцыйная [[3D-графіка]] забясьпечылі гульні [[Партаваньне праграмнага забесьпячэньня|партаваньне]] практычна на ўсе тагачасныя дамашнія плятформы і зрабілі яе клясыкаю жанру&lt;ref name=&quot;escapist&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = Adam LaMosca|прозьвішча = LaMosca|імя = Adam|аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = July 18, 2006|url = http://www.escapistmagazine.com/articles/view/issues/issue_54/324-Lost-in-the-Void|загаловак = Lost in the Void|фармат = |назва праекту = |выдавец = [[The Escapist]]|дата = 2007-11-17|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. «Эліта» стала правобразам вялікае колькасьці пазьнейшых касьмічных сымулятараў, такіх як «[[Space Rogue]]», «[[Eve Online]]», «[[Freelancer]]», «[[Jumpgate: The Reconstruction Initiative|Jumpgate]]», «[[Infinity: The Quest for Earth]]», «[[Wing Commander: Privateer]]», «[[Pardus]]», сэрыяў «[[Escape Velocity]]» і «[[X (сэрыя гульняў)|X]]».

== Распрацоўка ==
Паводле словаў распрацоўнікаў [[Дэйвід Брэбэн|Дэйвіда Брэбэна]] й [[Іен Бэл|Іена Бэла]], пры стварэньні «Эліты» выкарыстаныя ідэі з настольнае ролевае гульні «[[Traveller]]»&lt;ref name=&quot;traveller&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.hooplah.com/encounters/trivia.htm|загаловак = Elite Trivia|фармат = |назва праекту = |выдавец = |дата = 2006-05-21|мова = en|камэнтар = | archiveurl=http://web.archive.org/web/20060530050948/http://www.hooplah.com/encounters/trivia.htm | archivedate=2006-05-30}}&lt;/ref&gt;, фільмаў «[[2001: Касьмічная адысэя]]», «[[Зорныя войны]]», «[[Самаспынам па галяктыцы]]» і арыгінальнага «[[Battlestar Galactica (тэлесэрыял, 1978)|Battlestar Galactica]]».

Распрацоўнікі пазнаёміліся падчас навучаньня ў [[Кэмбрыдж|кэмбрыдзкім]] [[Коледж Ісуса (Кэмбрыдж)|коледжы Ісуса]]. У гэты час Іен Бэл быў заняты стварэньнем для [[Acornsoft]] гульні «Freefall», а Дэйвід Брэбэн распрацоўваў гульню «Fighter». Высьветліўшы, што абодва праекты падобныя, студэнты вырашылі стварыць супольную гульню. Свой праект яны прапанавалі выдаўцу [[Thorn EMI]], зь якім меў кантакты Дэйвід, аднак кампанія ім адмовіла. Тады аўтары зьвярнуліся ў Acornsoft. Нягледзячы на тое, што ''Elite'' вельмі адрозьнівалася ад таго, чым займалася Acornsoft, яе дырэктар-распараднік Дэйвід Джонсан-Дэйвіс згадзіўся на прапанову.

Напісаньне гульні заняло два гады. Дэйвід з Іенам напісалі яе ў [[Машынны код|машынным кодзе]], што дазволіла зэканоміць памяць, неабходную ў выпадку [[Кампілятар|кампіляцыі]], паколькі іхні кампутар меў толькі каля 14 Кб вольнае памяці&lt;ref name=&quot;five&quot;&gt;UK [[Five (channel)|Channel 5]] television program «Brits Who Made The Modern World», 7.30-8.00 pm 22 August 2008&lt;/ref&gt;. Найбольшая ўвага надавался максымальнай кампактнасьці коду. У апошнюю чаргу быў дададзены [[Трохвымерная графіка|трохвымерны]] радарны дысплэй, які зьмясьціўся ў рэшту байтаў памяці іхняга кампутара&lt;ref name=&quot;five&quot;/&gt;.

Пасьля выхаду ''Elite'' атрымала вельмі прыязныя водгукі, а вэрсія гульні для [[BBC Micro]] была прададзеная ў колькасьці 150 000 копіяў&lt;ref name=&quot;guardian&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = Francis Spufford.|прозьвішча = Spufford|імя = Francis|аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 2003-10-18|url = http://www.guardian.co.uk/books/2003/oct/18/features.weekend|загаловак = Masters of their universe|фармат = |назва праекту = |выдавец = Guardian|дата = 29 лютага 2012|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. Вялікі камэрцыйны посьпех на плятформе BBC Micro выклікаў вайну прапановаў па выданьні «Эліты» ў іншых фарматах. У рэшце рэшт гульня была [[Партаваньне праграмнага забесьпячэньня|партаваная]] практычна на ўсе тагачасныя дамашнія плятформы і нават на кансолю [[Nintendo Entertainment System|NES]]. Паводле ацэнак Іена Бэла, агулам для ўсіх плятформаў было прададзена прыкладна 600 000 копіяў гульні&lt;ref name=&quot;edge_making_of&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = May 22, 2009|url = http://www.next-gen.biz/features/making-elite|загаловак = The Making Of: Elite|фармат = |назва праекту = |выдавец = Edge|дата = 2009-12-27|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

== Гульнявы працэс ==
''Elite'' часта бралася за ўзор, зь якім параўноўваліся пазьнейшыя прадстаўнікі жанру. Аднак «Эліта» ня была першым [[Касьмічны сымулятар|касьмічным сымулятарам]]: яшчэ ў 1974 року зьявілася жанравызначальная гульня «[[Star Trader]]». Жанр касьмічнага сымулятару спалучае бітвы ў адкрытым космасе з сыстэмаю грузаперавозак «набывай танна, прадавай дорага», каб выкарыстоўваць прыбытак на набыцьцё ўдасканаленьняў для касьмічнага караблю.

Гулец у пачатку кіруе пэрсанажам «камандор Джэймсан»{{Заўвага|імя пэрсанажу ўзятае з настольнае гульні «[[Traveller]]».}}, пачынае на станцыі Лэйв са 100 крэдытамі і легкаўзброеным гандлёвым караблём «Cobra Mark III». Большасьць караблёў у гульні названыя імёнамі [[Зьмяя|зьмеяў]] або іншых [[рэптылія]]ў. Крэдыты можна зарабляць некалькімі спосабамі: пірацтвам, гандлем, вайсковымі місіямі, наёмнымі забойствамі або {{Не перакладзена|Горнапрамысловае засваеньне астэроідаў|горнай здабычай на астэроідах||Asteroid mining}}. На заробленыя сродкі гулец мае магчымасьць усталёўваць на свае караблі лепшае ўзбраеньне, аўтаматычную сыстэму стыкаваньня, павялічваць грузападымальнасьць і іншае.

Мэты як такавое гульня ня мае. Фармальна ў гульні налічваецца ад дзьвюх да сямі місіяў (у залежнасьці ад вэрсіі): выратаваньне людзей з сыстэмы, дзе зорка ператвараецца ў супэрновую; здабыцьцё маскавальнае прылады; зьнішчэньне арбітальнае станцыі таргоідаў&lt;ref name=&quot;lki&quot;&gt;{{Артыкул|аўтар = Артем Кирюшин (Сигурд).|загаловак = Игры прошлого: Elite|арыгінал = |спасылка = http://www.lki.ru/text.php?id=497|аўтар выданьня = |выданьне = Лучшие компьютерные игры|тып = |месца = М.|выдавецтва = Техномир|год = 2005|выпуск = |том = |нумар = 5 (42)|старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Robert Pfeifer. [http://www.nvg.ntnu.no/bbc/doc/games/EliteFAQ.htm. «alt.fan.elite FAQ»]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}: разьдзел 3 {{ref-en}}&lt;/ref&gt;. Увесь астатні час гулец можа прысьвяціць дасьледаваньню адкрытага космасу і дасягненьню найвышэйшага рангу ''Elite''.

Замест складаных [[Плянэтная сыстэма|плянэтных сыстэмаў]] зоркі ў гульні маюць па адной [[Плянэта|плянэце]], аддзеленыя [[Міжзорны палёт|міжзорнымі]] адлегласьцямі. На [[Арбіта|арбіце]] кожнае плянэты знаходзіцца [[касьмічная станцыя]]. Пералёты між плянэтамі абмежаваныя запасам ракетнага паліва (7 [[Сьветлавы год|сьветлавых рокаў]]), пасьля чаго трэба запраўляцца на арбітальнай станцыі. Стыкаваньне з касьмічнай станцыяй без бартавога кампутара — няпростая задача, паколькі патрабуе сынхранізацыі хуткасьці абарачэньня карабля з хуткасьцю станцыі. Гулец можа абсталяваць свой карабель чарпаком для паліва, які дае магчымасьць зьбіраць паліва з паверхні зорак, а таксама каністры і капсулі, выкінутыя з разбураных караблёў.

Падчас [[Гіпэрпрастора|гіпэрскачку]] касьмічны карабель гульца можа быць перахоплены варожай расаю таргоідаў, тады ён завісае ў «пераходнай прасторы», пакуль ня скончыць бітву з караблямі суперніка. Вандраваць паміж васьмю [[галяктыка]]мі гульнявога сусьвету можна з дапамогаю ўсталяваньня надзвычай дарагога апгрэйду для галяктычнага гіпэрскачку. Адрозьненьняў паміж галяктыкамі практычна няма, аднак у некаторых вэрсіях дзеля доступу да місіяў неабходна наведаць прынамсі дзьве галяктыкі.

У гульні прысутнічаюць некалькі дадатковых місіяў для галяктычнага флёту. У адной неабходна высачыць і зьнішчыць скрадзены экспэрымэнтальны карабель; у іншых неабходна даставіць інфармацыю на родную плянэту таргоідаў, у той час як іхнія караблі будуць усімі сіламі супрацьстаяць гэтаму.

== Новаўвядзеньні ==
Гульнявы сусьвет «Эліты» складаецца з васьмі [[Галяктыка|галяктык]], у кожнай зь якіх прапанавана для дасьледаваньня 256 [[плянэта]]ў. З-за абмежаваных магчымасьцяў [[8-біт]]ных кампутараў яны {{Не перакладзена|Працэдурнае фармаваньне|генэруюцца працэдурна||procedural generation}} шляхам запуску пэўнага альгарытму патрэбную колькасьць разоў. [[Працэдура]] фармуе пасьлядоўнасьць лічбаў, якія вызначаюць поўныя характарыстыкі кожнае плянэты: пазыцыю ў галяктыцы, кошты тавараў і нават назву і мясцовыя асаблівасьці, дзеля чаго з [[Табліца пошуку|адмысловае табліцы]] выбіраюцца тэкставыя радкі і кампануюцца ва ўнікальныя для кожнае плянэты апісаньні. Такім чынам для захоўваньня характарыстык кожнае з плянэтаў не спатрэбілася вылучэньня дадатковага месца. Такім самым чынам генэруюцца і характарыстыкі галяктык.

Тым ня меней, выкарыстаньне працэдурнага фармаваньня стварыла шэраг праблемаў. Зьявіліся некалькі памылкова згенэраваных сыстэмаў, на якія можна трапіць толькі праз [[Гіпэрпрастора|гіпэрпрастору]], бо яны знаходзяцца на адлегласьці большай за 7 [[Сьветлавы год|сьветлавых рокаў]] ад найбліжэйшых суседзяў, пасьля чаго зь іх немагчыма выбрацца. Таксама распрацоўнікі гульні пераканаліся, што ніводная са згенэраваных назваў плянэтаў ня будзе зьмяшчаць [[Абсцэнная лексыка|абсцэнную лексыку]] пасьля таго, як давялося выдаліць цэлую галяктыку, дзе знайшлася плянэта пад назваю «[[:wikt:en:arse|Arse]]»&lt;ref&gt;[http://uk.gamespot.com/news/6162140.html?part=rss&amp;tag=gs_news&amp;subj=6162140 Gamespot Q&amp;A Interview]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

Арыгінальная вэрсія для BBC Micro выкарыстоўвала нестандартную разьметку дыску для абароны ад капіяваньня, заснаванай на спэцыфічным [[Машынны код|апэрацыйным кодзе]] &lt;code&gt;OSWORD &amp;7F DFS&lt;/code&gt; у дыскавым кантролеры Intel 8271 для наўпроставага звароту да дыску і стварэньня нестандартнае разьметкі сэктароў/дарожак. Аднак такі спосаб таксама выклікаў праблемы для карыстальнікаў ліцэнзійнае вэрсіі гульні, якія карысталіся дыскавымі кантролерамі Western-Digital 1770 ад староньніх вырабнікоў, такіх як Watford Electronics. Пазьней Acorn выпусьціла альтэрнатыўныя вэрсіі дыскаў для BBC, сумяшчальныя з WD1770. Пазьней Superior Software выкарыстоўвала гэтую абарону ад капіяваньня ў гульні «[[Exile (гульня, 1988)|Exile]]»&lt;ref&gt;[http://exile.acornarcade.com/devel.html Exile Disk Copy protection]&lt;/ref&gt;.

== Перапрацоўкі ==
Першапачаткова былі выдадзеныя 3 вэрсіі гульні: касэтная для [[Acorn Electron]] і абедзьве (касэтная і дыскетная) для [[BBC Micro|BBC B]]. Вэрсія для BBC выкарыстоўвала {{Не перакладзена|сэкцыянаваны экран|||Split screen (computer graphics)}} для вываду чатырох колераў: верхнія 2/3 экрану адлюстроўваліся ў 4-м рэжыме (320 × 256 / 2 колеры), ніжняя частка — у 5-м (160 × 256 / 4 колеры). Вэрсія для Acorn Electron запускалася цалкам у 4-м рэжыме і таму была чорна-белай. З-за абмежаваньняў Acorn Electron з вэрсіі для гэтага кампутара былі выключаныя таргоіды і зоркі. Ні на Electron-е, ні на BBC не было праходжаньня місіяў.

Вэрсія для Electron мела яшчэ адзін [[баг]], які не дазваляў карыстацца галяктычнай [[гіпэрпрастора]]й. Acorn выправіла гэтую памылку ў апгрэйдзе да вэрсіі 1.1, рассыланым поштаю на касэтах. Дыскетная вэрсія для BBC B, так званая «Клясычная „Эліта“» ({{Мова-en|Classic Elite|скарочана}}), падгружала новыя наборы караблёў пасьля кожнага гіпэрскачку або запуску новай касьмічнай станцыі, што дазваляла мець большы выбар караблёў. Новая дыскетная вэрсія, выдадзеная ў 1986 кампаніяй [[Superior Software]], была дапрацаваная з улікам новых магчымасьцяў наступнікаў мадэлі BBC Micro Model B — BBC Micro Model B+, Master 128, апцыянальнага дадатковага працэсара 6502 ці дадатковае апэратыўнае памяці. Новая вэрсія мела магчымасьць працаваць у 1-м (640 × 256, 2 колеры) і 2-м (320 × 256, 4 колеры) графічных рэжымах.

''Elite'' был сканвэртаваная на вялікую колькасьць дамашніх плятформаў, сярод якіх [[Amiga]], [[Atari ST]], [[Apple II]], [[Amstrad CPC]], [[Commodore 64]], [[ZX Spectrum]], [[MSX]], [[Tatung Einstein]] і [[IBM PC-сумяшчальны кампутар|сумяшчальныя з IBM PC]]. У 1991 року была выпушчаная адзіная кансольная вэрсія для [[Nintendo Entertainment System]]. Гульнявы працэс для розных плятформаў мог нязначна адрозьнівацца.

Вэрсія для ZX Spectrum стала бэстсэлерам&lt;ref&gt;[http://www.worldofspectrum.org/showmag.cgi?mag=C+VG/Issue052/Pages/CVG05200064.jpg World of Spectrum — Archive — Magazine viewer&lt;!-- Bot generated title --&gt;]{{Недаступная спасылка|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; і заняла 7-е месца ў [[YS Readers Top 100|сьпісе 100 найлепшых гульняў усіх часоў па выніках апытаньня чытачоў]] і 16-е — па выніках [[YS Top 100|галасаваньня часопісу]] «[[Your Sinclair]]»&lt;ref name=&quot;ystop100&quot;&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = Readers' Top 100 Games of All Time|арыгінал = |спасылка = http://www.worldofspectrum.org/ystop100.html|аўтар выданьня = |выданьне = Your Sinclair|тып = |месца = |выдавецтва = Imagine Publishing|год = September 1993|выпуск = |том = |нумар = |старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;.

[[Партаваньне праграмнага забесьпячэньня|Порт]] «спэктрумавай» вэрсіі на [[Amstrad CPC]] меў меней караблёў, чым вэрсіі для іншых плятформаў, і адрозьніваўся некаторымі місіямі і назвамі.

У перапрацоўку для [[Commodore 64]] былі дададзеныя ''трамблы'' (істоты, створаныя на аснове жывёлаў ''трыблаў'' з арыгінальнага «[[Зорны Шлях: Арыгінальны сэрыял|Зорнага Шляху]]»). Пры актывацыі стыковачнага кампутара на вэрсіі для Commodore 64 і некаторых іншых прагравалася варыяцыя [[вальс]]у «[[Над сінім Дунаем]]» (як у фільме [[Стэнлі Кубрык]]а «[[2001: Касьмічная адысэя]]»).

Вэрсія для [[Acorn Archimedes]] пад назваю «ArcElite» (часам называецца найлепшай перапрацоўкай арыгінальнае гульні&lt;ref name=&quot;stuff gaming greats&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = Apr 19, 2010|url = http://www.stuff.tv/news/past-and-future/gaming-greats/gaming-greats-%E2%80%93-elite-1984|загаловак = Gaming Greats — Elite (1984)|фармат = |назва праекту = stuff.tv|выдавец = Stuff|дата = January 30, 2012|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;) мела разумных супернікаў, якія ўдзельнічалі ў бітвах між сабой, і паліцыю, якая займалася аховай правапарадку. Акрамя гэтага, больш сучаснае [[апаратнае забесьпячэньне]] дазволіла замест [[Каркасная мадэль|каркаснае графікі]] выкарыстаць [[Паліганальная сетка|паліганальную сетку]]. Гульнявы сьвет больш не выглядаў сканцэнтраваным вакол гульца: грузавыя караблі з эскортам займаліся сваёй уласнай справай, пірацкія групоўкі рабавалі грузаперавозцаў на некантраляваных паліцыяй сыстэмах, а здабываючыя караблі маглі разьбіваць астэроіды дзеля атрыманьня карысных выкапняў. Цікава, што першапачаткова гульня для Archimedes распрацоўвалася пад назваю «Trojan», аднак відавочныя аналёгіі прывялі да таго, што плянаваная асобная гульня стала афіцыйнай канвэрсіяй ''Elite''&lt;ref&gt;Acorn User, September 1995&lt;/ref&gt;. У 2006 року ''ArcElite'' стала адной з гульняў, выкладзеных для бясплатнага карыстаньня на вэб-бачыне The Icon Bar&lt;ref name=&quot;iconbar lee 2006&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = Lee Jeffrey.|прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = January 11, 2006|url = http://www.iconbar.com/forums/viewthread.php?newsid=879|загаловак = Free games|фармат = |назва праекту = The Icon Bar|выдавец = |дата = March 26, 2012|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

Вялікая колькасьць спробаў стварыць клёны «Эліты» не была даведзеная да завяршэньня ці іншым чынам ня мела посьпеху. Адным з выключэньняў стала гульня з [[Адкрыты код|адкрытым кодам]] «[[Oolite]]», партаваная на плятформы [[FreeBSD]], [[SGI]] [[IRIX]] і [[Windows]].

З дапамогай [[Зваротная распрацоўка|рэвэрсыўнае распрацоўкі]] Крыстыян Піндэр на аснове арыгінальнае вэрсіі для BBC Micro стварыў уласную ''Elite: The New Kind'', аднак быў вымушаны зьняць яе з продажу на патрабаваньне Дэйвіда Брэбэна&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.newkind.co.uk/games/|загаловак = NewKind|фармат = |назва праекту = |выдавец = Christian Pinder|дата = 2007-08-05|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

У 2004 року ў Нямеччыне быў выдадзены камэрцыйны прадукт пад назовам ''Elite Starfighter'' — клён ''Elite'' з сучаснай графікай. Гульня крытыкавалася за выкарыстаньне арыгінальнага гульнявога працэсу, састарэлага для цяперашняга часу, аднак гэта дае магчымасьць апынуцца ў атмасфэры арыгінальнае «Эліты»&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.elite-starfighter.de|загаловак = Elite Starfighter|фармат = |назва праекту = |выдавец = Pepper Games|дата = 2006-05-21|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

== Камплект продажу ==
[[Acornsoft]] запусьціла шырокамаштабную рэклямную кампанію і выдала для гульні дбайна распрацаванае запакаваньне, удвая большае па памерах, чым звычайныя пакункі для сваіх прадуктаў. Разам з гульнёй у пакаваньні пастаўляліся [[навэля]] [[Робэрт Голдстак|Робэрта Голдстака]] «Цёмнае кола», інструкцыя да гульні, уліковая картка і постэр для ідэнтыфікацыі касьмічных караблёў.

Навэля «Цёмнае кола» распавядае гісторыю маладога пілёта Алекса Райдэра, бацька якога Джэйсан загінуў падчас атакі касьмічных піратаў. Расьсьледуючы бацькаву сьмерць, Алекс вывучае асновы сусьвету «Эліты» — сыстэму бітваў, гіпэррухавік і гіпэрпрастору, таргоідаў — і адкрывае праўду пра бацьку і ягоны ўзровень майстэрства. Ён таксама даведваецца, хто такія «Цёмнае кола» і што неабходна для далучэньня да іхніх шэрагаў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090110164432/http://www.iancgbell.clara.net/elite/ Ian Bell’s Elite site including the full text of ''The Dark Wheel'']&lt;/ref&gt;.

== Узнагароды ==
''Elite'' заняла 12-е месца ў сьпісе 25 гульняў усіх часоў паводле вэрсіі вэб-бачыны [[IGN]] (2000)&lt;ref name=&quot;ign_top25_2000&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = July 24, 2000|url = http://pc.ign.com/articles/082/082486p1.html|загаловак = The Top 25 PC Games of All Time|фармат = |назва праекту = |выдавец = IGN|дата = 2008-06-20|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, 3-е месца ў сьпісе найбольш уплывовых кампутарных гульняў усіх часоў паводле [[The Times|Times Online]] (2007)&lt;ref name=&quot;to_mige&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = Michael Moran.|прозьвішча = Moran|імя = Michael|аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = September 20, 2007|url = http://technology.timesonline.co.uk/tol/news/tech_and_web/gadgets_and_gaming/article2455080.ece|загаловак = The ten most influential video games ever|фармат = |назва праекту = |выдавец = [[The Times|Times Online]]|дата = 2008-06-20|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, 6-е месца ў сьпісе найлепшых гульняў паводле вэрсіі часопісу «Stuff» (2008)&lt;ref name=&quot;stuff_great&quot;&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = 100 Greatest Games|арыгінал = |спасылка = http://www.destructoid.com/blogs/Batthink/stuff-magazine-s-100-greatest-games-scans--103398.phtml|аўтар выданьня = |выданьне = Stuff|тып = |месца = |выдавецтва = |год = October 2008|выпуск = |том = |нумар = |старонкі = 116—126|isbn = }}&lt;/ref&gt;, 1- месца ў сьпісе найлепшых рэтра-гульняў паводле вэрсіі «[[Retro Gamer]]» (2004)&lt;ref name=&quot;rrg_top&quot;&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = Top 100 Retro Games|арыгінал = |спасылка = |аўтар выданьня = |выданьне = [[Retro Gamer]]|тып = |месца = |выдавецтва = |год = 2004|выпуск = |том = |нумар = |старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;, 1-е месца ў сьпісе найлепшых гульняў 1980-х паводле вэрсіі «Next Generation Magazine» (2008)&lt;ref name=&quot;gamasutra_history&quot; /&gt;. Вэрсія для ZX Spectrum заняла 7-е месца ў [[YS Readers Top 100|сьпісе 100 найлепшых гульняў усіх часоў па выніках апытаньня чытачоў]] і 16-е — па выніках [[YS Top 100|галасаваньня часопісу]] «[[Your Sinclair]]» (1993)&lt;ref name=&quot;ystop100&quot; /&gt;, а таксама 9-е месца ў [[YS Top 50|сьпісе найлепшых гульняў усіх часоў]] па выніках галасаваньня часопісу «[[Your Sinclair]]» (2004)&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = Top 50 Games of All Time|арыгінал = |спасылка = http://www.ysrnry.co.uk/articles/50bestspeccygames94.htm|аўтар выданьня = |выданьне = Your Sinclair|тып = |месца = |выдавецтва = Imagine Publishing|год = November 2004|выпуск = |том = |нумар = |старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;.

== Працягі ==
Існуюць два афіцыйныя працягі, створаныя кампаніяй [[Дэйвід Брэбэн|Дэйвіда Брэбэна]] [[Frontier Developments]]: ''[[Frontier: Elite II]]'' (1993) і ''[[Frontier: First Encounters]]'' (1995). Гульні мелі значна большыя магчымасьці ў параўнаньні з ''Elite'': [[3D-графіка]], удасканаленыя місіі, складаная эканоміка. Гулец атрымаў магчымасьць прызямляцца на плянэты і дасьледаваць іх на прадмет карысных выкапняў. Значна павялічыўся выбар караблёў. Гэтыя гульні зьявіліся для плятформаў [[Commodore Amiga]], [[Atari ST]] і [[IBM PC]]. У распрацоўцы сыквэлаў практычна ня браў удзелу другі распрацоўнік арыгінальнае гульні, [[Іен Бэл]].

Аднак абодва працягі мелі значную колькасьць [[Праграмная памылка|багаў]], часткова з-за таго, што выдаваліся недапрацаванымі. Для «[[Frontier: First Encounters]]» пастаянна даводзілася выдаваць новыя [[Латка (праграмаваньне)|латкі]], што нават сталася прычынай трохгадовага судовага працэсу паміж выдаўцом [[GameTek]] і Брэбэнам.

Сыквэлы мелі заснаваную на [[Клясычная мэханіка|мэханіцы Ньютана]] мадэль палётаў, якая, хоць і была больш рэалістычнай у параўнаньні з аркаднай мадэльлю «Эліты», атрымала вялікую колькасьць нараканьняў ад гульцоў за надзвычайную складанасьць, асабліва падчас бітвы. З часоў «Эліты» большасьць гульняў жанру [[касьмічны сымулятар]] маюць аркадную мадэль палёту, дзе караблі паводзяцца так, нібыта лётаюць у атмасфэры.

Такім чынам, «[[Frontier: Elite II]]» (1993) і «[[Frontier: First Encounters]]», нягледзячы на свае плюсы, не атрымалі вялікае ўхвалы гульцоў. У лістападзе 2012 року кампанія Frontier абвясьціла пра пачатак працы над новым сыквэлам пад назовам «[[Elite: Dangerous]]»&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://frontier.co.uk/news/latest/?artid=280&amp;pageNum=0&amp;blk=12|загаловак = Welcome Back, Commander... Elite: Dangerous Announced!|фармат = |назва праекту = |выдавец = Frontier|дата = 14 сьнежня 2012|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt; і пра збор сродкаў на яе праз [[Kickstarter]]&lt;ref name=&quot;Elite: Dangerous on Kickstarter&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.kickstarter.com/projects/1461411552/elite-dangerous|загаловак = Elite: Dangerous by Frontier Developments|фармат = |назва праекту = |выдавец = Kickstarter|дата = 2012-11-29|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

У 1991 року быў выдадзены псэўдасыквэл «Эліты» для [[DOS]] пад назовам ''Elite Plus''. У гэтай вэрсіі ўжо выкарыстоўваліся графічныя рэжымы [[Enhanced Graphics Adapter|EGA]], [[Video Graphics Array|VGA]] і [[Multicolor Graphics Adapter|MCGA]], у адрозьненьне ад [[Color Graphics Adapter|CGA]] арыгінальнае гульні. ''Elite Plus'' была напісаная [[Крыс Соер|Крысам Соерам]] цалкам на [[асэмблер]]ы&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = Robert Pfeifer.|прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.nvg.ntnu.no/bbc/doc/games/EliteFAQ.htm|загаловак = alt.fan.elite FAQ|фармат = |назва праекту = |выдавец = |дата = 2006-08-04|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, мела дзевяць галяктык і новае званьне для гульца — «арханёл». Званьне прысвойвалася пасьля выкананьня адмысловай місіі па зьнішчэньні касьмічнае станцыі ў захопленай таргоідамі сыстэме.

Напрыканцы 1980-х Ангус Дуган на аснове [[Дызасэмблер|дызасэмбляванага]] і зьмененага коду [[MOS Technology 6502|6502]] стварыў адмену арыгінальнае ''Elite'' (для [[BBC Micro]]) пад назовам ''Elite III''. Афіцыйна выдадзеная яна была ў 1997 року пад назваю ''Elite A'', каб пазьбегнуць блытаніны, і мела шмат дадатковых магчымасьцяў: большы выбар відаў караблёў, большую колькасьць місіяў, дадатковае абсталяваньне і некаторыя паляпшэньні гульнявога працэсу.

== Уплыў ==
Гульню ''Elite'' называюць прарывам, які вызначыў будучыню жанру касьмічных сымулятараў&lt;ref name=&quot;gamasutra_history&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = Matt Barton.|прозьвішча = Barton|імя = Matt|аўтарlink = |суаўтары = Bill Loguidice|дата публікацыі = April 7, 2009|url = http://www.gamasutra.com/view/feature/3983/the_history_of_elite_space_the_.php|загаловак = The History of Elite: Space, the Endless Frontier|фармат = |назва праекту = |выдавец = Gamasutra|дата = 2009-12-27|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;gspy_hof&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = Bryn Williams.|прозьвішча = Williams|імя = Bryn|аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = September, 2000|url = http://archive.gamespy.com/halloffame/september00/elite/|загаловак = GameSpy.com - Hall of Fame: Elite|фармат = |назва праекту = |выдавец = [[GameSpy]]|дата = 2008-06-20|мова = en|камэнтар = | archiveurl = http://web.archive.org/web/20080211093746/http://archive.gamespy.com/halloffame/september00/elite/ | archivedate = 2008-02-11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;gx_x3r&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;mmog_jgdd&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = Steve Hartmeyer.|прозьвішча = Hartmeyer|імя = Steve|аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = February 13, 2008|url = http://www.mmogamer.com/02/13/2008/dev-diary-the-inspirations-behind-jumpgate-evolution|загаловак = Dev Diary: The Inspirations Behind Jumpgate Evolution|фармат = |назва праекту = |выдавец = The MMO Gamer|дата = 2008-06-20|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rpgv_eve&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = Jonric.|прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 2000-08-01|url = http://rpgvaultarchive.ign.com/features/interviews/eve.shtml|загаловак = EVE Interview|фармат = |назва праекту = |выдавец = RPGVault|дата = 2008-06-19|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, а таксама ўвогуле аказаў уплыў на гульнявы бізнэс&lt;ref name=&quot;gspy_hof&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;gx_x3r&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;eg_fl&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = Rob Fahey.|прозьвішча = Fahey|імя = Rob|аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = April 11, 2003|url = http://www.eurogamer.net/articles/r_freelancer_pc|загаловак = Freelancer Review|фармат = |назва праекту = |выдавец = [[Eurogamer]]|дата = 2008-06-19|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;gsw_tsp&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = Simon Carless.|прозьвішча = Carless|імя = Simon|аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = August 26, 2007|url = http://www.gamesetwatch.com/2007/08/telespiele_19722007_picks_most.php|загаловак = Telespiele 1972–2007 Picks Most Influential Games|фармат = |назва праекту = |выдавец = GameSetWatch|дата = 2008-06-20|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. Нямецкае шоў тэхналёгіяў і гульняў «Telespiele» назвала яе адной з 16 найбольш уплывовых гульняў у гісторыі&lt;ref name=&quot;gsw_top16&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = Luke Plunkett.|прозьвішча = Plunkett|імя = Luke|аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = August 27, 2007|url = http://kotaku.com/gaming/notag/german-journos-pick-their-most-important-games-of-all-time-293565.php|загаловак = German Journos Pick Their Most Important Games Of All Time|фармат = |назва праекту = |выдавец = Kotaku|дата = 2008-06-20|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. Таксама «Эліту» прызнаюць першай сапраўды [[Нелінейны гульнявы працэс|нелінейнай гульнёй]]&lt;ref name=&quot;eg_bfhog&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = Dan Whitehead.|прозьвішча = Whitehead|імя = Dan|аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = February 4, 2008|url = http://www.eurogamer.net/articles/born-free-the-history-of-the-openworld-game-article|загаловак = Born Free: the History of the Openworld Game|фармат = |назва праекту = |выдавец = [[Eurogamer]]|дата = 2008-06-20|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cavg_chowg&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = May 24, 2008|url = http://www.computerandvideogames.com/189591/features/the-complete-history-of-open-world-games-part-1/|загаловак = The complete history of open-world games|фармат = |назва праекту = |выдавец = Computer and Video Games|дата = 2008-06-20|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt; і адкрыцьцём шляху для будучых [[онлайн]]авых гульняў з {{Не перакладзена|Пастаянны гульнявы сьвет|пастаянным сьветам||Persistent world}}, такіх як «[[Second Life]]», «[[World of Warcraft]]»&lt;ref name=&quot;to_mige&quot;/&gt; і «[[EVE Online]]»&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.pcgamer.com/2011/01/24/the-making-of-eve-online/|загаловак = The Making of EVE Online|фармат = |назва праекту = |выдавец = [[PC Gamer]]|дата = 2011-01-24|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

Нягледзячы на вялікую папулярнасьць рымэйкаў «Эліты»&lt;ref name=&quot;eg_x2ttr&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = Rob Fahey.|прозьвішча = Fahey|імя = Rob|аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = February 6, 2004|url = http://www.eurogamer.net/articles/r_x2thethreat_pc|загаловак = X2: The Threat Review|фармат = |назва праекту = |выдавец = [[Eurogamer]]|дата = 2008-06-20|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, для многіх яна ўсё адно застаецца найлепшым прыкладам касьмічнае стратэгіі недасяжнага для сыквэлаў узроўню&lt;ref name=&quot;gspy_hof&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;gx_x3r&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = Wolf|прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = January 25, 2006|url = http://www.gamesxtreme.net/pc/game/x3-reunion/review.shtml|загаловак = X3: Reunion review at games xtreme|фармат = |назва праекту = |выдавец = games xtreme|дата = 2008-06-19|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cavg_elite&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = Richie Shoemaker.|прозьвішча = Shoemaker|імя = Richie|аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = August 14, 2002|url = http://www.computerandvideogames.com/78368/features/games-that-changed-the-world-elite/|загаловак = Games that changed the world: Elite|фармат = |назва праекту = |выдавец = Computer and Video Games|дата = 2008-06-20|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;eg_x2tt&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = Rob Fahey.|прозьвішча = Fahey|імя = Rob|аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = September 30, 2003|url = http://www.eurogamer.net/articles/p_x2_pc|загаловак = X2 - The Threat preview|фармат = |назва праекту = |выдавец = [[Eurogamer]]|дата = 2008-06-19|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|colwidth=25em}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20090110164432/http://www.iancgbell.clara.net/elite/ Афіцыйная старонка]
* [http://elite.frontier.co.uk/ Frontier’s Elite]
* [https://web.archive.org/web/20121111082425/http://www.worldofspectrum.org/infoseekid.cgi?id=0001601 Elite]{{ref-en}} на [[World of Spectrum]]
* [http://www.mobygames.com/game/elite Elite]{{ref-en}} на [[MobyGames]]
* [http://www.gamasutra.com/view/feature/3983/the_history_of_elite_space_the_.php Gamasutra]
* [http://www.gdcvault.com/play/1014628/Classic-Game-Postmortem «Пасьмяротная» прэзэнтацыя «Эліты»]
* [http://wiki.alioth.net/index.php/Main_Page EliteWiki] {{ref-en}}

{{Elite}}
{{Acornsoft}}

[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні 1984 году]]
[[Катэгорыя:Гульні для Acorn Archimedes]]
[[Катэгорыя:Гульні для Amiga]]
[[Катэгорыя:Гульні для Amstrad CPC]]
[[Катэгорыя:Гульні для Apple II]]
[[Катэгорыя:Гульні для Atari ST]]
[[Катэгорыя:Гульні для BBC Micro і Acorn Electron]]
[[Катэгорыя:Гульні для Commodore 64]]
[[Катэгорыя:Гульні для DOS]]
[[Катэгорыя:Гульні для MSX]]
[[Катэгорыя:Гульні для Nintendo Entertainment System]]
[[Катэгорыя:Гульні для SAM Coupé]]
[[Катэгорыя:Гульні для Tatung Einstein]]
[[Катэгорыя:Гульні для ZX Spectrum]]
[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні, распрацаваныя ў Вялікабрытаніі]]
[[Катэгорыя:Касьмічныя сымулятары]]
[[Катэгорыя:Навукова-фантастычныя кампутарныя гульні]]</text>
      <sha1>46cl8xwy34q6fks6gw8rh72cpjrr35y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Codemasters</title>
    <ns>0</ns>
    <id>135379</id>
    <revision>
      <id>2679263</id>
      <parentid>2667138</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T04:07:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2679263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9897" sha1="4zb0ihdgm6jzyl1sig09rpntm3ykvh2" xml:space="preserve">{{кампанія 
|назва               = Codemasters
|лягатып             = 
|тып                 = [[Прыватная кампанія|Прыватная]]
|лістынг на біржы    = 
|дэвіз               = 
|заснаваная          = 1986
|заснавальнікі       = 
|разьмяшчэньне       = [[Ўорўікшыр]], [[Вялікабрытанія]]
|ключавыя фігуры     = [[Рычард Дарлінг]], [[Дэйвід Дарлінг]], Джым Дарлінг, [[Аніль Амбані]]
|галіна              = [[Індустрыя кампутарных гульняў]]
|прадукцыя           = [[Кампутарная гульня|Кампутарныя гульні]]
|абарачэньне         = 
|апэрацыйны прыбытак = 
|чысты прыбытак      = 
|лік супрацоўнікаў   = 500&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.codemasters.com/uk/about-us/|загаловак = About|фармат = |назва праекту = |выдавец = Codemasters|дата = 18 сьнежня 2012|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;
|матчына кампанія    = Balderton Capital (50%)&lt;br&gt;[[Reliance Entertainment]] (50%)
|даччыныя кампаніі   = 
|аўдытар             = 
|сайт                = [http://www.codemasters.com/ www.codemasters.com]
}}
'''The Codemasters Software Company Limited''' або '''Codemasters''' ({{Мова-be|майстры коду}}; ранейшая назва '''Code Masters''') — [[Вялікабрытанія|брытанскі]] [[распрацоўнік кампутарных гульняў]], заснаваны братамі [[Дэйвід Дарлінг|Дэйвідам]] і [[Рычард Дарлінг|Рычардам Дарлінгамі]] ў 1986 року. Codemasters — адна з найстарэйшых брытанскіх гульнявых студыяў. У 2005 часопіс «Develop» назваў яе найлепшай незалежнай распрацоўніцай гульняў&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 6 May 2005|url = http://www.gamesindustry.biz/articles/codemasters-lsquoon-top-of-the-worldrsquo-as-top-100-games-developers-league-is-revealed|загаловак = Codemasters ‘on top of the world’ as top 100 games developers league is revealed.|фармат = |назва праекту = |выдавец = Games Industry International|дата = 18 сьнежня 2012|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

== Мінуўшчына ==
Заснаваная ў 1986 Рычардам і Дэйвідам Дарлінгамі (апошні меў ужо досьвед працы ў [[Mastertronic]]). Кампанія занялася выданьнем гульняў для плятформы [[ZX Spectrum]], якая ў той час актыўна заваёўвала рынкі. Гульні выходзілі таксама для [[Commodore 64]], [[Commodore 16]], [[BBC Micro]], [[Acorn Electron]], [[Amstrad CPC]], [[Atari 8-bit]], [[Commodore Amiga]] і [[Atari ST]].

Вялікую дзелю гульняў на ZX Spectrum складалі [[экшэн]]ы, якія патрабавалі ад гульца разьвязаньня ламанінаў шляхам камбінаваньня разнастайных прадметаў. Прыкладам пасьпяховае сэрыі такіх гульняў служыць «[[Dizzy]]». Codemasters таксама вядомыя выданьнем вялікае сэрыі [[сымулятар]]аў, найбольш спартовых.

Пасьля таго, як рынак [[8-біт]]ных кампутараў пачаў занепадаць, Codemasters занялася распрацоўкай для 8-бітных і [[16-бітных]] кансоляў, адначасна адмаўляючыся ад продажу [[Рэкамэндаваная раздробавая цана|малабюджэтных гульняў]] на карысьць гульняў па поўным кошце. Так, у 1993 пабачыла сьвет апошняя гульня сэрыі «Dizzy» па нізкім кошце — «[[Crystal Kingdom Dizzy]]». Наступная гульня, «[[Fantastic Dizzy]]», выйшла ўжо па поўным кошце.

Вялікі посьпех на кансолі [[Sega]] [[Mega Drive]] мелі сэрыі гульняў «[[Micro Machines]]» і «[[Pete Sampras Tennis]]».

У 1999 Codemasters зрабілі спробу замацавацца на амэрыканскім рынку, адкрыўшы новую студыю ў Оўкхэрсьце ў былых памяшканьнях [[Sierra Entertainment|Sierra]] і наняўшы туды звольненых супрацоўнікаў Yosemite Entertainment.

На плятформах пазьнейшых пакаленьняў Codemasters працягнулі выпуск вядомых сэрыяў гульняў, такіх як «[[TOCA Touring Car (сэрыя гульняў)|TOCA Touring Car]]», «[[Colin McRae Rally]]», «[[Brian Lara Cricket (сэрыя гульняў)|Brian Lara Cricket]]» і «[[Operation Flashpoint: Cold War Crisis|Operation Flashpoint]]».

У 2007 Codemasters запусьцілі ў Эўропе [[Масавая шматасобавая он-лайнавая ролевая гульня|масавую шматасобавую он-лайнавую ролевую гульню]] «[[The Lord of the Rings Online: Shadows of Angmar]]». У чэрвені таго ж року кампанія была прададзеная [[Венчурны капітал|венчурнай групе]] Balderton Capital&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 14 June 2007|url = http://www.mcvuk.com/press-releases/read/balderton-capital-buys-out-founders-of-codemasters-company-receives-pound-50m-funding-from-goldman-sachs/068322|загаловак = Balderton Capital buys out founders of Codemasters, company receives£50m funding from Goldman Sachs.|фармат = |назва праекту = MCV|выдавец = |дата = 18 сьнежня 2012|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, пасьля чаго лягатып быў зьменены на счэпленыя мэталічныя літары C і M.

25 красавіка 2008 Codemasters набылі студыю Sega Racing Studio&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = Ryan Geddes.|прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 25 красавіка 2008|url = http://pc.ign.com/articles/869/869463p1.html|загаловак = Codemasters Buys SEGA Racing Studio|фармат = |назва праекту = |выдавец = IGN|дата = 18 сьнежня 2012|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. 5 красавіка 2010 50% акцыяў Codemasters набыла індыйская кампанія [[Reliance Entertainment|Reliance Big Entertainment]]&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = David Hinkle.|прозьвішча = Hinkle|імя = David|аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 5 April 2010|url = http://www.joystiq.com/2010/04/05/reliance-big-entertainment-acquires-50-stake-in-codemasters/|загаловак = Reliance Big Entertainment acquires 50% stake in Codemasters|фармат = |назва праекту = |выдавец = Joystiq|дата = 18 сьнежня 2012|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

Пазьней у тым самым року Codemasters запусьціла [[Гульня зь бясплатнымі магчымасьцямі|бясплатную]] вэрсію «[[Lord of the Rings Online]]».

== Студыі ==
* '''Codemasters Southam''', асноўная студыя і штаб-кватэра кампаніі.
* '''[[Sega Racing Studio]]''', набытая ў SEGA.
* '''Codemasters Birmingham''', набытая ў [[Swordfish Studios]] у лістападзе 2008&lt;ref name=bham-buy&gt;{{Спасылка|аўтар = Rob Crossley.|прозьвішча = Crossley|імя = Rob|аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 14 November 2008|url = http://www.next-gen.biz/news/codemasters-acquires-swordfish-birmingham|загаловак = Codemasters Acquires Swordfish Birmingham|фармат = |назва праекту = |выдавец = Edge Magazine|дата = 18 сьнежня 2012|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.
* '''Codemasters Studio Sdn Bhd''' у [[Куала Лумпур]] ([[Маляйзія]]), заснаваная ў верасьні 2006.

== Крыніцы і заўвагі ==
{{Зноскі|2}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20140709043703/http://www.codemasters.com/uk/gridautosport/ps3/info/ Афіцыйная бачына]{{ref-en}}
* [http://www.dmoz.org/Games/Video_Games/Developers_and_Publishers/C/Codemasters/ Codemasters]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-en}} на [[Open Directory Project]]
* [https://web.archive.org/web/20220324045112/http://www.worldofspectrum.org/infoseekpub.cgi?regexp=%5ECode+Masters+Ltd%24&amp;loadpics=on Codemasters]{{ref-en}} на [[World of Spectrum]]

{{Codemasters}}

[[Катэгорыя:Распрацоўнікі кампутарных гульняў]]
[[Катэгорыя:Брытанскія кампаніі]]</text>
      <sha1>4zb0ihdgm6jzyl1sig09rpntm3ykvh2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Boulder Dash</title>
    <ns>0</ns>
    <id>135448</id>
    <revision>
      <id>2679261</id>
      <parentid>2537402</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T03:54:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2679261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10503" sha1="0or96dlsrofy4a7p6dzqqgks0eft79g" xml:space="preserve">{{Кампутарная гульня
|Назва         = Boulder Dash
|Выява         = Boulder Dash.Gif
|Памер         = 256пкс
|Подпіс выявы  = Экранная застаўка гульні
|Распрацоўнік  = [[First Star Software]]
|Выдавец       = 
|Выдаўцы       = 
|Распаўсюднік  = 
|Распаўсюднікі = 
|Кіраўнік      = 
|Кіраўнікі     = 
|Прадусар      = 
|Прадусары     = 
|Дызайнэры     = Пэтэр Ліепа, Крыс Грэй
|Праграміст    = 
|Праграмісты   = 
|Мастак        = 
|Мастакі       = 
|Сцэнарыст     = 
|Сцэнарысты    = 
|Кампазытар    = 
|Кампазытары   = 
|Ліцэнзія      = 
|Рухавік       = 
|Суадносіны бакоў = 
|Разрозьненьне = 
|Плятформы     = [[Atari 8 біт]], [[Apple II (сэрыя)|Apple II]], [[MSX]], [[ZX Spectrum]], [[Commodore 64]], [[ColecoVision]], [[Nintendo Entertainment System|NES]], [[BBC Micro]], [[Acorn Electron]], [[IBM PC|PC]], [[Amstrad CPC]], [[Amiga]], [[iOS (Apple)|iOS]], [[Atari 2600]]
|Дата выпуску  = 1984
|Дата анансаваньня = 
|Вэрсія        = 
|Апошняя вэрсія і дата апошняй вэрсіі = 
|Апошняя бэта-вэрсія і дата апошняй бэта-вэрсіі = 
|Сэрыя         = 
|Жанр          = [[аркадная гульня]]
|Рэжым         = [[адзінаасобная гульня]]
|Рэйтынг       = 
|Рэйтынгі      = 
|Носьбіт       = 
|Носьбіты      = 
|Сыстэмныя патрабаваньні = 
|Кіраваньне    = [[клявіятура]], [[джойстык]]
|Тып корпусу   = 
|Аркадавая сыстэма = 
|Працэсар      = 
|Гук           = 
|Дысплэй       = 
}}
'''''Boulder Dash''''' ({{мова-ja|バルダーダッシュ}}; {{з мовы||час раскідаць камяні}}) — сэрыя [[Аркадная гульня|аркадна]]-[[ламаніна]]вых [[Кампутарная гульня|гульняў]]. Першая гульня сэрыі распрацаваная Пэтэрам Ліепам і Крысам Грэем і выдадзеная ў 1984 року [[First Star Software]] першапачаткова для [[Atari 8 біт|8-бітных кампутараў Atari]]&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.boulder-dash.nl/|загаловак = Interview with author Peter Liepa|фармат = |назва праекту = Boulder-dash.nl|выдавец = |дата = 6 сьнежня 2012|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. Пазьней гульні сэрыі былі [[Партаваньне праграмнага забесьпячэньня|партаваныя]] на [[Apple II (сэрыя)|Apple II]], [[MSX]], [[ZX Spectrum]], [[Commodore 64]], [[ColecoVision]], [[Nintendo Entertainment System|NES]], [[BBC Micro]], [[Acorn Electron]], [[IBM PC|PC]], [[Amstrad CPC]], [[Amiga]] і іншыя плятформы.

Галоўны пэрсанаж гульні па імені Ракфорд павінен за пэўны час выбрацца зь [[пячора (форма рэльефу)|пячораў]], зьбіраючы [[каштоўныя камяні]] і ўхіляючыся ад розных небясьпекаў, такіх як жывыя стварэньні, падаючыя валуны, падземныя выбухі, безвыходныя тупікі.

== Выданьні ==
* '''Boulder Dash''' (1984, [[First Star Software]]) — арыгінальная вэрсія. Плятформы: [[Amstrad CPC]], [[Apple II]], [[Atari 800]], [[Atari ST]], [[BBC Micro]], [[ColecoVision]], [[Commodore 64]], [[Acorn Electron]], [[Game Boy]], [[iPhone]], [[MSX]], [[NES]], [[PC-88]], [[PC Booter]], [[Wii]], [[ZX Spectrum]].
* '''Boulder Dash II''', на некаторых плятформах '''Rockford’s Revenge''' (1985, [[Electronic Arts]]).
* '''Super Boulder Dash''' (1986, Electronic Arts) — пакет, які ўлучае дзьве першыя гульні.
* '''Boulder Dash 3''' (1986). Манахромная графіка і блага прапрацаваныя ўзроўні зьняславілі гэтую частку&lt;ref name=&quot;retro&quot;&gt;{{Артыкул|аўтар = Stuart Campbell.|загаловак = The Definitive Boulder Dash|арыгінал = |спасылка = |аўтар выданьня = |выданьне = Retro Gamer|тып = |месца = |выдавецтва = |год = 2008|выпуск = 53|том = |нумар = |старонкі = 32—41|isbn = }}&lt;/ref&gt;.
* '''Boulder Dash Construction Kit''' (1987, [[Epyx]]), таксама '''Boulder Dash IV'''. [[Рэдактар узроўняў]] для ''Boulder Dash''.
* [[Rockford]]: The Arcade Game (1987, [[First Star Software]]). Плятформы: [[Amiga]], [[Amstrad CPC]], [[Atari 800]], [[Atari ST]], [[Commodore 64]], [[DOS]], [[ZX Spectrum]].
* '''Boulder Dash Part 2 ''' (1990)&lt;ref name=&quot;retro&quot;/&gt;.
* '''Boulder Dash EX''' (2002 — Game Boy Advance).
* '''Boulder Dash Xmas 2002 Edition''' (2002 — PC)&lt;ref name=&quot;retro&quot;/&gt;.
* '''GemJam Gold''' (2003 — PC).
* '''Boulder Dash — Treasure Pleasure''' (2003 — PC)&lt;ref name=&quot;retro&quot;/&gt;.
* '''Boulder Dash: Rocks!''' (2007 — PSP, DS, iOS)&lt;ref name=&quot;retro&quot;/&gt;.
* '''Boulder Dash Vol. 1''' (2009 — iPhone/iPod touch).
* '''Boulder Dash Vol. 2''' (2010 — iPhone/iPod touch/iPad).
* '''Boulder Dash XL''' (2011 — [[Xbox Live Arcade]], PC&lt;ref name=&quot;boulderdashxl&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 2010-11-09|url = http://www.bluesnews.com/s/115836/boulder-dash-xl-announced|загаловак = Boulder Dash XL Announced|фармат = |назва праекту = Bluesnews|выдавец = |дата = |мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;; 2012 — iPhone/iPod touch/iPad).
*  '''Boulder Dash-XL 3D ''' (2012 — Nintendo 3DS). 3D-вэрсія.

== Успрыняцьце ==
У 1993 року вэрсія для [[ZX Spectrum]] заняла 9-е месца па выніках [[YS Top 100|галасаваньня часопісу]] «[[Your Sinclair]]»&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = The official game top 100 of all time|арыгінал = |спасылка = http://www.worldofspectrum.org/ystop100.html|аўтар выданьня = |выданьне = Your Sinclair|тып = |месца = |выдавецтва = Imagine Publishing|год = September 1993|выпуск = |том = |нумар = |старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;.

У 2004 року вэрсія для [[ZX Spectrum]] заняла 18-е месца ў [[YS Top 50|сьпісе найлепшых гульняў усіх часоў]] па выніках галасаваньня часопісу «[[Your Sinclair]]»&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = Top 50 Games of All Time|арыгінал = |спасылка = http://www.ysrnry.co.uk/articles/50bestspeccygames94.htm|аўтар выданьня = |выданьне = Your Sinclair|тып = |месца = |выдавецтва = Imagine Publishing|год = November 2004|выпуск = |том = |нумар = |старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;.

[[Партаваньне праграмнага забесьпячэньня|Порт]] гульні на Game Boy атрымаў адзнаку 90% ад часопісу «Mean Machines», які ахарактарызаваў яе як «адну з найлепшых гульняў, створаных калі-небудзь» і зазначыў набліжанасьць да арыгінальнае вэрсіі для Commodore 64&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = Julian Rignall, Richard Leadbetter.|загаловак = Boulderdash review|арыгінал = |спасылка = http://www.meanmachinesmag.co.uk/review/147/boulderdash.php|аўтар выданьня = |выданьне = Mean Machines|тып = |месца = |выдавецтва = |год = June 1991|выпуск = 9|том = |нумар = |старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.firststarsoftware.com/boulderdash.htm ''Boulder Dash'']{{ref-en}} на бачыне First Star Software
* [https://web.archive.org/web/20201112003410/http://www.bd-fans.com/ Фэн-бачына з разнастайнымі файламі для спампаваньня]
* [https://web.archive.org/web/20120910083039/http://www.worldofspectrum.org/infoseekid.cgi?id=0000639 ''Boulder Dash'']{{ref-en}} на [[World of Spectrum]]
* [http://www.mobygames.com/game/boulder-dash ''Boulder Dash'']{{ref-en}} на [[MobyGames]]
* [http://www.elmerproductions.com/sp/peterb/ Гульнявая мэханіка ''Boulder Dash'']
* [http://www.rhod.fr/boulderdash.html Rhod’s ''Boulder Dash'' Collection]
* [http://www.boulder-dash.nl/ Arno’s ''Boulder Dash'' Fansite]
* [http://www.c64.com?type=1&amp;id=84 ''Boulder Dash''] на [[C64.COM]]

[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні 1984 году]]
[[Катэгорыя:Кампутарныя галаваломкі]]
[[Катэгорыя:Аркадныя гульні]]
[[Катэгорыя:Гульні для Amiga]]
[[Катэгорыя:Гульні для Amstrad CPC]]
[[Катэгорыя:Гульні для Apple II]]
[[Катэгорыя:Гульні для Atari 8 біт]]
[[Катэгорыя:Гульні для Atari ST]]
[[Катэгорыя:Гульні для BBC Micro і Acorn Electron]]
[[Катэгорыя:Гульні для Commodore 64]]
[[Катэгорыя:Гульні для ColecoVision]]
[[Катэгорыя:Гульні для DOS]]
[[Катэгорыя:Гульні для Game Boy]]
[[Катэгорыя:Гульні для iOS games]]
[[Катэгорыя:Гульні для MSX]]
[[Катэгорыя:Гульні для Nintendo Entertainment System]]
[[Катэгорыя:Гульні для Virtual Console]]
[[Катэгорыя:Гульні для Xbox 360 Live Arcade]]
[[Катэгорыя:Гульні для ZX Spectrum]]</text>
      <sha1>0or96dlsrofy4a7p6dzqqgks0eft79g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fast Food</title>
    <ns>0</ns>
    <id>135550</id>
    <revision>
      <id>2679272</id>
      <parentid>2537408</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T04:40:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2679272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4177" sha1="d1kn9iskdjpierdq3jigfk1tq4zyru4" xml:space="preserve">{{Кампутарная гульня
|Назва         = Fast Food
|Выява         = Dizzy FastFood.Gif
|Памер         = 256пкс
|Подпіс выявы  = Экранная застаўка гульні
|Распрацоўнік  = [[Блізьняты Олівэр]]
|Выдавец       = [[Codemasters]]
|Распаўсюднік  = 
|Распаўсюднікі = 
|Кіраўнік      = 
|Кіраўнікі     = 
|Прадусар      = 
|Прадусары     = 
|Дызайнэр      = 
|Дызайнэры     = 
|Праграміст    = 
|Праграмісты   = 
|Мастак        = Ніл Адамсан
|Сцэнарыст     = 
|Сцэнарысты    = 
|Кампазытар    = Дэвід Уіттэйкер
|Ліцэнзія      = 
|Рухавік       = 
|Суадносіны бакоў = 
|Разрозьненьне = 
|Плятформы     = [[Amstrad CPC]], [[ZX Spectrum]], [[Commodore 64]], [[Enterprise 128|Enterprise 64/128]], [[Atari ST]], [[Amiga]], [[MS-DOS]]
|Дата выпуску  = сьнежань 1987
|Дата анансаваньня = 
|Вэрсія        = 
|Апошняя вэрсія і дата апошняй вэрсіі = 
|Апошняя бэта-вэрсія і дата апошняй бэта-вэрсіі = 
|Сэрыя         = 
|Жанр          = [[лябірынт]]
|Рэжым         = [[адзінаасобная гульня]]
|Рэйтынг       = 
|Рэйтынгі      = 
|Носьбіт       = 
|Носьбіты      = 
|Сыстэмныя патрабаваньні = 
|Кіраваньне    = 
|Тып корпусу   = 
|Аркадавая сыстэма = 
|Працэсар      = 
|Гук           = 
|Дысплэй       = 
}}
'''''Fast Food''''' ({{з мовы||Хуткая ежа}}) — [[Аркадная гульня|аркадная]] [[кампутарная гульня]], распрацаваная брытанцамі [[Блізьняты Олівэр|Олівэрамі]] і выдадзеная ў сьнежні 1987 року [[Codemasters]]. Зьяўляецца па сутнасьці аналягам вядомае гульні ''[[Pac-Man]]''.

Галоўны дзеючы пэрсанаж гульні — ужо вядомае [[Антропамарфізм|антрапаморфнае]] яйка па імі [[Dizzy|Дызі]] (да таго часу выйшлі гульні ''[[Dizzy I]]'' і ''[[Dizzy II]]''). ''Fast Food'', аднак, ня лічыцца іхнім працягам, паколькі зьяўляецца нашмат прасьцейшаю за [[Прыгодніцкая аркада|прыгодніцкі]] стыль асноўнай сэрыі: распрацоўка асноўных момантаў заняла тры дні, а на давядзеньне да ладу ўсёй графікі, інтэрфэйсу і музыкі спатрэбіліся яшчэ два тыдні.

Першапачаткова гульня распрацоўвалася як маркетынгавы прадукт для [[Сетка крамаў|сеткі рэстаранаў]] «Happy Eater», аднак падчас распрацоўкі пляны зьмяніліся, і ў гульню дадаўся Дызі.

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20130201122123/http://www.worldofspectrum.org/infoseekid.cgi?id=0009343 ''Fast Food'']{{ref-en}} на [[World of Spectrum]]
* [http://www.mobygames.com/game/fast-food ''Fast Food'']{{ref-en}} на [[MobyGames]]

{{Dizzy}}

[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні 1987 году]]
[[Катэгорыя:Dizzy]]
[[Катэгорыя:Гульні для Amiga]]
[[Катэгорыя:Гульні для Amstrad CPC]]
[[Катэгорыя:Гульні для Atari ST]]
[[Катэгорыя:Гульні для Commodore 64]]
[[Катэгорыя:Гульні для DOS]]
[[Катэгорыя:Гульні для ZX Spectrum]]
[[Катэгорыя:Гульні Codemasters]]
[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні, распрацаваныя ў Вялікабрытаніі]]</text>
      <sha1>d1kn9iskdjpierdq3jigfk1tq4zyru4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаўлі (футбольны клюб)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138583</id>
    <revision>
      <id>2679204</id>
      <parentid>2658332</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T16:37:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 12 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2679204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6728" sha1="olgkw7kwtstkdj75ri581sh47upbz9b" xml:space="preserve">{{Футбольны клюб
|Назва            = Шаўлі
|Лягатып          = 
|ПоўнаяНазва      = Football Club Šiauliai
|Заснаваны        = [[2004]]
|Расфармаваны     = [[2016]]
|Горад            = [[Шаўлі]], [[Летува]]
|Стадыён          = [[Савівальдыбэ]]
|Умяшчальнасьць   = 2108
|Прэзыдэнт        = 
|Трэнэр           = [[Дэйвіс Канчэльскіс]]
|Чэмпіянат        = 
|Сэзон            = [[А-ліга чэмпіянату Летувы па футболе 2015 году|2015]]
|Месца            = [[Летувіская А-Ліга|А-Ліга]], 9 месца
|Сайт             = http://www.fcsiauliai.lt/
|Прыналежнасьць   = Летувіскія
}}
«'''Шаўлі'''» ({{мова-lt|Šiauliai}}) — колішні летувіскі футбольны клюб з гораду [[Шаўлі]]. Заснаваны ў 2004 годзе. Расфармаваны ў 2016 годзе.

== Сэзоны (2004–2016) ==

{|class=&quot;wikitable&quot;
! Сэзон
! Узровень
! Ліга
! Месца
! Крыніцы
|-
| bgcolor=&quot;#f4dc93&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2004'''
| bgcolor=&quot;#f4dc93&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2.'''
| bgcolor=&quot;#f4dc93&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''Першая ліга''' 
| bgcolor=&quot;#FFFF00&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito04.html#alyga&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180820033459/http://almis.sritis.lt/ltu04lyga.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2005'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''[[Летувіская А-Ліга|А-Ліга]]'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''9.'''
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito05.html#alyga&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20181021054329/http://almis.sritis.lt/ltu05lyga.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2006'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''[[Летувіская А-Ліга|А-Ліга]]'''
| bgcolor=&quot;#f5f5f5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''8.'''
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito06.html#alyga&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20191117091135/http://almis.sritis.lt/ltu06lyga.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2007'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''[[Летувіская А-Ліга|А-Ліга]]'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''8.'''
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito07.html#alyga&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180820034003/http://almis.sritis.lt/ltu07lyga.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2008'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''[[Летувіская А-Ліга|А-Ліга]]'''
| bgcolor=&quot;#F5f5f5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''7.'''
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito08.html#alyga&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180820033109/http://almis.sritis.lt/ltu08lyga.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2009'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''[[Летувіская А-Ліга|А-Ліга]]'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''4.'''
| &lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito09.html#alyga&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180820034445/http://almis.sritis.lt/ltu09lyga.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2010'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''[[Летувіская А-Ліга|А-Ліга]]'''
| bgcolor=&quot;#f5f5f5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''8.'''
|&lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2010.html#alyga&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180820033114/http://almis.sritis.lt/ltu10lyga.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2011'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''[[Летувіская А-Ліга|А-Ліга]]'''
| bgcolor=&quot;#F5F5F5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''4.'''
|&lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2011.html#alyga&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180820035002/http://almis.sritis.lt/ltu11lyga.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2012'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''[[Летувіская А-Ліга|А-Ліга]]'''
| bgcolor=&quot;#F5f5f5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''5.'''
|&lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2012.html#alyga&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20181021053505/http://almis.sritis.lt/ltu12lyga.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2013'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''[[Летувіская А-Ліга|А-Ліга]]'''
| bgcolor=&quot;#F5f5f5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''7.'''
|&lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2013.html#alyga&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20181021053833/http://almis.sritis.lt/ltu13lyga.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2014'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''[[Летувіская А-Ліга|А-Ліга]]'''
| bgcolor=&quot;#F5f5f5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''7.''' 
|&lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2014.html#alyga&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180820035017/http://almis.sritis.lt/ltu14lyga.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2015'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| bgcolor=&quot;#ddffdd&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''[[Летувіская А-Ліга|А-Ліга]]'''
| bgcolor=&quot;#F5f5f5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''9.''' 
|&lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesl/lito2015.html#alyga&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20181021054346/http://almis.sritis.lt/ltu15lyga.html&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#e2e2e2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2016'''
| bgcolor=&quot;#e2e2e2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''x'''
| bgcolor=&quot;#e2e2e2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''x'''
| bgcolor=&quot;#e2e2e2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| '''x'''
|
|-
|}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.fcsiauliai.lt/ Афіцыйны сайт]

[[Катэгорыя:Шаўлі]]</text>
      <sha1>olgkw7kwtstkdj75ri581sh47upbz9b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аўкштайцкі дыялект</title>
    <ns>0</ns>
    <id>146951</id>
    <revision>
      <id>2679237</id>
      <parentid>2338026</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T20:53:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amherst99</username>
        <id>6310</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2679237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7012" sha1="q89ods38ivfk2dr9sdhoak7x170eroe" xml:space="preserve">{{Інфармацыя пра мову       
|Назва мовы                = Аўкштайцкі дыялект
|Назва мовы ў арыгінале    = aukštaičių tarmė
|Краіны ўжываньня          = [[Летува|Летуве]]
|Рэгіён                    = «[[Аўкштота|Аўкштайція]]», «[[Дзукія]]», «[[Сувалкія]]»
|Колькасьць карыстальнікаў = няма ацэнак
|Клясыфікацыя              = [[Індаэўрапейскія мовы]]
* [[Балта-славянскія мовы]]
** [[Балтыйскія мовы]]
*** [[Усходнебалтыйскія мовы]]
**** [[Летувіская мова]]
***** '''Аўшктайцкі дыялект'''
|Афіцыйная мова ў          = 
|Дапаможная мова ў         = 
|Рэгулюецца                = 
|Код па ISO 639-1          = 
|Код па ISO 639-2(B)       = 
|Код па ISO 639-2(T)       = 
|Код па SIL                = 
|Выява                     = 
|Подпіс да выявы           = 
|Шырыня выявы              = 
}}
[[Файл:Map of dialects of Lithuanian language.png|міні|243пкс|Мапа дыялектаў летувіскае мовы (Зінкявічус, Гірдэніс, 1965 г.). Гаворкі аўкштайцкага дыялекту пазначаюцца адценьнямі зялёнага й сіняга колераў. Больш падрабязную легенду гл. у апісаньні, націснуўшы на файл.]]

'''Аўкшта́йцкі дыяле́кт''' ({{мова-lt|aukštaičių tarmė|скарочана}}) — у тэрміналёгіі летувіскіх мовазнаўцаў назва аднаго з дыялектаў [[летувіская мова|летувіскае мовы]], на якім размаўляюць у сучасных афіцыйных [[Летува|летувіскіх]] этнаграфічных рэгіёнах «[[Аўкштота|Аўкштайція]]», «[[Дзукія]]» і «[[Сувалкія]]». Складае аснову [[літаратурная мова|літаратурнае летувіскае мовы]]. Частка гістарычнае ''[[Жамойцкая мова (неадназначнасьць)|жамойцкае мовы]]'' — архаічных гаворак ваколіцаў [[Коўна]], [[Шаўлі|Шаўляў]] і [[Клайпеда|Клайпеды]]&lt;ref name=&quot;Sviazynski-2005-209&quot;&gt;[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 209.&lt;/ref&gt;.

== Клясыфікацыя ==
Паводле клясыфікацыі, прапанаванай летувіскімі лінгвістамі [[Зігмас Зінкявічус|Зігмасам Зінкявічусам]] і [[Алексас Гірдэніс|Алексасам Гірдэнісам]], аўкштайцкі дыялект падзяляецца на тры паддыялекты, якія адрозьніваюцца адзін ад аднаго паводле крытэру вымаўленьня зьмяшаных [[дыфтонг]]аў ''an'', ''am'', ''en'', ''em'' і літараў з [[дыякрытычныя знакі|дыякрытычным знакам]] «агонэк», ''ą'' ды ''ę'':

* '''Заходнеаўкштайцкі'''. Ёсьць найбліжэйшым да стандартнае летувіскае мовы, захоўвае вымаўленьне дыфтонгаў і галосных. Сваім парадкам падзяляецца на дзьве гаворкі:
** ''Ковенскую''. Пашыраную перадусім у афіцыйным этнаграфічным рэгіёне «[[Сувалкія]]». У ёй выразна вылучаюцца даўжыня і кароткасьць галосных гукаў, а таксама націскныя канчаткі словаў.
** ''Шавельскую''. Мае пашырэньне ў паласе паміж рэгіёнамі «[[Жамойць|Жэмайція]]» і «[[Аўкштота|Аўкштайція]]». У гэтай гаворцы існуе зьява амаль паўсюднага скарачэньня ненаціскнога падоўжанага галоснага (''dumẽlis'' замест ''dūmelis'' ({{мова-be|«дымок»|скарочана}}), ''vãgis'' замест ''vagys'' ({{мова-be|«злодзей»|скарочана}}), ''lãpu'' замест ''lapų'' ({{мова-be|«лісьце»|скарочана}})) і перасоўваньня націску з канцу слова (напрыклад, ''ràsa'' замест ''rasà'' ({{мова-be|«расá»|скарочана}}), ''tỹliu'' замест ''tyliù'' ({{мова-be|«я маўчу»|скарочана}}), ''žmònos'' замест ''žmonõs'' ({{мова-be|«жонкі»|скарочана}})).
* '''Паўднёвааўкштайцкі'''. У вымаўленьні захоўваюцца дыфтонгі, аднак ''ą'' ды ''ę'' замяняюцца на ''ų'' ды ''į'' (напрыклад, (''žųsis'' замест ''žąsis'' ({{мова-be|«гусь»|скарочана}}), ''skįsta'' замест ''skęsta'' – ({{мова-be|«тоне»|скарочана}})). Пашыраны ў асноўным у рэгіёне «[[Дзукія]]» і праз гэта вядомая пад назвай ''[[дзукійскі дыялект|дзукійская]]''.
* '''Усходнеаўкштайцкі'''. Мае рысы зьмены некаторых дыфтонгаў (напрыклад, ''pasumda'' замест ''pasamdo'' ({{мова-be|«найманьне»|скарочана}}), ''romstis'' замест ''ramstis'' ({{мова-be|«падтрымка»|скарочана}})) і некаторых галосных з знакам «агонэк» (напрыклад, ''grųštas'' або ''groštas'' замест ''grąžtas'' ({{мова-be|«сьвідраваць»|скарочана}}), ''grįšt'' замест ''gręžti'' ({{мова-be|«сьвідраваць»|скарочана}})). Пашыраны галоўным парадкам у рэгіёне «Аўкштайція», падзяляецца на шэсьць падгаворак.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{Кніга|аўтар = Janina Jašinskienė|частка = |загаловак = Tradicijos. Iliustruota Lietuvos enciklopedija|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = Kaunas|выдавецтва = Šviesa|год = 2005|том = |старонкі = |старонак = 55|сэрыя = |isbn = 5-430-04158-0|наклад = }}

[[Катэгорыя:Летувіская мова]]</text>
      <sha1>q89ods38ivfk2dr9sdhoak7x170eroe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>The Hobbit (гульня, 1982)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150761</id>
    <revision>
      <id>2679286</id>
      <parentid>2180468</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T08:12:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2679286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13522" sha1="8db4oo5usy0lq5kbnquafvc5pk1ea8i" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні|Хобіт (неадназначнасьць)}}
{{Кампутарная гульня
|Назва         = The Hobbit
|Выява         = 
|Памер         = 
|Подпіс выявы  = 
|Распрацоўнік  = [[Beam Software]]
|Выдавец       = [[Melbourne House]]
|Распаўсюднік  = 
|Распаўсюднікі = 
|Кіраўнік      = 
|Кіраўнікі     = 
|Прадусар      = 
|Прадусары     = 
|Дызайнэр      = 
|Дызайнэры     = 
|Праграміст    = 
|Праграмісты   = 
|Мастак        = 
|Мастакі       = 
|Сцэнарыст     = 
|Сцэнарысты    = 
|Кампазытар    = 
|Кампазытары   = 
|Ліцэнзія      = 
|Рухавік       = 
|Суадносіны бакоў = 
|Разрозьненьне = 
|Плятформы     = {{Просты сьпіс|
* [[ZX Spectrum]]
* [[Commodore 64]]
* [[Amstrad CPC]]
* [[BBC Micro|BBC Micro Model B]]
* [[Dragon 32]]
* [[Oric Atmos]]
* [[MSX]]
* [[Apple II]]
* [[Пэрсанальны кампутар|PC]]
* [[Macintosh]]
}}
|Дата выпуску  = [[1982]]
|Дата анансаваньня = 
|Вэрсія        = 
|Апошняя вэрсія і дата апошняй вэрсіі = 
|Апошняя бэта-вэрсія і дата апошняй бэта-вэрсіі = 
|Сэрыя         = 
|Жанр          = [[інтэрактыўная прыгода|тэкставая прыгода]]
|Рэжым         = [[адзінаасобная гульня]]
|Рэйтынг       = 
|Рэйтынгі      = 
|Носьбіты      = {{Просты сьпіс|
* [[аўдыёкасэта]]
* [[дыскета]]
}}
|Сыстэмныя патрабаваньні = 
|Кіраваньне    = [[клявіятура]]
|Тып корпусу   = 
|Аркадавая сыстэма = 
|Працэсар      = 
|Гук           = 
|Дысплэй       = 
}}
«'''The Hobbit'''» ({{Мова-be|Хобіт}}) — [[Інтэрактыўная прыгода|тэкстава-малюнкавая прыгодніцкая]] [[кампутарная гульня]] паводле кнігі [[Дж. Р. Р. Толкін]]а «[[Хобіт (кніга)|Хобіт]]», выдадзеная ў [[1982]] року. Распрацаваная ў [[Beam Software]] Філіпам Мітчэлам і Веранікай Мэглер&lt;ref name=TheRegister&gt;{{Спасылка|url=http://www.reghardware.com/2012/11/18/hobbit_author_veronika_megler_reminisces/ |загаловак=Author of 80's classic The Hobbit didn't know game was a hit |выдавец=The Register |дата публікацыі=2012-11-18 |аўтар=Simon Sharwood. |дата=2012-11-18|мова = en}}&lt;/ref&gt; і выдадзеная [[Melbourne House]] для большасьці існуючых у той час [[Хатні кампутар|хатніх кампутараў]]: [[ZX Spectrum]], [[Commodore 64]], [[Amstrad CPC 464]], [[BBC Micro]], [[MSX]], [[Dragon 32/64|Dragon 32]] і [[Oric Atmos|Oric]]. Па дамоўленасьці з выдаўцамі да кожнай гульні прыкладаўся асобнік кнігі.

[[Сынтаксычны аналіз|Аналізатар тэксту]], названы ''Inglish'' (прыкладна {{Мова-be|янгельская мова|скарочана}}), быў для свайго часу вельмі прасунуты і разумеў падмноства ангельскай мовы&lt;ref name=&quot;DeMaria&quot;&gt;DeMaria, Rusel and Wilson, Johnny L. (2002) ''High Score!: The Illustrated History of Electronic Games'' McGraw-Hill/Osborne, Berkeley, Calif., p. 52, ISBN 0-07-222428-2&lt;/ref&gt;. На той час большасьць падобных гульняў мелі простыя аналізатары дзеяслоў-назоўнік, якія маглі зразумець фразу кшталту «ўзяць лямпу», а Inglish дазваляў уводзіць такія фразы, як «спытацца [[Гэндальф]]а пра дзіўную мапу, пасьля ўзяць меч і забіць ім [[Троль (Міжзем’е)|троля]]». Аналізатар быў складаны й інтуітыўны, успрымаў займеньнікі, прыслоўі («занорыста атакаваць [[гоблін]]а»), прыназоўнікі, пунктуацыю і дазваляў гульцу ўзаемадзейнічаць з вакольным сьветам у нябачаны дагэтуль спосаб.

== Гульнявы працэс ==
Мноства мясьцінаў былі праілюстраваныя паводле распрацаваных Кентам Рысам арыгіналаў. На касэтнай вэрсіі дзеля эканоміі месца кожная выява захоўвалася ў сьціснутым фармаце, які зьмяшчаў зьвесткі толькі пра абрысы аб’ектаў, а пасьля пры вывадзе на экран абмежаваныя зоны [[Заліваньне|заліваліся]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20151031062305/http://www.worldofspectrum.org/showmag.cgi?mag=ZXComputing/Issue8304/Pages/ZXComputing830400076.jpg Garratt, Phil (1983) «The Hobbit: Phil Garratt, after a brief sojourn in Middle Earth, takes time off to tell us what he found there» ''ZX Computing'' issue 8304, page 76]&lt;/ref&gt;. Таму на слабых працэсарах прамалёўка новай сцэны магла займаць некалькі сэкундаў. Дыскетная вэрсія гульні мела перадрэндэраныя і больш якасныя выявы.

Гульня мела інавацыйную фізычную сыстэму, распрацаваную Вэранікай Мэглер. Прадметы і пэрсанажы ў гульні мелі разьлічаны памер, вагу і трываласьць. Прадметы можна было ўстаўляць унутар іншых прадметаў, зьвязваць вяроўкай, пашкодзіць ці сапсаваць. Калі галоўны пэрсанаж сядзеў у бочцы, якую паднялі і кідалі скрозь люк, пэрсанаж ляцеў разам зь ёю.

У адрозьненьне ад іншых інтэрактыўных прыгодаў, гульня мела рэальны рэжым. Так, калі гулец адыходзіў ад клявіятуры на працяглы час, падзеі працягвалі адбывацца безь ягонага ўдзелу шляхам аўтаматычнага ўводу каманды «ЧАКАЦЬ» і адказу «Вы чакаеце, а час ідзе». Калі было неабходна адысьці на непрацяглы час, можна было ўвесьці каманду «ПАЎЗА», якая спыняла хаду гульні да націску клявішы.

Гульня мела некалькі [[Негульнявы пэрсанаж|негульнявых пэрсанажаў]], якія былі абсалютна незалежныя ад гульца і прытрымліваліся ўсталяваных правілаў гульні. Яны характарызаваліся ляяльнасьцю, моцай і асаблівасьцямі, якія ўплывалі на іхнія паводзіны і не заўсёды былі прадказальнымі. Напрыклад, Гэндальф вольна вандраваў па ўнутрыгульнявым сьвеце (каля 50 мясьцінаў), падбіраў прадметы, біўся і трапляў у палон.

Зьменлівасьць пэрсанажаў, сумешчаная з разгорнутай фізыкай і непрадказальнай сыстэмаю бою, давала магчымасьць разьвіваць гульню рознымі спосабамі, хоць таксама выклікала і праблемы (напрыклад, калі істотны пэрсанаж мог загінуць надта рана). Існавалі розныя варыянты разьвязаньня задачаў, і цяпер гульню можна лічыць адным зь першых прыкладаў ''{{Не перакладзена|Эмэрджэнтны гульнявы працэс|эмэрджэнтнага гэймплэю||Emergent gameplay}}''.

== Успрыняцьце ==
«The Hobbit» атрымаў узнагароду «[[Golden Joystick Award|Залаты джойстык]]» як найлепшая стратэгічная гульня 1983 року&lt;ref name=&quot;C&amp;VG&quot;&gt;[http://www.worldofspectrum.org/showmag.cgi?mag=C+VG/Issue029/Pages/CVG02900015.jpg «The Golden Joystick Award»]{{Недаступная спасылка|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[C&amp;VG]], Issue 29&lt;/ref&gt;. За першыя два гады было прададзена больш за 100 000 копіяў гульні коштам [[£]]14,95&lt;ref name=&quot;adventuring1984&quot;&gt;Mike Gerrard: ''Adventuring into an Unknown World.'' In: The Guardian, 1984-08-30, section Micro Guardian/Futures, page 13.&lt;/ref&gt;, а да канца 1980-х колькасьць прададзеных копіяў дасягнула мільёну&lt;ref name=&quot;DeMaria2&quot;&gt;DeMaria, Rusel and Wilson, Johnny L. (2002) ''High Score!: The Illustrated History of Electronic Games'' McGraw-Hill/Osborne, Berkeley, Calif., p. 347, ISBN 0-07-222428-2&lt;/ref&gt;. Асноўнымі чыньнікамі такога посьпеху стала папулярнасьць творчасьці Толкіна, а таксама інавацыйны лінгвістычны аналізатар ''Inglish'', створаны Сьцюартам Рычы&lt;ref name=&quot;DeMaria2&quot;/&gt;.

У 1993 року вэрсія для [[ZX Spectrum]] заняла 68-е месца ў [[YS Readers Top 100|сьпісе 100 найлепшых гульняў усіх часоў па выніках апытаньня чытачоў]] і 42-е — па выніках [[YS Top 100|галасаваньня часопісу]] «[[Your Sinclair]]»&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = Readers' Top 100 Games of All Time|арыгінал = |спасылка = http://www.worldofspectrum.org/ystop100.html|аўтар выданьня = |выданьне = Your Sinclair|тып = |месца = |выдавецтва = Imagine Publishing|год = September 1993|выпуск = |том = |нумар = |старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;.

== Уплыў ==
У 1984 быў выдадзены дапаможнік па праходжаньні гульні «A guide to playing The Hobbit»&lt;ref&gt;David Elkan: ''A Guide to Playing the Hobbit.'' Melbourne House, 1984, ISBN 0-86161-161-6&lt;/ref&gt;.

Распрацоўнік [[Beam Software]] пасьля гэтага посьпеху стварыў цэлую сэрыю гульняў па тэматыцы Міжзем’я:
* «[[Lord of the Rings: Game One]]» (1985)
* «[[Shadows of Mordor|Shadows of Mordor: Game Two of Lord of the Rings]]» (1987)
* «[[The Crack of Doom]]» (1989)
Таксама яны скарысталі свой рухавік Inglish у гульні 1984 року «[[Sherlock (кампутарная гульня)|Sherlock]]».

У 1986 [[CRL Group|CRL]] выдала пародыю на «Хобіта» пад назваю «[[The Boggit]]».

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20200930062236/https://worldofspectrum.org/infoseekid.cgi?id=0006440 The Hobbit] {{ref-en}} на [[World of Spectrum]]
* [http://www.mobygames.com/game/hobbit The Hobbit] {{ref-en}} на [[MobyGames]]
* [https://web.archive.org/web/20140126041946/http://www.dmoz.org/Games/Video_Games/Adventure/Text_Adventures/Tolkien_Series,_The/Hobbit,_The The Hobbit] {{ref-en}} на [[Open Directory Project]]
* [http://www.lysator.liu.se/tolkien-games/entry/hobbit.html The Hobbit] {{ref-en}} на Tolkien computer games
* [http://members.aon.at/~ehesch1/wl/wl.htm Эмулятар вэрсіі для ZX Spectrum]

{{Хобіт}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Hobbit, The}}
[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні 1982 году]]
[[Катэгорыя:Гульні для Amstrad CPC]]
[[Катэгорыя:Гульні для Apple II]]
[[Катэгорыя:Гульні для BBC Micro і Acorn Electron]]
[[Катэгорыя:Гульні для Commodore 64]]
[[Катэгорыя:Гульні для DOS]]
[[Катэгорыя:Гульні для Dragon 32]]
[[Катэгорыя:Гульні для Mac OS]]
[[Катэгорыя:Гульні для MSX]]
[[Катэгорыя:Гульні для Oric]]
[[Катэгорыя:Гульні для ZX Spectrum]]
[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні, распрацаваныя ў Аўстраліі]]
[[Катэгорыя:Хобіт]]
[[Катэгорыя:Гульні пра Міжзем’е]]
[[Катэгорыя:Інтэрактыўныя прыгоды]]
[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні пра цмокаў]]</text>
      <sha1>8db4oo5usy0lq5kbnquafvc5pk1ea8i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Renegade (гульня)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>152450</id>
    <revision>
      <id>2679281</id>
      <parentid>1696602</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T07:32:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2679281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10399" sha1="hn21801dfas5lc3k7hpeg3slquu2kzf" xml:space="preserve">{{Кампутарная гульня
| Назва         = Renegade
| Выява         = 
| Памер         = 
| Подпіс выявы  = 
| Распрацоўнік  = [[Technos Japan Corporation]]
| Распрацоўнікі = 
| Выдавец       = 
| Выдаўцы       = Technos Japan &lt;small&gt;(Японія)&lt;/small&gt; &lt;br/&gt;[[Taito Corporation|Taito]] &lt;small&gt;(Паўночная Амэрыка, Эўропа)&lt;/small&gt;
| Распаўсюднік  = 
| Распаўсюднікі = 
| Кіраўнік      = 
| Кіраўнікі     = 
| Прадусар      = 
| Прадусары     = 
| Дызайнэр      = [[Ёшыхіса Кішымота]]
| Дызайнэры     = 
| Праграміст    = 
| Праграмісты   = 
| Мастак        = 
| Мастакі       = 
| Сцэнарыст     = 
| Сцэнарысты    = 
| Кампазытар    = [[Казуа Сава]]
| Кампазытары   = 
| Ліцэнзія      = 
| Рухавік       = 
| Суадносіны бакоў = 
| Разрозьненьне = 
| Плятформа     = 
| Плятформы     = [[Гульнявы аўтамат|Аўтаматы]], [[Amiga]], [[Amstrad CPC]], [[Apple II]], [[Atari ST]], [[Commodore 64]], [[MS-DOS]], [[Nintendo Entertainment System|NES]], [[Sega Master System]], [[ZX Spectrum]]
| Дата выпуску  = [[1986]]
| Дата анансаваньня = 
| Вэрсія        = 
| Апошняя вэрсія і дата апошняй вэрсіі = 
| Апошняя бэта-вэрсія і дата апошняй бэта-вэрсіі = 
| Сэрыя         = [[Kunio-kun]]
| Жанр          = [[Beat ’em up]]
| Жанры         = 
| Рэжым         = 
| Рэжымы        = [[Адзінаасобная гульня]], [[шматасобавая гульня]]
| Рэйтынг       = 
| Рэйтынгі      = 
| Носьбіт       = 
| Носьбіты      = 
| Сыстэмныя патрабаваньні = 
| Кіраваньне    = [[Джойстык]], тры кнопкі
| Тып корпусу   = 
| Аркадавая сыстэма = гарызантальнае прасоўваньне
| Працэсар      = 
| Гук           = 
| Дысплэй       = 
}}
{{Іншыя значэньні}}
'''«Renegade»''' ({{Мова-be|Здрайца}}) або '''Nekketsu Kōha Kunio-kun''' ({{Мова-ja|熱血硬派くにおくん}}) — кампутарная гульня ў жанры [[Beat ’em up]], распрацаваная [[Technos Japan Corporation]] і выдадзеная ў 1986 року. Гульня стала пачатковай у цэлай сэрыі кулачных баявікоў с прыметнікам Nekketsu. У Эўропе выдадзеная [[Taito Corporation|Taito]] пад назваю «Renegade».

Гульня ўсталявала асноўныя законы жанру beat ’em up: 4-хбаковы рух, сыстэма «рука-нага-захоп-скачок», розная ступень трываласьці супернікаў. Прысутнічае магчымасьць дабіваньня ворага, які ляжыць; надалей гэты прыём працягваў выкарыстоўвацца толькі ў сэрыі Nekketsu, а ў астатніх амаль не прымяняўся (за выняткам хіба [[Battletoads &amp; Double Dragon]]).

== Гульнявы працэс ==
У кароткай застаўцы перад пачаткам гульні паказанае выкраданьне аднаго з школьных сяброў Куніё — Хіросі. Даведаўшыся пра выкраданьне сябра, Куніё выпраўляецца яго ратаваць. У адрозьненьне ад наступнае гульні Technos «[[Double Dragon]]», гульнявая прастора абмежаваная зонаю шырынёй у два экраны (плятформа мэтро, завань, алея, паркоўка і сховішча банды) і не пракручваецца пры перамяшчэньні.

На першай, другой і трэцяй стадыях гульні з чатырох гулец б’ецца супраць купкі злачынцаў, якая складаецца з двух розных тыпаў пэрсанажаў: адныя зь меншай колькасьцю пунктаў здароўя і мацнейшай атакай (звычайна ўзброеныя), другія з большым здароўем, слабейшай атакай і магчымасьцю хапаць гульца ззаду; у гэтым становішчы яго могуць атакаваць іншыя супернікі.

Калі застаюцца толькі тры супернікі (неістотна, колькі якіх тыпаў), да бойкі далучаецца іхні бос. Пасьля паразы боса астатнія злачынцы разьбягаюцца, і раўнд завяршаецца. Другая стадыя адрозьніваецца толькі тым, што пачынаецца з наезду бандытаў на матацыклах, якія спрабуюць наехаць на гульца; пасьля таго, як яны пераможаныя, зьяўляюцца звычайныя злодзеі. На трэцім узроўні злачынцамі зьяўляюцца жанчыны; іхняя правадырка — вельмі вялікая, і яе ня так проста паваліць на зямлю. На чацьвертым этапе злачынцы маюць нажы, якімі могуць забіць галоўнага пэрсанажа з аднаго ўдару. Калі гулец іх адолеў, ён уваходзіць у будынак на правым краі гульнявое зоны, дзе яго чакаюць яшчэ тры ўзброеныя нажамі гангстэры і бос зь пісталетам. Пасьля перамогі над ім асноўны пэрсанаж выходзіць з будынку, дзе ўратаваны Хіросі цісьне яму руку. Гульня пачынаецца зноўку з большай складанасьцю.

== Лякалізацыя ==
Пры пастаўцы «Renegade» на эўрапейскі і паўночна-амэрыканскі рынкі графіка была зьмененая ў бок больш «заходняга» стылю: хуліганы і байкеры ў «Kunio-kun» былі адпаведна шкалярамі-шкоднікамі, чальцамі [[басадзоку]], [[сукебан]]камі і [[якудза]]мі.

Замест сюжэту {{Не перакладзена|пані ў бядзе|||Damsel-in-distress}}, дзе прадстаўнік камітэту пільнасьці выпраўляецца на выратаваньне сваёй сяброўкі, у заходняй вэрсіі школьнік Куніё ўратоўвае свайго сябра Хіросі. На пачатку кожнага ўзроўню бандзюкі зьбіваюць Хіросі перад школай, пасьля чаго Куніё кідаецца наўздагон. У японскай вэрсіі ўратаваная сяброўка Хіросі дае яму пацалунак.

== Успрыняцьце ==
У 1993 року вэрсія для [[ZX Spectrum]] заняла 48-е месца ў [[YS Readers Top 100|сьпісе 100 найлепшых гульняў усіх часоў па выніках апытаньня чытачоў]] і 48-е — па выніках [[YS Top 100|галасаваньня часопісу]] «[[Your Sinclair]]»&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = Readers' Top 100 Games of All Time|арыгінал = |спасылка = http://www.worldofspectrum.org/ystop100.html|аўтар выданьня = |выданьне = Your Sinclair|тып = |месца = |выдавецтва = Imagine Publishing|год = September 1993|выпуск = |том = |нумар = |старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;.

== Працягі ==
[[Ocean Software]] выпусьціла два неафіцыйныя працягі да «Renegade»: «[[Target: Renegade]]» і «[[Renegade 3: The Final Chapter]]». Яны выйшлі для [[ZX Spectrum]], [[Commodore 64]] і [[Amstrad CPC]] («Target: Renegade» дадаткова яшчэ й на [[Nintendo Entertainment System|NES]]).

[[Technos Japan|Technos]] выпусьціла для Японіі яшчэ некалькі гульняў з Куніё ў галоўнай ролі: «Nekketsu Kōkō Dodgeball Bu», «Downtown Nekketsu Monogatari», «Nekketsu Kōkō Dodgeball Bu: Soccer Hen», «Bikkuri Nekketsu Shin Kiroku!» й іншыя, якія ня трапілі на замежныя рынкі. Пазьней Куніё стаў афіцыйным талісманам Technos Japan.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20140216053048/http://www.worldofspectrum.org/infoseekid.cgi?id=0004082 «Renegade»]{{ref-en}} на [[World of Spectrum]]
* [http://hol.abime.net/1222 «Renegade»]{{ref-en}} у «Залі славы Amiga»
* [http://www.mobygames.com/game/renegade «Renegade»]{{ref-en}} на [[MobyGames]]

[[Катэгорыя:Гульні для Amiga]]
[[Катэгорыя:Гульні для Amstrad CPC]]
[[Катэгорыя:Гульні для Apple II]]
[[Катэгорыя:Гульні для Atari ST]]
[[Катэгорыя:Гульні для Commodore 64]]
[[Катэгорыя:Гульні для DOS]]
[[Катэгорыя:Гульні для Nintendo Entertainment System]]
[[Катэгорыя:Гульні для Sega Master System]]
[[Катэгорыя:Гульні для ZX Spectrum]]
[[Катэгорыя:Гульні Technos Japan Corporation]]
[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні 1986 году]]
[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні, распрацаваныя ў Японіі]]
[[Катэгорыя:Beat ’em up]]</text>
      <sha1>hn21801dfas5lc3k7hpeg3slquu2kzf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Target: Renegade</title>
    <ns>0</ns>
    <id>152462</id>
    <revision>
      <id>2679285</id>
      <parentid>2628033</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T08:00:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2679285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6792" sha1="7iusjqwevsnr4pgwm43vulp46fheubi" xml:space="preserve">{{Кампутарная гульня
| Назва         = Target: Renegade
| Выява         = 
| Памер         = 
| Подпіс выявы  = 
| Распрацоўнік  = 
| Распрацоўнікі = Дэйв Кольер, Майк Лэмб, Доўн Дрэйк, Джонатан Дан, Гэры Б’ясыльё, Сайман Батлер, Джон Палмэр, Марцін МакДональд
| Выдавец       = [[Imagine Software]]
| Выдаўцы       = 
| Распаўсюднік  = 
| Распаўсюднікі = 
| Кіраўнік      = 
| Кіраўнікі     = 
| Прадусар      = 
| Прадусары     = 
| Дызайнэр      = 
| Дызайнэры     = 
| Праграміст    = 
| Праграмісты   = 
| Мастак        = 
| Мастакі       = 
| Сцэнарыст     = 
| Сцэнарысты    = 
| Кампазытар    = '''для NES'''&lt;br&gt;Тым Фолін
| Кампазытары   = 
| Ліцэнзія      = 
| Рухавік       = 
| Суадносіны бакоў = 
| Разрозьненьне = 
| Плятформа     = 
| Плятформы     = [[ZX Spectrum]]&lt;br&gt;[[Commodore 64]]&lt;br&gt;[[Amstrad CPC]]&lt;br&gt;[[NES]]
| Дата выпуску  = 1988
| Дата анансаваньня = 
| Вэрсія        = 
| Апошняя вэрсія і дата апошняй вэрсіі = 
| Апошняя бэта-вэрсія і дата апошняй бэта-вэрсіі = 
| Сэрыя         = 
| Жанр          = [[Beat ’em up]]
| Жанры         = 
| Рэжым         = 
| Рэжымы        = [[Адзінаасобная гульня]], [[Шматасобавая гульня|дзьвюхасобавая гульня]]
| Рэйтынг       = 
| Рэйтынгі      = 
| Носьбіт       = 
| Носьбіты      = [[Аўдыёкасэта|Касэта]], [[картрыдж]]
| Сыстэмныя патрабаваньні = 
| Кіраваньне    = [[Клявіятура]], [[джойстык]]
| Тып корпусу   = 
| Аркадавая сыстэма = 
| Працэсар      = 
| Гук           = 
| Дысплэй       = 
}}
'''«Target: Renegade»''' ({{Мова-be|Мэта: здрайца}}) — кампутарная гульня ў жанры [[Beat ’em up]], распрацаваная [[Ocean Software]] і выдадзеная ў 1988 року для [[Amstrad CPC]], [[Commodore 64]] і [[ZX Spectrum]]. Гульня зьяўляецца неафіцыйным працягам японскае «[[Renegade (гульня)|Renegade]]».

== Гульнявы працэс ==
Экран у гульні пракручваецца пры перамяшчэньні (у некаторых вэрсіях — паэкранны без пракруткі). Удзельнічаюць 1—2 чалавекі, якія кіруюць вулічнымі байцамі па мянушках «Рэнэгаты», што помсьцяць мясцоваму крымінальнаму аўтарытэту па мянушцы «Mr. Big» ({{Мова-be|Сп. Вялікі|скарочана}}) за забойства свайго брата Мэта.

Гульня складаецца зь пяці ўзроўняў: паркоўка, трушчобы, парк, гандлёвы цэнтар і бар — ворагі і зброя на якіх залежаць ад плятформы, на якой выпушчаная гульня. У вэрсіях для Nintendo Entertainment System і Commodore 64 дзьвюхасобавы рэжым не рэалізаваны.

== Успрыняцьце ==
У 1993 року вэрсія для [[ZX Spectrum]] заняла 13-е месца ў [[YS Readers Top 100|сьпісе 100 найлепшых гульняў усіх часоў па выніках апытаньня чытачоў]] часопісу «[[Your Sinclair]]»&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = |загаловак = Readers' Top 100 Games of All Time|арыгінал = |спасылка = http://www.worldofspectrum.org/ystop100.html|аўтар выданьня = |выданьне = Your Sinclair|тып = |месца = |выдавецтва = Imagine Publishing|год = September 1993|выпуск = |том = |нумар = |старонкі = |isbn = }}&lt;/ref&gt;.

== Працягі ==
[[Ocean Software]] разам з правамі на выданьне арыгінальнае гульні «[[Renegade (гульня)|Renegade]]» набыла й правы на выпуск уласных працягаў для хатніх кампутараў, і «Target: Renegade» стала першай гульнёй у гэтай сэрыі. У 1989 Ocean выдала наступны, апошні сыквэл пад назваю «[[Renegade 3: The Final Chapter]]».

Распрацоўнік арыгінальнае гульні «Renegade» таксама стварыў сваю сэрыю працягаў для японскага рынку, некаторыя зь якіх («Downtown Nekketsu Monogatari», «Nekketsu Kōkō Dodgeball Bu: Soccer Hen», «Bikkuri Nekketsu Shin Kiroku!») былі перавыдадзеныя й на заходніх рынках.

У 2006 выйшаў неафіцыйны [[рымэйк]] Spectrum-вэрсіі для «[[Windows]]», дзе зьявілася магчымасьць гуляць адначасна ўшасьцёх&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = Nathan.|прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = 24 чэрвеня 2008|url = http://www.target2008.com/target-2006/|загаловак = Target; 2006|фармат = |назва праекту = |выдавец = Target; 2008|дата = 6 лютага 2014|мова = en|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20140217030018/http://www.worldofspectrum.org/infoseekid.cgi?id=0004087 «Target: Renegade»]{{ref-en}} на [[World of Spectrum]]
* [https://web.archive.org/web/20130624081021/http://www.ys3.org/target-2006/ Рымэйк для Windows]

[[Катэгорыя:Гульні для Amstrad CPC]]
[[Катэгорыя:Гульні для Commodore 64]]
[[Катэгорыя:Гульні для Nintendo Entertainment System]]
[[Катэгорыя:Гульні для ZX Spectrum]]
[[Катэгорыя:Гульні Ocean Software]]
[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні 1988 году]]
[[Катэгорыя:Каапэратыўныя кампутарныя гульні]]
[[Катэгорыя:Beat ’em up]]
[[Катэгорыя:Працягі кампутарных гульняў]]</text>
      <sha1>7iusjqwevsnr4pgwm43vulp46fheubi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Эўразійскі эканамічны зьвяз</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162930</id>
    <revision>
      <id>2679238</id>
      <parentid>2590433</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T21:11:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2679238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23891" sha1="i0kajv2ujoh1v65lnaf9qib6u2w63cv" xml:space="preserve">{{Каардынаты|55|43|41|паўночнае|37|38|40|усходняе|выяўленьне=загаловак}}
{{Арганізацыя
|назва           = Эўразійскі эканамічны зьвяз
|выява           = Emblem of the Eurasian Economic Union.svg
|рамка выявы     = 
|памер выявы     = 
|альтэрнатыўны тэкст выявы = 
|подпіс выявы    = Эмблема
|мапа            = Eurasian_Economic_Union_(orthographic_projection)_-_Crimea_disputed_-_no_borders.svg
|памер мапы      = 
|альтэрнатыўны тэкст мапы = 
|подпіс мапы     = Дзяржавы-ўдзельніцы (зялёным)
|абрэвіятура = ЭАЭЗ
|дэвіз =
|папярэднік = [[Эўразійская эканамічная супольнасьць]]
|дата ўтварэньня = {{Дата пачатку|1|1|2015|1}}
|тып = міжурадавая
|юрыдычны статус = [[міжнародная арганізацыя]]
|мэта = эканамічная інтэграцыя
|штабкватэра = [[Масква]], Летнікоўская вул., д. 2, корп. 2&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Кантакты|спасылка=http://www.eurasiancommission.org/be/Pages/contacts.aspx|выдавец=[[Эўразійская эканамічная камісія]]|дата публікацыі=2021|дата доступу=28 красавіка 2021}}&lt;/ref&gt;
|месцазнаходжаньне = [[Расея]]
|дзейнічае ў рэгіёнах =
|сяброўства = [[Армэнія]], [[Беларусь]], [[Казахстан]], [[Кыргыстан]] і Расея&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Дзяржавы|спасылка=http://www.eaeunion.org/?lang=be#about-countries|выдавец=Эўразійскі эканамічны зьвяз|дата публікацыі=2021|дата доступу=28 красавіка 2021}}&lt;/ref&gt;
|афіцыйныя мовы = расейская, [[Армянская мова|армняская]], [[Беларуская мова|беларуская]], [[Казаская мова|казаская]]
|пасада кіраўніка = Старшыня Найвышэйшай рады
|імя кіраўніка = [[Касым-Жамарт Такаеў]]
|пасада кіраўніка 2 =Старшыня Міжурадавай рады
|імя кіраўніка 2 =[[Аскар Мамін]]
|пасада кіраўніка 3 =Старшыня Рады Камісіі
|імя кіраўніка 3 =[[Аліхан Смаілаў]]
|пасада кіраўніка 4 =Старшыня Калегіі Камісіі
|імя кіраўніка 4 =[[Міхаіл Мясьніковіч]]
|асноўныя асобы =[[Аляксандар Федарцоў]] (старшыня Суду)&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Органы кіраваньня|спасылка=http://www.eaeunion.org/?lang=be#about-administration|выдавец=Эўразійскі эканамічны зьвяз|дата публікацыі=2021|дата доступу=28 красавіка 2021}}&lt;/ref&gt;
|кіроўны орган = Найвышэйшая рада
|матчыная кампанія =
|зьвязаныя кампаніі =
|бюджэт = 
|колькасьць супрацоўнікаў = 
|колькасьць валянтэраў =
|сайт = [http://www.eaeunion.org/?lang=be eaeunion.org]
|заўвагі =
}}
'''Эўразі́йскі эканамі́чны зьвя́з''' — міжнародная арганізацыя рэгіянальнай [[эканамічная інтэграцыя|эканамічнай інтэграцыі]], якая валодае міжнароднай правасуб’ектнасьцю і заснаваная дамовай аб Эўразійскім эканамічным зьвязе&lt;ref name=&quot;eaeunion&quot;&gt;[http://www.eaeunion.org/#about Афіцыйны сайт ЭАЭЗ]&lt;/ref&gt;. У зьвязе забясьпечваецца свабода руху тавараў, а таксама [[паслуга|паслуг]], [[капітал]]у і працоўнай сілы, а таксама правядзеньне скаардынаванай, узгодненай або адзінай палітыкі ў галінах [[эканоміка|эканомікі]]&lt;ref name=&quot;eaeunion&quot;/&gt;.

Дзяржавамі-сяброўкамі Эўразійскага эканамічнага зьвязу ёсьць [[Армэнія]], [[Беларусь]], [[Казахстан]], [[Расея]] і [[Кыргыстан]], апошні зь якіх далучыўся да арганізацыі 29 траўня 2015 году&lt;ref name=&quot;eaeunion&quot;/&gt;. Дамова аб стварэньні ЭАЭЗ была падпісаная 29 траўня 2014 году ў [[Астана|Астане]] прэзыдэнтамі Беларусі, Казахстану і Расеі. 10 кастрычніка ў [[Менск]]у дамова аб далучэньні да ЭАЭЗ падпісала Армэнія, а 23 сьнежня ў [[Масква|Маскве]] — Кыргыстан. ЭАЭЗ створаны ў мэтах усебаковай мадэрнізацыі, каапэрацыі і падвышэньня канкурэнтаздольнасьці нацыянальных эканомік і стварэньня ўмоваў для стабільнага разьвіцьця ў інтарэсах павышэньня жыцьцёвага ўзроўню насельніцтва дзяржаваў-чальцоў зьвязу&lt;ref name=&quot;eaeunion&quot;/&gt;.

== Кіраваньне ==
* ''Найвышэйшая рада''. Старшынства на ратацыйнай аснове ў парадку [[Расейская азбука|расейскай азбукі]] адной дзяржавы-ўдзельніцы цягам [[каляндар]]нага году. Складаецца з кіраўнікоў дзяржаваў-удзельніц. Засядае прынамсі аднойчы на год. Рашэньні і распараджэньні прымаюцца [[кансэнсус]]ам. Дае даручэньні Міжурадавай радзе і Камісіі. Зацьвярджае вынікі вонкавага [[аўдыт]]у ў органах ЭАЭЗ і Палажэньне аб ім. Ухваляе парадак аплаты працы сябраў Камісіі і Суду, службовых асобаў і супрацоўнікаў органаў Зьвязу. Зацьвярджае агульны штатны лік органаў Зьвязу, меркі прадстаўленасьці службовых асобаў зь ліку грамадзянаў дзяржаваў-удзельніц у органах ЭАЭЗ. Прымае рашэньні аб заключэньні міжнародных дамоваў ЭАЭЗ з трэцім бокам. Надае дзяржавам статус кандыдаткі на ўступленьне ў ЭАЭЗ і назіральніцы. Зацьвярджае парадак праверкі зьвестак пра даходы і маёмасьць судзьдзяў, службовых асобаў і супрацоўнікаў Суду, а таксама сябраў іх сем’яў. Вызначае памер долевых унёскаў дзяржаваў у бюджэту Зьвязу. Прызначае судзьдзяў на прадстаўленьне дзяржаваў. Зацьвярджае склад Калегіі Камісіі, яе старшыню і абавязкі яе сябраў.
* ''Міжурадавая рада''. Старшынства на ратацыйнай аснове адной дзяржавы-ўдзельніцы цягам каляндарнага году. Складаецца з кіраўнікоў урадаў дзяржаваў. Засядае прынамсі двойчы на год. Прымае рашэньні і распараджэньні кансэнсусам. Зацьвярджае парадак праверкі зьвестак пра даходы і маёмасьць сябраў, службовых асобаў і супрацоўнікаў Калегіі Камісіі, а таксама сябраў іх сем’яў. Прымае рашэньне аб гаспадарчай праверцы органаў Зьвязу і зацьвярджае Палажэньне аб ёй. Ухваляе справаздачы аб выкананьні бюджэту, яго праект і праект Палажэньня аб ім. Прадстаўляе вылучэнцаў у сябры Рады і Калегіі Камісіі на разгляд Найвышэйшай рады. Дае даручэньні Камісіі. Зацьвярджае кірункі прамысловай супрацы.
* ''Камісія''. Забясьпечвае правядзеньне паседжаньняў Найвышэйшай і Міжурадавай радаў. Складаецца з Рады і Калегіі. Месьціцца ў [[Масква|Маскве]] (Расея). Зацьвярджае [[Таварая намэнклятура вонкаваэканамічнай дзейнасьці|Таварную намэнклятуру вонкаваэканамічнай дзейнасьці]] (ТНВД) і Адзіны мытны тарыф ЭАЭЗ. Устанаўлівае мытныя квоты, разьмяркоўвае іх абсяг між дзяржавамі і вызначае спосаб і парадак разьмеркаваньня яе абсягу між вонкавагаспадарчымі дзеячамі. Вызначае пералік разьвіцьцёвых і найменш разьвітых краінаў, а таксама тавараў зь іх для наданьня мытных перавагаў у выглядзе 75% і 0% ад стаўкі мытаў. Акрэсьлівае парадак прымяненьня мытных ільготаў і ўстанаўлівае ўмовы і выпадкі іх наданьня. Устанаўлівае стаўкі ўвазных [[мыта]]ў, у тым ліку сэзонных. Вызначае парадак распрацоўкі і прыняцьця тэхнічных рэглямэнтаў Зьвязу, якія маюць прамое дзеяньне. Узгадняе правядзеньне дзяржавамі ўзгодненай [[Макраэканоміка|макраэканамічнай]] палітыкі, якая прадугледжвала дэфіцыт кансалідаванага бюджэту дзяржавы ў памеры да 3% [[СУП]], дзяржаўны доў да 50% СУП і [[Інфляцыя|інфляцыю]] да +5% звыш яе паказьніку ў дзяржаве-ўдзельніцы з найменшым яе памерам.
** ''Рада''. Старшынства на ратацыйнай аснове адной дзяржавы-ўдзельніцы адной дзяржавы-ўдзельніцы цягам каляндарнага году. Прымае рашэньні, распараджэньні і рэкамэндацыі кансэнсусам. Адбірае вылучэнцаў на пасады ў дэпартамэнт Камісіі, службовыя асобы якога ня могуць быць грамадзянамі адной дзяржавы.
** ''Калегія''. Прымае рашэньні, распараджэньні і рэкамэндацыі [[Кваліфікаваная большасьць|кваліфікаванай большасьцю]] ў 2/3 ад агульнага ліку сябраў. Адбірае вылучэнцаў на неслужбовыя пасады ў дэпартамэнтах Камісіі з улікам долевага ўдзелу бакоў у фінансаваньні&lt;ref name=&quot;а&quot;/&gt;. На 2021 год налічвала 9 міністэрстваў: 1) гандлю, 2) інтэграцыі і макраэканомікі, 3) [[Канкурэнцыя|канкурэнцыі]] і антыманапольнага рэгуляваньня, 4) мытнай супрацы, 5) прамысловасьці і аграпрамысловага комплексу, 6) тэхнічнага рэгуляваньня, 7) унутраных рынкаў, інфарматызацыі, [[Інфармацыйныя тэхналёгіі|інфармацыйна-камунікацыйных тэхналёгіяў]], 8) эканомікі і фінансавай палітыкі, 9) энэргетыкі і інфраструктуры&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Структура (Калегія)|спасылка=http://www.eurasiancommission.org/be/Pages/structure.aspx|выдавец=Эўразійская эканамічная камісія|дата публікацыі=2021|дата доступу=29 красавіка 2021}}&lt;/ref&gt;.
* ''Суд''. Мусіў месьціцца ў Менску. Разглядае запыты Найвышэйшай рады&lt;ref name=&quot;а&quot;/&gt;.

== Мінуўшчына ==
{{Наднацыянальныя постсавецкія ўтварэньні|выроўніваньне = right}}
29 траўня 2014 году ў [[Астана|Астане]] (Казахстан) прэзыдэнты Беларусі, Казахстану і Расеі [[Аляксандар Лукашэнка]], [[Нурсултан Назарбаеў]] і [[Уладзімер Пуцін|Ўладзімер Пуцін]] падпісалі Дамову «Аб Эўразійскім эканамічны зьвязе» «ў адным экзэмпляры на беларускай, [[Казаская мова|казаскай]] і расейскай мовах, прычым усе тэксты маюць аднолькавую сілу». Дамова зьмяшчалася на 873 старонках, у тым ліку 118 артыкулаў самой Дамовы на 159 старонках, і ўлучала 33 Дадаткі. Паводле 110-га артыкула Дамовы, «міжнародныя дамовы і рашэньні Камісіі, якія маюць абавязковы характар для дзяржаваў-удзельніц, прымаюцца на расейскай мове з наступным перакладам на [[Дзяржаўная мова|дзяржаўныя мовы]] дзяржаваў-удзельніц, калі гэта прадугледжана іх [[заканадаўства]]м»&lt;ref name=&quot;а&quot;&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Дамова «Аб Эўразійскім эканамічны зьвязе»|спасылка=https://docs.eaeunion.org/docs/be-by/0017334/itia_05062014_doc.pdf|выдавец=Прававы партал ЭАЭЗ|дата публікацыі=2021|дата доступу=29 красавіка 2021}}&lt;/ref&gt;. У 2016 годзе набыла моц Дамова між ЭАЭЗ і [[Віетнам]]ам «Аб прасторы вольнага гандлю». У 2017 годзе дзяржавы-ўдзельніцы ЭАЭЗ заключылі і ратыфікавалі Дамову «Аб Мытным кодэксе ЭАЭЗ», якая набыла моц у 2018 годзе. У 2018 годзе адбылося падпісаньне Дамовы між ЭАЭЗ і [[Кітай|Кітаем]] «Аб гандлёва-эканамічнай супрацы», якое набыло моц у 2019 годзе. Таксама ў 2018 годзе заключылі Часовае пагадненьне між ЭАЭЗ і [[Іран]]ам «Аб стварэньні прасторы вольнага гандлю», якое набыло моц у 2019 годзе&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Храналёгія разьвіцьця|спасылка=http://www.eaeunion.org/?lang=be#about-history|выдавец=Эўразійскі эканамічны зьвяз|дата публікацыі=2021|дата доступу=28 красавіка 2021}}&lt;/ref&gt;.

14 верасьня 2018 году Рада [[Эўразійская эканамічная камісія|Эўразійскай эканамічнай камісіі]] (Расея) зацьвердзіла Рашэньне № 75 аб зьмяненьнях у Тэхнічным рэглямэнце Мытнага зьвязу на маркіроўку харчовай прадукцыі (ТР МЗ 022/2011), якая прадугледжвала найменшы дапушчальны памер шрыфту. 28 красавіка 2019 году Рашэньне набыло моц, пасьля чаго вытворцам адвялі 2 гады да 28 красавіка 2021 году на пераход да новай нормы. Шрыфтам прынамсі 2 мілімэтры мела пазначацца найменьне харчовага тавару, яго колькасьць, дата вырабу і тэрмін прыдатнасьці. Шрыфтам прынамсі 0,8 мм мелі пазначаць склад і ўмовы захоўваньня тавару, найменьне і месцазнаходжаньне яго вытворцы і імпартэра, парады па выкарыстаньні, паказьнікі харчовай каштоўнасьці, словы для пазначэньня даты вытворчасьці, тэрміну прыдатнасьці і зьвесткі пра месца іх нанясеньня&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Патрабаваньні да мінімальнага памеру шрыфту ў маркіроўцы прадуктаў харчаваньня становяцца абавязковымі|спасылка=https://blr.belta.by/economics/view/patrabavanni-da-minimalnaga-pameru-shryftu-u-markiroutsy-praduktau-harchavannja-stanovjatstsa-99352-2021/|выдавец=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва]]|дата публікацыі=28 красавіка 2021|дата доступу=28 красавіка 2021}}&lt;/ref&gt;. 10 сьнежня 2021 году на анлайн-паседжаньні Найвышэйшай рады прэзыдэнты 5 краінаў-удзельніцаў ЭАЭЗ падпісалі 2-і Вялікі пратакол са 139-ю папраўкамі ў Дамову «Аб ЭАЭЗ». Пратакол распрацоўвалі зь 2017 году. Паводле 2-га Вялікага пратаколу, выкладнікаў і праўнікаў вызвалялі ад пацьверджаньня пасьведчаньняў аб адукацыі пры працаўладкаваньні ў іншай дзяржаве ЭАЭЗ. Таксама замацавалі спагнаньне [[Падатак на дададзеную вартасьць|падатку на дададзеную вартасьць]] пры аказаньні [[паслуга]]ў між [[Галаўное прадпрыемства|галаўным прадпрыемствам]] і яго падразьдзяленьнем у іншай краіне ЭАЭЗ&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=Эдуард Півавар|загаловак=Прэзыдэнты падпісалі пакет паправак у Дамову аб ЭАЭЗ|спасылка=https://blr.belta.by/economics/view/prezidenty-padpisali-paket-papravak-u-dagavor-ab-eaes-108017-2021/|выдавец=[[БелТА]]|дата публікацыі=10 сьнежня 2021|дата доступу=16 сьнежня 2021}}&lt;/ref&gt;. Таксама прэзыдэнты зацьвердзілі Пагадненьне «Аб прымяненьні навігацыйных плёмбаў для сачэньня за перавозкамі»&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Лідэры ЭАЭЗ зацьвердзілі пагадненьне аб навігацыйных плёмбах для сачэньня за перавозкамі|спасылка=https://blr.belta.by/economics/view/lidary-eaes-zatsverdzili-pagadnenne-ab-navigatsyjnyh-plombah-dlja-sachennja-za-peravozkami-108006-2021/|выдавец=БелТА|дата публікацыі=10 сьнежня 2021|дата доступу=16 сьнежня 2021}}&lt;/ref&gt;.

14 сакавіка 2022 году кіраўнік [[Нацыянальны цэнтар прававой інфармацыі|Нацыянальнага цэнтру прававой інфармацыі Беларусі]] (НЦПІ) [[Андрэй Мацельскі]] і кіраўнік Дэпартамэнту пратаколу і арганізацыйнага забесьпячэньня Эўразійскай эканамічнай камісіі Даніяр Турусбекаў падпісалі Дамову на аказаньне паслугаў пісьмовага [[пераклад]]у [[Нарматыўны прававы акт|нарматыўных прававых актаў]] (НПА) ЭАЭЗ на [[Беларуская мова|беларускую мову]]. Паводле Дамовы, цягам 2022 году НЦПІ меў перакласьці міжнародныя дамовы і акты органаў ЭАЭЗ для разьмяшчэньня на прававым партале ЭАЭЗ. Пры гэтым, НПА ЭАЭЗ перакладалі на [[Армянская мова|армянскую]], [[Казаская мова|казаскую]] і [[Кыргыская мова|кыргыскую]] мовы зь 2015 году&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Прававыя акты ЭАЭЗ перакладуць на беларускую мову|спасылка=https://blr.belta.by/economics/view/pravavyja-akty-eaes-perakladuts-na-belaruskuju-movu-112068-2022/|выдавец=БелТА|дата публікацыі=14 сакавіка 2022|дата доступу=18 сакавіка 2022}}&lt;/ref&gt;.

25 сьнежня 2023 году ў [[Санкт-Пецярбург]]у (Расея) падпісалі Пагадненьне аб вольным гандлі зь Іранам&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Пагадненьне ЭАЭС з Іранам аб свабодным гандлі падпісана ў Санкт-Пецярбургу|спасылка=https://blr.belta.by/economics/view/pagadnenne-eaes-z-iranam-ab-svabodnym-gandli-padpisana-u-sankt-petsjarburgu-136157-2023/|выдавец=БелТА|дата публікацыі=25 сьнежня 2023|дата доступу=26 сьнежня 2023}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Навіна|аўтар=|загаловак=Сэрвісы|спасылка=http://www.eaeunion.org/?lang=be#services|выдавец=Эўразійскі эканамічны зьвяз|дата публікацыі=2021|дата доступу=28 красавіка 2021}}
* [https://docs.eaeunion.org/be-by Прававы партал ЭАЭЗ]
* [https://web.archive.org/web/20210510220710/https://portal.eaeunion.org/be-by/public/main.aspx Інфармацыйны партал ЭАЭЗ]

[[Катэгорыя:Эўразійскі эканамічны зьвяз| ]]
[[Катэгорыя:Зьявіліся ў 2015 годзе]]</text>
      <sha1>i0kajv2ujoh1v65lnaf9qib6u2w63cv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kwik Snax</title>
    <ns>0</ns>
    <id>163639</id>
    <revision>
      <id>2679275</id>
      <parentid>1766507</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T05:34:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2679275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4373" sha1="dogajxtr423mdhobrehp0vaxf6vvh0i" xml:space="preserve">{{Кампутарная гульня
|Назва         = Kwik Snax
|Выява         = 
|Памер         = 
|Подпіс выявы  = 
|Распрацоўнік  = The [[Oliver Twins]]
|Выдавец       = [[Codemasters]]
|Распаўсюднік  = 
|Распаўсюднікі = 
|Кіраўнік      = 
|Кіраўнікі     = 
|Прадусар      = 
|Прадусары     = 
|Дызайнэр      = 
|Дызайнэры     = 
|Праграміст    = 
|Праграмісты   = 
|Мастак        = 
|Мастакі       = 
|Сцэнарыст     = 
|Сцэнарысты    = 
|Кампазытар    = 
|Кампазытары   = 
|Ліцэнзія      = 
|Рухавік       = 
|Суадносіны бакоў = 
|Разрозьненьне = 
|Плятформы     = [[Amstrad CPC]], [[ZX Spectrum]], [[Commodore 64]], [[Amiga]], [[Atari ST]], [[DOS]]
|Дата выпуску  = лістапад 1990
|Дата анансаваньня = 
|Вэрсія        = 
|Апошняя вэрсія і дата апошняй вэрсіі = 
|Апошняя бэта-вэрсія і дата апошняй бэта-вэрсіі = 
|Сэрыя         = 
|Жанр          = [[Прыгодніцкая гульня]]
|Рэжым         = [[Адзінаасобная гульня]]
|Рэйтынг       = 
|Рэйтынгі      = 
|Носьбіт       = [[аўдыёкасэта]] / [[дыскета]]
|Сыстэмныя патрабаваньні = 
|Кіраваньне    = 
|Тып корпусу   = 
|Аркадавая сыстэма = 
|Працэсар      = 
|Гук           = 
|Дысплэй       = 
}}
«'''Kwik Snax'''» ({{Мова-be|Перакус насьпех}}) — [[Прыгодніцкая аркада|аркадная прыгодніцкая]] [[кампутарная гульня]], распрацаваная [[Блізьняты Олівэр|Oliver Twins]] і выдадзеная ў 1990 року «[[Codemasters]]» для плятформаў [[Amstrad]], [[ZX Spectrum|Spectrum]], [[Commodore 64]], [[DOS]] і [[Amiga]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150402115432/http://www.worldofspectrum.org/infoseekid.cgi?id=0009367 Kwik Snax на World of Spectrum]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.mobygames.com/game/kwik-snax Kwik Snax на Moby Games]&lt;/ref&gt;. Гэта пятая гульня ў сэрыі «[[Dizzy]]» і [[сыквэл]] да «[[Fast Food]]».

У перавыданьнях гульня таксама пісалася «'''Kwick Snax'''», каб пазьбегнуць пазоваў ад аўтарамонтнай кампаніі «[[Kwik-Fit]]», якая валодала [[Таварны знак|гандлёвай маркай]] «Kwik».

== Успрыняцьце ==
«Kwik Snax» была ўспрынятая даволі няблага, асабліва на ZX Spectrum, атрымаўшы аднолькавыя адзнакі 92/100 ад часопісаў «[[Your Sinclair]]» і «[[Crash]]».

[[Партаваньне праграмнага забесьпячэньня|Порт]] на «Commodore 64», гульнявы працэс якога адрозьніваўся ад іншых вэрсіяў, не заслужыў такіх ухвалаў. «[[Zzap!64]]» паставіў адзнаку 80/100, заўважыўшы недастатнюю працу над графікай і [[Штучны інтэлект|AI]] гульні.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20150402115432/http://www.worldofspectrum.org/infoseekid.cgi?id=0009367 Kwik Snax] {{ref-en}} на [[World of Spectrum]]
* [http://www.mobygames.com/game/kwik-snax Kwik Snax] {{ref-en}} на [[MobyGames]]

{{Dizzy}}

[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні 1990 году]]
[[Катэгорыя:Гульні для Amiga]]
[[Катэгорыя:Гульні для Amstrad CPC]]
[[Катэгорыя:Гульні для Atari ST]]
[[Катэгорыя:Гульні для Commodore 64]]
[[Катэгорыя:Гульні для DOS]]
[[Катэгорыя:Гульні для ZX Spectrum]]
[[Катэгорыя:Dizzy]]
[[Катэгорыя:Гульні Codemasters]]
[[Катэгорыя:Кампутарныя гульні, распрацаваныя ў Вялікабрытаніі]]</text>
      <sha1>dogajxtr423mdhobrehp0vaxf6vvh0i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шкупі Скоп’е</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177655</id>
    <revision>
      <id>2679208</id>
      <parentid>2593854</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T16:55:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2679208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1717" sha1="san5u8o1oyhtxck112ttvqnpekumqpq" xml:space="preserve">{{Футбольны клюб
|Назва            = Шкупі
|Лягатып          = 
|ПоўнаяНазва      = Шкупи
|Заснаваны        = 2012
|Горад            = [[Скоп’е]], [[Паўночная Македонія]]
|Стадыён          = [[Чаір (стадыён)|Чаір]]
|Умяшчальнасьць   = 6000
|Прэзыдэнт        = 
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Паўночнай Македоніі|ШкупіСкопеЛіга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Паўночнай Македоніі|ШкупіСкопеСэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Паўночнай Македоніі|ШкупіСкопе}}
|Сайт             = http://fcshkupi.com/
|Прыналежнасьць   = Паўночнамакедонскія
}}
«'''Шкупі'''» ({{мова-mk|Шкупи}}) — паўночнамакедонскі футбольны клюб з гораду [[Скоп’е|Скоп’я]]. Заснаваны ў 2012 годзе. [[Чэмпіянат Паўночнай Македоніі па футболе|Чэмпіён Паўночнай Македоніі]] ([[Першая ліга чэмпіянату Паўночнай Македоніі па футболе 2021—2022 гадоў|2022]]).

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20170811180508/http://fcshkupi.com/ Афіцыйны сайт]

{{Першая ліга чэмпіянату Паўночнай Македоніі па футболе}}

[[Катэгорыя:Спорт у Скоп’і‎]]</text>
      <sha1>san5u8o1oyhtxck112ttvqnpekumqpq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мікола Гарулёў</title>
    <ns>0</ns>
    <id>209774</id>
    <revision>
      <id>2679294</id>
      <parentid>2260513</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T10:17:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SergeiSEE</username>
        <id>38150</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне Катэгорыя</comment>
      <origin>2679294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24023" sha1="93y9x9tmuyuza0m5p9kwtjasx4ntrcd" xml:space="preserve">{{Пісьменьнік
|Імя                 = Мікола Гарулёў
|Арыгінал імя        = 
|Партрэт             = 
|Памер               = 
|Апісаньне           = 
|Імя пры нараджэньні =  Мікалай Аляксандровіч Гарулёў
|Псэўданімы          = 
|Дата нараджэньня    = 
|Месца нараджэньня   = 
|Дата сьмерці        = 
|Месца сьмерці       = 
|Грамадзянства       = [[Беларусь]]
|Род дзейнасьці      = [[пісьменьнік]], [[паэт]], [[драматург]]
|Гады актыўнасьці    = 1938—1980
|Напрамак            = [[Рэалізм (літаратура)|рэалізм]]
|Жанр                = [[Проза]] — [[раман]],[[аповесьць]], [[апавяданьне]], [[нарыс]]
|Мова                = беларуская
|Мова2               = расейская
|Дэбют               = 1938 г. (газэта «Камунар Магілёўшчыны»)
|Значныя творы       = «Шлях рацыяналізатара» (1949 г.), «Бывайце, любімыя» (1979 г.) і «Пасьля разлукі» (1982)
|Прэміі              = 
|Узнагароды          = 
|Подпіс              = 
|Апісаньне подпісу   = 
|ВікіКрыніца         = 
|ВікіКрыніца пераклады на беларускую = 
|Палічка             = 
|Камунікат           = 
|Сайт                = 
}}
'''Мікола Гарулёў''' (6 лістапада 1919, [[Баева]], [[Баеўская воласьць]], [[Горацкі павет]], [[Гомельская губэрня]] — 7 траўня 1980, [[Менск]]) — беларускі пісьменьнік.

== Біяграфія ==
Нарадзіўся 9 лістапада 1919 году ў в. [[Баева]] [[Баеўская воласьць|Баеўскай воласьці]] [[Горацкі павет|Горацкага павету]] [[Гомельская губэрня|Гомельскай губэрні]] (цяпер — [[Дубровенскі раён]], [[Віцебская вобласьць]]) ў сям’і настаўніка. У 1927 годзе сям’я пераехала ў [[Рудабелка|Рудабелку]], а ў 1931 годзе — у [[Магілёў]]. Навучаўся ў чыгуначнай вучэльні й у 1935—1937 гадох у Магілёўскім пэдрабфаку. Летам 1938 году ўдзельнічаў у Менскай канфэрэнцыі маладых пісьменьнікаў. У 1941 годзе скончыў аддзяленьне расейскай мовы й літаратуры філялягічнага факультэту ў [[Магілёўскі дзяржаўны ўнівэрсытэт імя Аркадзя Куляшова|Магілёўскім настаўніцкім інстытуце]].

На пачатку [[Нямецка-савецкая вайна|нямецка-савецкай вайны]] — баец [[Зьнішчальны батальён (СССР, 1941)|першага камуністычнага зьнішчальнага батальёна]], потым — шафёр, намесьнік палітрука, інструктар дывізіённай газэты, вучыўся ў Нова-Пецяргофскай вайскова-палітычнай вучэльні (з 1942 году ў [[Саратаў|Саратаве]]). Сябра [[КПСС]] з 1943 году.

Пасьля дэмабілізацыі ў 1947 годзе — адказны сакратар рэдакцыі магілёўскай [[газэта|газэты]] «За Радзіму». У 1949 годзе пераехаў у [[Менск]], працаваў у [[Беларусь (выдавецтва)|Дзяржаўным выдавецтве БССР]], рэдакцыі [[часопіс]]у «[[Нёман (часопіс)|Советская Отчизна]]», загадчыкам літаратурнай часткі [[Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатар імя Максіма Горкага|Расейскага драматычнага тэатра]], на кінастудыі «[[Беларусьфільм]]», у 1970—1979 гадах — адказны сакратар часопісу «[[Помнікі гісторыі і культуры Беларусі]]».

Сябра [[Саюз пісьменьнікаў БССР|Саюзу пісьменьнікаў БССР]] з 1947 году&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Прощайте, любимые : роман|арыгінал = |спасылка = |адказны =|выданьне = |месца = Менск|выдавецтва =[[Мастацкая літаратура]]|год =1979 |том = |старонкі =Глава 27|старонак =414|сэрыя = |isbn = |наклад =30000 }}&lt;/ref&gt;.

Памёр 7 траўня 1980 году. Пахаваны ў Менску на [[Паўночныя могілкі (Менск)|Паўночных могілках]].

== Творчасьць ==
Пісаў на беларускай і расейскай мовах. Яго творы: нарысы «Шлях рацыяналізатара» й «Жыльлёвы гарадок», у якім Мікола Гарулёў апісвае свой шпацыр па новазбудаваным Трактаразаводзкім пасёлку канца 1940-х; аповесьці й апавяданьні: «Сябры-таварышы», «Новы настаўнік», «Кібернетычная жонка»; рамны: «Бывайце, любімыя», «Пасьля разлукі». Таксама зборнікі вершаў: «Аднагодкі», «У дарозе», «Прызнаньне»; п’есы: «Выбух», «Другое знаёмства», «Прызваньне», «Калі любіш», «Мая дачка», якія ставіліся ў Магілёве, Віцебску й Гомелі.

Напісаў кінааповесьць «Нашчадкі Мацьвея Маркавіча» (1963) й сцэнарыі трох фільмаў: «Марат Казей», «Рацыяналізатары», «Чалавек чалавеку».
Пераклаў на расейскую мову раманы [[Макар Пасьлядовіч|Макара Пасьлядовіча]] «Сьвятло над Ліпскам» (1950) і [[Міхась Зарэцкі|Міхася Зарэцкага]] «Вязьмо» (1965), а таксама паасобныя творы [[Якуб Колас|Якуба Коласа]], [[Эдуард Самуйлёнак|Эдуарда Самуйлёнка]], [[Платон Галавач|Платона Галавача]], [[Максім Танк|Максіма Танка]], [[Пімен Панчанка|Пімена Панчанкі]], [[Антон Бялевіч|Антона Бялевіча]], [[Усевалад Краўчанка|Усевалада Краўчанкі]], [[Янка Скрыган|Янкі Скрыгана]], [[Іван Мележ|Івана Мележа]] й інш.

== Сям’я ==
Меў двух сыноў. [[Юры Гарулёў]] (22 траўня 1944, м. Сулак, пад [[Тамбоўская вобласьць|Тамбовам]] — 13 чэрвеня 2021, [[Менск]]) — кінарэжысэр-дакумэнталіст, старшыня фэстывалю хрысьціянскіх фільмаў і тэлепраграм «[[Magnificat]]» (2005—2016), ляўрэат прэміі «За духоўнае адраджэньне».

== Бібліяграфія ==
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Шлях рацыяналізатара : Нарыс|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =[[Беларусь (выдавецтва)|Дзяржаўным выдавецтве БССР]]|год =1949|том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад =5000}}
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Сверстники : Стихи|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =[[Беларусь (выдавецтва)|Дзяржаўным выдавецтве БССР]]|год =1950 |том = |старонкі = |старонак =136 |сэрыя = |isbn = |наклад =4000 }}
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Друзья-товарищи : Повесть|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне =1 |месца =[[Менск]] |выдавецтва =[[Беларусь (выдавецтва)|Дзяржаўным выдавецтве БССР]]|год =1954|том = |старонкі = |старонак =232 |сэрыя = |isbn = |наклад =10000 }}
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Друзья-товарищи : Повесть|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне =2 |месца =[[Менск]] |выдавецтва =[[Беларусь (выдавецтва)|Дзяржаўным выдавецтве БССР]]|год =1957|том = |старонкі = |старонак =227 |сэрыя = |isbn = |наклад =50000 }}
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Друзья-товарищи : Повесть|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне =3 |месца =[[Менск]] |выдавецтва =[[Беларусь (выдавецтва)|Дзяржаўным выдавецтве БССР]]|год =1962|том = |старонкі = |старонак =208 |сэрыя = |isbn = |наклад =100000}}
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Друзья-товарищи : Повесть|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне =4 |месца =[[Менск]] |выдавецтва =[[Беларусь (выдавецтва)|Беларусь]]|год =1969|том = |старонкі = |старонак =176 |сэрыя = |isbn = |наклад =50000 }}
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =В пути : Стихи.|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =[[Беларусь (выдавецтва)|Дзяржаўным выдавецтве БССР]]|год =1956 |том = |старонкі = |старонак =86 |сэрыя = |isbn = |наклад =3000 }}
* {{Кніга|аўтар =Мікола Алтухоў, Мікола Гарулёў.|частка = |загаловак =Выбух : драма ў 3 дзеях., 6 карцінах.|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =[[Беларусь (выдавецтва)|Дзяржаўным выдавецтве БССР]]|год =1959 |том = |старонкі = |старонак =80 |сэрыя = |isbn = |наклад =5000 }}
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Второе знакомство : Драма в 3 д.|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =[[Беларусь (выдавецтва)|Дзяржаўным выдавецтве БССР]], Рэдакцыя мастацкай літаратуры|год =1961 |том = |старонкі = |старонак =77 |сэрыя = |isbn = |наклад =2500 }}
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Если любишь : Драма в 3 д.|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне =1 |месца =[[Менск]] |выдавецтва =[[Беларусь (выдавецтва)|Дзяржаўным выдавецтве БССР]], Рэдакцыя мастацкай літаратуры|год =1963 |том = |старонкі = |старонак =80 |сэрыя = |isbn = |наклад =3000 }}
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Если любишь : Драма в 3 д.|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне =2 |месца =[[Масква]] |выдавецтва =Отдел распространения драматических произведений ВУОАП|год =1964 |том = |старонкі = |старонак =76 |сэрыя = |isbn = |наклад =30}}
* {{Кніга|аўтар =[[Міхась Зарэцкі|Михась Зарецкий]].|частка = |загаловак =Вязьмо : роман|арыгінал = |спасылка = |адказны =перевел с белорусского Н. Горулев ; предисловие [[Алесь Адамовіч|А. Адамовича]] |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =[[Беларусь]] |год =1965 |том = |старонкі = |старонак =326 |сэрыя = |isbn = |наклад =75000 }}
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Моя дочь : пьеса в 3 действиях, 5 картинах |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне =1 |месца =[[Менск]] |выдавецтва =[[Беларусь]] |год =1966 |том = |старонкі = |старонак =96 |сэрыя = |isbn = |наклад =3700 }}
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Моя дочь : пьеса в 3 действиях, 5 картинах |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне =2 |месца =[[Масква]] |выдавецтва =ВУОАП |год =1966 |том = |старонкі = |старонак =96 |сэрыя = |isbn = |наклад =75 }}
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Кровью скрепленные : Драма в 3 д.|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Масква]] |выдавецтва =ВУОАП|год =1967 |том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Наследники : Пьесы|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =[[Беларусь]] |год =1971 |том = |старонкі = |старонак =215 |сэрыя = |isbn = |наклад =500 }}
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Новы настаўнік : Аповесць|арыгінал = |спасылка = |адказны =Іл. Ю.Пучынскага |выданьне = |месца =[[Менск]]|выдавецтва =[[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]]|год =1974 |том = |старонкі =|старонак =96 |сэрыя = |isbn = |наклад =14000 }}
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Кібернітычная жонка : апавяданні і гумарэскі|арыгінал = |спасылка = |адказны =Аўт.уступ.артыкула [[Уладзімер Гніламёдаў]]; Маст. афармл. М.П. Шышлова |выданьне =Бібліятэка «[[Вожык (часопіс)|Вожыка]]»; N5(137) |месца =[[Менск]] |выдавецтва =Выд-ва ЦК КПБ|год =1979 |том = |старонкі = |старонак =47 |сэрыя = |isbn = |наклад =24685 }}
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Признание : избранное|арыгінал = |спасылка = |адказны =художник [[Уладзімер Басалыга|В. С. Басалыга]]  |выданьне = |месца =[[Менск]]|выдавецтва =[[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]]|год =1976 |том = |старонкі = |старонак =142 |сэрыя = |isbn = |наклад =10000 }}
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Прощайте, любимые : повесть и рассказы |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск]]|выдавецтва =[[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]]|год =1977 |том = |старонкі =|старонак =236|сэрыя = |isbn = |наклад =30000 }}
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Прощайте, любимые : роман|арыгінал = |спасылка = |адказны =|выданьне = |месца =[[Менск]]|выдавецтва =[[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]]|год =1979 |том = |старонкі =|старонак =414|сэрыя = |isbn = |наклад =30000 }}
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =После разлуки: роман|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =[[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год =1982 |том = |старонкі = |старонак =350 |сэрыя = |isbn = |наклад =100000 }}

== Прэміі і ўзнагароды ==
* Узнагароджаны мэдалямі.
* Заслужаны работнік культуры Беларускай ССР (1979).

== Ушанаваньне памяці ==
[[Файл:Vulica Harulova.jpg|значак|Вуліца Гарулёва]]
* У 1982 годзе на магіле Гарулёва пастаўлены помнік — скульптурны партрэт на пастамэнце.&lt;ref&gt;{{артыкул|аўтар =У. У. Бянько.| частка = |загаловак =Паўночныя могілкі (Даўгінаўскі тракт). № 455 Магіла Гарулёва.|арыгінал = |спасылка =https://orda.of.by/.lib/spik/minsk/244|адказны =Рэдкал.: [[Станіслаў Марцэлеў|С. В. Марцэлеў]](гал. рэд.) і інш.|выданьне=[[Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі]]|тып=энцыкляпэдыя|месца=Мінск|выдавецтва=Беларуская энцыклапедыя |год=1988|выпуск=|том=Мінск|нумар= | старонкі=244|isbn=}}&lt;/ref&gt;
* Імем Міколы Гарулёва названа вуліца ў [[Дуброўна|Дуброўне]].

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{артыкул|аўтар =Бянько, У. У.| частка = |загаловак =Паўночныя могілкі (Даўгінаўскі тракт). № 455 Магіла Гарулёва.|арыгінал = |спасылка =https://orda.of.by/.lib/spik/minsk/244|адказны =Рэдкал.: [[Станіслаў Марцэлеў|С. В. Марцэлеў]](гал. рэд.) і інш.|выданьне=[[Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі]]|тып=энцыкляпэдыя|месца=Мінск|выдавецтва=Беларуская энцыклапедыя |год=1988|выпуск=|том=Мінск|нумар= | старонкі=244|isbn=}}
* Гарулёў, Мікалай Аляксандравіч. // {{Літаратура/БелСЭ|2}} С. 368.
* Гарулёў, Мікалай Аляксандравіч. // {{Літаратура/БелЭн|5}} — С. 72.
* {{артыкул|аўтар = | частка = |загаловак =Гарулёў, Мікалай Аляксандравіч.|арыгінал = |спасылка =http://kamunikat.org/halounaja.html?pubid=22991|адказны = пад рэд. [[Адам Мальдзіс|А. В. Мальдзіса]] ; рэдкал.: І. Э. Багдановіч і інш. ; гал. рэд. [[Барыс Іванавіч Сачанка|Б. І. Сачанка]]|выданьне=[[Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т.]]|тып=энцыкляпэдыя|месца=[[Менск]] |выдавецтва=Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі |год= 1993 |выпуск=|том=2: Верабей - Іваноў|нумар= | старонкі=138-140 |isbn=5-85700-153-6}}
* {{артыкул|аўтар = | частка = |загаловак =Гарулёў, Мікола|арыгінал = |спасылка =http://slounik.org/80911.html|адказны =[[Аляксей Гардзіцкі]]|выданьне=Беларускія пісьменнікі: 1917-1990.|тып=Даведнік|месца=[[Менск]] |выдавецтва=Мастацкая літаратура |год=1994 |выпуск=|том=|нумар= | старонкі= |isbn=ISBN 5-340-00709-X}}
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Гісторыя беларускай літаратуры ХХ стагоддзя: у чатырох тамах.|арыгінал = |спасылка = |адказны =рэдакцыйная калегія [[Уладзімер Гніламёдаў|У. В. Гніламёдаў]], [[Васіль Зуёнак|В. В. Зуёнак]] і інш. |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =[[Беларуская навука]] |год =2001 |том =3 (1941–1965)|старонкі =162, 168, 171 |старонак =950 |сэрыя = |isbn =985-08-0449-1 |наклад = }}
* {{артыкул|аўтар =Кудраўцаў, І. Ф.| частка = |загаловак =«Радзіма Гарулёва Мікалая Аляксандравіча»|арыгінал = |спасылка =https://orda.of.by/.lib/spik/vit/263|адказны =Рэдкал.: [[Станіслаў Марцэлеў|С. В. Марцэлеў]] (гал. рэд.) і інш.|выданьне=[[Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі]]|тып=энцыкляпэдыя|месца=[[Менск]]|выдавецтва=Беларуская энцыклапедыя |год=1985|выпуск=|том=Віцебская вобласьць|нумар= | старонкі=263 (№ 1354) |isbn=}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Гарулёў, Мікола}}
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дубровенскім раёне|Гарулёў, Мікола]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Магілёўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту|Гарулёў, Мікола]]
[[Катэгорыя:Беларускія драматургі|Гарулёў, Мікола]]
[[Катэгорыя:Беларускія літаратары|Гарулёў, Мікола]]
[[Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі|Гарулёў, Мікола]]
[[Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў БССР|Гарулёў, Мікола]]
[[Катэгорыя:Пахаваныя на Паўночных могілках|Гарулёў, Мікола]]</text>
      <sha1>93y9x9tmuyuza0m5p9kwtjasx4ntrcd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Францускі ўнівэрсытэт цывільнай авіяцыі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>228341</id>
    <revision>
      <id>2679203</id>
      <parentid>2562817</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T14:22:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PhotosENAC</username>
        <id>98917</id>
      </contributor>
      <comment>update</comment>
      <origin>2679203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5276" sha1="esm6k31874bfaync9exvsifnxh86csk" xml:space="preserve">{{Унівэрсытэт
|Назва                   = Францускі ўнівэрсытэт цывільнай авіяцыі
|Арыгінальная назва      = École nationale de l’aviation civile
|Выява                   = Entrée de l'ENAC Toulouse format paysage - juillet 20267.jpg
|Памер выявы             = 
|Подпіс выявы            = Адзін з будынкаў ENAC
|Назва лацінай           = 
|Дэвіз                   = La référence aéronautique
|Дэвіз па-беларуску      = Авіяцыйная даведка
|Заснаваны               = 1949
|Зачынены                = 
|Тып                     = прыватны
|Дачыненьне да рэлігіі   = 
|Велічыня фонду          = 
|Прэзыдэнт               = 
|Віцэ-прэзыдэнт          = 
|Рэктар                  = 
|Дэкан                   = 
|Дырэктар                = 
|Назва кіраўніка         = 
|Кіраўнік                = 
|Колькасьць факультэтаў  = 
|Колькасьць пэрсаналу    = 
|Колькасьць студэнтаў    = 5 000
|Колькасьць магістрантаў = 
|Колькасьць асьпірантаў  = 
|Горад                   = [[Тулюза]]
|Штат                    = [[Верхняя Гарона]]
|Вобласьць               = 
|Краіна                  = Францыя
|Шырата паўшар'е         = паўночнае
 |Шырата градусаў        = 
 |Шырата хвілінаў        = 
 |Шырата сэкундаў        = 
 |Даўгата паўшар'е       = 
 |Даўгата градусаў       = 
 |Даўгата хвілінаў       = 
 |Даўгата сэкундаў       = 
|Пазыцыя подпісу на мапе = 
|Водступ подпісу на мапе = 
|Кампус                  = 
|Былыя назвы             = 
|Іншы парамэтар          = 
|Іншае значэньне         = 
|Колеры                  = 
|Талісман                = 
|Знаходзіцца ў складзе   = 
|Вэб-сайт                = [http://www.enac.fr/ www.enac.fr]
|Лягатып                 = Plaque inaugurale du campus de l'ENAC à Toulouse en 1969.jpg
|Памер                   = 
|Нататкі                 = 
}}

'''Францускі ўнівэрсытэт цывільнай авіяцыі''' ({{мова-fr|École nationale de l’aviation civile}}, '''ENAC''') — [[унівэрсытэт]] і дасьледніцкі цэнтар, разьмешчаны ў [[Тулюза|Тулюзе]] ([[Францыя]]).

Заснаваны 28 жніўня 1949 г. Ягоныя мэты — забясьпечыць пачатковую падрыхтоўку і разьвіцьцё кіраўнікоў і ключавых удзельнікаў цывільнай авіяцыі. Ёсьць сябрам ''Conférence des grandes écoles'', асацыяваным сябрам [[Тулюскі ўнівэрсытэт|унівэрсытэту Тулюзы]], сябрам групы канкурэнтаздольнасьці аэракасьмічнай даліны, групы авіяцыйных школ.

ENAC праводзіць некалькі навучальных курсаў у галіне цывільнай авіяцыі і, у прыватнасьці, скіраваных на дзейнасьць паветранага транспарту: авіякампаніі, аэрапорты, вытворцы абсталяваньня, авіяцыі і касьмічнага будаўніцтва, францускія і міжнародныя адміністрацыі і арганізацыі цывільнай авіяцыі. Школа прапануе каля 25 розных навучальных праграм, у тым ліку навучаньне інжынэраў, дыспэтчараў паветранага руху, лётчыкаў авіякампаній, кіраўнікоў, старэйшых тэхнікаў і авіяцыйных інструктараў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200924083337/https://annuaire.aerospace-valley.com/front/index.php?membre=79 ENAC]&lt;/ref&gt;.

Са студзеня 2011 году ENAC зьяўляецца найбуйнейшым авіяцыйным унівэрсытэтам у Эўропе&lt;ref&gt;[https://www.tourmag.com/Fusion-ENAC-SEFA-la-France-a-la-plus-grande-ecole-d-aviation-europeenne_a42522.html Fusion ENAC-SEFA : la France a la plus grande école d’aviation européenne]&lt;/ref&gt;.

== Факультэты (праграмы) ==
* Астраноміі
* Аэранаўтыкі
* Інжынэрнай справы
* Інфармацыйных тэхналёгіяў
* Мэнэджмэнту
* Фізыкі

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.enac.fr/ Афіцыйны сайт ENAC]
* [https://fondation.enac.fr Fondation ENAC]
* [https://www.alumni.enac.fr/ ENAC Alumni]

[[Катэгорыя:Францускія ўнівэрсытэты]]</text>
      <sha1>esm6k31874bfaync9exvsifnxh86csk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вітаўт (імя)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>244170</id>
    <revision>
      <id>2679245</id>
      <parentid>2670763</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T22:59:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-40040-09</username>
        <id>98920</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2679245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39047" sha1="1ofi9rsgaqrtjtqou53nmvnzsp8v0eo" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Вітаўт
|лацінка          = Vitaŭt
|арыгінал         = Witolt
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Віт|Wito]] + [[Вальда (імя)|Walt]]
|варыянт          = Віталт, Вітаўд, Віталд, Вітульд
|вытворныя        = [[Вітольд]], [[Відаўт]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Вітаўт''' (''Віталт'', ''Вітаўд'', ''Віталд'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
[[Файл:Vitaŭt Vialiki. Вітаўт Вялікі (XVIII).jpg|значак|Партрэт вялікага князя [[Вітаўт]]а ({{мова-la|Vitoldus|скарочана}}) зь [[Берасьце|Берасьця]]]]

Віталт або Віталд, пазьней Вітаўт або [[Вітольд|Вітальд]] (Vitolt, Witoltus&lt;ref&gt;Versuch über ältere deutsche Personennamen // Alsatia, 1858—1861. — Mülhausen; Basel, 1861. [https://books.google.by/books?newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;hl=ru&amp;id=w0wtAAAAYAAJ&amp;dq=Sunthildis&amp;q=Witoltus#v=snippet&amp;q=Witoltus&amp;f=false S. 354].&lt;/ref&gt;, Witolt&lt;ref name=&quot;Morlet-1985-470&quot;&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 470.&lt;/ref&gt;, Vitalta&lt;ref&gt;[https://cathalaunia.org/Noms/N04598 Vitalda], Cathalaunia: Noms / Antroponimia&lt;/ref&gt;, Witald&lt;ref name=&quot;Morlet-1985-69&quot;&gt;Morlet M.-T. [https://www.persee.fr/doc/onoma_0755-7752_1985_num_5_1_912 Les noms de personne du Crotoy au XIVe siècle] // Nouvelle revue d’onomastique. Nr. 5—6, 1985. P. 69.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 222.&lt;/ref&gt;, Vitaut&lt;ref name=&quot;Morlet-1985-69&quot;/&gt;, Vittaut&lt;ref&gt;[https://www.filae.com/nom-de-famille/VITTAUT.html Patronyme VITTAUT], Filae.com: Genealogy&lt;/ref&gt;, Witold&lt;ref name=&quot;Gottschald-1971-608&quot;&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1971. [https://books.google.by/books?id=vSXbDwAAQBAJ&amp;pg=PA608&amp;dq=Witold+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi8i5-mmJyEAxWpcvEDHZu1BZcQ6AF6BAgQEAI#v=onepage&amp;q=Witold%20namenkunde&amp;f=false S. 608].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Vitolt%2C+Witald%2C+Witolt#v=snippet&amp;q=Vitolt%2C%20Witald%2C%20Witolt&amp;f=false S. 1573].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Morlet-1985-470&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Morlet-1985-69&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Gottschald-1971-608&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Віт|-віт-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Віцень (імя)|Віцень]], [[Вітарт]], [[Бутавіт]]; германскія імёны Wittenus, Witard, Botwith) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] wit 'веда, розум, закон'&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-17&quot;&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;, [[Старасаксонская мова|старасаксонскага]] witan 'ведаць' або ад асновы [[Від (імя)|-від-]]&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 291.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Вальда (імя)|-валд- (-алд, -олт)]] (імёны ліцьвінаў [[Геральд|Геральт]], [[Левальд|Левалт]], [[Рамвольт]]; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-17&quot;/&gt;.

Адпаведнасьць імя Вітаўт германскаму імю Witold (упаміналася яшчэ ў 828 годзе) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 168.&lt;/ref&gt;.

На тоеснасьць імя Вітаўт з германскім імём Witold (Witolt), вядомым за шмат гадоў да зьяўленьня літоўскага вялікага князя, а таксама на сьведчаньне атаясамліваньня гэтых імёнаў — адпаведную германскаму імю [[Лацінская мова|лацінізацыю]] імя Вітаўта (Witoldus) — зьвяртае ўвагу польскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юзэф Рэчэк||d|Q104416045}}. Ён жа зазначае, што германскія імёны на -old (або -аld) бытавалі ў Польшчы яшчэ ў XIII—XIV стагодзьдзях&lt;ref&gt;Acta Baltico-Slavica. Nr. 8. — Warszawa, 1973. S. 211.&lt;/ref&gt;. Тым часам летувіскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}} зьвяртае ўвагу на тое, што сярод паноў [[Малдаўскае княства|Малдаўскага княства]] пашырылася імя Витолтъ (цалкам адпаведнае германскаму Witolt), якое прыйшло ў Малдову не зь Вялікага Княства Літоўскага. Прытым гэтая форма імя ў малдаўскім пісьменстве адзначаецца раней за яе зьяўленьне ва ўкраінскім пісьмовых крыніцах&lt;ref&gt;Юркенас Ю. О появлении сочетания al вместо дифтонга au в литовских древних личных именах // Kalbotyra. Vol. XV, 1967. С. 55.&lt;/ref&gt;.

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскую]] этымалёгію імёнаў [[Ліцьвіны|літоўскіх князёў і баяраў]], імя Вітаўт складаецца з асноваў -віт- і [[Тэўда (імя)|-тэўд- (-дэўт-, -тыд-)]] (імёны ліцьвінаў [[Таўтвід]], [[Таўцівіл (імя)|Таўтывіл]], [[Таўцівін|Таўтвін]], [[Таўцігерд|Таўтгерд]]; германскія імёны Teutwidis, Theudowills, Teutgerdis), якая паходзіць ад гоцкага þiuda&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 209.&lt;/ref&gt;, германскага þeudo&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 34.&lt;/ref&gt; 'род, народ'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Вітаўт азначае «мудрасьць роду»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 21.&lt;/ref&gt;. Адзначалася старажытнае германскае імя Teudwit ([[Тэўда (імя)|Teud]]-[[Віт|wit]])&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Teudwit+Thydwyteshusun#v=snippet&amp;q=Teudwit%20Thydwyteshusun&amp;f=false S. 1451].&lt;/ref&gt;.

Гісторык [[Павал Урбан]] у сваёй кнізе «Старажытныя ліцьвіны» супастаўляе імя Вітаўт з наступнымі адпаведнікамі: чэска-мараўскімі Вітаслаў (князь у [[Маравія|Мараўскай дзяржаве]]) і Вітка, германскімі Віта і Вітас (Вітус). Тым часам грамата [[Жыгімонт Кейстутавіч|Жыгімонта Кейстутавіча]] ўпамінае сьведку Віту Радчынскага&lt;ref name=&quot;Urban-2001-48&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 48.&lt;/ref&gt;. Павал Урбан зьвяртае ўвагу на тое, што значэньне «народ» напраўду мелі германскія словы theud, teuto, touto, teut і падобныя, тым часам летувіскае tauta ад пачатку ўжывалася ў значэньні «зямля», «краіна» народу. З улікам азначэньня першай часткі імя праз даволі пашыраныя ў тагачаснай [[Эўропа|Эўропе]] [[Лацінская мова|лацінскія]] словы (vita, vi, vices і падобныя), якія маюць [[Грэцкая мова|грэцкія]], [[Кельцкія мовы|кельцкія]] і, урэшце, [[Індаэўрапейскія мовы|індаэўрапейскія]] аналягі і азначаюць «сілу», «жыцьцё», «жыцьцёвую сілу», імя Вітаўт значыла, відаць, «Сіла народу»&lt;ref name=&quot;Urban&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 143.&lt;/ref&gt;. Аналягічныя тлумачэньні прыводзіць і гісторык беларускай літаратуры [[Алесь Бразгуноў]]&lt;ref&gt;Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі ({{Менск (Мінск)}}, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 209—213.&lt;/ref&gt;.

Навукоўца з [[Ростак]]у Давід Хітрэй (''David Chytraeus'') у 1585 годзе адзначыў умураваны ў адзін з касьцёлаў вострава [[Руген]]у камень [[Сьвятавіт]]а (''Swantevit''), якога «''жыхары Ругену цяпер называюць Вітальдам''»{{Заўвага|{{мова-de|«den die Rügener jetzt Witold nennen»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Schmidt I. Götter, Mythen und Bräuche von der Insel Rügen. — Rostock, 1997. [https://books.google.by/books?id=kPDWAAAAMAAJ&amp;q=1585+%22Witold+nennen%22&amp;dq=1585+%22Witold+nennen%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjgq6aVstGIAxVv2AIHHQd5HGUQ6AF6BAgIEAI S. 71].&lt;/ref&gt;.

З нагоды летувіска-[[Балтыйскія мовы|балтыйскіх]] этымалёгіяў імя Вітаўт{{Заўвага|У рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] зьявіліся тлумачэньні імя Вітаўт ({{мова-lt|Vytautas|скарочана}}) ад [[Летувіская мова|летувіскіх]] словаў ''vyti'' 'гнаць, даганяць' або ''išvydo'' 'ён убачыў' (форма дзеяслова ў трэцяй асобе мінулага часу, тым часам у [[інфінітыў|інфінітыве]] ''išvysti'' 'убачыць' і аснове цяперашняга часу ''išvyst-'' гэтага ж дзеяслова няма спалучэньня vyd-&lt;ref&gt;Егоров В. Б. [http://inbelhist.org/litva-versus-belarus-vzglyad-so-storony/ Литва versus Беларусь? Взгляд со стороны] // Великий миф маленькой Летувы: сборник статей / [[Анатоль Тарас|А. Е. Тарас]]. — IBIK, 2016.&lt;/ref&gt;) і ''tauta'' 'народ'. Аднак гэтыя тлумачэньні ня маюць ніякага сэнсу, бо ў балтыйскіх мовах азначэньне заўсёды мусіць стаяць перад азначаным словам. Адпаведна, азначаным словам мае быць «народ», якое ні пры якіх азначэньнях ня можа быць імем чалавека, таму падобныя імёны для летувісаў — чужыя&lt;ref&gt;[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.&lt;/ref&gt;. Пагатоў слова ''tauta'' з значэньнем 'народ' упершыню фіксуецца толькі ў слоўніку 1848 году, ранейшае яго значэньне сярод [[Прускія летувісы|прускіх летувісаў]] было 'зямля, краіна' або часьцей 'нямецкая зямля, нямецкая краіна'&lt;ref&gt;[http://www.lkz.lt/?zodis=tauta&amp;id=26031030000 tautà], Lietuvių kalbos žodynas&lt;/ref&gt;; пра няведаньне летувісамі слова ''tauta'' з значэньнем 'народ' яшчэ ў сярэдзіне XIX стагодзьдзя сьведчаць пададзеныя ў 1846 і 1850 гадох тлумачэньні імя Вітаўт як «паганяты, бягун»&lt;ref&gt;Wilczyński F. Niektóre etymologije litewskie // Tygodnik Petersburski. Nr. 16, 1846. S. 111.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Данилло Н. Значение некоторых имен литовских князей и названий местностей Литвы // Журнал Министерства народного просвещения. Т. 66. — СПб., 1850. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ohYFAAAAYAAJ&amp;q=%D0%92%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D1%8A+%D0%BF%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%89%D0%B8%D0%BA%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%92%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D1%8A%20%D0%BF%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%89%D0%B8%D0%BA%D1%8A&amp;f=false С. 150].&lt;/ref&gt; або «той, хто можа дагнаць»&lt;ref&gt;Tygodnik Petersburski. Nr. 54, 1850. S. 354.&lt;/ref&gt; — ідэнтычныя тлумачэньням імя [[Віцень (імя)|Віцень]] (усе гэтыя тлумачэньні народжаны на [[Віленскае ваяводзтва|Віленшчыне]] лінгвіст [[Уладзіслаў Юргевіч]] вызначыў як «кур’ёзныя»)&lt;ref&gt;Юргевич В. Опыт объяснения имён литовских князей // Чтения в императорском обществе истории и древностей российских. Кн. 3. — М., 1883. С. 28.&lt;/ref&gt;}} ды іншых імёнаў вялікіх князёў літоўскіх гісторык [[Уладзімер Аляксеевіч Арлоў|Уладзімер Арлоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што летувіскіх формаў гэтых імёнаў («Вітаўтас», «Альгірдас» і пад.) немагчыма знайсьці ані ў замежных, ані ва ўласных дакумэнтах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 158.&lt;/ref&gt;.

У гістарычных крыніцах сустракаюцца наступныя варыянты імя: ''Wytoutd, unsir son'' (29 верасьня 1379 году)&lt;ref&gt;[http://starbel.by/dok/d049.htm Договор о перемирии на 10 лет между ВКЛ и Тевтонским орденом (1379)]{{Недаступная спасылка|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''Витовтъ'' (1382&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 61.&lt;/ref&gt;, 1383&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 62.&lt;/ref&gt;, па 1389&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 103.&lt;/ref&gt;, 1392—1429&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 110.&lt;/ref&gt;, 1393&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 121.&lt;/ref&gt;, 2 ліпеня 1396&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 128.&lt;/ref&gt;, 1396—1413&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 130.&lt;/ref&gt;, 1398&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 137.&lt;/ref&gt;, 6 сакавіка 1399&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 140.&lt;/ref&gt;, 3 красавіка 1399&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 141.&lt;/ref&gt;, 20 траўня 1407&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 15 ст. (1965)|к}} С. 35.&lt;/ref&gt;, 1 траўня 1429 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 15 ст. (1965)|к}} С. 36.&lt;/ref&gt;); ''Alexander alias Witoldus'' (11 верасьня 1387, 22 верасьня 1421&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=X2PksK8Sn3MC&amp;q=%22alias+Witoldus%22#v=snippet&amp;q=%22alias%20Witoldus%22&amp;f=false S. 13, 533].&lt;/ref&gt;, 27 верасьня 1422&lt;ref&gt;Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 5. — Reval, 1862. [https://books.google.by/books?id=SEYOAAAAQAAJ&amp;pg=RA3-PA877&amp;dq=%22alias+Witoldus%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjUrK-ztJf9AhXRR_EDHUj1AqU4ChDoAXoECAgQAg#v=onepage&amp;q=%22alias%20Witoldus%22&amp;f=false S. 877].&lt;/ref&gt;, 28 сьнежня 1429 году&lt;ref&gt;Акты литовско-русскаго государства. Вып. 1. — Москва, 1899. [https://books.google.by/books?id=iR5AAQAAMAAJ&amp;pg=PA9&amp;dq=%22Alexander+alias+Witoldus%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjh8suLtZf9AhUb57sIHT3nCesQ6AF6BAgBEAI#v=onepage&amp;q=%22Alexander%20alias%20Witoldus%22&amp;f=false С. 9].&lt;/ref&gt;); ''Мы Александръ, або Витовть'' (1 ліпеня 1388 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 85.&lt;/ref&gt;; ''Witoldus'' (1388&lt;ref name=&quot;CDP&quot;&gt;Codex Diplomaticus Prussicus. Bd. 3. — Königsberg, 1848. [https://books.google.by/books?id=FldHAAAAYAAJ&amp;pg=RA1-PA184&amp;dq=Witoldus&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwic_fya9ZX9AhXnhv0HHQDcAQwQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=Witoldus&amp;f=false S. 66, 155—156, 184].&lt;/ref&gt;, 1400&lt;ref name=&quot;CEV&quot;&gt;{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} S. 69, 87, 525, 979—980, 982—984, 1022.&lt;/ref&gt;, 1401&lt;ref name=&quot;CDP&quot;/&gt;, 1402&lt;ref name=&quot;CEV&quot;/&gt;, 1403&lt;ref name=&quot;CDP&quot;/&gt;, 1409&lt;ref name=&quot;CEV&quot;/&gt;, 1416&lt;ref name=&quot;CEV&quot;/&gt;, 1421&lt;ref name=&quot;CEV&quot;/&gt; гады); ''Мы Александръ, або Витолдъ'' (18 чэрвеня 1389 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 102.&lt;/ref&gt;; ''Витольтъ'' (1389 год)&lt;ref name=&quot;Urban-2001-143&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 143.&lt;/ref&gt;; ''Витолт'' (1393—1430&lt;ref&gt;{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 92, 94—96.&lt;/ref&gt;, 1411—1422&lt;ref&gt;{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 166.&lt;/ref&gt;, 1440—1492&lt;ref&gt;{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 192.&lt;/ref&gt;, 1463—1476&lt;ref&gt;{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 261.&lt;/ref&gt;, 1477—1484 гады&lt;ref&gt;{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 351.&lt;/ref&gt;); ''Allexander alias Witoudus'' (13 студзеня 1407&lt;ref&gt;Semkowicz W. Przywileje Witolda dla Moniwida, starosty Wileńskiego, i testament jego syna Jana Moniwidowicza // Ateneum Wileńskie. Nr. 1, 1923. S. 257.&lt;/ref&gt;, 18 кастрычніка 1415 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} S. 333.&lt;/ref&gt;); ''Allexander alias Wytoud'' (23 траўня 1409 году)&lt;ref&gt;Semkowicz W. Przywileje Witolda dla Moniwida, starosty Wileńskiego, i testament jego syna Jana Moniwidowicza // Ateneum Wileńskie. Nr. 1, 1923. S. 259.&lt;/ref&gt;; ''Witold Keistutiewitsch'' (26 жніўня 1409 году)&lt;ref&gt;Русско-ливонские акты. — СПб, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=JmhcAAAAcAAJ&amp;q=Keistutiewitsch#v=snippet&amp;q=Keistutiewitsch&amp;f=false С. 138].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ivoška D., Ryčkov A. Brėžiant Vyžuonų ribą: šiaurės rytų Lietuvos XV a. asmenvardžiai ir (ne)pamirštas) kelias // Acta Linguistica Lithuanica. XCI, 2024. P. 18.&lt;/ref&gt;; ''Witoudus'' (1409, 1416, 1420)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} S. [https://books.google.by/books?id=X2PksK8Sn3MC&amp;pg=PA977&amp;dq=witoudus&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwimlt7NsZf9AhUQzKQKHah4DuAQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=witoudus&amp;f=false 464, 977—981, 984—989, 993, 996—999, 1030].&lt;/ref&gt;; ''Witaudus'' (1409 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=X2PksK8Sn3MC&amp;q=witaudus#v=snippet&amp;q=witaudus&amp;f=false S. 989]&lt;/ref&gt;; ''Сам Александер Витовтъ'' (10 кастрычніка 1416 году)&lt;ref&gt;Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie. T. 1, 1366—1506. — Lwów, 1887. S. 24.&lt;/ref&gt;; ''Alexander alias Witawdus'' (1417, 1429, 1430 гады&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=X2PksK8Sn3MC&amp;q=Alexander+alias+Witawdus#v=snippet&amp;q=Alexander%20alias%20Witawdus&amp;f=false S. 398, 836, 945]&lt;/ref&gt;); ''Alexander alias Witholdus'' (1 траўня 1425&lt;ref&gt;Codex epistolaris saeculi decimi quinti. T. 2: 1382—1445. — Kraków, 1891. [https://books.google.by/books?id=0tkDAAAAYAAJ&amp;pg=PA187&amp;dq=%22Alexander+alias+Witholdus%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwipmZ6pkpj9AhXygf0HHWO1A0AQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&amp;q=%22Alexander%20alias%20Witholdus%22&amp;f=false S. 187].&lt;/ref&gt;, 10 лістапада 1430 году&lt;ref&gt;Акты литовско-русскаго государства. Вып. 1. — Москва, 1899. [https://books.google.by/books?id=iR5AAQAAMAAJ&amp;pg=PA10&amp;dq=%22Alexander+alias+Witholdus%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwipmZ6pkpj9AhXygf0HHWO1A0AQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&amp;q=%22Alexander%20alias%20Witholdus%22&amp;f=false С. 10].&lt;/ref&gt;); ''hertzogk Wytoldt'' (2 лютага 1427 году)&lt;ref&gt;Baronas D. Lietuvos didysis kunigaikštis Vytautas – žvejys prie Juodosios jūros 1427 m. // Istorijos šaltinių tyrimai. 8, 2024. P. 43.&lt;/ref&gt;; ''Wytolth… Wytoldus'' ([[De magna strage]])&lt;ref&gt;Pomniki dziejowe Polski. T. 4. — Lwów, 1884. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=1vYJz9XLa4UC&amp;q=%40Wytolth#v=snippet&amp;q=%40Wytolth&amp;f=false S. 46—47].&lt;/ref&gt;; ''князя Юрья Витовтовича''&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=QUoPAQAAMAAJ&amp;q=%D0%92%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%92%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 56, 60, 187, 190].&lt;/ref&gt;, ''Витовтъ Кестутьевичь''&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=QUoPAQAAMAAJ&amp;q=%D0%92%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D1%8A+%D0%9A%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%83%D1%82%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C#v=snippet&amp;q=%D0%92%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D1%8A%20%D0%9A%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%83%D1%82%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C&amp;f=false С. 92, 103, 142, 194].&lt;/ref&gt; ([[Наўгародзкі чацьверты летапіс]]); ''князя Юрія Витовтовича''&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 5. — СПб., 1851. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=gc5hAAAAcAAJ&amp;q=%D0%AE%D1%80%D1%96%D1%8F+%D0%92%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%AE%D1%80%D1%96%D1%8F%20%D0%92%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 223].&lt;/ref&gt;, ''Витовтъ Кестутіевичь''&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 5. — СПб., 1851. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=gc5hAAAAcAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%83%D1%82%D1%96%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%83%D1%82%D1%96%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C&amp;f=false С. 240, 251].&lt;/ref&gt;, ''Витовтъ Кестутьевичь''&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 5. — СПб., 1851. С. 246.&lt;/ref&gt; ([[Сафійскі першы летапіс]]); ''при великомъ князи Витолте… Витолта грамота… Витовте'' (11 сакавіка 1447 году)&lt;ref&gt;Акты, относящиеся к истории Южной и Западной России, собранные и изданные Археографической комиссией. Т. 1. — СПб., 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=5CxkG15O0AIC&amp;q=%D0%92%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%82%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%92%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%82%D0%B0&amp;f=false С. 19].&lt;/ref&gt;; ''Витовъту Кирдвидовичу три чоловеки'' (9 лістапада 1449 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 66.&lt;/ref&gt;; ''Stanislaus Witoutowicz'' (1451 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 235.&lt;/ref&gt;; ''Богдану Витовътовичу'' (23 лістапада 1486 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 30.&lt;/ref&gt;; ''великом князи Витолде… Витолда… Витолде'' (XV ст. паводле выпісу 16 кастрычніка 1624 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Беларускі архіў|1к}} С. 110—111.&lt;/ref&gt;; ''Witolt… Witowt… woysko Witoldowo'' ([[Хроніка Быхаўца]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 138, 141—147.&lt;/ref&gt;; ''люди… у [[Тумілавічы|Томиловичох]] над рекою Березыною… а Витовъта з братом его а Олизаром'' (27 лістапада 1517 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 372—373.&lt;/ref&gt;; ''люди… Степанъ Витовтович'' (16 ліпеня 1521 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|10к}} P. 87.&lt;/ref&gt;; ''пана Богдана Станевича а пана Воитъка Якубовича Витовътовичовъ'' (28 лютага 1520 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|25к}} P. 228.&lt;/ref&gt;; ''Витовтъ Оксеновъ'' (12 ліпеня 1560 году)&lt;ref&gt;Документы Московского архива Министерства юстиции. Т. 1. — М., 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Mu8ZAAAAYAAJ&amp;q=%D0%9E%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%9E%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 128].&lt;/ref&gt;; ''Собестьянъ Станиславовичъ з Витовтовичъ'' (1567 год)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%92%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%92%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 669].&lt;/ref&gt;; ''на мещанина [[Рэмігола|Ромикгольского]]… на Юся Витовтовича'' (5 лютага 1585 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 26. — Вильна, 1899. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=XeYDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 55].&lt;/ref&gt;; ''привилеи… князя Витолта'' (31 кастрычніка 1593 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Nauji Vytauto laikotarpio aktai // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 390.&lt;/ref&gt;; ''Витолт… до Витолда'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 62—68.&lt;/ref&gt;; ''Witowtowa od domu… Witowta Siruna wymarł'' (20 лістапада 1604 году)&lt;ref&gt;Lietuvos inventoriai XVII a. — Vilnius, 1962. P. 26, 29.&lt;/ref&gt;; ''от князя великого Витолъта'' (9 чэрвеня 1614 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Nauji Vytauto laikotarpio aktai // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 382.&lt;/ref&gt;; ''Anastazia Łuczanicka Witołtowiczowa'' (19 чэрвеня 1660 году)&lt;ref&gt;XVII a. vidurio Maskvos okupacijos Lietuvoje šaltiniai. T. 1: 1657—1662 m. Vilniaus miesto tarybos knyga. — Vilnius, 2011. P. 439.&lt;/ref&gt;; ''panne Katherzyne Witoltowiczownę… Witołtowiczowną'' (19 чэрвеня 1665 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 20. — Вильна, 1893. С. 386—387.&lt;/ref&gt;; ''z p. Janem Witowtowiczem''&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 10. — Вильна, 1874. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Sv9gAAAAcAAJ&amp;q=Witowtowiczem#v=snippet&amp;q=Witowtowiczem&amp;f=false С. 22].&lt;/ref&gt;, ''a p. Janem Witołtowiczem''&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 10. — Вильна, 1874. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Sv9gAAAAcAAJ&amp;q=Witoltowiczem#v=snippet&amp;q=Witoltowiczem&amp;f=false С. 135].&lt;/ref&gt; (1701 год); ''для пана Витовта, хоронжого… Витовта… Витовту'' (1710 год)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 18. — Витебск, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=_pNOAQAAMAAJ&amp;q=%D0%92%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%92%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%B0&amp;f=false С. 13, 15, 17].&lt;/ref&gt;; ''Symon Wituld'' (1825 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Wituld&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Lida], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;. Прытым ва ўласных [[Нямецкая мова|нямецкамоўных]] дакумэнтах вялікага князя Вітаўта{{Заўвага|Паводле гісторыкаў, Вітаўт ведаў нямецкую мову і, відаць, мог як надыктоўваць, так і ўласнаруч пісаць на гэтай мове&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 9.&lt;/ref&gt;}} [[Лацінка|лацінская трансьлітэрацыя]] яго імя адпавядае старабеларускаму напісаньню: {{мова-de|Wir Witowd von gotis gnaden herczog czu Littouwe &lt;...&gt; Wir Witovt von gotes gnaden grosfurste zu Littowen etc. &lt;...&gt; Wir Alexander, andirs Wytowt, von Gots ganden grosfurste zu Littawen etc.|скарочана}} — {{мова-be-old|Мы великии князь Витовт|скарочана}}&lt;ref&gt;[[Алег Дзярновіч|Дзярновіч А.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/dziarnovich/50/%D0%A8%D1%82%D0%BE_%D1%9E%D0%B7%D0%BD%D1%96%D0%BA%D0%BB%D0%B0_%D1%81%D0%BF%D0%B0%D1%87%D0%B0%D1%82%D0%BA%D1%83_-_%D0%B2%D1%8F%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96_%D0%BA%D0%BD%D1%8F%D0%B7%D1%8C_%D1%86%D1%96_%D0%92%D1%8F%D0%BB%D1%96%D0%BA%D0%B0%D0%B5_%D0%9A%D0%BD%D1%8F%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B0.html Што ўзнікла спачатку — вялікі князь ці Вялікае Княства] // Ukraina Lithuanica. Т. 2, 2013. С. 67.&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Вітаўт (каля 1303—1336) — князь [[Трокі|троцкі]], бацька Юрыя Вітаўтавіча
* [[Вітаўт]] (1350—1430) — [[вялікі князь літоўскі]] (1392—1430)
* Вітаўт [[Гірдзівід]]авіч — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў 1449 годзе
* Станіслаў Вітаўтавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1451 годзе
* Багдан Вітаўтавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1486 годзе
* Багдан Станевіч і Войтка Якубавіч Вітаўтавічы — літоўскія баяры, якія ўпамінаюцца ў 1520 годзе
* Вітаўт Аксенаў — [[Ворша|аршанскі]] [[Мяшчане|мешчанін]], які ўпамінаецца ў 1560 годзе
* Вітальд Аранскі — [[Берасьцейскі павет|берасьцейскі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1618 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 10. ― Вильна, 1913. С. 186.&lt;/ref&gt;
* Бэнэдыкт Бальтазар Вітальдовіч Сарока — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], скарбнік [[Ашмяны|ашмянскі]] ў 1691—1698 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom I: Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2004. S. 286.&lt;/ref&gt;
* Вітаўт (Бітаўт) — [[магілёў]]скі [[харунжы]], які ўпамінаецца ў 1710 годзе
* Марцін Вітальд Александровіч — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, харужы [[браслаў]]скі (каля 1792—1795)&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom I: Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2004. S. 516—517.&lt;/ref&gt;
* [[Вітаўт Чыж]] (1884—1939) — беларускі грамадзкі дзяяч, этнограф, крытык і публіцыст
* [[Вітаўт Тумаш]] (1910—1998) — беларускі грамадзкі дзяяч, лекар, скарыназнаўца
* [[Вітаўт Рамук]] (1914—2010) — дзяяч [[Беларуская дыяспара|беларускай дыяспары]] ў [[Чыкага]]
* [[Вітаўт Кіпель]] (1927—2022) — беларускі грамадзкі дзяяч, гісторык
* [[Вітаўт Юры Стаповіч|Вітаўт Стаповіч]] (1939—2019) — беларуска-польскі грамадзка-палітычны дзяяч, адзін з заснавальнікаў [[Беларускае культурнае таварыства «Хатка»|Беларускага культурнага таварыства «Хатка»]] ў [[Гданьск]]у
* [[Вітаўт Мартыненка]] (1959—2016) — беларускі журналіст, пісьменьнік
* [[Вітаўт Чаропка]] (нар. 1961) — беларускі пісьменьнік
* [[Вітаўт Руднік]] (нар. 1969) — беларускі журналіст і грамадзкі дзяяч

З XV ст. прыдомкам Вітальд (Бітаўт&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/a/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на А], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;) карыстаўся шляхецкі род [[Александровічы|Александровічаў]] гербу ўласнага&lt;ref&gt;Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=chg-AAAAIAAJ&amp;q=Witold#v=snippet&amp;q=Witold&amp;f=false S. 133].&lt;/ref&gt;.

Вітаўты (Wittowt) — шляхецкі род [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] з [[Падляскае ваяводзтва (1513—1795)|Падляскага ваяводзтва]]&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 12. — Warszawa, 1938. S. 169.&lt;/ref&gt;.

У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпаміналася каралеўскае сяло Віталцева (''Витолтево'') каля [[Шаўлі|Шаўляў]]&lt;ref&gt;Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 158.&lt;/ref&gt;.

На [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] існуе вёска [[Вітаўцы]], у [[Прусія|гістарычнай Прусіі]] — [[Вітулты]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Віт]]
* [[Вальда (імя)|Вальда]]
* [[Вітаўка]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}
* {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}}

{{Імёны з асновай віт}}
{{Імёны з асновай валд}}
{{Імёны з асновай тэўд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>1ofi9rsgaqrtjtqou53nmvnzsp8v0eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Царква Сьвятога Спаса (Барань)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>245704</id>
    <revision>
      <id>2679214</id>
      <parentid>2237392</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T19:33:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SergeiSEE</username>
        <id>38150</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне выява</comment>
      <origin>2679214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6953" sha1="tigunhdlnnzzy2ebh56p8blljwi21h7" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні}}
{{Славутасьць 
|Тып                      = Помнік сакральнай архітэктуры
|Назва                    = Царква Сьвятога Спаса
|Арыгінальная назва       =
|Выява                    = Stročycy - 09.jpg
|Подпіс выявы             = Спаская царква
|Шырыня выявы             =
|Статус                   = 
|Краіна                   = Беларусь
|Назва месцазнаходжаньня  = 
|Месцазнаходжаньне        = [[Барань]] (ад пачатку) &lt;br&gt; [[Беларускі дзяржаўны музэй народнай архітэктуры і побыту]]
|Канфэсія                 = 
|Эпархія                  = 
|Ордэнская прыналежнасьць = 
|Тып будынка              = 
|Архітэктурны стыль       = 
|Аўтар праекту            = 
|Будаўнік                 = 
|Заснавальнік             = 
|Першае згадваньне        = 
|Заснаваньне              = 1704
|Асноўныя даты            = {{Славутасьць/Даты||||||}}
|Скасаваны                =
|Пачатак будаўніцтва      =
|Канчатак будаўніцтва     =
|Будынкі                  = {{Славутасьць/Будынкі||||||}}
|Прыбудоўкі               =
|Вядомыя насельнікі       =
|Рэліквіі                 =
|Плябан                   =
|Стан                     =
|Шырата паўшар’е          = паўночнае
 |Шырата градусаў         = 53
 |Шырата хвілінаў         = 49
 |Шырата сэкундаў         = 35.97
|Даўгата паўшар’е         = усходняе
 |Даўгата градусаў        = 27
 |Даўгата хвілінаў        = 22
 |Даўгата сэкундаў        = 41.42
|Назва мапы               =
|Пазыцыя подпісу на мапе  =
|Водступ подпісу на мапе  =
|Сайт                     =
|Commons                  = 
}}
'''Царква Сьвятога Спаса'''{{Заўвага|[[Царква Сьвятога Спаса|Назва помніка архітэктуры]] прыводзіцца паводле [[Старабеларуская мова|беларускай гістарычнай традыцыі]]. Афіцыйны тытул [[Расейская праваслаўная царква|Маскоўскага патрыярхату]]: «Царква Праабражэньня Гасподняга» або «Спаса-Праабражэнская царква» ({{мова-ru|Церковь Преображения Господнего, Спасо-Преображенская церковь|скарочана}}); таксама '''Спаская царква'''}} — помнік архітэктуры XVIII ст. у [[Беларускі музэй народнай архітэктуры і побыту|Беларускім музэі народнай архітэктуры і побыту]], перавезены зь места [[Барань|Барані]]. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Аб’ект [[Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі]].

== Гісторыя ==
[[Файл:2026.03.15 Exterior of Church of the Transfiguration in Barań, Museum of Belarusian Folk Architecture and Life 02.jpg |міні|зьлева|280пкс|Экстэр'ер старажытнай драўлянай Царквы Сьвятога Спаса. [[Беларускі дзяржаўны музэй народнай архітэктуры і побыту]], [[Азярцо (Менская вобласьць)|Азярцо]], [[Менскі раён]]]]

Спаскую царкву ў Барані збудавалі ў 1704 годзе. У другой палове XІX ст. яе перабудавалі.

У 1930 годзе савецкія ўлады зачынілі царкву, якую перарабілі пад клюб. У 1961 годзе ў будынку разьмясьцілі фуражны склад калгаса «Авангард». У 1989 годзе царкву перавезьлі ў [[Беларускі дзяржаўны музэй народнай архітэктуры і побыту]].

== Архітэктура ==
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Аснову архітэктурнай кампазыцыі складае цэнтральны квадратны ў пляне высокі зруб з 4-схільным дахам, на якім стаіць высокі і вузкі [[Барабан (архітэктура)|барабан]] зь невялікім [[купал-баня|купалам-баняй]]. Даўжыня сьцяны цэнтральнага зрубу 9 м. Ніжэйшую 5-гранную [[апсыда|апсыду]] накрывае шматсхільны дах. З трох бакоў вакол цэнтральнага зрубу ўзвышаецца галерэя, якая стварае ніжні ярус будынка. Галоўны ўваход вылучаецца ганкам у выглядзе чатырохкалённага [[портык]]а. Сьцены маюць вэртыкальную шалёўку з нашчыльнікамі. Вокны прастакутныя, на бакавых фасадах асноўнага аб’ёму патройныя, аркавыя.

Усярэдзіне асноўны аб’ём перакрываецца самкнутым скляпеньнем, астатнія памяшканьні маюць роўныя столі&lt;ref&gt;{{Літаратура/Архітэктура Беларусі: Энцыкляпэдычны даведнік|к}} С. 68.&lt;/ref&gt;.

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Архітэктура Беларусі: Энцыкляпэдычны даведнік}}

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Гісторыка-культурная каштоўнасьць Рэспублікі Беларусь|612Г000400}}
* [https://www.radzima.org/be/object/4482.html Царква Сьвятога Спаса ў Барані], [[Radzima.org]]

[[Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Беларусі|Барань]]
[[Катэгорыя:Барань]]</text>
      <sha1>tigunhdlnnzzy2ebh56p8blljwi21h7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аўтастрада ў нябёсы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251192</id>
    <revision>
      <id>2679229</id>
      <parentid>2302557</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T20:37:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Govage</username>
        <id>2190</id>
      </contributor>
      <origin>2679229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12331" sha1="cf38k3nybyymut1zg00nq028f7rr7of" xml:space="preserve">{{Кароткае апісаньне|Тэлесэрыял ЗША}}
{{Тэлесэрыял
|назва             = Аўтастрада ў нябёсы
|арыгназва         = Highway to Heaven
|выява             = 
|памер_выявы       = 
|подпіс_выявы      = 
|жанр              = [[фантастыка]]&lt;br&gt;[[Драма (кіно і тэлевізія)|сямейная драма]]
|стваральнік       = [[Майкл Лэндан]]
|паводле           = &lt;!-- твор, па якім экранізацыя --&gt;
|рэжысэр           = {{Просты сьпіс|
* Майкл Лэндан
* [[Віктар Фрэнч]]
* Дэн Гордан
* [[Ўільям Клэкстан]]
}}
|прадусар          = Кент Маккрэй
|сцэнарыст         = 
|дыктар            = 
|ролі              = {{Просты сьпіс|
* Майкл Лэндан
* Віктар Фрэнч
}}
|кампазытар        = [[Дэйвід Роўз]]
|апэратар          = 
|мантаж            = 
|краіна            = ЗША
|студыя            = Michael Landon Productions
|месца_здымак      = 
|сэзоны            = 5
|сэрыі             = 111
|сьпіс_сэрыяў      = Сьпіс сэрыяў „Аўтастрады ў нябёсы“
|дата_прэм’еры     = {{Дата пачатку|19|09|1984}}
|дата_сканчэньня   = {{Дата сканчэньня|04|08|1989}}
|мова              = ангельская
|працягласьць      = 45—48 хв.
|прадусары         = Майкл Лэндан
|тэлеканал         = [[NBC]]
|разрозьненьне     = 
|гук               = 
|бюджэт            = 
|прыбытак          = 
|папярэдні         = 
|наступны          = 
|зьвязаныя         = 
|сайт              = 
}}
'''«Даро́га ў нябёсы»''' ({{Мова-анг|Highway to Heaven}}) — [[Фантастыка|фантастычны]] [[Драма (кіно і тэлевізія)|драматычны]] тэлесэрыял [[ЗША]], прэм’ерны паказ якога адбыўся на канале [[NBC]] з 19 верасьня 1984 па 4 жніўня 1989 року&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://www.imdb.com/title/tt0086730/| копія = | дата копіі = | загаловак = Highway to Heaven| фармат = | назва праекту = [[IMDb]]| выдавец = | дата доступу = 17 сьнежня 2021 | мова = en| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. У СССР першую серыю паказалі 3 ліпеня 1991 года па першай усесаюзнай праграме ў рубрыцы &quot;Тэлекампанія Уорл двіжн энтерпрайзес прадстаўляе&quot; пад назовам &quot;Дарога ў рай&quot;. У галоўных ролях здымаліся [[Майкл Лэндан]] (Джонатан Сьміт, [[анёл]], пасланы на Зямлю дапамагаць людзям) і [[Віктар Фрэнч]] (Марк Гордан, адстаўны паліцыянт, які дапамагае Сьміту выконваць ягоныя «прызначэньні», ці заданьні). Лэндан сам стаў стваральнікам і выканаўчым прадусэрам, а таксама рэжысэрам большасьці сэрыяў. Для Лэндана гэта быў трэці і апошні тэлесэрыял, а для Фрэнча — апошняя роля; ён памёр за два месяцы да выхаду апошняй сэрыі.

== Сюжэт ==
{{Падрабязьней|Сьпіс сэрыяў „Аўтастрады ў нябёсы“}}
Джонатан Сьміт, былы чалавек, які жыў на Зямлі ў 1917—1948 пад імем Артура Томпсана&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://www.imdb.com/title/tt0601563/trivia| копія = | дата копіі = | загаловак = Highway to Heaven. Keep Smiling. Trivia| фармат = | назва праекту = [[IMDb]]| выдавец = | дата доступу = 17 сьнежня 2021 | мова = en| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 14 чэрвеня 2021| url = https://www.bitchute.com/video/ZApoSim2hYH6/| копія = | дата копіі = | загаловак = Highway To Heaven, episode Keep Smiling| фармат = | назва праекту = BitChute| выдавец = | дата доступу = 17 сьнежня 2021 | мова = en| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, стаў анёлам «на выпрабаваньні», пасланым на Зямлю, каб дапамагаць людзям, якія таго патрабуюць. Падчас «прызначэньня» ён знаёміцца з Маркам Горданам, расчараваным у жыцьці адстаўным паліцыянтам&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 18 траўня 2021| url = https://www.bitchute.com/video/c7YrY7rpHx1t/| копія = | дата копіі = | загаловак = Highway to Heaven episodes 1 and 2| фармат = | назва праекту = BitChute| выдавец = | дата доступу = 17 сьнежня 2021 | мова = en| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, які вымушаны перабівацца з працы на працы. Сьпярша не давяраючы Джонатану, Марк дапамагае таму выканаць ягонае прызначэньне і неўзабаве ўсьведамляе сапраўдную натуру анёла, пасьля чаго атрымлівае заданьне ад «Боса» (так яны называюць [[Бог]]а): дапамагаць Джонатану вырашаць праблемы людзей на Зямлі. Джонатан з Маркам атрымліваюць розныя заданьні, якія дапамагаюць стурбаваным людзям пераадольваць свой клопат.

Кожная новая сэрыя звычайна пачынаецца з прыезду галоўных герояў у новае места і ўладкаваньне на працу, зьвязаную зь іхнім прызначэньнем. Анёльская натура Джонатана дапамагае ім працаваць паліцыянтамі, мэдыкамі, настаўнікамі, сацыяльнымі работнікамі ды іншымі кваліфікаванымі супрацоўнікамі. Але чалавечыя праблемы абодва павінны вырашаць уласнымі сіламі, намагаючыся ўвайсьці ў становішча тых людзей, да якіх яны пасланыя. Джонатан валодае надзвычайнай фізычнай сілай, але можа карыстацца ёю толькі для ручной працы ці самаабароны. Часам Джонатан робіць іншым людзям падарункі «ад Боса» ці «невядомага сябра», напрыклад, упрыгожыць змрочны дом састарэлых кветкамі ці падараваць ровар. У выключных выпадках «Бос» можа дапамагчы пратаганістам [[Цуд|боскім умяшаньнем]].

Тэлесэрыял акцэнтаваны на важных сацыяльных і эмацыйных праблемах. Характары галоўных пэрсанажаў адрозьніваюцца (Джонатан больш чульлівы і спачувальны, Марк — прагматычны і цынічны), аднак яны заўжды падтрымліваюць адзін аднаго. Джонатанава місія на Зямлі — зрабіць даволі дабра, каб атрымаць крылы і, магчыма, трапіць на нябёсы. Калі Джонатан з Маркам становяцца добрымі сябрамі, Марк разрываецца між радасьцю за сябра і ягонай магчымай стратай, а таму вырашае запаволіць працэс&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = John J. O’Connor.| прозьвішча = O’Connor| імя = John J.| аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 19 верасьня 1984| url = https://www.nytimes.com/1984/09/19/arts/tv-review-highway-to-heaven-with-landon.html?scp=1&amp;sq=Highway%20to%20Heaven&amp;st=cse| копія = | дата копіі = | загаловак = TV Review; 'Highway to Heaven' with Landon| фармат = | назва праекту = | выдавец = New York Times| дата доступу = 17 сьнежня 2021 | мова = en| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

== Выраб ==
Здымкі праходзілі ў [[Лос-Анджэлес]]е ды іншых мясьцінах [[Каліфорнія|Каліфорніі]]. Дарога ва ўступных кадрах і адна з сэрыяў другога эпізоду былі зьнятыя часткова ля [[Тусан]]у ([[Арызона]]). Маркавым аўтамабілем, якім галоўныя героі перамяшчаюцца па краіне, стаў [[Ford LTD II]] 1977 року выпуску.

У чэрвені 1988 року, у разгары страйку Амэрыканскай пісьменьніцкай гільдыі, NBC пасьля падзеньня рэйтынгу сэрыялу вырашыла завяршыць яго пятым сэзонам. Апошняя сэрыя 4 жніўня 1989 року скончылася адкрытым фіналам, які падразумяваў працяг. Аднак узнаўленьня здымак не адбылося, бо ў той час Віктар Фрэнч ужо быў цяжка хворы на [[рак лёгкіх]] і неўзабаве памёр. «Аўтастрадай» скончылася і 30-гадовае супрацоўніцтва з NBC Майкла Лэндана.

== Працяг ==
У 2021 року выйшаў тэлефільм «Аўтастрада ў нябёсы»&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://www.imdb.com/title/tt10984306/| копія = | дата копіі = | загаловак = Highway to Heaven| фармат = | назва праекту = [[IMDb]]| выдавец = | дата доступу = 19 сьнежня 2021 | мова = en| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* «[[Бог пасябраваў са мной]]»
* «[[Дотык анёла]]»

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{IMDb твор|0086730}}

[[Катэгорыя:Драматычныя тэлесэрыялы ЗША]]
[[Катэгорыя:Фантастычныя тэлесэрыялы ЗША]]
[[Катэгорыя:Тэлесэрыялы 1984 году]]
[[Катэгорыя:Тэлесэрыялы пра анёлаў]]
[[Катэгорыя:Тэлеперадачы на ангельскай мове]]
[[Катэгорыя:Арыгінальныя перадачы NBC]]
[[Катэгорыя:Рэлігійныя тэлесэрыялы]]
[[Катэгорыя:Тэлесэрыялы CBS Studios]]
[[Катэгорыя:Тэлесэрыялы пра ЗША]]</text>
      <sha1>cf38k3nybyymut1zg00nq028f7rr7of</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679230</id>
      <parentid>2679229</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T20:38:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Govage</username>
        <id>2190</id>
      </contributor>
      <origin>2679230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12331" sha1="rzcgw64epfl1zyj4g9rs4dduf8d7o85" xml:space="preserve">{{Кароткае апісаньне|Тэлесэрыял ЗША}}
{{Тэлесэрыял
|назва             = Аўтастрада ў нябёсы
|арыгназва         = Highway to Heaven
|выява             = 
|памер_выявы       = 
|подпіс_выявы      = 
|жанр              = [[фантастыка]]&lt;br&gt;[[Драма (кіно і тэлевізія)|сямейная драма]]
|стваральнік       = [[Майкл Лэндан]]
|паводле           = &lt;!-- твор, па якім экранізацыя --&gt;
|рэжысэр           = {{Просты сьпіс|
* Майкл Лэндан
* [[Віктар Фрэнч]]
* Дэн Гордан
* [[Ўільям Клэкстан]]
}}
|прадусар          = Кент Маккрэй
|сцэнарыст         = 
|дыктар            = 
|ролі              = {{Просты сьпіс|
* Майкл Лэндан
* Віктар Фрэнч
}}
|кампазытар        = [[Дэйвід Роўз]]
|апэратар          = 
|мантаж            = 
|краіна            = ЗША
|студыя            = Michael Landon Productions
|месца_здымак      = 
|сэзоны            = 5
|сэрыі             = 111
|сьпіс_сэрыяў      = Сьпіс сэрыяў „Аўтастрады ў нябёсы“
|дата_прэм’еры     = {{Дата пачатку|19|09|1984}}
|дата_сканчэньня   = {{Дата сканчэньня|04|08|1989}}
|мова              = ангельская
|працягласьць      = 45—48 хв.
|прадусары         = Майкл Лэндан
|тэлеканал         = [[NBC]]
|разрозьненьне     = 
|гук               = 
|бюджэт            = 
|прыбытак          = 
|папярэдні         = 
|наступны          = 
|зьвязаныя         = 
|сайт              = 
}}
'''«Даро́га ў нябёсы»''' ({{Мова-анг|Highway to Heaven}}) — [[Фантастыка|фантастычны]] [[Драма (кіно і тэлевізія)|драматычны]] тэлесэрыял [[ЗША]], прэм’ерны паказ якога адбыўся на канале [[NBC]] з 19 верасьня 1984 па 4 жніўня 1989 року&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://www.imdb.com/title/tt0086730/| копія = | дата копіі = | загаловак = Highway to Heaven| фармат = | назва праекту = [[IMDb]]| выдавец = | дата доступу = 17 сьнежня 2021 | мова = en| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. У СССР першую серыю паказалі 3 ліпеня 1991 года па першай усесаюзнай праграме ў рубрыцы &quot;Тэлекампанія Ўорлд-віжн энтерпрайзес прадстаўляе&quot; пад назовам &quot;Дарога ў рай&quot;. У галоўных ролях здымаліся [[Майкл Лэндан]] (Джонатан Сьміт, [[анёл]], пасланы на Зямлю дапамагаць людзям) і [[Віктар Фрэнч]] (Марк Гордан, адстаўны паліцыянт, які дапамагае Сьміту выконваць ягоныя «прызначэньні», ці заданьні). Лэндан сам стаў стваральнікам і выканаўчым прадусэрам, а таксама рэжысэрам большасьці сэрыяў. Для Лэндана гэта быў трэці і апошні тэлесэрыял, а для Фрэнча — апошняя роля; ён памёр за два месяцы да выхаду апошняй сэрыі.

== Сюжэт ==
{{Падрабязьней|Сьпіс сэрыяў „Аўтастрады ў нябёсы“}}
Джонатан Сьміт, былы чалавек, які жыў на Зямлі ў 1917—1948 пад імем Артура Томпсана&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://www.imdb.com/title/tt0601563/trivia| копія = | дата копіі = | загаловак = Highway to Heaven. Keep Smiling. Trivia| фармат = | назва праекту = [[IMDb]]| выдавец = | дата доступу = 17 сьнежня 2021 | мова = en| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 14 чэрвеня 2021| url = https://www.bitchute.com/video/ZApoSim2hYH6/| копія = | дата копіі = | загаловак = Highway To Heaven, episode Keep Smiling| фармат = | назва праекту = BitChute| выдавец = | дата доступу = 17 сьнежня 2021 | мова = en| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, стаў анёлам «на выпрабаваньні», пасланым на Зямлю, каб дапамагаць людзям, якія таго патрабуюць. Падчас «прызначэньня» ён знаёміцца з Маркам Горданам, расчараваным у жыцьці адстаўным паліцыянтам&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 18 траўня 2021| url = https://www.bitchute.com/video/c7YrY7rpHx1t/| копія = | дата копіі = | загаловак = Highway to Heaven episodes 1 and 2| фармат = | назва праекту = BitChute| выдавец = | дата доступу = 17 сьнежня 2021 | мова = en| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, які вымушаны перабівацца з працы на працы. Сьпярша не давяраючы Джонатану, Марк дапамагае таму выканаць ягонае прызначэньне і неўзабаве ўсьведамляе сапраўдную натуру анёла, пасьля чаго атрымлівае заданьне ад «Боса» (так яны называюць [[Бог]]а): дапамагаць Джонатану вырашаць праблемы людзей на Зямлі. Джонатан з Маркам атрымліваюць розныя заданьні, якія дапамагаюць стурбаваным людзям пераадольваць свой клопат.

Кожная новая сэрыя звычайна пачынаецца з прыезду галоўных герояў у новае места і ўладкаваньне на працу, зьвязаную зь іхнім прызначэньнем. Анёльская натура Джонатана дапамагае ім працаваць паліцыянтамі, мэдыкамі, настаўнікамі, сацыяльнымі работнікамі ды іншымі кваліфікаванымі супрацоўнікамі. Але чалавечыя праблемы абодва павінны вырашаць уласнымі сіламі, намагаючыся ўвайсьці ў становішча тых людзей, да якіх яны пасланыя. Джонатан валодае надзвычайнай фізычнай сілай, але можа карыстацца ёю толькі для ручной працы ці самаабароны. Часам Джонатан робіць іншым людзям падарункі «ад Боса» ці «невядомага сябра», напрыклад, упрыгожыць змрочны дом састарэлых кветкамі ці падараваць ровар. У выключных выпадках «Бос» можа дапамагчы пратаганістам [[Цуд|боскім умяшаньнем]].

Тэлесэрыял акцэнтаваны на важных сацыяльных і эмацыйных праблемах. Характары галоўных пэрсанажаў адрозьніваюцца (Джонатан больш чульлівы і спачувальны, Марк — прагматычны і цынічны), аднак яны заўжды падтрымліваюць адзін аднаго. Джонатанава місія на Зямлі — зрабіць даволі дабра, каб атрымаць крылы і, магчыма, трапіць на нябёсы. Калі Джонатан з Маркам становяцца добрымі сябрамі, Марк разрываецца між радасьцю за сябра і ягонай магчымай стратай, а таму вырашае запаволіць працэс&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = John J. O’Connor.| прозьвішча = O’Connor| імя = John J.| аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 19 верасьня 1984| url = https://www.nytimes.com/1984/09/19/arts/tv-review-highway-to-heaven-with-landon.html?scp=1&amp;sq=Highway%20to%20Heaven&amp;st=cse| копія = | дата копіі = | загаловак = TV Review; 'Highway to Heaven' with Landon| фармат = | назва праекту = | выдавец = New York Times| дата доступу = 17 сьнежня 2021 | мова = en| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

== Выраб ==
Здымкі праходзілі ў [[Лос-Анджэлес]]е ды іншых мясьцінах [[Каліфорнія|Каліфорніі]]. Дарога ва ўступных кадрах і адна з сэрыяў другога эпізоду былі зьнятыя часткова ля [[Тусан]]у ([[Арызона]]). Маркавым аўтамабілем, якім галоўныя героі перамяшчаюцца па краіне, стаў [[Ford LTD II]] 1977 року выпуску.

У чэрвені 1988 року, у разгары страйку Амэрыканскай пісьменьніцкай гільдыі, NBC пасьля падзеньня рэйтынгу сэрыялу вырашыла завяршыць яго пятым сэзонам. Апошняя сэрыя 4 жніўня 1989 року скончылася адкрытым фіналам, які падразумяваў працяг. Аднак узнаўленьня здымак не адбылося, бо ў той час Віктар Фрэнч ужо быў цяжка хворы на [[рак лёгкіх]] і неўзабаве памёр. «Аўтастрадай» скончылася і 30-гадовае супрацоўніцтва з NBC Майкла Лэндана.

== Працяг ==
У 2021 року выйшаў тэлефільм «Аўтастрада ў нябёсы»&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://www.imdb.com/title/tt10984306/| копія = | дата копіі = | загаловак = Highway to Heaven| фармат = | назва праекту = [[IMDb]]| выдавец = | дата доступу = 19 сьнежня 2021 | мова = en| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* «[[Бог пасябраваў са мной]]»
* «[[Дотык анёла]]»

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{IMDb твор|0086730}}

[[Катэгорыя:Драматычныя тэлесэрыялы ЗША]]
[[Катэгорыя:Фантастычныя тэлесэрыялы ЗША]]
[[Катэгорыя:Тэлесэрыялы 1984 году]]
[[Катэгорыя:Тэлесэрыялы пра анёлаў]]
[[Катэгорыя:Тэлеперадачы на ангельскай мове]]
[[Катэгорыя:Арыгінальныя перадачы NBC]]
[[Катэгорыя:Рэлігійныя тэлесэрыялы]]
[[Катэгорыя:Тэлесэрыялы CBS Studios]]
[[Катэгорыя:Тэлесэрыялы пра ЗША]]</text>
      <sha1>rzcgw64epfl1zyj4g9rs4dduf8d7o85</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679234</id>
      <parentid>2679230</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T20:43:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Govage</username>
        <id>2190</id>
      </contributor>
      <origin>2679234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12330" sha1="ieqaowgyjn5pasah6qjmez4dl6m6s8o" xml:space="preserve">{{Кароткае апісаньне|Тэлесэрыял ЗША}}
{{Тэлесэрыял
|назва             = Аўтастрада ў нябёсы
|арыгназва         = Highway to Heaven
|выява             = 
|памер_выявы       = 
|подпіс_выявы      = 
|жанр              = [[фантастыка]]&lt;br&gt;[[Драма (кіно і тэлевізія)|сямейная драма]]
|стваральнік       = [[Майкл Лэндан]]
|паводле           = &lt;!-- твор, па якім экранізацыя --&gt;
|рэжысэр           = {{Просты сьпіс|
* Майкл Лэндан
* [[Віктар Фрэнч]]
* Дэн Гордан
* [[Ўільям Клэкстан]]
}}
|прадусар          = Кент Маккрэй
|сцэнарыст         = 
|дыктар            = 
|ролі              = {{Просты сьпіс|
* Майкл Лэндан
* Віктар Фрэнч
}}
|кампазытар        = [[Дэйвід Роўз]]
|апэратар          = 
|мантаж            = 
|краіна            = ЗША
|студыя            = Michael Landon Productions
|месца_здымак      = 
|сэзоны            = 5
|сэрыі             = 111
|сьпіс_сэрыяў      = Сьпіс сэрыяў „Аўтастрады ў нябёсы“
|дата_прэм’еры     = {{Дата пачатку|19|09|1984}}
|дата_сканчэньня   = {{Дата сканчэньня|04|08|1989}}
|мова              = ангельская
|працягласьць      = 45—48 хв.
|прадусары         = Майкл Лэндан
|тэлеканал         = [[NBC]]
|разрозьненьне     = 
|гук               = 
|бюджэт            = 
|прыбытак          = 
|папярэдні         = 
|наступны          = 
|зьвязаныя         = 
|сайт              = 
}}
'''«Даро́га ў нябёсы»''' ({{Мова-анг|Highway to Heaven}}) — [[Фантастыка|фантастычны]] [[Драма (кіно і тэлевізія)|драматычны]] тэлесэрыял [[ЗША]], прэм’ерны паказ якога адбыўся на канале [[NBC]] з 19 верасьня 1984 па 4 жніўня 1989 року&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://www.imdb.com/title/tt0086730/| копія = | дата копіі = | загаловак = Highway to Heaven| фармат = | назва праекту = [[IMDb]]| выдавец = | дата доступу = 17 сьнежня 2021 | мова = en| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. У СССР першую серыю паказалі 3 ліпеня 1991 года па першай усесаюзнай праграме ў рубрыцы &quot;Тэлекампанія Ўорлдвіжн энтерпрайзес прадстаўляе&quot; пад назовам &quot;Дарога ў рай&quot;. У галоўных ролях здымаліся [[Майкл Лэндан]] (Джонатан Сьміт, [[анёл]], пасланы на Зямлю дапамагаць людзям) і [[Віктар Фрэнч]] (Марк Гордан, адстаўны паліцыянт, які дапамагае Сьміту выконваць ягоныя «прызначэньні», ці заданьні). Лэндан сам стаў стваральнікам і выканаўчым прадусэрам, а таксама рэжысэрам большасьці сэрыяў. Для Лэндана гэта быў трэці і апошні тэлесэрыял, а для Фрэнча — апошняя роля; ён памёр за два месяцы да выхаду апошняй сэрыі.

== Сюжэт ==
{{Падрабязьней|Сьпіс сэрыяў „Аўтастрады ў нябёсы“}}
Джонатан Сьміт, былы чалавек, які жыў на Зямлі ў 1917—1948 пад імем Артура Томпсана&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://www.imdb.com/title/tt0601563/trivia| копія = | дата копіі = | загаловак = Highway to Heaven. Keep Smiling. Trivia| фармат = | назва праекту = [[IMDb]]| выдавец = | дата доступу = 17 сьнежня 2021 | мова = en| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 14 чэрвеня 2021| url = https://www.bitchute.com/video/ZApoSim2hYH6/| копія = | дата копіі = | загаловак = Highway To Heaven, episode Keep Smiling| фармат = | назва праекту = BitChute| выдавец = | дата доступу = 17 сьнежня 2021 | мова = en| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, стаў анёлам «на выпрабаваньні», пасланым на Зямлю, каб дапамагаць людзям, якія таго патрабуюць. Падчас «прызначэньня» ён знаёміцца з Маркам Горданам, расчараваным у жыцьці адстаўным паліцыянтам&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 18 траўня 2021| url = https://www.bitchute.com/video/c7YrY7rpHx1t/| копія = | дата копіі = | загаловак = Highway to Heaven episodes 1 and 2| фармат = | назва праекту = BitChute| выдавец = | дата доступу = 17 сьнежня 2021 | мова = en| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, які вымушаны перабівацца з працы на працы. Сьпярша не давяраючы Джонатану, Марк дапамагае таму выканаць ягонае прызначэньне і неўзабаве ўсьведамляе сапраўдную натуру анёла, пасьля чаго атрымлівае заданьне ад «Боса» (так яны называюць [[Бог]]а): дапамагаць Джонатану вырашаць праблемы людзей на Зямлі. Джонатан з Маркам атрымліваюць розныя заданьні, якія дапамагаюць стурбаваным людзям пераадольваць свой клопат.

Кожная новая сэрыя звычайна пачынаецца з прыезду галоўных герояў у новае места і ўладкаваньне на працу, зьвязаную зь іхнім прызначэньнем. Анёльская натура Джонатана дапамагае ім працаваць паліцыянтамі, мэдыкамі, настаўнікамі, сацыяльнымі работнікамі ды іншымі кваліфікаванымі супрацоўнікамі. Але чалавечыя праблемы абодва павінны вырашаць уласнымі сіламі, намагаючыся ўвайсьці ў становішча тых людзей, да якіх яны пасланыя. Джонатан валодае надзвычайнай фізычнай сілай, але можа карыстацца ёю толькі для ручной працы ці самаабароны. Часам Джонатан робіць іншым людзям падарункі «ад Боса» ці «невядомага сябра», напрыклад, упрыгожыць змрочны дом састарэлых кветкамі ці падараваць ровар. У выключных выпадках «Бос» можа дапамагчы пратаганістам [[Цуд|боскім умяшаньнем]].

Тэлесэрыял акцэнтаваны на важных сацыяльных і эмацыйных праблемах. Характары галоўных пэрсанажаў адрозьніваюцца (Джонатан больш чульлівы і спачувальны, Марк — прагматычны і цынічны), аднак яны заўжды падтрымліваюць адзін аднаго. Джонатанава місія на Зямлі — зрабіць даволі дабра, каб атрымаць крылы і, магчыма, трапіць на нябёсы. Калі Джонатан з Маркам становяцца добрымі сябрамі, Марк разрываецца між радасьцю за сябра і ягонай магчымай стратай, а таму вырашае запаволіць працэс&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = John J. O’Connor.| прозьвішча = O’Connor| імя = John J.| аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 19 верасьня 1984| url = https://www.nytimes.com/1984/09/19/arts/tv-review-highway-to-heaven-with-landon.html?scp=1&amp;sq=Highway%20to%20Heaven&amp;st=cse| копія = | дата копіі = | загаловак = TV Review; 'Highway to Heaven' with Landon| фармат = | назва праекту = | выдавец = New York Times| дата доступу = 17 сьнежня 2021 | мова = en| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

== Выраб ==
Здымкі праходзілі ў [[Лос-Анджэлес]]е ды іншых мясьцінах [[Каліфорнія|Каліфорніі]]. Дарога ва ўступных кадрах і адна з сэрыяў другога эпізоду былі зьнятыя часткова ля [[Тусан]]у ([[Арызона]]). Маркавым аўтамабілем, якім галоўныя героі перамяшчаюцца па краіне, стаў [[Ford LTD II]] 1977 року выпуску.

У чэрвені 1988 року, у разгары страйку Амэрыканскай пісьменьніцкай гільдыі, NBC пасьля падзеньня рэйтынгу сэрыялу вырашыла завяршыць яго пятым сэзонам. Апошняя сэрыя 4 жніўня 1989 року скончылася адкрытым фіналам, які падразумяваў працяг. Аднак узнаўленьня здымак не адбылося, бо ў той час Віктар Фрэнч ужо быў цяжка хворы на [[рак лёгкіх]] і неўзабаве памёр. «Аўтастрадай» скончылася і 30-гадовае супрацоўніцтва з NBC Майкла Лэндана.

== Працяг ==
У 2021 року выйшаў тэлефільм «Аўтастрада ў нябёсы»&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://www.imdb.com/title/tt10984306/| копія = | дата копіі = | загаловак = Highway to Heaven| фармат = | назва праекту = [[IMDb]]| выдавец = | дата доступу = 19 сьнежня 2021 | мова = en| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* «[[Бог пасябраваў са мной]]»
* «[[Дотык анёла]]»

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{IMDb твор|0086730}}

[[Катэгорыя:Драматычныя тэлесэрыялы ЗША]]
[[Катэгорыя:Фантастычныя тэлесэрыялы ЗША]]
[[Катэгорыя:Тэлесэрыялы 1984 году]]
[[Катэгорыя:Тэлесэрыялы пра анёлаў]]
[[Катэгорыя:Тэлеперадачы на ангельскай мове]]
[[Катэгорыя:Арыгінальныя перадачы NBC]]
[[Катэгорыя:Рэлігійныя тэлесэрыялы]]
[[Катэгорыя:Тэлесэрыялы CBS Studios]]
[[Катэгорыя:Тэлесэрыялы пра ЗША]]</text>
      <sha1>ieqaowgyjn5pasah6qjmez4dl6m6s8o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>TR-DOS</title>
    <ns>0</ns>
    <id>257293</id>
    <revision>
      <id>2679284</id>
      <parentid>2324914</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T07:55:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2679284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3283" sha1="ftvg9dpp9dhmmiebh2qaszfa4i9k8sm" xml:space="preserve">{{Апэрацыйная сыстэма
|назва             = TR-DOS
|лёга              = 
|здымак            = 
|подпіс            = 
|распрацоўнік      = [[Technology Research Ltd]]
|сямейства         = [[DOS]]
|выпуск            = {{Дата пачатку і век|1984}}
|скасаваная        = 
|стабільная_вэрсія = 5.03
|стабільная_дата   = {{Дата пачатку і век|1986}}
|тэставая_вэрсія   = 
|тэставая_дата     = 
|ядро              = 
|паўплываў         = 
|мовы              = [[Ангельская мова|ангельская]]
|інтэрфэйс         = 
|ліцэнзія          = [[Платнае праграмнае забесьпячэньне|платная]]
|сайт              = 
}}
'''TR-DOS''' — [[дыскавая апэрацыйная сыстэма]] для [[ZX Spectrum]] з інтэрфэйсамі [[Beta Disk Interface|Beta Disc]] і Beta 128. TR-DOS і Beta-дыск распрацавала ў 1984 року кампанія «Technology Research Ltd» (Вялікабрытанія). Апошняя [[Ушытае праграмнае забесьпячэньне|ўшытая вэрсія]] 5.03 выйшла ў 1986 року. З 1990 року выходзілі неафіцыйныя вэрсіі; апошняя — 6.10E (2006).

За гэты час TR-DOS стала стандартнай апэрацыйнай сыстэмай для ZX Spectrum, і большасьць дыскетных праграмаў для яе (а тым болей сучасныя) выпускаюцца для TR-DOS. Сучасныя эмулятары таксама патрымліваюць [[Вобраз дыску|вобразы дыскетаў]] TR-DOS у фарматах ''.TRD'' ці ''.SCL''.

TR-DOS працавала з адна- і двухбаковымі [[дыскета]]мі адзінарнай і двайной шчыльнасьці. Усе сучасныя вэрсіі падтрымліваюць [[ПАД-дыск|RAM-дыскі]], а некаторыя вэрсіі — яшчэ і [[Цьвёрды дыск|цьвёрдыя дыскі]].

== Каманды ==
Гэтыя [[Каманда (праграмаваньне)|каманды]] падтрымліваюцца апэрацыйнай сыстэмай TR-DOS вэр. 4:

{{Калёнкі|шыр = 9em}}
* 40
* CAT
* CLOSE
* COPY
* ERASE
* FORMAT
* GO TO
* INPUT
* LOAD
* MOVE
* NEW
* OPEN
* PRINT
* RETURN
* RUN
* SAVE
{{Канец калёнкі}}

Існуюць праграмы-ўтыліты:
* FILER
* TAPECOPY (замяніла ў TR-DOS вэр. 3 утыліты BACKUP, COPY і SCOPY)

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20071028162704/http://www.worldofspectrum.org/ World of Spectrum]
* [http://trd.speccy.cz/ Віртуальная TR-DOS]

{{Дыскавыя апэрацыйныя сыстэмы}}

[[Катэгорыя:Праграмнае забесьпячэньне для мікракампутараў]]
[[Катэгорыя:ZX Spectrum]]
[[Катэгорыя:Дыскавыя апэрацыйныя сыстэмы]]</text>
      <sha1>ftvg9dpp9dhmmiebh2qaszfa4i9k8sm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Монтвіл</title>
    <ns>0</ns>
    <id>263228</id>
    <revision>
      <id>2679228</id>
      <parentid>2677617</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T20:36:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-40040-09</username>
        <id>98920</id>
      </contributor>
      <comment>/* Паходжаньне */</comment>
      <origin>2679228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19876" sha1="pcr8d7mosvw8sexgjqccvywp5ujmk29" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Монтвіл
|лацінка          = Montvił
|арыгінал         = Muntwil
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Мунд|Munt]] + [[Віла|Wilo]]
|варыянт          = Мунтвіл, Мондвіл, Мунцьвіл
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Вілімонт]]
}}

'''Монтвіл''' (''Мунтвіл'', ''Мунцьвіл'', ''Мондвіл'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Мунтвіл (Muntwil&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1961-204&quot;&gt;Schmittlein R. L’anthroponyme germanique employé d’une façon absolue en fonction toponymique (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1961. P. 204.&lt;/ref&gt;) і Вілімунт або Вілмунт (Willimunt, Wilmunt) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Willimund+Willimunt#v=snippet&amp;q=Willimund%20Willimunt&amp;f=false S. 1604].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) паходзіць ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.&lt;/ref&gt; або [[Гоцкая мова|гоцкага]] munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Віла|-віл-]] (імёны ліцьвінаў [[Вільбут]], [[Вільгерд]], [[Вільгейда]]; германскія імёны Willebut, Vilgard, Williheid) — ад гоцкага wilja 'воля'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Монтвіл азначае «гарлівая воля»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 24.&lt;/ref&gt; (тое ж, што і імя [[Вілімонт|Вільмонт]]).

Адпаведнасьць імя Мантвіл германскаму імю Muntwil, ад якога ўтварыліся назвы некалькіх мясцовасьцяў у [[Францыя|Францыі]]&lt;ref&gt;Schmittlein R. L’anthroponyme germanique employé d’une façon absolue en fonction toponymique // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1962. P. 115.&lt;/ref&gt;, сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1961-204&quot;/&gt;. Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — таксама сьцьвердзіў амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]&lt;ref&gt;Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.&lt;/ref&gt;. Незалежна ад Шмітляйна і Зэна, да падобных высноваў пра германскае паходжаньне імя Монтвіл прыйшоў беларускі эміграцыйны дасьледнік [[Леанід Галяк]]&lt;ref&gt;Галяк Л. Паходжаньне «літоўскіх» князёў // [[Запісы БІНіМ]]. Т. 40, 2018. С. 473.&lt;/ref&gt;. Гоцкае паходжаньне імя Монтвіл адзначаў яшчэ прафэсар [[Тарту|Дэрпцкага]] ўнівэрсытэту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантын Грэвінк||ru|Гревингк, Константин Иванович}} з спасылкай на нямецкага лінгвіста {{Артыкул у іншым разьдзеле|Леа Маер|Леа Маера|de|Leo Meyer (Sprachforscher)}}&lt;ref&gt;
Über heidnische Gräber Russisch Litauens und einiger benachbarter Gegenden, insbesondere Lettlands und Weissrusslands / von C. Grewingk. — Dorpat, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=HDdQF4Sj-moC&amp;q=Montwil%20mund#v=snippet&amp;q=Montwil%20mund&amp;f=false S. 92]&lt;/ref&gt;. 

Таксама адзначалася старажытнае германскае імя Willmant ([[Віла|Will]]-mant)&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Willmant#v=snippet&amp;q=Willmant&amp;f=false S. 1603].&lt;/ref&gt;. Адпаведнасьць імя Мантвіл германскаму імю Willmant прызнае летувіскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}&lt;ref&gt;Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 164.&lt;/ref&gt;.

У ваколіцах [[Русь (мястэчка)|Русі]] ([[Прусія]]) адзначалася прозьвішча Mantwill&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=MANTWILL&amp;ofb=russ&amp;modus=&amp;lang=de MANTWILL], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Монътвилу земля Крожева'' (1440—1492 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 49.&lt;/ref&gt;; ''тивуну [[Радунь]]скому Монтвилу'' (1444 год)&lt;ref&gt;Акты, относящиеся к истории Южной и Западной России, собранные и изданные Археографической комиссией. Т. 1. — СПб., 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=5CxkG15O0AIC&amp;q=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D1%83#v=snippet&amp;q=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D1%83&amp;f=false С. 15].&lt;/ref&gt;; ''удову Монтвиловну жону'', ''Монтвилова племенника'' (1473 год&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 309.&lt;/ref&gt;)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 24.&lt;/ref&gt;; ''бояр [[Эйшышкі|ейшышских]]… Монтвиловичы'' (1494 год, 19 студзеня 1526 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|224к}} P. 191.&lt;/ref&gt;; ''на люди Мунтвиловичы'' (16 чэрвеня 1501 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 152.&lt;/ref&gt;; ''земль пустовских там жо в [[Дарсунішкі|Дорсунишках]]… Монтвиловщины'' (19 сакавіка 1514 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 227.&lt;/ref&gt;; ''Миколаи Монтвиловичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 89.&lt;/ref&gt;, ''Янъ Монтвиловичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 161.&lt;/ref&gt;, ''Пацъ Монтвиловичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 170.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''Петр Монтвилович'' (1537 год)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 47.&lt;/ref&gt;; ''села Монтвиловичовъ… селе Монтвиловичахъ'' (1554 год)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 8. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=J2dcAAAAcAAJ&amp;q=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 14].&lt;/ref&gt;; ''Янъ Яцкевичъ з Монтвиловичовъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 671].&lt;/ref&gt;, ''Родъ Монтвиловичовъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 738.&lt;/ref&gt;, ''Петръ Монтвиловичъ з ыменья Монтвиловского у повете Лидскомъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 757.&lt;/ref&gt;, ''Петрукъ Монтвиловичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 808.&lt;/ref&gt; (1567 год); ''земяном повету ковенского… з роду Монтвиловичов з Вонтокгин'' (15 верасьня 1568 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Archyvinės smulkmenos // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 417.&lt;/ref&gt;; ''Muntwil'' (Хроніка польская [[Марцін Бельскі|Марціна Бельскага]])&lt;ref&gt;Kronika Marcina Bielskiego. — Sanok, 1856. [https://www.google.by/books/edition/Kronika_polska_Polnische_Kronik_pol/I9ZbAAAAcAAJ?hl=ru&amp;gbpv=1 S. 254].&lt;/ref&gt;; ''[[Нарэла|Нарель]] Моньтвиловичъ'' (24 красавіка 1580 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8cM7AQAAMAAJ&amp;q=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D1%8C%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D1%8C%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 215].&lt;/ref&gt;; ''передомьною Яномъ Петровичомъ Монтвиломъ Островскимъ, коморником воеводства и повету Троцкого'' (20 лістапада 1592 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 30. — Вильна, 1904. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-uYDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D1%8A&amp;f=false С. 125].&lt;/ref&gt;; ''я Ян Монтвил Островский'' (1 лістапада 1596 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 30. — Вильна, 1904. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-uYDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB#v=snippet&amp;q=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB&amp;f=false С. 161].&lt;/ref&gt;; ''Я Криштофъ Монтвиловичъ'' (21 траўня 1597 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 449.&lt;/ref&gt;; ''земянинъ господарьский повету Виленъского пань Станиславъ Монтвило и малъжонъка его пани Станиславовая Монтвиловая Крыстына Матысовна Володкевичовна'' (20 лістапада 1602 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 20. — Вильна, 1893. С. 197.&lt;/ref&gt;; ''Paweł Montwilowicz'' (1602—1615 гады)&lt;ref&gt;Зинкявичус З. К вопросу о литовско-польских языковых контактах по данным антропонимики г. Вильнюса начала XVII в. // Балто-славянские исследования. — М., 1974. С. 138.&lt;/ref&gt;; ''Antoni Montwiłł'' (15 студзеня 1763 году)&lt;ref&gt;Летопись занятий Археографической комиссией. Вып. 13. — СПб., 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=_1YkAQAAIAAJ&amp;q=Montwi%C5%82%C5%82#v=snippet&amp;q=Montwi%C5%82%C5%82&amp;f=false С. 50].&lt;/ref&gt;; ''Maciej Mondwiłł… Szymon Mondwiłł… Stefan Mondwiłł… Józef Mondwiłł''&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 417.&lt;/ref&gt;, ''Szymon Mondwiłł''&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 418.&lt;/ref&gt;, ''Maciej Mądwił… Szymon Mądwił… Stefan Mądwił… Józef Mądwiłł…. Symon Mondwiłł''&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 423.&lt;/ref&gt; (6 лютага 1786 году); ''Kazimierz Mondwił, strażnikowicz pow. kow.'' (18 жніўня 1788 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 436.&lt;/ref&gt;; ''Michał Mondwiłło'' (1791 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=23lt&amp;rid=D&amp;search_lastname=Mondwi%C5%82%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Butkiszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Józef Montwiłł'' (1800 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Montwi%C5%82&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=&amp;ordertable= Lida], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Bartłomiej Montwiłowicz'' (1810 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=8933&amp;search_lastname=Montwi%C5%82owicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Kozakiszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Witold Montwiłło'' (1916 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=25po&amp;rid=S&amp;search_lastname=Montwi%C5%82%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date= Rosja-Smoleńsk], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Монтвіл — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які атрымаў наданьне ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]]; пачынальнік роду [[Мантывілы|Монтвілаў]]
* Монтвіл Заневіч — жыхар [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], які ўпамінаецца ў 1537—1538 гадох&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&amp;q=%22%D0%97%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%22&amp;dq=%22%D0%97%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiyhYedi9WCAxWIyqQKHTtiBRUQ6AF6BAgIEAI P. 399].&lt;/ref&gt;
* Мікалай Мандвіловіч — служэбнік урадніка маёнтку ва [[Упіцкі павет|Ўпіцкім павеце]], які ўпамінаецца ў 1585 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 7. ― Вильна, 1909. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Q8hZAAAAcAAJ&amp;q=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%83#v=snippet&amp;q=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%83&amp;f=false С. 83].&lt;/ref&gt;
* Юзэф Мантвіла — шляхціч [[Менскае ваяводзтва|Менскага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1787 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810225136/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/721-shlyakhta-minskogo-voevodstva-na-sejmike-1787-g Шляхта Минского воеводства на сеймике 1787 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 23 сьнежня 2016 г.&lt;/ref&gt;

Монтвілы (Montwiło) — прыгонныя з ваколіцаў [[Трокі|Старых Трокаў]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 317.&lt;/ref&gt;.

Монтвілы (Montwił) гербу [[Ляліва]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род&lt;ref&gt;Uruski S. Rodzina, herbarz szlachty polskiej. T. 11. — Warszawa, 1914. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ygUMAQAAMAAJ&amp;q=Montwi%C5%82#v=snippet&amp;q=Montwi%C5%82&amp;f=false S. 243].&lt;/ref&gt;.

Монтвілы-Эйтміновічы — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/e/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Э], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Монтвіль або Монтвіл (Montwil, Montwill) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У XVI ст. у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]] існаваў маёнтак Мантвілавічы (''Монтвиловичи'')&lt;ref&gt;Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=p9sGAAAAYAAJ&amp;q=%40%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&amp;q=%40%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&amp;f=false С. 194].&lt;/ref&gt;, у 1690 годзе — мясцовасьць Мондвілавічы&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 45.&lt;/ref&gt;.

На [[Браслаўскі павет|гістарычнай Браслаўшчыне]] існуе вёска [[Мунцьвілова]]. Назву [[Мантвілішкі]] маюць вёскі на гістарычных [[Лідзкі павет|Лідчыне]] і [[Троцкі павет|Троччыне]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Мунд]]
* [[Віла]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай мунд}}
{{Імёны з асновай віл}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>pcr8d7mosvw8sexgjqccvywp5ujmk29</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Радзівіл (імя)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>263293</id>
    <revision>
      <id>2679231</id>
      <parentid>2677753</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T20:39:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-40040-09</username>
        <id>98920</id>
      </contributor>
      <comment>/* Паходжаньне */</comment>
      <origin>2679231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42562" sha1="dipcqogxvj68jlo2ol7a168pb5xw2gd" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Радзівіл
|лацінка          = Radzivił
|арыгінал         = Ratwili
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Рад|Rado]] + [[Віла|Wili]]
|варыянт          = Рацівіл, Радвіл, Радзьвіль, Радвіла
|вытворныя        = [[Гродвіл]]
|зьвязаныя        = Вільрат
}}

'''Радзівіл''' (''Радвіл'', ''Радзьвіль''), '''Рацівіл''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Ратвіл (Ratwilius&lt;ref&gt;Series episcoporum ecclesiae catholicae. — Ratisbonae, 1873. [https://books.google.by/books?id=gmtoAAAAcAAJ&amp;pg=PA618&amp;dq=Ratwilius&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiFnLCtmuH9AhVaTKQEHag7Dt8Q6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q=Ratwilius&amp;f=false P. 618].&lt;/ref&gt;) і Вілірад або Вілрад (Willirad, Wilrad) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. S. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Ratwilius#v=snippet&amp;q=Ratwilius&amp;f=false 1219], [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Willirad+%40Wilrad#v=snippet&amp;q=Willirad%20%40Wilrad&amp;f=false 1605].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Рад|-рад- (-рат-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Ратаўт|Раталт]], [[Радавін]], [[Конрад]]; германскія імёны Ratolt, Radowin, Konrad) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *rêþs&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 193.&lt;/ref&gt;, германскага rad- 'рада'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Віла|-віл-]] (імёны ліцьвінаў [[Вільбут]], [[Вільгейда]], [[Монтвіл|Мунтвіл]]; германскія імёны Willebut, Williheid, Muntwil) — ад гоцкага wilja 'воля'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Радзівіл азначае «рада волі»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 24.&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Радзівіл германскаму імю Ratwilius сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 162.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (fin), le nom de Radziwill // Revue internationale d’onomastique. Nr. 4, 1964. P. 281—292.&lt;/ref&gt;. Ён жа адзначыў вытворны ад гэтага імя сучасны [[тапонім]] Rotweil у [[Вюртэмбэрг]]у ([[Нямеччына]])&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie // Proceedings of the Eighth International Congress of Onomastic Sciences. — De Gruyter Mouton, 1966. P 470.&lt;/ref&gt;. Незалежна ад Шмітляйна, да падобных высноваў пра германскае паходжаньне імя Радзівіл прыйшоў беларускі эміграцыйны дасьледнік [[Леанід Галяк]]&lt;ref&gt;Галяк Л. Паходжаньне «літоўскіх» князёў // [[Запісы БІНіМ]]. Т. 40, 2018. С. 474.&lt;/ref&gt;. Адпаведнасьць імя Радзівіл германскім імёнам Ratwilius і Wilrad прызнае летувіскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}&lt;ref&gt;Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 38.&lt;/ref&gt;.

Спэцыяліст у галіне анамастыкі [[Ігар Капылоў]] адзначае, што ў славянскіх мовах даволі часта сустракаюцца складаныя імёны з кампанэнтам Рад-, які літаральна пазначае старажытнае слова ''радети'' 'клапаціцца пра штосьці'. Існуюць такія старажытныя імёны, як Радамір (той, хто клапоціцца пра мір), Радаслаў (той, хто дбае пра славу) і г. д. Дасьледнікі знаходзяць падставы для таго, каб і другі кампанэнт імя -віл лічыць славянскім, беспасярэдне зьвязаным з словам 'воля'. Пацьверджаньнем гэтага лічыцца ўкраінскае слова ''вільний'' (вольны). Такім парадкам, беручы пад увагу славянскую вэрсію паходжаньня, імя Радзівіл азначае «той, хто клапоціцца пра волю»&lt;ref name=&quot;kapylou&quot;&gt;[[Ігар Капылоў|Капылоў І.]] Радзівілы // [[Звязда]]. № 47 (27162), 13 сакавіка 2012 г.&lt;/ref&gt;. Гісторык [[Павал Урбан]] адзначае, што ў [[Лаўрэнцеўскі летапіс|Лаўрэнцеўскім]] і [[Радзівілаўскі летапіс|Радзівілаўскім]] летапісах пад 1147 годам упамінаецца ўплывовы кіеўскі баярын ''[[Радзіла]]'', тым часам [[Радзівіл Осьцікавіч]] у адной з дароўных граматаў вялікага князя [[Казімер Ягелончык|Казімера]] значыцца як ''Радзіл Осьцікавіч''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-53&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 53.&lt;/ref&gt;. Адпаведна, дасьледнік тлумачыць імя Радзівіл як «Валявы ў парадзе» або «Добрай волі»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 188.&lt;/ref&gt;. На думку Ігара Капылова імя Радзівіл прыйшло ў спадчыну з імянной базы пра[[Індаэўрапейскія мовы|індаэўрапейскай]] эпохі&lt;ref name=&quot;kapylou&quot;/&gt;{{Заўвага|У рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] зьявіліся тлумачэньні імя Радзівіл ({{мова-lt|Rаdvіlаs|скарочана}}) ад [[Летувіская мова|летувіскіх]] словаў ''rаdо'' 'ён знайшоў' (форма дзеяслова ў трэцяй асобе мінулага часу, тым часам у [[інфінітыў|інфінітыве]] ''rаstі'' 'знаходзіць' і аснове цяперашняга часу ''rаst-'' гэтага ж дзеяслова няма спалучэньня rаd-) і ''viltis'' 'надзея'. У выпадку другой асновы летувіскія аўтары ня могуць адэкватна патлумачыць брак гістарычных запісаў імя з канцавым -т пры паралельным бытаваньні ў імёнах ліцьвінаў асновы [[Вільда|-вілд- (-вілт-)]]}}.

У ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]] бытавала прозьвішча Radziwill (Radzewill, Radszewill)&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=RADZIWILL&amp;ofb=memelland&amp;modus=&amp;lang=de RADZIWILL], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''[[Войшвід|Woyschiwid]] cum filio Radiwilo'' (18 студзеня 1401 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 38.&lt;/ref&gt;; ''cum Rodywil''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 54, 70.&lt;/ref&gt;, ''Rodwil''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 57.&lt;/ref&gt;, ''Rodywil''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 70.&lt;/ref&gt; ([[Гарадзельская унія|2 кастрычніка 1413 году]]); ''Rodywyl Ostikowicz'' (29 лістапада 1430 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Спадчыньнікі Вітаўта (2015)|к}} С. 515.&lt;/ref&gt;; ''Родивил Остикович''&lt;ref&gt;Собрание древних грамот и актов городов: Вильны, Ковна, Трок, православных монастырей, церквей и по разным предметам: Ч. 1. — Вильно, 1843. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=11JfAAAAcAAJ&amp;q=%D0%A0%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB+%D0%9E%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87#v=snippet&amp;q=%D0%A0%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%20%D0%9E%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&amp;f=false С. 6].&lt;/ref&gt; (27 верасьня 1432 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 327.&lt;/ref&gt;; ''Radiwil Hostikowicz'' ([[Гарадзенская унія|15 кастрычніка 1432 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 81.&lt;/ref&gt;; ''Radiwil marsalci terrae Lythuaniae [sigilla]'' ([[Троцкая унія|20 студзеня 1433 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 94.&lt;/ref&gt;; ''Georgius et Stanislaus filii domini Radwylonis'' (1 жніўня 1439 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 171.&lt;/ref&gt;; ''Stanislao Radwilowicz'' (21 кастрычніка 1440 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 190.&lt;/ref&gt;; ''Радивилу Остиковичу'' (''Радивил Остикович''&lt;ref name=&quot;Piatraskas-2014-214&quot;&gt;{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 214.&lt;/ref&gt;; 1440—1492 гады&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 32, 54.&lt;/ref&gt;, 9 лістапада 1449 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 66.&lt;/ref&gt;); ''бояре [[Радунь]]скіе Круповичы… Радвилъ Богдановичъ '' (1444 год)&lt;ref&gt;Акты, относящиеся к истории Южной и Западной России, собранные и изданные Археографической комиссией. Т. 1. — СПб., 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=5CxkG15O0AIC&amp;q=%D0%A0%D0%B0%D0%B4+%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%A0%D0%B0%D0%B4%20%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D1%8A&amp;f=false С. 16].&lt;/ref&gt;; ''Georgio Radwylowycz'' (25 лютага 1444 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 203.&lt;/ref&gt;; ''Radyl Osticowicz'' (16 красавіка 1444 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 206.&lt;/ref&gt;; ''панъ Родивилъ Остиковичь'' (9 верасьня 1445 году&lt;ref&gt;[http://starbel.by/dok/d173.htm Пожалование в. к. л. Казимира Радзивиллу Остиковичу на Вижунские сеножати (1445)]{{Недаступная спасылка|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;, 14 траўня 1446 году&lt;ref&gt;[http://starbel.by/dok/d176.htm Грамота в. к. л. Казимира Радзивиллу Остиковичу на 9 человек, живущих на немецкой границе (1446)]{{Недаступная спасылка|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;, 8 студзеня 1452 году&lt;ref&gt;Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie. T. 1, 1366—1506. — Lwów, 1887. S. 48.&lt;/ref&gt;, 21 красавіка 1452 году&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20241202220156/http://starbel.by/dok/d177.htm Грамота в. к. л. Казимира о разрешении Радзивиллу Остиковичу поселить трех человек в Олунгах (1452)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;, 14 красавіка 1455 году&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200709120806/http://starbel.by/dok/d179.htm Грамота в. к. л. Казимира о разрешении Радзивиллу Остиковичу поселить шесть человек Роквян в Биржах близ немецкой границы (1455)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;, 21 траўня 1463 году&lt;ref&gt;[http://starbel.by/dok/d184.htm Грамота в. к. л. Казимира для Радзивилла Остиковича на человека Воинейка Мостейковича (1463)]{{Недаступная спасылка|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;, 21 жніўня 1466 году&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200709121123/http://starbel.by/dok/d185.htm Письмо в. к. л. Казимира наместникам Трокского воеводства и Жемайтии о выдаче немецкой челяди (1466)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;, 25 траўня 1475 году&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20241204020951/http://starbel.by/dok/d186.htm Письмо в. к. л. Казимира боярам Гедройтским с запретом вступаться в бортную землю Гедишки (1475)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;); ''Radiwil Ostikowycz'' (23 красавіка 1452 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 236.&lt;/ref&gt;; ''Rodiwyl Hostikowicz'' (21 лютага 1457 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 253.&lt;/ref&gt;; ''Radiuil [[Ядаг|Jadogowicz]]'' (13 студзеня 1460 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 259.&lt;/ref&gt;, 1483 год&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 387.&lt;/ref&gt;); ''Родивилъ'' (10 сакавіка 1463 году)&lt;ref&gt;Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie. T. 3, 1432—1534. — Lwów, 1890. S. 12.&lt;/ref&gt;; ''cum Mylosz Rodzwilowicz pratis'' (10 ліпеня 1463 — 12 ліпеня 1467 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 285.&lt;/ref&gt;; ''Radivil Osczykowicz palatino Trocensi'' (30 верасьня 1469 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 305.&lt;/ref&gt;; ''Пана Родивиловых'' (1469—1477 гады)&lt;ref&gt;Ivoška D., Ryčkov A. Brėžiant Vyžuonų ribą: šiaurės rytų Lietuvos XV a. asmenvardžiai ir (ne)pamirštas) kelias // Acta Linguistica Lithuanica. XCI, 2024. P. 35.&lt;/ref&gt;; ''Hliebonie et Radwil germanis mariti mei dicti Miczko'' (15 лютага 1484 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 393.&lt;/ref&gt;; ''Stefanus Andruszkowicz Jatolgowicz alias Radziwill''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 433.&lt;/ref&gt;, ''Radivill Jadollgowicz''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 434.&lt;/ref&gt; (30 траўня 1491 году); ''людемъ нашимъ [[Мерач|Мерецъкого]] повета… а Родвилу [[Война|Воиневичу]]'' (люты 1510 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|25к}} P. 96.&lt;/ref&gt;; ''Ивашку Радивиловичу… дано три земли пустовскихъ в [[Румшышкі|Румшишском]] повете'' (1 ліпеня 1516 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 345.&lt;/ref&gt;; ''Martinus Walczkowicz Radivił… terrigena districtus [[Майшагола|Moyschogolensis]]'' (1517 год)&lt;ref&gt;Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 62.&lt;/ref&gt;; ''бояр ейшышских… Радивила Станьковича, а Радивила Петрашевича'' (19 студзеня 1526 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|224к}} P. 190.&lt;/ref&gt;; ''Пашко Родвиловичъ… Шымъко Родвиловичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 90.&lt;/ref&gt;, ''Станиславъ Родивиловичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 85.&lt;/ref&gt;, ''[[Таўцігін|Товткин]] Родивиловичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 86.&lt;/ref&gt;, ''Радивилъ Станьковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 88.&lt;/ref&gt;, ''Радивило Воитъковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 94.&lt;/ref&gt;, ''Радивилъ Романовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 102.&lt;/ref&gt;, ''Радьвиль [[Гінет|Кгенеитовичъ]]''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 164.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''Я Родивилъ Волковичъ… боярынъ нашъ Радивиль Волчъковичъ'' (11 траўня 1529 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=--UDAAAAYAAJ&amp;q=%40%D0%A0%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D1%8A#v=snippet&amp;q=%40%D0%A0%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D1%8A&amp;f=false С. 83].&lt;/ref&gt;; ''nobilem Radiwyl Romanowicz'' (1533 год)&lt;ref&gt;Codex Mednicensis seu Samogitiae Dioecesis. P. 1, (1416.II.13—1609.IV.2). — Roma, 1984. [https://books.google.by/books?id=ewUsAQAAMAAJ&amp;q=Radiwyl+Romanowicz&amp;dq=Radiwyl+Romanowicz&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjWytWIk-KCAxWcgf0HHdMUCIgQ6AF6BAgHEAI P. 253].&lt;/ref&gt;; ''з [[Сумілішкі|Сомилишок]]… [[Леанард|Ленартъ]] Радивилович'' (1533—1535 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 29.&lt;/ref&gt;; ''люди, на ймя: Степана а Радивила, а [[Берташ|Бертоша]] — Григоровичовъ'' (сьнежань 1534 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|227к}} P. 158.&lt;/ref&gt;; ''людеи двора его милости [[Мерач|Мерецкого]]… Родвила Ганцовича'' (25 студзеня 1537 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|21к}} P. 56.&lt;/ref&gt;; ''дядкевича Стаселева Черьня Радивиловича'' (20 кастрычніка 1539 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 17. Акты Гродненского земского суда. — Вильна, 1890. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=aF4jAQAAMAAJ&amp;q=%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 50].&lt;/ref&gt;; ''рыболове господарьские [[Берташ|Бертошь]] а [[Мейла|Мейло]] Родвиловичи на брата своего Янушка'' (26 ліпеня 1540 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 17. Акты Гродненского земского суда. — Вильна, 1890. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=aF4jAQAAMAAJ&amp;q=%D0%A0%D0%BE%D0%B4%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%A0%D0%BE%D0%B4%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&amp;f=false С. 127].&lt;/ref&gt;; ''колесникъ Городенский… на колесниковъ же потужниковъ своихъ Радвила Янковича'' (27 верасьня 1540 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 17. Акты Гродненского земского суда. — Вильна, 1890. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=aF4jAQAAMAAJ&amp;q=%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B0&amp;f=false С. 175].&lt;/ref&gt;; ''Якуба а Радивила Пашкевичов — две службы'' (1540—1543 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|231к}} P. 207.&lt;/ref&gt;; ''Панко Радивилович'' (1 ліпеня 1542 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 14.&lt;/ref&gt;; ''бояринъ волковыйский Радивил Сеньковичъ Клозкайловича'' (15 сакавіка 1546 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|30к}} С. 68.&lt;/ref&gt;; ''двора [[Дабучын|Добучинского]]… земълю Радивиловъщину… онои земъли Радивиловское… земълю тую Радивиловъщину… дворища, одно Радивилово'' (24 лістапада 1548 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|18-25к}} С. 321.&lt;/ref&gt;; ''село Радвиловичи'' (1554 год)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 8. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=J2dcAAAAcAAJ&amp;q=%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&amp;f=false С. 14].&lt;/ref&gt;; ''на цыншу держить Радивило [[Саміла|Сомиловичъ]]'' (1557—1558 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|42к}} С. 42.&lt;/ref&gt;; ''Radziwilo Mońkiewicz… Passko a Radziwilo Korenikowiczy'' (1558 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. С. 397, 502.&lt;/ref&gt;; ''Lenart Radziwiłowicz… Wasiuk Mackowicz z synem Radziwiłem'' (1561 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=lpH9QHs_wUMC&amp;q=Lenart#v=snippet&amp;q=Lenart&amp;f=false С. 48, 120].&lt;/ref&gt;; ''Петръ Радивиловичъ… Валентый Радивиловичъ'' (1563 год)&lt;ref&gt;Ревизия Кобринской экономии: составленная в 1563 году королевским ревизором Дмитрием Сапегой. — Вильна, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=uXBmAAAAcAAJ&amp;q=%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 17, 20, 26, 142].&lt;/ref&gt;; ''з села Радивиловичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%A0%D0%B0+%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%A0%D0%B0%20%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 759].&lt;/ref&gt;, ''з ыменья Радивиловичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 841.&lt;/ref&gt;, ''Добриня Петровичъ з Радивиловичъ… Богушъ [[Ганус (імя)|Ганусовичъ]] з Радивиловичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 845.&lt;/ref&gt; (1567 год); ''з роду Вешова… Лукашу Радвиловичу'' (15 верасьня 1568 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Archyvinės smulkmenos // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 415—416.&lt;/ref&gt;; ''Мик Родвил'' (10 чэрвеня 1594 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 360.&lt;/ref&gt;; ''Paweł Radziwiłowicz'' (1602—1615 гады)&lt;ref&gt;Зинкявичус З. К вопросу о литовско-польских языковых контактах по данным антропонимики г. Вильнюса начала XVII в. // Балто-славянские исследования. — М., 1974. С. 138.&lt;/ref&gt;; ''Костентин Иванов сын Родивилович Шестак'' (1655 год)&lt;ref&gt;Памятники истории Восточной Европы. Источники 15-17 вв. Том 4. (Monumena Historica Res Gestas Europae Orientalis Illustrantia). Крестоприводная книга шляхты Великого княжества Литовского 1655 г. — Москва — Варшава, 1999. [https://books.google.by/books?id=MoAdAQAAMAAJ&amp;q=%22%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%A0%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%A8%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BA%22&amp;dq=%22%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%A0%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%A8%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BA%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiHsdKNn9X_AhUChP0HHfsEDKgQ6AF6BAgIEAI С. 69].&lt;/ref&gt;; ''Wasil Radziwił'' (1687 год)&lt;ref&gt;[https://sources.ruzhany.info/110_31.html «Inwentarz Rużanski. 1687». Аркушы 31 — 34.], НГАБ. Ф. 1928, воп. 1, спр. 207.&lt;/ref&gt;; ''Karol Radziwiłowicz… Jan Radziwiłowicz… Tomasz Radziwiłowicz… Maciej Radziwiłowicz'' (1765 год)&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810225113/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/714-popis-shlyakhty-grodnenskogo-poveta-30-09-4-10-1765-g Попис шляхты Гродненского повета 30.09 — 4.10.1765 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 22 лістапада 2016 г.&lt;/ref&gt;; ''Joanna Radziwiłłowicz'' (1770 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Radziwi%C5%82%C5%82owicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wielkie Eysymonty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Kazimierz Radziwiłowicz'' (1776 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Radziwi%C5%82owicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Surwiliszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Stanisław Raciwił'' (1793 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=10pl&amp;rid=B&amp;search_lastname=Raciwi%C5%82&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Jeleniewo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Rozalia Radziwiłłowicz'' (1800 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Radziwi%C5%82%C5%82owicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=&amp;ordertable= Lejpuny (Radziwiłłowicze)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Michał Radwiło'' (1805 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Radwi%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Iwje], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''S. P. Felicjana Radziwiłłowicza'' (1864 год)&lt;ref&gt;Tolkačevski K. Epigrafinio įrašo kultūra ir komunikacija: XIX a. Vilniaus memorialinių įrašų pagrindu. — Vilnius, 2016. P. 380.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама:
* Вільрат (адзначалася старажытнае германскае імя Willerat&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Willerat#v=snippet&amp;q=Willerat&amp;f=false S. 1605].&lt;/ref&gt;): Эва Вільрат (1907—?) — мэдычная сястра з ваколіцаў [[Ушачы|Ушачаў]], якая [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпела ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index3.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], База данных «ольские заключенные воркутинских лагерей»&lt;/ref&gt;}}.

== Носьбіты ==
* [[Ратвіл]] ({{†}} па 872) — біскуп [[Сэн-Малё]]
* Радзівіл — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які на [[Гарадзельская унія|Гарадзельскай уніі]] атрымаў герб [[Суліма]] (магчыма, яго дзеці і ўнукі ўпаміналіся як Юры і Станіслаў Радзівілавічы ў 1439, 1440 і 1444 гадох)&lt;ref name=&quot;Urban-2001-53&quot;/&gt;
* [[Радзівіл Осьцікавіч]] (да 1411—1477) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], маршалак [[Маршалак дворны літоўскі|гаспадарскі]] і [[Маршалак вялікі літоўскі|земскі]], [[ваявода троцкі]] і [[кашталян віленскі]]
* Радзівіл — літоўскі баярын, які ў 1484 годзе разам з братам [[Глеб]]ам засьведчыў наданьне Кацярыны Мантушаўны [[Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар францішканаў (Вільня)|віленскім францішканам]]&lt;ref name=&quot;Urban-2001-53&quot;/&gt;
* Пётар Радзівілавіч — падкаморы і староста [[Эйшышкі|эйшыскі]], які прывесіў да дакумэнту 1499 году пячаць з рускім надпісам «ПЧТЬ ПЕТРА РАДИВИЛОВИЧА»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 126.&lt;/ref&gt;
* [[Люб]] і Добка Радзівілавічы — літоўскія баяры, якія ўпамінаюцца ў 1509 годзе&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} P. 318.&lt;/ref&gt;
* Радзівіл Станькавіч і Радзівіл Петрашавіч — [[Эйшышкі|эйшыскія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў 1526 годзе
* Радзівіл Янавіч — [[Дарагічын (Падляскае ваяводзтва)|дарагіцкі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1528 годзе&lt;ref&gt;Описание документов и бумаг, хранящихся в Московском архиве Министерства юстиции. Кн. 21. — М., 1915. С. 313.&lt;/ref&gt;
* Радзівіл Волкавіч (Волчкавіч) — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1529 годзе
* Радзівіл Раманавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1533 годзе
* Радзівіл Сенькавіч [[Кляўзгайла]]віч — [[ваўкавыск]]і баярын, які ўпамінаецца ў 1546 годзе
* Ян Радзівіловіч — наваградзкі шляхціч, які ўпамінаецца ў 1733 годзе&lt;ref&gt;Мацук А. Попіс новагародскай шляхты ў 1733 г. // Вялікае княства Літоўскае: палітыка, эканоміка, культура. Т. 1, 2016. C. 301.&lt;/ref&gt;
* Ян (Іван) Радвіловіч — уладальнік зямлі ў [[Полацкі павет|Полацкім павеце]] на 1878 год&lt;ref&gt;Памятная книжка Витебской губернии. На 1878 год. — Витебск, 1878. С. 346.&lt;/ref&gt;
* [[Марыя Магдалена Радзівіл]] (у дзявоцтве [[Завіша]]-[[Кезгайла]]; 1861—1945) — дзяячка [[Беларусы|беларускага]] культурнага руху, мэцэнатка
* Князі Радзівілы з Случчыны — [[беларусы|беларусы]], выхадцы з роду [[Радзівілы|Радзівілаў]], якія на 1917 год жылі ў ваколіцах [[Слуцак|Слуцку]]&lt;ref name=&quot;ablamiejka&quot;&gt;Абламейка С. [https://www.svaboda.org/a/30169005.html У 1917 годзе нашчадак Рурыка і іншыя магнаты Меншчыны абвясьцілі сябе беларусамі], [[Радыё Свабода]], 19 верасьня 2019 г.&lt;/ref&gt;
* [[Альбрэхт Антоні Вільгельм Радзівіл]] (1885—1935) — беларускі і польскі вайсковы, палітычны і грамадзкі дзяяч; па абвяшчэньні незалежнасьці [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]] ў 1918 годзе падтрымаў [[урад БНР]] і ўзначаліў дыпляматычную дэлегацыю ў Нямеччыну і Аўстрыю&lt;ref&gt;{{Літаратура/Нясьвіж і Радзівілы (2007)|к}} С. 178.&lt;/ref&gt;
* Эдуард Радзівіловіч (1899—?) — беларус з ваколіцаў [[Паставы|Паставаў]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D1%96%D0%B2%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%AD%D0%B4%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%B4_%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1899) Радзівіловіч Эдуард Антонавіч (1899)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;

У канцы XVIII ст. на [[Полацкае ваяводзтва|гістарычнай Полаччыне]] адзначаўся шляхецкі род Радзівіловічаў&lt;ref&gt;Анішчанка Я. Шляхецкія ваколіцы ўсходнебеларускіх губерняў 1783—1785 і 1798—1799 // Годнасьць. № 1 (3), 1997. С. 29.&lt;/ref&gt;.

Радзівілы (Rodziwiłł) — прыгонныя зь вёскі [[Вярбелішкі|Вярбелішкаў]] ([[Троцкі павет]]), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 327.&lt;/ref&gt;.

Радзівіловічы (Radziwiłowicz) гербу [[Любіч (герб)|Любіч]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref name=&quot;Malewski-2022-389&quot;&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 389.&lt;/ref&gt;.

Радзівіловічы або Радзьвіловічы (Radziwiłowicz, Radzwiłowicz) гербу [[Трубы (герб)|Трубы]] — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету&lt;ref name=&quot;Malewski-2022-389&quot;/&gt;.

Радзівіловічы гербу [[Суліма]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. [https://pawet.net/library/history/city_district/data_people/ahulnaie/01/malewski_czesslaw._rody_szlacheckie_w_powiecie_lidzkim_na_litwie_w_xix_wieku.html Rody szlacheckie w powiecie lidzkim na Litwie w XIX wieku]. — Wilno, 2002.&lt;/ref&gt;, Радзьвіловічы&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/r/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Р], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; і Радзівіловічы-Шостакі&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/ss/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Ш], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; — літоўскія шляхецкія роды.

Радвіловіч (Radwillowicz), Радзівіл (Radziwil, Radziwill) і Радзівіловіч (Radziwillowicz, Radziwilowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У XVI ст. існавалі «выган» Радвілавічы (''Радвиловичи'') і пустая зямля Радзівілаўшчына (''Радивиловщина'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=p9sGAAAAYAAJ&amp;q=%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8+%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%89%D0%B8%D0%BD%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8%20%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%89%D0%B8%D0%BD%D0%B0&amp;f=false С. 268].&lt;/ref&gt;.

На 1888—1905 гады [[Ваколіца (тып паселішча)|ваколіца]] Радзівілавічы існавала ў Слонімскім павеце Гарадзенскай губэрні&lt;ref&gt;{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|9к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX/476 S. 476].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Указатель населенным местностям Гродненской губернии, с относящимися к ним необходимыми сведениями. — Гродна, 1905. С. 151.&lt;/ref&gt;.

На 1906 год існаваў [[фальварак]] Радзівілішкі ў Рэжыцкім павеце Віцебскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 363.&lt;/ref&gt;.

На [[Лідзкі павет|гістарычнай Лідчыне]] існуе вёска [[Радзьвілаўцы]], на [[Гарадзенскі павет|гістарычнай Гарадзеншчыне]] — вёска [[Радзівілкі]], у былым [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]] — места [[Радзівілішкі]], на [[Наваградзкі павет|гістарычнай Наваградчыне]] — вёска [[Радзівілімонты]], на [[Пінскі павет|гістарычнай Піншчыне]] — вёска [[Радзілавічы]]. Каля [[Роўна]] існуе места [[Радзівілаў (Украіна)|Радзівілаў]] (упаміналася ў 1564 годзе)&lt;ref&gt;Непокупный А. П. Балто-севернославянские языковые связи. — Киев, 1976. С. 167.&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Рада (мужчынскае імя)|Рада]]
* [[Віла]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}
* {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}}

{{Імёны з асновай рад}}
{{Імёны з асновай віл}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>dipcqogxvj68jlo2ol7a168pb5xw2gd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Відзімонт (імя)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>264624</id>
    <revision>
      <id>2679232</id>
      <parentid>2671439</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T20:40:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-40040-09</username>
        <id>98920</id>
      </contributor>
      <comment>/* Паходжаньне */</comment>
      <origin>2679232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17458" sha1="oi8f67abflfn9okvp1bj7z8z8gg46g2" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Відзімонт
|лацінка          = Vidzimont
|арыгінал         = Widimunt
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Від (імя)|Wid]] + [[Мунд|Mund]]
|варыянт          = Відзімунд, Відмунд, Відмунт, Відмант
|вытворныя        = [[Вітмонт]]
|зьвязаныя        = [[Мантывід (імя)|Мантывід]]
}}

'''Відзімонт''' (''Відзімунд'', ''Відмунд'', ''Відмунт'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''Ві́дмант'''.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Відумунд, Відзімунд, Відмунд або Відзімунт, пазьней Відымонд (*Widumunduz&lt;ref name=&quot;Peterson-2004-34&quot;&gt;Peterson L. [https://www.isof.se/download/18.7854edc917c1170935619ca3/1633884603245/urnordiska-personnamn.pdf Lexikon över urnordiska personnamn]. — Uppsala, 2004. S. 34.&lt;/ref&gt;, Widimund&lt;ref&gt;Quak A. Het Friese karakter van Noord-Holland op basis van de oudste persoonsnamen // It Beaken: meidielingen fan de Fryske Akademy. 74 (1/2), 2012. S. 92.&lt;/ref&gt;, Vidmund, Widmund&lt;ref&gt;Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum. — Cambrigde, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RLkEAAAAIAAJ&amp;q=Widmund#v=snippet&amp;q=Widmund&amp;f=false P. 486].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Peterson-2004-34&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nordicnames.de/wiki/Widmund Widmund], Nordic Names&lt;/ref&gt;, Vidhmund&lt;ref&gt;[https://filemaker.isof.se/fmi/webd Sveriges medeltida personnamn — förnamnsregister Abbe-Øxvidh], Institutet för språk och folkminnen&lt;/ref&gt;, Widimunt{{Заўвага|Паводле назвы мясцовасьці Widimuntheim}}&lt;ref&gt;Remmers A. Von Aaltukerei bis Zwischenmooren. Die Siedlungsnamen zwischen Dollart und Jade. — Leer, 2004. [https://www.google.by/books/edition/Von_Aaltukerei_bis_Zwischenmooren/_C5oAAAAMAAJ?hl=ru&amp;gbpv=1&amp;bsq=%22Widimunt%22&amp;dq=%22Widimunt%22&amp;printsec=frontcover S. 246].&lt;/ref&gt;, Widimond&lt;ref&gt;Haubrichs W. Die Tholeyer Abtslisten des Mittelalters philologische, onomastische und chronologische Untersuchungen. — Saarbrücken, 1986. [https://www.google.by/books/edition/Die_Tholeyer_Abtslisten_des_Mittelalters/awMRAQAAMAAJ?hl=ru&amp;gbpv=1&amp;bsq=%22Widimond%22&amp;dq=%22Widimond%22&amp;printsec=frontcover S. 81].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Vidmund+Widimuntheim+#v=snippet&amp;q=Vidmund%20Widimuntheim&amp;f=false S. 1572].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Від (імя)|-від-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Відзіман]], [[Мільвід|Мельвід]], [[Тарвід|Торвід]]; германскія імёны Widiman, Melvid, Torvid) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] wida 'повязь, злучэньне, моцнасьць' або ад гоцкага і германскага widus 'дрэва', а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.&lt;/ref&gt; або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Відзімонт азначае «моц гарлівасьці» (тое ж, што і імя [[Мантывід (імя)|Монтвід]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 20, 24.&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Відмант германскаму імю Witmund сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.&lt;/ref&gt;. Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — таксама сьцьвердзіў амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]&lt;ref&gt;Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.&lt;/ref&gt;. Незалежна ад Шмітляйна і Зэна, да падобных высноваў пра германскае паходжаньне імя Відзімонт прыйшоў беларускі эміграцыйны дасьледнік [[Леанід Галяк]]&lt;ref&gt;Галяк Л. Паходжаньне «літоўскіх» князёў // [[Запісы БІНіМ]]. Т. 40, 2018. С. 474.&lt;/ref&gt;. Гоцкае паходжаньне імя Відмонт адзначаў яшчэ прафэсар [[Тарту|Дэрпцкага]] ўнівэрсытэту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантын Грэвінк||ru|Гревингк, Константин Иванович}} з спасылкай на нямецкага лінгвіста {{Артыкул у іншым разьдзеле|Леа Маер|Леа Маера|de|Leo Meyer (Sprachforscher)}}&lt;ref&gt;
Über heidnische Gräber Russisch Litauens und einiger benachbarter Gegenden, insbesondere Lettlands und Weissrusslands / von C. Grewingk. — Dorpat, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=HDdQF4Sj-moC&amp;q=Montwid%20mund#v=snippet&amp;q=Montwid%20mund&amp;f=false S. 92]&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Wyndimund''{{Заўвага|Паводле [[Паходжаньне караля Ягайлы і Вітаўта, князёў Літвы|Origo regis Jagyelo et Wytholdi ducum Lithuanie]]}} або ''Видимонтъ''{{Заўвага|Паводле [[Віленскі летапіс|Віленскага сьпісу]]}} ([[Летапісец вялікіх князёў літоўскіх]]); ''Widmund'' ([[Раўданскі рукапіс]]); ''в [[Лейпуны|Лепуньскомъ]] повете… пустовщыны на имя [[Вігайла (імя)|Викгелишки]], а Видмонтишки'' (10 чэрвеня 1511 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 74.&lt;/ref&gt;; ''Хрщон Видимонтовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 158.&lt;/ref&gt;, ''Петко Видмонтович''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 166.&lt;/ref&gt;, ''Ян Видмонтовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 166, 171.&lt;/ref&gt;, ''Юц Видмонтовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 168.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''Видмонт [[Мажэйка (імя)|Можейкович]]'' (1537 год)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 123.&lt;/ref&gt;; ''панъ Елияшъ Видмонтъ'' (28 лістапада 1554 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=--UDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 176].&lt;/ref&gt;; ''Widymunta'' (Хроніка польская [[Марцін Бельскі|Марціна Бельскага]])&lt;ref&gt;Kronika Marcina Bielskiego. — Sanok, 1856. S. 451.&lt;/ref&gt;; ''Vidimundus'' ([[Альбэрт Каяловіч]], 1650 год)&lt;ref&gt;Historiae Litvanae. — Dantisci, 1650. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=FVsVAAAAQAAJ&amp;q=Vidi+mundus#v=snippet&amp;q=Vidi%20mundus&amp;f=false P. 372].&lt;/ref&gt;; ''Jerzy Widmont'' (19 красавіка 1655 году)&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 274.&lt;/ref&gt;; ''Widimunt'' (1658 год)&lt;ref&gt;Wijuk Kojalowicz A. Sacer nomenclator familiarum et stemmatum Magni Ducatus Lituaniae et provinciarum ad eum pertinentium. — Vilnius, 2015. P. 660.&lt;/ref&gt;; ''Stanisław Widmund Widymowski'' (1688 год паводле выданьня 1839 году)&lt;ref&gt;Narbutt T. Dzieje starozytne narodu litewskiego. T. 5. — Wilno, 1839. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=zeMGAAAAYAAJ&amp;q=Widmund#v=snippet&amp;q=Widmund&amp;f=false S. 5].&lt;/ref&gt;; ''frater Raphael Widmunt, clericus, obiit [[Пінск|Pinsci]]'' (17 верасьня 1742 году)&lt;ref&gt;Memoriale Fratrum Minorum Conventualium Vilnensium (1702—1832). — Vilnae, 2020. P. 130.&lt;/ref&gt;; ''Andrzey Widmont Sędzia Kapturowy Powiatu Oszm.''&lt;ref&gt;Volumina legum: przedruk zbioru praw staraniem XX. Pijarow w Warszawie, od roku 1732 do 1782, wydanego. T. 7. — Petersburg, 1860. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-D9NAAAAcAAJ&amp;q=Oszm+Widmont#v=snippet&amp;q=Oszm%20Widmont&amp;f=false S. 61].&lt;/ref&gt;, ''Ierzy Widmont''&lt;ref&gt;Volumina legum: przedruk zbioru praw staraniem XX. Pijarow w Warszawie, od roku 1732 do 1782, wydanego. T. 7. — Petersburg, 1860. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-D9NAAAAcAAJ&amp;q=65+Widmont#v=snippet&amp;q=65%20Widmont&amp;f=false S. 65].&lt;/ref&gt; (1764 год); ''Bonifacy Widmont'' (1765 год)&lt;ref&gt;Mienicki R. Rejestr popisowy województwa połockiego z dn. 30 IX. 1765 r. // Ateneum Wileńskie. Т. 11 (1936). S. 336.&lt;/ref&gt;; ''Izydor Widmuntt'' (1837 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;w=23lt&amp;rid=S&amp;exac=1&amp;search_lastname=Widmuntt&amp;search_lastname2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;bdm=S&amp;rpp1=&amp;ordertable= Bogusławiszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Widmontt'' (1840 год)&lt;ref&gt;Гурская Ю., Вайткявичус В. Балтийское наследие в Восточной Беларуси: новые исторические и лингвистические данные об Обольцах // Acta Baltico-Slavica. Nr. 32 (2008). С. 20.&lt;/ref&gt;; ''Иванъ Видмонт'' (1853 год)&lt;ref name=&quot;Hurskaja-2008-19&quot;&gt;Гурская Ю., Вайткявичус В. Балтийское наследие в Восточной Беларуси: новые исторические и лингвистические данные об Обольцах // Acta Baltico-Slavica. Nr. 32 (2008). С. 19.&lt;/ref&gt;; ''Антон Видмонтъ'' (1890 год)&lt;ref name=&quot;Hurskaja-2008-19&quot;/&gt;; ''Stefania Widmunt (Modzelewska) i Izydor Widmunt'' (1879—1880 гады)&lt;ref&gt;[https://oldpomnik.by/2016/07/21/stefania-widmunt-modzelewska-i-izydor-widmunt-stefaniya-vidmunt-modzelevs/ Stefania Widmunt (Modzelewska) i Izydor Widmunt — Стефания Видмунт (Модзелевская) и Изидор Видмунт], Старые памятники в Слуцке&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Відмунд (паводле [[Раўданскі рукапіс|Раўданскага рукапісу]]) — бортнік з [[Курляндыя|Курляндыі]] [[Швэды|швэдзкага]] паходжаньня, бацька першай жонкі [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя літоўскага]] [[Гедзімін]]а Віды
* [[Відзімонт]] ({{†}} 1382) — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]]
* Хршчон Відзімонтавіч — [[вількі]]йскі баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Пецька Відмонтавіч — [[Паюры|паюрскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Ян Відмонтавіч — [[Шоўды|шоўданскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Юць Відмонтавіч — [[Жараны|жаранскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Ян Відмонтавіч — [[Кельмы|кельмаўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Абрам Рыгоравіч Пацовіч Відмантовіч — [[Расены|расенскі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1590 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 2. ― Вильна, 1903. С. 138.&lt;/ref&gt;
* Баніфацы Відмант — шляхціч [[Полацкае ваяводзтва|Полацкага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў попісе 1765 году
* Валяр'ян Відмант (1910—1940) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Сянно|Сянна]], [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%92%D1%96%D0%B4%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%92%D0%B0%D0%BB%D1%8F%D1%80%27%D0%AF%D0%BD_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1910) Відмант Валяр'Ян Станіслававіч (1910)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;

У канцы XVIII ст. на [[Полацкае ваяводзтва|гістарычнай Полаччыне]] адзначаўся шляхецкі род Відзьмунтаў&lt;ref&gt;Анішчанка Я. Шляхецкія ваколіцы ўсходнебеларускіх губерняў 1783—1785 і 1798—1799 // Годнасьць. № 1 (3), 1997. С. 29.&lt;/ref&gt;.

Відманты — [[парафія]]не [[Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар бэрнардынаў (Будслаў)|касьцёла]] ў [[Будслаў|Будславе]] на 1853 год&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810231715/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/473-budslav-kostel-vilejskogo-uezda-prikhozhane-1853-g Будслав костел Вилейского уезда прихожане 1853 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 30 студзеня 2016 г.&lt;/ref&gt;.

Відманты — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 845.&lt;/ref&gt;.

Відманты (Widmont) — літоўскі шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 443, 445.&lt;/ref&gt;.

[[Пац|Пацы]]-Відманты — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[https://lyczkowski.net/be/daviednik/spisy-slachty/slachta Літоўская шляхта], Генэалёгія Лычкоўскіх&lt;/ref&gt;.

У 1970-я гады ў [[Абольцы|Абольцах]] адзначалася прозьвішча Відмант&lt;ref&gt;Непокупный А. П. Балто-севернославянские языковые связи. — Киев, 1976. С. 164.&lt;/ref&gt;.

У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпамінаўся маёнтак Відзімонты (''Видимонты'') каля [[Жараны|Жаранаў]]&lt;ref&gt;Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 79.&lt;/ref&gt;.

У былым [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]] існуе вёска [[Відманты]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Від (імя)|Від]]
* [[Мунд]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай від}}
{{Імёны з асновай мунд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>oi8f67abflfn9okvp1bj7z8z8gg46g2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Скірмант</title>
    <ns>0</ns>
    <id>264653</id>
    <revision>
      <id>2679233</id>
      <parentid>2677913</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T20:41:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-40040-09</username>
        <id>98920</id>
      </contributor>
      <comment>/* Паходжаньне */</comment>
      <origin>2679233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27632" sha1="4sjv20grdv2hos1ekyk6zx327polt2j" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Скірмант
|лацінка          = Skirmant
|арыгінал         = Sciremunt
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Скера|Scira]] + [[Мунд|Munt]]
|варыянт          = Скірымонт, Скірымунт, Скірмунт, Скірмунд, Скірмант, Скермунт, Скермонт, Скермант
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Скірмант''' (''Скірмунт'', ''Скірмунд''), '''Скірымонт''' (''Скірымунт'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Скірымунт або Скірмунд (Sciremunt, *Skieremunt&lt;ref name=&quot;Kaufmann-1968-307&quot;&gt;Kaufmann H. Altdeutsches Namenbuch: Bd. 1. Altdeutsche Personennamen. Ergänzungsband. — München, 1968. S. 307.&lt;/ref&gt;, Skīrmund&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 239.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Sciremunt#v=snippet&amp;q=Sciremunt&amp;f=false S. 1308].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kaufmann-1968-307&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Скера|скер- (скір-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Скірыла]], [[Скірвін]], [[Скірман]]; германскія імёны Scirilo, Scirwine, Scirman) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] skeirs 'ясны, чысты'&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-18&quot;&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.&lt;/ref&gt; або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-18&quot;/&gt;. Такім парадкам, імя Скірмунт азначае «чыстая гарлівасьць» або «ясны розум»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Скірмант германскаму імю Sciremunt сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.&lt;/ref&gt;. Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — таксама сьцьвердзіў амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]&lt;ref&gt;Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.&lt;/ref&gt;. Незалежна ад Шмітляйна і Зэна, да падобных высноваў пра германскае паходжаньне імя Скірмонт прыйшоў беларускі эміграцыйны дасьледнік [[Леанід Галяк]]&lt;ref&gt;Галяк Л. Паходжаньне «літоўскіх» князёў // [[Запісы БІНіМ]]. Т. 40, 2018. С. 474.&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Скермунд (Skermund, Skiermund&lt;ref name=&quot;Naruszewicz-2008&quot;&gt;Naruszewicz-Duchlińska A. Surnames of Lithuanian origins in Polish anthroponomy // Preservation of Cultural Heritage and Strengthening of Regional Identity. — Klaipėda, 2008. S. 84—88.&lt;/ref&gt;), Скерманд (Skiermond), Скермант (Skiermont), Скермунт (Skiermunt) і Скірмунт (Skirmunt, Skirmuntt)&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 289—291.&lt;/ref&gt;, Скірмунд (Skirmund)&lt;ref name=&quot;Naruszewicz-2008&quot;/&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Skirmontowu plemeniku'' (1422 год&lt;ref&gt;Saviščevas E. Polityka nadań wielkich książąt litewskich na Żmudzi w pierwszej połowie XV wieku // Prace historyczne 141, z. 2 (2014). S. 506.&lt;/ref&gt; паводле выпісу 1618 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Nauji Vytauto laikotarpio aktai // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 391.&lt;/ref&gt;; ''cum prato seu palude Skirmuntisski dicto'' (16 красавіка 1444 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 206.&lt;/ref&gt;; ''Скирмонъту Марковичи а Балбол'' (9 лістапада 1449 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 62.&lt;/ref&gt;; ''nobilibus dominis Mathia Skyrmunthowycz, Stanislao Skyrmunthowycz'' (9 жніўня 1474 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 333.&lt;/ref&gt;; ''Mathia Skyrmuntowycz'' (15 красавіка 1475 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 340.&lt;/ref&gt;; ''землицъ пустыхъ тяглыхъ в [[Майшагола|Моишакгольскои]] волости… Скирмонътовы'' (23 красавіка 1495 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|18-25к}} С. 170.&lt;/ref&gt;; ''Skirmunt… Skirmont'' ([[Хроніка Быхаўца]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 130—131.&lt;/ref&gt;; ''Скирмонта… Скиримонтъ'' ([[Хроніка Вялікага Княства Літоўскага і Жамойцкага]])&lt;ref&gt;Gudmantas K. Tichonravovo nuorašas. Transkripcija // Lietuvių literatūros ir tautosakos institutas. Kn. 48, 2019. P. 226.&lt;/ref&gt;; ''бояринъ нашъ Пинский Богушъ Скиръмонтъ'' (25 чэрвеня 1551 году)&lt;ref&gt;Грушевский А. С. Пинское Полесье. Т. 2. — К., 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=S9oGAAAAYAAJ&amp;q=%D0%91%D0%BE%D0%B3%D1%83%D1%88%D1%8A+%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D1%8A%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%91%D0%BE%D0%B3%D1%83%D1%88%D1%8A%20%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D1%8A%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 96].&lt;/ref&gt;; ''на Крыштофе Богушевичи Скирмонтовичи'' (16 лістапада 1563 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=B-UDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&amp;f=false С. 13].&lt;/ref&gt;; ''Крышътофъ Скирмонтъ'' (1565 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 231.&lt;/ref&gt;; ''Иванъ Скирмонтовъ… Тимошъ Скирмонтовъ… Янъ Скирмонтовъ… Трохимъ Скирмонтовъ… Тотъ же Скирмонтъ… Савка Скирмонтовъ… Янъ Скирмонтъ'' (1566 год)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. С. 89—90, 93, 97.&lt;/ref&gt;; ''Войтехъ Якубовичъ Скирмонтъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%AF%D0%BA%D1%83%D0%B1%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A+%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D0%BA%D1%83%D0%B1%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%20%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 571].&lt;/ref&gt;, ''изъ Скирмунтишокъ съ подъ [[Мядзел|Мядела]]''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%40%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D1%83%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%88%D0%BE%D0%BA%D1%8A#v=snippet&amp;q=%40%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D1%83%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%88%D0%BE%D0%BA%D1%8A&amp;f=false С. 582].&lt;/ref&gt;, ''Крыштофъ Скирмонтъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1205.&lt;/ref&gt; (1567 год); ''Jan Skirmont'' (1 ліпеня 1569 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 356.&lt;/ref&gt;, 1673 год&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo brzeskie litewskie 1667—1690 r. — Warszawa, 2000. S. 141, 155.&lt;/ref&gt;, 18 сьнежня 1732 году&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 4. Акты Брестского гродского суда. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YHNgAAAAcAAJ&amp;q=Skirmont#v=snippet&amp;q=Skirmont&amp;f=false С. 464].&lt;/ref&gt;); ''Skirymunt'' (Хроніка польская [[Марцін Бельскі|Марціна Бельскага]])&lt;ref&gt;Kronika Marcina Bielskiego. — Sanok, 1856. [https://www.google.by/books/edition/Kronika_polska_Polnische_Kronik_pol/I9ZbAAAAcAAJ?hl=ru&amp;gbpv=1 S. 255—257].&lt;/ref&gt;; ''пана Яроша Скирмонта'' (22 лістапада 1595 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 30. — Вильна, 1904. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-uYDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B0&amp;f=false С. 148].&lt;/ref&gt;; ''возный воеводства Полоцкого Иванъ Скирмонтъ'' (12 красавіка 1621 году)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящийся к истории Северо-Западной Руси. Т. 1. — Вильна, 1867. [https://books.google.by/books?id=aOgDAAAAYAAJ&amp;pg=PA263&amp;dq=%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjKkKjlu7b9AhVUg_0HHetNCGs4FBDoAXoECAkQAg#v=onepage&amp;q=%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 263].&lt;/ref&gt;; ''woznego jenerala Połockiego Iwana Skirmunta'' (22 студзеня 1624 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 30. — Витебск, 1903. С. 24.&lt;/ref&gt;; ''Generosus D.nus Valentinus Skirmont'' (1639 год)&lt;ref&gt;Žemaičių vyskupijos vizitacijų aktai 1611—1651 m. // Fontes Historiae Lituaniae. Vol. XI, 2011. P. 422.&lt;/ref&gt;; ''Skirmundus'' ([[Альбэрт Каяловіч]], 1650 год)&lt;ref&gt;Historiae Litvanae. — Dantisci, 1650. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=FVsVAAAAQAAJ&amp;q=Skirmundus#v=snippet&amp;q=Skirmundus&amp;f=false P. 71—73].&lt;/ref&gt;; ''ia Tymofiey Skirmont'' (17 ліпеня 1652 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 5. — Витебск, 1874. [https://books.google.by/books?id=CpZOAQAAMAAJ&amp;pg=PA264&amp;dq=Tymofiey+Skirmont&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjW9Je2v7b9AhVJhP0HHT2uA40Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=Tymofiey%20Skirmont&amp;f=false С. 264].&lt;/ref&gt;; ''пану Есифу Ивановичу Скирмонъту, пана Михала Федоровича Скирмонта'' (1657 год)&lt;ref&gt;Полоцк. — Минск, 2012. [https://books.google.by/books?id=Qi2wBAAAQBAJ&amp;pg=PA600&amp;dq=%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjKkKjlu7b9AhVUg_0HHetNCGs4FBDoAXoECAoQAg#v=onepage&amp;q=%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 600].&lt;/ref&gt;; ''ur. Mikołaja Skirmunta'' (20 лістапада 1658 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|131к}} S. 185.&lt;/ref&gt;; ''po śmierci ur. Mikołaja Stefanowicza Skirmonta'' (20 траўня 1659 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|131к}} S. 120, 236.&lt;/ref&gt;; ''Joachimus Skirmund, Lituanus'' (1662 год)&lt;ref&gt;Die Matrikel des päpstlichen Seminars zu Braunsberg 1578—1798. — Braunsberg, 1925. S. 100.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Масальскі Д. [https://pawet.net/library/history/c_history/w_mas/%D0%B0%D0%B1_%D0%BB%D1%96%D1%86%D1%8C%D0%B2%D1%96%D0%BD%D0%BE%D1%85_i_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%B0%D1%85_%D1%83_%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%9E%D0%BD%D1%81%D0%B1%D1%8D%D1%80%D0%B3%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%BC_%D1%81%D1%8D%D0%BC%D1%96%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%8B_1578-1798.html Аб Ліцьвінох і Беларусах у Браўнсбэргскім сэмінары 1578—1798] // Родныя Гоні. Кн. 4, чэрвень 1927. С. 17—20.&lt;/ref&gt;; ''Jm. pan Hieronim Skirmont'' (1667 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo mścisławskie 1667 r. — Warszawa, 2008. S. 26.&lt;/ref&gt;; ''Kazimierz Skirmont… Adam Skirmont''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo brzeskie litewskie 1667—1690 r. — Warszawa, 2000. S. 139.&lt;/ref&gt;, ''Gabriel Skirmont''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo brzeskie litewskie 1667—1690 r. — Warszawa, 2000. S. 156.&lt;/ref&gt; (1673 год); ''Joachimus Skirmont'' (1675—1677 гады)&lt;ref&gt;Žemaičių vyskupijos vizitacija 1675—1677 m. // Fontes Historiae Lituaniae. Vol. X, 2011. P. 7, 26, 41, 399.&lt;/ref&gt;; ''войтъ Пещацкій Янъ Скирмонтъ'' (18 жніўня 1676 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 4. Акты Брестского гродского суда. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YHNgAAAAcAAJ&amp;q=%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 93, 95].&lt;/ref&gt;; ''przed nami Adamem Skirmuntem — prezyduiącym'' (12 кастрычніка 1689 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=--UDAAAAYAAJ&amp;q=Skirmuntem#v=snippet&amp;q=Skirmuntem&amp;f=false С. 31].&lt;/ref&gt;; ''Anna Skirmuntówna Władysławowa Kałusowska'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo nowogródzkie 1690 r. — Warszawa, 2002. S. 155.&lt;/ref&gt;; ''Ioannes Skirmund'' (5 красавіка 1718 году)&lt;ref&gt;Fejér J. Defuncti secundi saeculi Societatis Jesu. 1641—1740. Vol. 5: S—Z. — Roma, 1990. P. 101.&lt;/ref&gt;; ''Jwan Skirmont Uszny, dym odin'' (29 студзеня 1730 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 2. — Витебск, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=a5ROAQAAMAAJ&amp;q=Skirmont#v=snippet&amp;q=Skirmont&amp;f=false С. 335].&lt;/ref&gt;; ''Anastazja Elżbieta Skiermunt'' (1737 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=10pl&amp;rid=B&amp;search_lastname=Skiermunt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Łubin Kościelny], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''panow Skirmuntow'' (20 лістапада 1737 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 31. — Вильна, 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=qnwZAAAAYAAJ&amp;q=Skirmuntow#v=snippet&amp;q=Skirmuntow&amp;f=false С. 533].&lt;/ref&gt;; ''Józef Skirmunt'' (18 жніўня 1744 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 74.&lt;/ref&gt;; ''przez Józefa Skirmunta'' (19 жніўня 1744 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 72.&lt;/ref&gt;; ''Bogusław Skirmontt'' (1764 год)&lt;ref&gt;Volumina legum: Przedruk Zbioru praw staraniem XX. pijarów w Warszawie od roku 1732 do roku [1793]. — Petersburg, 1860. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=UZ6PAAAAMAAJ&amp;q=%40Skirmontt#v=snippet&amp;q=%40Skirmontt&amp;f=false S. 66].&lt;/ref&gt;; ''przed nami Adamem Skirmuntem prezesem'' (7 лютага 1781 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 33. — Вильна, 1908. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=6nsZAAAAYAAJ&amp;q=Skirmuntem#v=snippet&amp;q=Skirmuntem&amp;f=false С. 248].&lt;/ref&gt;; ''Adam Skirmunt… Tomasz Skirmunt sędzia grodzki pow. pińskiego… Szymon Skirmunt m. pow. pińskiego'' (8 лютага 1790 году)&lt;ref&gt;Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės seimelių instrukcijos (1788—1790). — Vilnius, 2015. P. 312.&lt;/ref&gt;; ''Adam Skirmuntt sędzia ziemski piński'' (18 лістапада 1790 году)&lt;ref&gt;Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės seimelių instrukcijos (1788—1790). — Vilnius, 2015. P. 318.&lt;/ref&gt;; ''Stanisław Skiermont'' (1795 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=10pl&amp;rid=D&amp;search_lastname=Skiermont&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Topczewo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Michał Skiermontowicz'' (1796 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=10pl&amp;rid=S&amp;search_lastname=Skiermontowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=&amp;ordertable= Suwałki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Brygida Skiermantowicz'' (1797 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=10pl&amp;rid=D&amp;search_lastname=Skiermantowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Suwałki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Franciszka Skermantowicz'' (1812 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=10pl&amp;rid=D&amp;search_lastname=Skermantowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Bakałarzewo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Marjanna Skirmunt'' (1830 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=21uk&amp;rid=6043&amp;search_lastname=Skirmunt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Dąbrowica], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Felicianna z Skirmóntow Staniszewska'' (1834 год)&lt;ref&gt;Tolkačevski K. Epigrafinio įrašo kultūra ir komunikacija: XIX a. Vilniaus memorialinių įrašų pagrindu. — Vilnius, 2016. P. 271.&lt;/ref&gt;; ''Julian Skirmont'' (20 лютага 1838 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 137.&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Скірмант — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў 1449 годзе; меркаваны пачынальнік роду [[Скірмунты|Скірмунтаў]]
* [[Ядвіга]] [[Бэрнат|Бернатаўна]] Юршына Скірмантавіча — літоўская баярыня, якая ўпамінаецца ў 1522 годзе&lt;ref&gt;Описание документов и бумаг, хранящихся в Московском архиве Министерства юстиции. Кн. 21. — М., 1915. С. 267.&lt;/ref&gt;
* Богуш Скірмант — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], падстароста [[Клецак|клецкі]] ў 1551 годзе
* Іван Скірмунт — жыхар мястэчка [[Варонічы|Варонечы]] ([[Полацкае ваяводзтва]]), які ўпамінаецца ў 1618 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/836-inventar-1618-g-polotskoj-arkhepiskopii Инвентарь 1618 г. полоцкой архепископии]{{Недаступная спасылка|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Архіў гісторыка Анішчанкі, 5 красавіка 2017 г.&lt;/ref&gt;
* Крыштап з [[Мінігайла (імя)|Мінгайла]] Скірмант — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, гараднічы [[амсьціслаў]]скі ў 1685 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 9. Województwo mścisławskie XVI—XVIII wiek. — Warszawa, 2019. S. 69.&lt;/ref&gt;
* Андрэй Скірмунт (''Andrzej Skirmunt'') — навучэнец Папскай сэмінарыі ў Вільні ў пачатку XVIII стагодзьдзя&lt;ref&gt;Poplatek J. Wykaz alumnów Seminarium Papieskiego w Wilnie 1582—1773 // Ateneum Wileńskie. R. 11, 1936. S. 265.&lt;/ref&gt;
* Марцін, Пётар, Якаў, Кандрат, Міхаіл, Ян, Стась і Лявон Скірманты — жыхары вёскі [[Чуракі|Чуракоў]] ([[Полацкае ваяводзтва]]), якія ўпамінаюцца ў 1727 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230806222408/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/901-churaki-inventar-1727-g-polotskoe-voevodstvo Чураки инвентарь 1727 г. Полоцкое воеводство], Архіў гісторыка Анішчанкі, 26 жніўня 2017 г.&lt;/ref&gt;
* Антон, Лявон і Максім Скірманты — жыхары вёскі [[Чурагі|Чурагаў]] (Полацкае ваяводзтва), якія ўпамінаюцца ў 1731 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230807100732/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/883-sloshchenitsa-inventar-1731-g-polotskoe-voevodstvo Слощеница инвентарь 1731 г. Полоцкое воеводство], Архіў гісторыка Анішчанкі, 7 ліпеня 2017 г.&lt;/ref&gt;
* [[Раман Скірмунт]] (1868—1939) — [[беларусы|беларус]]&lt;ref&gt;[[Сяргей Абламейка (гісторык)|Абламейка С.]] Чаму Беларусь не Расея (Бібліятэка Свабоды. ХХІ стагодзьдзе). — Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода, 2022. С. 259.&lt;/ref&gt;, беларускі і польскі грамадзка-палітычны дзяяч, прэм’ер-міністар [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]
* Ёсіф Скірмунт (1894—?) — беларус з ваколіцаў [[Пінск]]у, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%A1%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BC%D1%83%D0%BD%D1%82_%D0%86%D0%BE%D1%81%D1%96%D1%84_%D0%A0%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1894) Скірмунт Іосіф Раманавіч (1894)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Сяргей Скірмунт (1909—?) — беларус зь [[Берасьце|Берасьця]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%A1%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BC%D1%83%D0%BD%D1%82_%D0%A1%D1%8F%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%A3%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1909) Скірмунт Сяргей Уладзіміравіч (1909)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;

З XVII ст. прыдомкам Скірмант або Скірмунт карыстаўся [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род [[Стравінскія|Стравінскіх]] гербу [[Прыяцель]]&lt;ref&gt;Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=chg-AAAAIAAJ&amp;q=Skirmunt#v=snippet&amp;q=Skirmunt&amp;f=false S. 110].&lt;/ref&gt;.

Скірмунты-Цянгілы&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/c/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Ц], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; і з Скірманта Юршы&lt;ref&gt;http://www.nobility.by/families/ju/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Ю], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; — літоўскія шляхецкія роды.

Скірмунт (Skirmunt) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

На [[Менскі павет|гістарычнай Меншчыне]] існуе вёска [[Скірмантава]], на [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] — [[Скірманцішкі]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Скера]]
* [[Мунд]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай скер}}
{{Імёны з асновай мунд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>4sjv20grdv2hos1ekyk6zx327polt2j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Германт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>265600</id>
    <revision>
      <id>2679227</id>
      <parentid>2674386</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T20:34:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-40040-09</username>
        <id>98920</id>
      </contributor>
      <comment>/* Паходжаньне */</comment>
      <origin>2679227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11297" sha1="sk1xzr2fpjixq5204qfkk8v2l688n07" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Ґермант
|лацінка          = Giermant / Hiermant
|арыгінал         = Germont
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Гера (мужчынскае імя)|Gero]] + [[Мунд|Mont]]
|варыянт          = Гермунд, Гермунт, Гірмунт, Гермонд, Гірмонт, Гармонт, Кірмонт
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Германт''' (''Гермунд'', ''Гермунт''), '''Гірмонт''' (''Гірмунт'', ''Гермонд'', ''Кірмонт''), '''Гармонт''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Гермунт, Гермунд, Гарымунд, Гірмунд або Кермунт, пазьней Герамант, Гермонт або Гірмонт (Germunt, Germund, Germundus&lt;ref&gt;Bergh L. Ph. C. Historische beschouwing der Nederlandsche Eigennamen // Taalkundig magazijn of gemengde bijdragen tot de kennis der Nederduitsche taal. 4o Deel, 1842. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=KWgTAAAAQAAJ&amp;q=Germundus#v=snippet&amp;q=Germundus&amp;f=false S. 569].&lt;/ref&gt;, Garimund, Girmund, Girmunt&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 100.&lt;/ref&gt;, Kermunt, Geromont&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. [https://books.google.by/books?id=FgYREAAAQBAJ&amp;pg=PA207&amp;dq=Geromont+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiR1cmjstCCAxVP4aQKHRezDbIQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=Geromont%20namenkunde&amp;f=false S. 207].&lt;/ref&gt;, Germont&lt;ref&gt;Carnoy A. Origines des noms de familles en Belgique. — Louvain, 1953. P. 52.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Debrabandere F. Woordenboek van de familienamen in België en Noord-Frankrijk. — Amsterdam, 2003.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://justitia-veritas.be/justitia-veritas/belgique/histoire/dictionnaire-noms-belges-woordenboek-belgische-familienamen/g/ G], Dictionnaire de tous les noms de famille belges&lt;/ref&gt;, Girmont&lt;ref&gt;Schmittlein R. L’anthroponyme germanique employé d’une façon absolue en fonction toponymique // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1961. P. 204.&lt;/ref&gt;, Germend&lt;ref name=&quot;Knudsen-1948-359&quot;&gt;Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 359.&lt;/ref&gt;, Gierminndt&lt;ref name=&quot;Knudsen-1948-359&quot;/&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Girmund#v=snippet&amp;q=Girmund&amp;f=false S. 583, 603].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гера (мужчынскае імя)|-гер- (-гар-, -гір-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Геральд|Гералт]], [[Гервід]], [[Бутгер]]; германскія імёны Gerolt, Gervida, Butger) паходзіць ад [[Стараскандынаўская мова|стараісьляндзкага]] geirr, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] gēr 'дзіда'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 98.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.&lt;/ref&gt; або [[Гоцкая мова|гоцкага]] munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Германт германскаму імю Germund&lt;ref&gt;Schmittlein R. T.J.M. van Els : The Kassel manuscript of Bede’s «Historia ecclesiastica gentis Anglorum» and its old english material, Assen 1972 // Revue internationale d’onomastique. Nr. 4, 1973. P. 305.&lt;/ref&gt;, якое ўпамінаецца ў VIII ст. і часта сустракаецца ў дакумэнтах VIII—XIX стагодзьдзяў, сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1964. P. 84.&lt;/ref&gt;. Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — таксама сьцьвердзіў амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]&lt;ref&gt;Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.&lt;/ref&gt;. Незалежна ад Шмітляйна і Зэна, да падобных высноваў пра германскае паходжаньне імя Гермонт прыйшоў беларускі эміграцыйны дасьледнік [[Леанід Галяк]]&lt;ref&gt;Галяк Л. Паходжаньне «літоўскіх» князёў // [[Запісы БІНіМ]]. Т. 40, 2018. С. 473.&lt;/ref&gt;.

У ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]] бытавала прозьвішча Germantowitz&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=GERMANTOWITZ&amp;ofb=memelland&amp;modus=&amp;lang=de GERMANTOWITZ], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Allexius Girmontonis de [[Ліда|Lyda]]'' (1445 год)&lt;ref&gt;Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 2. — Wrocław, 1968—1970. S. 119.&lt;/ref&gt;; ''et alios homines in Serenczany Gyrmvnth'' (1461 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 274.&lt;/ref&gt;; ''Germunt'' ([[Хроніка польская, літоўская, жамойцкая і ўсёй Русі]])&lt;ref&gt;Kronika polska, litewska, żmódzka i wszystkiej Rusi Maciejá Stryjkowskiego. T. 1. — Warszawa, 1846. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=vUghAQAAMAAJ&amp;q=Germunt#v=snippet&amp;q=Germunt&amp;f=false S. 47].&lt;/ref&gt;; ''Кгермонт… Гермонт'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 31.&lt;/ref&gt;; ''Кгирмонт'' ([[Еўраінаўскі летапіс]], [[Летапіс Красінскага]]); ''Кгермонт [[Швендэр|Свинторовичь]], князь жмутский и литовский'' («О плюндрованю руского панства от литвы»)&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 210.&lt;/ref&gt;; ''Giermondus… Germundus'' ([[Альбэрт Каяловіч]], 1650 год)&lt;ref&gt;Historiae Litvanae. — Dantisci, 1650. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=FVsVAAAAQAAJ&amp;q=Germundus#v=snippet&amp;q=Germundus&amp;f=false P. 138, 141, 145, 262].&lt;/ref&gt;; ''Marianna Girmontowicz''{{Заўвага|Праіндэксавана як ''Giermontowicz''}} (1808 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Giermontowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Widze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Германт — легендарны літоўскі князь, сын [[Сьвінтарог]]а
* Гармонт — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў перапісу харугваў 1421 году&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 7, т. 1. — Киев, 1886. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=txIWAAAAYAAJ&amp;q=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A+1421#v=snippet&amp;q=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A%201421&amp;f=false С. 47].&lt;/ref&gt;
* Гірмунт — адзін з даньнікаў, запісаных у 1461 годзе [[Андрэй Даўгердавіч|Андрэем Даўгердавічам]] [[Касьцёл Сьвятога Апостала Андрэя (Лынтупы)|касьцёлу]] ў [[Лынтупы|Лынтупах]]
* Станіслаў Рыгоравіч Гірмонт — [[Расены|расенскі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1600 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 5. ― Вильна, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=FshZAAAAcAAJ&amp;q=%D0%93%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%93%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B0&amp;f=false С. 269].&lt;/ref&gt;

У акце Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналіся Кірмонты (Кирмонты)&lt;ref&gt;Каталог древним актовым книгам губерний: Виленской, Гродненской, Минской и Ковенской, а также книгам некоторых судов губерний Могилевской и Смоленской, хранящимся ныне в Центральном архиве в Вильне. — Вильна, 1872. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=wMuFmMGU70sC&amp;q=%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;f=false С. 636].&lt;/ref&gt;

На [[Наваградзкі павет|гістарычнай Наваградчыне]] існуе вёска [[Гірмантаўцы]], у былым [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]] — [[Гірмонтышкі]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Гера]]
* [[Мунд]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай ґер}}
{{Імёны з асновай мунд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>sk1xzr2fpjixq5204qfkk8v2l688n07</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кейстут (імя)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>266949</id>
    <revision>
      <id>2679235</id>
      <parentid>2678068</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T20:44:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-40040-09</username>
        <id>98920</id>
      </contributor>
      <comment>/* Паходжаньне */</comment>
      <origin>2679235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20714" sha1="goaa1mpomkjd7tfhthijm8qoqrvfwdn" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Кейстут
|лацінка          = Kejstut
|арыгінал         = 
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Гаст|Keast]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -т- (-t-)}}
|варыянт          = Гестут, Кестут, Кістут, Гештот
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Кейстут''', '''Кестут''' (''Гестут'', ''Кістут'', ''Гештот'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Гаст або Гест, пазьней Кіст (Gast, Gestr&lt;ref&gt;Naumann H. Altnordische Namenstudien. — Berlin, 1912. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ZHgKAAAAIAAJ&amp;q=Gestr#v=snippet&amp;q=Gestr&amp;f=false S. 38].&lt;/ref&gt;, Gest&lt;ref&gt;Ray O. Vore navne: en etymologisk navnebok med fyldige utredninger. — Chicago, 1944. [https://books.google.by/books?id=m4JOAQAAMAAJ&amp;q=gest+gestr&amp;dq=gest+gestr&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi_-pK5i-WFAxWo-gIHHaWiAaAQ6AF6BAgNEAI S. 145].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bass A. Deutsche Vornamen. — Leipzig, 1909. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=9JotAQAAMAAJ&amp;q=Gast+Gest+Gist+#v=snippet&amp;q=Gast%20Gest%20Gist&amp;f=false S. 128].&lt;/ref&gt;, Keast&lt;ref name=&quot;Ferguson-1864-296&quot;&gt;Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, &amp; Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=fGUUAAAAYAAJ&amp;q=Keast#v=snippet&amp;q=Keast&amp;f=false P. 296].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Gast%2C+Gasto#v=snippet&amp;q=Gast%2C%20Gasto&amp;f=false S. 605].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Гаст|-гаст- (-каст-, -гест-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Гестар]], [[Каштарт]], [[Гаштольд (імя)|Гаштольд]]; германскія імёны Gaster, Kastert, Gastald) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і германскага gasts 'госьць, вандроўнік'. Антрапанімічны суфікс-пашыральнік -ут- (-ut-) адзначаецца як у германскіх, так і ў [[Славянскія мовы|славянскіх]] мовах&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 204.&lt;/ref&gt;.

Яшчэ ў [[Раўданскі рукапіс|Раўданскім рукапісе]], апублікаваным [[Тэадор Нарбут|Тэадорам Нарбутам]], імя Кейстут тлумачылася як «спрытнюга» (''fortelnik''), што засьведчыла традыцыйнасьць разуменьня [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня гэтага імя&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-23&quot;&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.&lt;/ref&gt;. Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскую]] этымалёгію імёнаў [[ліцьвіны|літоўскіх князёў і баяраў]], імя Кейстут паходзіць ад [[Прагерманская мова|прагерманскага]] і [[Праславянская мова|праславянскага]] keist-, ад якога славянскае кисть, дыялектавае [[Расейская мова|расейскае]] кистать 'неахайна рабіць штосьці', [[Дацкая мова|данскае]] keite 'левая рука', keitet 'ляўшун', таксама 'няспрытны, неахайны'; у мове ліцьвінаў, відаць, наадварот азначала 'спрытны, увішны'&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-23&quot;/&gt;. Імя Кейстут ад германскай асновы з значэньнямі 'левая рука', 'леваручны' выводзіў яшчэ беларускі эміграцыйны дасьледнік [[Леанід Галяк]]&lt;ref&gt;Галяк Л. Паходжаньне «літоўскіх» князёў // [[Запісы БІНіМ]]. Т. 40, 2018. С. 473.&lt;/ref&gt;.

З нагоды летувіска-[[Балтыйскія мовы|балтыйскіх]] этымалёгіяў імя Кейстут лінгвіст і літаратуразнаўца-мэдыявіст [[Аляксандар Бразгуноў]] зьвяртае ўвагу на тое, што сучаснае летувіскае напісаньне «Kęstutis» ёсьць гістарычна непраўдзівым, бо ня ўлічвае, што ў асноўнай летапіснай форме імя Кейстут пасьля «е» стаіць «й», а летувіскі «ę» гістарычна быў насавым, што адлюстроўваецца ў форме чацьвертай асобы цяперашняга часу kęsti 'цярпець, зносіць', ад якога ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] выводзяць імя — kenčia 'трывае, зносіць'&lt;ref&gt;Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — Менск: Права і эканоміка, 2010. С. 211.&lt;/ref&gt;.

У 1389 годзе ў [[Карлаў унівэрсытэт|Праскім унівэрсытэце]] навучаўся ''Bartholomaeus Keynstot''&lt;ref&gt;Album seu matricula facultatis juridicae Universitatis Pragensis. — Pragae, 1834. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=XJBPAQAAMAAJ&amp;q=Keynstot#v=snippet&amp;q=Keynstot&amp;f=false P. 102].&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя ''Gaystut / Geistut''&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Gaystut#v=snippet&amp;q=Gaystut&amp;f=false S. 28, 31].&lt;/ref&gt;.

У Польшчы ў 1534 годзе адзначалася прозьвішча Gostot&lt;ref&gt;Antroponimia Polski od XVI do końca XVIII wieku. T. 1: A—G. — Kraków, 2007. S. 565.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''От князя от Кестутя и от князя от [[Любарт|Либорта]] у Торунь к местычемъ'' (па 1341 годзе)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210514173508/http://starbel.by/dok/d069.htm Послание литовских князей Кейстута и Любарта жителям Торуни (после 1341)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 23.&lt;/ref&gt;; ''Kestutus'' ([[Дубніцкая хроніка]] пад 1451 годам)&lt;ref&gt;Chronicon Budense. Post elapsos ab editione prima et rarissima 365 annos, secundam adornavit. — Budae, 1838. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3QdfAAAAcAAJ&amp;q=Kestutum#v=snippet&amp;q=Kestutum&amp;f=false P. 316—317].&lt;/ref&gt;; ''Оже я князь [[Яўнут|Еоунутии]], и Кистютии, и Любартъ''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-164&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 164.&lt;/ref&gt; (1352 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 30.&lt;/ref&gt;; ''Nos Kynstutus{{Заўвага|Напрыклад, старажытнае германскае імя Geisaricus запісвалася і як ''Gesericus'', ''Gisiricus'', і як ''Ginsiricus'', ''Gensiricus''&lt;ref&gt;Schonfeld M. Wörterbuch der altgermanischen personen-und völkernamen. — Heidelberg, 1911. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=QWLY2OEO9AwC&amp;q=%40Gensiricus+Geisericus#v=snippet&amp;q=%40Gensiricus%20Geisericus&amp;f=false S. 99].&lt;/ref&gt;}} dux. lythwanorum'' (14 жніўня 1358 году)&lt;ref&gt;Kodeks dyplomatyczny Księstwa Mazowieckiego. — Warszawa, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=2Pc4AQAAMAAJ&amp;q=Kynstutus#v=snippet&amp;q=Kynstutus&amp;f=false S. 73].&lt;/ref&gt;; ''Kenstutte'' (7 лістапада 1367 году&lt;ref&gt;[http://starbel.by/dok/d041.htm Договор между Тевтонским орденом в Ливонии и ВКЛ о пограничном режиме на реке Двине (1367)]{{Недаступная спасылка|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;, 29 верасьня 1379 году&lt;ref&gt;[http://starbel.by/dok/d049.htm Договор о перемирии на 10 лет между ВКЛ и Тевтонским орденом (1379)]{{Недаступная спасылка|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Codex diplomaticus Lithuaniae, 1253—1433. — Vratislaviae, 1845. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=G-ItQP7DyhkC&amp;q=Kenstutte#v=snippet&amp;q=Kenstutte&amp;f=false P. 53].&lt;/ref&gt;); ''Се язъ князь великии [[Альгерд|Олгердъ]] со своимъ братомъ, со княземъ Кестутьемъ''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-164&quot;/&gt; (1372 год&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250123122754/http://starbel.by/dok/d038.htm Перемирие между Великим княжеством Литовским и Великим княжеством Московским (1372)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 46.&lt;/ref&gt;; ''Nobilibus viris Oligerdo Magno et Kenstuto ac Lubardo fratribus ducibus Lituanorum'' (23 кастрычніка 1373 году)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210511070032/http://starbel.by/dok/d070.htm Послание папы Григория XI в.к.л. Ольгерду с призывом принять католичество (1373)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''filium Chestudi, ducis Lituanorum'' (29 верасьня 1377 году)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20241127042646/http://starbel.by/dok/d042.htm Послание короля Польши и Венгрии Людовика о положении в Подольской земле (1377)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''rex Keynstuthe'' (27 лютага 1380 году)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210514173937/http://starbel.by/dok/d087.htm Договор между в.к.л. Ягайлом и магистром Ливонии Вильгельмом фон Фримерсхаймом (1380)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''Kinstudti filius'' (14 чэрвеня 1384 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=0jchAQAAMAAJ&amp;q=Kinstudti#v=snippet&amp;q=Kinstudti&amp;f=false S. 5].&lt;/ref&gt;; ''Kinstudti filio'' (1 студзеня 1386 году)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210511072042/http://starbel.by/dok/d095.htm Обязательство Тевтонского ордена помогать князю Витовту в возвращении вотчины (1386)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''vnser vater herczog Kinstutt''&lt;ref&gt;[[Алег Ліцкевіч|Лицкевич О. В.]] «Летописец великих князей литовских» и «Повесть о Подолье»: опыт комплексного критического разбора. — СПб., 2019. С. 263—264.&lt;/ref&gt; ([[Мэмарыял Вітаўта]], 1390 год); ''Kynstut''&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=OsvtAAAAIAAJ&amp;q=kynstut#v=snippet&amp;q=kynstut&amp;f=false S. 447, 519, 527—528, 545—548, 550, 557—558, 563, 566, 588, 570—571, 577, 583, 596, 598, 601—604, 606, 609, 613, 618, 619, 620].&lt;/ref&gt;, ''Kinstut''&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=OsvtAAAAIAAJ&amp;q=Kinstut#v=snippet&amp;q=Kinstut&amp;f=false S. 529, 531, 535, 555, 570—571, 581, 583, 596, 599, 603, 607, 613—614].&lt;/ref&gt;, ''Kynstud''&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=OsvtAAAAIAAJ&amp;q=kynstud#v=snippet&amp;q=kynstud&amp;f=false S. 508, 522, 527—531, 533—535, 537, 540, 545, 548—549, 567, 573, 595, 614].&lt;/ref&gt;, ''Kinstoud''&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=OsvtAAAAIAAJ&amp;q=Kinstoud#v=snippet&amp;q=Kinstoud&amp;f=false S. 520, 529, 538—539, 547, 549—550, 555, 562—563, 565, 570, 583, 607, 621].&lt;/ref&gt; ([[Хроніка Віганда]]); ''Keinstut'' ([[Хроніка Лівоніі Германа Вартбэрга]])&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8H8OAAAAYAAJ&amp;q=Keinstut#v=snippet&amp;q=Keinstut&amp;f=false S. 81, 84—85, 94, 104, 106—107, 113].&lt;/ref&gt;; ''Kyestuti'', ''Kyerstruch''{{Заўвага|Паводле [[Паходжаньне караля Ягайлы і Вітаўта, князёў Літвы|Origo regis Jagyelo et Wytholdi ducum Lithuanie]]}} або ''Кестоутіи'', ''Кестутіи''{{Заўвага|Паводле [[Віленскі летапіс|Віленскага сьпісу]]}} ([[Летапісец вялікіх князёў літоўскіх]]); ''[[Войдат|Waydoth]], Kenstotten sone'' (Хроніка [[Дэтмар зь Любеку|Дэтмара зь Любеку]])&lt;ref&gt;Chroniken der deutschen Städte. Bd. 1. — Leipzig, 1884. [https://books.google.by/books?id=BJRDAAAAYAAJ&amp;pg=PA533&amp;dq=%22Waydoth%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi0m7iQ4679AhWVt6QKHRrDDpoQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=%22Waydoth%22&amp;f=false S. 533].&lt;/ref&gt;; ''Kinstod'' (Хроніка [[Ёган фон Посільге|Ёгана фон Посільге]])&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 3. — Leipzig, 1866. [https://books.google.by/books?id=DyVNxczEjcwC&amp;pg=PA94&amp;dq=Kinstod&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiHjNSP5K79AhWEq6QKHWQqDgMQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=Kinstod&amp;f=false S. 91, 94, 105, 118, 123]&lt;/ref&gt;; ''Witold Keistutiewitsch'' (26 жніўня 1409 году)&lt;ref&gt;Русско-ливонские акты. — СПб, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=JmhcAAAAcAAJ&amp;q=Keistutiewitsch#v=snippet&amp;q=Keistutiewitsch&amp;f=false С. 138].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ivoška D., Ryčkov A. Brėžiant Vyžuonų ribą: šiaurės rytų Lietuvos XV a. asmenvardžiai ir (ne)pamirštas) kelias // Acta Linguistica Lithuanica. XCI, 2024. P. 18.&lt;/ref&gt;; ''Kynstodus'' (па 1409 годзе)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?id=0jchAQAAMAAJ&amp;pg=PA997&amp;dq=Kynstodus&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi6wuXQ3679AhWWLOwKHTymCHUQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=Kynstodus&amp;f=false S. 997].&lt;/ref&gt;; ''Kinstot… Kynstotte… Kynstot'' (да 1416 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=0jchAQAAMAAJ&amp;q=Kinstot+Kynstotte+Kynstot#v=snippet&amp;q=Kinstot%20Kynstotte%20Kynstot&amp;f=false S. 1026].&lt;/ref&gt;; ''Кейстутей''&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=QUoPAQAAMAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%83%D1%82%D0%B5%D0%B9#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%83%D1%82%D0%B5%D0%B9&amp;f=false С. 56, 67, 83].&lt;/ref&gt; або ''Кестутій''&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=QUoPAQAAMAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%83%D1%82%D1%96%D0%B9#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%83%D1%82%D1%96%D0%B9&amp;f=false С. 56, 72]&lt;/ref&gt; ([[Наўгародзкі чацьверты летапіс]]); ''Кестутей''&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 5. — СПб., 1851. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=gc5hAAAAcAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%83%D1%82%D0%B5%D0%B9#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%83%D1%82%D0%B5%D0%B9&amp;f=false С. 223—225, 238].&lt;/ref&gt; або ''Кестютей''&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 5. — СПб., 1851. С. 235.&lt;/ref&gt; ([[Сафійскі першы летапіс]]); ''пры великомъ князи Кестути'' (31 жніўня 1449 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 248, 357.&lt;/ref&gt;; ''пры великом князи Кгестути'' (5 лютага 1494 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 251.&lt;/ref&gt;; ''Кестутей Гедимановичь''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-164&quot;/&gt;&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 10. — СПб., 1885. [https://books.google.by/books?id=8mBKAQAAMAAJ&amp;pg=PA217&amp;dq=%D0%9A%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%83%D1%82%D1%96%D0%B5%D0%BC%D1%8A+%D0%93%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%BC%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwitjIaTiK79AhUMGewKHWwWApcQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=%D0%9A%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%83%D1%82%D1%96%D0%B5%D0%BC%D1%8A%20%D0%93%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%BC%D1%8A&amp;f=false С. 217].&lt;/ref&gt; ([[Ніканаўскі летапіс]]); ''Богданъ Кестуцевичъ'' (1528 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 101.&lt;/ref&gt;; ''Sawonko Kistiutowicz'' (1551 год)&lt;ref&gt;Słownik historycznych nazw osobowych Białostocczyzny (XV—XVII w.). T. 1: A—O. — Białystok, 1997. S. 154.&lt;/ref&gt;; ''Петрукъ Кестутевичъ'' (24 красавіка 1580 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. С. 213.&lt;/ref&gt;; ''Кестут'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 41—42, 62—63.&lt;/ref&gt;; ''Michał Walentynowicz Kieystut… nieboszczyk oyciec iego Walenty Kieystut'' (16 траўня 1661 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 10. — Вильна, 1879. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=d7DfE_y52FIC&amp;q=Kieystut#v=snippet&amp;q=Kieystut&amp;f=false С. 279].&lt;/ref&gt;; ''Michał Giesztot'' (1816 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Giesztot&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Gudogaj], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Кейстут]] (1297—1382) — [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікі князь літоўскі]]
* Багдан Кестуцевіч — [[Упіта|упіцкі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году

Кейстуты [[Гедзімін (імя)|Гедзіміны]] (Kiejstut Gedymin) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 567.&lt;/ref&gt;.

Гедзіміны (Giedymin) або Кейстут-Гедзіміны (Kiejstut-Giedymin) гербу [[Пагоня]] — літоўскі шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 272.&lt;/ref&gt;.

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай гаст}}
{{Імёны на -ут}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>goaa1mpomkjd7tfhthijm8qoqrvfwdn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уладзімер Тапароў</title>
    <ns>0</ns>
    <id>285856</id>
    <revision>
      <id>2679226</id>
      <parentid>2568587</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T20:20:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund</username>
        <id>97932</id>
      </contributor>
      <comment>/* Летувізацыя */</comment>
      <origin>2679226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13556" sha1="rpbareba3ihb0bgy0a3qw5ch2u0flyt" xml:space="preserve">{{Навуковец}}
'''Уладзімер Мікалаевіч Тапароў''' ({{мова-ru|Владимир Николаевич Топоров|скарочана}}; 5 ліпеня 1928 — 5 сьнежня 2005) — расейскі савецкі мовазнаўца. Доктар філялягічных навук (1988 год), сябра-карэспандэнт [[АН СССР]] (1990 год), сапраўдны сябра [[РАН]] (1991 год). Вучань [[Алег Трубачоў|Алега Трубачова]].

== Біяграфія ==
Скончыў філялягічны факультэт [[Маскоўскі дзяржаўны ўнівэрсытэт|МДУ]] (1951 год) і асьпірантуру там жа (1954 год). Малодшы і старэйшы навуковы супрацоўнік (1954—1961 гады), вядучы навуковы супрацоўнік, загаднік сэктару структурнай тыпалёгіі, галоўны навуковы супрацоўнік Інстытуту славяназнаўства і балканістыкі [[Расейская акадэмія навук|РАН]] (1961—2005 гады). Доктар філялягічных навук (1988 год), галоўны навуковы супрацоўнік Інстытуту вышэйшых гуманітарных дасьледаваньняў [[РДГУ]] (з 1992 году), правадзейны сябра Расейскай акадэміі навук (1991 год; акадэмік АН СССР у Аддзеле літаратуры і мовы з 15 сьнежня 1990 году), правадзейны сябра грамадзкай арганізацыі «Расейская акадэмія прыродазнаўчых навук» (1993 год).

Высунуў тэорыю, нібы [[славянскія мовы]] разьвіліся ў глыбокай старажытнасьці з пэрыфэрыйных [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх гаворак]], абвясьціўшы [[Усходнебалтыйскія мовы|ўсходнебалтыйскія]] ([[Летувіская мова|летувіскую]] і [[Латыская мова|латыскую]]) «цэнтральнабалтыйскімі» мовамі&lt;ref&gt;Топоров В. Н. Языки мира. Балтийские языки. — М., 2006. С. 21.&lt;/ref&gt; (аднак пазьней выказваў думку, што «''[[праславянская мова]] — гэта позьняя філіяцыя ня проста балтыйскіх, а менавіта [[Пруская мова|прускіх дыялектаў]]''»&lt;ref&gt;Schenker A. Беседа В. Н. Топорова с Н. Н. Казанским 26 сентября 2006 г. // Балто-славянские исследования. XVIII: Сборник научных трудов. — М., 2009. С. 25. &lt;/ref&gt;).

== Летувізацыя ==
{{Асноўны артыкул|Летувізацыя}}

Распрацоўваў гіпатэтычныя рэканструкцыі «[[Балтыйскія мовы|балтыйскіх]] [[гідронім]]аў», якія сьцьвярджаюць колішнюю «балтыйскасьць» (нібы блізкую да [[Летувіская мова|летувіскасьці]]) ня толькі ўсёй [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]], але і ваколіцаў [[Масква|Масквы]], [[Кіеў|Кіева]] і [[Варшава|Варшавы]]&lt;ref&gt;Тапароў У., Трубачоў А. [https://pawet.net/library/o_philology/161/%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%9E_%D0%A3.,_%D0%A2%D1%80%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%87%D0%BE%D1%9E_%D0%90._%D0%9B%D1%96%D0%BD%D0%B3%D0%B2%D1%96%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%87%D0%BD%D1%8B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%B7_%D0%B3%D1%96%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%96%D0%BC%D0%B0%D1%9E_%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%BD%D1%8F%D0%B3%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%9E%D1%8F.html Лінгвістычны аналіз гідронімаў верхняга Падняпроўя] // [[Спадчына (часопіс)|Спадчына]]. № 4, 1993. С. 53—62.&lt;/ref&gt;. На падставе гэтых рэканструкцыяў летувіскія аўтары спрабуюць азначаць [[Летувізацыя|летувізацыю]] (нягледзячы на брак гістарычных сьведчаньняў пра «гвалтоўную [[Славянскія мовы|славянізацыю]]» мясцовага насельніцтва) як «''аднаўленьне гістарычнай справядлівасьці''» — «''вяртаньне да каранёў''»&lt;ref name=&quot;Kraucevic-2017&quot;&gt;[https://nashaniva.com/?c=ar&amp;i=146173 Алесь Краўцэвіч: Ліцвінства — выдумка ворагаў, якую падтрымалі дурні], [[Наша Ніва]], 28 сакавіка 2017 г.&lt;/ref&gt;.

Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на наступную супярэчлівасьць балтыйскіх этымалёгіяў: «''Гідранімія Летувы, Латвіі і Ўсходняй Прусіі такімі дасьледнікамі, як [[Алег Трубачоў|А. Трубачоў]] і Ў. Тапароў і іх школа, без усякага аналізу абвяшчаецца наскрозь балтыйскай, хоць у большай частцы сваёй з балтыйскіх моваў не разьвязваецца. І знайшоўшы дзесьці такія ж, як у Балтыі, тапонімы, балтафілы сьцьвярджаюць: тут былі балты. Даходзіць да сьмешнага: балты, на погляд іх, сягалі аж да [[Уфа|Ўфы]] — на той падставе, мабыць, што назва Ўфа нагадвае летувіска-латыскае ўпэ 'рака'»&lt;ref&gt;[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]], № 19, 1993. С. 14.&lt;/ref&gt;.

Дасьледнік тапаніміі [[Вадзім Жучкевіч]] з 400 пералічаных Тапаровым і Трубачовам меркаваных балтызмаў, пашыраных на тэрыторыі Беларусі, пагаджаўся залічыць да балтыйскіх запазычваньняў толькі 18. Ён зазначаў, што, карыстаючыся такой мэтодыкай, можна ўсе славянскія назвы растлумачыць з пазыцыяў балтыйскіх моваў. Тым часам археоляг [[Вольга Мельнікоўская]] ў зьвязку з дасьледаваньнямі Тапарова і Трубачова прывяла наступнае выказваньне лінгвіста [[Мікалай Надзеждзін|Мікалая Надзеждзіна]]: «''Слова — усё ў нашай уладзе. Яно безабароннае, і зь яго этымалягічным катаваньнем можна вымучыць розны сэнс''»&lt;ref name=&quot;Suprun-1994&quot;&gt;Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.&lt;/ref&gt;.

Археоляг [[Васіль Супрун]] зьвяртае ўвагу на тое, што калі неаб’ектыўнасьць [[Казімер Буга|Казімера Бугі]] можна патлумачыць яго летувіскім нацыянальным патрыятызмам, то тэндэнцыйнасьць Тапарова і Трубачова, якія фактычна рабілі не навуковы аналіз паходжаньня гідронімаў, а адвольнае дапасаваньне іх да балтыйскай лексыкі і тапанімікі, немагчыма патлумачыць з пункту гледжаньня лёгікі&lt;ref name=&quot;Suprun-1994&quot;/&gt;.

== Узнагароды ==
Ляўрэат [[Дзяржаўная прэмія СССР|Дзяржаўнай прэміі СССР]] (1990 год) — за ўдзел у працы над энцыкляпэдыяй «Міты народаў сьвету» (у знак пратэсту [[Студзеньскія падзеі ў Вільні|супраць трагічных падзеяў у Вільні]] 13 студзеня 1991 году ад прэміі адмовіўся), [[Прэмія Аляксандра Салжаніцына|прэміі Аляксандра Салжаніцына]] (1998 год), [[Прэмія Андрэя Белага|прэміі Андрэя Белага]] (2003 год).

Кавалер [[Ордэн Пашаны (Расея)|расейскага Ордэну Пашаны]] (1997), [[Ордэна Вялікага князя Літоўскага Гедзіміна|летувіскага ордэна Вялікага князя Літоўскага Гедзіміна]] (камандорскі крыж) (1999 год) і найвышэйшай узнагароды [[Латвія|Латвіі]] — [[Ордэн Трох зорак|ордэна Трох зорак]] (2002 год).

== Крытыка ==
Крытыкуецца за прасоўваньне гіпотэзы пра міграцыю [[Балтыйскія мовы|балтыйскага]] племя [[Галінды|галіндаў]] усёй тэрыторыяй Эўропы да [[Пірэнэйскі паўвостраў|Пірэнэйскага паўвострава]], заснаваную адно на выкарыстаньні «''этнанімічнай асновы *Galind-''» у аддалена падобных паводле гучаньня формах пры поўным браку дакладных сьлядоў знаходжаньня галіндаў дзесьці ў Эўропе ў гістарычных і археалягічных крыніцах, з выняткам іх гістарычнай радзімы ў Мазурскім паазерʼі. Адзначаецца, што Тапароў абмінуў папярэднюю гісторыю пытаньня, праігнараваў альтэрнатыўныя меркаваньні і не падаў нейкіх новых для таго часу гістарычных, археалягічных і лінгвістычных абгрунтаваньняў. Высновы Тапарова ўвялі ў зман цэлы шэраг археолягаў (найперш летувіскіх, якія нават перанесьлі гэтую ідэю ў школьныя падручнікі)&lt;ref&gt;Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 112, 118—120.&lt;/ref&gt;.

Як падкрэсьлівае гісторык і археоляг {{Артыкул у іншым разьдзеле|Надзея Платонава||ru|Платонова, Надежда Игоревна}}, «''Крыніцазнаўчая слабасьць названых пабудоваў, пры ўважлівым разглядзе, выяўляецца настолькі відавочнай, што выклікае зьдзіўленьне: чаму крытыка пачала гучаць толькі цяпер?''» (2017 год)&lt;ref&gt;Платонова Н. И. Древнерусская культура и древнерусская элита: проблемы и перспективы исследований // Elite ou Egalite… Северная Русь и культурные трансформации в Европе VII—XII вв. — СПб., 2017. С. 14.&lt;/ref&gt;.

Таксама крытыкуецца за тое, што без сур’ёзнага этымалягічнага аналізу абвясьціў больш за 300 гідронімаў і тапонімаў у ваколіцах [[Масква|Масквы]] чыста балтыйскімі, адкінуўшы іх магчымае [[Славянскія мовы|славянскае]] або [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскае]] паходжаньне&lt;ref&gt;Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 118—119, 126.&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Тапароў, Уладзімер Мікалаевіч}}
[[Катэгорыя:Расейскія мовазнаўцы]]</text>
      <sha1>rpbareba3ihb0bgy0a3qw5ch2u0flyt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Энтані Дэвіс</title>
    <ns>0</ns>
    <id>286726</id>
    <revision>
      <id>2679223</id>
      <parentid>2669514</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T20:13:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2679223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18302" sha1="eecnv3j6a80mx56lhkychzm9q3009uv" xml:space="preserve">{{Баскетбаліст}}
'''Энтані Мэршан Дэвіс-малодшы''' ({{мова-en|Anthony Marshon Davis Jr.}}; 11 сакавіка 1993 году) — амэрыканскі прафэсійны [[Баскетбол|баскетбаліст]], які выступае за «[[Вашынгтон Ўізардс]]» у [[Нацыянальная баскетбольная асацыяцыя|Нацыянальнай баскетбольнай асацыяцыі]]. Гуляе на пазыцыях цэнтральнага і цяжкога форварда. Дэвіс ёсьць дзесяціразовым удзельнікам [[Матч усіх зорак НБА|Матчу ўсіх зорак НБА]] і ўваходзіў у чатыры першыя каманды НБА і пяць камандаў усіх абаронцаў НБА. У сваім першым сэзоне з «Лэйкерз» здабыў тытул пераможцы НБА 2020 году. У 2021 годзе быў улучаны ў зборную НБА да 75-годзьдзя&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20221020223835/https://www.nba.com/news/nba-75th-anniversary-team-announced «NBA 75th Anniversary Team announced»]. NBA.&lt;/ref&gt;. Дэвіс зважаецца адным з найвялікшых форвардаў усіх часоў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20221205215644/https://hoopshype.com/lists/20-greatest-power-forwards-ever-the-hoopshype-list/ «20 greatest power forwards ever: The HoopsHype list»]. HoopsHype.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pavlakos, Louis (01.01.2024). [https://web.archive.org/web/20240622165544/https://www.givemesport.com/best-nba-power-forwards-all-time/ «Ranking the best power forwards in NBA history»]. GiveMeSport.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Fujita, Scott (10.11.2022). [https://web.archive.org/web/20221205215643/https://www.scottfujita.com/best-power-forwards-in-nba/ «The Best Power Forwards In NBA History: All-Time Rankings»]. ScottFujita.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bailey, Andy (18.06.2024). [https://bleacherreport.com/articles/10124068-ranking-the-top-50-nba-playoff-performers-of-all-time «Ranking the Top 50 NBA Playoff Performers of All Time»]. Bleacher Report.&lt;/ref&gt;.

== Кар’ера ==
Пачаў займацца баскетболам у камандзе Чартэрнай школы Пэрспэктывы ў [[Чыкага]]. Школа спаборнічала ў слабай лізе, таму спачатку аніхто з скаўтаў не зьвяртаў увагі на Дэвіса. Аднак пазьней яго пачалі лічыць адным з самых таленавітых баскетбалістаў свайго веку, і практычна ўсе самыя папулярныя скаўцкія рэсурсы ўлучылі яго першыя месцы ў свае сьпісы самых пэрспэктыўных гульцоў ЗША. Гулец у 2011—2012 гадах правёў сэзон у студэнцкай лізе, абараняючы колеры [[Кентукійскі каледж|Кентукійскага каледжу]].

У 2012 годзе ён быў абраны ў першым раўндзе [[Драфт НБА|драфту НБА]] пад першым нумарам клюбам «[[Нью-Арлеан Пэліканз|Нью-Арлеан Горнэтс]]»&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180205130123/http://www.espn.com/mens-college-basketball/story/_/id/7825727/kentucky-wildcats-starting-five-declares-nba-draft «Kentucky’s starting five declares for NBA draft»]. ESPN.&lt;/ref&gt;. 1 лістапада ён запачаткаваў выступы ў НБА ў матчы супраць «[[Сан-Антоніё Спэрз]]», у якім набраў 21 пункт. У сваёй другой гульні 9 лістапада аформіў свой першы дабл-дабл з 23 пунктамі і 11 падборамі супраць «[[Шарлот Горнэтс|Шарлот Бобкэтс]]». Узімку 2013 году ўзяў удзел у матчы пачаткоўцаў на Ўік-эндзе ўсіх зорак&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180713012709/http://www.nba.com/news/as.rising.stars/2013-rising-stars-challenge-event-page/ «Faried grabs MVP as Team Chuck wins BBVA Rising Stars»]. NBA.&lt;/ref&gt;. 9 сакавіка ў гульні супраць «[[Мэмфіс Грызьліз]]» зрабіў 18 падбораў, што стала ягоным рэкордам на той момант. 10 красавіка баскетбаліст атрымаў траўму ў выніку сутыкненьня з [[Маркус Торнтан|Маркусам Торнтанам]] з «[[Сакрамэнта Кінгс]]» і выбыў да сканчэньня сэзону&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180205072411/http://www.nola.com/hornets/index.ssf/2013/04/new_orleans_hornets_starting_p_1.html «New Orleans Hornets point guard Greivis Vasquez will join Anthony Davis on the injured list Friday night against Clippers»]. NOLA.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Anthony Davis (25306400548).jpg|значак|зьлева|У складзе «[[Нью-Арлеан Пэліканз]]» у 2017 годзе.]]
У наступным сэзоне ягоная каманда зьмяніла назву на «Нью-Арлеан Пэліканз», а гулец 8 лістапада 2013 году ў гульні супраць «[[Лос-Анджэлес Лэйкерз]]» зарабіў рэкордныя 32 пункты і зрабіў 12 падбораў і 6 блёк-шотаў. У лютым Дэвіс браў удзел у Матчы ўсіх зорак НБА&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180205081430/http://www.nba.com/2014/news/02/07/davis-replaces-bryant-official-release/ «Pelicans’ Anthony Davis to replace Lakers' Kobe Bryant in 2014 NBA All-Star Game»]. NBA.&lt;/ref&gt;, а 14 сакавіка ў сустрэчы з «[[Портлэнд Трэйл Блэйзэрз]]» ён пераўзвысіў свой папярэдні рэкорд, назьбіраўшы за матч 36 пунктаў. 16 сакавіка, у наступнай гульні сэзону, зарабіў 40 пунктаў і зрабіў 21 падбораў у пераможным матчы над «[[Бостан Сэлтыкс]]». Але зноў як і ў папярэдні раз праз пашкоджаньні датэрмінова скончыў сэзон. У новым сэзоне 22 лістапада ў матчы супраць «[[Юта Джаз|Юты Джаз]]» бакетбаліст зарабіў 43 пункты, што на той момант сталася ягоным максымумам у кар’еры. У тым жа сэзоне Дэвіс стаў гульцом з найбольшай колькасьцю блёк-шотаў у гісторыі франшызы, давёўшы іхны лік да 437. 21 лютага 2016 году ўсталяваў рэкорд франшызы, назьбіраўшы 59 пунктаў і зрабіўшы 20 падбораў у пераможным матчы супраць «[[Дэтройт Пістанз]]». У сакавіку атрымаў траўму і прапусьціў рэшту сэзону&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180205081427/http://www.nba.com/pelicans/anthony-davis-injury-update «Anthony Davis Injury Update»]. NBA.&lt;/ref&gt;. 22 сьнежня 2017 году зарабіў свой 7938-ы пункт ў кар’еры ў матчы супраць «Сан-Антоніё Спэрз», абышоўшы [[Крыс Пол|Крыса Пола]] ў сьпісе бамбардзіраў франшызы за ўвесь час. 28 студзеня 2018 году спартовец зрабіў свой 3853-і падбор, абышоўшы паводле гэтага паказьніку ў гісторыі франшызы [[Дэйвід Ўэст|Дэйвіда Ўэста]]. 28 студзеня 2019 году кіраўніцтва клюбу паведаміла, што ён ня будзе складаць новую працоўную дамову і патрабуе абмену.

6 ліпеня 2019 году быў абменены ў «Лос-Анджэлес Лэйкерз» на [[Лонза Бол]]а, [[Брэндан Інгрэм|Брэндана Інгрэма]], [[Джош Гарт|Джоша Гарта]] і некалькі выбараў першага раўнду на драфтах&lt;ref&gt;Wells, Adam (2019). [https://web.archive.org/web/20190707151329/https://bleacherreport.com/articles/2844531-lakers-news-anthony-davis-trade-officially-completed-joins-lebron-james-in-la« Lakers News: Anthony Davis Trade Officially Completed, Joins LeBron James in LA»]. Bleacher Report.&lt;/ref&gt;. За новую каманду дэбютаваў 22 кастрычніка ў матчы супраць «[[Лос-Анджэлес Кліпэрз]]», дзе назьбіраў 25 пунктаў, зрабіў 10 падбораў і 5 перадачаў. Узімку ўзяў удзел у Матчы ўсіх зорак НБА. У [[НБА 2020—2021 гадоў|сэзоне 2020—2021 гадоў]] прапусьціў 30 матчаў праз траўмы. У наступным годзе праблемы з траўмамі ўсьцяж трывалі, у выніку чаго гулец упершыню з 2013 году ня быў запрошаны дзеля ўдзелу ў Матчы ўсіх зорак НБА.

Падчас плэй-оф 2023 году Дэвіс стаў трэцім гульцом «Лэйкерз» з 50 блёк-шотамі за адзін плэй-оф, саступіўшы толькі [[Шакіл О’Ніл|Шакілу О’Нілу]] і [[Карым Абдул-Джабар|Карыму Абдул-Джабару]]&lt;ref&gt;[https://abcnews.go.com/Sports/lakers-anthony-davis-agree-nbas-richest-annual-extension/story?id=102029740 «Lakers, Anthony Davis agree to NBA’s richest annual extension»]. ABC News.&lt;/ref&gt;. 4 жніўня 2023 году Дэвіс падпісаў новы трохгадовы кантракт з «Лос-Анджэлес Лэйкерз»&lt;ref&gt;[https://www.espn.com/nba/story/_/id/38135013/lakers-anthony-davis-agree-nba-richest-annual-extension «Lakers, Anthony Davis agree to NBA's richest annual extension»]. ESPN.&lt;/ref&gt;. 5 лютага Дэвіс аформіў свой трэці трыпл-дабл у кар’еры, зарабіўшы 26 пунктаў, 15 падбораў і 11 перадачаў у пераможным матчы над «Шарлот Горнэтс». Ён таксама стаў першым гульцом у гісторыі «Лэйкерз», які назьбіраў ня менш за 25 пунктаў з эфэктыўнасьцю кідкоў у 75%, а таксама зарабіўшы 15 падбораў і 10 перадачаў за гульню&lt;ref&gt;Pagaduan, Jedd (5.02.2024). [https://web.archive.org/web/20241127094246/https://clutchpoints.com/lakers-news-anthony-davis-secures-la-triple-double-feat-not-even-lebron-james-magic-johnson-achieved «Lakers’ Anthony Davis secures triple-double feat not even LeBron James, Magic Johnson achieved»]. ClutchPoints.&lt;/ref&gt;.

1 лютага Дэвіс быў прызначаны запасным на Матч усіх зорак НБА 2024 году&lt;ref&gt;[https://www.nba.com/news/2024-nba-all-star-reserves-announced «2024 NBA All-Star reserves announced»]. NBA.&lt;/ref&gt; . 5 лютага Дэвіс аформіў свой трэці трыпл-дабл у кар’еры з 26 пунктамі, 15 падборамі і 11 перадачамі ў пераможным матчы над «[[Шарлот Горнэтс]]», які скончыўся зь лікам 124:118. Ён таксама стаў першым гульцом у гісторыі франшызы «Лэйкерс», які назьбіраў ня менш за 25 пунктаў пры вынікокасьці кідкоў роўнай 75%, а таксама рабіў 15 падбораў і 10 перадачаў за гульню&lt;ref&gt;Pagaduan, Jedd (5.02.2024). [https://web.archive.org/web/20241127094246/https://clutchpoints.com/lakers-news-anthony-davis-secures-la-triple-double-feat-not-even-lebron-james-magic-johnson-achieved «Lakers’ Anthony Davis secures triple-double feat not even LeBron James, Magic Johnson achieved»]. ClutchPoints.&lt;/ref&gt;. 29 лютага Дэвіс паклаў на свой рахунак 40 пунктаў, зрабіў 15 падбораў і чатыры перадачы, а таксама адзначыўся трыма блёк-шотамі. Дзякуючы такому выступу ягоная каманда здабыла перамогу ў матчы супраць «[[Вашынгтон Ўізардс]]» зь лікам 134:131 у авертайме&lt;ref&gt;[https://www.espn.com/nba/recap/_/gameId/401585484 «Lakers send the Wizards to their 13th straight loss with a 134-131 overtime victory»]. ESPN.&lt;/ref&gt;.

На адкрыцьці сэзону 2024—2025 гадоў 22 кастрычніка Дэвіс набраў 36 пунктаў, 16 падбораў, чатыры перадачы і тры блёк-шоты ў перамодным матчы над «[[Мінэсота Тымбэрўулвз|Мінэсотай Тымбэрўулвз]]», які скончыўся зь лікам 110:103. Гулец паказаў файную гульню ў апошняй чвэрці, у якой ён назьбіраў 11 пунктаў, аніводнага разу ня даўшы пудла з гульні. Дэвіс згуляў сваю 15-ю гульню за «Лэйкерз» з набранымі пунктамі большымі за 35. У той сустрэчы ён зрабіў больш за 15 падбораў, што ўраўняла яго з [[Ўілт Чэмбэрлен|Ўілтам Чэмбэрленам]].

2 лютага 2025 году Дэвіс быў абменены ў «[[Далас Мавэрыкс]]» разам з [[Макс Крысьці|Максам Крысьці]] і выбар драфту 2029 году ў першым раўндзе. У адваротным кірунку рушылі [[Лука Дончыч]], [[Максі Клебэр]] і [[Маркіф Морыс]]. «Маверыкс» дадаткова абмянялі выбар у другім раўндзе драфту 2025 году ў «[[Юта Джаз|Юту Джаз]]», якая таксама набыла [[Джален Гуд-Шыфін|Джалена Гуда-Шыфіна]] і выбар драфту 2025 году ў другім раўндзе ў «Лэйкерз»&lt;ref&gt;Sefko, Eddie (2.02.2025). [https://www.mavs.com/mavs-get-ad/ «Mavericks acquire Anthony Davis for Luka Dončić»]. Mavs.&lt;/ref&gt;. Абмен быў расцэнены як адзін з самых значных і нечаканых у гісторыі НБА, бо ўпершыню два выбітных гульца НБА былі абмененыя ў сярэдзіне сэзону&lt;ref&gt;Baer, Jack (2.02.2025). [https://web.archive.org/web/20250202055942/https://sports.yahoo.com/lakers-trade-anthony-davis-for-luka-doncic-in-one-of-the-most-shocking-deals-in-nba-history-051920660.html «Lakers trade Anthony Davis for Luka Dončić in one of the most shocking deals in NBA history»]. Yahoo Sports.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Maloney, Jack (2.02.2025). [https://www.cbssports.com/nba/news/lakers-trade-anthony-davis-for-luka-doncic-in-shocking-nba-blockbuster-with-mavericks-and-jazz-per-reports/ «Lakers trade Anthony Davis for Luka Doncic in shocking NBA blockbuster with Mavericks and Jazz»]. CBS Sports.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Abbruzzese, Jason (2.02.2025). [https://www.nbcnews.com/sports/nba/crazy-nba-stars-pundits-shocked-luka-doncic-trade-rcna190331 «'Crazy': NBA stars and pundits shocked by Luka Doncic trade»]. NBC News.&lt;/ref&gt;. 8 лютага Дэвіс дэбютаваў у складзе «Мавэрыкс», набраўшы 26 пунктаў і зрабіўшы 16 падбораў, сем перадачаў і тры блёк-шоты ў пераможным матчы супраць «[[Г’юстан Рокетс]]». 5 лютага 2026 году баскетбаліст быў абменены ў «Вашынгтон Ўізардс» у рамках трохбаковага абмену з удзелам «Шарлот Горнэтс»&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.nba.com/wizards/news/wizards-acquire-10-time-all-star-anthony-davis|загаловак=Wizards Acquire 10-Time All-Star Anthony Davis|выдавецтва=NBA.com|дата публікацыі=02.2026}}&lt;/ref&gt;. Ён пастанавіў узяць сабе кашулю пад 23-м нумарам, стаўшы першым гульцом «Ўізардс», які зрабіў гэта пасьля таго, як [[Майкл Джордан]] завяршыў кар’еру па [[НБА 2002—2003 гадоў|сэзоне 2002—2003 гадоў]]&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Krishnamurthy, Aaditya|спасылка=https://sports.yahoo.com/articles/anthony-davis-wear-23-washington-153000945.html|загаловак=Anthony Davis to wear #23 for Washington Wizards, last worn by Michael Jordan|выдавецтва=Yahoo Sports|дата публікацыі=06.02.2026}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Дэвіс, Энтані}}
[[Катэгорыя:Баскетбалісты ЗША]]
[[Катэгорыя:Баскетбалісты і баскетбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году]]
[[Катэгорыя:Баскетбалісты і баскетбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году]]
[[Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2012 году]]
[[Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2024 году]]</text>
      <sha1>eecnv3j6a80mx56lhkychzm9q3009uv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Энтані Эдўардс (баскетбаліст)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294464</id>
    <revision>
      <id>2679224</id>
      <parentid>2605434</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T20:13:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2679224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5354" sha1="jbrj5qbyfkflico1x0rwvdcmicxo0sz" xml:space="preserve">{{Баскетбаліст}}
'''Э́нтані Э́дўардс''' ({{мова-en|Anthony Edwards}}; {{Н}} 5 жніўня 2001 году) — амэрыканскі [[Баскетбол|баскетбаліст]] клюбу «[[Мінэсота Тымбэрўулвз]]» з [[Нацыянальная баскетбольная асацыяцыя|НБА]]. Ён тройчы быў удзельнікам [[матч усіх зорак НБА|матчу ўсіх зорак НБА]] і здабыў залаты мэдаль у складзе [[мужчынская зборная ЗША па баскетболе|зборнай ЗША]] на [[летнія Алімпійскія гульні 2024 году|летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году]].

== Кар’ера ==
Драфт НБА 2020 году быў адкладзены на пяць месяцаў праз [[Пандэмія каранавіруснай інфэкцыі (2019)|пандэмію каранавірусу]]. У лістападзе 2020 году каманда «[[Мінэсота Тымбэрўулвз]]» абрала Эдўардса пад першым нумарам на драфце. 23 сьнежня 2020 году ён запачаткаваў кар’еру ў НБА, набраўшы 15 пунктаў, зрабіў 4 падборы і 4 перадачы за 25 хвілінаў у матчы супраць «[[Дэтройт Пістанз]]», які скончыўся перамогай зь лікам 111:101&lt;ref&gt;Mariano, Paolo (23.12.2020). [https://web.archive.org/web/20220714231331/https://clutchpoints.com/timberwolves-news-anthony-edwards-on-nba-debut-its-not-that-hard/ «Anthony Edwards on NBA debut: 'It’s not that hard'»]. ClutchPoints.&lt;/ref&gt;. 10 лістапада 2021 году Эдўардс назьбіраў рэкордныя для сябе на той час 48 пунктаў, пацэліўшы 7 трохпунктавых кідкоў у матчы супраць «[[Голдэн Стэйт Ўорыярз]]»&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20230416212321/https://apnews.com/article/nba-sports-karl-anthony-towns-draymond-green-kevon-looney-7b4001905879b61334b1486d2576f411 «Wiggins dominates former Wolves mates with season-best 35»]. AP News.&lt;/ref&gt;. 7 красавіка 2022 году гулец набраў рэкордныя ў кар’еры 49 пунктаў у матчы зь лікам 127:121 супраць «[[Сан-Антоніё Спэрз]]»&lt;ref&gt;Songco, Paolo (8.04.2022). [https://web.archive.org/web/20240322114329/https://clutchpoints.com/timberwolves-news-anthony-edwards-enters-lebron-james-kevin-durant-territory-with-unreal-feat «Timberwolves: Anthony Edwards enters LeBron, Kevin Durant territory»]. ClutchPoints.&lt;/ref&gt;. У дэбюце Эдўардса ў плэй-оф 16 красавіка 2022 году ён набраў 36 пунктаў і зрабіў шэсьць галявых перадачаў у матчы супраць «[[Мэмфіс Грызьліз]]» у першым раўндзе плэй-оф НБА 2022 году. 10 лютага 2023 году ён упершыню ў сваёй кар’еры стаў удзельнікам матчу усіх зорак НБА. Эдўардс зьмяніў нумар сваёй кашулі з 1-га на 5-ы перад [[НБА 2023—2024 гадоў|сэзонам 2023—2024 гадоў]]&lt;ref&gt;Krawczynski, Jon. [https://theathletic.com/4737680/2023/08/01/anthony-edwards-jersey-number-change-reason/ «Why Anthony Edwards changed his number: The meaning behind the switch to 5»]. The New York Times.&lt;/ref&gt;. 9 красавіка баскетбаліст стаў аўтарам рэкорднага за кар’еру 51-го пункту ў пераможным зь лікам 130:121 матчы супраць «[[Вашынгтон Ўізардс]]»&lt;ref&gt;Villas, Rexwell (9.04.2024). [https://clutchpoints.com/timberwolves-news-anthony-edwards-fires-2-word-warning-nuggets-51-point-outburst «Timberwolves’ Anthony Edwards fires 2-word warning to Nuggets after 51-point outburst»]. ClutchPoints.&lt;/ref&gt;. У канцы сэзону Эдўардс упершыню ў кар’еры трапіў у другую каманду зорак НБА&lt;ref&gt;[https://www.nba.com/news/2023-24-all-nba-teams-announced «Nikola Jokic, Shai Gilgeous-Alexander lead 2023-24 Kia All-NBA 1st Team»]. NBA.&lt;/ref&gt;. 4 студзеня 2025 году баскетбаліст назьбіраў рэкордныя ў кар’еры 53 пункты у матчы супраць «Дэтройт Пістанз»&lt;ref&gt;Valdez, Joshua (4.01.2025). [https://clutchpoints.com/timberwolves-news-anthony-edwards-breaks-internet-bonkers-scoring-night-pistons «Timberwolves’ Anthony Edwards breaks the internet with bonkers scoring night vs. Pistons»]. ClutchPoints.&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Эдўардс, Энтані}}
[[Катэгорыя:Баскетбалісты ЗША]]
[[Катэгорыя:Баскетбалісты і баскетбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году]]
[[Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2024 году]]</text>
      <sha1>jbrj5qbyfkflico1x0rwvdcmicxo0sz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2026—2027 гадоў</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294742</id>
    <revision>
      <id>2679240</id>
      <parentid>2679192</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T21:17:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Кваліфікацыйныя раўнды */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2679240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10000" sha1="0cbnollr01gkd8azxzr6cax34oh6eu0" xml:space="preserve">{{Сэзон футбольнай лігі
|Назва                  = Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2026—2027 гадоў
|Арыгінальная назва     =
|Выява                  = 
|Шырыня                 = 
|Подпіс выявы           = 
|Спаборніцтва           = [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА]]
|Сэзон                  = 2026—2027
|Дата пачатку           = 7 ліпеня 2026
|Дата заканчэньня       = 5 чэрвеня 2027
|Колькасьць удзельнікаў = ''Асноўная частка:'' 36&lt;br /&gt;''Усяго:'' 81 (з 53 асацыяцыяў)
|Пераможца              = 
|Фіналіст               = 
|Гледачоў               = 
|Згуляных матчаў        = 
|Забітых галоў          = 
|Найлепшы бамбардзір    = 
|Папярэдні сэзон        = [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2025—2026 гадоў|2025—2026]]
|Наступны сэзон         = [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў|2027—2028]]
}}
'''Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2026—2027 гадоў''' — 72-ы розыгрыш трафэю з часоў Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў і 35-ы розыгрыш пад назвай [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА]]. Фінал адбудзецца на стадыёне «[[Рыяд-Эйр Мэтрапалітана]]» у [[Мадрыд]]зе 5 чэрвеня 2026 году. Гэта будзе другі раз, калі «Мэтрапалітана» прыме фінал Лігі чэмпіёнаў УЭФА пасьля 2019 году. Сэзон пачнецца 7 ліпеня 2026 году кваліфікацыйнымі раўндамі, а лігавая фаза пачнецца 8 верасьня 2026 году. Пераможац турніру аўтаматычна кваліфікуюцца ў лігавую фазу [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў|Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў]], у фінал [[Міжкантынэнтальны кубак ФІФА 2027 году|Міжкантынэнтальнага кубка ФІФА 2027 году]], у групавы этап [[Клюбны чэмпіянат сьвету па футболе 2029 году|клюбнага чэмпіянату сьвету ФІФА 2029 году]] і атрымаюць права згуляць супраць пераможцы [[Ліга Эўропы УЭФА 2026—2027 гадоў|Лігі Эўропы УЭФА 2026—2027 гадоў]] у [[Супэркубак УЭФА 2027 году|Супэркубку УЭФА 2027 году]]. Свой тытул ужо другі год запар будзе абараняць «[[Пары Сэн-Жэрмэн Парыж|Пары Сэн-Жэрмэн]]».

== Расклад матчаў ==
Яшчэ ў сьнежні 2025 году быў падрыхтаваны расклад матчаў сэзону&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.uefa.com/news-media/news/02a0-1f71bdf70a9a-b6067bd647f2-1000--2026-european-football-calendar-match-and-draw-dates-for-all/|загаловак=2026 European football calendar: Match and draw dates for all UEFA competitions, draws and events|выдавецтва=Union of European Football Associations|дата публікацыі=15.12.2025}}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Расклад матчаў на Лігу чэмпіёнаў УЭФА 2026—2027
!Фаза
!Раўнд
!Лёсаваньне
!Першы матч
!Другі матч
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |Кваліфікацыя
|Першы кваліфікацыйны
|16 чэрвеня 2026
|7—8 ліпеня 2026
|14—15 ліпеня 2026
|-
|Другі кваліфікацыйны
|17 чэрвеня 2026
|21—22 ліпеня 2026
|28—29 ліпеня 2026
|-
|Трэці кваліфікацыйны
|20 ліпеня 2026
|4—5 жніўня 2026
|11 жніўня 2026
|-
|Плэй-оф
|Кваліфікацыйны плэй-оф
|3 жніўня 2026
|18—19 жніўня 2026
|25—26 жніўня 2026
|-
| rowspan=&quot;8&quot; |Фаза адзінай лігі
|1 гульнявы дзень
| rowspan=&quot;8&quot; |27 жніўня 2026
| colspan=&quot;2&quot; |8—10 верасьня 2026
|-
|2 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |13—14 кастрычніка 2026
|-
|3 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |20—21 кастрычніка 2026
|-
|4 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |3—4 лістапада 2026
|-
|5 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |24—25 лістапада 2026
|-
|6 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |8—9 сьнежня 2026
|-
|7 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |19—20 студзеня 2027
|-
|8 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |27 студзеня 2027
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |Гульні на вылет
|Папярэдні плэй-оф раўнд
|29 студзеня 2027
|16—17 лютага 2027
|23—24 лютага 2027
|-
|Раўнд шаснаццаці
| rowspan=&quot;4&quot; |26 лютага 2027
|9—10 сакавіка 2027
|16—17 сакавіка 2027
|-
|Чвэрцьфіналы
|6—7 красавіка 2027
|13—14 красавіка 2027
|-
|Паўфіналы
|27—28 красавіка 2027
|4—5 траўня 2027
|-
|Фінал
| colspan=&quot;2&quot; |5 чэрвеня 2027 году
|}

== Кваліфікацыйныя раўнды ==

=== Першы кваліфікацыйны раўнд ===
{{#invoke:Спартовая сэрыя|main|legs=2|h_a=так|caption=
|[[Сабах Баку|Сабах]]|AZE|4–1|[[Нью-Сэйнтс Освэстры|Нью-Сэйнтс]]|WAL|2–0|2–1
|[[Фларыяна (футбольны клюб)|Фларыяна]]|MLT|3–5|[[Шэмрак Ровэрз Дублін|Шэмрак Ровэрз]]|IRL|2–0|1–5
|[[Флёра Талін]]|EST|4–5|[[Ібэрыя 1999 Тбілісі|Ібэрыя-1999]]|GEO|2–3|2–2
|[[Лінкальн Рэд Імпс]]|GIB|4–2|[[Інтэр Эскальдэс-Энгардань|Інтэр Эскальдэс]]|AND|3–1|1–1
|[[Трэ Фіёры Фіярэнтына|Трэ Фіёры]]|SMR|1–3|[[Ларн (футбольны клюб)|Ларн]]|NIR|0–1|1–2
|[[Арарат-Армэнія Ерэван|Арарат-Армэнія]]|ARM|4–3|[[Рыга (футбольны клюб)|Рыга]]|LVA|2–0|2–3
|[[Вардар Скоп’е|Вардар]]|MKD|3–4|[[КуПС Куопіё|КуПС]]|FIN|0–2|3–2 ({{падказка|д.ч.|дадатковы час}})
|[[Каўна Жальгірыс]]|LTU|4–3|[[Дрыта Гнілане|Дрыта]]|KOS|1–1|3–2
|[[МЛ Віцебск]]|BLR|1–5|[[Унівэрсытаця Краёва]]|ROU|1–4|0–1
|[[Пэтракуб Хынчэшць|Пэтракуб]]|MDA|2–7|[[Эгнатыя Рагажына|Эгнатыя]]|ALB|1–1|1–6
|[[Борац Баня-Лука|Борац]]|BIH|1–5|[[Леўскі Сафія|Леўскі]]|BUL|1–1|0–4
|[[Вікінгур Рэйк’явік]]|ISL|3–2|[[Д’ёр (футбольны клюб)|Д’ёр]]|HUN|1–0|2–2
|[[Кайрат Алматы|Кайрат]]|KAZ|4–1|[[Сут’еска Нікшыч|Сут’еска]]|MNE|2–1|2–0
|[[КІ Кляксвуйк|КІ Кляксьвік]]|FRO|4–2|[[Атэрт Бісэн|Атэрт]]|LUX|2–1|2–1
}}

=== Другі кваліфікацыйны раўнд ===
{{#invoke:Спартовая сэрыя|main|legs=2|h_a=так
|heading1=Шлях чэмпіёнаў
|[[М’ельбю Гэлевік|М’ельбю]]|SWE|Матч 1|[[Лінкальн Рэд Імпс]]|GIB|21 ліп|28/29 ліп
|[[Ларн (футбольны клюб)|Ларн]]|NIR|Матч 2|[[Црвена Зьвезда Бялград|Црвена Зьвезда]]|SRB|21 ліп|29 ліп
|[[Сабах Баку|Сабах]]|AZE|Матч 3|[[КуПС Куопіё|КуПС]]|FIN|21/22 ліп|28/29 ліп
|[[КІ Кляксвуйк|КІ Кляксьвік]]|FRO|Матч 4|[[Каўна Жальгірыс]]|LTU|21/22 ліп|28/29 ліп
|[[Оргус (футбольны клюб)|Оргус]]|DEN|Матч 5|[[Лех Познань]]|POL|21 ліп|29 ліп
|[[Арарат-Армэнія Ерэван|Арарат-Армэнія]]|ARM|Матч 6|[[Шэмрак Ровэрз Дублін|Шэмрак Ровэрз]]|IRL|21/22 ліп|28/29 ліп
|[[Леўскі Сафія|Леўскі]]|BUL|Матч 7|[[Унівэрсытаця Краёва]]|ROU|21/22 ліп|28/29 ліп
|[[Амонія Нікасія]]|CYP|Матч 8|[[Кайрат Алматы|Кайрат]]|KAZ|22 ліп|29 ліп
|[[Тун (футбольны клюб)|Тун]]|SUI|Матч 9|[[Дынама Заграб]]|CRO|21 ліп|28 ліп
|[[Вікінгур Рэйк’явік]]|ISL|Матч 10|[[Гапаэль Бээршэба]]|ISR|21/22 ліп|28/29 ліп
|[[Ібэрыя 1999 Тбілісі|Ібэрыя-1999]]|GEO|Матч 11|[[Слован Браціслава]]|SVK|21/22 ліп|28/29 ліп
|[[Эгнатыя Рагажына|Эгнатыя]]|ALB|Матч 12|[[Цэле (футбольны клюб)|Цэле]]|SVN|21/22 ліп|28/29 ліп
|heading13=Шлях прадстаўнікоў ліг
|[[Фэнэрбахчэ Стамбул|Фэнэрбахчэ]]|TUR|Матч 1|[[Гурнік Забжэ]]|POL|21 ліп|29 ліп
|[[Штурм Грац|Штурм]]|AUT|Матч 2|[[Гартс Эдынбург|Гартс]]|SCO|21 ліп|28 ліп
}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.uefa.com/uefachampionsleague/ Афіцыйны сайт].

{{Ліга чэмпіёнаў УЭФА}}
{{Эўрапейскі футбол у сэзоне 2026—2027 гадоў}}

[[Катэгорыя:Ліга чэмпіёнаў УЭФА|2026]]
[[Катэгорыя:2026 год у футболе]]
[[Катэгорыя:2027 год у футболе]]</text>
      <sha1>0cbnollr01gkd8azxzr6cax34oh6eu0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2026—2027 гадоў</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294743</id>
    <revision>
      <id>2679242</id>
      <parentid>2679193</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T21:28:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Кваліфікацыйныя раўнды */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2679242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16152" sha1="far5w6t5xxohl8jtv08zo1z24x89j4f" xml:space="preserve">{{Сэзон футбольнай лігі
|Назва                  = Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2026—2027 гадоў
|Арыгінальная назва     =
|Выява                  = 
|Шырыня                 = 
|Подпіс выявы           = 
|Спаборніцтва           = [[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА]]
|Сэзон                  = 2026—2027
|Дата пачатку           = ''Кваліфікацыя:''&lt;br&gt;9 ліпеня — 27 жніўня 2026&lt;br&gt;''Асноўная частка:''&lt;br&gt;15 кастрычніка 2026
|Дата заканчэньня       = 2 чэрвеня 2027
|Колькасьць удзельнікаў = 
|Пераможца              = 
|Фіналіст               = 
|Гледачоў               = 
|Згуляных матчаў        = 
|Забітых галоў          = 
|Найлепшы бамбардзір    = 
|Папярэдні сэзон        = [[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2025—2026 гадоў|2025—2026]]
|Наступны сэзон         = [[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў|2027—2028]]
}}
'''Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2026—2027 гадоў''' — 6-ы сэзон трэцяга паводле статуснасьці эўрапейскага турніру [[Зьвяз эўрапейскіх футбольных асацыяцыяў|УЭФА]]. Пераможац турніру аўтаматычна кваліфікуецца ў лігавую фазу [[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў|Лігі Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў]], калі толькі папярэдне не атрымае месца ў [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў|Лізе чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў]] або тую ж Лігу Эўропы праз вынікі ў нацыянальным чэмпіянаце. Як дзейны чэмпіён ангельскі клюб «Крыстал Пэлас» аўтаматычна кваліфікаваўся ў лігавую фазу Лігі Эўропы, таму ня здолее абараніць свой тытул, бо новая фарматная сыстэма не дазваляе клюбам пераходзіць зь Лігі Эўропы ў Лігу канфэрэнцыяў пачынаючы зь лігавай фазы. Фінальны матч будзе згуляны на стадыёне «[[Бэшыкташ (стадыён)|Бэшыкташ]]» у [[Стамбул]]е&lt;ref&gt;[https://www.nss-sports.com/en/lifestyle/45432/besiktas-park-2026-europa-league-final-stadium Why is the Europa League final stadium shaped like an amphitheatre?]. NSS Sports.&lt;/ref&gt;, які папярэдне за год за таго прымаў у сваіх сьценах фінал [[Ліга Эўропы УЭФА 2025—2026 гадоў|Лігі Эўропы УЭФА 2025—2026 гадоў]].

== Расклад матчаў ==
Матчы заплянаваныя быць згулянымі чацьвяргамі, акрамя фіналу, які адбыўся ў сераду, але ў выключных выпадках фінал мог ладзіцца ў аўторак ці сераду праз канфлікты ў раскладзе.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Расклад матчаў на Лігу канфэрэнцыяў УЭФА 2026—2027
!Фаза
!Раўнд
!Лёсаваньне
!Першы матч
!Другі матч
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |Кваліфікацыя
|Першы кваліфікацыйны
|16 чэрвеня 2026
|9 ліпеня 2026
|16 ліпеня 2026
|-
|Другі кваліфікацыйны
|17 чэрвеня 2026
|23 ліпеня 2026
|30 ліпеня 2026
|-
|Трэці кваліфікацыйны
|20 ліпеня 2026
|6 жніўня 2026
|13 жніўня 2026
|-
|Плэй-оф
|Кваліфікацыйны плэй-оф
|3 жніўня 2026
|20 жніўня 2026
|27 жніўня 2026
|-
| rowspan=&quot;6&quot; |Фаза адзінай лігі
|1 гульнявы дзень
| rowspan=&quot;6&quot; |28 жніўня 2026
| colspan=&quot;2&quot; |15 кастрычніка 2026
|-
|2 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |22 кастрычніка 2026
|-
|3 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |5 лістапада 2026
|-
|4 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |26 лістапада 2026
|-
|5 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |10 сьнежня 2026
|-
|6 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |17 сьнежня 2026
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |Гульні на вылет
|Папярэдні плэй-оф раўнд
|15 студзеня 2027
|18 лютага 2027
|25 лютага 2027
|-
|Раўнд шаснаццаці
| rowspan=&quot;4&quot; |26 лютага 2027
|11 сакавіка 2027
|18 сакавіка 2027
|-
|Чвэрцьфіналы
|8 красавіка 2027
|15 красавіка 2027
|-
|Паўфіналы
|29 красавіка 2027
|6 траўня 2027
|-
|Фінал
| colspan=&quot;2&quot; |2 чэрвеня 2027 году
|}

== Кваліфікацыйныя раўнды ==

=== Першы кваліфікацыйны раўнд ===
{{#invoke:Спартовая сэрыя|main|legs=2|h_a=не
|[[Вележ Мостар|Вележ]]|BIH|Матч 1|[[Мілсамі Архэй|Мілсамі]]|MDA|1–1|16 ліп
|[[Багэміян Дублін|Багэміян]]|IRL|Матч 2|[[Сэнт-Джозэфс Гібральтар|Сэнт-Джозэфс]]|GIB|2–0|16 ліп
|[[Дынама Сіці Тырана|Дынама Сіці]]|ALB|Матч 3|[[Астана (футбольны клюб)|Астана]]|KAZ|0–1|16 ліп
|[[Конас-Кій Номадс]]|WAL|Матч 4|[[Балкані Сухарэка|Балкані]]|KOS|0–0|16 ліп
|[[Зіра Баку|Зіра]]|AZE|Матч 5|[[Тарпэда Кутаісі]]|GEO|3−0|16 ліп
|[[Дыфэрданж 03 (футбольны клюб)|Дыфэрданж 03]]|LUX|Матч 6|[[Ільвэс Тампэрэ|Ільвэс]]|FIN|0–0|16 ліп
|[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Менск]]|BLR|Матч 7|[[Сылекс Кратава|Сылекс]]|MKD|0–1|16 ліп
|[[Ліепая (футбольны клюб)|Ліепая]]|LVA|3–1|[[Дэчыч Тузі|Дэчыч]]|MNE|1–0|2–1
|[[Эльбасані (футбольны клюб)|Эльбасані]]|ALB|Матч 9|[[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]|BLR|1–1|16 ліп
|[[Глентаран Бэлфаст|Глентаран]]|NIR|Матч 10|[[Рыская футбольная школа|РФШ]]|LVA|1–2|16 ліп
|[[Атлетык Эскальдэс-Энгардань|Атлетык Эскальдэс]]|AND|Матч 11|[[Морнар Бар|Морнар]]|MNE|2–1|16 ліп
|[[Мандорф-ле-Бэн (футбольны клюб)|Мандорф-ле-Бэн]]|LUX|Матч 12|[[Дынама Тбілісі]]|GEO|1–2|16 ліп
|[[Петравац (футбольны клюб)|Петравац]]|MNE|Матч 13|[[Жальгірыс Вільня]]|LTU|1–3|16 ліп
|[[Карнарван Таўн]]|WAL|Матч 14|[[Левадыя Талін|Левадыя]]|EST|0–5|16 ліп
|[[Марсашлок (футбольны клюб)|Марсашлок]]|MLT|Матч 15|[[Пюнік Ерэван|Пюнік]]|ARM|0–3|16 ліп
|[[Гэгельман Коўна|Гэгельман]]|LTU|Матч 16|[[Лінамээсконд Пайдэ]]|EST|1−1|16 ліп
|[[Алашкерт Ерэван|Алашкерт]]|ARM|Матч 17|[[Елімай Семей|Елімай]]|KAZ|1–1|16 ліп
|[[Ст’ярнан Гардабайр|Ст’ярнан]]|ISL|Матч 18|[[Вікінгур Лейрвік|Вікінгур]]|FRO|3–1|16 ліп
|[[Дыла Горы|Дыла]]|GEO|Матч 19|[[Віртус Акуавіва|Віртус]]|SMR|3−1|16 ліп
|[[Сараева (футбольны клюб)|Сараева]]|BIH|Матч 20|[[Інтэр Турку]]|FIN|1–1|16 ліп
|[[Эўропа Гібральтар|Эўропа]]|GIB|Матч 21|[[Шкендыя Тэтава|Шкендыя]]|MKD|0–5|16 ліп
|[[Нымэ Калью Талін|Нымэ Калью]]|EST|Матч 22|[[Лінфілд Бэлфаст|Лінфілд]]|NIR|1−0|16 ліп
|[[Пэн-і-Бонт Брыджэнд|Пэн-і-Бонт]]|WAL|Матч 23|[[Санта-Калёма (футбольны клюб)|Санта-Калёма]]|AND|0–1|16 ліп
|[[Рунавік (футбольны клюб)|Рунавік]]|FRO|Матч 24|[[Гамрун Спартанз]]|MLT|1–1|16 ліп
|[[УНА Штрасэн]]|LUX|3–0|[[Ля Фіярыта Монтэджардана|Ля Фіярыта]]|SMR|1–0|2–0
|[[Влазьнія Шкодэр|Влазьнія]]|ALB|2–6|[[Малішава (футбольны клюб)|Малішава]]|KOS|2–1|0–5
}}

=== Другі кваліфікацыйны раўнд ===
{{#invoke:Спартовая сэрыя|main|legs=2|h_a=не
|heading1=Шлях чэмпіёнаў
|[[Борац Баня-Лука|Борац]]|BIH|Матч 1|[[Пэтракуб Хынчэшць|Пэтракуб]]|MDA|23 ліп|30 ліп
|[[Атэрт Бісэн|Атэрт]]|LUX|Матч 2|[[Д’ёр (футбольны клюб)|Д’ёр]]|HUN|23 ліп|30 ліп
|[[МЛ Віцебск]]|BLR|Матч 3|[[Сут’еска Нікшыч|Сут’еска]]|MNE|23 ліп|30 ліп
|[[Флёра Талін]]|EST|Матч 4|[[Нью-Сэйнтс Освэстры|Нью-Сэйнтс]]|WAL|23 ліп|30 ліп
|[[Фларыяна (футбольны клюб)|Фларыяна]]|MLT|Матч 5|[[Дрыта Гнілане|Дрыта]]|KOS|23 ліп|30 ліп
|[[Вардар Скоп’е|Вардар]]|MKD|Матч 6|[[Рыга (футбольны клюб)|Рыга]]|LVA|23 ліп|30 ліп
|heading7=Асноўны шлях
|[[Рыека (футбольны клюб)|Рыека]]|CRO|Матч 1|Прагуляўшы матч ЛЭ 4|&lt;!--BUL/IRL--&gt;|23 ліп|30 ліп
|[[Істанбул Башакшэхір]]|TUR|Матч 2|Пераможца матчу 20|&lt;!--BIH/FIN--&gt;|23 ліп|30 ліп
|[[Люгана (футбольны клюб)|Люгана]]|SUI|Матч 3|[[Дукаджыні Кліна|Дукаджыні]]|KOS|23 ліп|30 ліп
|[[ХІК Хэльсынкі]]|FIN|Матч 4|[[Колрэйн (футбольны клюб)|Колрэйн]]|NIR|23 ліп|30 ліп
|[[ФКСБ Бухарэст|ФКСБ]]|ROU|Матч 5|[[Аўда Кекава|Аўда]]|LVA|23 ліп|30 ліп
|Пераможца матчу 10|&lt;!--NIR/LVA--&gt;|Матч 6|Прагуляўшы матч ЛЭ 2|&lt;!--AZE/ISL--&gt;|23 ліп|30 ліп
|[[Ракаў Чанстахова|Ракаў]]|POL|Матч 7|[[Валета (футбольны клюб)|Валета]]|MLT|23 ліп|30 ліп
|[[Ліепая (футбольны клюб)|Ліепая]]|LVA|Матч 8|[[Аўстрыя Вена]]|AUT|23 ліп|30 ліп
|[[Дэбрэцэн (футбольны клюб)|Дэбрэцэн]]|HUN|Матч 9|Пераможца матчу 15|&lt;!--MLT/ARM--&gt;|23 ліп|30 ліп
|[[ГАІС Гётэборг|ГАІС]]|SWE|Матч 10|[[Норшэлян Фарум|Норшэлян]]|DEN|23 ліп|30 ліп
|[[Гётэборг (футбольны клюб)|Гётэборг]]|SWE|Матч 11|Пераможца матчу 14|&lt;!--WAL/EST--&gt;|23 ліп|30 ліп
|Прагуляўшы матч ЛЭ 3|&lt;!--CRO/SVK--&gt;|Матч 12|[[ГКС Катавіцы]]|POL|23 ліп|30 ліп
|[[Вараждзін]]|CRO|Матч 13|[[Градэц Кралавэ (футбольны клюб)|Градэц Кралавэ]]|CZE|23 ліп|30 ліп
|Пераможца матчу 19|&lt;!--GEO/SMR--&gt;|Матч 14|[[Апалён Лімасол]]|CYP|23 ліп|30 ліп
|[[Брава Любляна|Брава]]|SVN|Матч 15|Пераможца матчу 21|&lt;!--GIB/MKD--&gt;|23 ліп|30 ліп
|Прагуляўшы матч ЛЭ 1|&lt;!--UKR/ROU--&gt;|Матч 16|[[Бран Бэрген|Бран]]|NOR|23 ліп|30 ліп
|[[Шэлбурн Дублін|Шэлбурн]]|IRL|Матч 17|Пераможца матчу 22|&lt;!--EST/NIR--&gt;|23 ліп|30 ліп
|[[Валюр Рэйк’явік]]|ISL|Матч 18|[[Зрынскі Мостар]]|BIH|23 ліп|30 ліп
|[[Зымбру Кішынёў|Зымбру]]|MDA|Матч 19|[[Ноа Ерэван|Ноа]]|ARM|23 ліп|30 ліп
|Пераможца матчу 12|&lt;!--LUX/GEO--&gt;|Матч 20|Пераможца матчу 13|&lt;!--MNE/LTU--&gt;|23 ліп|30 ліп
|Прагуляўшы матч ЛЭ 5|&lt;!--MDA/SVN--&gt;|Матч 21|Пераможца матчу 3|&lt;!--ALB/KAZ--&gt;|23 ліп|30 ліп
|[[ДАК 1904 Дунайска-Стрэда|ДАК 1904]]|SVK|Матч 22|Пераможца матчу 1|&lt;!--BIH/MDA--&gt;|23 ліп|30 ліп
|Пераможца матчу 9|&lt;!--ALB/BLR--&gt;|Матч 23|[[Сіён (футбольны клюб)|Сіён]]|SUI|23 ліп|30 ліп
|Пераможца матчу 18|&lt;!--FRO/ISL--&gt;|Матч 24|Пераможца матчу 6|&lt;!--LUX/FIN--&gt;|23 ліп|30 ліп
|[[Матэрўэл (футбольны клюб)|Матэрўэл]]|SCO|Матч 25|[[ГБ Торсгаўн]]|FRO|23 ліп|30 ліп
|[[Панявеж (футбольны клюб)|Панявеж]]|LTU|Матч 26|[[Табол Кастанай|Табол]]|KAZ|23 ліп|30 ліп
|[[Малішава (футбольны клюб)|Малішава]]|KOS|Матч 27|[[Гібэрніян Эдынбург|Гібэрніян]]|SCO|23 ліп|30 ліп
|[[Нэфтчы Баку]]|AZE|Матч 28|Пераможца матчу 7|&lt;!--BLR/MKD--&gt;|23 ліп|30 ліп
|[[Пакш (футбольны клюб)|Пакш]]|HUN|Матч 29|[[Панатынаікос Атэны|Панатынаікос]]|GRE|23 ліп|30 ліп
|[[Жалезьнічар Панчава]]|SRB|Матч 30|[[Брага (футбольны клюб)|Брага]]|POR|23 ліп|30 ліп
|Прагуляўшы матч ЛЭ 6|&lt;!--SRB/HUN--&gt;|Матч 31|[[Аякс Амстэрдам|Аякс]]|NED|23 ліп|30 ліп
|[[Палесьсе Жытомір|Палесьсе]]|UKR|Матч 32|[[Капэнгаген (футбольны клюб)|Капэнгаген]]|DEN|23 ліп|30 ліп
|[[ЛНЗ Чаркасы]]|UKR|Матч 33|[[Гент (футбольны клюб)|Гент]]|BEL|23 ліп|30 ліп
|Пераможца матчу 23|&lt;!--WAL/AND--&gt;|Матч 34|[[Рапід Вена]]|AUT|23 ліп|30 ліп
|[[Гапаэль Тэль-Авіў]]|ISR|Матч 35|[[Лудагорац Разград|Лудагорац]]|BUL|23 ліп|30 ліп
|Пераможца матчу 17|&lt;!--ARM/KAZ--&gt;|Матч 36|[[ЧФР Клуж]]|ROU|23 ліп|30 ліп
|Пераможца матчу 2|&lt;!--IRL/GIB--&gt;|Матч 37|Пераможца матчу 4|&lt;!--WAL/KOS--&gt;|23 ліп|30 ліп
|Пераможца матчу 16|&lt;!--LTU/EST--&gt;|Матч 38|Пераможца матчу 5|&lt;!--AZE/GEO--&gt;|23 ліп|30 ліп
|[[Вадуц (футбольны клюб)|Вадуц]]|LIE|Матч 39|Пераможца матчу 11|&lt;!--MNE/AND--&gt;|23 ліп|30 ліп
|[[Спартак Трнава]]|SVK|Матч 40|[[ЦСКА 1948 Сафія|ЦСКА 1948]]|BUL|23 ліп|30 ліп
|Пераможца матчу 24|&lt;!--FRO/MLT--&gt;|Матч 41|[[Копэр (футбольны клюб)|Копэр]]|SVN|23 ліп|30 ліп
|[[АЕК Лярнака]]|CYP|Матч 42|[[Бэйтар Ерусалім|Бэйтар]]|ISR|23 ліп|30 ліп
|[[Партызан Бялград|Партызан]]|SRB|Матч 43|[[УНА Штрасэн]]|LUX|23 ліп|30 ліп
}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.uefa.com/uefaeuropaconferenceleague/ Ліга канфэрэнцыяў УЭФА] на афіцыйным сайце УЭФА.

{{Ліга канфэрэнцыяў УЭФА}}
{{Эўрапейскі футбол у сэзоне 2026—2027 гадоў}}

[[Катэгорыя:Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|2026]]
[[Катэгорыя:2026 год у футболе]]
[[Катэгорыя:2027 год у футболе]]</text>
      <sha1>far5w6t5xxohl8jtv08zo1z24x89j4f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>International DuraStar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299034</id>
    <revision>
      <id>2679262</id>
      <parentid>2677957</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T03:59:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38730-53</username>
        <id>98799</id>
      </contributor>
      <origin>2679262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35329" sha1="fuhvb3a2950o4n8q8mv9zsi7sd1vu7u" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
| назва                          = «International DuraStar»
| вытворца                     = «[[Navistar International]]»
| гады       = 2001-2018
| папярэднік                  =  «[[International Harvester S-Series|International 4000 Series (1989)]]»
| наступнік                    = «[[International MV]]»
| вытворчасьць                        =
| тып кузаву                  =
| прывад     = 4×2, 4×4, 6x4, 6x6
| колавая база              = 
| даўжыня                      = 
| шырыня                      =
| вышыня                       = 
| маса                            =
| поўная маса               =
| каляіна пярэдняя       = 1543 
| каляіна задняя            = 1583 
| клірэнс                         = 
| грузападымальнасць = да 7 500–12 000 кг
| аб'ём бака                   = 60 л
| дызайнэр                     = 
| рухавік                      = 
| кпп                          = 6-хутк. [[МКПП]] &lt;br /&gt; 8-хутк. [[АКПП]]
| падобныя                     = '''DuraStar 4100 2-door daycab:'''&lt;br&gt;[[Freightliner Business Class M2|Freightliner Business Class M2 100 2-door daycab]]&lt;br&gt;[[Ford F-650|Ford F-650 Low Profile 2-door regular cab (2000–2015)]]&lt;br/&gt;[[Hino 600|Hino 185 Conventional 2-door daycab]]&lt;br&gt;[[Chevrolet Kodiak|Chevrolet Kodiak/GMC Topkick C5500 2-door regular cab]]&lt;br/&gt;[[Sterling Acterra|Sterling Acterra Low Profile 2-door day cab]]&lt;br/&gt;[[Kenworth T170|Kenworth T-170 2-door daycab]]&lt;br/&gt;[[Peterbilt 325|Peterbilt 325 2-door daycab]]&lt;br&gt;'''DuraStar 4100 2-door extended cab:'''&lt;br&gt; [[Freightliner Business Class M2|Freightliner Business Class M2 100 2-door extended cab]]&lt;br&gt;[[Ford F-650|Ford F-650 Low Profile Extended Cab (2000–2015)]]&lt;br/&gt;[[Hino 600|Hino 185 Conventional 2-door extended cab]]&lt;br&gt;[[Chevrolet Kodiak|Chevrolet Kodiak/GMC Topkick C5500 2-door extended cab]]&lt;br/&gt;[[Sterling Acterra|Sterling Acterra Low Profile 2-door extended cab]]&lt;br/&gt;[[Kenworth T170|Kenworth T-170 2-door extended cab]]&lt;br/&gt;[[Peterbilt 325|Peterbilt 325 2-door extended cab]]&lt;br&gt;'''DuraStar 4100 4-door crew cab:'''&lt;br&gt;[[Freightliner Business Class M2|Freightliner Business Class M2 100 4-door crew cab]]&lt;br&gt;[[Ford F-650|Ford F-650 Low Profile Crew Cab (2000–2015)]]&lt;br/&gt;[[Hino 600|Hino 185 Conventional 4-door crew cab]]&lt;br&gt;[[Chevrolet Kodiak|Chevrolet Kodiak/GMC Topkick C5500 4-door crew cab]]&lt;br/&gt;[[Sterling Acterra|Sterling Acterra Low Profile 4-door crew cab]]&lt;br/&gt;[[Kenworth T170|Kenworth T-170 4-door crew cab]]&lt;br/&gt;[[Peterbilt 325|Peterbilt 325 4-door crew cab]]&lt;br&gt;'''DuraStar 4200 2-door daycab:'''&lt;br&gt;[[Freightliner Business Class M2|Freightliner Business Class M2 106 2-door daycab]]&lt;br/&gt;[[Ford F-650|Ford F-650 2-door daycab (2000–2015)]]&lt;br/&gt;[[Peterbilt 337|Peterbilt 337 2-door daycab]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Kodiak|Chevrolet Kodiak/GMC Topkick C6500 2-door daycab]]&lt;br/&gt;[[Hino 600|Hino 238/258/268 2-door daycab with a conventional forward-tilting hood design]]&lt;br/&gt;[[Kenworth T170#Kenworth T270|Kenworth T-270 2-door daycab]]&lt;br/&gt;[[Sterling Acterra|Sterling Acterra 2-door daycab]]&lt;br&gt;'''DuraStar 4200 2-door extended cab:'''&lt;br&gt;[[Freightliner Business Class M2|Freightliner Business Class M2 106 2-door extended cab]]&lt;br/&gt;[[Ford F-650|Ford F-650 2-door extended cab (2000–2015)]]&lt;br/&gt;[[Peterbilt 337|Peterbilt 337 2-door extended cab]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Kodiak|Chevrolet Kodiak/GMC Topkick C6500 2-door extended cab]]&lt;br/&gt;[[Hino 600|Hino 238/258/268 2-door extended cab with a conventional forward-tilting hood design]]&lt;br/&gt;[[Kenworth T170#Kenworth T270|Kenworth T-270 2-door extended cab]]&lt;br/&gt;[[Sterling Acterra|Sterling Acterra 2-door extended cab]]&lt;br&gt;'''DuraStar 4200 4-door crew cab:'''&lt;br&gt;[[Freightliner Business Class M2|Freightliner Business Class M2 106 4-door crew cab]]&lt;br/&gt;[[Ford F-650|Ford F-650 4-door crew cab (2000–2015)]]&lt;br/&gt;[[Peterbilt 337|Peterbilt 337 4-door crew cab]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Kodiak|Chevrolet Kodiak/GMC Topkick C6500 4-door crew cab]]&lt;br/&gt;[[Hino 600|Hino 238/258/268 4-door crew cab with a conventional forward-tilting hood design]]&lt;br/&gt;[[Kenworth T170#Kenworth T270|Kenworth T-270 4-door crew cab]]&lt;br/&gt;[[Sterling Acterra|Sterling Acterra 4-door crew cab]]&lt;br&gt;'''DuraStar 4300 2-door daycab:'''&lt;br&gt;[[Freightliner Business Class M2|Freightliner Business Class M2 106 2-door daycab]]&lt;br/&gt;[[Ford F-650|Ford F-750 2-door regular cab (2000–2015)]]&lt;br/&gt;[[Peterbilt 337|Peterbilt 337 2-door daycab]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Kodiak|Chevrolet Kodiak/GMC Topkick C7500 2-door daycab]]&lt;br/&gt;[[Hino 600|Hino 358 2-door daycab]]&lt;br/&gt;[[Kenworth T370|Kenworth T-370 2-door daycab]]&lt;br/&gt;[[Sterling Acterra|Sterling Acterra 2-door daycab]]&lt;br&gt;'''DuraStar 4300 2-door extended cab:'''&lt;br&gt;[[Freightliner Business Class M2|Freightliner Business Class M2 106 2-door extended cab]]&lt;br/&gt;[[Ford F-650|Ford F-750 2-door extended cab (2000–2015)]]&lt;br/&gt;[[Peterbilt 337|Peterbilt 337 2-door extended cab]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Kodiak|Chevrolet Kodiak/GMC Topkick C7500 2-door extended cab]]&lt;br/&gt;[[Hino 600|Hino 358 2-door extended cab]]&lt;br/&gt;[[Kenworth T370|Kenworth T-370 2-door extended cab]]&lt;br/&gt;[[Sterling Acterra|Sterling Acterra 2-door extended cab]]&lt;br&gt;'''DuraStar 4300 4-door crew cab:'''&lt;br&gt;[[Freightliner Business Class M2|Freightliner Business Class M2 106 4-door crew cab]]&lt;br/&gt;[[Ford F-650|Ford F-750 4-door crew cab (2000–2015)]]&lt;br/&gt;[[Peterbilt 337|Peterbilt 337 4-door crew cab]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Kodiak|Chevrolet Kodiak/GMC Topkick C7500 4-door crew cab]]&lt;br/&gt;[[Hino 600|Hino 358 4-door crew cab]]&lt;br/&gt;[[Kenworth T370|Kenworth T-370 4-door crew cab]]&lt;br/&gt;[[Sterling Acterra|Sterling Acterra 4-door crew cab]]&lt;br&gt;'''DuraStar 4400 2-door daycab:'''&lt;br&gt;[[Freightliner Business Class M2|Freightliner Business Class M2 106 2-door daycab]]&lt;br/&gt;[[Ford F-650|Ford F-850 2-door daycab (2000–2015)]]&lt;br/&gt;[[Peterbilt 337|Peterbilt 337 2-door daycab]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Kodiak|Chevrolet Kodiak/GMC Topkick C8500 2-door daycab]]&lt;br/&gt;[[Hino 600|Hino 338 2-door daycab]]&lt;br/&gt;[[Kenworth T370#Kenworth T470 (2010-2021)|Kenworth T-470 2-door daycab]]&lt;br/&gt;[[Sterling Acterra|Sterling Acterra 2-door daycab]]&lt;br&gt;'''DuraStar 4400 2-door extended cab:'''&lt;br&gt;[[Freightliner Business Class M2|Freightliner Business Class M2 106 2-door extended cab]]&lt;br/&gt;[[Ford F-650|Ford F-850 2-door extended cab (2000–2015)]]&lt;br/&gt;[[Peterbilt 337|Peterbilt 337 2-door extended cab]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Kodiak|Chevrolet Kodiak/GMC Topkick C8500 2-door extended cab]]&lt;br/&gt;[[Hino 600|Hino 338 2-door extended cab]]&lt;br/&gt;[[Kenworth T370#Kenworth T470 (2010-2021)|Kenworth T-470 2-door extended cab]]&lt;br/&gt;[[Sterling Acterra|Sterling Acterra 2-door extended cab]] &lt;br&gt;'''DuraStar 4400 4-door crew cab:'''&lt;br&gt;[[Freightliner Business Class M2|Freightliner Business Class M2 106 4-door crew cab]]&lt;br/&gt;[[Ford F-650|Ford F-850 4-door crew cab (2000–2015)]]&lt;br/&gt;[[Peterbilt 337|Peterbilt 337 4-door crew cab]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Kodiak|Chevrolet Kodiak/GMC Topkick C8500 4-door crew cab]]&lt;br/&gt;[[Hino 600|Hino 338 4-door crew cab]]&lt;br/&gt;[[Kenworth T370#Kenworth T470 (2010-2021)|Kenworth T-470 4-door crew cab]]&lt;br/&gt;[[Sterling Acterra|Sterling Acterra 4-door crew cab]]
}}

Лінейка '''International DuraStar''', вядомая як серыя '''4000''' да 2008 года, — гэта лінейка грузавікоў сярэдняй грузападымальнасці, якія выпускаліся кампаніяй Navistar International з 2001 па 2018 год. Прадстаўленая як пераемнік серыі International 4000 1989–2001 гадоў, серыя 4000 была перайменавана ў DuraStar у 2008 годзе. Распрацаваная як лінейка прадуктаў класаў 6-7, мадэль 4000/DuraStar была размешчана ніжэй за паўцягальнік для рэгіянальных перавозак [[International TranStar|8000/TranStar]], а мадэль класа 5 [[International TerraStar]] (2010–2015) была самай маленькай мадэллю International з звычайнай кабінай.

== 4000 series (2001–2007) ==
Серыя International 4000 2001-2007 гадоў выпуску — гэта лінейка грузавікоў сярэдняй грузападымальнасці ад International Trucks (Navistar), вядомых сваёй трываласцю і ўніверсальнасцю. Аўтамабілі сталі пераемнікам старой серыі 4000 і былі перайменаваны ў International DuraStar у 2008 годзе. Аўтамабілі былі даступныя ў выглядзе шасі з кабінай, грузавікоў з прамой кузавай і цягачоў, такіх як мадэлі 4200, 4300 і 4400, і абсталяваны надзейнымі дызельнымі рухавікамі DT466 і VT365. Гэтая серыя выкарыстоўвалася ў розных галінах, у тым ліку ў грузавіках з кузавам, самазвалах, службовых грузавіках і аўтамабілях хуткай дапамогі.

== DuraStar (2008–2018) ==
International DuraStar — гэта лінейка грузавікоў сярэдняй грузападымальнасці (клас 6-7), якія выпускаліся кампаніяй Navistar International з 2008 па 2018 год і прыйшлі на змену ранейшым грузавікам серыі 4000. DuraStar, вядомы сваёй трываласцю і ўніверсальнасцю, быў створаны для розных камерцыйных патрэб, у тым ліку для грузавікоў з кузавамі, самазвалаў, платформаў і шасі для экстраных службаў і выкарыстання ў аўтобусах. Адметнымі асаблівасцямі былі фары ў форме паўмесяца і «чорная пляма» на левым баку кабіны. DuraStar быў заменены на серыю International MV у 2018 годзе,  International DuraStar (2008–2018) быў даступны ў трох асноўных канфігурацыях кабіны: Day Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck (1927-1929)]], [[Citroën C4 і C6|1930-1932 Citroën AC4 Enclosed Cab Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[International Harvester C-Series (1934-1937)|International CS-30 2-Door Standard Cab 4x2 Chassis Truck]], [[International Harvester D-Series (1937-1940)|International Harvester DS-30 2-Door Standard Cab 4x2 Chassis Truck]], [[International K &amp; KB series|International Harvester K-6/K-7 2-Door Standard Cab Conventional 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[International K &amp; KB series|International Harvester KB-6/KB-7 2-Door Standard Cab Conventional 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[International Harvester L-Series|International Harvester L-160/L-170 2-Door Standard Cab Conventional 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[International Harvester R-Series|1953-1955 International Harvester R-160/R-170 2-Door Standard Cab Conventional 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge C Series|1956 Dodge C3-R8 2-Door Regular Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge C Series|1957 Dodge 500 2-Door Regular Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge C Series|1958 Dodge D-700 2-Door Regular Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge C Series|1959 Dodge D-700 2-Door Regular Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Dodge C Series|1960 Dodge D-700 2-Door Regular Cab 4x2 Rigid Chassis  Truck]], [[International Loadstar|International Harvester Loadstar 1600/1700 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1962-1963)]], [[International Loadstar|International Harvester Loadstar 1600/1700 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1964-1966)]], [[International Loadstar|International Harvester Loadstar 1600/1700 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1967-1971)]], [[International Loadstar|International Harvester Loadstar 1600/1700 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Truck with tilting hood (1972-1978)]], [[International Harvester S-Series|International Harvester S-Series 1600/1700 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1978–1986)]], [[International Harvester S-Series|International Harvester S-Series 1600/1700 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1987–1989)]], [[International Harvester S-Series|International 4700/4900 2-Door Standard Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1989–2002)]], і [[International DuraStar#4000 series (2001–2007)|International 4000 series 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (2001–2007)]]), Day Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[GMC|1930-1932 GMC Model T-30C 2-Door Standard Closed Cab 2-Ton Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[International Harvester C-Series (1934-1937)|International C-60 2-Door Enclosed Cab Conventional Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[International Harvester D-Series (1937-1940)|International Harvester D-246-F 2-Door Standard Cab Conventional Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[International K &amp; KB series|International Harvester K-6/K-7 2-Door Standard Cab Conventional Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[International K &amp; KB series|International Harvester KB-6/KB-7 2-Door Standard Cab Conventional Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[International Harvester L-Series|International Harvester L-160/L-170 2-Door Standard Cab Conventional Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[International Harvester R-Series|1953-1955 International Harvester R-160/R-170 2-Door Standard Cab Conventional Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Dodge C Series|1956 Dodge C3-R8 2-Door Regular Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Dodge C Series|1957 Dodge 500 2-Door Regular Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Dodge C Series|1958 Dodge D-700 2-Door Regular Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[Dodge C Series|1959 Dodge D-700 2-Door Regular Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]], [[International Loadstar|International Harvester Loadstar 1600/1700 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (1962-1963)]], [[International Loadstar|International Harvester Loadstar 1600/1700 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (1964-1966)]], [[International Loadstar|International Harvester Loadstar 1600/1700 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (1967-1971)]], [[International Loadstar|International Harvester Loadstar 1600/1700 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck with tilting hood (1972-1978)]], [[International Harvester S-Series|International Harvester S-Series 1600/1700 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (1978–1986)]], [[International Harvester S-Series|International Harvester S-Series 1600/1700 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (1987–1989)]], [[International Harvester S-Series|International 4700/4900 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (1989–2002)]], і [[International DuraStar#4000 series (2001–2007)|International 4000 series 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (2001–2007)]]), Extended Cab і Crew Cab.

== Варыянты ==
Канструкцыя кабіны International DuraStar такая ж, як і ў некалькіх лінейках прадуктаў International, у тым ліку: грузавік сярэдняй танальнасці TerraStar Class 5, грузавікі для цяжкіх перавозак [[International WorkStar|7000/WorkStar (перайменаваныя ў International HV)]], рэгіянальны паўцягач [[International TranStar|8000/TranStar (перайменаваны ў International RH)]], аэрадынамічны магістральны паўцягач [[International ProStar|International ProStar (перайменаваны ў International LT)]] і паўцягач LoneStar.

=== Грузавік ===
; 4100
International DuraStar 4100 — гэта грузавік сярэдняй грузападымальнасці класа 5, які вырабляецца кампаніяй Navistar International. Ён вядомы сваёй універсальнасцю і даўгавечнасцю ў якасці шасі для розных камерцыйных патрэб, у тым ліку для грузавікоў з кузавамі, службовых аўтамабіляў, самазвалаў і эвакуатараў. У сваіх пачатковых канфігурацыях гэтая мадэль абсталявана дызельным рухавіком MaxxForce і з'яўляецца папулярнай камерцыйнай платформай, якая выкарыстоўваецца для мясцовай дастаўкі, будаўніцтва і аварыйных службаў, International DuraStar 4100 мае стандартную канфігурацыю дзённай кабіны (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Closed Cab Dual Rear Wheel Truck (1928-1929)]], [[Citroën C4 і C6|1930-1932 Citroën AC4 Enclosed Cab Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[International Harvester C-Series (1934-1937)|International CS-30 2-Door Standard Closed Cab Conventional Truck]], [[International Harvester D-Series (1937-1940)|International Harvester DS-30 2-Door Standard Cab Conventional Truck]], [[International K &amp; KB series|International Harvester K-5 2-Door Standard Cab Conventional Truck]], [[International K &amp; KB series|International Harvester KB-5 2-Door Standard Cab Conventional Truck]], [[International Harvester L-Series|International Harvester L-150 2-Door Standard Cab Conventional Truck]], [[International Harvester R-Series|1953-1955 International Harvester R-150 2-Door Standard Cab Conventional Truck]], [[Dodge C Series|1956 Dodge C3-R8 2-Door Regular Cab Tandem Axle Truck]], [[Dodge C Series|1957 Dodge 500 2-Door Regular Cab Truck]], [[Dodge C Series|1958 Dodge D-700 2-Door Regular Cab Truck]], [[Dodge C Series|1959 Dodge D-700 2-Door Regular Cab Truck]], [[Dodge C Series|1960 Dodge D-700 2-Door Regular Cab Truck]], [[International Loadstar|International Harvester Loadstar Low Profile 2-Door Standard Cab Truck (1962-1963)]], [[International Loadstar|International Harvester Loadstar Low Profile 2-Door Standard Cab Truck (1964-1966)]], [[International Loadstar|International Harvester Loadstar Low Profile 2-Door Standard Cab Truck (1967-1971)]], [[International Loadstar|International Harvester Loadstar Low Profile 2-Door Standard Cab Truck with tilting hood (1972-1978)]], [[International Harvester S-Series|International Harvester S-1600 Low Profile 2-Door Standard Cab Truck (1978–1986)]], [[International Harvester S-Series|International S-1654 LP 2-Door Standard Cab Truck (1987–1989)]], і [[International Harvester S-Series|International 4700 LP 2-Door Standard Cab Truck (1989–2002)]]). Хоць у больш шырокай серыі International DuraStar даступныя іншыя варыянты кабін, такія як падоўжаныя кабіны і кабіны Crew Cabs, мадэль 4100 часта абсталёўваецца базавай дзённай кабінай, распрацаванай для паляпшэння бачнасці і манеўранасці ў розных умовах прымянення, у тым ліку ў якасці шасі для розных мадэляў, такіх як грузавікі з кузавам, службовыя грузавікі і грузавікі з плоскай платформай.

; 4200
International DuraStar 4200 — гэта сярэднетанажны грузавік з аднапрывадным мостам, які выпускаўся кампаніяй International Truck and Engine Corporation (цяпер Navistar) у рамках серыі DuraStar. Ён быў прадстаўлены прыкладна ў 2002 г. на замену мадэлі 4700 і быў абсталяваны 6,0-літровым рухавіком VT365, дызельным рухавіком, які таксама выкарыстоўваўся ў грузавіках Ford пад назвай PowerStroke. DuraStar 4200 быў даступны ў розных канфігурацыях вагавых класаў 5, 6 або 7 і выпускаўся да 2007 мадэльнага года, International DuraStar 4200 быў даступны з канфігурацыямі Day Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Closed Cab Dual Rear Wheel Truck (1928-1929)]], [[Citroën C4 і C6|1930-1932 Citroën AC4 Enclosed Cab Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[International Harvester C-Series (1934-1937)|International CS-30 2-Door Standard Closed Cab Conventional Truck]], [[International Harvester D-Series (1937-1940)|International Harvester DS-30 2-Door Standard Cab Conventional Truck]], [[International K &amp; KB series|International Harvester K-6 2-Door Standard Cab Conventional Truck]], [[International K &amp; KB series|International Harvester KB-6 2-Door Standard Cab Conventional Truck]], [[International Harvester L-Series|International Harvester L-160 2-Door Standard Cab Conventional Truck]], [[International Harvester R-Series|1953-1955 International Harvester R-160 2-Door Standard Cab Conventional Truck]], [[Dodge C Series|1956 Dodge C3-R8 2-Door Regular Cab Tandem Axle Truck]], [[Dodge C Series|1957 Dodge 500 2-Door Regular Cab Truck]], [[Dodge C Series|1958 Dodge D-700 2-Door Regular Cab Truck]], [[Dodge C Series|1959 Dodge D-700 2-Door Regular Cab Truck]], [[Dodge C Series|1960 Dodge D-700 2-Door Regular Cab Truck]], [[International Loadstar|International Harvester Loadstar 1600 2-Door Standard Cab Truck (1962-1963)]], [[International Loadstar|International Harvester Loadstar 1600 2-Door Standard Cab Truck (1964-1966)]], [[International Loadstar|International Harvester Loadstar 1600 2-Door Standard Cab Truck (1967-1971)]], [[International Loadstar|International Harvester Loadstar 1600 2-Door Standard Cab Truck with tilting hood (1972-1978)]], [[International Harvester S-Series|International Harvester S-Series 1600 2-Door Standard Cab Truck (1978–1986)]], [[International Harvester S-Series|International Harvester S-Series 1600 2-Door Standard Cab Truck (1987–1989)]], і [[International Harvester S-Series|International 4700 2-Door Standard Cab Truck (1989–2002)]]), Crew Cab, і Extended Cab. DuraStar 4200 таксама меў такую ​​ж канструкцыю кабіны, як і больш шырокая лінейка сярэднетанажных грузавікоў International, што дазваляла спалучаць розныя тыпы кузаваў з кабінай для розных прафесійных патрэб.

; 4300

International DuraStar 4300 — гэта грузавік сярэдняй грузападымальнасці, які вырабляецца кампаніяй International Truck. Ён вядомы сваёй універсальнасцю і магчымасцю канфігурацыі для розных камерцыйных і муніцыпальных мэтаў, такіх як грузавікі з кузавамі, самазвалы і рэфрыжэратары. Ён прапануецца ў канструкцыях з 2-дзвярной кабінай Day Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Closed Cab Dual Rear Wheel Truck (1928-1929)]], [[Citroën C4 і C6|1930-1932 Citroën AC4 Enclosed Cab Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[International Harvester C-Series (1934-1937)|International CS-30 2-Door Standard Closed Cab Conventional Truck]], [[International Harvester D-Series (1937-1940)|International Harvester DS-30 2-Door Standard Cab Conventional Truck]], [[International K &amp; KB series|International Harvester K-7 2-Door Standard Cab Conventional Truck]], [[International K &amp; KB series|International Harvester KB-7 2-Door Standard Cab Conventional Truck]], [[International Harvester L-Series|International Harvester L-170 2-Door Standard Cab Conventional Truck]], [[International Harvester R-Series|1953-1955 International Harvester R-170 2-Door Standard Cab Conventional Truck]], [[Dodge C Series|1956 Dodge C3-R8 2-Door Regular Cab Tandem Axle Truck]], [[Dodge C Series|1957 Dodge 500 2-Door Regular Cab Truck]], [[Dodge C Series|1958 Dodge D-700 2-Door Regular Cab Truck]], [[Dodge C Series|1959 Dodge D-700 2-Door Regular Cab Truck]], [[Dodge C Series|1960 Dodge D-700 2-Door Regular Cab Truck]], [[International Loadstar|International Harvester Loadstar 1700 2-Door Standard Cab Truck (1962-1963)]], [[International Loadstar|International Harvester Loadstar 1700 2-Door Standard Cab Truck (1964-1966)]], [[International Loadstar|International Harvester Loadstar 1700 2-Door Standard Cab Truck (1967-1971)]], [[International Loadstar|International Harvester Loadstar 1700 2-Door Standard Cab Truck with tilting hood (1972-1978)]], [[International Harvester S-Series|International Harvester S-Series 1700 2-Door Standard Cab Truck (1978–1986)]], [[International Harvester S-Series|International Harvester S-Series 1700 2-Door Standard Cab Truck (1987–1989)]], і [[International Harvester S-Series|International 4900 2-Door Standard Cab Truck (1989–2002)]]), 2-дзвярной падоўжанай кабінай і 4-дзвярной Crew Cab. Ён характарызуецца трывалай канструкцыяй, якая часта ўключае дызельныя рухавікі Cummins, аўтаматычныя каробкі перадач Allison, а таксама такія функцыі, як пнеўматычная падвеска і пнеўматычныя тармазы. DuraStar 4300 таксама вылучаецца высокімі стандартамі бяспекі і поўнай масай, што часта дазваляе кіраваць ім без вадзіцельскіх правоў камерцыйнага транспарту (CDL).

; 4400
International DuraStar 4400 — гэта прафесійная або сярэднетанажная мадэль грузавіка класа 7 або 8, якая вырабляецца кампаніяй Navistar International і вядомая сваёй універсальнасцю і даўгавечнасцю. Яна служыць трывалай платформай з кабінай і шасі, якую можна абсталяваць для розных камерцыйных мэт, такіх як мясцовыя і рэгіянальныя перавозкі, дастаўка напояў, будаўніцтва і камунальныя работы, Канфігурацыі кабіны International DuraStar 4400 ўключаюць дзённую кабіну (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Closed Cab Dual Rear Wheel Truck (1928-1929)]], [[Citroën C4 і C6|1930-1932 Citroën AC4 Enclosed Cab Dual Rear Wheel Châssis Cabine]], [[International Harvester C-Series (1934-1937)|International CS-30 2-Door Standard Closed Cab Conventional Truck]], [[International Harvester D-Series (1937-1940)|International Harvester DS-30 2-Door Standard Cab Conventional Truck]], [[International K &amp; KB series|International Harvester K-7 2-Door Standard Cab Conventional Truck]], [[International K &amp; KB series|International Harvester KB-7 2-Door Standard Cab Conventional Truck]], [[International Harvester L-Series|International Harvester L-170 2-Door Standard Cab Conventional Truck]], [[International Harvester R-Series|1953-1955 International Harvester R-170 2-Door Standard Cab Conventional Truck]], [[Dodge C Series|1956 Dodge C3-R8 2-Door Regular Cab Tandem Axle Truck]], [[Dodge C Series|1957 Dodge 500 2-Door Regular Cab Truck]], [[Dodge C Series|1958 Dodge D-700 2-Door Regular Cab Truck]], [[Dodge C Series|1959 Dodge D-700 2-Door Regular Cab Truck]], [[Dodge C Series|1960 Dodge D-700 2-Door Regular Cab Truck]], [[International Loadstar|International Harvester Loadstar 1700 2-Door Standard Cab Truck (1962-1963)]], [[International Loadstar|International Harvester Loadstar 1700 2-Door Standard Cab Truck (1964-1966)]], [[International Loadstar|International Harvester Loadstar 1700 2-Door Standard Cab Truck (1967-1971)]], [[International Loadstar|International Harvester Loadstar 1700 2-Door Standard Cab Truck with tilting hood (1972-1978)]], [[International Harvester S-Series|International Harvester S-Series 1700 2-Door Standard Cab Truck (1978–1986)]], [[International Harvester S-Series|International Harvester S-Series 1700 2-Door Standard Cab Truck (1987–1989)]], і [[International Harvester S-Series|International 4900 2-Door Standard Cab Truck (1989–2002)]]), падоўжаную кабіну і кабіну Crew Cab. DuraStar 4400 — гэта універсальнае шасі, якое выкарыстоўваецца для розных мэтаў, такіх як грузавікі з плоскай платформай, грузавікі і машыны хуткай дапамогі, з рознымі канфігурацыямі кабіны, прыдатнымі для розных эксплуатацыйных патрэб.

=== Гібрыдныя грузавікі з дызельнымі і электрычнымі рухавікамі ===
У 2007 годзе кампанія Navistar International стала першым амэрыканскім вытворцам грузавікоў, які выпусціў дызельна-электрычны грузавік — International DuraStar Hybrid. International Truck and Engine сумесна з Форумам карыстальнікаў гібрыдных грузавікоў (HTUF), кансорцыумам кліентаў камунальнай прамысловасці, карпарацыяй Eaton, федэральным урадам ЗША і арганізацыяй Calstart аказалі дапамогу ў аплаце выдаткаў на вываз тэхналогіі на рынак. Кампанія таксама забяспечыла непасрэдныя водгукі кліентаў і падтрымку.

=== Аўтобус ===
Як і папярэдняя серыя 4000, DuraStar служыў папулярнай платформай для вытворцаў аўтобусаў, і для вытворчасці аўтобусаў было прададзена дзве канфігурацыі. International 3200 — шасі з разрэзанай кабінай, а International 3300 — шасі з капотам. Першая прадавалася ў асноўным для камерцыйнага выкарыстання, а другая — амаль выключна даччынай кампаніі Navistar, IC Bus, як для школьных аўтобусаў, так і для камерцыйнага выкарыстання. Вытворчасць 3300 скончылася ў 2023 годзе, праз пяць гадоў пасля таго, як у 2018 годзе спынілася вытворчасць яго грузавіка.

=== Пікап ===
З 2005 па 2008 год кампанія International прадавала заводскі варыянт пікапа з двухмеснай кабінай серыі 4000. Гэты пікап пад назвай International RXT (RXT = Recreational Extreme Truck) даўжынёй 272 цалі быў самым доўгім пікапам, калі-небудзь выпушчаным для продажу ў Паўночнай Амэрыцы. У адрозненне ад CXT, заснаванага на серыі 7000, RXT меў задні прывад і быў арыентаваны на кліентаў з вялікімі прычэпамі для перавозкі кемпераў, лодак і коней; абодва пікапы маюць кузаў ад Ford F-350 Super Duty. RXT, створаны на базе 4200, быў абсталяваны рухавіком VT365 V8 магутнасцю 230 к.с. і каробкай перадач Allison 2200.

У 2008 годзе, пасля ніжэйшых за чаканыя продажаў, серыя XT была знятая з вытворчасці.

{{ізаляваны артыкул|date=2025-09-22}}

[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]]
[[Катэгорыя:Грузавікі International]]
[[Катэгорыя:Аўтамабілі, знятыя з вытворчасці ў 2018]]
[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі сярэдняй грузападымальнасці]]</text>
      <sha1>fuhvb3a2950o4n8q8mv9zsi7sd1vu7u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Юго Экітыке</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299195</id>
    <revision>
      <id>2679243</id>
      <parentid>2676421</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T21:29:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2679243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8415" sha1="eykswdoij6iupwmyxxoamra1d5rh1lx" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Юго́ Экітыке́''' ({{мова-fr|Hugo Ekitiké}}; {{Н}} 20 чэрвеня 2002 году) — [[Францыя|францускі]] футбаліст, нападнік ангельскага клюбу «[[Лівэрпул (футбольны клюб)|Лівэрпул]]» і [[зборная Францыі па футболе|нацыянальнай зборнай Францыі]].

== Кар’ера ==
=== Клюбная ===
12 ліпеня 2020 году футбаліст склаў свой першы прафэсійны кантракт з «[[Рэймс (футбольны клюб)|Рэймсам]]»&lt;ref&gt;[https://www.stade-de-reims.com/premier-contrat-pro-pour-hugo-ekitike/ «Premier contrat pro pour Hugo Ekitike!»]. Stade de Reims.&lt;/ref&gt;. Дэбютаваў у асноўнай камандзе 17 кастрычніка ў матчы [[Ліга 1 чэмпіянату Францыі па футболе|Лігі 1]] супраць «[[Ляр’ен (футбольны клюб)|Ляр’яну]]», які скончыўся паразай ягонай каманды зь лікам 3:1. 29 студзеня 2021 году Экітыке далучыўся да клюбу дацкай [[Супэрліга чэмпіянату Даніі па футболе|Супэрлігі]] «[[Вайле (футбольны клюб)|Вайле]]» на правах арэнды да канца сэзону&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20211031040431/https://vejle-boldklub.dk/vejle-boldklub-forstaerker-sig-med-ligue-1-talent/ «Vejle Boldklub forstærker sig med Ligue 1-talent»]. Vejle Boldklub.&lt;/ref&gt;. Па вяртаньні замацаваўся ў камандзе. У студзені 2022 году стала вядома, што француз адхіліў прапанову ад ангельскага клюбу «[[Ньюкасл Юнайтэд]]», а ўжо 16 ліпеня «[[Пары Сэн-Жэрмэн Парыж|Пары Сэн-Жэрмэн]]» абвесьціў аб падпісаньні Экітыке ў арэнду на ўвесь сэзон з правам выкупу за, як паведамлялася, 35 мільёнаў эўра ўлучна з бонусамі&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220718075641/https://en.psg.fr/teams/first-team/content/hugo-ekitike-signs-with-paris-saint-germain-psg-paris-saint-germain-mercato-hugo-ekitike «Hugo Ekitiké signs with Paris Saint-Germain»]. Paris Saint-Germain FC.&lt;/ref&gt;. Паводле некалькіх крыніцаў, правы выкупу ў пагадненьні было абавязковым&lt;ref&gt;Aouna, Santi (16.07.2022). [https://www.footmercato.net/amp6447250774907733292-option-dachat-obligatoire-pour-hugo-ekitike «PSG: option d’achat obligatoire pour Hugo Ekitike»]. Foot Mercato.&lt;/ref&gt;. У парыскім клюбе ня здолеў даць рады, у выніку чаго 1 лютага 2024 году гулец умовіўся з клюбам [[Бундэсьліга|Бундэсьлігі]] «[[Айнтрахт Франкфурт|Айнтрахтам]]», куды трапіў на правах арэнды да канца сэзону з правам выкупу&lt;ref&gt;[https://en.eintracht.de/news/eintracht-frankfurt-verpflichtet-hugo-ekitike-156461 «Eintracht Frankfurt sign Hugo Ekitiké»]. Eintracht Frankfurt.&lt;/ref&gt;. Праз два дні ён дэбютаваў у матчы супраць «[[Кёльн (футбольны клюб)|Кёльну]]», зьявіўшыся на замену. 19 красавіка ён пацэліў свой першы гол за клюб у хатнім матчы супраць «[[Аўгсбург (футбольны клюб)|Аўгсбургу]]», які завяршыўся перамогай франкфуртцаў зь лікам 3:1&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240428015730/https://www.ctpost.com/sports/article/psg-loanee-ekitike-scores-winner-as-eintracht-19412582.php «PSG loanee Ekitiké scores winner as Eintracht Frankfurt beats Augsburg»]. Connecticut Post.&lt;/ref&gt;. 26 красавіка была актываваная магчымасьць куплі Экітыке з арэнды, за што немцы выклалі 16,5 мільёнаў эўра.

Да канца [[Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па футболе 2024—2025 гадоў|сэзону 2024—2025 гадоў]] нападнік адзначыўся 15-ю галамі ў 33 матчах лігі. Клюб заняў трэці радок, забясьпечыўшы сабе месца ў Лізе чэмпіёнаў на наступны сэзон. Па заканчэньні кампаніі Экітыке быў улучаны ў склад сымбалічнай зборнай сэзону ў Бундэсьлізе&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250721103243/https://www.nytimes.com/athletic/6504128/2025/07/21/hugo-ekitike-liverpool-transfer-latest/ «Liverpool agree Hugo Ekitike deal with Eintracht Frankfurt»]. The Athletic.&lt;/ref&gt;. 23 ліпеня 2025 году француз падпісаў кантракт з ангельскім «[[Лівэрпул (футбольны клюб)|Лівэрпулам]]», які выдаткаваў на куплю спартоўца да 95 мільёнаў эўра. Паводле зьвестак, «Ньюкасл Юнайтэд» таксама прапаноўваў за Экітыке 75 мільёнаў эўра, што паўтараў іхную парапанову ў 2022 годзе, але нападнік даў зразумець, што аддае перавагу «Лівэрпулу»&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250719213341/https://www.nytimes.com/athletic/6499475/2025/07/19/hugo-ekitike-liverpool-transfer/ «Liverpool reach outline of agreement with Frankfurt over Hugo Ekitike transfer»]. The Athletic.&lt;/ref&gt;. Экітыке склаў шасьцігадовы кантракт. 15 жніўня ён дэбютаваў і адразу правёў гол у дэбютным матчы Прэм’ер-лігі ў пераможным матчы супраць «[[Борнмут (футбольны клюб)|Борнмуту]]», які скончыўся зь лікам 4:2.

=== Міжнародная ===
Праз сваё паходжаньне нападнік меў мажлівасьць бараніць колеры [[Зборная Камэруну па футболе|зборнай Камэруну]], але яшчэ ў юнацтве абраў Францыю. 31 жніўня 2025 году атрымаў свой першы выклік у [[Зборная Францыі па футболе|зборную Францыі]], замяніўшы траўмаванага [[Раян Шэркі|Раяна Шэркі]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250910093315/https://www.fff.fr/article/15202-cherki-remplace-par-ekitike.html «Cherki remplacé par Ekitiké»]. French Football Federation.&lt;/ref&gt;. Дэбютаваў у асноўным складзе 5 верасьня, выйшаўшы на замену прыкладна за дзесяць хвілінаў да канца адборачнага матчу [[чэмпіянат сьвету па футболе 2026 году|чэмпіянату сьвету 2026 году]] супраць [[Зборная Ўкраіны па футболе|зборнай Украіны]], які завяршыўся перамогай французаў зь лікам 2:0&lt;ref&gt;Mukherjee, Soham (5.09.2025). [https://www.goal.com/en/lists/france-win-ousmane-dembele-hamstring-injury-hugo-ekitike-international-debut-ukraine-win/blt69d30b52e7a5ba0c «France win but at a cost! Ousmane Dembele hobbles off with hamstring injury as Hugo Ekitike makes international debut in Ukraine win»]. Goal.&lt;/ref&gt;.

== Дасягненьні ==
'''«Пары Сэн-Жэрмэн»''':
* [[Чэмпіянат Францыі па футболе|Чэмпіён Францыі]]: 2023, 2024

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Transfermarkt}}
* {{Soccerway}}

{{Склад ФК Лівэрпул}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Экітыке, Юго}}
[[Катэгорыя:Францускія футбалісты]]</text>
      <sha1>eykswdoij6iupwmyxxoamra1d5rh1lx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ford F-Series</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299788</id>
    <revision>
      <id>2679253</id>
      <parentid>2679186</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T01:12:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39608-40</username>
        <id>98899</id>
      </contributor>
      <comment>/* Першае пакаленне (1948–1952) */</comment>
      <origin>2679253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="243911" sha1="osxzgjcmok5b1nqavo8d1o0olygeoq7" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
|назва               = «Ford F-Series»
|выява               = [[Файл:2015 Ford F-150 Debut.jpg|300пкс]]
|вытворца            = [[Ford Motor Company]]
|вядомы як           = 
|гады                = [[1948]]—present
|зборка              = 
|кляса               = пікап
|тып кузаву          = 
|кампанаваньне       = 
|плятформа           = 
|кпп                 = мэханічная, чатырохступеневая
|прывад              = пярэднематорнае, заднематорнае кампанаваньне
|колавая база        = 
|даўжыня             = 6395 мм
|шырыня              = 2020 мм
|вышыня              = 2220 мм
|клірэнс             = 
|маса                = 
|поўная маса         = 7850 т
|грузападымальнасьць = 
|хуткасьць           = 
|дызайнэр            = 
|падобныя            =  
|commons             = 
}}

'''Ford F-Series''' — гэта серыя лёгкіх грузавікоў, якія прадаюцца і вырабляюцца кампаніяй Ford Motor Company з 1948 мадэльнага года ў якасці лінейкі паўнапамерных пікапаў, якія займаюць месца паміж пікапамі [[Ford Ranger]] і [[Ford Super Duty]]. Акрамя F-150 (прадстаўленага ў 1975 годзе), серыя F таксама ўключае серыю Super Duty (прадстаўленую ў 1999 годзе), якая ўключае больш цяжкія пікапы ад F-250 да F-450, шасі з кабінай F-450/F-550 і камерцыйныя грузавікі класа 6–8 F-600/F-650/F-750.

Найбольш папулярнай версіяй мадэльнага шэрагу з'яўляецца пікап F-150, які ў цяперашні час знаходзіцца ў чатырнаццатым пакаленні (прадстаўленым у 2021 мадэльным годзе). З 1953 па 1983 год базавым пікапам серыі F быў паўтонны F-100. Пачынаючы з 1984 года, базавым узроўнем стаў F-150. F-150 мае даўнюю высокапрадукцыйную пазадарожную камплектацыю, прадстаўленую ў 2010 годзе, прычым (SVT) Raptor у цяперашні час складаецца з трох пакаленняў. Вытворчасць F-150 SVT Raptor скончылася ў 2014 годзе, а ў 2017 годзе яго змяніў новы F-150 Raptor, які заснаваны на трынаццатым і чатырнаццатым пакаленнях F-150.

Грузавікі серыі F былі распрацаваны ў шырокім дыяпазоне канфігурацый канструкцый. Нароўні з грузавікамі сярэдняй грузавіка і звычайнымі грузавікамі &quot;Big Job&quot; (папярэднікамі [[Ford L-Series|серыі Ford L]]), мадэльны шэраг прадаваўся як грузавік з кабінай шасі і фургон (папярэднік [[Ford E-Series|серыі Ford E]]). Серыя F служыла платформай для розных паўнапамерных пазадарожнікаў Ford, у тым ліку [[Ford Bronco]], [[Ford Expedition]]/[[Lincoln Navigator]] і [[Ford Excursion]]. Серыя F прадавалася трыма паўночнаамерыканскімі брэндамі: Mercury як серыя M (у Канадзе з 1948 па 1968 год), і Lincoln у 2000-х гадах як Blackwood і пазней Mark LT (у 2010-х гадах толькі ў Мексіцы).

З 1977 года серыя F застаецца самай прадаванай лінейкай пікапаў у Злучаных Штатах; яна з'яўляецца самым прадаваным аўтамабілем у цэлым з 1981 года. Серыя F з'яўляецца самым прадаваным грузавіком у Канадзе больш за 50 гадоў. Па стане на 2018 мадэльны год, серыя F прынесла Ford 41 мільярд долараў (прыблізна 50,3 мільярда долараў у 2024 годзе) штогадовага даходу. Да студзеня 2022 года мадэлі серыі F прадалі больш за 40 мільёнаў адзінак. У цяперашні час Ford вырабляе серыю F на чатырох заводах у Злучаных Штатах.

==Першае пакаленне (1948–1952)==
{{Аўтамабіль
|назва               = «1948–1952 Ford F-Series»
|выява               = [[Файл:Agricultural Museum, Heppner - DPLA - 78169cb579fdc0640497935b81977fdd (page 1).jpg|300пкс]]
|вытворца            = [[Ford Motor Company]]
|вядомы як           = 
|гады                = [[1948]]—[[1952]]
|зборка              = 
|папярэднік          = [[Ford Six and Eight|1942–1947 Ford pickup]]
|наступнік           = [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|1953 Ford F-Series]]
|хуткасьць           = 
|дызайнэр            = 
|падобныя            = '''F-1 Pickup Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3100 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 GMC 100 Half-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1947-1950 Willys Jeep Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1948-1950 Studebaker 2R5 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 1-1/2 Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-1 Pickup Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-110 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-1 Pickup Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 GMC 100 Half-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-110 Pickup Truck]]&lt;br/&gt; [[Dodge B series|1951 Dodge 1-1/2 Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3100 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R5 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;'''F-1 Pickup Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 1-1/2 Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 GMC 100 Half-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1952 Willys Jeep Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-110 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3100 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R5 Pickup Truck]]&lt;br/&gt; '''F-1 Panel Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 GMC Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1948-1950 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 1-1/2 Ton Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-1 Panel Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-110 Panel Truck]] &lt;br/&gt;'''F-1 Panel Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 GMC Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-110 Panel Truck]]&lt;br/&gt; [[Dodge B series|1951 Dodge Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1951 Willys Jeep Panel Delivery]] &lt;br/&gt;'''F-1 Panel Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 GMC Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-110 Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1952 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3100 Panel Truck]]&lt;br/&gt; '''F-2 Pickup Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3600 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge B-1-C Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1948-1950 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-2 Pickup Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-120 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1948-1950 Studebaker 2R10 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;'''F-2 Pickup Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge B-1-C Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-120 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3600 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R10 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;'''F-2 Pickup Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge B-1-C Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1952 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-120 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3600 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R10 Pickup Truck]] &lt;br/&gt; '''F-2 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1948-1950 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-2 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-120 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R10 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-2 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-120 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R10 Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-2 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1952 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-120 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Pickup Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-3 Single Rear Wheel Pickup Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1948-1950 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R10 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Pickup Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge B-1-C Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R10 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Pickup Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R10 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-3 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1948-1950 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R10 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge B-1-C Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R10 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R10 Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt; '''F-4 Dually Chassis Cab Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3800 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 GMC FC-253 Dually 2-Door Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge B-1-C 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-4 Dually Chassis Cab Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-140 Dually Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1948-1950 Studebaker 2R 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1948-1950 Willys Jeep Truck Dual Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt;'''F-4 Dually Chassis Cab Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge B-1-C 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 GMC FC-253 Dually 2-Door Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-140 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3800 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep Truck Dual Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-4 Dually Chassis Cab Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge B-1-C 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-140 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3800 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 GMC FC-253 Dually 2-Door Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1952 Willys Jeep Truck Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt; '''F-5 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-5 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1947-1950 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-5 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 4400 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1951 Diamond T Model 520 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1951 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-5 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 520 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 4400 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1952 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''F-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 4400 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1947-1950 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1951 Diamond T Model 520 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1951 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 520 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 4400 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1952 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''F-6 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6400 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-6 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''F-6 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1951 Diamond T Model 323 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6400 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''F-6 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 323 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt; '''F-6 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6400 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-6 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''F-6 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1951 Diamond T Model 323 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6400 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1951 Nash Haul Thrift 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-6 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 323 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6400 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt; '''F-7 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-7 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt; '''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-7 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-7 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt; '''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-7 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-8 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-8 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 GMC COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1948-1950 Dodge COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1948-1949 Diamond T COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester KB-5/KB-6/KB-7/KB-8 COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1950 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 GMC COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1951 Dodge COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 GMC COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1952 Dodge COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 GMC COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1948-1950 Dodge COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1948-1949 Diamond T COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester KB-5/KB-6/KB-7/KB-8 COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1950 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 GMC COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1951 Dodge COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 GMC COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1952 Dodge COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]
|commons             = 
}}
Пікап серыі F першага пакалення (вядомы як Ford Bonus-Built) быў прадстаўлены ў 1948 годзе ў якасці замены папярэдняй лінейкі пікапаў на базе легкавых аўтамабіляў, прадстаўленай у 1942 годзе. Серыя F прадавалася ў васьмі розных вагавых класах: F-1 пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]]), F-2 &amp; F-3 пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]]), вагончык грузавік (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1927-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Panel Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton Panel Truck (11C)]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1942-1947)]]), COE Single Axle Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[GMC|1912 GMC Model H Enclosed Cab Truck]], [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Ford COE|Ford COE Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1940)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1941-1947)]]), COE Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Steam Wagon]], [[Ford COE|Ford COE Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Chassis Truck (1938-1940)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1941-1947)]]), COE Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Ford COE|Ford COE Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1940)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947)]]), COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Ford COE|Ford COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1938-1940)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947)]]), F-4 Dually Chassis Cab Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]]), F-5 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]]), F-6 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]]), F-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]]), F-6 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]]), F-7/F-8 Conventional Cab Single-Axle Chassis Truck (пасля-Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Chassis Truck (1942-1947)]]), F-7/F-8 Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]]), F-7/F-8 Conventional Cab Tandem-Axle Chassis Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault|Renault tout terrain VTD camion]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Chassis Truck (1942-1947)]]), F-7/F-8 Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault TT|Renault TTD6 Tracteur 6 15 tonnes]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]]), і B-Series Dual Rear Wheel School Bus Chassis (пасля-[[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis without Cab]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 4x2 School Bus Chassis (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 4x2 School Bus Chassis]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model AA|Ford Model AA Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], і [[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]).

==Другое пакаленне (1953–1956)==
{{Аўтамабіль
|назва               = «1953–1956 Ford F-Series»
|выява               = [[Файл:Dayville - DPLA - f778b41f43f15423f69cbd8c4c45f28d.jpg|300пкс]]
|вытворца            = [[Ford Motor Company]]
|вядомы як           = 
|гады                = [[1953]]—[[1956]]
|зборка              = 
|папярэднік          = [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|1952 Ford F-Series]]
|наступнік           = [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|1957 Ford F-Series]]
|хуткасьць           = 
|дызайнэр            = 
|падобныя            = 
|commons             = 
}}
У 1953 мадэльным годзе Ford прадставіў другое пакаленне грузавікоў серыі F. Павялічаныя габарыты, палепшаныя рухавікі і абноўленае шасі былі асаблівасцямі другога пакалення. У іншым змяненні наменклатура мадэляў F-Series была пашырана да трох нумароў; гэта застаецца ў выкарыстанні ў наш час, F-Series (1953-1956) вядомы сваёй трывалай канструкцыяй, сучаснымі сістэмамі бяспекі і зручнай тэхналогіяй, што робіць яго папулярным выбарам на рынку камерцыйных транспартных сродкаў, прапаноўваўся з рознымі тыпамі кузава: F-100 пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]]), F-250 пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 2-Door Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 2-Door Pickup (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 2-Door Pickup (1952)]]), F-350 Single Rear Wheel пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 2-Door Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 2-Door Pickup (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 2-Door Pickup (1952)]]), вагончык грузавік (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1927-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Panel Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton Panel Truck (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1952)]]), COE Single Axle Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[GMC|1912 GMC Model H Enclosed Cab Truck]], [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Ford COE|Ford COE Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1940)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1941-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1952)]]), COE Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Steam Wagon]], [[Ford COE|Ford COE Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Chassis Truck (1938-1940)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1941-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1952)]]), COE Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Ford COE|Ford COE Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1940)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]), COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Ford COE|Ford COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1938-1940)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]), F-350 Dually Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1952)]]), F-500 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1952)]]), F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]), F-600 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1952)]]), F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Single Axle Rigid Truck (пасля-Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1952)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle]] [[Fageol|Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Drive Tandem Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1952)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]), і шасі школьнага аўтобуса.

==Трэцяе пакаленне (1957–1960)==
{{Аўтамабіль
|назва               = «1957–1960 Ford F-Series»
|выява               = [[Файл:1957 Ford (9584864067).jpg|300пкс]]
|вытворца            = [[Ford Motor Company]]
|вядомы як           = 
|гады                = [[1957]]—[[1960]]
|зборка              = 
|папярэднік          = [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|1956 Ford F-Series]]
|наступнік           = [[Ford E-Series#Першае пакаленьне|1961-1967 Ford Econoline]] (panel truck)&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|1961 Ford F-Series]]
|хуткасьць           = 
|дызайнэр            = 
|падобныя            = '''F-100 Styleside Pickup Truck (1957):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1957 Chevrolet Cameo Carrier Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1957 GMC Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Styleside Pickup Truck (1958):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1958 Chevrolet Cameo Carrier Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1958 GMC Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958 Studebaker E-Series Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958 International Harvester A-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Styleside Pickup Truck (1959):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1959 Chevrolet Cameo Carrier Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1959 GMC Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1959 Studebaker E-Series Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1959 Dodge C-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1959 International Harvester B-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Styleside Pickup Truck (1960):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet C/K|1960 Chevrolet C-10 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet C/K|1960 GMC C-10 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker Champ|1960 Studebaker Champ Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1960 Dodge C-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1960 International Harvester B-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Flareside Pickup Truck (1957):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1957 Chevrolet 3100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep 2-Door Half-Ton Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Flareside Pickup Truck (1958):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1958 Chevrolet Apache Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958 Studebaker E-Series Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958 Willys Jeep 2-Door Half-Ton Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958 International Harvester A-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Flareside Pickup Truck (1959):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1959 Chevrolet Apache Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1959 Studebaker E-Series Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1959 Willys Jeep 2-Door Half-Ton Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1959 Dodge C-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1959 International Harvester B-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Flareside Pickup Truck (1960):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet C/K|1960 Chevrolet C-10 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker Champ|1960 Studebaker Champ Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1960 Willys Jeep 2-Door Half-Ton Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1960 Dodge C-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1960 International Harvester B-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Panel Truck (1957):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1957 Chevrolet 3100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1957 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Panel Truck (1958):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1958 Chevrolet Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1958 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958 International Harvester A-100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Panel Truck (1959):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1959 Chevrolet Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1959 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1959 Dodge Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1959 International Harvester B-100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Panel Truck (1960):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet C/K|1960 Chevrolet C-10 Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1960 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1960 Dodge Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1960 International Harvester B-100 Panel Truck]]
|commons             = 
}} 

Прадстаўленая ў 1957 годзе, трэцяе пакаленне серыі F было значнай мадэрнізацыяй і перапраектаваным. Пярэднія крылы сталі інтэграванымі ў кузаў, а новая платформа «Styleside» працягвала плаўныя лініі ў задняй частцы пікапа, F-Series (1957-1960) вядомы сваёй трывалай канструкцыяй, сучаснымі сістэмамі бяспекі і зручнай тэхналогіяй, што робіць яго папулярным выбарам на рынку камерцыйных транспартных сродкаў, прапаноўваўся з рознымі тыпамі кузава: F-100 Styleside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]]), F-100 Flareside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]]), F-250 Styleside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]]), F-350 Single Rear Wheel Styleside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]]), F-250 Flareside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]]), F-350 Single Rear Wheel Flareside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]]), вагончык грузавік (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1927-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Panel Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton Panel Truck (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1956)]]), F-350 Dually Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1956)]]), F-500 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Regular Cab Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1956)]]), F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1956)]]), F-600 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Regular Cab Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1956)]]), F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1956)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Single Axle Rigid Truck (пасля-Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1956)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle]] [[Fageol|Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Drive Tandem Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1956)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1956)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1956)]]), і шасі школьнага аўтобуса.

==Чацвёртае пакаленне (1961–1966)==
Ford F-Series 1961–1966 гадоў выпуску — гэта чацвёртае пакаленне культавай лінейкі пікапаў Ford. Вядомае сваёй шырокай кабінай і вытанчаным, квадратным стылем, гэта пакаленне з'яўляецца вельмі запатрабаванай класікай у аўтамабільным свеце, прапаноўваўся з рознымі тыпамі кузава: F-100 Styleside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Pickup (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Pickup (1960)]]), F-100 Flareside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Pickup (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Pickup (1960)]]), F-250 Styleside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Styleside Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Styleside Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Styleside Pickup (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Styleside Pickup (1960)]]), F-350 Single Rear Wheel Styleside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Styleside Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Styleside Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Styleside Pickup (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Styleside Pickup (1960)]]), F-350 Dually Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1960)]]), F-500 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Regular Cab Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1960)]]), F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1960)]]), F-600 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Regular Cab Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1960)]]), F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1956)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Single Axle Rigid Truck (пасля-Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1960)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle]] [[Fageol|Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Drive Tandem Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1960)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1960)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1960)]]), і шасі школьнага аўтобуса.

==Пятае пакаленне (1967–1972)==

==Шостае пакаленне (1973–1979)==

==Сёмае пакаленне (1980–1986)==

==Восьмае пакаленне (1987–1991)==

==Дзевятае пакаленне (1992–1997)==
Дзевятае пакаленне серыі F было прадстаўлена ў 1992 годзе як другая рэдызайн архітэктуры серыі F 1980 года. Адаптуючы элементы дызайну з нядаўна прадстаўленага Explorer і перапрацаваных серыі E і Ranger, серыя F атрымала крыху ніжэйшую лінію капота, акругленне пярэдніх крылаў, бампера і рашоткі радыятара. Лёгкія аўтамабілі серыі F атрымалі падушку бяспекі з боку кіроўцы, пачынаючы з 1994 мадэльнага года.

==Дзесятае пакаленне (1997–2004)==
Дзясятае пакаленне Ford F-150 — гэта лінейка паўнапамерных пікапаў, якія выпускаліся кампаніяй Ford з 1997 па 2004 год. Гэта пакаленне ўяўляла сабой значныя змены для серыі F, бо яно мела зусім новую платформу, больш аэрадынамічны, круглявы дызайн экстэр'ера і новую лінейку рухавікоў. Ford пазіцыянаваў гэты F-150 як грузавік для асабістага карыстання, у той час як больш цяжкія F-250 і F-350 былі выдзелены ў асобную лінейку Super Duty для камерцыйнага выкарыстання, Ён даступны ў Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Short-Bed Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], і [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]]), Regular Cab Long-Bed Styleside Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], і [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]]), Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], і [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1992–1996)]]), Regular Cab Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Ford Model TT|Ford Model TT Closed Cab Chassis Truck (1917-1924)]], [[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Chassis Truck (1925-1927)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Chassis Truck (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1987–1991)]], і [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1992–1996)]]), SuperCab Chassis Truck, SuperCrew Chassis Truck, SuperCab Short-Bed Styleside Pickup, SuperCab Long-Bed Styleside Pickup, SuperCab Short-Bed Flareside Pickup, SuperCab Long-Bed Flareside Pickup, SuperCrew Short-Bed Styleside Pickup, SuperCrew Short-Bed Flareside Pickup, SuperCrew Long-Bed Styleside Pickup, і SuperCrew Long-Bed Flareside Pickup.

==Адзінаццатае пакаленне (2004–2008)==
11-е пакаленне Ford F-150, вырабленнае з 2004 па 2008 год, прадставіла перапрацаванае цела, новае шасі з незалежнай перадняй падвескай і вонкавымі заднімі амартызатарамі для лепшай якасці язды, а таксама прапанавала рухавікі Triton V8 разам з папулярнымі камплектацыямі, такімі як FX4 і King Ranch, вядомымі сваім унікальным дызайнам у стылі Super Duty, але таксама мелі агульныя праблемы з штыфтамі выхлапной сістэмы, свечкамі запальвання і фазавай сістэмай на 3-клапанных рухавіках, Ён даступны ў Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], і [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1997–2003)]]), Regular Cab Long-Bed Styleside Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]], і [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1997–2003)]]), Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], і [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1997–2003)]]), SuperCab Short-Bed Flareside Pickup, і SuperCrew Short-Bed Flareside Pickup.

==Дванаццатае пакаленне (2009–2014)==
Ford F-150 12-га пакалення (2009-2014) быў трывалым, папулярным пікапам, вядомым сваім смелым стылем, разнастайнымі камплектацыямі (у тым ліку першым Raptor) і абноўленымі сілавымі агрэгатамі, такімі як 5,0-літровы V8 і 3,5-літровы EcoBoost V6, якія забяспечвалі высокую прадукцыйнасць і буксіроўку, хоць некаторыя распаўсюджаныя праблемы ўключаюць уцечкі вадзянога помпы і патэнцыйныя праблемы з турбакампрэсарам/фазай фаз газаразмеркавання на рухавіках EcoBoost, якія часта можна вырашыць з дапамогай тэхнічнага абслугоўвання і звычайных мадэрнізацый, такіх як абарона парогаў, Ён даступны ў Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1997–2003)]], і [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (2004—2008)]]), Regular Cab Long-Bed Styleside Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1997–2003)]], і [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (2004—2008)]]), SuperCab Short-Bed Styleside Pickup, SuperCab Long-Bed Styleside Pickup, SuperCrew Short-Bed Styleside Pickup, і SuperCrew Long-Bed Styleside Pickup.

==Трынаццатае пакаленне (2015–2020)==
Ford прадставіў 13-е пакаленне серыі F у мадэльным годзе 2015 года. Папярэдне прадстаўлены канцэпт-кар Ford Atlas на Дэтройцкім аўтасалоне 2013 года, новы дызайн быў вядомы шырокім выкарыстаннем алюмінію, што дазволіла знізіць вагу аўтамабіля амаль на 750 фунтаў без змяншэння яго знешняга выгляду. Алюмініевыя штампаваныя элементы кузава замянілі сталь, за выключэннем брандмаўэра. Сама рама засталася з высокатрывалай сталі. Каб праверыць трываласць канструкцыі з выкарыстаннем алюмінію падчас распрацоўкі, Ford выставіў камуфляжныя прататыпы на гонку на цягавітасць Baja 1000, дзе аўтамабілі фінішавалі, Ён даступны ў Regular Cab Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T| Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]],[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1997–2003)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (2004—2008)]], і [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (2008—2014)]]), Regular Cab Long-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1997–2003)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (2004—2008)]], і [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (2008—2014)]]), SuperCab Short-Bed Pickup, SuperCab Long-Bed Pickup, SuperCrew Short-Bed Pickup, і SuperCrew Long-Bed Pickup.

==Чатырнаццатае пакаленне (2021–цяперашні час)==
14-е пакаленне Ford F-150, якое выпускалася з 2021 года па цяперашні час, мае перапрацаваны кузаў з выкарыстаннем алюмінію, абноўлены інтэр'ер і новыя тэхналогіі, такія як даступная гібрыдная сістэма PowerBoost. Ключавыя асаблівасці ўключаюць новы 12-цалевы сэнсарны экран з сістэмай SYNC 4, Pro Power Onboard для знешняга харчавання і даступную тэхналогію кіравання без дапамогі рук BlueCruise. Абноўленая мадэль была выпушчана для мадэльнага года 2024 года, у тым ліку новы задні борт Pro Access для паляпшэння доступу да грузу,  Ён даступны ў Regular Cab Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1997–2003)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (2004—2008)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (2008—2014)]], [[Ford F-Series#Трынаццатае пакаленне (2015–2020)|Ford F-150 Regular Cab Short-Bed Pickup (2014—2016)]], і [[Ford F-Series#Трынаццатае пакаленне (2015–2020)|Ford F-150 Regular Cab Short-Bed Pickup (2017—2021)]]), Regular Cab Long-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1997–2003)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (2004—2008)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (2008—2014)]], [[Ford F-Series#Трынаццатае пакаленне (2015–2020)|Ford F-150 Regular Cab Long-Bed Pickup (2014—2016)]], і [[Ford F-Series#Трынаццатае пакаленне (2015–2020)|Ford F-150 Regular Cab Long-Bed Pickup (2017—2021)]]), SuperCab Short-Bed Pickup, SuperCab Long-Bed Pickup, SuperCrew Short-Bed Pickup, і SuperCrew Long-Bed Pickup.


[[Катэгорыя:Аўтамабілі Ford|F-Series]]</text>
      <sha1>osxzgjcmok5b1nqavo8d1o0olygeoq7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679254</id>
      <parentid>2679253</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T01:13:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39608-40</username>
        <id>98899</id>
      </contributor>
      <comment>/* Другое пакаленне (1953–1956) */</comment>
      <origin>2679254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="243259" sha1="8o0a4kvaxj1rb40pwucmj23xpifewtn" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
|назва               = «Ford F-Series»
|выява               = [[Файл:2015 Ford F-150 Debut.jpg|300пкс]]
|вытворца            = [[Ford Motor Company]]
|вядомы як           = 
|гады                = [[1948]]—present
|зборка              = 
|кляса               = пікап
|тып кузаву          = 
|кампанаваньне       = 
|плятформа           = 
|кпп                 = мэханічная, чатырохступеневая
|прывад              = пярэднематорнае, заднематорнае кампанаваньне
|колавая база        = 
|даўжыня             = 6395 мм
|шырыня              = 2020 мм
|вышыня              = 2220 мм
|клірэнс             = 
|маса                = 
|поўная маса         = 7850 т
|грузападымальнасьць = 
|хуткасьць           = 
|дызайнэр            = 
|падобныя            =  
|commons             = 
}}

'''Ford F-Series''' — гэта серыя лёгкіх грузавікоў, якія прадаюцца і вырабляюцца кампаніяй Ford Motor Company з 1948 мадэльнага года ў якасці лінейкі паўнапамерных пікапаў, якія займаюць месца паміж пікапамі [[Ford Ranger]] і [[Ford Super Duty]]. Акрамя F-150 (прадстаўленага ў 1975 годзе), серыя F таксама ўключае серыю Super Duty (прадстаўленую ў 1999 годзе), якая ўключае больш цяжкія пікапы ад F-250 да F-450, шасі з кабінай F-450/F-550 і камерцыйныя грузавікі класа 6–8 F-600/F-650/F-750.

Найбольш папулярнай версіяй мадэльнага шэрагу з'яўляецца пікап F-150, які ў цяперашні час знаходзіцца ў чатырнаццатым пакаленні (прадстаўленым у 2021 мадэльным годзе). З 1953 па 1983 год базавым пікапам серыі F быў паўтонны F-100. Пачынаючы з 1984 года, базавым узроўнем стаў F-150. F-150 мае даўнюю высокапрадукцыйную пазадарожную камплектацыю, прадстаўленую ў 2010 годзе, прычым (SVT) Raptor у цяперашні час складаецца з трох пакаленняў. Вытворчасць F-150 SVT Raptor скончылася ў 2014 годзе, а ў 2017 годзе яго змяніў новы F-150 Raptor, які заснаваны на трынаццатым і чатырнаццатым пакаленнях F-150.

Грузавікі серыі F былі распрацаваны ў шырокім дыяпазоне канфігурацый канструкцый. Нароўні з грузавікамі сярэдняй грузавіка і звычайнымі грузавікамі &quot;Big Job&quot; (папярэднікамі [[Ford L-Series|серыі Ford L]]), мадэльны шэраг прадаваўся як грузавік з кабінай шасі і фургон (папярэднік [[Ford E-Series|серыі Ford E]]). Серыя F служыла платформай для розных паўнапамерных пазадарожнікаў Ford, у тым ліку [[Ford Bronco]], [[Ford Expedition]]/[[Lincoln Navigator]] і [[Ford Excursion]]. Серыя F прадавалася трыма паўночнаамерыканскімі брэндамі: Mercury як серыя M (у Канадзе з 1948 па 1968 год), і Lincoln у 2000-х гадах як Blackwood і пазней Mark LT (у 2010-х гадах толькі ў Мексіцы).

З 1977 года серыя F застаецца самай прадаванай лінейкай пікапаў у Злучаных Штатах; яна з'яўляецца самым прадаваным аўтамабілем у цэлым з 1981 года. Серыя F з'яўляецца самым прадаваным грузавіком у Канадзе больш за 50 гадоў. Па стане на 2018 мадэльны год, серыя F прынесла Ford 41 мільярд долараў (прыблізна 50,3 мільярда долараў у 2024 годзе) штогадовага даходу. Да студзеня 2022 года мадэлі серыі F прадалі больш за 40 мільёнаў адзінак. У цяперашні час Ford вырабляе серыю F на чатырох заводах у Злучаных Штатах.

==Першае пакаленне (1948–1952)==
{{Аўтамабіль
|назва               = «1948–1952 Ford F-Series»
|выява               = [[Файл:Agricultural Museum, Heppner - DPLA - 78169cb579fdc0640497935b81977fdd (page 1).jpg|300пкс]]
|вытворца            = [[Ford Motor Company]]
|вядомы як           = 
|гады                = [[1948]]—[[1952]]
|зборка              = 
|папярэднік          = [[Ford Six and Eight|1942–1947 Ford pickup]]
|наступнік           = [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|1953 Ford F-Series]]
|хуткасьць           = 
|дызайнэр            = 
|падобныя            = '''F-1 Pickup Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3100 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 GMC 100 Half-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1947-1950 Willys Jeep Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1948-1950 Studebaker 2R5 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 1-1/2 Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-1 Pickup Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-110 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-1 Pickup Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 GMC 100 Half-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-110 Pickup Truck]]&lt;br/&gt; [[Dodge B series|1951 Dodge 1-1/2 Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3100 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R5 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;'''F-1 Pickup Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 1-1/2 Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 GMC 100 Half-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1952 Willys Jeep Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-110 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3100 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R5 Pickup Truck]]&lt;br/&gt; '''F-1 Panel Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 GMC Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1948-1950 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 1-1/2 Ton Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-1 Panel Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-110 Panel Truck]] &lt;br/&gt;'''F-1 Panel Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 GMC Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-110 Panel Truck]]&lt;br/&gt; [[Dodge B series|1951 Dodge Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1951 Willys Jeep Panel Delivery]] &lt;br/&gt;'''F-1 Panel Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 GMC Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-110 Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1952 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3100 Panel Truck]]&lt;br/&gt; '''F-2 Pickup Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3600 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge B-1-C Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1948-1950 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-2 Pickup Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-120 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1948-1950 Studebaker 2R10 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;'''F-2 Pickup Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge B-1-C Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-120 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3600 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R10 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;'''F-2 Pickup Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge B-1-C Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1952 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-120 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3600 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R10 Pickup Truck]] &lt;br/&gt; '''F-2 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1948-1950 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-2 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-120 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R10 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-2 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-120 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R10 Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-2 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1952 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-120 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Pickup Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-3 Single Rear Wheel Pickup Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1948-1950 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R10 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Pickup Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge B-1-C Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R10 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Pickup Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R10 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-3 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1948-1950 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R10 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge B-1-C Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R10 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R10 Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt; '''F-4 Dually Chassis Cab Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3800 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 GMC FC-253 Dually 2-Door Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge B-1-C 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-4 Dually Chassis Cab Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-140 Dually Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1948-1950 Studebaker 2R 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1948-1950 Willys Jeep Truck Dual Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt;'''F-4 Dually Chassis Cab Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge B-1-C 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 GMC FC-253 Dually 2-Door Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-140 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3800 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep Truck Dual Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-4 Dually Chassis Cab Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge B-1-C 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-140 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3800 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 GMC FC-253 Dually 2-Door Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1952 Willys Jeep Truck Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt; '''F-5 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-5 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1947-1950 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-5 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 4400 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1951 Diamond T Model 520 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1951 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-5 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 520 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 4400 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1952 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''F-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 4400 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1947-1950 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1951 Diamond T Model 520 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1951 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 520 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 4400 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1952 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''F-6 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6400 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-6 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''F-6 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1951 Diamond T Model 323 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6400 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''F-6 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 323 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt; '''F-6 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6400 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-6 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''F-6 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1951 Diamond T Model 323 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6400 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1951 Nash Haul Thrift 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-6 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 323 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6400 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt; '''F-7 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-7 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt; '''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-7 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-7 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt; '''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-7 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-8 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-8 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 GMC COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1948-1950 Dodge COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1948-1949 Diamond T COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester KB-5/KB-6/KB-7/KB-8 COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1950 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 GMC COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1951 Dodge COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 GMC COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1952 Dodge COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 GMC COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1948-1950 Dodge COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1948-1949 Diamond T COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester KB-5/KB-6/KB-7/KB-8 COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1950 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 GMC COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1951 Dodge COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 GMC COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1952 Dodge COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]
|commons             = 
}}
Пікап серыі F першага пакалення (вядомы як Ford Bonus-Built) быў прадстаўлены ў 1948 годзе ў якасці замены папярэдняй лінейкі пікапаў на базе легкавых аўтамабіляў, прадстаўленай у 1942 годзе. Серыя F прадавалася ў васьмі розных вагавых класах: F-1 пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]]), F-2 &amp; F-3 пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]]), вагончык грузавік (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1927-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Panel Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton Panel Truck (11C)]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1942-1947)]]), COE Single Axle Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[GMC|1912 GMC Model H Enclosed Cab Truck]], [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Ford COE|Ford COE Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1940)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1941-1947)]]), COE Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Steam Wagon]], [[Ford COE|Ford COE Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Chassis Truck (1938-1940)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1941-1947)]]), COE Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Ford COE|Ford COE Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1940)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947)]]), COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Ford COE|Ford COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1938-1940)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947)]]), F-4 Dually Chassis Cab Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]]), F-5 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]]), F-6 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]]), F-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]]), F-6 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]]), F-7/F-8 Conventional Cab Single-Axle Chassis Truck (пасля-Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Chassis Truck (1942-1947)]]), F-7/F-8 Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]]), F-7/F-8 Conventional Cab Tandem-Axle Chassis Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault|Renault tout terrain VTD camion]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Chassis Truck (1942-1947)]]), F-7/F-8 Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault TT|Renault TTD6 Tracteur 6 15 tonnes]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]]), і B-Series Dual Rear Wheel School Bus Chassis (пасля-[[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis without Cab]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 4x2 School Bus Chassis (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 4x2 School Bus Chassis]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model AA|Ford Model AA Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], і [[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]).

==Другое пакаленне (1953–1956)==
{{Аўтамабіль
|назва               = «1953–1956 Ford F-Series»
|выява               = [[Файл:Dayville - DPLA - f778b41f43f15423f69cbd8c4c45f28d.jpg|300пкс]]
|вытворца            = [[Ford Motor Company]]
|вядомы як           = 
|гады                = [[1953]]—[[1956]]
|зборка              = 
|папярэднік          = [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|1952 Ford F-Series]]
|наступнік           = [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|1957 Ford F-Series]]
|хуткасьць           = 
|дызайнэр            = 
|падобныя            = 
|commons             = 
}}
У 1953 мадэльным годзе Ford прадставіў другое пакаленне грузавікоў серыі F. Павялічаныя габарыты, палепшаныя рухавікі і абноўленае шасі былі асаблівасцямі другога пакалення. У іншым змяненні наменклатура мадэляў F-Series была пашырана да трох нумароў; гэта застаецца ў выкарыстанні ў наш час, F-Series (1953-1956) вядомы сваёй трывалай канструкцыяй, сучаснымі сістэмамі бяспекі і зручнай тэхналогіяй, што робіць яго папулярным выбарам на рынку камерцыйных транспартных сродкаў, прапаноўваўся з рознымі тыпамі кузава: F-100 пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]]), F-250 пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 2-Door Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 2-Door Pickup (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 2-Door Pickup (1952)]]), F-350 Single Rear Wheel пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 2-Door Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 2-Door Pickup (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 2-Door Pickup (1952)]]), вагончык грузавік (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1927-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Panel Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton Panel Truck (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1952)]]), COE Single Axle Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[GMC|1912 GMC Model H Enclosed Cab Truck]], [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Ford COE|Ford COE Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1940)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1941-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1952)]]), COE Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Steam Wagon]], [[Ford COE|Ford COE Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Chassis Truck (1938-1940)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1941-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1952)]]), COE Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Ford COE|Ford COE Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1940)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]), COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Ford COE|Ford COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1938-1940)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]), F-350 Dually Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1952)]]), F-500 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1952)]]), F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]), F-600 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1952)]]), F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Single Axle Rigid Truck (пасля-Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1952)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault|Renault tout terrain VTD camion]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1952)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault TT|Renault TTD6 Tracteur 6 15 tonnes]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]), і шасі школьнага аўтобуса.

==Трэцяе пакаленне (1957–1960)==
{{Аўтамабіль
|назва               = «1957–1960 Ford F-Series»
|выява               = [[Файл:1957 Ford (9584864067).jpg|300пкс]]
|вытворца            = [[Ford Motor Company]]
|вядомы як           = 
|гады                = [[1957]]—[[1960]]
|зборка              = 
|папярэднік          = [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|1956 Ford F-Series]]
|наступнік           = [[Ford E-Series#Першае пакаленьне|1961-1967 Ford Econoline]] (panel truck)&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|1961 Ford F-Series]]
|хуткасьць           = 
|дызайнэр            = 
|падобныя            = '''F-100 Styleside Pickup Truck (1957):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1957 Chevrolet Cameo Carrier Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1957 GMC Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Styleside Pickup Truck (1958):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1958 Chevrolet Cameo Carrier Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1958 GMC Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958 Studebaker E-Series Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958 International Harvester A-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Styleside Pickup Truck (1959):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1959 Chevrolet Cameo Carrier Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1959 GMC Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1959 Studebaker E-Series Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1959 Dodge C-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1959 International Harvester B-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Styleside Pickup Truck (1960):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet C/K|1960 Chevrolet C-10 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet C/K|1960 GMC C-10 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker Champ|1960 Studebaker Champ Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1960 Dodge C-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1960 International Harvester B-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Flareside Pickup Truck (1957):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1957 Chevrolet 3100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep 2-Door Half-Ton Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Flareside Pickup Truck (1958):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1958 Chevrolet Apache Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958 Studebaker E-Series Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958 Willys Jeep 2-Door Half-Ton Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958 International Harvester A-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Flareside Pickup Truck (1959):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1959 Chevrolet Apache Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1959 Studebaker E-Series Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1959 Willys Jeep 2-Door Half-Ton Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1959 Dodge C-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1959 International Harvester B-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Flareside Pickup Truck (1960):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet C/K|1960 Chevrolet C-10 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker Champ|1960 Studebaker Champ Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1960 Willys Jeep 2-Door Half-Ton Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1960 Dodge C-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1960 International Harvester B-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Panel Truck (1957):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1957 Chevrolet 3100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1957 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Panel Truck (1958):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1958 Chevrolet Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1958 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958 International Harvester A-100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Panel Truck (1959):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1959 Chevrolet Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1959 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1959 Dodge Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1959 International Harvester B-100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Panel Truck (1960):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet C/K|1960 Chevrolet C-10 Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1960 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1960 Dodge Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1960 International Harvester B-100 Panel Truck]]
|commons             = 
}} 

Прадстаўленая ў 1957 годзе, трэцяе пакаленне серыі F было значнай мадэрнізацыяй і перапраектаваным. Пярэднія крылы сталі інтэграванымі ў кузаў, а новая платформа «Styleside» працягвала плаўныя лініі ў задняй частцы пікапа, F-Series (1957-1960) вядомы сваёй трывалай канструкцыяй, сучаснымі сістэмамі бяспекі і зручнай тэхналогіяй, што робіць яго папулярным выбарам на рынку камерцыйных транспартных сродкаў, прапаноўваўся з рознымі тыпамі кузава: F-100 Styleside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]]), F-100 Flareside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]]), F-250 Styleside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]]), F-350 Single Rear Wheel Styleside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]]), F-250 Flareside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]]), F-350 Single Rear Wheel Flareside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]]), вагончык грузавік (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1927-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Panel Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton Panel Truck (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1956)]]), F-350 Dually Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1956)]]), F-500 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Regular Cab Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1956)]]), F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1956)]]), F-600 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Regular Cab Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1956)]]), F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1956)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Single Axle Rigid Truck (пасля-Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1956)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle]] [[Fageol|Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Drive Tandem Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1956)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1956)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1956)]]), і шасі школьнага аўтобуса.

==Чацвёртае пакаленне (1961–1966)==
Ford F-Series 1961–1966 гадоў выпуску — гэта чацвёртае пакаленне культавай лінейкі пікапаў Ford. Вядомае сваёй шырокай кабінай і вытанчаным, квадратным стылем, гэта пакаленне з'яўляецца вельмі запатрабаванай класікай у аўтамабільным свеце, прапаноўваўся з рознымі тыпамі кузава: F-100 Styleside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Pickup (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Pickup (1960)]]), F-100 Flareside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Pickup (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Pickup (1960)]]), F-250 Styleside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Styleside Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Styleside Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Styleside Pickup (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Styleside Pickup (1960)]]), F-350 Single Rear Wheel Styleside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Styleside Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Styleside Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Styleside Pickup (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Styleside Pickup (1960)]]), F-350 Dually Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1960)]]), F-500 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Regular Cab Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1960)]]), F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1960)]]), F-600 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Regular Cab Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1960)]]), F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1956)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Single Axle Rigid Truck (пасля-Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1960)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle]] [[Fageol|Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Drive Tandem Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1960)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1960)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1960)]]), і шасі школьнага аўтобуса.

==Пятае пакаленне (1967–1972)==

==Шостае пакаленне (1973–1979)==

==Сёмае пакаленне (1980–1986)==

==Восьмае пакаленне (1987–1991)==

==Дзевятае пакаленне (1992–1997)==
Дзевятае пакаленне серыі F было прадстаўлена ў 1992 годзе як другая рэдызайн архітэктуры серыі F 1980 года. Адаптуючы элементы дызайну з нядаўна прадстаўленага Explorer і перапрацаваных серыі E і Ranger, серыя F атрымала крыху ніжэйшую лінію капота, акругленне пярэдніх крылаў, бампера і рашоткі радыятара. Лёгкія аўтамабілі серыі F атрымалі падушку бяспекі з боку кіроўцы, пачынаючы з 1994 мадэльнага года.

==Дзесятае пакаленне (1997–2004)==
Дзясятае пакаленне Ford F-150 — гэта лінейка паўнапамерных пікапаў, якія выпускаліся кампаніяй Ford з 1997 па 2004 год. Гэта пакаленне ўяўляла сабой значныя змены для серыі F, бо яно мела зусім новую платформу, больш аэрадынамічны, круглявы дызайн экстэр'ера і новую лінейку рухавікоў. Ford пазіцыянаваў гэты F-150 як грузавік для асабістага карыстання, у той час як больш цяжкія F-250 і F-350 былі выдзелены ў асобную лінейку Super Duty для камерцыйнага выкарыстання, Ён даступны ў Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Short-Bed Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], і [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]]), Regular Cab Long-Bed Styleside Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], і [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]]), Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], і [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1992–1996)]]), Regular Cab Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Ford Model TT|Ford Model TT Closed Cab Chassis Truck (1917-1924)]], [[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Chassis Truck (1925-1927)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Chassis Truck (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1987–1991)]], і [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1992–1996)]]), SuperCab Chassis Truck, SuperCrew Chassis Truck, SuperCab Short-Bed Styleside Pickup, SuperCab Long-Bed Styleside Pickup, SuperCab Short-Bed Flareside Pickup, SuperCab Long-Bed Flareside Pickup, SuperCrew Short-Bed Styleside Pickup, SuperCrew Short-Bed Flareside Pickup, SuperCrew Long-Bed Styleside Pickup, і SuperCrew Long-Bed Flareside Pickup.

==Адзінаццатае пакаленне (2004–2008)==
11-е пакаленне Ford F-150, вырабленнае з 2004 па 2008 год, прадставіла перапрацаванае цела, новае шасі з незалежнай перадняй падвескай і вонкавымі заднімі амартызатарамі для лепшай якасці язды, а таксама прапанавала рухавікі Triton V8 разам з папулярнымі камплектацыямі, такімі як FX4 і King Ranch, вядомымі сваім унікальным дызайнам у стылі Super Duty, але таксама мелі агульныя праблемы з штыфтамі выхлапной сістэмы, свечкамі запальвання і фазавай сістэмай на 3-клапанных рухавіках, Ён даступны ў Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], і [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1997–2003)]]), Regular Cab Long-Bed Styleside Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]], і [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1997–2003)]]), Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], і [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1997–2003)]]), SuperCab Short-Bed Flareside Pickup, і SuperCrew Short-Bed Flareside Pickup.

==Дванаццатае пакаленне (2009–2014)==
Ford F-150 12-га пакалення (2009-2014) быў трывалым, папулярным пікапам, вядомым сваім смелым стылем, разнастайнымі камплектацыямі (у тым ліку першым Raptor) і абноўленымі сілавымі агрэгатамі, такімі як 5,0-літровы V8 і 3,5-літровы EcoBoost V6, якія забяспечвалі высокую прадукцыйнасць і буксіроўку, хоць некаторыя распаўсюджаныя праблемы ўключаюць уцечкі вадзянога помпы і патэнцыйныя праблемы з турбакампрэсарам/фазай фаз газаразмеркавання на рухавіках EcoBoost, якія часта можна вырашыць з дапамогай тэхнічнага абслугоўвання і звычайных мадэрнізацый, такіх як абарона парогаў, Ён даступны ў Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1997–2003)]], і [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (2004—2008)]]), Regular Cab Long-Bed Styleside Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1997–2003)]], і [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (2004—2008)]]), SuperCab Short-Bed Styleside Pickup, SuperCab Long-Bed Styleside Pickup, SuperCrew Short-Bed Styleside Pickup, і SuperCrew Long-Bed Styleside Pickup.

==Трынаццатае пакаленне (2015–2020)==
Ford прадставіў 13-е пакаленне серыі F у мадэльным годзе 2015 года. Папярэдне прадстаўлены канцэпт-кар Ford Atlas на Дэтройцкім аўтасалоне 2013 года, новы дызайн быў вядомы шырокім выкарыстаннем алюмінію, што дазволіла знізіць вагу аўтамабіля амаль на 750 фунтаў без змяншэння яго знешняга выгляду. Алюмініевыя штампаваныя элементы кузава замянілі сталь, за выключэннем брандмаўэра. Сама рама засталася з высокатрывалай сталі. Каб праверыць трываласць канструкцыі з выкарыстаннем алюмінію падчас распрацоўкі, Ford выставіў камуфляжныя прататыпы на гонку на цягавітасць Baja 1000, дзе аўтамабілі фінішавалі, Ён даступны ў Regular Cab Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T| Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]],[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1997–2003)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (2004—2008)]], і [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (2008—2014)]]), Regular Cab Long-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1997–2003)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (2004—2008)]], і [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (2008—2014)]]), SuperCab Short-Bed Pickup, SuperCab Long-Bed Pickup, SuperCrew Short-Bed Pickup, і SuperCrew Long-Bed Pickup.

==Чатырнаццатае пакаленне (2021–цяперашні час)==
14-е пакаленне Ford F-150, якое выпускалася з 2021 года па цяперашні час, мае перапрацаваны кузаў з выкарыстаннем алюмінію, абноўлены інтэр'ер і новыя тэхналогіі, такія як даступная гібрыдная сістэма PowerBoost. Ключавыя асаблівасці ўключаюць новы 12-цалевы сэнсарны экран з сістэмай SYNC 4, Pro Power Onboard для знешняга харчавання і даступную тэхналогію кіравання без дапамогі рук BlueCruise. Абноўленая мадэль была выпушчана для мадэльнага года 2024 года, у тым ліку новы задні борт Pro Access для паляпшэння доступу да грузу,  Ён даступны ў Regular Cab Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1997–2003)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (2004—2008)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (2008—2014)]], [[Ford F-Series#Трынаццатае пакаленне (2015–2020)|Ford F-150 Regular Cab Short-Bed Pickup (2014—2016)]], і [[Ford F-Series#Трынаццатае пакаленне (2015–2020)|Ford F-150 Regular Cab Short-Bed Pickup (2017—2021)]]), Regular Cab Long-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1997–2003)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (2004—2008)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (2008—2014)]], [[Ford F-Series#Трынаццатае пакаленне (2015–2020)|Ford F-150 Regular Cab Long-Bed Pickup (2014—2016)]], і [[Ford F-Series#Трынаццатае пакаленне (2015–2020)|Ford F-150 Regular Cab Long-Bed Pickup (2017—2021)]]), SuperCab Short-Bed Pickup, SuperCab Long-Bed Pickup, SuperCrew Short-Bed Pickup, і SuperCrew Long-Bed Pickup.


[[Катэгорыя:Аўтамабілі Ford|F-Series]]</text>
      <sha1>8o0a4kvaxj1rb40pwucmj23xpifewtn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679255</id>
      <parentid>2679254</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T01:15:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39608-40</username>
        <id>98899</id>
      </contributor>
      <comment>/* Трэцяе пакаленне (1957–1960) */</comment>
      <origin>2679255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="242607" sha1="45rl1w48n5baqefwj7ed290new7whuy" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
|назва               = «Ford F-Series»
|выява               = [[Файл:2015 Ford F-150 Debut.jpg|300пкс]]
|вытворца            = [[Ford Motor Company]]
|вядомы як           = 
|гады                = [[1948]]—present
|зборка              = 
|кляса               = пікап
|тып кузаву          = 
|кампанаваньне       = 
|плятформа           = 
|кпп                 = мэханічная, чатырохступеневая
|прывад              = пярэднематорнае, заднематорнае кампанаваньне
|колавая база        = 
|даўжыня             = 6395 мм
|шырыня              = 2020 мм
|вышыня              = 2220 мм
|клірэнс             = 
|маса                = 
|поўная маса         = 7850 т
|грузападымальнасьць = 
|хуткасьць           = 
|дызайнэр            = 
|падобныя            =  
|commons             = 
}}

'''Ford F-Series''' — гэта серыя лёгкіх грузавікоў, якія прадаюцца і вырабляюцца кампаніяй Ford Motor Company з 1948 мадэльнага года ў якасці лінейкі паўнапамерных пікапаў, якія займаюць месца паміж пікапамі [[Ford Ranger]] і [[Ford Super Duty]]. Акрамя F-150 (прадстаўленага ў 1975 годзе), серыя F таксама ўключае серыю Super Duty (прадстаўленую ў 1999 годзе), якая ўключае больш цяжкія пікапы ад F-250 да F-450, шасі з кабінай F-450/F-550 і камерцыйныя грузавікі класа 6–8 F-600/F-650/F-750.

Найбольш папулярнай версіяй мадэльнага шэрагу з'яўляецца пікап F-150, які ў цяперашні час знаходзіцца ў чатырнаццатым пакаленні (прадстаўленым у 2021 мадэльным годзе). З 1953 па 1983 год базавым пікапам серыі F быў паўтонны F-100. Пачынаючы з 1984 года, базавым узроўнем стаў F-150. F-150 мае даўнюю высокапрадукцыйную пазадарожную камплектацыю, прадстаўленую ў 2010 годзе, прычым (SVT) Raptor у цяперашні час складаецца з трох пакаленняў. Вытворчасць F-150 SVT Raptor скончылася ў 2014 годзе, а ў 2017 годзе яго змяніў новы F-150 Raptor, які заснаваны на трынаццатым і чатырнаццатым пакаленнях F-150.

Грузавікі серыі F былі распрацаваны ў шырокім дыяпазоне канфігурацый канструкцый. Нароўні з грузавікамі сярэдняй грузавіка і звычайнымі грузавікамі &quot;Big Job&quot; (папярэднікамі [[Ford L-Series|серыі Ford L]]), мадэльны шэраг прадаваўся як грузавік з кабінай шасі і фургон (папярэднік [[Ford E-Series|серыі Ford E]]). Серыя F служыла платформай для розных паўнапамерных пазадарожнікаў Ford, у тым ліку [[Ford Bronco]], [[Ford Expedition]]/[[Lincoln Navigator]] і [[Ford Excursion]]. Серыя F прадавалася трыма паўночнаамерыканскімі брэндамі: Mercury як серыя M (у Канадзе з 1948 па 1968 год), і Lincoln у 2000-х гадах як Blackwood і пазней Mark LT (у 2010-х гадах толькі ў Мексіцы).

З 1977 года серыя F застаецца самай прадаванай лінейкай пікапаў у Злучаных Штатах; яна з'яўляецца самым прадаваным аўтамабілем у цэлым з 1981 года. Серыя F з'яўляецца самым прадаваным грузавіком у Канадзе больш за 50 гадоў. Па стане на 2018 мадэльны год, серыя F прынесла Ford 41 мільярд долараў (прыблізна 50,3 мільярда долараў у 2024 годзе) штогадовага даходу. Да студзеня 2022 года мадэлі серыі F прадалі больш за 40 мільёнаў адзінак. У цяперашні час Ford вырабляе серыю F на чатырох заводах у Злучаных Штатах.

==Першае пакаленне (1948–1952)==
{{Аўтамабіль
|назва               = «1948–1952 Ford F-Series»
|выява               = [[Файл:Agricultural Museum, Heppner - DPLA - 78169cb579fdc0640497935b81977fdd (page 1).jpg|300пкс]]
|вытворца            = [[Ford Motor Company]]
|вядомы як           = 
|гады                = [[1948]]—[[1952]]
|зборка              = 
|папярэднік          = [[Ford Six and Eight|1942–1947 Ford pickup]]
|наступнік           = [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|1953 Ford F-Series]]
|хуткасьць           = 
|дызайнэр            = 
|падобныя            = '''F-1 Pickup Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3100 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 GMC 100 Half-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1947-1950 Willys Jeep Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1948-1950 Studebaker 2R5 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 1-1/2 Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-1 Pickup Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-110 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-1 Pickup Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 GMC 100 Half-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-110 Pickup Truck]]&lt;br/&gt; [[Dodge B series|1951 Dodge 1-1/2 Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3100 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R5 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;'''F-1 Pickup Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 1-1/2 Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 GMC 100 Half-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1952 Willys Jeep Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-110 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3100 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R5 Pickup Truck]]&lt;br/&gt; '''F-1 Panel Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 GMC Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1948-1950 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 1-1/2 Ton Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-1 Panel Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-110 Panel Truck]] &lt;br/&gt;'''F-1 Panel Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 GMC Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-110 Panel Truck]]&lt;br/&gt; [[Dodge B series|1951 Dodge Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1951 Willys Jeep Panel Delivery]] &lt;br/&gt;'''F-1 Panel Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 GMC Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-110 Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1952 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3100 Panel Truck]]&lt;br/&gt; '''F-2 Pickup Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3600 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge B-1-C Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1948-1950 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-2 Pickup Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-120 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1948-1950 Studebaker 2R10 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;'''F-2 Pickup Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge B-1-C Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-120 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3600 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R10 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;'''F-2 Pickup Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge B-1-C Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1952 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-120 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3600 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R10 Pickup Truck]] &lt;br/&gt; '''F-2 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1948-1950 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-2 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-120 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R10 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-2 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-120 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R10 Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-2 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1952 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-120 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Pickup Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-3 Single Rear Wheel Pickup Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1948-1950 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R10 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Pickup Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge B-1-C Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R10 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Pickup Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R10 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-3 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1948-1950 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R10 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge B-1-C Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R10 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R10 Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt; '''F-4 Dually Chassis Cab Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3800 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 GMC FC-253 Dually 2-Door Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge B-1-C 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-4 Dually Chassis Cab Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-140 Dually Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1948-1950 Studebaker 2R 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1948-1950 Willys Jeep Truck Dual Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt;'''F-4 Dually Chassis Cab Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge B-1-C 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 GMC FC-253 Dually 2-Door Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-140 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3800 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep Truck Dual Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-4 Dually Chassis Cab Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge B-1-C 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-140 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3800 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 GMC FC-253 Dually 2-Door Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1952 Willys Jeep Truck Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt; '''F-5 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-5 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1947-1950 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-5 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 4400 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1951 Diamond T Model 520 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1951 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-5 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 520 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 4400 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1952 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''F-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 4400 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1947-1950 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1951 Diamond T Model 520 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1951 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 520 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 4400 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1952 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''F-6 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6400 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-6 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''F-6 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1951 Diamond T Model 323 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6400 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''F-6 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 323 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt; '''F-6 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6400 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-6 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''F-6 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1951 Diamond T Model 323 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6400 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1951 Nash Haul Thrift 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-6 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 323 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6400 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt; '''F-7 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-7 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt; '''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-7 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-7 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt; '''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-7 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-8 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-8 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 GMC COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1948-1950 Dodge COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1948-1949 Diamond T COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester KB-5/KB-6/KB-7/KB-8 COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1950 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 GMC COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1951 Dodge COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 GMC COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1952 Dodge COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 GMC COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1948-1950 Dodge COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1948-1949 Diamond T COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester KB-5/KB-6/KB-7/KB-8 COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1950 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 GMC COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1951 Dodge COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 GMC COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1952 Dodge COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]
|commons             = 
}}
Пікап серыі F першага пакалення (вядомы як Ford Bonus-Built) быў прадстаўлены ў 1948 годзе ў якасці замены папярэдняй лінейкі пікапаў на базе легкавых аўтамабіляў, прадстаўленай у 1942 годзе. Серыя F прадавалася ў васьмі розных вагавых класах: F-1 пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]]), F-2 &amp; F-3 пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]]), вагончык грузавік (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1927-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Panel Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton Panel Truck (11C)]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1942-1947)]]), COE Single Axle Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[GMC|1912 GMC Model H Enclosed Cab Truck]], [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Ford COE|Ford COE Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1940)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1941-1947)]]), COE Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Steam Wagon]], [[Ford COE|Ford COE Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Chassis Truck (1938-1940)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1941-1947)]]), COE Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Ford COE|Ford COE Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1940)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947)]]), COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Ford COE|Ford COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1938-1940)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947)]]), F-4 Dually Chassis Cab Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]]), F-5 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]]), F-6 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]]), F-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]]), F-6 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]]), F-7/F-8 Conventional Cab Single-Axle Chassis Truck (пасля-Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Chassis Truck (1942-1947)]]), F-7/F-8 Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]]), F-7/F-8 Conventional Cab Tandem-Axle Chassis Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault|Renault tout terrain VTD camion]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Chassis Truck (1942-1947)]]), F-7/F-8 Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault TT|Renault TTD6 Tracteur 6 15 tonnes]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]]), і B-Series Dual Rear Wheel School Bus Chassis (пасля-[[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis without Cab]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 4x2 School Bus Chassis (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 4x2 School Bus Chassis]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model AA|Ford Model AA Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], і [[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]).

==Другое пакаленне (1953–1956)==
{{Аўтамабіль
|назва               = «1953–1956 Ford F-Series»
|выява               = [[Файл:Dayville - DPLA - f778b41f43f15423f69cbd8c4c45f28d.jpg|300пкс]]
|вытворца            = [[Ford Motor Company]]
|вядомы як           = 
|гады                = [[1953]]—[[1956]]
|зборка              = 
|папярэднік          = [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|1952 Ford F-Series]]
|наступнік           = [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|1957 Ford F-Series]]
|хуткасьць           = 
|дызайнэр            = 
|падобныя            = 
|commons             = 
}}
У 1953 мадэльным годзе Ford прадставіў другое пакаленне грузавікоў серыі F. Павялічаныя габарыты, палепшаныя рухавікі і абноўленае шасі былі асаблівасцямі другога пакалення. У іншым змяненні наменклатура мадэляў F-Series была пашырана да трох нумароў; гэта застаецца ў выкарыстанні ў наш час, F-Series (1953-1956) вядомы сваёй трывалай канструкцыяй, сучаснымі сістэмамі бяспекі і зручнай тэхналогіяй, што робіць яго папулярным выбарам на рынку камерцыйных транспартных сродкаў, прапаноўваўся з рознымі тыпамі кузава: F-100 пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]]), F-250 пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 2-Door Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 2-Door Pickup (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 2-Door Pickup (1952)]]), F-350 Single Rear Wheel пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 2-Door Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 2-Door Pickup (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 2-Door Pickup (1952)]]), вагончык грузавік (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1927-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Panel Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton Panel Truck (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1952)]]), COE Single Axle Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[GMC|1912 GMC Model H Enclosed Cab Truck]], [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Ford COE|Ford COE Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1940)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1941-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1952)]]), COE Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Steam Wagon]], [[Ford COE|Ford COE Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Chassis Truck (1938-1940)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1941-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1952)]]), COE Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Ford COE|Ford COE Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1940)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]), COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Ford COE|Ford COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1938-1940)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]), F-350 Dually Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1952)]]), F-500 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1952)]]), F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]), F-600 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1952)]]), F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Single Axle Rigid Truck (пасля-Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1952)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault|Renault tout terrain VTD camion]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1952)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault TT|Renault TTD6 Tracteur 6 15 tonnes]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]), і шасі школьнага аўтобуса.

==Трэцяе пакаленне (1957–1960)==
{{Аўтамабіль
|назва               = «1957–1960 Ford F-Series»
|выява               = [[Файл:1957 Ford (9584864067).jpg|300пкс]]
|вытворца            = [[Ford Motor Company]]
|вядомы як           = 
|гады                = [[1957]]—[[1960]]
|зборка              = 
|папярэднік          = [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|1956 Ford F-Series]]
|наступнік           = [[Ford E-Series#Першае пакаленьне|1961-1967 Ford Econoline]] (panel truck)&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|1961 Ford F-Series]]
|хуткасьць           = 
|дызайнэр            = 
|падобныя            = '''F-100 Styleside Pickup Truck (1957):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1957 Chevrolet Cameo Carrier Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1957 GMC Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Styleside Pickup Truck (1958):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1958 Chevrolet Cameo Carrier Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1958 GMC Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958 Studebaker E-Series Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958 International Harvester A-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Styleside Pickup Truck (1959):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1959 Chevrolet Cameo Carrier Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1959 GMC Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1959 Studebaker E-Series Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1959 Dodge C-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1959 International Harvester B-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Styleside Pickup Truck (1960):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet C/K|1960 Chevrolet C-10 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet C/K|1960 GMC C-10 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker Champ|1960 Studebaker Champ Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1960 Dodge C-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1960 International Harvester B-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Flareside Pickup Truck (1957):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1957 Chevrolet 3100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep 2-Door Half-Ton Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Flareside Pickup Truck (1958):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1958 Chevrolet Apache Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958 Studebaker E-Series Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958 Willys Jeep 2-Door Half-Ton Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958 International Harvester A-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Flareside Pickup Truck (1959):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1959 Chevrolet Apache Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1959 Studebaker E-Series Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1959 Willys Jeep 2-Door Half-Ton Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1959 Dodge C-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1959 International Harvester B-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Flareside Pickup Truck (1960):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet C/K|1960 Chevrolet C-10 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker Champ|1960 Studebaker Champ Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1960 Willys Jeep 2-Door Half-Ton Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1960 Dodge C-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1960 International Harvester B-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Panel Truck (1957):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1957 Chevrolet 3100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1957 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Panel Truck (1958):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1958 Chevrolet Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1958 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958 International Harvester A-100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Panel Truck (1959):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1959 Chevrolet Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1959 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1959 Dodge Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1959 International Harvester B-100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Panel Truck (1960):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet C/K|1960 Chevrolet C-10 Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1960 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1960 Dodge Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1960 International Harvester B-100 Panel Truck]]
|commons             = 
}} 

Прадстаўленая ў 1957 годзе, трэцяе пакаленне серыі F было значнай мадэрнізацыяй і перапраектаваным. Пярэднія крылы сталі інтэграванымі ў кузаў, а новая платформа «Styleside» працягвала плаўныя лініі ў задняй частцы пікапа, F-Series (1957-1960) вядомы сваёй трывалай канструкцыяй, сучаснымі сістэмамі бяспекі і зручнай тэхналогіяй, што робіць яго папулярным выбарам на рынку камерцыйных транспартных сродкаў, прапаноўваўся з рознымі тыпамі кузава: F-100 Styleside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]]), F-100 Flareside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]]), F-250 Styleside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]]), F-350 Single Rear Wheel Styleside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]]), F-250 Flareside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]]), F-350 Single Rear Wheel Flareside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]]), вагончык грузавік (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1927-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Panel Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton Panel Truck (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1956)]]), F-350 Dually Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1956)]]), F-500 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Regular Cab Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1956)]]), F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1956)]]), F-600 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Regular Cab Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1956)]]), F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1956)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Single Axle Rigid Truck (пасля-Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1956)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault|Renault tout terrain VTD camion]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1956)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1956)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault TT|Renault TTD6 Tracteur 6 15 tonnes]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1956)]]), і шасі школьнага аўтобуса.

==Чацвёртае пакаленне (1961–1966)==
Ford F-Series 1961–1966 гадоў выпуску — гэта чацвёртае пакаленне культавай лінейкі пікапаў Ford. Вядомае сваёй шырокай кабінай і вытанчаным, квадратным стылем, гэта пакаленне з'яўляецца вельмі запатрабаванай класікай у аўтамабільным свеце, прапаноўваўся з рознымі тыпамі кузава: F-100 Styleside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Pickup (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Pickup (1960)]]), F-100 Flareside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Pickup (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Pickup (1960)]]), F-250 Styleside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Styleside Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Styleside Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Styleside Pickup (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Styleside Pickup (1960)]]), F-350 Single Rear Wheel Styleside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Styleside Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Styleside Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Styleside Pickup (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Styleside Pickup (1960)]]), F-350 Dually Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1960)]]), F-500 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Regular Cab Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1960)]]), F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1960)]]), F-600 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Regular Cab Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1960)]]), F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1956)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Single Axle Rigid Truck (пасля-Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1960)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle]] [[Fageol|Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Drive Tandem Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1960)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1960)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1960)]]), і шасі школьнага аўтобуса.

==Пятае пакаленне (1967–1972)==

==Шостае пакаленне (1973–1979)==

==Сёмае пакаленне (1980–1986)==

==Восьмае пакаленне (1987–1991)==

==Дзевятае пакаленне (1992–1997)==
Дзевятае пакаленне серыі F было прадстаўлена ў 1992 годзе як другая рэдызайн архітэктуры серыі F 1980 года. Адаптуючы элементы дызайну з нядаўна прадстаўленага Explorer і перапрацаваных серыі E і Ranger, серыя F атрымала крыху ніжэйшую лінію капота, акругленне пярэдніх крылаў, бампера і рашоткі радыятара. Лёгкія аўтамабілі серыі F атрымалі падушку бяспекі з боку кіроўцы, пачынаючы з 1994 мадэльнага года.

==Дзесятае пакаленне (1997–2004)==
Дзясятае пакаленне Ford F-150 — гэта лінейка паўнапамерных пікапаў, якія выпускаліся кампаніяй Ford з 1997 па 2004 год. Гэта пакаленне ўяўляла сабой значныя змены для серыі F, бо яно мела зусім новую платформу, больш аэрадынамічны, круглявы дызайн экстэр'ера і новую лінейку рухавікоў. Ford пазіцыянаваў гэты F-150 як грузавік для асабістага карыстання, у той час як больш цяжкія F-250 і F-350 былі выдзелены ў асобную лінейку Super Duty для камерцыйнага выкарыстання, Ён даступны ў Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Short-Bed Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], і [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]]), Regular Cab Long-Bed Styleside Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], і [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]]), Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], і [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1992–1996)]]), Regular Cab Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Ford Model TT|Ford Model TT Closed Cab Chassis Truck (1917-1924)]], [[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Chassis Truck (1925-1927)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Chassis Truck (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1987–1991)]], і [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1992–1996)]]), SuperCab Chassis Truck, SuperCrew Chassis Truck, SuperCab Short-Bed Styleside Pickup, SuperCab Long-Bed Styleside Pickup, SuperCab Short-Bed Flareside Pickup, SuperCab Long-Bed Flareside Pickup, SuperCrew Short-Bed Styleside Pickup, SuperCrew Short-Bed Flareside Pickup, SuperCrew Long-Bed Styleside Pickup, і SuperCrew Long-Bed Flareside Pickup.

==Адзінаццатае пакаленне (2004–2008)==
11-е пакаленне Ford F-150, вырабленнае з 2004 па 2008 год, прадставіла перапрацаванае цела, новае шасі з незалежнай перадняй падвескай і вонкавымі заднімі амартызатарамі для лепшай якасці язды, а таксама прапанавала рухавікі Triton V8 разам з папулярнымі камплектацыямі, такімі як FX4 і King Ranch, вядомымі сваім унікальным дызайнам у стылі Super Duty, але таксама мелі агульныя праблемы з штыфтамі выхлапной сістэмы, свечкамі запальвання і фазавай сістэмай на 3-клапанных рухавіках, Ён даступны ў Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], і [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1997–2003)]]), Regular Cab Long-Bed Styleside Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]], і [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1997–2003)]]), Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], і [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1997–2003)]]), SuperCab Short-Bed Flareside Pickup, і SuperCrew Short-Bed Flareside Pickup.

==Дванаццатае пакаленне (2009–2014)==
Ford F-150 12-га пакалення (2009-2014) быў трывалым, папулярным пікапам, вядомым сваім смелым стылем, разнастайнымі камплектацыямі (у тым ліку першым Raptor) і абноўленымі сілавымі агрэгатамі, такімі як 5,0-літровы V8 і 3,5-літровы EcoBoost V6, якія забяспечвалі высокую прадукцыйнасць і буксіроўку, хоць некаторыя распаўсюджаныя праблемы ўключаюць уцечкі вадзянога помпы і патэнцыйныя праблемы з турбакампрэсарам/фазай фаз газаразмеркавання на рухавіках EcoBoost, якія часта можна вырашыць з дапамогай тэхнічнага абслугоўвання і звычайных мадэрнізацый, такіх як абарона парогаў, Ён даступны ў Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1997–2003)]], і [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (2004—2008)]]), Regular Cab Long-Bed Styleside Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1997–2003)]], і [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (2004—2008)]]), SuperCab Short-Bed Styleside Pickup, SuperCab Long-Bed Styleside Pickup, SuperCrew Short-Bed Styleside Pickup, і SuperCrew Long-Bed Styleside Pickup.

==Трынаццатае пакаленне (2015–2020)==
Ford прадставіў 13-е пакаленне серыі F у мадэльным годзе 2015 года. Папярэдне прадстаўлены канцэпт-кар Ford Atlas на Дэтройцкім аўтасалоне 2013 года, новы дызайн быў вядомы шырокім выкарыстаннем алюмінію, што дазволіла знізіць вагу аўтамабіля амаль на 750 фунтаў без змяншэння яго знешняга выгляду. Алюмініевыя штампаваныя элементы кузава замянілі сталь, за выключэннем брандмаўэра. Сама рама засталася з высокатрывалай сталі. Каб праверыць трываласць канструкцыі з выкарыстаннем алюмінію падчас распрацоўкі, Ford выставіў камуфляжныя прататыпы на гонку на цягавітасць Baja 1000, дзе аўтамабілі фінішавалі, Ён даступны ў Regular Cab Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T| Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]],[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1997–2003)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (2004—2008)]], і [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (2008—2014)]]), Regular Cab Long-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1997–2003)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (2004—2008)]], і [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (2008—2014)]]), SuperCab Short-Bed Pickup, SuperCab Long-Bed Pickup, SuperCrew Short-Bed Pickup, і SuperCrew Long-Bed Pickup.

==Чатырнаццатае пакаленне (2021–цяперашні час)==
14-е пакаленне Ford F-150, якое выпускалася з 2021 года па цяперашні час, мае перапрацаваны кузаў з выкарыстаннем алюмінію, абноўлены інтэр'ер і новыя тэхналогіі, такія як даступная гібрыдная сістэма PowerBoost. Ключавыя асаблівасці ўключаюць новы 12-цалевы сэнсарны экран з сістэмай SYNC 4, Pro Power Onboard для знешняга харчавання і даступную тэхналогію кіравання без дапамогі рук BlueCruise. Абноўленая мадэль была выпушчана для мадэльнага года 2024 года, у тым ліку новы задні борт Pro Access для паляпшэння доступу да грузу,  Ён даступны ў Regular Cab Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1997–2003)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (2004—2008)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (2008—2014)]], [[Ford F-Series#Трынаццатае пакаленне (2015–2020)|Ford F-150 Regular Cab Short-Bed Pickup (2014—2016)]], і [[Ford F-Series#Трынаццатае пакаленне (2015–2020)|Ford F-150 Regular Cab Short-Bed Pickup (2017—2021)]]), Regular Cab Long-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1997–2003)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (2004—2008)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (2008—2014)]], [[Ford F-Series#Трынаццатае пакаленне (2015–2020)|Ford F-150 Regular Cab Long-Bed Pickup (2014—2016)]], і [[Ford F-Series#Трынаццатае пакаленне (2015–2020)|Ford F-150 Regular Cab Long-Bed Pickup (2017—2021)]]), SuperCab Short-Bed Pickup, SuperCab Long-Bed Pickup, SuperCrew Short-Bed Pickup, і SuperCrew Long-Bed Pickup.


[[Катэгорыя:Аўтамабілі Ford|F-Series]]</text>
      <sha1>45rl1w48n5baqefwj7ed290new7whuy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679256</id>
      <parentid>2679255</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T01:16:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39608-40</username>
        <id>98899</id>
      </contributor>
      <comment>/* Чацвёртае пакаленне (1961–1966) */</comment>
      <origin>2679256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="241955" sha1="hztp8vjzwzpyr913398c7w2mwleo150" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
|назва               = «Ford F-Series»
|выява               = [[Файл:2015 Ford F-150 Debut.jpg|300пкс]]
|вытворца            = [[Ford Motor Company]]
|вядомы як           = 
|гады                = [[1948]]—present
|зборка              = 
|кляса               = пікап
|тып кузаву          = 
|кампанаваньне       = 
|плятформа           = 
|кпп                 = мэханічная, чатырохступеневая
|прывад              = пярэднематорнае, заднематорнае кампанаваньне
|колавая база        = 
|даўжыня             = 6395 мм
|шырыня              = 2020 мм
|вышыня              = 2220 мм
|клірэнс             = 
|маса                = 
|поўная маса         = 7850 т
|грузападымальнасьць = 
|хуткасьць           = 
|дызайнэр            = 
|падобныя            =  
|commons             = 
}}

'''Ford F-Series''' — гэта серыя лёгкіх грузавікоў, якія прадаюцца і вырабляюцца кампаніяй Ford Motor Company з 1948 мадэльнага года ў якасці лінейкі паўнапамерных пікапаў, якія займаюць месца паміж пікапамі [[Ford Ranger]] і [[Ford Super Duty]]. Акрамя F-150 (прадстаўленага ў 1975 годзе), серыя F таксама ўключае серыю Super Duty (прадстаўленую ў 1999 годзе), якая ўключае больш цяжкія пікапы ад F-250 да F-450, шасі з кабінай F-450/F-550 і камерцыйныя грузавікі класа 6–8 F-600/F-650/F-750.

Найбольш папулярнай версіяй мадэльнага шэрагу з'яўляецца пікап F-150, які ў цяперашні час знаходзіцца ў чатырнаццатым пакаленні (прадстаўленым у 2021 мадэльным годзе). З 1953 па 1983 год базавым пікапам серыі F быў паўтонны F-100. Пачынаючы з 1984 года, базавым узроўнем стаў F-150. F-150 мае даўнюю высокапрадукцыйную пазадарожную камплектацыю, прадстаўленую ў 2010 годзе, прычым (SVT) Raptor у цяперашні час складаецца з трох пакаленняў. Вытворчасць F-150 SVT Raptor скончылася ў 2014 годзе, а ў 2017 годзе яго змяніў новы F-150 Raptor, які заснаваны на трынаццатым і чатырнаццатым пакаленнях F-150.

Грузавікі серыі F былі распрацаваны ў шырокім дыяпазоне канфігурацый канструкцый. Нароўні з грузавікамі сярэдняй грузавіка і звычайнымі грузавікамі &quot;Big Job&quot; (папярэднікамі [[Ford L-Series|серыі Ford L]]), мадэльны шэраг прадаваўся як грузавік з кабінай шасі і фургон (папярэднік [[Ford E-Series|серыі Ford E]]). Серыя F служыла платформай для розных паўнапамерных пазадарожнікаў Ford, у тым ліку [[Ford Bronco]], [[Ford Expedition]]/[[Lincoln Navigator]] і [[Ford Excursion]]. Серыя F прадавалася трыма паўночнаамерыканскімі брэндамі: Mercury як серыя M (у Канадзе з 1948 па 1968 год), і Lincoln у 2000-х гадах як Blackwood і пазней Mark LT (у 2010-х гадах толькі ў Мексіцы).

З 1977 года серыя F застаецца самай прадаванай лінейкай пікапаў у Злучаных Штатах; яна з'яўляецца самым прадаваным аўтамабілем у цэлым з 1981 года. Серыя F з'яўляецца самым прадаваным грузавіком у Канадзе больш за 50 гадоў. Па стане на 2018 мадэльны год, серыя F прынесла Ford 41 мільярд долараў (прыблізна 50,3 мільярда долараў у 2024 годзе) штогадовага даходу. Да студзеня 2022 года мадэлі серыі F прадалі больш за 40 мільёнаў адзінак. У цяперашні час Ford вырабляе серыю F на чатырох заводах у Злучаных Штатах.

==Першае пакаленне (1948–1952)==
{{Аўтамабіль
|назва               = «1948–1952 Ford F-Series»
|выява               = [[Файл:Agricultural Museum, Heppner - DPLA - 78169cb579fdc0640497935b81977fdd (page 1).jpg|300пкс]]
|вытворца            = [[Ford Motor Company]]
|вядомы як           = 
|гады                = [[1948]]—[[1952]]
|зборка              = 
|папярэднік          = [[Ford Six and Eight|1942–1947 Ford pickup]]
|наступнік           = [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|1953 Ford F-Series]]
|хуткасьць           = 
|дызайнэр            = 
|падобныя            = '''F-1 Pickup Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3100 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 GMC 100 Half-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1947-1950 Willys Jeep Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1948-1950 Studebaker 2R5 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 1-1/2 Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-1 Pickup Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-110 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-1 Pickup Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 GMC 100 Half-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-110 Pickup Truck]]&lt;br/&gt; [[Dodge B series|1951 Dodge 1-1/2 Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3100 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R5 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;'''F-1 Pickup Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 1-1/2 Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 GMC 100 Half-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1952 Willys Jeep Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-110 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3100 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R5 Pickup Truck]]&lt;br/&gt; '''F-1 Panel Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 GMC Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1948-1950 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 1-1/2 Ton Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-1 Panel Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-110 Panel Truck]] &lt;br/&gt;'''F-1 Panel Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 GMC Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-110 Panel Truck]]&lt;br/&gt; [[Dodge B series|1951 Dodge Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1951 Willys Jeep Panel Delivery]] &lt;br/&gt;'''F-1 Panel Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 GMC Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-110 Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1952 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3100 Panel Truck]]&lt;br/&gt; '''F-2 Pickup Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3600 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge B-1-C Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1948-1950 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-2 Pickup Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-120 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1948-1950 Studebaker 2R10 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;'''F-2 Pickup Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge B-1-C Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-120 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3600 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R10 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;'''F-2 Pickup Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge B-1-C Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1952 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-120 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3600 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R10 Pickup Truck]] &lt;br/&gt; '''F-2 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1948-1950 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-2 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-120 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R10 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-2 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-120 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R10 Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-2 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1952 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-120 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Pickup Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-3 Single Rear Wheel Pickup Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1948-1950 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R10 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Pickup Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge B-1-C Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R10 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Pickup Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R10 Pickup Truck]] &lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-3 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1948-1950 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R10 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge B-1-C Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R10 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-3 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge B-1-C Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-130 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep 1-Ton Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R10 Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt; '''F-4 Dually Chassis Cab Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet Advance Design 3800 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 GMC FC-253 Dually 2-Door Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge B-1-C 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-4 Dually Chassis Cab Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-140 Dually Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1948-1950 Studebaker 2R 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1948-1950 Willys Jeep Truck Dual Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt;'''F-4 Dually Chassis Cab Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge B-1-C 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 GMC FC-253 Dually 2-Door Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-140 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet Advance Design 3800 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1951 Willys Jeep Truck Dual Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;'''F-4 Dually Chassis Cab Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge B-1-C 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-140 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet Advance Design 3800 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]] &lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 GMC FC-253 Dually 2-Door Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 1-Ton Dually Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1952 Willys Jeep Truck Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt; '''F-5 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-5 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1947-1950 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-5 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 4400 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1951 Diamond T Model 520 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1951 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-5 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 520 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 4400 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1952 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''F-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 4400 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1947-1950 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1951 Diamond T Model 520 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1951 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 520 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-150 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 4400 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1952 Nash Haul Thrift 1.5-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''F-6 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6400 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-6 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''F-6 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1951 Diamond T Model 323 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6400 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''F-6 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 323 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt; '''F-6 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6400 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-6 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''F-6 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1951 Diamond T Model 323 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6400 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1951 Nash Haul Thrift 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-6 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 323 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-160 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6400 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt; '''F-7 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-7 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt; '''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-7 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-7 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-170 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt; '''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-7 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-7 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-170 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-8 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 420 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-180 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-8 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1948-1950 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester K &amp; KB-Series|1948 International Harvester KB-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1949-1950 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1947-1950 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt; [[Diamond T|1951 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1951 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1951 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;'''F-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Diamond T|1952 Diamond T Model 353 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B series|1952 Dodge 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-180 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet 6100 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1952 Studebaker 2R 2-Ton Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 GMC COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1948-1950 Dodge COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1948-1949 Diamond T COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester KB-5/KB-6/KB-7/KB-8 COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1950 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 GMC COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1951 Dodge COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 GMC COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1952 Dodge COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 Chevrolet COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1948-1950 GMC COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1948-1950 Dodge COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1948-1949 Diamond T COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester KB-5/KB-6/KB-7/KB-8 COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester L-Series|1950 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1951):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 Chevrolet COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1951 GMC COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1951 Dodge COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1951 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1952):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 Chevrolet COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Advance Design|1952 GMC COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1952 Dodge COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|1952 International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]
|commons             = 
}}
Пікап серыі F першага пакалення (вядомы як Ford Bonus-Built) быў прадстаўлены ў 1948 годзе ў якасці замены папярэдняй лінейкі пікапаў на базе легкавых аўтамабіляў, прадстаўленай у 1942 годзе. Серыя F прадавалася ў васьмі розных вагавых класах: F-1 пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]]), F-2 &amp; F-3 пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]]), вагончык грузавік (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1927-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Panel Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton Panel Truck (11C)]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1942-1947)]]), COE Single Axle Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[GMC|1912 GMC Model H Enclosed Cab Truck]], [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Ford COE|Ford COE Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1940)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1941-1947)]]), COE Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Steam Wagon]], [[Ford COE|Ford COE Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Chassis Truck (1938-1940)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1941-1947)]]), COE Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Ford COE|Ford COE Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1940)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947)]]), COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Ford COE|Ford COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1938-1940)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947)]]), F-4 Dually Chassis Cab Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]]), F-5 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]]), F-6 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]]), F-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]]), F-6 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]]), F-7/F-8 Conventional Cab Single-Axle Chassis Truck (пасля-Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Chassis Truck (1942-1947)]]), F-7/F-8 Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]]), F-7/F-8 Conventional Cab Tandem-Axle Chassis Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault|Renault tout terrain VTD camion]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Chassis Truck (1942-1947)]]), F-7/F-8 Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault TT|Renault TTD6 Tracteur 6 15 tonnes]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], і [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]]), і B-Series Dual Rear Wheel School Bus Chassis (пасля-[[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis without Cab]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 4x2 School Bus Chassis (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 4x2 School Bus Chassis]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model AA|Ford Model AA Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], і [[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]).

==Другое пакаленне (1953–1956)==
{{Аўтамабіль
|назва               = «1953–1956 Ford F-Series»
|выява               = [[Файл:Dayville - DPLA - f778b41f43f15423f69cbd8c4c45f28d.jpg|300пкс]]
|вытворца            = [[Ford Motor Company]]
|вядомы як           = 
|гады                = [[1953]]—[[1956]]
|зборка              = 
|папярэднік          = [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|1952 Ford F-Series]]
|наступнік           = [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|1957 Ford F-Series]]
|хуткасьць           = 
|дызайнэр            = 
|падобныя            = 
|commons             = 
}}
У 1953 мадэльным годзе Ford прадставіў другое пакаленне грузавікоў серыі F. Павялічаныя габарыты, палепшаныя рухавікі і абноўленае шасі былі асаблівасцямі другога пакалення. У іншым змяненні наменклатура мадэляў F-Series была пашырана да трох нумароў; гэта застаецца ў выкарыстанні ў наш час, F-Series (1953-1956) вядомы сваёй трывалай канструкцыяй, сучаснымі сістэмамі бяспекі і зручнай тэхналогіяй, што робіць яго папулярным выбарам на рынку камерцыйных транспартных сродкаў, прапаноўваўся з рознымі тыпамі кузава: F-100 пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]]), F-250 пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 2-Door Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 2-Door Pickup (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 2-Door Pickup (1952)]]), F-350 Single Rear Wheel пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 2-Door Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 2-Door Pickup (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 2-Door Pickup (1952)]]), вагончык грузавік (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1927-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Panel Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton Panel Truck (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1952)]]), COE Single Axle Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[GMC|1912 GMC Model H Enclosed Cab Truck]], [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Ford COE|Ford COE Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1940)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1941-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1952)]]), COE Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Steam Wagon]], [[Ford COE|Ford COE Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Chassis Truck (1938-1940)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1941-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1952)]]), COE Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Ford COE|Ford COE Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1940)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]), COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Ford COE|Ford COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1938-1940)]], [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]), F-350 Dually Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1952)]]), F-500 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1952)]]), F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]), F-600 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1952)]]), F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Single Axle Rigid Truck (пасля-Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1952)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault|Renault tout terrain VTD camion]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1952)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault TT|Renault TTD6 Tracteur 6 15 tonnes]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], і [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]), і шасі школьнага аўтобуса.

==Трэцяе пакаленне (1957–1960)==
{{Аўтамабіль
|назва               = «1957–1960 Ford F-Series»
|выява               = [[Файл:1957 Ford (9584864067).jpg|300пкс]]
|вытворца            = [[Ford Motor Company]]
|вядомы як           = 
|гады                = [[1957]]—[[1960]]
|зборка              = 
|папярэднік          = [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|1956 Ford F-Series]]
|наступнік           = [[Ford E-Series#Першае пакаленьне|1961-1967 Ford Econoline]] (panel truck)&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|1961 Ford F-Series]]
|хуткасьць           = 
|дызайнэр            = 
|падобныя            = '''F-100 Styleside Pickup Truck (1957):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1957 Chevrolet Cameo Carrier Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1957 GMC Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Styleside Pickup Truck (1958):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1958 Chevrolet Cameo Carrier Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1958 GMC Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958 Studebaker E-Series Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958 International Harvester A-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Styleside Pickup Truck (1959):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1959 Chevrolet Cameo Carrier Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1959 GMC Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1959 Studebaker E-Series Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1959 Dodge C-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1959 International Harvester B-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Styleside Pickup Truck (1960):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet C/K|1960 Chevrolet C-10 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet C/K|1960 GMC C-10 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker Champ|1960 Studebaker Champ Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1960 Dodge C-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1960 International Harvester B-100 Styleside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Flareside Pickup Truck (1957):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1957 Chevrolet 3100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep 2-Door Half-Ton Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Flareside Pickup Truck (1958):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1958 Chevrolet Apache Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958 Studebaker E-Series Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958 Willys Jeep 2-Door Half-Ton Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958 International Harvester A-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Flareside Pickup Truck (1959):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1959 Chevrolet Apache Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1959 Studebaker E-Series Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1959 Willys Jeep 2-Door Half-Ton Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1959 Dodge C-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1959 International Harvester B-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Flareside Pickup Truck (1960):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet C/K|1960 Chevrolet C-10 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker Champ|1960 Studebaker Champ Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1960 Willys Jeep 2-Door Half-Ton Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1960 Dodge C-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1960 International Harvester B-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Panel Truck (1957):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1957 Chevrolet 3100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1957 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Panel Truck (1958):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1958 Chevrolet Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1958 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958 International Harvester A-100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Panel Truck (1959):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet Task-Force|1959 Chevrolet Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1959 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1959 Dodge Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1959 International Harvester B-100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;'''F-100 Panel Truck (1960):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet C/K|1960 Chevrolet C-10 Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1960 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1960 Dodge Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1960 International Harvester B-100 Panel Truck]]
|commons             = 
}} 

Прадстаўленая ў 1957 годзе, трэцяе пакаленне серыі F было значнай мадэрнізацыяй і перапраектаваным. Пярэднія крылы сталі інтэграванымі ў кузаў, а новая платформа «Styleside» працягвала плаўныя лініі ў задняй частцы пікапа, F-Series (1957-1960) вядомы сваёй трывалай канструкцыяй, сучаснымі сістэмамі бяспекі і зручнай тэхналогіяй, што робіць яго папулярным выбарам на рынку камерцыйных транспартных сродкаў, прапаноўваўся з рознымі тыпамі кузава: F-100 Styleside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]]), F-100 Flareside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]]), F-250 Styleside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]]), F-350 Single Rear Wheel Styleside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]]), F-250 Flareside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]]), F-350 Single Rear Wheel Flareside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]]), вагончык грузавік (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1927-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Panel Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton Panel Truck (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Panel Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1956)]]), F-350 Dually Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1956)]]), F-500 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Regular Cab Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1956)]]), F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1956)]]), F-600 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Regular Cab Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1956)]]), F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1956)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Single Axle Rigid Truck (пасля-Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1956)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault|Renault tout terrain VTD camion]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1956)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1956)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault TT|Renault TTD6 Tracteur 6 15 tonnes]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1956)]]), і шасі школьнага аўтобуса.

==Чацвёртае пакаленне (1961–1966)==
Ford F-Series 1961–1966 гадоў выпуску — гэта чацвёртае пакаленне культавай лінейкі пікапаў Ford. Вядомае сваёй шырокай кабінай і вытанчаным, квадратным стылем, гэта пакаленне з'яўляецца вельмі запатрабаванай класікай у аўтамабільным свеце, прапаноўваўся з рознымі тыпамі кузава: F-100 Styleside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Pickup (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Pickup (1960)]]), F-100 Flareside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Pickup (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Pickup (1960)]]), F-250 Styleside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Styleside Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Styleside Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Styleside Pickup (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Styleside Pickup (1960)]]), F-350 Single Rear Wheel Styleside пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Single Rear Wheel Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Styleside Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Styleside Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Styleside Pickup (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Styleside Pickup (1960)]]), F-350 Dually Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dually Chassis Cab (1960)]]), F-500 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Chassis Cab (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Regular Cab Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Chassis Cab (1960)]]), F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1.5-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1960)]]), F-600 2-Door Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Chassis Cab (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Regular Cab Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-600 2-Door Chassis Cab (1960)]]), F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 2-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-6 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], і [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-600 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1956)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Single Axle Rigid Truck (пасля-Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Rigid Truck (1960)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault|Renault tout terrain VTD camion]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1960)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1960)]]), F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault TT|Renault TTD6 Tracteur 6 15 tonnes]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-7/F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1959)]], і [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-700/F-750/F-800/F-900/F-1000 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1960)]]), і шасі школьнага аўтобуса.

==Пятае пакаленне (1967–1972)==

==Шостае пакаленне (1973–1979)==

==Сёмае пакаленне (1980–1986)==

==Восьмае пакаленне (1987–1991)==

==Дзевятае пакаленне (1992–1997)==
Дзевятае пакаленне серыі F было прадстаўлена ў 1992 годзе як другая рэдызайн архітэктуры серыі F 1980 года. Адаптуючы элементы дызайну з нядаўна прадстаўленага Explorer і перапрацаваных серыі E і Ranger, серыя F атрымала крыху ніжэйшую лінію капота, акругленне пярэдніх крылаў, бампера і рашоткі радыятара. Лёгкія аўтамабілі серыі F атрымалі падушку бяспекі з боку кіроўцы, пачынаючы з 1994 мадэльнага года.

==Дзесятае пакаленне (1997–2004)==
Дзясятае пакаленне Ford F-150 — гэта лінейка паўнапамерных пікапаў, якія выпускаліся кампаніяй Ford з 1997 па 2004 год. Гэта пакаленне ўяўляла сабой значныя змены для серыі F, бо яно мела зусім новую платформу, больш аэрадынамічны, круглявы дызайн экстэр'ера і новую лінейку рухавікоў. Ford пазіцыянаваў гэты F-150 як грузавік для асабістага карыстання, у той час як больш цяжкія F-250 і F-350 былі выдзелены ў асобную лінейку Super Duty для камерцыйнага выкарыстання, Ён даступны ў Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Short-Bed Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], і [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]]), Regular Cab Long-Bed Styleside Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], і [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]]), Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], і [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1992–1996)]]), Regular Cab Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Ford Model TT|Ford Model TT Closed Cab Chassis Truck (1917-1924)]], [[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Chassis Truck (1925-1927)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Chassis Truck (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1987–1991)]], і [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1992–1996)]]), SuperCab Chassis Truck, SuperCrew Chassis Truck, SuperCab Short-Bed Styleside Pickup, SuperCab Long-Bed Styleside Pickup, SuperCab Short-Bed Flareside Pickup, SuperCab Long-Bed Flareside Pickup, SuperCrew Short-Bed Styleside Pickup, SuperCrew Short-Bed Flareside Pickup, SuperCrew Long-Bed Styleside Pickup, і SuperCrew Long-Bed Flareside Pickup.

==Адзінаццатае пакаленне (2004–2008)==
11-е пакаленне Ford F-150, вырабленнае з 2004 па 2008 год, прадставіла перапрацаванае цела, новае шасі з незалежнай перадняй падвескай і вонкавымі заднімі амартызатарамі для лепшай якасці язды, а таксама прапанавала рухавікі Triton V8 разам з папулярнымі камплектацыямі, такімі як FX4 і King Ranch, вядомымі сваім унікальным дызайнам у стылі Super Duty, але таксама мелі агульныя праблемы з штыфтамі выхлапной сістэмы, свечкамі запальвання і фазавай сістэмай на 3-клапанных рухавіках, Ён даступны ў Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], і [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1997–2003)]]), Regular Cab Long-Bed Styleside Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]], і [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1997–2003)]]), Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], і [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup (1997–2003)]]), SuperCab Short-Bed Flareside Pickup, і SuperCrew Short-Bed Flareside Pickup.

==Дванаццатае пакаленне (2009–2014)==
Ford F-150 12-га пакалення (2009-2014) быў трывалым, папулярным пікапам, вядомым сваім смелым стылем, разнастайнымі камплектацыямі (у тым ліку першым Raptor) і абноўленымі сілавымі агрэгатамі, такімі як 5,0-літровы V8 і 3,5-літровы EcoBoost V6, якія забяспечвалі высокую прадукцыйнасць і буксіроўку, хоць некаторыя распаўсюджаныя праблемы ўключаюць уцечкі вадзянога помпы і патэнцыйныя праблемы з турбакампрэсарам/фазай фаз газаразмеркавання на рухавіках EcoBoost, якія часта можна вырашыць з дапамогай тэхнічнага абслугоўвання і звычайных мадэрнізацый, такіх як абарона парогаў, Ён даступны ў Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1997–2003)]], і [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (2004—2008)]]), Regular Cab Long-Bed Styleside Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1997–2003)]], і [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (2004—2008)]]), SuperCab Short-Bed Styleside Pickup, SuperCab Long-Bed Styleside Pickup, SuperCrew Short-Bed Styleside Pickup, і SuperCrew Long-Bed Styleside Pickup.

==Трынаццатае пакаленне (2015–2020)==
Ford прадставіў 13-е пакаленне серыі F у мадэльным годзе 2015 года. Папярэдне прадстаўлены канцэпт-кар Ford Atlas на Дэтройцкім аўтасалоне 2013 года, новы дызайн быў вядомы шырокім выкарыстаннем алюмінію, што дазволіла знізіць вагу аўтамабіля амаль на 750 фунтаў без змяншэння яго знешняга выгляду. Алюмініевыя штампаваныя элементы кузава замянілі сталь, за выключэннем брандмаўэра. Сама рама засталася з высокатрывалай сталі. Каб праверыць трываласць канструкцыі з выкарыстаннем алюмінію падчас распрацоўкі, Ford выставіў камуфляжныя прататыпы на гонку на цягавітасць Baja 1000, дзе аўтамабілі фінішавалі, Ён даступны ў Regular Cab Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T| Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]],[[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1997–2003)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (2004—2008)]], і [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (2008—2014)]]), Regular Cab Long-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1997–2003)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (2004—2008)]], і [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (2008—2014)]]), SuperCab Short-Bed Pickup, SuperCab Long-Bed Pickup, SuperCrew Short-Bed Pickup, і SuperCrew Long-Bed Pickup.

==Чатырнаццатае пакаленне (2021–цяперашні час)==
14-е пакаленне Ford F-150, якое выпускалася з 2021 года па цяперашні час, мае перапрацаваны кузаў з выкарыстаннем алюмінію, абноўлены інтэр'ер і новыя тэхналогіі, такія як даступная гібрыдная сістэма PowerBoost. Ключавыя асаблівасці ўключаюць новы 12-цалевы сэнсарны экран з сістэмай SYNC 4, Pro Power Onboard для знешняга харчавання і даступную тэхналогію кіравання без дапамогі рук BlueCruise. Абноўленая мадэль была выпушчана для мадэльнага года 2024 года, у тым ліку новы задні борт Pro Access для паляпшэння доступу да грузу,  Ён даступны ў Regular Cab Short-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Short-Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford Closed Cab Short-Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (11C)]], [[1941 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1997–2003)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Short-Bed Pickup (2004—2008)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (2008—2014)]], [[Ford F-Series#Трынаццатае пакаленне (2015–2020)|Ford F-150 Regular Cab Short-Bed Pickup (2014—2016)]], і [[Ford F-Series#Трынаццатае пакаленне (2015–2020)|Ford F-150 Regular Cab Short-Bed Pickup (2017—2021)]]), Regular Cab Long-Bed Pickup (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Regular Cab Pickup (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1960)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1961)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1962)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1963)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1964)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1965)]], [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1966)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1967)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1968)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1969)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1970)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1971)]], [[Ford F-Series#Пятае пакаленне (1967–1972)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1972)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1973-1975)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1976)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1977)]], [[Ford F-Series#Шостае пакаленне (1973–1979)|Ford F-100 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1978-1979)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1980-1981)]], [[Ford F-Series#Сёмае пакаленне (1980–1986)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1982-1986)]], [[Ford F-Series#Восьмае пакаленне (1987–1991)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1987–1991)]], [[Ford F-Series#Дзевятае пакаленне (1992–1997)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1992–1996)]], [[Ford F-Series#Дзесятае пакаленне (1997–2004)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (1997–2003)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Long-Bed Pickup (2004—2008)]], [[Ford F-Series#Дванаццатае пакаленне (2009–2014)|Ford F-150 2-Door Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup (2008—2014)]], [[Ford F-Series#Трынаццатае пакаленне (2015–2020)|Ford F-150 Regular Cab Long-Bed Pickup (2014—2016)]], і [[Ford F-Series#Трынаццатае пакаленне (2015–2020)|Ford F-150 Regular Cab Long-Bed Pickup (2017—2021)]]), SuperCab Short-Bed Pickup, SuperCab Long-Bed Pickup, SuperCrew Short-Bed Pickup, і SuperCrew Long-Bed Pickup.


[[Катэгорыя:Аўтамабілі Ford|F-Series]]</text>
      <sha1>hztp8vjzwzpyr913398c7w2mwleo150</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чэмпіянат сьвету па футболе 2026 году</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299853</id>
    <revision>
      <id>2679239</id>
      <parentid>2679191</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T21:12:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Плэй-оф */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2679239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="181640" sha1="1fkmmnhmij2x34dcmmf5zfnq7t2y4uw" xml:space="preserve">{{Актуальнае спаборніцтва|Футбол}}
{{Чэмпіянат сьвету па футболе
|год              = 2026
|месца            = [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]], [[Канада]], [[Мэксыка]]
|назва            = 
|лягатып          = 2026 FIFA World Cup emblem.svg
|памер            =
|подпіс           =
|час              = 11 чэрвеня — 19 ліпеня 2026 году
|удзельнікаў      = 
|удзельнікаўфінал = 48
|фінал            = [[Мэтлайф-стэдыюм]],&lt;br /&gt;[[Іст-Ратэрфард]]  
|чэмпіён          = 
|2 месца          = 
|3 месца          = 
|4 месца          = 
|гульняў          = 
|галоў            = 
|гледачоў         = 
|бамбардзір       = 
|год папярэдняга  = 2022
|год наступнага   = 2030
}}
'''Чэмпіяна́т сьве́ту па футбо́ле 2026 году''' — 23-і чэмпіянат сьвету па футболе, фінальны турнір якога ладзіцца ў 2026 годзе ў [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]], [[Канада|Канадзе]] і [[Мэксыка|Мэксыцы]]. Турнір будзе згуляны з 11 чэрвеня па 19 ліпеня 2026 году, а яго сумесна прымуць 16 гарадоў з трох паўночнаамэрыканскіх краінаў. Фінальны матч будзе ладзіцца ў ЗША. Турнір стане першым, гаспадарамі якога будуць адразу тры краіны&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913|загаловак=World Cup 2026: Canada, US &amp; Mexico joint bid wins right to host tournament|выдавец=BBC Sport|дата публікацыі=06.2018|копія=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913|дата копіі=01.2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Carlise, Jeff|спасылка=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|загаловак=U.S., neighbors launch 2026 World Cup bid|выдавецтва=ESPN|дата публікацыі=04.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|дата копіі=04.2017}}&lt;/ref&gt;. Таксама гэты турнір ёсьць першым, у якім возьмуць удзел 48 зборных, то бок колькасьць удзельнікаў павялічыцца з 32. Гэта таксама першы з [[чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|чэмпіянату сьвету 2002 году]] турнір, які арганізоўваюць больш чым адная краіна. Мэксыка ўжо ладзіла турніры ў 1970 і 1986 гадах, то бок яна ёсьць першай краінай, якая тройчы рабіла чэмпіянат сьвету, пры гэтым ЗША раней былі арганізатарамі чэмпіянату сьвету 1994 году. Канада ж упершыню ёсьць гаспадыняй таго кшталту турніру. Па папярэднім чэмпіянаце сьвету 2022 году ў Катары, які гуляўся ў лістападзе і сьнежні, гэтае спаборніцтва вернецца да свайго традыцыйнага летняга раскладу.

Зборныя [[Зборная ЗША па футболе|ЗША]], [[Зборная Канады па футболе|Канады]] і [[Зборная Мэксыкі па футболе|Мэксыкі]], як прадстаўнікі краінаў-гаспадароў турніру, аўтаматычна кваліфікаваліся на спаборніцтва. Зборныя [[Зборная Каба-Вэрдэ па футболе|Каба-Вэрдэ]], [[Зборная Кюрасао па футболе|Кюрасао]], [[Зборная Ўзбэкістану па футболе|Узбэкістану]] і [[Зборная Ярданіі па футболе|Ярданіі]] дэбютуюць на чэмпіянатах сьвету. Дзейным чэмпіёнам да пачатку турніру ёсьць [[Зборная Аргентыны па футболе|зборная Аргентыны]], якая ў 2022 годзе здабыла свой трэці тытул у гісторыі.

== Выбары гаспадароў ==
У час з 2013 па 2017 гады [[рада ФІФА]] стала абмяркоўвала абмежаваньні ў ратацыі правядзеньня чэмпіянатаў у залежнасьці ад кантынэнтальных канфэдэрацыяў. Спачатку было ўсталявана, што заяўкі на арганізацыю чэмпіянату ня будуць прымацца ад краінаў, якія не ўваходзяць у склад канфэдэрацыяў, што ладзілі два папярэднія турніры. Гэтае правіла было часова зьмененае, каб забараніць падаваць заяўкі на правядзеньне наступнага турніру толькі краінам, якія ўваходзяць у склад канфэдэрацыі, што ладзіла папярэдні чэмпіянат сьвету&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=5/news=current-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html|загаловак=Current allocation of FIFA World Cup confederation slots maintained|выдавец=FIFA|дата публікацыі=05.2015|копія=https://web.archive.org/web/20150530211217/http://www.fifa.com/worldcup/news/y%3D2015/m%3D5/news%3Dcurrent-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html|дата копіі=05.2015}}&lt;/ref&gt;, пасьля чаго правіла было вернутае да папярэдняй рэдакцыі двух чэмпіянатаў сьвету.

Рада ФІФА зрабіла выключэньне, якое патэнцыйна дае права на арганізацыю чэмпіянату асацыяцыям-сябрам канфэдэрацыі перадапошняй краіны-гаспадара чэмпіянату сьвету ў выпадку, калі аніводная з атрыманых заявак не адпавядае строгім тэхнічным і фінансавым патрабаваньням&lt;ref name=&quot;fifacouncil&quot;&gt;{{навіна|спасылка=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2016/m=10/news=fifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top|загаловак=FIFA Council discusses vision for the future of football|выдавец=FIFA|дата публікацыі=10.2016|копія=https://web.archive.org/web/20161017181207/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2016/m%3D10/news%3Dfifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top|дата копіі=10.2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717|загаловак=FIFA blocks Europe from hosting 2026 World Cup, lifting Canada's chances|выдавец=Canadian Broadcasting Corporation|дата публікацыі=10.2016|копія=https://web.archive.org/web/20161014191406/http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717|дата копіі=10.2016}}&lt;/ref&gt;. У сакавіку 2017 году прэзыдэнт ФІФА [[Джаньні Інфантына]] пацьвердзіў, што Эўропа ([[Зьвяз эўрапейскіх футбольных асацыяцыяў|УЭФА]]) і Азія ([[АФК]]) былі выкрасьлены з заяўкі па выбары [[Расея|Расеі]] і [[Катар]]у ў 2018 і 2022 гадах адпаведна&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup|загаловак=Trump travel ban could prevent United States hosting World Cup|выдавец=The Guardian|дата публікацыі=03.2017|копія=https://web.archive.org/web/20211114173744/https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup|дата копіі=11.2021}}&lt;/ref&gt;. Такім чынам, чэмпіянат сьвету 2026 году можа быць аддадзены адной з чатырох іншых канфэдэрацыяў, як то [[КОНКАКАФ]] (Паўночная Амэрыка; апошні раз ладзіла турнір у 1994 годзе), [[КАФ]] (Афрыка; апошні раз вылучала гаспадара турніру ў 2010 годзе), [[КОНМЭБОЛ]] (Паўднёвая Амэрыка; апошні раз арганізоўвала першынство ў 2014 годзе) або [[КФА]] (Акіянія, дзе аніколі раней не гулялі матчы чэмпіянатаў сьвету), або, магчыма, УЭФА ў выпадку, калі аніводная заяўка ад гэтых чатырох канфэдэрацыяў ня будзе адпавядаць патрабаваньням. Сумеснае ладжаньне чэмпіянату сьвету, якое было забароненае ФІФА па [[чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|чэмпіянаце сьвету 2002 году]], было ўхваленае для чэмпіянату сьвету 2026 году, але і не абмяжоўвалася канкрэтнай колькасьцю, а разглядалася ў кожным канкрэтным выпадку. Таксама ў 2026 годзе генэральны сакратарыят ФІФА, па кансультацыі з Камітэтам па спаборніцтвах, меў права выключаць з турніру заяўнікаў, якія не адпавядалі мінімальным тэхнічным патрабаваньням для правядзеньня спаборніцтваў&lt;ref name=&quot;fifacouncil&quot;/&gt;.

ЗША, Канада і Мэксыка публічна разглядалі мажлівасьць высунуць заяўку на правядзеньне турніру асобна, але сумесная заяўка была абвешчаная 10 красавіка 2017 году&lt;ref&gt;{{артыкул|спасылка=https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid|загаловак=USA, Mexico, Canada announce bid to host '26 WC|выданьне=Sports Illustrated|год=04.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170411054626/https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid|дата копіі=04.2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Carlise, Jeff|спасылка=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|загаловак=U.S., Mexico and Canada officially launch bid to co-host 2026 World Cup|выдавецтва=ESPN|дата публікацыі=04.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|дата копіі=04.2017}}&lt;/ref&gt;. У сакавіку 2022 году прэзыдэнт мэксыканскай [[Ліга МХ|Лігі МХ]] Мікель Арыёля заявіў, што ўдзел Мэксыкі ў якасьці суарганізатара мог быць пад пагрозай, калі б ліга і фэдэрацыя не адрэагавалі хутка на забурэньні заўзятараў клюбаў «[[Керэтара Сант’яга-дэ-Керэтара|Керэтара]]» і «[[Атляс Гвадаляхара|Атлясу]]», у выніку якіх 26 гледачоў атрымалі раненьні і 14 былі арыштаваныя. Арыёля сказаў, што ФІФА была «шакаваная» інцыдэнтам, але Інфантына быў задаволены тым, як прадстаўнікі лігі разьвязалі праблему&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Garcia, Arriana|спасылка=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4612705/mexico-violence-almost-cost-world-cup-2026-hosting-duties-liga-mx-president|загаловак=Mexico violence almost cost World Cup 2026 hosting duties - Liga MX president|выдавец=ESPN|дата публікацыі=03.2022|копія=https://web.archive.org/web/20220317194809/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4612705/mexico-violence-almost-cost-world-cup-2026-hosting-duties-liga-mx-president|дата копіі=03.2022}}&lt;/ref&gt;.

=== Галасаваньне ===
[[Файл:2026 world cup bid election.png|значак|400пкс|Вынікі галасаваньня:
{|
|-
!Мелі дазвол галасаваць !! Ня мелі дазволу галасаваць
|- 
|{{легенда|#867650|Галасавалі за ЗША/Канаду/Мэксыку}}||{{легенда|#FFBD41|ЗША, Канада, Мэксыка}}
|-
|{{легенда|#2770AB|Галасавалі за Марока}}||{{легенда|#55208D|Марока}}
|-
|{{легенда|#008E2A|Галасавалі супраць усіх}}||{{легенда|#000000|Адхіленыя ФІФА}}
|-
|{{легенда|#B32A2F|Устрымаліся ад галасаваньня}}||{{легенда|#C1C1C1|Ня сябра ФІФА}}
|}
]]
Галасаваньне адбылося 13 чэрвеня 2018 году падчас 68-га кангрэса ФІФА ў [[Масква|Маскве]]. У ім узялі ўдзел 203 прадстаўнікоў, якія мелі права голасу&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Graham, Bryan Armen|спасылка=https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live|загаловак=North America to host 2026 World Cup after winning vote over Morocco – as it happened|выдавецтва=The Guardian|дата публікацыі=06.2018|копія=https://web.archive.org/web/20180718045428/https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live|дата копіі=07.2018}}&lt;/ref&gt;. Аб’яднаная заяўка паўночнаамэрыканскіх дзяржаваў перамагла, атрымаўшы 134 галасы, у той час як заяўка [[Марока]] была падтрыманая 65-ю галасамі. [[Іран]] прагаласаваў за аніводны варыянт, а [[Куба]], [[Славенія]] і [[Гішпанія]] ўстрымаліся ад галасаваньня. Гана была дыскваліфікавана ФІФА праз карупцыйны скандалу і таму ня мела права галасаваць&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Gyamera-Antwi, Evans|спасылка=http://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9|загаловак=Ghana &amp; Kosovo excluded from Fifa Congress ahead of 2026 World Cup vote|выдавец=Goal.com|дата публікацыі=06.2018|копія=https://web.archive.org/web/20231021220157/https://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9|дата копіі=10.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php|загаловак=Breaking News: President Akufo-Addo dissolves GFA|выдавец=myjoyonline.com|дата публікацыі=06.2018|копія=https://web.archive.org/web/20180612162226/https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php|дата копіі=06.2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780|загаловак=Fifa bans Ghana football head Kwesi Nyantakyi over 'cash gift'|выдавец=BBC News|дата публікацыі=06.2018|копія=https://web.archive.org/web/20180609011624/https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780|дата копіі=06.2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top|загаловак=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup - FIFA.com|дата публікацыі=05.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170515003503/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top|дата копіі=05.2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834|загаловак=Scandal-plagued FIFA postpones 2026 World Cup bidding|выдавец=ABC News|дата публікацыі=06.2015|копія=https://web.archive.org/web/20240416202847/https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834|дата копіі=04.2024}}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: 0 auto;text-align: center&quot;
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|Краіна
!colspan=&quot;2&quot;|Галасы
|-
!1-ы раўнд
|- style=&quot;background:#90ee90&quot;
|align=left|'''ЗША, Канада, Мэксыка'''
|'''134'''
|-
|align=left|Марока
|65
|-
|align=left|Аніводная заяўка
|1
|-
|align=left|Устрымаліся
|3
|-
!align=left|Агульная колькасьць
!200
|-
!align=left|Патрабаваная колькасьць
!101
|}

== Удзельнікі ==
=== Кваліфікацыя ===
[[Файл:2026 world cup qualification map.svg|значак|зьлева|
{|
|-
|{{легенда|#0000ff|Кваліфікаваныя каманды}}
|-
|{{легенда|#2ad4ff|Каманды з мажлівасьцю да кваліфікацыі}}
|-
|{{легенда|#ffcc00|Некваліфікаваныя каманды}}
|-
|{{легенда|#000000|Выключаныя каманды}}
|-
|{{легенда|#cccccc|Ня сябры ФІФА}}
|}]]
Складальнікі агульнай заяўкі паўночнаамэрыканскіх краінаў меркавалі, што ўсе тры краіны-гаспадары аўтаматычна трапяць на чэмпіянат&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf|загаловак=United 2026 bid book|выдавецтва=united2026.com|копія=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf|дата копіі=09.2021}}&lt;/ref&gt;. 31 жніўня 2022 году прэзыдэнт ФІФА Джаньні Інфантына пацьвердзіў, што шэсьць каманд [[КОНКАКАФ]] кваліфікуюцца на чэмпіянат сьвету, пры гэтым [[Зборная ЗША па футболе|зборныя ЗША]], [[Зборная Канады па футболе|Канады]] і [[Зборная Мэксыкі па футболе|Мэксыкі]] аўтаматычна кваліфікуюцца ў якасьці гаспадароў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026|загаловак=Presidente de la FIFA confirma cantidad de plazas de Concacaf para el Mundial de 2026|выдавецтва=ESPN Deportes|дата публікацыі=08.2022|копія=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026|дата копіі=09.2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/|загаловак=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026|выдавецтва=CRHoy.com|дата публікацыі=08.2022|копія=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/|дата копіі=08.2022}}&lt;/ref&gt;. Гэта было пацьверджанае Радай ФІФА 14 лютага 2023 году&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football|загаловак=FIFA Council highlights record breaking revenue in football|выдавец=FIFA|дата публікацыі=02.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football|дата копіі=02.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|загаловак=FIFA confirms U.S., Mexico, Canada automatically in '26 World Cup|выдавец=Reuters|дата публікацыі=02.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230215070258/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|дата копіі=02.2023}}&lt;/ref&gt;. Беспасярэдне перад 67-м Кангрэсам ФІФА Рада ФІФА зацьвердзіла разьмеркаваньне месцаў на паседжаньні ў [[Манама|Манаме]]&lt;ref name=slot&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254|загаловак=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=03.2017|копія=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254|дата копіі=06.2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.bbc.com/sport/football/39448474|загаловак=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament|выдавецтва=BBC|дата публікацыі=03.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474|дата копіі=03.2017}}&lt;/ref&gt;. Была высунутая і ўхваленая ідэя стварэньня міжкантынэнтальнага плэй-оф турніру з удзелам шасьці каманд, каб вызначыць апошнія два месцы на чэмпіянат&lt;ref name=fifa_council&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html|загаловак=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=05.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html|дата копіі=06.2017}}&lt;/ref&gt;.

Шэсьць камандаў у плэй-оф будуць складацца з адной каманды ад кожнай канфэдэрацыі, за выняткам [[Зьвяз эўрапейскіх футбольных асацыяцыяў|УЭФА]], і адной дадатковай каманды ад канфэдэрацыі краінаў-гаспадароў (КОНКАКАФ). Дзьве каманды будуць разьмеркаваныя паводле рэйтынгу ў адпаведнасьці з сусьветным рэйтынгам і згуляюць зь пераможцамі двух гульняў плэй-оф паміж чатырма нясеянымі камандамі за два месцы на чэмпіянат. Турнір з чатырох гульняў будзе ладзіцца ў адной або некалькіх краінах-гаспадарах, а таксама будзе выкарыстоўвацца ў якасьці праверкі&lt;ref name=&quot;slot&quot; /&gt;. Ратыфікацыя разьмеркаваньня месцаў таксама ўпершыню надала [[КФА]] гарантаванае месца ў фінальным турніры, то бок гэты чэмпіянат сьвету стаў першым турнірам, у якім усе шэсьць канфэдэрацыяў мелі хаця б адно гарантаванае месца, а таксама першым з 2010 году, калі ўсе канфэдэрацыі маюць каманду, якая кваліфікавалася ў чэмпіянату сьвету&lt;ref name=&quot;slot&quot; /&gt;.

[[Зборная Эрытрэі па футболе|Зборная Эрытрэі]] зьнялася з кваліфікацыі перад пачаткам адборачных матчаў праз боязь, што гульцы будуць шукаць палітычнага прытулку, калі ім дазволяць выехаць за мяжу&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://dehai.org/dehai/dehai-news/494254|загаловак=Eritrea Pull Out Of 2026 World Cup Qualifier|выдавецтва=Dehai News|копія=https://web.archive.org/web/20231109141912/http://dehai.org/dehai/dehai-news/494254|дата копіі=11.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2023/nov/13/eritrea-withdrew-from-2026-world-cup-qualifying-over-fears-players-will-flee|загаловак=Eritrea withdrew from 2026 World Cup qualifying 'over fears players will flee'|выдавецтва=The Guardian|дата публікацыі=14.11.2023|копія=https://web.archive.org/web/20231113160357/https://www.theguardian.com/football/2023/nov/13/eritrea-withdrew-from-2026-world-cup-qualifying-over-fears-players-will-flee|дата копіі=11.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/eritrea-withdraw-fifa-world-cup-qualifiers|загаловак=Eritrea withdraw from FIFA World Cup qualifiers|выдавецтва=FIFA|копія=https://web.archive.org/web/20231113083754/https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/eritrea-withdraw-fifa-world-cup-qualifiers|дата копіі=11.2023}}&lt;/ref&gt;. [[Зборная Рэспублікі Конга па футболе|Зборная Рэспублікі Конга]], якая трапіла ў тую ж групу, што і Эрытрэя, была дыскваліфікаваная 6 лютага 2025 году праз умяшальніцтва ўраду ў справы мясцовай футбольнай фэдэрацыі&lt;ref&gt;{{артыкул|спасылка=https://digitalhub.fifa.com/m/49a18836a3532246/original/Circular-1922_Suspension-of-the-Congolese-Football-Association-FECOFOOT.pdf|загаловак=Suspension of the Congolese Football Association (FECOFOOT) from 6 February 2025 until further notice|выданьне=FIFA Circular|нумар=1922|год=06.02.2025|копія=https://web.archive.org/web/20250211201642/https://digitalhub.fifa.com/m/49a18836a3532246/original/Circular-1922_Suspension-of-the-Congolese-Football-Association-FECOFOOT.pdf|дата копіі=02.2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.reuters.com/sports/soccer/fifa-suspends-congo-republic-pakistan-2025-02-07/#:~:text=Feb%207%20(Reuters)%20%2D%20FIFA,governing%20body%20said%20on%20Thursday.|загаловак=FIFA suspends Congo Republic and Pakistan|выдавец=Reuters|дата публікацыі=07.02.2025|копія=https://web.archive.org/web/20250208122018/https://www.reuters.com/sports/soccer/fifa-suspends-congo-republic-pakistan-2025-02-07|дата копіі=02.2025}}&lt;/ref&gt;. КАФ спачатку ўвогуле скасавала ўсе астатнія матчы зборнай Рэспублікі Конга, аднак пазьней [[Зборная Танзаніі па футболе|зборным Танзаніі]] і [[Зборная Замбіі па футболе|Замбіі]] залічылі тэхнічныя перамогі зь лікам 3:0&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/qualifiers/caf/scores-fixtures|загаловак=Scores &amp; Fixtures|выдавецтва=FIFA|копія=https://web.archive.org/web/20231128140036/https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/qualifiers/caf/scores-fixtures|дата копіі=11.2023}}&lt;/ref&gt;.

=== Па адборы ===
З 42 камандаў, якія кваліфікаваліся на сёньня, 26 таксама бралі ўдзел у папярэднім турніры.

Папярэдні гаспадар турніру [[Зборная Катару па футболе|зборная Катару]] першы раз трапіла на чэмпіянат сьвету праз адборачную сетку&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup|загаловак=Qatar and Saudi Arabia qualify for 2026 World Cup|выдавецтва=ESPN|дата публікацыі=10.2025}}&lt;/ref&gt;. [[Зборная Калюмбіі па футболе|Зборныя Калюмбіі]]&lt;ref name=&quot;Colombia-Paraguay&quot;&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/colombia-paraguay-uruguay-qualify|загаловак=Uruguay, Colombia and Paraguay qualify as Messi equals Cristiano|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=09.2025}}&lt;/ref&gt;, [[Зборная Эгіпту па футболе|Эгіпту]] і [[Зборная Панамы па футболе|Панамы]] вярнуліся на турнір пасьля свайго апошняга ўдзелу ў 2018 годзе. [[Зборная Альжыру па футболе|Зборныя Альжыру]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/algeria-qualify|загаловак=Algeria seal World Cup return|выдавецтва=FIFA}}&lt;/ref&gt; і [[Зборная Кот д’Івуару па футболе|Кот д’Івуару]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cote-divoire-qualify|загаловак=Côte d’Ivoire clinch return to world stage|выдавецтва=FIFA}}&lt;/ref&gt; чакалі на вяртаньне з свайго апошняга ўдзелу ў 2014 годзе. [[Зборная Новай Зэляндыі па футболе|Зборныя Новай Зэляндыі]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/new-zealand-qualify-world-cup|загаловак=Second-half blitz sends New Zealand to the World Cup|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=03.2025}}&lt;/ref&gt;, [[Зборная Парагваю па футболе|Парагваю]]&lt;ref name=&quot;Colombia-Paraguay&quot;/&gt; і [[Зборная Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі па футболе|ПАР]] апошні раз бралі ўдзел у чэмпіянаце сьвету 2010 году. [[Зборная Аўстрыі па футболе|Зборныя Аўстрыі]], [[Зборная Нарвэгіі па футболе|Нарвэгіі]]&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.foxsports.com/stories/soccer/norway-qualifies-2026-world-cup-sends-italy-dreaded-playoff|загаловак=Norway Qualifies for 2026 World Cup and Sends Italy To Dreaded Playoff|выдавец=Fox Sports|дата публікацыі=16.11.2025}}&lt;/ref&gt;, [[Зборная Шатляндыі па футболе|Шатляндыі]] і [[Зборная Гаіці па футболе|Гаіці]]&lt;ref name=&quot;Curacao&quot;&gt;{{навіна|аўтар=Wilson, Jonathan|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-complete-fairytale-with-battling-draw-in-jamaica-to-qualify-for-world-cup|загаловак=Curaçao complete fairytale with battling draw in Jamaica to qualify for World Cup|выдавец=The Guardian}}&lt;/ref&gt; апошнім разам спаборнічалі ў сусьветным першынстве яшчэ ў XX стагодзьдзі. [[Зборная Каба-Вэрдэ па футболе|Зборныя Каба-Вэрдэ]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify|загаловак=Cabo Verde seal historic World Cup qualification|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=13.10.2025}}&lt;/ref&gt;, [[Зборная Кюрасао па футболе|Кюрасао]]&lt;ref name=&quot;Curacao&quot;/&gt;, [[Зборная Ярданіі па футболе|Ярданіі]] і [[Зборная Ўзбэкістану па футболе|Ўзбэкістану]]&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Millar, Colin|спасылка=https://www.nytimes.com/athletic/6229851/2025/06/05/uzbekistan-world-cup-qualification-2026/|загаловак=Uzbekistan, Jordan qualify for World Cup for first time|выдавец=The New York Times|дата публікацыі=05.06.2025}}&lt;/ref&gt; наагул дэбютуюць на чэмпіянатах сьвету. Упершыню сем арабскіх краінаў будуць змагацца на чэмпіянаце сьвету&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Amin, Ahmed|спасылка=https://scoopempire.com/arabs-in-world-cup/|загаловак=For the First Time, Seven Arab Countries Qualify for the World Cup 2026|выдавец=Scoop Empire|дата публікацыі=16.10.2025}}&lt;/ref&gt;.

Кваліфікаваныя каманды, адсартаваныя паводле сваіх канфэдэрацыяў:
{{Слупок-пачатак}}
{{Слупок-новы}}
'''АФК''':
* {{Футбол|Аўстралія|няма}}
* {{Футбол|Ірак|няма}}
* {{Футбол|Іран|няма}}
* {{Футбол|Катар|няма}}
* {{Футбол|Рэспубліка Карэя|няма}}
* {{Футбол|Саудаўская Арабія|няма}}
* {{Футбол|Узбэкістан|няма}}
* {{Футбол|Японія|няма}}
* {{Футбол|Ярданія|няма}}
{{Слупок-новы}}
'''КАФ''':
* {{Футбол|Альжыр|няма}}
* {{Футбол|Гана|няма}}
* {{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга|няма}}
* {{Футбол|Каба-Вэрдэ|няма}}
* {{Футбол|Кот д’Івуар|няма}}
* {{Футбол|Марока|няма}}
* {{Футбол|ПАР|няма}}
* {{Футбол|Сэнэгал|няма}}
* {{Футбол|Туніс|няма}}
* {{Футбол|Эгіпет|няма}}
{{Слупок-новы}}
'''КОМНЭБОЛ''':
* {{Футбол|Аргентына|няма}}
* {{Футбол|Бразылія|няма}}
* {{Футбол|Калюмбія|няма}}
* {{Футбол|Парагвай|няма}}
* {{Футбол|Уругвай|няма}}
* {{Футбол|Эквадор|няма}}

{{Слупок-новы}}
'''КОНКАКАФ''':
* {{Футбол|Канада|няма}}
* {{Футбол|Кюрасао|няма}}
* {{Футбол|Гаіці|няма}}
* {{Футбол|Мэксыка|няма}}
* {{Футбол|Панама|няма}}
* {{Футбол|ЗША|няма}}

'''КФА''':
* {{Футбол|Новая Зэляндыя|няма}}
{{Слупок-новы}}
'''УЭФА''':
* {{Футбол|Ангельшчына|няма}}
* {{Футбол|Аўстрыя|няма}}
* {{Футбол|Босьнія і Герцагавіна|няма}}
* {{Футбол|Бэльгія|няма}}
* {{Футбол|Гішпанія|няма}}
* {{Футбол|Нарвэгія|няма}}
* {{Футбол|Нідэрлянды|няма}}
* {{Футбол|Нямеччына|няма}}
* {{Футбол|Партугалія|няма}}
* {{Футбол|Турэччына|няма}}
* {{Футбол|Францыя|няма}}
* {{Футбол|Харватыя|няма}}
* {{Футбол|Чэхія|няма}}
* {{Футбол|Шатляндыя|няма}}
* {{Футбол|Швайцарыя|няма}}
* {{Футбол|Швэцыя|няма}}
{{Слупок-канец}}

== Склады камандаў ==
{{Асноўны артыкул|Чэмпіянат сьвету па футболе 2026 году (склады)}}
Перад падачай канчатковага складу на турнір каманды за месяц да пачатку павінны былі назваць папярэдні сьпіс з 35–55 гульцоў. Канчатковыя склады павінны быць зацьверджаныя да 2 чэрвеня. Калі гулец атрымлівае траўму або цяжка захварэе і ня можа браць удзел у турніры, яго можна замяніць іншым гульцом з папярэдняга сьпісу не пазьней чым за 24 гадзіны да першага матчу каманды. Аднак траўмаванага або хворага брамніка дазваляецца замяніць іншым брамнікам з папярэдняга сьпісу ў любы момант турніру&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/squad-lists-number-date|загаловак=When are World Cup squads named, and how many players will feature?|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=05.2026}}&lt;/ref&gt;.

== Групавы этап ==
Стадыёны ўжо былі разьмеркаваныя паміж групамі яшчэ да фінальнага лёсаваньня. Па лёсаваньні пары былі разьмеркаваны па пэўных матчах, і быў зацверджаны час пачатку гульняў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://digitalhub.fifa.com/m/23aa99b288fe8a0d/original/FWC26-Match-Schedule-Q-A.pdf|загаловак=FIFA World Cup 26 match schedule Q&amp;A|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=02.2024|копія=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/23aa99b288fe8a0d/original/FWC26-Match-Schedule-Q-A.pdf|дата копіі=02.2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/scores-fixtures?country=CA&amp;wtw-filter=ALL|загаловак=Scores &amp; Fixtures|выдавецтва=FIFA}}&lt;/ref&gt;.

=== Група A ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=MEX
|каманда2=RSA
|каманда3=KOR
|каманда4=CZE

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_MEX=3 |нічыі_MEX=0 |паразы_MEX=0 |мз_MEX=6 |мп_MEX=0
|перамогі_RSA=1 |нічыі_RSA=1 |паразы_RSA=1 |мз_RSA=2 |мп_RSA=3
|перамогі_KOR=1 |нічыі_KOR=0 |паразы_KOR=2 |мз_KOR=2 |мп_KOR=3
|перамогі_CZE=0 |нічыі_CZE=1 |паразы_CZE=2 |мз_CZE=2 |мп_CZE=6

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_MEX={{Футбол|Мэксыка}}
|назва_RSA={{Футбол|ПАР}}
|назва_KOR={{Футбол|Рэспубліка Карэя}}
|назва_CZE={{Футбол|Чэхія}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 11 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Мэксыка|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:0
|каманда2        = {{Футбол|ПАР}}
|галы1           = [[Хуліян Кіньёнэс|Кіньёнэс]] {{Гол|9}}&lt;br&gt;[[Рауль Хімэнэс|Р. Хімэнэс]] {{Гол|67}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Ацтэка]], [[Мэхіка]]
|гледачы         = 80824
|судзьдзя        = [[Вілтан Сампаю]] (Бразылія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 12 чэрвеня 2026
|час             = 05:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Рэспубліка Карэя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:1
|каманда2        = {{Футбол|Чэхія}}
|галы1           = [[Хван Ін Бом]] {{Гол|67}}&lt;br&gt;[[О Хён Гю]] {{Гол|80}}
|галы2           = [[Ладзіслаў Крэйчы (1999)|Крэйчы]] {{Гол|59}}
|стадыён         = [[Акрон (стадыён)|Акрон]], [[Сапопан]]
|гледачы         = 44985
|судзьдзя        = [[Амін Амар]] (Эгіпет)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 18 чэрвеня 2026
|час             = 19:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Чэхія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|ПАР}}
|галы1           = [[Міхал Садзілек|Садзілек]] {{Гол|6}}
|галы2           = [[Тэбога Макаэна|Макаэна]] {{Гол|83|пэн.}}
|стадыён         = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]]
|гледачы         = 67442
|судзьдзя        = [[Торы Пэнса]] (ЗША)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 19 чэрвеня 2026
|час             = 04:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Мэксыка|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:0
|каманда2        = {{Футбол|Рэспубліка Карэя}}
|галы1           = [[Люіс Рома|Рома]] {{Гол|50}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Акрон (стадыён)|Акрон]], [[Сапопан]]
|гледачы         = 45522
|судзьдзя        = [[Густава Тэхэра]] (Уругвай)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 25 чэрвеня 2026
|час             = 04:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Чэхія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:3
|каманда2        = {{Футбол|Мэксыка}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Матэо Чавэс|М. Чавэс]] {{Гол|55}}&lt;br&gt;[[Хуліян Кіньёнэс|Кіньёнэс]] {{Гол|61}}&lt;br&gt;[[Альвара Фідальга|Фідальга]] {{Гол|90+4}}
|стадыён         = [[Ацтэка]], [[Мэхіка]]
|гледачы         = 80824
|судзьдзя        = [[Яэль Фалькон]] (Аргентына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 25 чэрвеня 2026
|час             = 04:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|ПАР|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:0
|каманда2        = {{Футбол|Рэспубліка Карэя}}
|галы1           = [[Тапэлё Масэка|Масэка]] {{Гол|63}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Эстадыё BBVA]], [[Гвадалюпэ]]
|гледачы         = 51243
|судзьдзя        = [[Факунда Тэльлё]] (Аргентына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група B ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=SUI
|каманда2=CAN
|каманда3=BIH
|каманда4=QAT

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_CAN=1 |нічыі_CAN=1 |паразы_CAN=1 |мз_CAN=8 |мп_CAN=3
|перамогі_BIH=1 |нічыі_BIH=1 |паразы_BIH=1 |мз_BIH=5 |мп_BIH=6
|перамогі_QAT=0 |нічыі_QAT=1 |паразы_QAT=2 |мз_QAT=2 |мп_QAT=10
|перамогі_SUI=2 |нічыі_SUI=1 |паразы_SUI=0 |мз_SUI=7 |мп_SUI=3

|заўвага_CAN=Нічыя паміж сабою (Канада 1:1 Босьнія і Герцагавіна). У выніку ўжытая агульная розьніца загнаных і прапушчаных галоў.
|заўвага_BIH=CAN

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_CAN={{Футбол|Канада}}
|назва_BIH={{Футбол|Босьнія і Герцагавіна}}
|назва_QAT={{Футбол|Катар}}
|назва_SUI={{Футбол|Швайцарыя}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 12 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Канада|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|Босьнія і Герцагавіна}}
|галы1           = [[Кайл Ларын|Ларын]] {{Гол|78}}
|галы2           = [[Ёва Лукіч|Лукіч]] {{Гол|21}}
|стадыён         = [[БМО Філд]], [[Таронта]]
|гледачы         = 43002
|судзьдзя        = [[Факунда Тэльлё]] (Аргентына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 13 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Катар|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|Швайцарыя}}
|галы1           = [[Буалем Хухі|Хухі]] {{Гол|90+4}}
|галы2           = [[Брээль Эмбалё|Эмбалё]] {{Гол|17|пэн.}}
|стадыён         = [[Левайс Стэдыюм]], [[Санта-Клара (Каліфорнія)|Санта-Клара]]
|гледачы         = 67966
|судзьдзя        = [[Саід Мартынэс]] (Гандурас)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 18 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Швайцарыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 4:1
|каманда2        = {{Футбол|Босьнія і Герцагавіна}}
|галы1           = [[Жаан Манзамбі|Манзамбі]] {{Гол|74}}, {{Гол|90}}&lt;br&gt;[[Рубэн Варгас|Варгас]] {{Гол|84}}&lt;br&gt;[[Граніт Джака|Джака]] {{Гол|90+7|пэн.}}
|галы2           = [[Эрмін Магміч|Магміч]] {{Гол|90+3}}
|стадыён         = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]]
|гледачы         = 70026
|судзьдзя        = [[Жуан Піньейру]] (Партугалія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 19 чэрвеня 2026
|час             = 01:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Канада|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 6:0
|каманда2        = {{Футбол|Катар}}
|галы1           = [[Кайл Ларын|Ларын]] {{Гол|16}}&lt;br&gt;[[Джонатан Крыстыян Дэйвід|Дж. Дэйвід]] {{Гол|29}}, {{Гол|45+3}}, {{Гол|90+2}}&lt;br&gt;[[Натан Саліба|Саліба]] {{Гол|64}}&lt;br&gt;[[Магамэд Манаі|Манаі]] {{Гол|75|а/г}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]]
|гледачы         = 52497
|судзьдзя        = [[Крыстыян Гарай]] (Чылі)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 24 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Швайцарыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:1
|каманда2        = {{Футбол|Канада}}
|галы1           = [[Рубэн Варгас|Варгас]] {{Гол|46}}&lt;br&gt;[[Жаан Манзамбі|Манзамбі]] {{Гол|57}}
|галы2           = [[Проміс Дэйвід|П. Дэйвід]] {{Гол|76}}
|стадыён         = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]]
|гледачы         = 52497
|судзьдзя        = [[Рамон Абацьці]] (Бразылія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 24 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Босьнія і Герцагавіна|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:1
|каманда2        = {{Футбол|Катар}}
|галы1           = [[Керым Алайбэгавіч|Алайбэгавіч]] {{Гол|29}}&lt;br&gt;[[Магмуд Абунада|Абунада]] {{Гол|34|а/г}}&lt;br&gt;[[Эрмін Магміч|Магміч]] {{Гол|80}}
|галы2           = [[Гасан аль-Гайдас|аль-Гайдас]] {{Гол|42}}
|стадыён         = [[Люмэн Філд]], [[Сіетл]]
|гледачы         = 66925
|судзьдзя        = [[Хэсус Валенсуэля]] (Вэнэсуэла)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група C ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=BRA
|каманда2=MAR
|каманда3=SCO
|каманда4=HAI

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_BRA=2 |нічыі_BRA=1 |паразы_BRA=0 |мз_BRA=7 |мп_BRA=1
|перамогі_MAR=2 |нічыі_MAR=1 |паразы_MAR=0 |мз_MAR=6 |мп_MAR=3
|перамогі_HAI=0 |нічыі_HAI=0 |паразы_HAI=3 |мз_HAI=2 |мп_HAI=8
|перамогі_SCO=1 |нічыі_SCO=0 |паразы_SCO=2 |мз_SCO=1 |мп_SCO=4

|заўвага_BRA=Нічыя паміж сабою (Бразылія 1:1 Марока). У выніку ўжытая агульная розьніца загнаных і прапушчаных галоў.
|заўвага_MAR=BRA

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_BRA={{Футбол|Бразылія}}
|назва_MAR={{Футбол|Марока}}
|назва_HAI={{Футбол|Гаіці}}
|назва_SCO={{Футбол|Шатляндыя}}

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 14 чэрвеня 2026
|час             = 01:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Бразылія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|Марока}}
|галы1           = [[Вінісіюс Жуніяр|Вінісіюс]] {{Гол|32}}
|галы2           = [[Ісмаэль Сайбары|Сайбары]] {{Гол|21}}
|стадыён         = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]]
|гледачы         = 80663
|судзьдзя        = [[Слаўка Вінчыч]] (Славенія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 14 чэрвеня 2026
|час             = 04:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Гаіці|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:1
|каманда2        = {{Футбол|Шатляндыя}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Джон Макгін|Макгін]] {{Гол|28}}
|стадыён         = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]]
|гледачы         = 64146
|судзьдзя        = [[Мустафа Гарбаль]] (Альжыр)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 20 чэрвеня 2026
|час             = 01:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Шатляндыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:1
|каманда2        = {{Футбол|Марока}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Ісмаэль Сайбары|Сайбары]] {{Гол|21}}
|стадыён         = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]]
|гледачы         = 64146
|судзьдзя        = [[Ілгіз Танташаў]] (Узбэкістан)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 20 чэрвеня 2026
|час             = 03:30 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Бразылія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:0
|каманда2        = {{Футбол|Гаіці}}
|галы1           = [[Матэўс Куньня|Куньня]] {{Гол|23}}, {{Гол|36}}&lt;br&gt;[[Вінісіюс Жуніяр|Вінісіюс]] {{Гол|45+3}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Лінкальн Файнэншыял Філд]], [[Філадэлфія]]
|гледачы         = 68324
|судзьдзя        = [[Алехандра Эрнандэс Эрнандэс]] (Гішпанія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 25 чэрвеня 2026
|час             = 01:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Шатляндыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:3
|каманда2        = {{Футбол|Бразылія}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Вінісіюс Жуніяр|Вінісіюс]] {{Гол|7}}, {{Гол|45+3}}&lt;br&gt;[[Матэўс Куньня|Куньня]] {{Гол|60}}
|стадыён         = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі-Гардэнз]]
|гледачы         = 64478
|судзьдзя        = [[Сэсар Артура Рамас]] (Мэксыка)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 25 чэрвеня 2026
|час             = 01:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Марока|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 4:2
|каманда2        = {{Футбол|Гаіці}}
|галы1           = [[Ашраф Гакімі|Гакімі]] {{Гол|39}}&lt;br&gt;[[Ісмаэль Сайбары|Сайбары]] {{Гол|45+1}}&lt;br&gt;[[Суфіян Рагімі|Рагімі]] {{Гол|78}}&lt;br&gt;[[Жэсім Ясін|Ясін]] {{Гол|89}}
|галы2           = [[Ясін Буну|Буну]] {{Гол|10|а/г}}&lt;br&gt;[[Вільсон Ізыдор|Ізыдор]] {{Гол|43}}
|стадыён         = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]]
|гледачы         = 68239
|судзьдзя        = [[Дані Макелі]] (Нідэрлянды)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група D ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=USA
|каманда2=AUS
|каманда3=PAR
|каманда4=TUR

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_USA=2 |нічыі_USA=0 |паразы_USA=1 |мз_USA=8 |мп_USA=4
|перамогі_PAR=1 |нічыі_PAR=1 |паразы_PAR=1 |мз_PAR=2 |мп_PAR=4
|перамогі_AUS=1 |нічыі_AUS=1 |паразы_AUS=1 |мз_AUS=2 |мп_AUS=2
|перамогі_TUR=1 |нічыі_TUR=0 |паразы_TUR=2 |мз_TUR=3 |мп_TUR=5

|заўвага_AUS=Нічыя паміж сабою (Парагвай 0:0 Аўстралія). У выніку ўжытая агульная розьніца загнаных і прапушчаных галоў.
|заўвага_PAR=AUS

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_USA={{Футбол|ЗША}}
|назва_PAR={{Футбол|Парагвай}}
|назва_AUS={{Футбол|Аўстралія}}
|назва_TUR={{Футбол|Турэччына}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 13 чэрвеня 2026
|час             = 03:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|ЗША|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 4:1
|каманда2        = {{Футбол|Парагвай}}
|галы1           = [[Даміян Бабадыльля|Бабадыльля]] {{Гол|7|а/г}}&lt;br&gt;[[Фоларын Балоган|Балоган]] {{Гол|31}}, {{Гол|45+5}}&lt;br&gt;[[Джаваньні Рэйна|Рэйна]] {{Гол|90+8}}
|галы2           = [[Маўрысію Магальяйнс Праду|Маўрысію]] {{Гол|73}}
|стадыён         = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]]
|гледачы         = 70492
|судзьдзя        = [[Дані Макелі]] (Нідэрлянды)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 14 чэрвеня 2026
|час             = 06:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Аўстралія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:0
|каманда2        = {{Футбол|Турэччына}}
|галы1           = [[Нэстары Іранкунда|Іранкунда]] {{Гол|27}}&lt;br&gt;[[Конар Мэткалф|Мэткалф]] {{Гол|75}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]]
|гледачы         = 52497
|судзьдзя        = [[Хэсус Валенсуэля]] (Вэнэсуэла)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 19 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|ЗША|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:0
|каманда2        = {{Футбол|Аўстралія}}
|галы1           = [[Кэмэран Бэрджэс|Бэрджэс]] {{Гол|11|а/г}}&lt;br&gt;[[Алекс Фрымэн|Фрымэн]] {{Гол|43}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Люмэн Філд]], [[Сіетл]]
|гледачы         = 66925
|судзьдзя        = [[Фэлікс Цваер]] (Нямеччына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 20 чэрвеня 2026
|час             = 06:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Турэччына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:1
|каманда2        = {{Футбол|Парагвай}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Матыяс Галярса Фонда|Галярса]] {{Гол|2}}
|стадыён         = [[Левайс Стэдыюм]], [[Санта-Клара (Каліфорнія)|Санта-Клара]]
|гледачы         = 68827
|судзьдзя        = [[Іван Бартан]] (Сальвадор)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 26 чэрвеня 2026
|час             = 05:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Турэччына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:2
|каманда2        = {{Футбол|ЗША}}
|галы1           = [[Арда Гюлер|Гюлер]] {{Гол|10}}&lt;br&gt;[[Барыш Ілмаз|Ілмаз]] {{Гол|31}}&lt;br&gt;[[Каан Айхан|Айхан]] {{Гол|90+8}}
|галы2           = [[Остан Трасьці|Трасьці]] {{Гол|3}}&lt;br&gt;[[Сэбастыян Бэргалтэр|Бэргалтэр]] {{Гол|49}}
|стадыён         = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]]
|гледачы         = 70492
|судзьдзя        = [[Мустафа Гарбаль]] (Альжыр)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 26 чэрвеня 2026
|час             = 05:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Парагвай|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:0
|каманда2        = {{Футбол|Аўстралія}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Левайс Стэдыюм]], [[Санта-Клара (Каліфорнія)|Санта-Клара]]
|гледачы         = 68827
|судзьдзя        = [[Клеман Цюрпэн]] (Францыя)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група E ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=GER
|каманда2=CIV
|каманда3=ECU
|каманда4=CUW

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_GER=2 |нічыі_GER=0 |паразы_GER=1 |мз_GER=10|мп_GER=4
|перамогі_CUW=0 |нічыі_CUW=1 |паразы_CUW=2 |мз_CUW=1 |мп_CUW=9
|перамогі_CIV=2 |нічыі_CIV=0 |паразы_CIV=1 |мз_CIV=4 |мп_CIV=2
|перамогі_ECU=1 |нічыі_ECU=1 |паразы_ECU=1 |мз_ECU=2 |мп_ECU=2

|заўвага_GER=Нямеччына 2:1 Кот д’Івуар.
|заўвага_CIV=GER

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_GER={{Футбол|Нямеччына}}
|назва_CUW={{Футбол|Кюрасао}}
|назва_CIV={{Футбол|Кот д’Івуар}}
|назва_ECU={{Футбол|Эквадор}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 14 чэрвеня 2026
|час             = 20:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Нямеччына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 7:1
|каманда2        = {{Футбол|Кюрасао}}
|галы1           = [[Фэлікс Нмэча|Нмэча]] {{Гол|6}}&lt;br&gt;[[Ніка Шлётэрбэк|Шлётэрбэк]] {{Гол|38}}&lt;br&gt;[[Кай Гавэрц|Гавэрц]] {{Гол|45+5|пэн.}}, {{Гол|88}}&lt;br&gt;[[Джамал Мусіяла|Мусіяла]] {{Гол|47}}&lt;br&gt;[[Натаніел Браўн|Браўн]] {{Гол|68}}&lt;br&gt;[[Дэніз Ундаў|Ундаў]] {{Гол|78}}
|галы2           = [[Лівана Камэнэнсія|Камэнэнсія]] {{Гол|21}}
|стадыён         = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]]
|гледачы         = 68021
|судзьдзя        = [[Джаляль Джаед]] (Марока)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021464 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 15 чэрвеня 2026
|час             = 02:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Кот д’Івуар|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:0
|каманда2        = {{Футбол|Эквадор}}
|галы1           = [[Амад Дыяльлё|Дыяльлё]] {{Гол|90}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Лінкальн Файнэншыял Філд]], [[Філадэлфія]]
|гледачы         = 68274
|судзьдзя        = [[Франсуа Летэксье]] (Францыя)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 20 чэрвеня 2026
|час             = 23:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Нямеччына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:1
|каманда2        = {{Футбол|Кот д’Івуар}}
|галы1           = [[Дэніз Ундаў|Ундаў]] {{Гол|68}}, {{Гол|90+4}}
|галы2           = [[Франк Кесье|Кесье]] {{Гол|30}}
|стадыён         = [[БМО Філд]], [[Таронта]]
|гледачы         = 43036
|судзьдзя        = [[Хуан Габрыель Бэнітэс|Хуан Бэнітэс]] (Парагвай)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 21 чэрвеня 2026
|час             = 03:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Эквадор|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:0
|каманда2        = {{Футбол|Кюрасао}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Эраўгэд Стэдыюм]], [[Канзас-Сіці (Мізуры)|Канзас-Сіці]]
|гледачы         = 68598
|судзьдзя        = [[Ма Нін]] (Кітай)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 25 чэрвеня 2026
|час             = 23:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Кюрасао|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:2
|каманда2        = {{Футбол|Кот д’Івуар}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Нікаля Пэпэ|Пэпэ]] {{Гол|7}}, {{Гол|64}}
|стадыён         = [[Лінкальн Файнэншыял Філд]], [[Філадэлфія]]
|гледачы         = 68324
|судзьдзя        = [[Глен Нюбэрг]] (Швэцыя)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 25 чэрвеня 2026
|час             = 23:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Эквадор|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:1
|каманда2        = {{Футбол|Нямеччына}}
|галы1           = [[Нільсан Ангулё|Ангулё]] {{Гол|9}}&lt;br&gt;[[Гансалё Плята|Плята]] {{Гол|77}}
|галы2           = [[Лерой Санэ|Санэ]] {{Гол|2}}
|стадыён         = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]]
|гледачы         = 80663
|судзьдзя        = [[Торы Пэнса]] (ЗША)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група F ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=NED
|каманда2=JPN
|каманда3=SWE
|каманда4=TUN

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_NED=2 |нічыі_NED=1 |паразы_NED=0 |мз_NED=10|мп_NED=4
|перамогі_JPN=1 |нічыі_JPN=2 |паразы_JPN=0 |мз_JPN=7 |мп_JPN=3
|перамогі_SWE=1 |нічыі_SWE=1 |паразы_SWE=1 |мз_SWE=7 |мп_SWE=7
|перамогі_TUN=0 |нічыі_TUN=0 |паразы_TUN=3 |мз_TUN=2 |мп_TUN=12

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_NED={{Футбол|Нідэрлянды}}
|назва_JPN={{Футбол|Японія}}
|назва_SWE={{Футбол|Швэцыя}}
|назва_TUN={{Футбол|Туніс}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 14 чэрвеня 2026
|час             = 23:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Нідэрлянды|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:2
|каманда2        = {{Футбол|Японія}}
|галы1           = [[Вірджыл ван Дэйк|ван Дэйк]] {{Гол|50}}&lt;br&gt;[[Крысэнсіё Сумэрвіль|Сумэрвіль]] {{Гол|64}}
|галы2           = [[Кейто Накамура|Накамура]] {{Гол|57}}&lt;br&gt;[[Даіці Камада|Камада]] {{Гол|88}}
|стадыён         = [[AT&amp;T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]]
|гледачы         = 69285
|судзьдзя        = [[Ісмаіл Эльфат]] (ЗША)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 15 чэрвеня 2026
|час             = 05:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Швэцыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 5:1
|каманда2        = {{Футбол|Туніс}}
|галы1           = [[Ясін Аяры|Аяры]] {{Гол|7}}, {{Гол|90+6}}&lt;br&gt;[[Аляксандар Ісак|Ісак]] {{Гол|30}}&lt;br&gt;[[Віктар Д’ёкерэш|Д’ёкерэш]] {{Гол|59}}&lt;br&gt;[[Матыяс Сванбэрг|Сванбэрг]] {{Гол|84}}
|галы2           = [[Амар Рэкік|Рэкік]] {{Гол|43}}
|стадыён         = [[Эстадыё BBVA]], [[Гвадалюпэ]]
|гледачы         = 50987
|судзьдзя        = [[Яэль Фалькон]] (Аргентына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 20 чэрвеня 2026
|час             = 20:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Нідэрлянды|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 5:1
|каманда2        = {{Футбол|Швэцыя}}
|галы1           = [[Браян Бробэй|Бробэй]] {{Гол|5}}, {{Гол|17}}&lt;br&gt;[[Кодзі Гакпа|Гакпа]] {{Гол|47}}, {{Гол|54}}&lt;br&gt;[[Крысэнсіё Сумэрвіль|Сумэрвіль]] {{Гол|89}}
|галы2           = [[Энтані Элянга|Элянга]] {{Гол|59}}
|стадыён         = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]]
|гледачы         = 68777
|судзьдзя        = [[Майкл Олівэр]] (Ангельшчына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 21 чэрвеня 2026
|час             = 07:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Туніс|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:4
|каманда2        = {{Футбол|Японія}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Даіці Камада|Камада]] {{Гол|4}}&lt;br&gt;[[Аясэ Ўэда|Уэда]] {{Гол|31}}, {{Гол|83}}&lt;br&gt;[[Дзюнья Іта|Дз. Іта]] {{Гол|69}}
|стадыён         = [[Эстадыё BBVA]], [[Гвадалюпэ]]
|гледачы         = 51243
|судзьдзя        = [[Іштван Ковач]] (Румынія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 26 чэрвеня 2026
|час             = 02:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Японія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|Швэцыя}}
|галы1           = [[Дайдзэн Маэда|Маэда]] {{Гол|56}}
|галы2           = [[Энтані Элянга|Элянга]] {{Гол|62}}
|стадыён         = [[AT&amp;T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]]
|гледачы         = 70137
|судзьдзя        = [[Іван Бартан]] (Сальвадор)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 26 чэрвеня 2026
|час             = 02:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Туніс|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:3
|каманда2        = {{Футбол|Нідэрлянды}}
|галы1           = [[Газэм Мастуры|Мастуры]] {{Гол|54}}
|галы2           = [[Эльес Схіры|Схіры]] {{Гол|3|а/г}}&lt;br&gt;[[Браян Бробэй|Бробэй]] {{Гол|7}}&lt;br&gt;[[Ян-Паўль ван Гэке|ван Гэке]] {{Гол|62}}
|стадыён         = [[Эраўгэд Стэдыюм]], [[Канзас-Сіці (Мізуры)|Канзас-Сіці]]
|гледачы         = 68391
|судзьдзя        = [[Каця Іцэль Гарсія]] (Мэксыка)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група G ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=BEL
|каманда2=EGY
|каманда3=IRN
|каманда4=NZL

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_BEL=1 |нічыі_BEL=2 |паразы_BEL=0 |мз_BEL=6 |мп_BEL=2
|перамогі_EGY=1 |нічыі_EGY=2 |паразы_EGY=0 |мз_EGY=5 |мп_EGY=3
|перамогі_IRN=0 |нічыі_IRN=3 |паразы_IRN=0 |мз_IRN=3 |мп_IRN=3
|перамогі_NZL=0 |нічыі_NZL=1 |паразы_NZL=2 |мз_NZL=4 |мп_NZL=10

|заўвага_BEL=Нічыя паміж сабою (Бэльгія 1:1 Эгіпет). У выніку ўжытая агульная розьніца загнаных і прапушчаных галоў.
|заўвага_EGY=BEL

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_BEL={{Футбол|Бэльгія}}
|назва_EGY={{Футбол|Эгіпет}}
|назва_IRN={{Футбол|Іран}}
|назва_NZL={{Футбол|Новая Зэляндыя}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 15 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Бэльгія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|Эгіпет}}
|галы1           = [[Магамэд Гані|Гані]] {{Гол|66|а/г}}
|галы2           = [[Эмам Ашур|Ашур]] {{Гол|19}}
|стадыён         = [[Люмэн Філд]], [[Сіетл]]
|гледачы         = 66775
|судзьдзя        = [[Рамон Абацьці]] (Бразылія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 16 чэрвеня 2026
|час             = 04:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Іран|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:2
|каманда2        = {{Футбол|Новая Зэляндыя}}
|галы1           = [[Рамін Рэзаэян|Рэзаэян]] {{Гол|32}}&lt;br&gt;[[Магамад Магэбі|Магэбі]] {{Гол|64}}
|галы2           = [[Элайджа Джаст|Джаст]] {{Гол|7}}, {{Гол|54}}
|стадыён         = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]]
|гледачы         = 70108
|судзьдзя        = [[Сэсар Артура Рамас]] (Мэксыка)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 21 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Бэльгія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:0
|каманда2        = {{Футбол|Іран}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]]
|гледачы         = 70317
|судзьдзя        = [[Дарыё Ўмбэрта Эрэра|Дарыё Эрэра]] (Аргентына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 22 чэрвеня 2026
|час             = 04:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Новая Зэляндыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:3
|каманда2        = {{Футбол|Эгіпет}}
|галы1           = [[Фін Сэрман|Сэрман]] {{Гол|15}}
|галы2           = [[Мастафа Зыку|Зыку]] {{Гол|58}}&lt;br&gt;[[Магамэд Саляг|Саляг]] {{Гол|67}}&lt;br&gt;[[Трэзэге (футбаліст)|Трэзэге]] {{Гол|82}}
|стадыён         = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]]
|гледачы         = 52497
|судзьдзя        = [[Амар аль-Алі]] (ААЭ)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 27 чэрвеня 2026
|час             = 06:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Эгіпет|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|Іран}}
|галы1           = [[Магмуд Сабэр|Сабэр]] {{Гол|5}}
|галы2           = [[Рамін Рэзаэян|Рэзаэян]] {{Гол|14}}
|стадыён         = [[Люмэн Філд]], [[Сіетл]]
|гледачы         = 66925
|судзьдзя        = [[Шыман Марціняк]] (Польшча)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 27 чэрвеня 2026
|час             = 06:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Новая Зэляндыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:5
|каманда2        = {{Футбол|Бэльгія}}
|галы1           = [[Элайджа Джаст|Джаст]] {{Гол|84}}
|галы2           = [[Леандра Трасар|Трасар]] {{Гол|28}}, {{Гол|50}}&lt;br&gt;[[Кевін дэ Бройнэ|дэ Бройнэ]] {{Гол|66}}&lt;br&gt;[[Рамэлю Люкаку|Люкаку]] {{Гол|86}}&lt;br&gt;[[Алексіс Салемакерс|Салемакерс]] {{Гол|90+4}}
|стадыён         = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]]
|гледачы         = 52497
|судзьдзя        = [[Адгам Махадмэ]] (Ярданія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група H ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=ESP
|каманда2=CPV
|каманда3=URU
|каманда4=KSA

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_ESP=2 |нічыі_ESP=1 |паразы_ESP=0 |мз_ESP=5 |мп_ESP=0
|перамогі_CPV=0 |нічыі_CPV=3 |паразы_CPV=0 |мз_CPV=2 |мп_CPV=2
|перамогі_KSA=0 |нічыі_KSA=2 |паразы_KSA=1 |мз_KSA=1 |мп_KSA=5
|перамогі_URU=0 |нічыі_URU=2 |паразы_URU=1 |мз_URU=3 |мп_URU=4

|заўвага_URU=Нічыя паміж сабою (Саудаўская Арабія 1:1 Уругвай). У выніку ўжытая агульная розьніца загнаных і прапушчаных галоў.
|заўвага_KSA=URU

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_ESP={{Футбол|Гішпанія}}
|назва_CPV={{Футбол|Каба-Вэрдэ}}
|назва_KSA={{Футбол|Саудаўская Арабія}}
|назва_URU={{Футбол|Уругвай}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 15 чэрвеня 2026
|час             = 19:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Гішпанія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:0
|каманда2        = {{Футбол|Каба-Вэрдэ}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]]
|гледачы         = 67640
|судзьдзя        = [[Адгам Махадмэ]] (Ярданія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 16 чэрвеня 2026
|час             = 01:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Саудаўская Арабія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|Уругвай}}
|галы1           = [[Абдулела аль-Амры|аль-Амры]] {{Гол|41}}
|галы2           = [[Максіміляна Арауха|М. Арауха]] {{Гол|80}}
|стадыён         = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі-Гардэнз]]
|гледачы         = 62764
|судзьдзя        = [[Маўрыцыё Марыяні]] (Італія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 21 чэрвеня 2026
|час             = 19:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Гішпанія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 4:0
|каманда2        = {{Футбол|Саудаўская Арабія}}
|галы1           = [[Лямін Ямаль|Ямаль]] {{Гол|10}}&lt;br&gt;[[Мікель Аярсабаль|Аярсабаль]] {{Гол|21}}, {{Гол|24}}&lt;br&gt;[[Гасан Тамбакці|Тамбакці]] {{Гол|49|а/г}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]]
|гледачы         = 68239
|судзьдзя        = [[Рафаэл Клаўс]] (Бразылія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 22 чэрвеня 2026
|час             = 01:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Уругвай|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:2
|каманда2        = {{Футбол|Каба-Вэрдэ}}
|галы1           = [[Максіміляна Арауха|М. Арауха]] {{Гол|44}}&lt;br&gt;[[Агустын Канобіё|Канобіё]] {{Гол|45+6}}
|галы2           = [[Кевін Піна|К. Піна]] {{Гол|21}}&lt;br&gt;[[Элію Варэла|Варэла]] {{Гол|61}}
|стадыён         = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі-Гардэнз]]
|гледачы         = 64003
|судзьдзя        = [[Эспэн Эскас]] (Нарвэгія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 27 чэрвеня 2026
|час             = 03:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Каба-Вэрдэ|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:0
|каманда2        = {{Футбол|Саудаўская Арабія}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]]
|гледачы         = 68278
|судзьдзя        = [[Франсуа Летэксье]] (Францыя)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 27 чэрвеня 2026
|час             = 03:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Уругвай|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:1
|каманда2        = {{Футбол|Гішпанія}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Алекс Баэна|Баэна]] {{Гол|42}}
|стадыён         = [[Акрон (стадыён)|Акрон]], [[Сапопан]]
|гледачы         = 45065
|судзьдзя        = [[Ісмаіл Эльфат]] (ЗША)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група I ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=FRA
|каманда2=NOR
|каманда3=SEN
|каманда4=IRQ

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_FRA=3 |нічыі_FRA=0 |паразы_FRA=0 |мз_FRA=10|мп_FRA=2
|перамогі_SEN=1 |нічыі_SEN=0 |паразы_SEN=2 |мз_SEN=8 |мп_SEN=6
|перамогі_IRQ=0 |нічыі_IRQ=0 |паразы_IRQ=3 |мз_IRQ=1 |мп_IRQ=12
|перамогі_NOR=2 |нічыі_NOR=0 |паразы_NOR=1 |мз_NOR=8 |мп_NOR=7

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_FRA={{Футбол|Францыя}}
|назва_SEN={{Футбол|Сэнэгал}}
|назва_IRQ={{Футбол|Ірак}}
|назва_NOR={{Футбол|Нарвэгія}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 16 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Францыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:1
|каманда2        = {{Футбол|Сэнэгал}}
|галы1           = [[Кіліян Мбапэ|Мбапэ]] {{Гол|66}}, {{Гол|90+6}}&lt;br&gt;[[Брадлі Баркаля|Баркаля]] {{Гол|82}}
|галы2           = [[Ібраім Мбай|Мбай]] {{Гол|90+5}}
|стадыён         = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]]
|гледачы         = 80545
|судзьдзя        = [[Алірэза Фагані]] (Аўстралія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 17 чэрвеня 2026
|час             = 01:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Ірак|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:4
|каманда2        = {{Футбол|Нарвэгія}}
|галы1           = [[Аймэн Гусэйн|Гусэйн]] {{Гол|39}}
|галы2           = [[Эрлінг Голян|Голян]] {{Гол|29}}, {{Гол|43}}&lt;br&gt;[[Лео Эстыгар|Эстыгар]] {{Гол|76}}&lt;br&gt;[[Аймэн Гусэйн|Гусэйн]] {{Гол|90+6|а/г}}
|стадыён         = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]]
|гледачы         = 63106
|судзьдзя        = [[П’ер Ачо]] (Габон)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 22 чэрвеня 2026
|час             = 00:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Францыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:0
|каманда2        = {{Футбол|Ірак}}
|галы1           = [[Кіліян Мбапэ|Мбапэ]] {{Гол|14}}, {{Гол|54}}&lt;br&gt;[[Усман Дэмбэле|Дэмбэле]] {{Гол|66}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Лінкальн Файнэншыял Філд]], [[Філадэлфія]]
|гледачы         = 68324
|судзьдзя        = [[Дру Фішэр]] (Канада)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 23 чэрвеня 2026
|час             = 03:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Нарвэгія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:2
|каманда2        = {{Футбол|Сэнэгал}}
|галы1           = [[Маркус Пэдэрсэн|Пэдэрсэн]] {{Гол|43}}&lt;br&gt;[[Эрлінг Голян|Голян]] {{Гол|48}}, {{Гол|58}}
|галы2           = [[Ісмаіля Сар|І. Сар]] {{Гол|53}}, {{Гол|90+3}}
|стадыён         = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]]
|гледачы         = 80663
|судзьдзя        = [[Вілтан Сампаю]] (Бразылія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 26 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Нарвэгія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:4
|каманда2        = {{Футбол|Францыя}}
|галы1           = [[Тэлё Осгар|Осгар]] {{Гол|21}}
|галы2           = [[Усман Дэмбэле|Дэмбэле]] {{Гол|7}}, {{Гол|20}}, {{Гол|32}}&lt;br&gt;[[Дэзырэ Дуэ|Дуэ]] {{Гол|90+4}}
|стадыён         = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]]
|гледачы         = 64146
|судзьдзя        = [[Майкл Олівэр]] (Ангельшчына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 26 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Сэнэгал|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 5:0
|каманда2        = {{Футбол|Ірак}}
|галы1           = [[Абіб Дыяра|Дыяра]] {{Гол|4}}&lt;br&gt;[[Ісмаіля Сар|І. Сар]] {{Гол|56}}&lt;br&gt;[[Пап Гей|П. Гей]] {{Гол|59}}, {{Гол|71}}&lt;br&gt;[[Іліман Ндыяй|І. Ндыяй]] {{Гол|82}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[БМО Філд]], [[Таронта]]
|гледачы         = 43036
|судзьдзя        = [[Энтані Тэйлар]] (Ангельшчына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група J ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=ARG
|каманда2=AUT
|каманда3=ALG
|каманда4=JOR

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_ARG=3 |нічыі_ARG=0 |паразы_ARG=0 |мз_ARG=8 |мп_ARG=1
|перамогі_ALG=1 |нічыі_ALG=1 |паразы_ALG=1 |мз_ALG=5 |мп_ALG=7
|перамогі_AUT=1 |нічыі_AUT=1 |паразы_AUT=1 |мз_AUT=6 |мп_AUT=6
|перамогі_JOR=0 |нічыі_JOR=0 |паразы_JOR=3 |мз_JOR=3 |мп_JOR=8

|заўвага_AUT=Нічыя паміж сабою (Альжыр 3:3 Аўстрыя). У выніку ўжытая агульная розьніца загнаных і прапушчаных галоў.
|заўвага_ALG=AUT

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_ARG={{Футбол|Аргентына}}
|назва_ALG={{Футбол|Альжыр}}
|назва_AUT={{Футбол|Аўстрыя}}
|назва_JOR={{Футбол|Ярданія}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 17 чэрвеня 2026
|час             = 04:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Аргентына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:0
|каманда2        = {{Футбол|Альжыр}}
|галы1           = [[Ліянэль Мэсі|Мэсі]] {{Гол|17}}, {{Гол|60}}, {{Гол|76}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Эраўгэд Стэдыюм]], [[Канзас-Сіці (Мізуры)|Канзас-Сіці]]
|гледачы         = 69045
|судзьдзя        = [[Шыман Марціняк]] (Польшча)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 17 чэрвеня 2026
|час             = 08:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Аўстрыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:1
|каманда2        = {{Футбол|Ярданія}}
|галы1           = [[Рамана Шмід|Шмід]] {{Гол|21}}&lt;br&gt;[[Язан аль-Араб|аль-Араб]] {{Гол|77|а/г}}&lt;br&gt;[[Марка Арнаутавіч|Арнаутавіч]] {{Гол|90+12|пэн.}}
|галы2           = [[Алі Альван|Альван]] {{Гол|50}}
|стадыён         = [[Левайс Стэдыюм]], [[Санта-Клара (Каліфорнія)|Санта-Клара]]
|гледачы         = 68527
|судзьдзя        = [[Даганэ Бэйда]] (Маўрытанія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 22 чэрвеня 2026
|час             = 20:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Аргентына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:0
|каманда2        = {{Футбол|Аўстрыя}}
|галы1           = [[Ліянэль Мэсі|Мэсі]] {{Гол|38}}, {{Гол|90+5}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[AT&amp;T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]]
|гледачы         = 70649
|судзьдзя        = [[Амін Амар]] (Эгіпет)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 23 чэрвеня 2026
|час             = 06:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Ярданія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:2
|каманда2        = {{Футбол|Альжыр}}
|галы1           = [[Нізар аль-Рашдан|аль-Рашдан]] {{Гол|36}}
|галы2           = [[Надыр Бэнбуалі|Бэнбуалі]] {{Гол|69}}&lt;br&gt;[[Амін Гуіры|Гуіры]] {{Гол|82}}
|стадыён         = [[Левайс Стэдыюм]], [[Санта-Клара (Каліфорнія)|Санта-Клара]]
|гледачы         = 68371
|судзьдзя        = [[Слаўка Вінчыч]] (Славенія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 28 чэрвеня 2026
|час             = 05:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Альжыр|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:3
|каманда2        = {{Футбол|Аўстрыя}}
|галы1           = [[Рафік Бэльгалі|Бэльгалі]] {{Гол|45}}&lt;br&gt;[[Рыяд Магрэз|Магрэз]] {{Гол|60}}, {{Гол|90+3}}
|галы2           = [[Марка Арнаутавіч|Арнаутавіч]] {{Гол|28}}&lt;br&gt;[[Марсэль Забіцэр|Забіцэр]] {{Гол|55}}&lt;br&gt;[[Саша Калайджыч|Калайджыч]] {{Гол|90+6}}
|стадыён         = [[Эраўгэд Стэдыюм]], [[Канзас-Сіці (Мізуры)|Канзас-Сіці]]
|гледачы         = 69045
|судзьдзя        = [[Ілгіз Танташаў]] (Узбэкістан)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 28 чэрвеня 2026
|час             = 05:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Ярданія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:3
|каманда2        = {{Футбол|Аргентына}}
|галы1           = [[Муса аль-Таамары|аль-Таамары]] {{Гол|55}}
|галы2           = [[Джавані Лё Сэльса|Лё Сэльса]] {{Гол|19}}&lt;br&gt;[[Ляўтара Мартынэс|Ляўт. Мартынэс]] {{Гол|31|пэн.}}&lt;br&gt;[[Ліянэль Мэсі|Мэсі]] {{Гол|80}}
|стадыён         = [[AT&amp;T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]]
|гледачы         = 70649
|судзьдзя        = [[Іштван Ковач]] (Румынія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група K ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=COL
|каманда2=POR
|каманда3=COD
|каманда4=UZB

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_POR=1 |нічыі_POR=2 |паразы_POR=0 |мз_POR=6 |мп_POR=1
|перамогі_COD=1 |нічыі_COD=1 |паразы_COD=1 |мз_COD=4 |мп_COD=3
|перамогі_UZB=0 |нічыі_UZB=0 |паразы_UZB=3 |мз_UZB=2 |мп_UZB=11
|перамогі_COL=2 |нічыі_COL=1 |паразы_COL=0 |мз_COL=4 |мп_COL=1

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_POR={{Футбол|Партугалія}}
|назва_COD={{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга}}
|назва_UZB={{Футбол|Узбэкістан}}
|назва_COL={{Футбол|Калюмбія}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 17 чэрвеня 2026
|час             = 20:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Партугалія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга}}
|галы1           = [[Жуан Нэвіш|Нэвіш]] {{Гол|6}}
|галы2           = [[Яан Віса|Віса]] {{Гол|45+5}}
|стадыён         = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]]
|гледачы         = 68777
|судзьдзя        = [[Абдульрагман аль-Джасім]] (Катар)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 18 чэрвеня 2026
|час             = 05:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Узбэкістан|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:3
|каманда2        = {{Футбол|Калюмбія}}
|галы1           = [[Абасбэк Файзулаеў|Файзулаеў]] {{Гол|60}}
|галы2           = [[Даніель Муньяс Мэхія|Муньяс]] {{Гол|40}}&lt;br&gt;[[Люіс Фэрнанда Дыяс|Дыяс]] {{Гол|65}}&lt;br&gt;[[Хамінтан Кампас|Кампас]] {{Гол|90+9}}
|стадыён         = [[Ацтэка]], [[Мэхіка]]
|гледачы         = 80824
|судзьдзя        = [[Энтані Тэйлар]] (Ангельшчына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 23 чэрвеня 2026
|час             = 20:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Партугалія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 5:0
|каманда2        = {{Футбол|Узбэкістан}}
|галы1           = [[Крыштыяну Раналду|Раналду]] {{Гол|6}}, {{Гол|39}}&lt;br&gt;[[Нуну Алешандры Таварыш Мэндыш|Мэндыш]] {{Гол|17}}&lt;br&gt;[[Абдувахід Нэматаў|Нэматаў]] {{Гол|60|а/г}}&lt;br&gt;[[Рафаэл Леан|Леан]] {{Гол|87}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]]
|гледачы         = 68777
|судзьдзя        = [[Джаляль Джаед]] (Марока)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 24 чэрвеня 2026
|час             = 05:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Калюмбія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:0
|каманда2        = {{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга}}
|галы1           = [[Даніель Муньяс Мэхія|Муньяс]] {{Гол|76}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Акрон (стадыён)|Акрон]], [[Сапопан]]
|гледачы         = 45358
|судзьдзя        = [[Маўрыцыё Марыяні]] (Італія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 28 чэрвеня 2026
|час             = 02:30 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Калюмбія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:0
|каманда2        = {{Футбол|Партугалія}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі Гардэнз]]
|гледачы         = 64478
|судзьдзя        = [[Алірэза Фагані]] (Аўстралія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 28 чэрвеня 2026
|час             = 02:30 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:1
|каманда2        = {{Футбол|Узбэкістан}}
|галы1           = [[Яан Віса|Віса]] {{Гол|68|пэн.}}, {{Гол|90+1}}&lt;br&gt;[[Фістон Маель|Маель]] {{Гол|78}}
|галы2           = [[Эльдор Шамуродаў|Шамуродаў]] {{Гол|10}}
|стадыён         = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]]
|гледачы         = 68239
|судзьдзя        = [[Фэлікс Цваер]] (Нямеччына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Група L ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings ФІФА]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=ENG
|каманда2=CRO
|каманда3=GHA
|каманда4=PAN

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|абнаўленьне=завершана
|перамогі_ENG=2 |нічыі_ENG=1 |паразы_ENG=0 |мз_ENG=6 |мп_ENG=2
|перамогі_CRO=2 |нічыі_CRO=0 |паразы_CRO=1 |мз_CRO=5 |мп_CRO=5
|перамогі_GHA=1 |нічыі_GHA=1 |паразы_GHA=1 |мз_GHA=2 |мп_GHA=2
|перамогі_PAN=0 |нічыі_PAN=0 |паразы_PAN=3 |мз_PAN=0 |мп_PAN=4

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=Q1 |вынік2=Q1 |вынік3=Q1

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_ENG={{Футбол|Ангельшчына}}
|назва_CRO={{Футбол|Харватыя}}
|назва_GHA={{Футбол|Гана}}
|назва_PAN={{Футбол|Панама}}

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў у асабістых матчах; 3) Загнаныя мячы ў асабістых матчах; 4) Розьніца мячоў агулам; 5) Загнаныя мячы агулам; 6) Ацэнка фэйр-плэй; 5) Рэйтынг ФІФА.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_Q1=green1|тэкст_Q1=
}}&lt;/onlyinclude&gt;

{{Справаздача пра матч
|дата            = 17 чэрвеня 2026
|час             = 23:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Ангельшчына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 4:2
|каманда2        = {{Футбол|Харватыя}}
|галы1           = [[Гары Кейн|Кейн]] {{Гол|12|пэн.}}, {{Гол|42}}&lt;br&gt;[[Джуд Бэлінггэм|Бэлінггэм]] {{Гол|47}}&lt;br&gt;[[Маркус Рашфард|Рашфард]] {{Гол|85}}
|галы2           = [[Марцін Батурына|Батурына]] {{Гол|36}}&lt;br&gt;[[Пэтар Муса|Муса]] {{Гол|45+5}}
|стадыён         = [[AT&amp;T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]]
|гледачы         = 70389
|судзьдзя        = [[Клеман Цюрпэн]] (Францыя)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 18 чэрвеня 2026
|час             = 02:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Гана|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:0
|каманда2        = {{Футбол|Панама}}
|галы1           = [[Калеб Ірэнк’і|Ірэнк’і]] {{Гол|90+5}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[БМО Філд]], [[Таронта]]
|гледачы         = 42942
|судзьдзя        = [[Глен Нюбэрг]] (Швэцыя)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 23 чэрвеня 2026
|час             = 23:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Ангельшчына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:0
|каманда2        = {{Футбол|Гана}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]]
|гледачы         = 63983
|судзьдзя        = [[Саід Мартынэс]] (Гандурас)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 24 чэрвеня 2026
|час             = 02:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Панама|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:1
|каманда2        = {{Футбол|Харватыя}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Антэ Будзімір|Будзімір]] {{Гол|54}}
|стадыён         = [[БМО Філд]], [[Таронта]]
|гледачы         = 43036
|судзьдзя        = [[П’ер Ачо]] (Габон)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 28 чэрвеня 2026
|час             = 00:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Панама|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:2
|каманда2        = {{Футбол|Ангельшчына}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Джуд Бэлінггэм|Бэлінггэм]] {{Гол|62}}&lt;br&gt;[[Гары Кейн|Кейн]] {{Гол|67}}
|стадыён         = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]]
|гледачы         = 80663
|судзьдзя        = [[Абдульрагман аль-Джасім]] (Катар)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 Справаздача]
|смі             = 
}}
{{Справаздача пра матч
|дата            = 28 чэрвеня 2026
|час             = 00:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Харватыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:1
|каманда2        = {{Футбол|Гана}}
|галы1           = [[Пэтар Сучыч|П. Сучыч]] {{Гол|31}}&lt;br&gt;[[Нікала Ўлашыч|Улашыч]] {{Гол|83}}
|галы2           = [[Дэрык Люкасэн|Люкасэн]] {{Гол|73}}
|стадыён         = [[Лінкальн Файнэншыял Філд]], [[Філадэлфія]]
|гледачы         = 68324
|судзьдзя        = [[Дру Фішэр]] (Канада)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 Справаздача]
|смі             = 
}}

== Плэй-оф ==
{{#invoke:RoundN|main|columns=5
|RD1=1/16 фіналу
|RD2=1/8 фіналу

|29 чэрвеня|{{Футбол|Нямеччына}}|1 (3)¹|'''{{Футбол|Парагвай}}'''|'''1 (4)'''
|1 ліпеня|'''{{Футбол|Францыя}}'''|'''3'''|{{Футбол|Швэцыя}}|0
|28 чэрвеня|{{Футбол|ПАР}}|0|'''{{Футбол|Канада}}'''|'''1'''
|30 чэрвеня|{{Футбол|Нідэрлянды}}|1 (2)¹|'''{{Футбол|Марока}}'''|'''1 (3)'''
|3 ліпеня|'''{{Футбол|Партугалія}}'''|'''2'''|{{Футбол|Харватыя}}|1
|2 ліпеня|'''{{Футбол|Гішпанія}}'''|'''3'''|{{Футбол|Аўстрыя}}|0
|2 ліпеня|'''{{Футбол|ЗША}}'''|'''2'''|{{Футбол|Босьнія і Герцагавіна}}|0
|1 ліпеня|'''{{Футбол|Бэльгія}}'''|'''3²'''|{{Футбол|Сэнэгал}}|2
|29 чэрвеня|'''{{Футбол|Бразылія}}'''|'''2'''|{{Футбол|Японія}}|1
|30 чэрвеня|{{Футбол|Кот д’Івуар}}|1|'''{{Футбол|Нарвэгія}}'''|'''2'''
|1 ліпеня|'''{{Футбол|Мэксыка}}'''|'''2'''|{{Футбол|Эквадор}}|0
|1 ліпеня|'''{{Футбол|Ангельшчына}}'''|'''2'''|{{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга}}|1
|4 ліпеня|'''{{Футбол|Аргентына}}'''|'''3²'''|{{Футбол|Каба-Вэрдэ}}|2
|3 ліпеня|{{Футбол|Аўстралія}}|1 (2)¹|'''{{Футбол|Эгіпет}}'''|'''1 (4)'''
|3 ліпеня|'''{{Футбол|Швайцарыя}}'''|'''2'''|{{Футбол|Альжыр}}|0
|4 ліпеня|'''{{Футбол|Калюмбія}}'''|'''1'''|{{Футбол|Гана}}|0

|5 ліпеня|{{Футбол|Парагвай}}|0|'''{{Футбол|Францыя}}'''|'''1'''
|4 ліпеня|{{Футбол|Канада}}|0|'''{{Футбол|Марока}}'''|'''3'''
|6 ліпеня|{{Футбол|Партугалія}}|0|'''{{Футбол|Гішпанія}}'''|'''1'''
|7 ліпеня|{{Футбол|ЗША}}|1|'''{{Футбол|Бэльгія}}'''|'''4'''
|5 ліпеня|{{Футбол|Бразылія}}|1|'''{{Футбол|Нарвэгія}}'''|'''2'''
|6 ліпеня|{{Футбол|Мэксыка}}|2|'''{{Футбол|Ангельшчына}}'''|'''3'''
|7 ліпеня|'''{{Футбол|Аргентына}}'''|'''3'''|{{Футбол|Эгіпет}}|2
|7 ліпеня|'''{{Футбол|Швайцарыя}}'''|'''0 (4)¹'''|{{Футбол|Калюмбія}}|0 (3)

|9 ліпеня|'''{{Футбол|Францыя}}'''|'''2'''|{{Футбол|Марока}}|0
|11 ліпеня|'''{{Футбол|Гішпанія}}'''|'''2'''|{{Футбол|Бэльгія}}|1
|12 ліпеня|{{Футбол|Нарвэгія}}|1²|'''{{Футбол|Ангельшчына}}'''|'''2'''
|12 ліпеня|'''{{Футбол|Аргентына}}'''|'''3²'''|{{Футбол|Швайцарыя}}|1

|14 ліпеня|{{Футбол|Францыя}}|0|'''{{Футбол|Гішпанія}}'''|'''2'''
|15 ліпеня|{{Футбол|Ангельшчына}}|1|'''{{Футбол|Аргентына}}'''|'''2'''

|19 ліпеня|{{Футбол|Гішпанія}}||{{Футбол|Аргентына}}|
|19 ліпеня|{{Футбол|Францыя}}||{{Футбол|Ангельшчына}}|
}}
:&lt;small&gt;¹ — матч завершыўся ў сэрыі пэнальці&lt;/small&gt;
:&lt;small&gt;² — матч завершыўся ў дадатковы час&lt;/small&gt;

=== 1/16 фіналу ===
{{Справаздача пра матч
|дата            = 28 чэрвеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|ПАР|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:1
|каманда2        = {{Футбол|Канада}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Стывэн Эўштакію|Эўштакію]] {{Гол|90+2}}
|стадыён         = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]]
|гледачы         = 69237
|судзьдзя        = [[Жуан Піньейру]] (Партугалія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 29 чэрвеня 2026
|час             = 20:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Бразылія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:1
|каманда2        = {{Футбол|Японія}}
|галы1           = [[Казэміру]] {{Гол|56}}&lt;br&gt;[[Габрыел Мартынэльлі|Мартынэльлі]] {{Гол|90+5}}
|галы2           = [[Кайсю Сано|Сано]] {{Гол|29}}
|стадыён         = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]]
|гледачы         = 68777
|судзьдзя        = [[Маўрыцыё Марыяні]] (Італія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021516 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 29 чэрвеня 2026
|час             = 23:30 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Нямеччына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|Парагвай}}
|галы1           = [[Кай Гавэрц|Гавэрц]] {{Гол|54}}
|галы2           = [[Хуліё Сэсар Энсыса Эсьпіналя|Энсыса]] {{Гол|42}}
|стадыён         = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]]
|гледачы         = 63945
|судзьдзя        = [[Джаляль Джаед]] (Марока)
|лік па пэнальці = 3:4
|пэнальці1       = [[Кай Гавэрц|Гавэрц]] {{пэнміма}}&lt;br&gt;[[Ёзуа Кіміх|Кіміх]] {{пэнгол}}&lt;br&gt;[[Джамал Мусіяла|Мусіяла]] {{пэнгол}}&lt;br&gt;[[Нік Вольтэмадэ|Вольтэмадэ]] {{пэнміма}}&lt;br&gt;[[Надым Аміры|Аміры]] {{пэнгол}}&lt;br&gt;[[Ёнатан Та|Та]] {{пэнміма}}
|пэнальці2       = {{пэнгол}} [[Маўрысію Магальяйнс Праду|Маўрысію]]&lt;br&gt;{{пэнгол}} [[Густава Гомэс|Г. Гомэс]]&lt;br&gt;{{пэнгол}} [[Матыяс Галярса Фонда|Галярса]]&lt;br&gt;{{пэнміма}} [[Антоніё Санабрыя|Санабрыя]]&lt;br&gt;{{пэнміма}} [[Фабіян Бальбуэна|Бальбуэна]]&lt;br&gt;{{пэнгол}} [[Хасэ Канале|Канале]]
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021513 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 30 чэрвеня 2026
|час             = 04:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Нідэрлянды|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|Марока}}
|галы1           = [[Кодзі Гакпа|Гакпа]] {{Гол|72}}
|галы2           = [[Іса Дыёп|Дыёп]] {{Гол|90+1}}
|стадыён         = [[Эстадыё BBVA]], [[Гвадалюпэ]]
|гледачы         = 51243
|судзьдзя        = [[Вілтан Сампаю]] (Бразылія)
|лік па пэнальці = 2:3
|пэнальці1       = [[Тэн Коопмэйнэрс|Коопмэйнэрс]] {{пэнгол}}&lt;br&gt;[[Джастын Клёйвэрт|Клёйвэрт]] {{пэнміма}}&lt;br&gt;[[Ваўт Вэггорст|Вэггорст]] {{пэнгол}}&lt;br&gt;[[Кінтэн Тымбэр|Тымбэр]] {{пэнміма}}&lt;br&gt;[[Крысэнсіё Сумэрвіль|Сумэрвіль]] {{пэнміма}}
|пэнальці2       = {{пэнміма}} [[Ніль Эль-Айнаўі|Эль-Айнаўі]]&lt;br&gt;{{пэнгол}} [[Суфіян Рагімі|Рагімі]]&lt;br&gt;{{пэнгол}} [[Шэмсдын Тальбі|Тальбі]]&lt;br&gt;{{пэнміма}} [[Ашраф Гакімі|Гакімі]]&lt;br&gt;{{пэнгол}} [[Ісмаэль Сайбары|Сайбары]]
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021522 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 30 чэрвеня 2026
|час             = 20:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Кот д’Івуар|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:2
|каманда2        = {{Футбол|Нарвэгія}}
|галы1           = [[Амад Дыяльлё|Дыяльлё]] {{Гол|74}}
|галы2           = [[Антоніё Нуса|Нуса]] {{Гол|39}}&lt;br&gt;[[Эрлінг Голян|Голян]] {{Гол|86}}
|стадыён         = [[AT&amp;T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]]
|гледачы         = 69665
|судзьдзя        = [[Хэсус Валенсуэля]] (Вэнэсуэла)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 1 ліпеня 2026
|час             = 00:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Францыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:0
|каманда2        = {{Футбол|Швэцыя}}
|галы1           = [[Кіліян Мбапэ|Мбапэ]] {{Гол|45}}, {{Гол|74}}&lt;br&gt;[[Брадлі Баркаля|Баркаля]] {{Гол|53}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]]
|гледачы         = 80663
|судзьдзя        = [[Дані Макелі]] (Нідэрлянды)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 1 ліпеня 2026
|час             = 04:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Мэксыка|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:0
|каманда2        = {{Футбол|Эквадор}}
|галы1           = [[Хуліян Кіньёнэс|Кіньёнэс]] {{Гол|22}}&lt;br&gt;[[Рауль Хімэнэс|Хімэнэс]] {{Гол|31}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Ацтэка]], [[Мэхіка]]
|гледачы         = 80824
|судзьдзя        = [[Слаўка Вінчыч]] (Славенія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 1 ліпеня 2026
|час             = 19:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Ангельшчына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:1
|каманда2        = {{Футбол|Дэмакратычная Рэспубліка Конга|назва=ДР Конга}}
|галы1           = [[Гары Кейн|Кейн]] {{Гол|75}}, {{Гол|86}}
|галы2           = [[Брыян Сыпэнга|Сыпэнга]] {{Гол|7}}
|стадыён         = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]]
|гледачы         = 68239
|судзьдзя        = [[Адгам Махадмэ]] (Ярданія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 1 ліпеня 2026
|час             = 23:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Бэльгія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:2 (д. ч.)
|каманда2        = {{Футбол|Сэнэгал}}
|галы1           = [[Рамэлю Люкаку|Люкаку]] {{Гол|86}}&lt;br&gt;[[Юры Тылеманс|Тылеманс]] {{Гол|89}}, {{Гол|120+5|пэн.}}
|галы2           = [[Абіб Дыяра|Дыяра]] {{Гол|25}}&lt;br&gt;[[Ісмаіля Сар|І. Сар]] {{Гол|51}}
|стадыён         = [[Люмэн Філд]], [[Сіетл]]
|гледачы         = 66925
|судзьдзя        = [[Саід Мартынэс]] (Гандурас)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 2 ліпеня 2026
|час             = 05:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|ЗША|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:0
|каманда2        = {{Футбол|Босьнія і Герцагавіна}}
|галы1           = [[Фоларын Балоган|Балоган]] {{Гол|45}}&lt;br&gt;[[Малік Тыльман|Тыльман]] {{Гол|82}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Левайс Стэдыюм]], [[Санта-Клара (Каліфорнія)|Санта-Клара]]
|гледачы         = 68827
|судзьдзя        = [[Рафаэл Клаўс]] (Бразылія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021524 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 2 ліпеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Гішпанія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:0
|каманда2        = {{Футбол|Аўстрыя}}
|галы1           = [[Мікель Аярсабаль|Аярсабаль]] {{Гол|36}}, {{Гол|89}}&lt;br&gt;[[Пэдра Пора|Пора]] {{Гол|66}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]]
|гледачы         = 70492
|судзьдзя        = [[Глен Нюбэрг]] (Швэцыя)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 3 ліпеня 2026
|час             = 02:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Партугалія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:1
|каманда2        = {{Футбол|Харватыя}}
|галы1           = [[Крыштыяну Раналду|Раналду]] {{Гол|68|пэн.}}&lt;br&gt;[[Гансалу Рамуш|Рамуш]] {{Гол|90+4}}
|галы2           = [[Іван Пэрышыч|Пэрышыч]] {{Гол|53}}
|стадыён         = [[БМО Філд]], [[Таронта]]
|гледачы         = 43036
|судзьдзя        = [[Эспэн Эскас]] (Нарвэгія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 3 ліпеня 2026
|час             = 06:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Швайцарыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:0
|каманда2        = {{Футбол|Альжыр}}
|галы1           = [[Брээль Эмбалё|Эмбалё]] {{Гол|10}}&lt;br&gt;[[Дан Ндой|Ндой]] {{Гол|46}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]]
|гледачы         = 52497
|судзьдзя        = [[Яэль Фалькон]] (Аргентына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 3 ліпеня 2026
|час             = 21:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Аўстралія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:1
|каманда2        = {{Футбол|Эгіпет}}
|галы1           = [[Магамэд Гані|Гані]] {{Гол|55|а/г}}
|галы2           = [[Эмам Ашур|Ашур]] {{Гол|13}}
|стадыён         = [[AT&amp;T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]]
|гледачы         = 70244
|судзьдзя        = [[Густава Тэхэра]] (Уругвай)
|лік па пэнальці = 2:4
|пэнальці1       = [[Гары Сутар|Сутар]] {{пэнміма}}&lt;br&gt;[[Джэксан Ірвін|Ірвін]] {{пэнгол}}&lt;br&gt;[[Авэр Мабіл|Мабіл]] {{пэнгол}}&lt;br&gt;[[Лукас Гэрынгтан|Гэрынгтан]] {{пэнміма}}
|пэнальці2       = {{пэнгол}} [[Магмуд Сабэр|Сабэр]]&lt;br&gt;{{пэнгол}} [[Рамі Рабія|Рабія]]&lt;br&gt;{{пэнгол}} [[Магамэд Саляг|Саляг]]&lt;br&gt;{{пэнгол}} [[Гасам Абдэльмагід|Абдэльмагід]]
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 4 ліпеня 2026
|час             = 01:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Аргентына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:2
|каманда2        = {{Футбол|Каба-Вэрдэ}}
|галы1           = [[Ліянэль Мэсі|Мэсі]] {{Гол|29}}&lt;br&gt;[[Лісандра Мартынэс|Ліс. Мартынэс]] {{Гол|92}}&lt;br&gt;[[Дыні Баржэс|Дыні]] {{Гол|111|а/г}}
|галы2           = [[Дэрой Дуарці|Д. Дуарці]] {{Гол|59}}&lt;br&gt;[[Сыдні Кабрал|С. Кабрал]] {{Гол|103}}
|стадыён         = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі-Гардэнз]]
|гледачы         = 64478
|судзьдзя        = [[Дру Фішэр]] (Канада)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 4 ліпеня 2026
|час             = 04:30 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Калюмбія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:0
|каманда2        = {{Футбол|Гана}}
|галы1           = [[Джон Арыяс|Дж. Арыяс]] {{Гол|14}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Эраўгэд Стэдыюм]], [[Канзас-Сіці (Мізуры)|Канзас-Сіці]]
|гледачы         = 69045
|судзьдзя        = [[Клеман Цюрпэн]] (Францыя)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== 1/8 фіналу ===
{{Справаздача пра матч
|дата            = 4 ліпеня 2026
|час             = 20:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Канада|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:3
|каманда2        = {{Футбол|Марока}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Азэдын Унаі|Унаі]] {{Гол|50}}, {{Гол|82}}&lt;br&gt;[[Суфіян Рагімі|Рагімі]] {{Гол|90+8}}
|стадыён         = [[NRG Стэдыюм]], [[Г’юстан]]
|гледачы         = 68777
|судзьдзя        = [[Майкл Олівэр]] (Ангельшчына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 5 ліпеня 2026
|час             = 00:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Парагвай|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:1
|каманда2        = {{Футбол|Францыя}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Кіліян Мбапэ|Мбапэ]] {{Гол|70|пэн.}}
|стадыён         = [[Лінкальн Файнэншыял Філд]], [[Філадэлфія]]
|гледачы         = 68324
|судзьдзя        = [[Ілгіз Танташаў]] (Узбэкістан)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 5 ліпеня 2026
|час             = 23:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Бразылія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:2
|каманда2        = {{Футбол|Нарвэгія}}
|галы1           = [[Нэймар]] {{Гол|90+10|пэн.}}
|галы2           = [[Эрлінг Голян|Голян]] {{Гол|79}}, {{Гол|90}}
|стадыён         = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]]
|гледачы         = 80663
|судзьдзя        = [[Ісмаіл Эльфат]] (ЗША)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 6 ліпеня 2026
|час             = 03:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Мэксыка|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:3
|каманда2        = {{Футбол|Ангельшчына}}
|галы1           = [[Хуліян Кіньёнэс|Кіньёнэс]] {{Гол|42}}&lt;br&gt;[[Рауль Хімэнэс|Хімэнэс]] {{Гол|69|пэн.}}
|галы2           = [[Джуд Бэлінггэм|Бэлінггэм]] {{Гол|36}}, {{Гол|38}}&lt;br&gt;[[Гары Кейн|Кейн]] {{Гол|60|пэн.}}
|стадыён         = [[Ацтэка]], [[Мэхіка]]
|гледачы         = 80824
|судзьдзя        = [[Алірэза Фагані]] (Аўстралія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 6 ліпеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Партугалія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:1
|каманда2        = {{Футбол|Гішпанія}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Мікель Мэрына|Мэрына]] {{Гол|90+1}}
|стадыён         = [[AT&amp;T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]]
|гледачы         = 70649
|судзьдзя        = [[Энтані Тэйлар]] (Ангельшчына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 7 ліпеня 2026
|час             = 03:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|ЗША|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:4
|каманда2        = {{Футбол|Бэльгія}}
|галы1           = [[Малік Тыльман|Тыльман]] {{Гол|31}}
|галы2           = [[Шарль дэ Кетэлярэ|дэ Кетэлярэ]] {{Гол|9}}, {{Гол|33}}&lt;br&gt;[[Ганс Ванакен|Ванакен]] {{Гол|57}}&lt;br&gt;[[Рамэлю Люкаку|Люкаку]] {{Гол|90+3}}
|стадыён         = [[Люмэн Філд]], [[Сіетл]]
|гледачы         = 66925
|судзьдзя        = [[Адгам Махадмэ]] (Ярданія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 7 ліпеня 2026
|час             = 19:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Аргентына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:2
|каманда2        = {{Футбол|Эгіпет}}
|галы1           = [[Крыстыян Габрыель Рамэра|Рамэра]] {{Гол|79}}&lt;br&gt;[[Ліянэль Мэсі|Мэсі]] {{Гол|83}}&lt;br&gt;[[Энса Фэрнандэс|Фэрнандэс]] {{Гол|90+2}}
|галы2           = [[Ясэр Ібрагім|Ібрагім]] {{Гол|15}}&lt;br&gt;[[Мастафа Зыку|Зыку]] {{Гол|67}}
|стадыён         = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]]
|гледачы         = 68239
|судзьдзя        = [[Франсуа Летэксье]] (Францыя)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 7 ліпеня 2026
|час             = 23:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Швайцарыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:0
|каманда2        = {{Футбол|Калюмбія}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Бі-Сі Плэйс]], [[Ванкувэр]]
|гледачы         = 52497
|судзьдзя        = [[Іван Бартан]] (Сальвадор)
|лік па пэнальці = 4:3
|пэнальці1       = [[Граніт Джака|Джака]] {{пэнгол}}&lt;br&gt;[[Зэкі Амдуні|Амдуні]] {{пэнгол}}&lt;br&gt;[[Мануэль Аканджы|Аканджы]] {{пэнміма}}&lt;br&gt;[[Сэдрык Ітэн|Ітэн]] {{пэнгол}}&lt;br&gt;[[Рубэн Варгас|Варгас]] {{пэнгол}}
|пэнальці2       = {{пэнгол}} [[Хуан Кінтэра|Кінтэра]]&lt;br&gt;{{пэнміма}} [[Давінсан Санчэс|Санчэс]]&lt;br&gt;{{пэнгол}} [[Хамінтан Кампас|Кампас]]&lt;br&gt;{{пэнміма}} [[Куча Эрнандэс|Эрнандэс]]&lt;br&gt;{{пэнгол}} [[Люіс Фэрнанда Дыяс|Дыяс]]
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== 1/4 фіналу ===
{{Справаздача пра матч
|дата            = 9 ліпеня 2026
|час             = 23:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Францыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:0
|каманда2        = {{Футбол|Марока}}
|галы1           = [[Кіліян Мбапэ|Мбапэ]] {{Гол|60}}&lt;br&gt;[[Усман Дэмбэле|Дэмбэле]] {{Гол|66}}
|галы2           = 
|стадыён         = [[Джылет Стэдыюм]], [[Фоксбара]]
|гледачы         = 63811
|судзьдзя        = [[Факунда Тэльлё]] (Аргентына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 11 ліпеня 2026
|час             = 00:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Гішпанія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 2:1
|каманда2        = {{Футбол|Бэльгія}}
|галы1           = [[Фабіян Руіс|Руіс]] {{Гол|30}}&lt;br&gt;[[Мікель Мэрына|Мэрына]] {{Гол|88}}
|галы2           = [[Шарль дэ Кетэлярэ|дэ Кетэлярэ]] {{Гол|41}}
|стадыён         = [[Соў-Фай Стэдыюм]], [[Інгелўуд (Каліфорнія)|Інгелўуд]]
|гледачы         = 70492
|судзьдзя        = [[Майкл Олівэр]] (Ангельшчына)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 12 ліпеня 2026
|час             = 00:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Нарвэгія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:2 (д. ч.)
|каманда2        = {{Футбол|Ангельшчына}}
|галы1           = [[Андрэас Шэльдэруп|Шэльдэруп]] {{Гол|36}}
|галы2           = [[Джуд Бэлінггэм|Бэлінггэм]] {{Гол|45+2}}, {{Гол|93}}
|стадыён         = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі-Гардэнз]]
|гледачы         = 64478
|судзьдзя        = [[Клеман Цюрпэн]] (Францыя)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 12 ліпеня 2026
|час             = 04:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Аргентына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 3:1 (д. ч.)
|каманда2        = {{Футбол|Швайцарыя}}
|галы1           = [[Алексіс Мак Алістэр|Мак Алістэр]] {{Гол|10}}&lt;br&gt;[[Хуліян Альварэс|Альварэс]] {{Гол|112}}&lt;br&gt;[[Ляўтара Мартынэс|Ляўт. Мартынэс]] {{Гол|120+1}}
|галы2           = [[Дан Ндой|Ндой]] {{Гол|67}}
|стадыён         = [[Эраўгэд Стэдыюм]], [[Канзас-Сіці (Мізуры)|Канзас-Сіці]]
|гледачы         = 69045
|судзьдзя        = [[Жуан Піньейру]] (Партугалія)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== 1/2 фіналу ===
{{Справаздача пра матч
|дата            = 14 ліпеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Францыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 0:2
|каманда2        = {{Футбол|Гішпанія}}
|галы1           = 
|галы2           = [[Мікель Аярсабаль|Аярсабаль]] {{Гол|22|пэн.}}&lt;br&gt;[[Пэдра Пора|Пора]] {{Гол|58}}
|стадыён         = [[AT&amp;T Стэдыюм]], [[Арлінгтан (Тэхас)|Арлінгтан]]
|гледачы         = 70176
|судзьдзя        = [[Іван Бартан]] (Сальвадор)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289290/400021541 Справаздача]
|смі             = 
}}
----
{{Справаздача пра матч
|дата            = 15 ліпеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Ангельшчына|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = 1:2
|каманда2        = {{Футбол|Аргентына}}
|галы1           = [[Энтані Гордан|Гордан]] {{Гол|55}}
|галы2           = [[Энса Фэрнандэс|Фэрнандэс]] {{Гол|85}}&lt;br&gt;[[Ляўтара Мартынэс|Ляўт. Мартынэс]] {{Гол|90+2}}
|стадыён         = [[Мэрсэдэс-Бэнц Стэдыюм]], [[Атланта]]
|гледачы         = 68239
|судзьдзя        = [[Ісмаіл Эльфат]] (ЗША)
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289290/400021540 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Матч за 3-е месца ===
{{Справаздача пра матч
|дата            = 19 ліпеня 2026
|час             = 00:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Францыя|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = :
|каманда2        = {{Футбол|Ангельшчына}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Гард-Рок Стэдыюм]], [[Маямі-Гардэнз]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289291/400021542 Справаздача]
|смі             = 
}}

=== Фінал ===
{{Справаздача пра матч
|дата            = 19 ліпеня 2026
|час             = 22:00 ([[UTC+3]])
|каманда1        = {{Футбол|Гішпанія|разьмяшчэньне выявы=справа}}
|лік             = :
|каманда2        = {{Футбол|Аргентына}}
|галы1           = 
|галы2           = 
|стадыён         = [[Мэтлайф Стэдыюм]], [[Іст-Ратэрфард]]
|гледачы         = 
|судзьдзя        = 
|пратакол        = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289292/400021543 Справаздача]
|смі             = 
}}

== Маркетынг ==
=== Брэндаваньне ===
Афіцыйная эмблема і брэндавая ідэнтычнасьць былі высунутыя для публікі 17 траўня 2023 году ў [[абсэрваторыі Грыфіта]] ў [[Лос-Анджэлес]]е. Базавая форма эмблемы складаецца з вэртыкальна «складзеных» лічбаў 26 з выявай [[Кубак сьвету ФІФА (прыз)|Кубка сьвету ФІФА]] на пярэднім пляне. Пры гэтым упершыню ў гісторыі трафэй быў выяўлены на эмблеме чэмпіянату сьвету як фатаграфія, а не стылізаванае графічнае адлюстраваньне. Дызайн быў распрацаваны гэтак, каб яго можна было адаптаваць да рознага кшталту тла&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Cook, Glenn|спасылка=https://news.sportslogos.net/2023/05/17/fifa-unveils-visual-identity-for-2026-world-cup-in-north-america/soccer/|загаловак=FIFA Unveils Logo For 2026 World Cup in North America|выдавецтва=SportsLogos.Net News|дата публікацыі=05.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230518041252/https://news.sportslogos.net/2023/05/17/fifa-unveils-visual-identity-for-2026-world-cup-in-north-america/soccer/|дата копіі=05.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; &gt;{{спасылка|аўтар=Cook, Glenn|спасылка=https://news.sportslogos.net/2023/05/18/is-that-it-reaction-to-2026-world-cup-logo-swift-overwhelmingly-negative/soccer/|загаловак='Is That It?': Reaction to 2026 World Cup Logo Swift, Overwhelmingly Negative|выдавецтва=SportsLogos.Net News|дата публікацыі=05.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230518200435/https://news.sportslogos.net/2023/05/18/is-that-it-reaction-to-2026-world-cup-logo-swift-overwhelmingly-negative/soccer/|дата копіі=05.2023}}&lt;/ref&gt;.

[[Файл:2026 FIFA WC countdown clock Paseo de la Reforma.jpg|значак|Гадзіньнік адліку часу да пачатку чэмпіянату, усталяваны ў [[Мэксыка|Мэксыцы]].]]
Наступнага дня ФІФА прадставіла варыянты эмблемы для кожнага гораду-гаспадара. Гэтак яны ўтрымліваюць каляровыя мадыфікацыі і элемэнты, якія адлюстроўваюць мясцовы ляндшафт або культуру. Да прыкладу, у эмблеме, распрацавай для Лос-Анджэлесу, былі стылізаваныя сонца і хвалі, а ў эмблеме [[Мантэрэй|Мантэрэю]] зьмешчаная выява гары [[Сэра-дэ-ля-Сыльля]], а ў эмблеме [[Таронта]] выяўленыя гарадзкі краявід і [[Сі-Эн Таўэр]]&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Cook, Glenn|спасылка=https://news.sportslogos.net/2023/05/19/fifa-host-cities-roll-out-specific-branding-for-2026-world-cup/soccer/|загаловак=FIFA, Host Cities Roll Out Specific Branding for 2026 World Cup|выдавецтва=SportsLogos.Net News|дата публікацыі=05.2023|копія=https://web.archive.org/web/20231125024742/https://news.sportslogos.net/2023/05/19/fifa-host-cities-roll-out-specific-branding-for-2026-world-cup/soccer/|дата копіі=11.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/origin1904-p.cxm.fifa.com/unprecedented-host-city-brands-launched-to-bring-fifa-world-cup-26-tm|загаловак=Unprecedented Host City brands launched to bring FIFA World Cup 26 destinations to life|выдавецтва=www.fifa.com|копія=https://web.archive.org/web/20231125024745/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/origin1904-p.cxm.fifa.com/unprecedented-host-city-brands-launched-to-bring-fifa-world-cup-26-tm|дата копіі=11.2023}}&lt;/ref&gt;. Рэакцыя на эмблему па ейнай прэзэнтацыі была пераважна нэгатыўная, бо многія палічылі, што дызайн выглядае няскончаным і непрадуманым у параўнаньні з эмблемамі мінулых чэмпіянатаў сьвету. Дзеля параўнаньня, гулец [[Зборная ЗША па футболе|зборнай ЗША]] [[Хэсус Фэрэйра]] назваў эмблему «прыгожай»&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Shah, Parshva|спасылка=https://www.goal.com/en-us/news/it-s-beautiful-usmnt-striker-jesus-ferreira-disagrees-with-people-who-hate-fifa-s-world-cup-2026-logo/blt5889b73a50f9d6bc|загаловак='It's beautiful' – USMNT striker Jesus Ferreira disagrees with people who hate FIFA's World Cup 2026 logo|выдавецтва=Goal.com|дата публікацыі=05.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230518232153/https://www.goal.com/en-us/news/it-s-beautiful-usmnt-striker-jesus-ferreira-disagrees-with-people-who-hate-fifa-s-world-cup-2026-logo/blt5889b73a50f9d6bc|дата копіі=05.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Borg, Simon|спасылка=https://www.sportingnews.com/ca/soccer/news/fifa-world-cup-2026-logo-reveal-usa-mexico-canada/x2dpsllp98zqaj2bkxwsdqhi|загаловак=Fans rip FIFA World Cup 2026 logo after official reveal for men's tournament in USA, Mexico and Canada|выдавецтва=Sporting News|дата публікацыі=05.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230519060838/https://www.sportingnews.com/ca/soccer/news/fifa-world-cup-2026-logo-reveal-usa-mexico-canada/x2dpsllp98zqaj2bkxwsdqhi|дата копіі=05.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

[[Файл:Coca Cola 2026 FIFA World Cup.jpg|значак|зьлева|Самаход з брэндаваньнем, зробленым да чэмпіянату сьвету.]]
У сакавіку і красавіку 2025 году ФІФА прадставіла набор з 16 афіцыйных постэраў, якія выяўляюць кожнае места-гаспадара чэмпіянату сьвету 2026 году. Постэры, створаныя мясцовымі мастакамі, былі прызначаныя для таго, каб адлюстраваць асаблівую ідэнтычнасьць і спадчыну кожнага гораду&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://inside.fifa.com/organisation/news/unique-local-spirit-official-world-cup-26-host-city-posters|загаловак=Unique local spirit highlighted in Official FIFA World Cup 26 Host City Posters|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=03.2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.footyheadlines.com/2025/04/the-2026-wc-posters.html|загаловак=The 2026 World Cup Posters Revealed|выдавецтва=footyheadlines.com/|дата публікацыі=04.2025}}&lt;/ref&gt;. 3 сакавіка 2026 году быў высунуты агульны афіцыйны постэр турніру. Упершыню тры мастакі аб’ядналі свае навычкі і мастацкія стылі дзеля стварэньня афіцыйнага постэра. Пры гэтым кожны зь іх паходзіў з адной з краінаў-гаспадароў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/official-posters|загаловак=Official Tournament Poster|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=03.2026}}&lt;/ref&gt;.

=== Тэлевізійныя правы ===
12 лютага 2015 году ФІФА падоўжыла кантракты на вяшчальныя правы ў ЗША і Канадзе для кампаніі [[Fox Sports]], [[NBCUniversal]] і [[Bell Media]] на чэмпіянат сьвету 2026 году, не прымаючы іншых заявак. Паводле ''[[The New York Times]]'', гэтае падаўжэньне разглядалася як кампэнсацыя за перанос [[чэмпіянат сьвету па футболе 2022 году|чэмпіянату сьвету 2022 году]] на лістапад–сьнежань замест традыцыйнага графіку чэрвень–ліпень, бо гэта стварыла значныя канфлікты з буйнымі прафэсійнымі лігамі, якія звычайна маюць міжсэзоньне ў час мундыялю&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Deitsch, Richard|спасылка=https://www.si.com/planet-futbol/2015/02/12/fifa-fox-usa-tv-rights-world-cup-2026-telemundo|загаловак=FIFA grants Fox, Telemundo U.S. TV rights for World Cup through 2026|дата публікацыі=02.2015|копія=https://web.archive.org/web/20200408163522/https://www.si.com/planet-futbol/2015/02/12/fifa-fox-usa-tv-rights-world-cup-2026-telemundo|дата копіі=04.2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Sandomir, Richard|спасылка=https://www.nytimes.com/2015/02/27/sports/soccer/why-fifa-made-deal-with-fox-for-2026-cup.html|загаловак=Why FIFA Made Deal With Fox for 2026 Cup|выдавец=The New York Times|дата публікацыі=02.2015|копія=https://web.archive.org/web/20200408163525/https://www.nytimes.com/2015/02/27/sports/soccer/why-fifa-made-deal-with-fox-for-2026-cup.html|дата копіі=04.2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.theglobeandmail.com/sports/soccer/fifa-extending-tv-deals-through-2026-world-cup-with-ctv-tsn-and-rds/article22965136/|загаловак=FIFA extending TV deals through 2026 World Cup with CTV, TSN and RDS|выдавец=The Globe and Mail|дата публікацыі=02.2015|копія=https://web.archive.org/web/20160410181248/http://www.theglobeandmail.com/sports/soccer/fifa-extending-tv-deals-through-2026-world-cup-with-ctv-tsn-and-rds/article22965136/|дата копіі=04.2016}}&lt;/ref&gt;. Fútbol de Primera атрымала правы на гішпанамоўнае радыёвяшчаньне ў ЗША і [[Пуэрта-Рыка]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://digitalhub.fifa.com/m/af2cdbbd380d70c/original/FWC26-Media-Rights-Licensees-Overview.pdf|загаловак=FIFA World Cup 26 Media Partners|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=03.2025}}&lt;/ref&gt;.

Міжнародны вяшчальны цэнтар будзе разьмешчаны ў канфэрэнц-цэнтры [[Кей-Бэйлі-Гатчынсан]] у [[Далас]]е&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Rosenbaum, Steven|спасылка=https://www.cbsnews.com/texas/news/dallas-texas-2026-fifa-world-cup-international-broadcast-center-media-hub/|загаловак=Dallas approves $15 million spending to serve as media hub for the 2026 FIFA World Cup|выдавецтва=CBS News|дата публікацыі=12.2024|копія=https://web.archive.org/web/20241212105138/https://www.cbsnews.com/texas/news/dallas-texas-2026-fifa-world-cup-international-broadcast-center-media-hub/|дата копіі=12.2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fox4news.com/news/2026-fifa-world-cup-international-broadcast-center-will-be-dallas|загаловак=2026 FIFA World Cup International Broadcast Center will be in Dallas|выдавецтва=FOX News|дата публікацыі=12.2024|копія=https://web.archive.org/web/20241211232758/https://www.fox4news.com/news/2026-fifa-world-cup-international-broadcast-center-will-be-dallas|дата копіі=12.2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-26-international-broadcast-centre-dallas|загаловак=FIFA World Cup 26™ International Broadcast Centre to be hosted in Dallas|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=03.2025|копія=https://web.archive.org/web/20250318125506/https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-26-international-broadcast-centre-dallas|дата копіі=03.2025}}&lt;/ref&gt;. 8 студзеня 2026 году ФІФА склала ўгоду, паводле якой [[TikTok]] стаў «пераважнай плятформай» для відэакантэнту чэмпіянату сьвету. У межах дамовы вяшчальнікі могуць трансьляваць часткі матчаў у адмысловым разьдзеле ў дадатку TikTok&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/47552269/fifa-tiktok-video-content-partner-2026-world-cup|загаловак=FIFA picks TikTok as video content partner at 2026 World Cup|выдавецтва=ESPN|дата публікацыі=01.2026}}&lt;/ref&gt;. Пазьней, 17 сакавіка, ФІФА ўхваліла аналягічнае пагадненьне з [[YouTube]], якое дазваляе вяшчальнікам трансьляваць выбраныя матчы цалкам на сваіх каналах, а таксама трансьляваць першыя 10 хвілінаў кожнага матчу, каб заахвоціць маладую аўдыторыю глядзець далей на традыцыйных каналах&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/48231331/youtube-fifa-agree-live-broadcast-deal-world-cup|загаловак=YouTube, FIFA agree to live broadcast deal for World Cup|выдавецтва=ESPN|дата публікацыі=03.2026}}&lt;/ref&gt;. Пазьней было пацьверджана, што YouTube пашырыў гэтую дамову разам зь ФІФА і [[CazéTV]], каб дармова трансьляваць усе матчы турніру ў [[Бразылія|Бразыліі]]&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Filho, Adalberto Leister|спасылка=https://maquinadoesporte.com.br/midia/apos-parceria-com-youtube-fifa-confirma-exclusividade-digital-de-cazetv-para-copa-2026/|загаловак=Após parceria com YouTube, Fifa confirma exclusividade digital da CazéTV no Brasil para Copa 2026|выдавецтва=Máquina do Esporte|дата публікацыі=03.2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Laloni, Marco|спасылка=https://www.mktesportivo.com/2026/03/em-parceria-com-a-cazetv-youtube-lanca-o-filme-publicitario-a-agente-do-hexa/|загаловак=YouTube e CazéTV lançam o filme publicitário “A Agente do Hexa”|выдавецтва=MKT Esportivo|дата публікацыі=03.2026}}&lt;/ref&gt;.

=== Квіткі ===
Кошты квіткоў на чэмпіянат сьвету 2026 году першапачаткова былі ад 60 даляраў за матчы групавога этапу да {{Лік|6730}} даляраў за фінал, што было значна больш за цэны на квіткі папярэдняга [[чэмпіянат сьвету па футболе 2022 году|чэмпіянату сьвету 2022 году]]. Аднак у верасьні 2025 году ФІФА пацьвердзіла, што ўпершыню будзе выкарыстоўваць дынамічнае цэнаўтварэньне, паводле мадэлі, ужытай на [[клюбны чэмпіянат сьвету па футболе 2025 году|клюбным чэмпіянаце сьвету 2025 году]]&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{спасылка|спасылка=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46147005/2026-world-cup-tickets-fifa-dynamic-pricing-prices|загаловак=FIFA to use dynamic pricing for World Cup tickets|выдавецтва=ESPN.com|дата публікацыі=09.2025}}&lt;/ref&gt;. Месцы ў гасьцінных зонах сталі дасяжныя ў красавіку 2025 году праз афіцыйнага білетнага партнэра ФІФА&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://inside.fifa.com/tournament-organisation/commercial/news/limited-initial-release-of-fifa-world-cup-26-tm-hospitality-packages-for|загаловак=Limited initial release of FIFA World Cup 26 hospitality packages for matches in United States launched|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=05.2025|копія=http://web.archive.org/web/20250714204258/https://inside.fifa.com/tournament-organisation/commercial/news/limited-initial-release-of-fifa-world-cup-26-tm-hospitality-packages-for|дата копіі=07.2025}}&lt;/ref&gt;.

Першая фаза лёсаваньня квіткоў прайшла 10—19 верасьня 2025 году і была абмежаваная трымальнікамі картаў [[Visa]]. Другая фаза ладзілася 27—31 кастрычніка, а трэцяя пачалася пасьля фінальнага лёсаваньня камандаў 5 сьнежня. Продаж быў абмежаваны чатырма квіткамі на чалавека на матч, і аніхто ня можа набыць больш за 40 квіткоў на ўвесь турнір. Афіцыйная плятформа перапродажу квіткоў ФІФА запрацавала 2 кастрычніка 2026 году&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/resale-ticket-exchange-marketplace|загаловак=FIFA Resale/Exchange Marketplace|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=09.2025}}&lt;/ref&gt;. Заключная фаза «апошняй хвіліны» продажаў адкрылася 22 красавіка 2026 году, прыкладна за 50 дзён да пачатку турніру. Квіткі на ўсе 104 матчы прадаваліся згодна з прынцыпам «хто першы — таго і месца». На той момант было прададзена больш за пяць мільёнаў квіткоў з чаканых больш як шасьці мільёнаў, а дадатковыя квіткі павінны былі выпускацца паэтапна да самага фіналу, у залежнасьці ад наяўнасьці&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.reuters.com/sports/soccer/world-cup-last-minute-ticket-sales-phase-re-opens-50-days-kick-off-2026-04-22/|загаловак=World Cup last-minute ticket sales phase re-opens 50 days from kick-off|выдавец=Reuters|дата публікацыі=04.2026}}&lt;/ref&gt;.

Усе гарады ЗША, якія ладзяць у сябе чэмпіянат сьвету, ухвалілі законы, паводле якіх продаж квіткоў на падзеі мундыялю вызваляецца ад дзяржаўных і мясцовых падаткаў з продажаў&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Wilson, Jonathan|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2026/apr/02/world-cup-countries-face-extra-costs-fifa-tax-deal-us-government|загаловак=More than half of World Cup countries face extra costs as Fifa fails to agree US tax deal|выдавец=The Guardian|дата публікацыі=04.2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Gray, Page|спасылка=https://itep.org/fifa-2026-world-cup-tickets-sales-tax-exemption/|загаловак=Not-So-Free Kick: How the 2026 FIFA World Cup Will Cost Cities Millions|выдавец=Institute on Taxation and Economic Policy|дата публікацыі=12.2025}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ Афіцыйны сайт].

{{Чэмпіянаты сьвету па футболе}}

[[Катэгорыя:Чэмпіянаты сьвету па футболе|2026]]</text>
      <sha1>1fkmmnhmij2x34dcmmf5zfnq7t2y4uw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Iveco Stralis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300442</id>
    <revision>
      <id>2679258</id>
      <parentid>2678843</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T01:22:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39608-40</username>
        <id>98899</id>
      </contributor>
      <origin>2679258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14912" sha1="77zzs5obgrialr5d198kffe3rti1lyn" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
| назва                          = «Iveco Stralis»
| выява               = [[Файл:2016 Iveco Stralis (Bulmers), front right, 06-12-2025.jpg|300пкс]]
| вытворца                     = «[[Iveco]]»
| гады       = 2002–2021
| падобныя           =
}}

[[Iveco Stralis]] — гэта грузавік цяжкага класа, які вырабляе італьянскі вытворца Iveco з 2002 па 2021 год. Stralis замяніў мадэлі [[Iveco EuroStar]] і [[Iveco EuroTech]]; ён знаходзіцца ў сегменце зверху ад Eurocargo, вага ад 19 да 44 тон. Пажарная версія Stralis выпускалася сумесна з нямецкім [[Magirus|Iveco Magirus]].

==Першае пакаленне (2002-2007)==
{{Аўтамабіль
| назва                          = «Iveco Stralis (2002-2007)»
| выява               = [[File:IVECO Stralis AS430 Containersattelzug.jpg|300пкс]]
| вытворца                     = «[[Iveco]]»
| гады       = 2002-2007
| падобныя           = '''Stralis Day Cab 4x2 Rigid Truck (2002-2007):'''&lt;br/&gt;[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA Day Cab 4x2 Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab 4x2 Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route Day Cab 4x2 Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Scania 4|Scania R114 Day Cab 4x2 Rigid Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Day Cab 4x2 Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab 4x2 Rigid Truck (2002—2008)]]&lt;br/&gt;[[МАЗ-5340|МАЗ-5340 Day Cab 4x2 Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''Stralis Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (2002-2007):'''&lt;br/&gt;[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Scania 4|Scania R114 Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (2002—2008)]]&lt;br/&gt;'''Stralis Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2002-2007):'''&lt;br/&gt;[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Scania 4|Scania R114 Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2002—2008)]]&lt;br/&gt;[[МАЗ-5440|2002-2007 МАЗ-5440 Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''Stralis Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (2002-2007):'''&lt;br/&gt;[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Scania 4|Scania R114 Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Volvo FH|Volvo FH Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (2002—2008)]]&lt;br/&gt;[[МАЗ-6430|2002—2007 МАЗ-6430 Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''Stralis Low Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Truck (2002-2007):'''&lt;br/&gt;[[DAF XF|DAF XF Comfort Cab Tandem Axle Rigid Truck (2002—2006)]]&lt;br/&gt;[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA L Sleeper Cab 4x2 Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Low Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route Low Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Scania 4|Scania R114 Low Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Low Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Volvo FH|Volvo FH Low Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Truck (2002—2008)]]&lt;br/&gt;[[МАЗ-5340|МАЗ-5340 Low Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''Stralis Low Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Rigid Truck (2002-2007):'''&lt;br/&gt;[[DAF XF|DAF XF Comfort Cab Tandem Axle Rigid Truck (2002—2006)]]&lt;br/&gt;[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA L Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Low Roof Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route Low Roof Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Scania 4|Scania R114 Low Roof Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Low Roof Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Volvo FH|Volvo FH Low Roof Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Truck (2002—2008)]]&lt;br/&gt;'''Stralis Low Roof Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2002-2007):'''&lt;br/&gt;'''Stralis Low Roof Sleeper Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (2002-2007):'''&lt;br/&gt; [[DAF XF|DAF XF Comfort Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (2002—2006)]]&lt;br/&gt;[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA L Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros Low Roof Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route Low Roof Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Scania 4|Scania R114 Low Roof Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series Low Roof Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Volvo FH|Volvo FH Low Roof Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (2002—2008)]]&lt;br/&gt;[[МАЗ-6430|2002—2007 МАЗ-6430 Low Roof Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''Stralis High Roof Sleeper Cab 4x2 Rigid Truck (2002-2007):'''&lt;br/&gt;'''Stralis High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Rigid Truck (2002-2007):'''&lt;br/&gt;'''Stralis High Roof Sleeper Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (2002-2007):'''&lt;br/&gt;'''Stralis High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (2002-2007):'''&lt;br/&gt; [[DAF XF|DAF XF Space Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (2002—2006)]]&lt;br/&gt;[[MAN TGA|2002-2007 MAN TGA LX Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Mercedes-Benz Actros|2003—2008 Mercedes-Benz Actros High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Renault Premium|2002—2006 Renault Premium Route High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt; [[Renault Magnum#Трэцяе пакаленне (2001—2006)|Renault Magnum Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (2001—2006)]]&lt;br/&gt;[[Scania 4|Scania R114 High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Scania R|2004-2006 Scania R Series High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Volvo FH|Volvo FH High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (2002—2008)]]&lt;br/&gt;[[МАЗ-6430|2002—2007 МАЗ-6430 High Roof Sleeper Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]
|наступнік=[[Iveco Stralis#Другое пакаленне (2007-2012)|Iveco Stralis (2007-2012)]]
|папярэднік=[[Iveco EuroTech]]&lt;br/&gt;[[Iveco EuroStar]]
}}
Iveco Stralis (2002-2007) — гэта цяжкі камерцыйны паўпрычэп, які вырабляецца італьянскім аўтавытворцам Iveco. Прызначаны для рэгіянальных і міжгародніх перавозак, ён ахоплівае дыяпазон вагі ад 19 да 44 тон. Ён стаў вядомым як першы цяжкі грузавік, які меў аўтаматызаваную каробку перадач у якасці стандартнага абсталявання, Iveco Stralis (2002-2007) прапаноўваў тры асноўныя серыі кабін: Active Day Cab 4x2 Rigid Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Rigid Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 2-Door Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Lorry]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 4x2 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]]), Active Day Cab Tandem Axle Rigid Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault|Renault tout terrain VTD camion]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1937)]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Rigid Truck]]), Active Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 2-Door Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 4x2 semi-tractor unit (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab 4x2 Rigid Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab 4x2 Semi-Tractor Truck]]), Active Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault TT|Renault TTD6 Tracteur 6 15 tonnes]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Thames Trader|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit (1965-1969)]], [[Fiat 619 N1|1970-1972 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fiat 619 N1|1973-1975 Fiat 619N1 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbo|Iveco Fiat 130 NC 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Iveco Turbotech|Iveco 190-36 TurboTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Iveco Eurotech|Iveco EuroTech 2-Door Day Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]), Active Space (AS) для міжгародняга камфорту (шырокая, высокая дахавая), і Active Time (AT) для сярэдніх/доўгіх маршрутаў (стандартны/высокі дах, ужо). Яны прапаноўвалі розную шырыню (2,48 м AS супраць 2,28 м AT/AD), вышыню даху і варыянты для сну/захоўвання, каб адпавядаць розным патрэбам перавозкі, ад кантынентальных паездак да шматкропкавых даставак.

==Другое пакаленне (2007-2012)==

==Трэцяе пакаленне (2012-2016)==

==Чацвёртае пакаленне (2016-2019)==

[[Катэгорыя:Аўтамабілі Iveco|Stralis]]
[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]]
[[Катэгорыя:Грузавікі Італіі]]
[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2000-х]]
[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 2010-х]]</text>
      <sha1>77zzs5obgrialr5d198kffe3rti1lyn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chevrolet Task-Force</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300525</id>
    <revision>
      <id>2679269</id>
      <parentid>2679064</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T04:28:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38730-53</username>
        <id>98799</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2679269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53648" sha1="d490dfjpp84yw4nz835vypt19fgttf1" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
| назва                          = «Chevrolet Task Force/GMC Blue Chip»
| выява               = [[Файл:TaskForceCHMG-DT.jpg|300пкс]]
| вытворца                     = «[[Chevrolet]]/[[GMC]]»
| гады       = 1955-1959
| падобныя           = '''Task Force 3100 Stepside Pickup Truck (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Flareside Pickup Truck (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Flareside Pickup Truck (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C-100 Forward Look Cab Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep 2-Door Half-Ton Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3100 Stepside Pickup Truck (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Flareside Pickup Truck (1957)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep 2-Door Half-Ton Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3100 Stepside Pickup Truck (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Flareside Pickup Truck (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Flareside Pickup Truck (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-100 Stepside Pickup Truck]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge C-100 Stepside Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep 2-Door Half-Ton Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''3100 Panel Van (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge Town Panel Job-Rated DeLuxe]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1955-1956 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt; '''3100 Panel Van (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Panel Truck (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge Town Panel]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1957 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;'''3100 Panel Van (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Panel Truck (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Panel Truck (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge Town Panel]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge Town Panel]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1958-1959 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;'''Task Force 3600 Long Bed Pickup Truck (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Pickup Truck (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Pickup Truck (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C-Series Forward Look Cab Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-120 Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep 2-Door 1-Ton Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Long Bed Pickup Truck (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Pickup Truck (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-Series Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep 2-Door 1-Ton Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-120 Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Long Bed Pickup Truck]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Long Bed Pickup Truck (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Pickup Truck (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Pickup Truck (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-Series Long Bed Pickup Truck]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge C-Series Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep 2-Door 1-Ton Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-120 Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''Task Force 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Single Rear Wheel Chassis Cab (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Single Rear Wheel Chassis Cab (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C-Series Forward Look Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-120 Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep Truck Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab  (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Single Rear Wheel Chassis Cab (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep Truck Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-120 Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Single Rear Wheel Chassis Cab (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Single Rear Wheel Chassis Cab (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge C-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-120 Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep Truck Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;'''Task Force 3600 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Dual Rear Wheel Chassis Cab (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C-Series Forward Look Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-120 Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1957)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-120 Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge C-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-120 Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt;'''Task Force 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Single Rear Wheel Chassis Cab (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Single Rear Wheel Chassis Cab (1956)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep Truck Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge 1-Ton Forward Look Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-130 Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab  (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Single Rear Wheel Chassis Cab (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge 1-Ton Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep Truck Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-100|1957 International Harvester A-130 Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Single Rear Wheel Chassis Cab (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Single Rear Wheel Chassis Cab (1959)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep Truck Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge C-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-100|1958-1959 International Harvester A-130 Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;'''Task Force 3800 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Dual Rear Wheel Chassis Cab (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C3-D6-126 Forward Look 1-Ton Dually Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-130 Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1957)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge D-300 1-Ton Dually Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-100|1957 International Harvester A-130 Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge D-350 1-Ton Dually Chassis Cab]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge D-350 1-Ton Dually Chassis Cab]] &lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-130 Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C3-D6-126 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-130 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1957)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge D-300 1-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-100|1957 International Harvester A-130 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel School Bus Chassis]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge D-300 1-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge D-300 1-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-130 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel School Bus Chassis]] &lt;br/&gt;'''Task Force Medium-Duty Conventional Cab Trucks (1955-1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks (1956)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge Forward Look Medium-Duty Conventional Cab Trucks]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-160/S-170/S-180 2-Door Medium-Duty Conventional Cab Trucks]]/[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1957 Studebaker E-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks]]&lt;br/&gt;'''Task Force Medium-Duty Conventional Cab Trucks (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge Medium-Duty Conventional Cab Trucks]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge Medium-Duty Conventional Cab Trucks]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks]] &lt;br/&gt; '''Task Force Heavy-Duty Conventional Cab Trucks (1955-1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks (1956)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge Forward Look Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]]/[[Dodge C Series|1957 Dodge Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|1955-1956 International Harvester Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]]/[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1957 Studebaker E-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]] &lt;br/&gt; '''Task Force Heavy-Duty Conventional Cab Trucks (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]] &lt;br/&gt; '''Task Force Medium-Duty School Bus Chassis (1955-1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford B-Series School Bus Chassis (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-Series School Bus Chassis (1956)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford B-Series Medium-Duty School Bus Chassis (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge Medium-Duty School Bus Chassis]]/[[Dodge C Series|1957 Dodge Medium-Duty School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|1955-1956 International Harvester Medium-Duty School Bus Chassis]]/[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-Series Medium-Duty School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1957 Studebaker E-Series Medium-Duty School Bus Chassis]]&lt;br/&gt; '''Task Force Medium-Duty School Bus Chassis (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford B-Series School Bus Chassis (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford B-Series School Bus Chassis (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge Medium-Duty School Bus Chassis]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge Medium-Duty School Bus Chassis]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-Series Medium-Duty School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Medium-Duty School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;'''Task Force LCF-Series Tandem-Axle Rigid Truck (1955-1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford COE Tandem-Axle Rigid Truck (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford COE Tandem-Axle Rigid Truck (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge COE Tandem-Axle Rigid Truck]]/[[Dodge C Series|1957 Dodge COE Tandem-Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-160/S-170/S-180 COE Tandem-Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt; '''Task Force LCF-Series Tandem-Axle Rigid Truck (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958-1959 Dodge COE Tandem-Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|International Harvester AC-160/AC-170/AC-180 Tandem-Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''Task Force LCF-Series Single-Axle Rigid Truck (1955-1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford COE Single-Axle Rigid Truck (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford COE Single-Axle Rigid Truck (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge COE Single-Axle Rigid Truck]]/[[Dodge C Series|1957 Dodge COE Single-Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-160/S-170/S-180 COE Single-Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''Task Force LCF-Series Single-Axle Rigid Truck (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958-1959 Dodge COE Single-Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|International Harvester AC-160/AC-170/AC-180 Single-Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''Task Force LCF-Series Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1955-1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Dodge C Series|1957 Dodge COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-160/S-170/S-180 COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt; '''Task Force LCF-Series Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958-1959 Dodge COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|International Harvester AC-160/AC-170/AC-180 Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''Task Force LCF-Series Single-Axle Semi-Tractor Truck (1955-1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Dodge C Series|1957 Dodge COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-160/S-170/S-180 COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''Task Force LCF-Series Single-Axle Semi-Tractor Truck (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958-1959 Dodge COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|International Harvester AC-160/AC-170/AC-180 Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''Task Force 3800 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Dual Rear Wheel Pickup Truck (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1956)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C-Series Forward Look Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-130 Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''Task Force 3800 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-100|1957 International Harvester A-130 Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge C-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-130 Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''Task Force 3600 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Dual Rear Wheel Pickup Truck (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C3-D6-126 Forward Look Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-120 Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1957)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-120 Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge D-300 Dual Rear Wheel Pickup Truck]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge D-300  Dual Rear Wheel Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-120 Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]]
|папярэднік=[[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance Design]]
|наступнік=[[Chevrolet C/K#Першае пакаленне (1960–1966)|1960 Chevrolet C/K]]
}}
'''Chevrolet Task Force''' (у некаторых выпадках '''Task-Force''') — гэта серыя лёгкіх грузавікоў (3100-кароткая платформа (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1924 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1925 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1926 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AA Capitol|1927 Chevrolet Capitol Closed Cab Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AB National|1928 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AC International|1929 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AD Universal|1930 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AE Independence|1931 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series BA Confederate|1932 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series CA Eagle / Master|1933 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1934 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet 3100 Short-Bed Pickup Truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet 3100 Short-Bed Pickup Truck]]) і 3200-доўгая платформа; пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1924 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1925 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1926 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AA Capitol|1927 Chevrolet Capitol Closed Cab Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AB National|1928 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AC International|1929 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AD Universal|1930 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AE Independence|1931 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series BA Confederate|1932 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series CA Eagle / Master|1933 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1934 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet 3200 Pickup Truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet 3200 Pickup Truck]]) і сярэдніх грузавікоў (3600 Dual Rear Wheel Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Renault|1933-1934 Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet Master Utility 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet Heavy-Duty Dual Rear Wheel Chassis With Cab]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet Heavy-Duty Dual Rear Wheel Chassis With Cab]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty Dual Rear Wheel Chassis With Cab]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design 3600 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design 3600 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]]), Task Force Medium and Heavy Duty Conventional Cab Single Axle Semi Tractor Trucks (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Renault|1933-1934 Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet 2-Ton Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]]), Task Force Medium and Heavy Duty Conventional Cab Tandem-Axle Semi Tractor Trucks (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault TT|Renault TTD6 Tracteur 6 15 tonnes]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet 2-Ton Conventional 2-door regular cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]]), Medium and Heavy Duty Conventional Cab Single Axle Rigid Trucks (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Rigid Chassis Truck]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle rigid chassis truck]], [[Renault|1933-1934 Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis single axle rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet 2-Ton Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]]), Task Force Medium and Heavy Duty Conventional Cab Tandem-Axle Rigid Trucks (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem Axle Chassis Rigid Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], [[GMC|1930-1934 GMC Model 795 2-Door Closed Cab Dual Rear Wheel Tandem Axle Rigid Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet 2-Ton Conventional 2-door regular cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]]), Task Force Medium-Duty School Bus Chassis (пасля-[[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis without Cab]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T School Bus Chassis (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton School Bus Chassis]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton School Bus Chassis]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 2-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet|1933 Chevrolet 2-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1934 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty Conventional School Bus Chassis]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional School Bus Chassis]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional School Bus Chassis]]), Task-Force LCF-Series Single Axle Rigid Chassis Trucks (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[GMC|1912 GMC Model H Enclosed Cab Truck]], [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]],  [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S4 Steam Lorry]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]]), Task-Force LCF-Series Tandem Axle Rigid Chassis Trucks (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]]), Task-Force LCF-Series Single Axle Semi-Tractor Trucks (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]]), Task-Force LCF-Series Tandem Axle Semi-Tractor Trucks (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]]), 3800 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (пасля-[[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis without Cab]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T School Bus Chassis (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton School Bus Chassis]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton School Bus Chassis]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 1.5-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet|1933 Chevrolet 1.5-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1934 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master|1938 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design 3800 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design 3800 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]), і 3800 Dual Rear Wheel Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Renault|1933-1934 Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet Master Utility 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet Heavy-Duty Dual Rear Wheel Chassis With Cab]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet Heavy-Duty Dual Rear Wheel Chassis With Cab]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty Dual Rear Wheel Chassis With Cab]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design 3800 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design 3800 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]])) ад Chevrolet, прадстаўленая ў 1955 годзе, яе першая вялікая перапрацоўка з 1947 года. У паралельнай лінейцы GMC вядомая як Blue Chip, яна мела больш сучасны дызайн у параўнанні з папярэдняй [[Chevrolet Advance Design|Advance-Design]] без шкоды для надзейнасці або даўгавечнасці.

== У папулярнай культуры ==

* У фільме «Забег у Алкан» (1957) кампанія Chevrolet зняла рэкламны дакументальны фільм, у якім дэманстравалася, як аўтапарк грузавікоў Task Force пакарае знясільваючую шашу Алкан на Алясцы, умацоўваючы сваю рэпутацыю трываласці.
* *Тоў Мэйтэр: Зорка, якая прабілася з Радыятар-Спрынгс. Афіцыйна ён створаны на аснове сумесі аўтамабіляў Task Force 3800 1955 і 1957 гадоў выпуску.
* Граф Шпатула: Другарадны персанаж, які з'яўляецца ў гульнях Cars: The Videogame і Cars: Race-O-Rama. Ён — чорны Chevrolet Task-Force 3800 1955 года выпуску ў стылі монстр-трака.
* Іван: Персанаж фону/памагаты ў фільме &quot;Тачкі 2&quot;, які служыць асноўнай сілай для зладзеяў фільма, выкарыстоўваючы кузаў грузавіка Task Force з падвойнымі заднімі коламі.

[[Катэгорыя:Аўтамабілі Chevrolet|Task Force]]
[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]]
[[Катэгорыя:Аўтамабілі 1950-х гадоў]]</text>
      <sha1>d490dfjpp84yw4nz835vypt19fgttf1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679274</id>
      <parentid>2679269</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T05:31:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38730-53</username>
        <id>98799</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2679274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53711" sha1="9exr4fg0mh8faozfj57ay5ds7ygxfau" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
| назва                          = «Chevrolet Task Force/GMC Blue Chip»
| выява               = [[Файл:TaskForceCHMG-DT.jpg|300пкс]]
| вытворца                     = «[[Chevrolet]]/[[GMC]]»
| гады       = 1955-1959
| падобныя           = '''Task Force 3100 Stepside Pickup Truck (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Flareside Pickup Truck (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 2-Door Flareside Pickup Truck (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C-100 Forward Look Cab Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep 2-Door Half-Ton Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3100 Stepside Pickup Truck (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Flareside Pickup Truck (1957)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep 2-Door Half-Ton Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3100 Stepside Pickup Truck (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Flareside Pickup Truck (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Flareside Pickup Truck (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-100 Stepside Pickup Truck]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge C-100 Stepside Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-100 Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep 2-Door Half-Ton Stepside Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''3100 Panel Van (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Panel Truck (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge Town Panel Job-Rated DeLuxe]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-100 Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1955-1956 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt; '''3100 Panel Van (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Panel Truck (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge Town Panel]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1957 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;'''3100 Panel Van (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Panel Truck (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-100 Panel Truck (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge Town Panel]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge Town Panel]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Station Wagon|1958-1959 Willys Jeep Panel Delivery]]&lt;br/&gt;'''Task Force 3600 Long Bed Pickup Truck (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Pickup Truck (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Pickup Truck (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C-Series Forward Look Cab Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-120 Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep 2-Door 1-Ton Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Long Bed Pickup Truck (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Pickup Truck (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-Series Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep 2-Door 1-Ton Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-120 Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Long Bed Pickup Truck]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Long Bed Pickup Truck (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Pickup Truck (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Pickup Truck (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-Series Long Bed Pickup Truck]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge C-Series Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep 2-Door 1-Ton Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-120 Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Long Bed Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''Task Force 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Single Rear Wheel Chassis Cab (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Single Rear Wheel Chassis Cab (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C-Series Forward Look Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-120 Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep Truck Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab  (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Single Rear Wheel Chassis Cab (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep Truck Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-120 Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Single Rear Wheel Chassis Cab (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Single Rear Wheel Chassis Cab (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge C-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-120 Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep Truck Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;'''Task Force 3600 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Dual Rear Wheel Chassis Cab (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C-Series Forward Look Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-120 Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1957)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-120 Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge C-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-120 Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt;'''Task Force 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Single Rear Wheel Chassis Cab (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Single Rear Wheel Chassis Cab (1956)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep Truck Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge 1-Ton Forward Look Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-130 Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab  (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Single Rear Wheel Chassis Cab (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge 1-Ton Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep Truck Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-100|1957 International Harvester A-130 Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Single Rear Wheel Chassis Cab (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Single Rear Wheel Chassis Cab (1959)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep Truck Single Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge C-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-100|1958-1959 International Harvester A-130 Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;'''Task Force 3800 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Dual Rear Wheel Chassis Cab (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C3-D6-126 Forward Look 1-Ton Dually Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-130 Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1957)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge D-300 1-Ton Dually Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-100|1957 International Harvester A-130 Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge D-350 1-Ton Dually Chassis Cab]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge D-350 1-Ton Dually Chassis Cab]] &lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel 2-Door Cab Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-130 Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Chassis Cab]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C3-D6-126 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-130 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1957)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge D-300 1-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-100|1957 International Harvester A-130 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel School Bus Chassis]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge D-300 1-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge D-300 1-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-130 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel School Bus Chassis]] &lt;br/&gt;'''Task Force Medium-Duty Conventional Cab Trucks (1955-1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks (1956)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge Forward Look Medium-Duty Conventional Cab Trucks]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-160/S-170/S-180 2-Door Medium-Duty Conventional Cab Trucks]]/[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1957 Studebaker E-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks]]&lt;br/&gt;'''Task Force Medium-Duty Conventional Cab Trucks (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge Medium-Duty Conventional Cab Trucks]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge Medium-Duty Conventional Cab Trucks]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Medium-Duty Conventional Cab Trucks]] &lt;br/&gt; '''Task Force Heavy-Duty Conventional Cab Trucks (1955-1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks (1956)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge Forward Look Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]]/[[Dodge C Series|1957 Dodge Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|1955-1956 International Harvester Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]]/[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1957 Studebaker E-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]] &lt;br/&gt; '''Task Force Heavy-Duty Conventional Cab Trucks (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Heavy-Duty Conventional Cab Trucks]] &lt;br/&gt; '''Task Force Medium-Duty School Bus Chassis (1955-1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford B-Series School Bus Chassis (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-Series School Bus Chassis (1956)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford B-Series Medium-Duty School Bus Chassis (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge Medium-Duty School Bus Chassis]]/[[Dodge C Series|1957 Dodge Medium-Duty School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|1955-1956 International Harvester Medium-Duty School Bus Chassis]]/[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-Series Medium-Duty School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1957 Studebaker E-Series Medium-Duty School Bus Chassis]]&lt;br/&gt; '''Task Force Medium-Duty School Bus Chassis (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford B-Series School Bus Chassis (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford B-Series School Bus Chassis (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge Medium-Duty School Bus Chassis]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge Medium-Duty School Bus Chassis]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-Series Medium-Duty School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Medium-Duty School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;'''Task Force LCF-Series Tandem-Axle Rigid Truck (1955-1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford COE Tandem-Axle Rigid Truck (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford COE Tandem-Axle Rigid Truck (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge COE Tandem-Axle Rigid Truck]]/[[Dodge C Series|1957 Dodge COE Tandem-Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-160/S-170/S-180 COE Tandem-Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt; '''Task Force LCF-Series Tandem-Axle Rigid Truck (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958-1959 Dodge COE Tandem-Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|International Harvester AC-160/AC-170/AC-180 Tandem-Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''Task Force LCF-Series Single-Axle Rigid Truck (1955-1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford COE Single-Axle Rigid Truck (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford COE Single-Axle Rigid Truck (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge COE Single-Axle Rigid Truck]]/[[Dodge C Series|1957 Dodge COE Single-Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-160/S-170/S-180 COE Single-Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''Task Force LCF-Series Single-Axle Rigid Truck (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958-1959 Dodge COE Single-Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|International Harvester AC-160/AC-170/AC-180 Single-Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''Task Force LCF-Series Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1955-1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Dodge C Series|1957 Dodge COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-160/S-170/S-180 COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt; '''Task Force LCF-Series Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958-1959 Dodge COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|International Harvester AC-160/AC-170/AC-180 Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''Task Force LCF-Series Single-Axle Semi-Tractor Truck (1955-1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Dodge C Series|1957 Dodge COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-160/S-170/S-180 COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''Task Force LCF-Series Single-Axle Semi-Tractor Truck (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958-1959 Dodge COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|International Harvester AC-160/AC-170/AC-180 Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;'''Task Force 3800 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 2-Door Dual Rear Wheel Pickup Truck (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1956)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C-Series Forward Look Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-130 Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''Task Force 3800 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1957)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-100|1957 International Harvester A-130 Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3800 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge C-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge C-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-130 Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''Task Force 3600 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1955-1956):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 2-Door Dual Rear Wheel Pickup Truck (1955)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1956)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1955-1956 Dodge C3-D6-126 Forward Look Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester S-100|International Harvester S-120 Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1955-1956 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1955-1956 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1957):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1957)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1957 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1957 Dodge C-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1957 International Harvester A-120 Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1957 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]] &lt;br/&gt; '''Task Force 3600 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1958-1959):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1958)]]/[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Pickup Truck (1959)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1958 Dodge D-300 Dual Rear Wheel Pickup Truck]]/[[Dodge C Series|1959 Dodge D-300  Dual Rear Wheel Pickup Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series|1958-1959 International Harvester A-120 Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1958-1959 Willys Jeep Truck Custom Made Dual Rear Wheel Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker E-series truck|1958-1959 Studebaker E-Series Dual Rear Wheel Pickup Truck]]
|папярэднік=[[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance Design]]
|наступнік=[[Chevrolet C/K#Першае пакаленне (1960–1966)|1960 Chevrolet C/K]]
}}
'''Chevrolet Task Force''' (у некаторых выпадках '''Task-Force''') — гэта серыя лёгкіх грузавікоў (3100-кароткая платформа (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1924 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1925 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1926 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AA Capitol|1927 Chevrolet Capitol Closed Cab Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AB National|1928 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AC International|1929 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AD Universal|1930 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AE Independence|1931 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series BA Confederate|1932 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series CA Eagle / Master|1933 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1934 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet 3100 Short-Bed Pickup Truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet 3100 Short-Bed Pickup Truck]]) і 3200-доўгая платформа; пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1924 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1925 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1926 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AA Capitol|1927 Chevrolet Capitol Closed Cab Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AB National|1928 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AC International|1929 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AD Universal|1930 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AE Independence|1931 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series BA Confederate|1932 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series CA Eagle / Master|1933 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1934 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet 3200 Pickup Truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet 3200 Pickup Truck]]) і сярэдніх грузавікоў (3600 Dual Rear Wheel Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Renault|1933-1934 Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet Master Utility 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet Heavy-Duty Dual Rear Wheel Chassis With Cab]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet Heavy-Duty Dual Rear Wheel Chassis With Cab]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty Dual Rear Wheel Chassis With Cab]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design 3600 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design 3600 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]]), Task Force Medium and Heavy Duty Conventional Cab Single Axle Semi Tractor Trucks (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Renault|1933-1934 Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet 2-Ton Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]]), Task Force Medium and Heavy Duty Conventional Cab Tandem-Axle Semi Tractor Trucks (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault TT|Renault TTD6 Tracteur 6 15 tonnes]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet 2-Ton Conventional 2-door regular cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]]), Medium and Heavy Duty Conventional Cab Single Axle Rigid Trucks (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Rigid Chassis Truck]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle rigid chassis truck]], [[Renault|1933-1934 Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis single axle rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet 2-Ton Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]]), Task Force Medium and Heavy Duty Conventional Cab Tandem-Axle Rigid Trucks (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem Axle Chassis Rigid Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], [[GMC|1930-1934 GMC Model 795 2-Door Closed Cab Dual Rear Wheel Tandem Axle Rigid Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet 2-Ton Conventional 2-door regular cab thornton tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab thornton tandem-axle chassis rigid truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab thornton tandem-axle chassis rigid truck]]), Task Force Medium-Duty School Bus Chassis (пасля-[[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis without Cab]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T School Bus Chassis (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton School Bus Chassis]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton School Bus Chassis]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 2-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet|1933 Chevrolet 2-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1934 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty Conventional School Bus Chassis]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional School Bus Chassis]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional School Bus Chassis]]), Task-Force LCF-Series Single Axle Rigid Chassis Trucks (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[GMC|1912 GMC Model H Enclosed Cab Truck]], [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]],  [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S4 Steam Lorry]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]]), Task-Force LCF-Series Tandem Axle Rigid Chassis Trucks (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab thornton tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab thornton tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab thornton tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab thornton tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty COE 2-door regular cab thornton tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab thornton tandem-axle rigid chassis truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab thornton tandem-axle rigid chassis truck]]), Task-Force LCF-Series Single Axle Semi-Tractor Trucks (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]]), Task-Force LCF-Series Tandem Axle Semi-Tractor Trucks (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty COE 2-door regular cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]]), 3800 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (пасля-[[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis without Cab]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T School Bus Chassis (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton School Bus Chassis]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton School Bus Chassis]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 1.5-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet|1933 Chevrolet 1.5-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1934 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master|1938 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design 3800 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design 3800 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]), і 3800 Dual Rear Wheel Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Renault|1933-1934 Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet Master Utility 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet Heavy-Duty Dual Rear Wheel Chassis With Cab]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet Heavy-Duty Dual Rear Wheel Chassis With Cab]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty Dual Rear Wheel Chassis With Cab]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design 3800 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]], і [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design 3800 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]])) ад Chevrolet, прадстаўленая ў 1955 годзе, яе першая вялікая перапрацоўка з 1947 года. У паралельнай лінейцы GMC вядомая як Blue Chip, яна мела больш сучасны дызайн у параўнанні з папярэдняй [[Chevrolet Advance Design|Advance-Design]] без шкоды для надзейнасці або даўгавечнасці.

== У папулярнай культуры ==

* У фільме «Забег у Алкан» (1957) кампанія Chevrolet зняла рэкламны дакументальны фільм, у якім дэманстравалася, як аўтапарк грузавікоў Task Force пакарае знясільваючую шашу Алкан на Алясцы, умацоўваючы сваю рэпутацыю трываласці.
* *Тоў Мэйтэр: Зорка, якая прабілася з Радыятар-Спрынгс. Афіцыйна ён створаны на аснове сумесі аўтамабіляў Task Force 3800 1955 і 1957 гадоў выпуску.
* Граф Шпатула: Другарадны персанаж, які з'яўляецца ў гульнях Cars: The Videogame і Cars: Race-O-Rama. Ён — чорны Chevrolet Task-Force 3800 1955 года выпуску ў стылі монстр-трака.
* Іван: Персанаж фону/памагаты ў фільме &quot;Тачкі 2&quot;, які служыць асноўнай сілай для зладзеяў фільма, выкарыстоўваючы кузаў грузавіка Task Force з падвойнымі заднімі коламі.

[[Катэгорыя:Аўтамабілі Chevrolet|Task Force]]
[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]]
[[Катэгорыя:Аўтамабілі 1950-х гадоў]]</text>
      <sha1>9exr4fg0mh8faozfj57ay5ds7ygxfau</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ГАЗ Соболь</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300891</id>
    <revision>
      <id>2679259</id>
      <parentid>2676967</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T02:59:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39608-40</username>
        <id>98899</id>
      </contributor>
      <origin>2679259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6420" sha1="969ndzetveubn25ffc9o4aqg143s2fp" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
|назва               = «ГАЗ Соболь»
|выява               = [[Файл:GAZ-2217 lux red colored (front view).jpg|300пкс]]
|вытворца            = [[Горкаўскі аўтамабільны завод]]
|вядомы як           = 
|гады                = [[1998]]–present
|зборка              = 
|папярэднік          = [[РАФ-2203]]
|наступнік           = [[ГАЗ Соболь-NEXT]]
|кляса               = LCV
|тып кузаву          = мінівэн, фургон, шасі
|кампанаваньне       = 
|плятформа           = 
|кпп                 = мэханічная, чатырохступеневая
|прывад              = пярэднематорнае, заднематорнае кампанаваньне
|колавая база        = 
|даўжыня             = 6395 мм
|шырыня              = 2020 мм
|вышыня              = 2220 мм
|клірэнс             = 
|маса                = 
|поўная маса         = 7850 т
|грузападымальнасьць = 
|хуткасьць           = 
|дызайнэр            = 
|падобныя            =  [[УАЗ-452]]&lt;br /&gt;[[Ford Transit]]&lt;br/&gt;[[FSC Lublin]]&lt;br /&gt;[[Mercedes-Benz Vito]]&lt;br /&gt;[[Volkswagen Transporter]]
|commons             = 
}}
[[ГАЗ Соболь]] (па-руску «Соболь») — серыя расійскіх лёгкіх грузавікоў, фургонаў і мінівэнаў, якія выпускаюцца Горкаўскім аўтамабільным заводам з лістапада 1998 года. [[ГАЗ]] называе «Соболь» мінівэнам.

==Склад каманды==
* ГАЗ-2217 - мінівэн, &quot;Собаль Баргузіна&quot; на 7 або 11 месцаў, з нізкім дахам і пад'ёмнымі заднімі дзвярыма (пасля-Horse Drawn Wayne School Hack, 1903 Clarkson Steam Bus, [[Fifth Avenue Coach Company|1924 Fifth Avenue Coach Company enclosed single decker bus]], [[Yellow Coach Manufacturing Company|Yellow City Service Bus-Z-33]], [[American Car and Foundry|1926 ACF Enclosed Single-Deck Passenger Bus]], [[Ford Model AA|Ford Model AA Raymond Matthews Bus (1928-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 330-B Tour Bus (1930-1931)]], [[ГАЗ-03-30|1932-1938 ГАЗ-03-30]], [[ГАЗ-03-30|1938-1948 ГАЗ-03-30]], [[ГЗА-651]], [[РАФ-251]], [[РАФ-977|РАФ-977 D «Латвия» 4-door minibus]], [[РАФ-977|РАФ-977ДМ 4-door minibus]], і [[РАФ-2203|РАФ-2203 4-door minibus]]); 

** ГАЗ-22177 - мінівэн, &quot;Собаль Баргузіна&quot; 4x4; 

* ГАЗ-22171 - мікрааўтобус &quot;Собаль&quot; М1 і М2 на 7 або 11 месцаў са стандартным дахам (1,5 м) і адкіднымі заднімі дзвярыма (пасля-Horse Drawn Wayne School Hack, 1903 Clarkson Steam Bus, [[Fifth Avenue Coach Company|1924 Fifth Avenue Coach Company enclosed single decker bus]], [[Yellow Coach Manufacturing Company|Yellow City Service Bus-Z-33]], [[American Car and Foundry|1926 ACF Enclosed Single-Deck Passenger Bus]], [[Ford Model AA|Ford Model AA Raymond Matthews Bus (1928-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 330-B Tour Bus (1930-1931)]], [[ГАЗ-03-30|1932-1938 ГАЗ-03-30]], [[ГАЗ-03-30|1938-1948 ГАЗ-03-30]], [[ГЗА-651]], [[РАФ-251]], [[РАФ-977|РАФ-977 D «Латвия» 4-door minibus]], [[РАФ-977|РАФ-977ДМ 4-door minibus]], і [[РАФ-2203|РАФ-2203 4-door minibus]]); 

** ГАЗ-221712 - машына хуткай дапамогі з нізкім дахам ** ГАЗ-221717 - мікрааўтобус &quot;Собаль&quot; М1 і М2 4x4 

* ГАЗ-2310 - грузавік з плоскай платформай (4x2) грузападымальнасцю 0,9 тоны, варыянт - шасі з кабінай (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[GMC|1912 GMC Model H Enclosed Cab Truck]], [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Renault ZP, ABF і ABG|Renault ABF 2-Door All-Steel Enclosed Cab Chassis Truck]], [[International Harvester D-Series|International Harvester DS-300 Cabover 2-Door Standard Cab Chassis Truck]], [[Alfa Romeo 800|1940-1946 Alfa Romeo 800 extended cab chassis truck]], [[Alfa Romeo 800|1947-1954 Alfa Romeo 900 extended cab chassis truck]], [[ЕрАЗ-762|ЕрАЗ-762Г 2-Door Single Cab Chassis Truck]], і [[РАФ-3311|РАФ-3311 2-door single cab chassis truck]]) для ўстаноўкі надбудоў тыпу фургон-фургон; 

** ГАЗ-23107 - грузавік з плоскай платформай і паўнапрываднай трансмісіяй; 

* ГАЗ-2752 — фургон-фургон грузападымальнасцю 0,8 тоны са зсуўнымі бакавымі дзвярыма і заднімі двухдзвярыма (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1900s Winton heavy delivery wagon, [[Divco|1926 Divco Model A Delivery Van]], [[Fageol|1930-1936 Twin Coach Delivery Truck]], [[International Harvester Metro Van|1938-1940 International Harvester Metro Single Rear Wheel Step Van]], [[International Harvester Metro Van|International Harvester KM Metro Single Rear Wheel Step Van]], [[International Harvester Metro Van|International Harvester KBM Metro Single Rear Wheel Step Van]], [[International Harvester Metro Van|International Harvester LM-120 Metro Single Rear Wheel Step Van]], [[International Harvester Metro Van|International Harvester RM-120 Metro Single Rear Wheel Step Van]], [[International Harvester Metro Van|International Harvester AMC-120 Metro Single Rear Wheel Step Van]], [[РАФ-977|РАФ-977K]], і [[РАФ-2203|РАФ-2203 cargo van]]), дадаткова камбінаваны аўтамабіль на 7 месцаў з ізаляваным грузавым адсекам; 

** ГАЗ-27527 — фургон-фургон-універсал, варыянт 4x4 — дадаткова камбінаваны аўтамабіль на 7 месцаў;
[[Катэгорыя:Аўтамабілі ГАЗ]]
[[Катэгорыя:Аўтамабілі СССР]]</text>
      <sha1>969ndzetveubn25ffc9o4aqg143s2fp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ford Model AA</title>
    <ns>0</ns>
    <id>301334</id>
    <revision>
      <id>2679246</id>
      <parentid>2677866</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T23:50:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38730-53</username>
        <id>98799</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2679246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34093" sha1="qn9x8sxv6utsakmjx0ifti85ovfhz5u" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
| назва                          = «Ford Model AA»
| выява               = [[Файл:1928 Ford AA (8782154237).jpg|300пкс]]&lt;br/&gt;[[Файл:Ford Lorry BH 9132 (3963126930).jpg|300пкс]]
| вытворца                     = «[[Ford Motor Company]]»
| гады       = 1927–1932
| кляса               =  Medium commercial
| тып кузаву          =  Chassis/Dual Chassis&lt;br/&gt;Ambulance&lt;br/&gt;Mail truck&lt;br/&gt;Panel truck&lt;br/&gt;Pickup&lt;br/&gt;Deluxe pickup&lt;br/&gt;Platform truck&lt;br/&gt;Stake bed truck
| падобныя           = '''Model AA 76-A Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-A Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Cab Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-B Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-B Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-A Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Sterling Trucks|1928-1929 Sterling DB 8 63 Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1928-1929 Mack Model BJ Open Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Selden Roadmaster 47 Single-Axle Dual Rear Wheel Open Cab Semi-Tractor Truck (1928–1929)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-A Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt; [[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Sterling Trucks|1928-1929 Sterling DB 8 63 Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1928-1929 Mack Model BJ 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Selden Roadmaster 47 Single-Axle Closed Cab Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928–1929)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-B Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt; [[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-B Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-A Open Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Open Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Open Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Open Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Open Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-A Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-A Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-B Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-B Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-A Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt; [[International Harvester|1928-1929 International Harvester Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Sterling Trucks|1928-1929 Sterling DB 8 63 Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1928-1929 Mack Model BJ Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Selden Roadmaster 47 Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928–1929)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-A Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Sterling Trucks|1928-1929 Sterling DB 8 63 Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1928-1929 Mack Model BJ Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Selden Roadmaster 47 Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928–1929)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-B Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-B Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Closed Cab Dual Rear Wheel Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Milk Delivery Truck (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Milk Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Milk Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Milk Delivery Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Milk Delivery Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Milk Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Milk Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Milk Delivery Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Milk Delivery Truck (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Milk Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Milk Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Milk Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Milk Delivery Truck (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Milk Delivery Truck (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Milk Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Milk Delivery Truck (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Milk Delivery Truck (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Mail Truck (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Mail Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Mail Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Mail Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Mail Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Mail Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Mail Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Mail Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Mail Truck (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Mail Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Mail Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Mail Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Mail Truck (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Mail Truck (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Mail Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Mail Truck (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Mail Truck (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Panel Delivery Truck (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Panel Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Panel Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Panel Delivery Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Panel Delivery Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Panel Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Panel Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Panel Delivery Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Panel Delivery Truck (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Panel Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Panel Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Panel Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Panel Delivery Truck (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Panel Delivery Truck (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Panel Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Panel Delivery Truck (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Panel Delivery Truck (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Passenger Bus (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Passenger Bus]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Passenger Bus]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Passenger Bus (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Passenger Bus (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Passenger Bus]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Passenger Bus]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Passenger Bus (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Passenger Bus (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Passenger Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Passenger Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Passenger Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Passenger Bus (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Passenger Bus (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Passenger Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Passenger Bus (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Passenger Bus (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA School Bus (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed School Bus]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed School Bus]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed School Bus (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed School Bus (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed School Bus]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed School Bus]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed School Bus (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA School Bus (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch School Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers School Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester School Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS School Bus (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N School Bus (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors School Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker School Bus (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon School Bus (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Ambulance (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Ambulance]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Ambulance]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Ambulance (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Ambulance (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Ambulance]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Ambulance]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Ambulance (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Ambulance (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Ambulance (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Ambulance (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Ambulance (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Ambulance (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Ambulance (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Ambulance (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Ambulance (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Ambulance (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Funreal Coach (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Funreal Coach]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Funreal Coach]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Funreal Coach (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Funreal Coach (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Funreal Coach]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Funreal Coach]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Funreal Coach (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Funreal Coach (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Funreal Coach (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Funreal Coach (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Funreal Coach (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Funreal Coach (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Funreal Coach (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Funreal Coach (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Funreal Coach (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Funreal Coach (Closed Body; 1930-1931)]]
| папярэднік                  =        [[Ford Model TT]]
| наступнік                     =        [[Ford Model BB]]&lt;br/&gt;[[ГАЗ-AA]]
}}

[[Ford Model AA]] — гэта грузавік на базе легкавога аўтамабіля ад [[Ford Motor Company]]. Паколькі [[Ford Model T|Model T]] і [[Ford Model TT|TT]] састарэлі і патрабавалі замены, бо з'яўляліся рабочым варыянтам знакамітага аўтамабіля [[Ford Model A (1927-1931)|мадэлі &quot;A&quot;]]. Гэтая мадэль выпускалася ў дахалодную вайну ў Вялікабрытаніі, ЗША і Расіі, Генры Форд пачаў распрацоўку пачатковых праектаў мадэлі A і мадэлі AA ў 1926 годзе. Базавая кампаноўка шасі была распрацавана хутка, і механічная распрацоўка прасоўвалася хутка. Дызайн і стыль кузава былі распрацаваны, а затым перададзены на аўтсорсінг розным вытворцам кузаваў, у тым ліку Briggs and Murray. Канструкцыі мадэлі A падзялялі дэталі і матэрыялы з мадэллю AA Ford, у прыватнасці, кузаў, рухавік і інтэр'ер. AA звычайна мелі больш простыя інтэр'еры, чым іх аўтамабільныя аналагі. Мадэль AA зведала падобныя змены ў дызайне да мадэлі A на працягу чатырох гадоў вытворчасці AA, часта з затрымкай ад трох да дзевяці месяцаў. Механічныя змены і мадэрнізацыі былі зроблены падчас вытворчасці аўтамабіляў. Змены ў кузаве, якія адбыліся паміж 1929 і 1930 гадамі, таксама былі інтэграваныя ў вытворчасць AA, але рэшткі дэталяў выкарыстоўваліся даўжэй у цяжкіх камерцыйных грузавіках.

==1928-1929==
Ford Model AA 1928–1929 гадоў выпуску — гэта класічны 1,5-тонны цяжкі камерцыйны грузавік, пабудаваны для замены Ford Model TT. Ён меў той жа магутны 4-цыліндравы рухавік з плоскай галоўкай магутнасцю 40 конскіх сіл, што і аўтамабіль Model A, падоўжаную ўзмоцненую раму, узмоцненую падвеску і паніжаную перадачу, Мадэль AA Ford была даступная ў розных тыпах кузаваў ад карпарацыі Ford. Спецыяльныя кузавы ўключаюць: 82-A Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle 4x2 Chassis Truck (без кузава; пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], і [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]]), 82-A Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle 4x2 Chassis Truck (без кузава; пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Ford Model TT|Ford Model TT Closed Cab Chassis Truck (1917-1924)]], і [[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Chassis Truck (1925-1927)]]), 82-A Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Semi-Tractor Truck (без кузава; пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]), 82-A Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Ford Model TT|Ford Model TT Closed Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1917-1924)]], і [[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1925-1927)]]), 82-A Closed Cab Tandem-Axle Rigid Truck (пасля-[[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Tandem-Axle Rigid Truck (1925-1927)]]), 82-A Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1925-1927)]]), пахавальны аўтобус, машына хуткай дапамогі, экспрэс-пікап, і самазвал, Інтэр'ер 1928-1929 Ford Model AA 82-A Closed Cab Truck выпуску быў у цэлым больш камфортным у кіраванні, чым 1926–1927 Ford Model T Tudor Sedan, 1926–1927 Citroën 10 HP Conduite Intérieure Tout acier Standard Type B12, і 1926–1927 Model T Doctor's Coupé, дзе, як 1928-1929 Ford Model AA Single Rear Wheel Passenger Bus &amp; Dual Rear Wheel Passenger Bus большы за 1928-1929 Ford Model A Standard Tudor Sedan, Rumble Seat Sport Coupé, Town Car, 3-Window Rumble Seat Coupé, 5-Window Rumble Seat Coupé, Standard Fordor Sedan, Deluxe Tudor Sedan, Deluxe Fordor Sedan, Station Wagon, Sport Coupé, Town Sedan, Business Coupé, Standard Coupé, і Deluxe Coupé, але меншы за сярэдні 1928-1929 LNER Drummond D51 4-4-0T Locomotive Pulling The Bluebell Railway Carriages No. 387.

==1930-1931==
Ford Model AA 1930-1931 гадоў выпуску — гэта класічны 1,5-тонны камерцыйны грузавік, пабудаваны на замену Model AA (1928-1929). Ён меў той жа культавы 4-цыліндравы рухавік з L-вобразнай галоўкай, што і Model A, але выкарыстоўваў узмоцненую трывалую раму, паніжаную 4-ступеністую каробку перадач і трывалыя падвойныя заднія колы для перавозкі цяжкіх грузаў, Мадэль AA Ford была даступная ў розных тыпах кузаваў ад карпарацыі Ford. Спецыяльныя кузавы ўключаюць: 82-B Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle 4x2 Chassis Truck (без кузава; пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], і [[Ford Model AA#1928-1929|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]]), 82-B Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle 4x2 Chassis Truck (без кузава; пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Ford Model TT|Ford Model TT Closed Cab Chassis Truck (1917-1924)]], [[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Chassis Truck (1925-1927)]], і [[Ford Model AA#1928-1929|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Single Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]]), 82-B Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Semi-Tractor Truck (без кузава; пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Ford Model AA#1928-1929|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]]), 82-B Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Semi-Tractor Truck (без кузава; пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Ford Model TT|Ford Model TT Closed Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1917-1924)]], [[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1925-1927)]], і [[Ford Model AA#1928-1929|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Single Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]]), 82-B Closed Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Rigid Truck (пасля-[[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Tandem-Axle Rigid Truck (1925-1927)]], і [[Ford Model AA#1928-1929|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Single Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]]), 82-A Closed Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1925-1927)]]), пахавальны аўтобус, машына хуткай дапамогі, экспрэс-пікап, і самазвал, Інтэр'ер 1930-1931 Ford Model AA 82-B Closed Cab Truck выпуску быў у цэлым больш камфортным у кіраванні, чым 1930-1931 Ford Model A Tudor Sedan, 1930-1931 Ford Model A Fordor Sedan, і 1930-1931 Ford Model A Doctor's Coupé, дзе, як 1930-1931 Ford Model AA Single Rear Wheel Passenger Bus &amp; Dual Rear Wheel Passenger Bus большы за 1930-1931 Ford Model A Standard Tudor Sedan, Rumble Seat Sport Coupé, Town Car, Victoria, 3-Window Rumble Seat Coupé, 5-Window Rumble Seat Coupé, Standard Fordor Sedan, Deluxe Tudor Sedan, Slant Windshield Fordor Sedan, Deluxe Fordor Sedan, Station Wagon, Sport Coupé, Town Sedan, Business Coupé, Standard Coupé, і Deluxe Coupé, але меншы за сярэдні 1930-1931 LNER Drummond D51 4-4-0T Locomotive Pulling The Bluebell Railway Carriages No. 387.

[[Катэгорыя:Грузавікі Ford]]
[[Катэгорыя:ГАЗ]]
[[Катэгорыя:Пікапы]]
[[Катэгорыя:Аўтамабілі, вырабленыя ў Злучаных Штатах]]
[[Катэгорыя:Транспартныя сродкі, прадстаўленыя ў 1927 годзе]]</text>
      <sha1>qn9x8sxv6utsakmjx0ifti85ovfhz5u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679247</id>
      <parentid>2679246</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T23:50:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38730-53</username>
        <id>98799</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2679247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33265" sha1="e180f3wgir35agnx6y6ptxup7f5rurv" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
| назва                          = «Ford Model AA»
| выява               = [[Файл:1928 Ford AA (8782154237).jpg|300пкс]]&lt;br/&gt;[[Файл:Ford Lorry BH 9132 (3963126930).jpg|300пкс]]
| вытворца                     = «[[Ford Motor Company]]»
| гады       = 1927–1932
| кляса               =  Medium commercial
| тып кузаву          =  Chassis/Dual Chassis&lt;br/&gt;Ambulance&lt;br/&gt;Mail truck&lt;br/&gt;Panel truck&lt;br/&gt;Pickup&lt;br/&gt;Deluxe pickup&lt;br/&gt;Platform truck&lt;br/&gt;Stake bed truck
| падобныя           = '''Model AA 76-A Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-A Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Cab Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-B Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-B Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-A Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Sterling Trucks|1928-1929 Sterling DB 8 63 Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1928-1929 Mack Model BJ Open Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Selden Roadmaster 47 Single-Axle Dual Rear Wheel Open Cab Semi-Tractor Truck (1928–1929)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-A Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt; [[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Sterling Trucks|1928-1929 Sterling DB 8 63 Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1928-1929 Mack Model BJ 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Selden Roadmaster 47 Single-Axle Closed Cab Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928–1929)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-B Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt; [[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-B Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-A Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-A Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-B Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-B Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-A Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt; [[International Harvester|1928-1929 International Harvester Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Sterling Trucks|1928-1929 Sterling DB 8 63 Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1928-1929 Mack Model BJ Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Selden Roadmaster 47 Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928–1929)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-A Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Sterling Trucks|1928-1929 Sterling DB 8 63 Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1928-1929 Mack Model BJ Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Selden Roadmaster 47 Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928–1929)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-B Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-B Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Closed Cab Dual Rear Wheel Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Milk Delivery Truck (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Milk Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Milk Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Milk Delivery Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Milk Delivery Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Milk Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Milk Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Milk Delivery Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Milk Delivery Truck (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Milk Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Milk Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Milk Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Milk Delivery Truck (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Milk Delivery Truck (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Milk Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Milk Delivery Truck (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Milk Delivery Truck (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Mail Truck (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Mail Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Mail Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Mail Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Mail Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Mail Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Mail Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Mail Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Mail Truck (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Mail Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Mail Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Mail Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Mail Truck (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Mail Truck (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Mail Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Mail Truck (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Mail Truck (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Panel Delivery Truck (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Panel Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Panel Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Panel Delivery Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Panel Delivery Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Panel Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Panel Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Panel Delivery Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Panel Delivery Truck (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Panel Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Panel Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Panel Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Panel Delivery Truck (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Panel Delivery Truck (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Panel Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Panel Delivery Truck (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Panel Delivery Truck (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Passenger Bus (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Passenger Bus]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Passenger Bus]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Passenger Bus (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Passenger Bus (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Passenger Bus]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Passenger Bus]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Passenger Bus (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Passenger Bus (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Passenger Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Passenger Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Passenger Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Passenger Bus (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Passenger Bus (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Passenger Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Passenger Bus (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Passenger Bus (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA School Bus (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed School Bus]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed School Bus]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed School Bus (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed School Bus (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed School Bus]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed School Bus]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed School Bus (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA School Bus (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch School Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers School Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester School Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS School Bus (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N School Bus (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors School Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker School Bus (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon School Bus (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Ambulance (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Ambulance]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Ambulance]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Ambulance (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Ambulance (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Ambulance]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Ambulance]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Ambulance (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Ambulance (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Ambulance (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Ambulance (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Ambulance (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Ambulance (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Ambulance (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Ambulance (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Ambulance (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Ambulance (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Funreal Coach (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Funreal Coach]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Funreal Coach]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Funreal Coach (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Funreal Coach (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Funreal Coach]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Funreal Coach]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Funreal Coach (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Funreal Coach (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Funreal Coach (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Funreal Coach (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Funreal Coach (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Funreal Coach (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Funreal Coach (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Funreal Coach (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Funreal Coach (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Funreal Coach (Closed Body; 1930-1931)]]
| папярэднік                  =        [[Ford Model TT]]
| наступнік                     =        [[Ford Model BB]]&lt;br/&gt;[[ГАЗ-AA]]
}}

[[Ford Model AA]] — гэта грузавік на базе легкавога аўтамабіля ад [[Ford Motor Company]]. Паколькі [[Ford Model T|Model T]] і [[Ford Model TT|TT]] састарэлі і патрабавалі замены, бо з'яўляліся рабочым варыянтам знакамітага аўтамабіля [[Ford Model A (1927-1931)|мадэлі &quot;A&quot;]]. Гэтая мадэль выпускалася ў дахалодную вайну ў Вялікабрытаніі, ЗША і Расіі, Генры Форд пачаў распрацоўку пачатковых праектаў мадэлі A і мадэлі AA ў 1926 годзе. Базавая кампаноўка шасі была распрацавана хутка, і механічная распрацоўка прасоўвалася хутка. Дызайн і стыль кузава былі распрацаваны, а затым перададзены на аўтсорсінг розным вытворцам кузаваў, у тым ліку Briggs and Murray. Канструкцыі мадэлі A падзялялі дэталі і матэрыялы з мадэллю AA Ford, у прыватнасці, кузаў, рухавік і інтэр'ер. AA звычайна мелі больш простыя інтэр'еры, чым іх аўтамабільныя аналагі. Мадэль AA зведала падобныя змены ў дызайне да мадэлі A на працягу чатырох гадоў вытворчасці AA, часта з затрымкай ад трох да дзевяці месяцаў. Механічныя змены і мадэрнізацыі былі зроблены падчас вытворчасці аўтамабіляў. Змены ў кузаве, якія адбыліся паміж 1929 і 1930 гадамі, таксама былі інтэграваныя ў вытворчасць AA, але рэшткі дэталяў выкарыстоўваліся даўжэй у цяжкіх камерцыйных грузавіках.

==1928-1929==
Ford Model AA 1928–1929 гадоў выпуску — гэта класічны 1,5-тонны цяжкі камерцыйны грузавік, пабудаваны для замены Ford Model TT. Ён меў той жа магутны 4-цыліндравы рухавік з плоскай галоўкай магутнасцю 40 конскіх сіл, што і аўтамабіль Model A, падоўжаную ўзмоцненую раму, узмоцненую падвеску і паніжаную перадачу, Мадэль AA Ford была даступная ў розных тыпах кузаваў ад карпарацыі Ford. Спецыяльныя кузавы ўключаюць: 82-A Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle 4x2 Chassis Truck (без кузава; пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], і [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]]), 82-A Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle 4x2 Chassis Truck (без кузава; пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Ford Model TT|Ford Model TT Closed Cab Chassis Truck (1917-1924)]], і [[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Chassis Truck (1925-1927)]]), 82-A Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Semi-Tractor Truck (без кузава; пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]), 82-A Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Ford Model TT|Ford Model TT Closed Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1917-1924)]], і [[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1925-1927)]]), 82-A Closed Cab Tandem-Axle Rigid Truck (пасля-[[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Tandem-Axle Rigid Truck (1925-1927)]]), 82-A Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1925-1927)]]), пахавальны аўтобус, машына хуткай дапамогі, экспрэс-пікап, і самазвал, Інтэр'ер 1928-1929 Ford Model AA 82-A Closed Cab Truck выпуску быў у цэлым больш камфортным у кіраванні, чым 1926–1927 Ford Model T Tudor Sedan, 1926–1927 Citroën 10 HP Conduite Intérieure Tout acier Standard Type B12, і 1926–1927 Model T Doctor's Coupé, дзе, як 1928-1929 Ford Model AA Single Rear Wheel Passenger Bus &amp; Dual Rear Wheel Passenger Bus большы за 1928-1929 Ford Model A Standard Tudor Sedan, Rumble Seat Sport Coupé, Town Car, 3-Window Rumble Seat Coupé, 5-Window Rumble Seat Coupé, Standard Fordor Sedan, Deluxe Tudor Sedan, Deluxe Fordor Sedan, Station Wagon, Sport Coupé, Town Sedan, Business Coupé, Standard Coupé, і Deluxe Coupé, але меншы за сярэдні 1928-1929 LNER Drummond D51 4-4-0T Locomotive Pulling The Bluebell Railway Carriages No. 387.

==1930-1931==
Ford Model AA 1930-1931 гадоў выпуску — гэта класічны 1,5-тонны камерцыйны грузавік, пабудаваны на замену Model AA (1928-1929). Ён меў той жа культавы 4-цыліндравы рухавік з L-вобразнай галоўкай, што і Model A, але выкарыстоўваў узмоцненую трывалую раму, паніжаную 4-ступеністую каробку перадач і трывалыя падвойныя заднія колы для перавозкі цяжкіх грузаў, Мадэль AA Ford была даступная ў розных тыпах кузаваў ад карпарацыі Ford. Спецыяльныя кузавы ўключаюць: 82-B Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle 4x2 Chassis Truck (без кузава; пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], і [[Ford Model AA#1928-1929|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]]), 82-B Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle 4x2 Chassis Truck (без кузава; пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Ford Model TT|Ford Model TT Closed Cab Chassis Truck (1917-1924)]], [[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Chassis Truck (1925-1927)]], і [[Ford Model AA#1928-1929|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Single Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]]), 82-B Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Semi-Tractor Truck (без кузава; пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Ford Model AA#1928-1929|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]]), 82-B Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Semi-Tractor Truck (без кузава; пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Ford Model TT|Ford Model TT Closed Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1917-1924)]], [[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1925-1927)]], і [[Ford Model AA#1928-1929|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Single Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]]), 82-B Closed Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Rigid Truck (пасля-[[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Tandem-Axle Rigid Truck (1925-1927)]], і [[Ford Model AA#1928-1929|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Single Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]]), 82-A Closed Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1925-1927)]]), пахавальны аўтобус, машына хуткай дапамогі, экспрэс-пікап, і самазвал, Інтэр'ер 1930-1931 Ford Model AA 82-B Closed Cab Truck выпуску быў у цэлым больш камфортным у кіраванні, чым 1930-1931 Ford Model A Tudor Sedan, 1930-1931 Ford Model A Fordor Sedan, і 1930-1931 Ford Model A Doctor's Coupé, дзе, як 1930-1931 Ford Model AA Single Rear Wheel Passenger Bus &amp; Dual Rear Wheel Passenger Bus большы за 1930-1931 Ford Model A Standard Tudor Sedan, Rumble Seat Sport Coupé, Town Car, Victoria, 3-Window Rumble Seat Coupé, 5-Window Rumble Seat Coupé, Standard Fordor Sedan, Deluxe Tudor Sedan, Slant Windshield Fordor Sedan, Deluxe Fordor Sedan, Station Wagon, Sport Coupé, Town Sedan, Business Coupé, Standard Coupé, і Deluxe Coupé, але меншы за сярэдні 1930-1931 LNER Drummond D51 4-4-0T Locomotive Pulling The Bluebell Railway Carriages No. 387.

[[Катэгорыя:Грузавікі Ford]]
[[Катэгорыя:ГАЗ]]
[[Катэгорыя:Пікапы]]
[[Катэгорыя:Аўтамабілі, вырабленыя ў Злучаных Штатах]]
[[Катэгорыя:Транспартныя сродкі, прадстаўленыя ў 1927 годзе]]</text>
      <sha1>e180f3wgir35agnx6y6ptxup7f5rurv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679248</id>
      <parentid>2679247</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T23:52:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38730-53</username>
        <id>98799</id>
      </contributor>
      <origin>2679248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32957" sha1="k0rgwoo6byr1rtz69rvv7k76vd1dips" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
| назва                          = «Ford Model AA»
| выява               = [[Файл:1928 Ford AA (8782154237).jpg|300пкс]]&lt;br/&gt;[[Файл:Ford Lorry BH 9132 (3963126930).jpg|300пкс]]
| вытворца                     = «[[Ford Motor Company]]»
| гады       = 1927–1932
| кляса               =  Medium commercial
| тып кузаву          =  Chassis/Dual Chassis&lt;br/&gt;Ambulance&lt;br/&gt;Mail truck&lt;br/&gt;Panel truck&lt;br/&gt;Pickup&lt;br/&gt;Deluxe pickup&lt;br/&gt;Platform truck&lt;br/&gt;Stake bed truck
| падобныя           = '''Model AA 76-A Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-A Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Cab Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-B Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-B Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-A Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Sterling Trucks|1928-1929 Sterling DB 8 63 Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1928-1929 Mack Model BJ Open Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Selden Roadmaster 47 Single-Axle Dual Rear Wheel Open Cab Semi-Tractor Truck (1928–1929)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-A Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt; [[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Sterling Trucks|1928-1929 Sterling DB 8 63 Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1928-1929 Mack Model BJ 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Selden Roadmaster 47 Single-Axle Closed Cab Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928–1929)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-B Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt; [[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-B Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-A Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-A Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-B Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-B Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-A Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt; [[International Harvester|1928-1929 International Harvester Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Sterling Trucks|1928-1929 Sterling DB 8 63 Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1928-1929 Mack Model BJ Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Selden Roadmaster 47 Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928–1929)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-A Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Sterling Trucks|1928-1929 Sterling DB 8 63 Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1928-1929 Mack Model BJ Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Selden Roadmaster 47 Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928–1929)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-B Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-B Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Closed Cab Dual Rear Wheel Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Milk Delivery Truck (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Milk Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Milk Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Milk Delivery Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Milk Delivery Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Milk Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Milk Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Milk Delivery Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Milk Delivery Truck (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Milk Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Milk Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Milk Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Milk Delivery Truck (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Milk Delivery Truck (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Milk Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Milk Delivery Truck (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Milk Delivery Truck (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Mail Truck (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Mail Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Mail Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Mail Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Mail Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Mail Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Mail Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Mail Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Mail Truck (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Mail Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Mail Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Mail Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Mail Truck (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Mail Truck (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Mail Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Mail Truck (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Mail Truck (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Panel Delivery Truck (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Panel Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Panel Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Panel Delivery Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Panel Delivery Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Panel Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Panel Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Panel Delivery Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Panel Delivery Truck (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Panel Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Panel Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Panel Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Panel Delivery Truck (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Panel Delivery Truck (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Panel Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Panel Delivery Truck (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Panel Delivery Truck (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Passenger Bus (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Passenger Bus]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Passenger Bus]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Passenger Bus (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Passenger Bus (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Passenger Bus]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Passenger Bus]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Passenger Bus (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Passenger Bus (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Passenger Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Passenger Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Passenger Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Passenger Bus (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Passenger Bus (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Passenger Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Passenger Bus (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Passenger Bus (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA School Bus (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed School Bus]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed School Bus]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed School Bus (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed School Bus (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed School Bus]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed School Bus]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed School Bus (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA School Bus (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch School Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers School Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester School Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS School Bus (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N School Bus (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors School Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker School Bus (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon School Bus (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Ambulance (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Ambulance]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Ambulance]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Ambulance (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Ambulance (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Ambulance]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Ambulance]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Ambulance (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Ambulance (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Ambulance (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Ambulance (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Ambulance (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Ambulance (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Ambulance (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Ambulance (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Ambulance (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Ambulance (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Funreal Coach (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Funreal Coach]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Funreal Coach]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Funreal Coach (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Funreal Coach (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Funreal Coach]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Funreal Coach]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Funreal Coach (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Funreal Coach (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Funreal Coach (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Funreal Coach (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Funreal Coach (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Funreal Coach (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Funreal Coach (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Funreal Coach (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Funreal Coach (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Funreal Coach (Closed Body; 1930-1931)]]
| папярэднік                  =        [[Ford Model TT]]
| наступнік                     =        [[Ford Model BB]]&lt;br/&gt;[[ГАЗ-AA]]
}}

[[Ford Model AA]] — гэта грузавік на базе легкавога аўтамабіля ад [[Ford Motor Company]]. Паколькі [[Ford Model T|Model T]] і [[Ford Model TT|TT]] састарэлі і патрабавалі замены, бо з'яўляліся рабочым варыянтам знакамітага аўтамабіля [[Ford Model A (1927-1931)|мадэлі &quot;A&quot;]]. Гэтая мадэль выпускалася ў дахалодную вайну ў Вялікабрытаніі, ЗША і Расіі, Генры Форд пачаў распрацоўку пачатковых праектаў мадэлі A і мадэлі AA ў 1926 годзе. Базавая кампаноўка шасі была распрацавана хутка, і механічная распрацоўка прасоўвалася хутка. Дызайн і стыль кузава былі распрацаваны, а затым перададзены на аўтсорсінг розным вытворцам кузаваў, у тым ліку Briggs and Murray. Канструкцыі мадэлі A падзялялі дэталі і матэрыялы з мадэллю AA Ford, у прыватнасці, кузаў, рухавік і інтэр'ер. AA звычайна мелі больш простыя інтэр'еры, чым іх аўтамабільныя аналагі. Мадэль AA зведала падобныя змены ў дызайне да мадэлі A на працягу чатырох гадоў вытворчасці AA, часта з затрымкай ад трох да дзевяці месяцаў. Механічныя змены і мадэрнізацыі былі зроблены падчас вытворчасці аўтамабіляў. Змены ў кузаве, якія адбыліся паміж 1929 і 1930 гадамі, таксама былі інтэграваныя ў вытворчасць AA, але рэшткі дэталяў выкарыстоўваліся даўжэй у цяжкіх камерцыйных грузавіках.

==1928-1929==
Ford Model AA 1928–1929 гадоў выпуску — гэта класічны 1,5-тонны цяжкі камерцыйны грузавік, пабудаваны для замены Ford Model TT. Ён меў той жа магутны 4-цыліндравы рухавік з плоскай галоўкай магутнасцю 40 конскіх сіл, што і аўтамабіль Model A, падоўжаную ўзмоцненую раму, узмоцненую падвеску і паніжаную перадачу, Мадэль AA Ford была даступная ў розных тыпах кузаваў ад карпарацыі Ford. Спецыяльныя кузавы ўключаюць: 82-A Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle 4x2 Chassis Truck (без кузава; пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], і [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]]), 82-A Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle 4x2 Chassis Truck (без кузава; пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Ford Model TT|Ford Model TT Closed Cab Chassis Truck (1917-1924)]], і [[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Chassis Truck (1925-1927)]]), 82-A Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Semi-Tractor Truck (без кузава; пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]), 82-A Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Ford Model TT|Ford Model TT Closed Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1917-1924)]], і [[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1925-1927)]]), пахавальны аўтобус, машына хуткай дапамогі, экспрэс-пікап, і самазвал, Інтэр'ер 1928-1929 Ford Model AA 82-A Closed Cab Truck выпуску быў у цэлым больш камфортным у кіраванні, чым 1926–1927 Ford Model T Tudor Sedan, 1926–1927 Citroën 10 HP Conduite Intérieure Tout acier Standard Type B12, і 1926–1927 Model T Doctor's Coupé, дзе, як 1928-1929 Ford Model AA Single Rear Wheel Passenger Bus &amp; Dual Rear Wheel Passenger Bus большы за 1928-1929 Ford Model A Standard Tudor Sedan, Rumble Seat Sport Coupé, Town Car, 3-Window Rumble Seat Coupé, 5-Window Rumble Seat Coupé, Standard Fordor Sedan, Deluxe Tudor Sedan, Deluxe Fordor Sedan, Station Wagon, Sport Coupé, Town Sedan, Business Coupé, Standard Coupé, і Deluxe Coupé, але меншы за сярэдні 1928-1929 LNER Drummond D51 4-4-0T Locomotive Pulling The Bluebell Railway Carriages No. 387.

==1930-1931==
Ford Model AA 1930-1931 гадоў выпуску — гэта класічны 1,5-тонны камерцыйны грузавік, пабудаваны на замену Model AA (1928-1929). Ён меў той жа культавы 4-цыліндравы рухавік з L-вобразнай галоўкай, што і Model A, але выкарыстоўваў узмоцненую трывалую раму, паніжаную 4-ступеністую каробку перадач і трывалыя падвойныя заднія колы для перавозкі цяжкіх грузаў, Мадэль AA Ford была даступная ў розных тыпах кузаваў ад карпарацыі Ford. Спецыяльныя кузавы ўключаюць: 82-B Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle 4x2 Chassis Truck (без кузава; пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], і [[Ford Model AA#1928-1929|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]]), 82-B Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle 4x2 Chassis Truck (без кузава; пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Ford Model TT|Ford Model TT Closed Cab Chassis Truck (1917-1924)]], [[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Chassis Truck (1925-1927)]], і [[Ford Model AA#1928-1929|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Single Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]]), 82-B Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Semi-Tractor Truck (без кузава; пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Ford Model AA#1928-1929|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]]), 82-B Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Semi-Tractor Truck (без кузава; пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Ford Model TT|Ford Model TT Closed Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1917-1924)]], [[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1925-1927)]], і [[Ford Model AA#1928-1929|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Single Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]]), 82-B Closed Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Rigid Truck (пасля-[[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Tandem-Axle Rigid Truck (1925-1927)]], і [[Ford Model AA#1928-1929|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Single Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]]), 82-A Closed Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Single Rear Wheel Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1925-1927)]]), пахавальны аўтобус, машына хуткай дапамогі, экспрэс-пікап, і самазвал, Інтэр'ер 1930-1931 Ford Model AA 82-B Closed Cab Truck выпуску быў у цэлым больш камфортным у кіраванні, чым 1930-1931 Ford Model A Tudor Sedan, 1930-1931 Ford Model A Fordor Sedan, і 1930-1931 Ford Model A Doctor's Coupé, дзе, як 1930-1931 Ford Model AA Single Rear Wheel Passenger Bus &amp; Dual Rear Wheel Passenger Bus большы за 1930-1931 Ford Model A Standard Tudor Sedan, Rumble Seat Sport Coupé, Town Car, Victoria, 3-Window Rumble Seat Coupé, 5-Window Rumble Seat Coupé, Standard Fordor Sedan, Deluxe Tudor Sedan, Slant Windshield Fordor Sedan, Deluxe Fordor Sedan, Station Wagon, Sport Coupé, Town Sedan, Business Coupé, Standard Coupé, і Deluxe Coupé, але меншы за сярэдні 1930-1931 LNER Drummond D51 4-4-0T Locomotive Pulling The Bluebell Railway Carriages No. 387.

[[Катэгорыя:Грузавікі Ford]]
[[Катэгорыя:ГАЗ]]
[[Катэгорыя:Пікапы]]
[[Катэгорыя:Аўтамабілі, вырабленыя ў Злучаных Штатах]]
[[Катэгорыя:Транспартныя сродкі, прадстаўленыя ў 1927 годзе]]</text>
      <sha1>k0rgwoo6byr1rtz69rvv7k76vd1dips</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679249</id>
      <parentid>2679248</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T23:52:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38730-53</username>
        <id>98799</id>
      </contributor>
      <origin>2679249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32478" sha1="h1tvizmhed2kbykxyocqwz10xq1uj2u" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
| назва                          = «Ford Model AA»
| выява               = [[Файл:1928 Ford AA (8782154237).jpg|300пкс]]&lt;br/&gt;[[Файл:Ford Lorry BH 9132 (3963126930).jpg|300пкс]]
| вытворца                     = «[[Ford Motor Company]]»
| гады       = 1927–1932
| кляса               =  Medium commercial
| тып кузаву          =  Chassis/Dual Chassis&lt;br/&gt;Ambulance&lt;br/&gt;Mail truck&lt;br/&gt;Panel truck&lt;br/&gt;Pickup&lt;br/&gt;Deluxe pickup&lt;br/&gt;Platform truck&lt;br/&gt;Stake bed truck
| падобныя           = '''Model AA 76-A Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-A Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Cab Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-B Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-B Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single-Axle Single Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-A Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Sterling Trucks|1928-1929 Sterling DB 8 63 Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1928-1929 Mack Model BJ Open Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Selden Roadmaster 47 Single-Axle Dual Rear Wheel Open Cab Semi-Tractor Truck (1928–1929)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-A Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt; [[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Sterling Trucks|1928-1929 Sterling DB 8 63 Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1928-1929 Mack Model BJ 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Selden Roadmaster 47 Single-Axle Closed Cab Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928–1929)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-B Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt; [[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-B Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-A Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-A Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-B Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-B Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-A Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt; [[International Harvester|1928-1929 International Harvester Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Sterling Trucks|1928-1929 Sterling DB 8 63 Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1928-1929 Mack Model BJ Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Selden Roadmaster 47 Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928–1929)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-A Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Sterling Trucks|1928-1929 Sterling DB 8 63 Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Mack BB / BC / BF / BG / BJ / BL|1928-1929 Mack Model BJ Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Selden Roadmaster 47 Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928–1929)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 76-B Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Open Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA 82-B Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Closed Cab Dual Rear Wheel Truck (1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Model S Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Chassis Truck (1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Milk Delivery Truck (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Milk Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Milk Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Milk Delivery Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Milk Delivery Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Milk Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Milk Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Milk Delivery Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Milk Delivery Truck (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Milk Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Milk Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Milk Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Milk Delivery Truck (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Milk Delivery Truck (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Milk Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Milk Delivery Truck (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Milk Delivery Truck (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Mail Truck (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Mail Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Mail Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Mail Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Mail Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Mail Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Mail Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Mail Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Mail Truck (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Mail Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Mail Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Mail Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Mail Truck (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Mail Truck (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Mail Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Mail Truck (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Mail Truck (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Panel Delivery Truck (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Panel Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Panel Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Panel Delivery Truck (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Panel Delivery Truck (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Panel Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Panel Delivery Truck]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Panel Delivery Truck (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Panel Delivery Truck (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Panel Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Panel Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Panel Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Panel Delivery Truck (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Panel Delivery Truck (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Panel Delivery Truck (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Panel Delivery Truck (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Panel Delivery Truck (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Passenger Bus (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Passenger Bus]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Passenger Bus]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Passenger Bus (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Passenger Bus (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Passenger Bus]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Passenger Bus]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Passenger Bus (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Passenger Bus (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Passenger Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Passenger Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Passenger Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Passenger Bus (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Passenger Bus (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Passenger Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Passenger Bus (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Passenger Bus (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA School Bus (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed School Bus]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed School Bus]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed School Bus (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed School Bus (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed School Bus]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed School Bus]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed School Bus (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA School Bus (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch School Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers School Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester School Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS School Bus (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N School Bus (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors School Bus (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker School Bus (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon School Bus (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Ambulance (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Ambulance]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Ambulance]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Ambulance (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Ambulance (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Ambulance]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Ambulance]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Ambulance (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Ambulance (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Ambulance (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Ambulance (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Ambulance (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Ambulance (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Ambulance (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Ambulance (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Ambulance (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Ambulance (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Funreal Coach (Closed Body; 1928-1929):'''&lt;br/&gt;[[Dodge|1928-1929 Dodge Brothers Closed Funreal Coach]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1928-1929 International Harvester Closed Funreal Coach]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Funreal Coach (1928)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Closed Funreal Coach (1929)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1928-1929 General Motors Closed Funreal Coach]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|1928-1929 Studebaker Closed Funreal Coach]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Closed Funreal Coach (1928-1929)]]&lt;br/&gt;'''Model AA Funreal Coach (Closed Body; 1930-1931):'''&lt;br/&gt;[[Autocar Dispatch|Autocar Dispatch Funreal Coach (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Dodge|1930-1931 Dodge Brothers Funreal Coach (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester|1930-1931 International Harvester Funreal Coach (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet|Chevrolet Series LQ / LR / LS Funreal Coach (Closed Body; 1930)]]/[[Chevrolet|Chevrolet Series LT / M / N Funreal Coach (Closed Body; 1931)]]&lt;br/&gt;[[GMC|1930-1931 General Motors Funreal Coach (Closed Body)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker|Studebaker Funreal Coach (Closed Body; 1930-1931)]]&lt;br/&gt;[[REO|REO Speedwagon Funreal Coach (Closed Body; 1930-1931)]]
| папярэднік                  =        [[Ford Model TT]]
| наступнік                     =        [[Ford Model BB]]&lt;br/&gt;[[ГАЗ-AA]]
}}

[[Ford Model AA]] — гэта грузавік на базе легкавога аўтамабіля ад [[Ford Motor Company]]. Паколькі [[Ford Model T|Model T]] і [[Ford Model TT|TT]] састарэлі і патрабавалі замены, бо з'яўляліся рабочым варыянтам знакамітага аўтамабіля [[Ford Model A (1927-1931)|мадэлі &quot;A&quot;]]. Гэтая мадэль выпускалася ў дахалодную вайну ў Вялікабрытаніі, ЗША і Расіі, Генры Форд пачаў распрацоўку пачатковых праектаў мадэлі A і мадэлі AA ў 1926 годзе. Базавая кампаноўка шасі была распрацавана хутка, і механічная распрацоўка прасоўвалася хутка. Дызайн і стыль кузава былі распрацаваны, а затым перададзены на аўтсорсінг розным вытворцам кузаваў, у тым ліку Briggs and Murray. Канструкцыі мадэлі A падзялялі дэталі і матэрыялы з мадэллю AA Ford, у прыватнасці, кузаў, рухавік і інтэр'ер. AA звычайна мелі больш простыя інтэр'еры, чым іх аўтамабільныя аналагі. Мадэль AA зведала падобныя змены ў дызайне да мадэлі A на працягу чатырох гадоў вытворчасці AA, часта з затрымкай ад трох да дзевяці месяцаў. Механічныя змены і мадэрнізацыі былі зроблены падчас вытворчасці аўтамабіляў. Змены ў кузаве, якія адбыліся паміж 1929 і 1930 гадамі, таксама былі інтэграваныя ў вытворчасць AA, але рэшткі дэталяў выкарыстоўваліся даўжэй у цяжкіх камерцыйных грузавіках.

==1928-1929==
Ford Model AA 1928–1929 гадоў выпуску — гэта класічны 1,5-тонны цяжкі камерцыйны грузавік, пабудаваны для замены Ford Model TT. Ён меў той жа магутны 4-цыліндравы рухавік з плоскай галоўкай магутнасцю 40 конскіх сіл, што і аўтамабіль Model A, падоўжаную ўзмоцненую раму, узмоцненую падвеску і паніжаную перадачу, Мадэль AA Ford была даступная ў розных тыпах кузаваў ад карпарацыі Ford. Спецыяльныя кузавы ўключаюць: 82-A Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle 4x2 Chassis Truck (без кузава; пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], і [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]]), 82-A Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle 4x2 Chassis Truck (без кузава; пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Ford Model TT|Ford Model TT Closed Cab Chassis Truck (1917-1924)]], і [[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Chassis Truck (1925-1927)]]), 82-A Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Semi-Tractor Truck (без кузава; пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]), 82-A Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Ford Model TT|Ford Model TT Closed Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1917-1924)]], і [[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1925-1927)]]), пахавальны аўтобус, машына хуткай дапамогі, экспрэс-пікап, і самазвал, Інтэр'ер 1928-1929 Ford Model AA 82-A Closed Cab Truck выпуску быў у цэлым больш камфортным у кіраванні, чым 1926–1927 Ford Model T Tudor Sedan, 1926–1927 Citroën 10 HP Conduite Intérieure Tout acier Standard Type B12, і 1926–1927 Model T Doctor's Coupé, дзе, як 1928-1929 Ford Model AA Single Rear Wheel Passenger Bus &amp; Dual Rear Wheel Passenger Bus большы за 1928-1929 Ford Model A Standard Tudor Sedan, Rumble Seat Sport Coupé, Town Car, 3-Window Rumble Seat Coupé, 5-Window Rumble Seat Coupé, Standard Fordor Sedan, Deluxe Tudor Sedan, Deluxe Fordor Sedan, Station Wagon, Sport Coupé, Town Sedan, Business Coupé, Standard Coupé, і Deluxe Coupé, але меншы за сярэдні 1928-1929 LNER Drummond D51 4-4-0T Locomotive Pulling The Bluebell Railway Carriages No. 387.

==1930-1931==
Ford Model AA 1930-1931 гадоў выпуску — гэта класічны 1,5-тонны камерцыйны грузавік, пабудаваны на замену Model AA (1928-1929). Ён меў той жа культавы 4-цыліндравы рухавік з L-вобразнай галоўкай, што і Model A, але выкарыстоўваў узмоцненую трывалую раму, паніжаную 4-ступеністую каробку перадач і трывалыя падвойныя заднія колы для перавозкі цяжкіх грузаў, Мадэль AA Ford была даступная ў розных тыпах кузаваў ад карпарацыі Ford. Спецыяльныя кузавы ўключаюць: 82-B Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle 4x2 Chassis Truck (без кузава; пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], і [[Ford Model AA#1928-1929|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]]), 82-B Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle 4x2 Chassis Truck (без кузава; пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Ford Model TT|Ford Model TT Closed Cab Chassis Truck (1917-1924)]], [[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Chassis Truck (1925-1927)]], і [[Ford Model AA#1928-1929|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Single Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]]), 82-B Closed Cab Dual Rear Wheel Single-Axle Semi-Tractor Truck (без кузава; пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[Ford Model AA#1928-1929|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]]), 82-B Closed Cab Single Rear Wheel Single-Axle Semi-Tractor Truck (без кузава; пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Ford Model TT|Ford Model TT Closed Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1917-1924)]], [[Ford Model TT|Ford Model TT All-Steel Top Closed Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1925-1927)]], і [[Ford Model AA#1928-1929|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Single Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck (1927-1929)]]), пахавальны аўтобус, машына хуткай дапамогі, экспрэс-пікап, і самазвал, Інтэр'ер 1930-1931 Ford Model AA 82-B Closed Cab Truck выпуску быў у цэлым больш камфортным у кіраванні, чым 1930-1931 Ford Model A Tudor Sedan, 1930-1931 Ford Model A Fordor Sedan, і 1930-1931 Ford Model A Doctor's Coupé, дзе, як 1930-1931 Ford Model AA Single Rear Wheel Passenger Bus &amp; Dual Rear Wheel Passenger Bus большы за 1930-1931 Ford Model A Standard Tudor Sedan, Rumble Seat Sport Coupé, Town Car, Victoria, 3-Window Rumble Seat Coupé, 5-Window Rumble Seat Coupé, Standard Fordor Sedan, Deluxe Tudor Sedan, Slant Windshield Fordor Sedan, Deluxe Fordor Sedan, Station Wagon, Sport Coupé, Town Sedan, Business Coupé, Standard Coupé, і Deluxe Coupé, але меншы за сярэдні 1930-1931 LNER Drummond D51 4-4-0T Locomotive Pulling The Bluebell Railway Carriages No. 387.

[[Катэгорыя:Грузавікі Ford]]
[[Катэгорыя:ГАЗ]]
[[Катэгорыя:Пікапы]]
[[Катэгорыя:Аўтамабілі, вырабленыя ў Злучаных Штатах]]
[[Катэгорыя:Транспартныя сродкі, прадстаўленыя ў 1927 годзе]]</text>
      <sha1>h1tvizmhed2kbykxyocqwz10xq1uj2u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chevrolet AK Series</title>
    <ns>0</ns>
    <id>301857</id>
    <revision>
      <id>2679215</id>
      <parentid>2678459</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T19:36:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39608-40</username>
        <id>98899</id>
      </contributor>
      <origin>2679215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24552" sha1="7tiqckluapqmh10vj9s3sxgrk4d9cpn" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
| назва                          = «Chevrolet AK-Series»
| выява               = [[Файл:TM 9-2800, truck tractor, 1 1-2-ton, 4x2 (G-617).png|300пкс]]
| вытворца                     = «[[Chevrolet]]/[[GMC]]»
| гады       = 1941-1947
| падобныя           = '''AK-Series Pickup Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 ½-Ton Pickup (11C)]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 ½-Ton Pickup]]&lt;br/&gt;[[Willys Americar|1941 Willys Americar Pickup Truck]]/[[Willys Americar|1942 Willys Americar Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-Series Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-1 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''Light Delivery Chassis With Cab (1941-1947):'''&lt;br/&gt; [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 ½-Ton Chassis with Cab (11C)]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Americar|1941 Willys Americar ½-Ton Chassis With Cab]]/[[Willys Americar|1942 Willys Americar ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-5 ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-1 ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;'''3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab (1941-1947):'''&lt;br/&gt; [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Speed Wagon 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-15 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-3 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;'''AK-Series Express Pickup Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt; [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Express Pickup]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Express Pickup]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge Express Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-Series Express Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo D-19 Speed Wagon Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-2/K-3 Express Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''AK-Series Panel Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 ½-Ton Panel Truck (11C)]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Mercury|1947 Mercury Half Ton Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge Panel Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-1 Panel Truck]]&lt;br/&gt;'''Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-4 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Speed Wagon 19B Single Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;'''Heavy Duty Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1941-1947):'''&lt;br/&gt; [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge WF-32 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-16 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-4 School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Speed Wagon Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br&gt;'''Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt; [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Tandem Axle Chassis Truck]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Model 25 Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;'''Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt; [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Speed Wagon 19B Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br&gt;'''Heavy Duty Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt; [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Model 25 Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br&gt;'''COE Single Axle Chassis Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Ford Six and Eight|1941-1947 Ford COE Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Single Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Single Axle Chassis Truck]] &lt;br&gt;'''COE Tandem Axle Chassis Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Ford Six and Eight|1941-1947 Ford COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;'''COE Single Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Ford Six and Eight|1941-1947 Ford COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br&gt;'''COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Ford Six and Eight|1941-1947 Ford COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]
| папярэднік = [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet Trucks]]
| наступнік = [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance Design]]
}}

[[Chevrolet AK Series]] — гэта лінейка пікапаў, якія прадаваліся пад брэндам [[Chevrolet]] і выпускаліся з 1941 па 1947 год. У іх выкарыстоўвалася платформа GM A, якую выкарыстоўвала і [[Chevrolet Deluxe]]. Серыя AK таксама прадавалася ў крамах [[GMC]]. Асноўным візуальным адрозненнем было тое, што ў Chevrolet былі вертыкальныя рашоткі радыятара, а ў GMC — гарызантальныя, Паўтонная серыя AK даступная ў выглядзе пікапа (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1924 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1925 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1926 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AA Capitol|1927 Chevrolet Capitol Closed Cab Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AB National|1928 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AC International|1929 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AD Universal|1930 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AE Independence|1931 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series BA Confederate|1932 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series CA Eagle / Master|1933 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1934 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]]) і грузавіка з кузавам (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Pontiac|1927 Pontiac Deluxe Panel Delivery]], [[Chevrolet Series AB National|1928 Chevrolet panel delivery]], [[Chevrolet Series AC International|1929 Chevrolet International AC panel delivery]], [[Chevrolet Series AD Universal|1930 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Series AE Independence|1931 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Series BA Confederate|1932 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Series CA Eagle / Master|1933 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1934 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet Panel Truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet Panel Truck]]). Мадэлі GMC 1941–1945 гадоў прадаваліся як серыя C і сталі серыяй E у мадэльных гадах 1946 і 1947 гадоў (серыя CC/серыя EC для мадэляў са звычайнай кабінай які ўключае ў сябе medium and heavy-duty dual rear wheel single-axle rigid truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Rigid Chassis Truck]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle rigid chassis truck]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis single axle rigid truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]]), medium and heavy-duty dual rear tandem-axle rigid truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem Axle Chassis Rigid Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], [[GMC|1930-1934 GMC Model 795 2-Door Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Rigid Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle chassis rigid truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle chassis rigid truck]]), medium and heavy-duty dual rear wheel single-axle semi-tractor truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis single axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]]), medium and heavy-duty school bus chassis (пасля-[[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis without Cab]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T School Bus Chassis (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton School Bus Chassis]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton School Bus Chassis]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 2-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet|1933 Chevrolet 2-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1934 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]]), і medium and heavy-duty dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault TT|Renault TTD6 Tracteur 6 15 tonnes]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle semi-tractor truck]]) і серыя CF/серыя EF для мадэляў з кабінай COE які ўключае ў сябе medium and heavy-duty dual rear wheel single-axle rigid truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[GMC|1912 GMC Model H Enclosed Cab Truck]], [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S4 Steam Lorry]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]]), medium and heavy-duty dual rear wheel tandem-axle rigid truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]]), medium and heavy-duty dual rear wheel single-axle semi-tractor truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]]), і medium and heavy-duty dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]])), 28 чэрвеня 1947 года старыя грузавікі на базе легкавых аўтамабіляў сёлета былі заменены на [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance Design]].

[[Катэгорыя:Аўтамабілі Chevrolet|AK-Series]]
[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 1940-х гадоў]]
[[Катэгорыя:Аўтамабілі, прадстаўленыя ў 1941 годзе]]</text>
      <sha1>7tiqckluapqmh10vj9s3sxgrk4d9cpn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679219</id>
      <parentid>2679215</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T19:39:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39608-40</username>
        <id>98899</id>
      </contributor>
      <origin>2679219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24325" sha1="c2bqdka6zfwumx70exv22d1309io3qh" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
| назва                          = «Chevrolet AK-Series»
| выява               = [[Файл:TM 9-2800, truck tractor, 1 1-2-ton, 4x2 (G-617).png|300пкс]]
| вытворца                     = «[[Chevrolet]]/[[GMC]]»
| гады       = 1941-1947
| падобныя           = '''AK-Series Pickup Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 ½-Ton Pickup (11C)]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 ½-Ton Pickup]]&lt;br/&gt;[[Willys Americar|1941 Willys Americar Pickup Truck]]/[[Willys Americar|1942 Willys Americar Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-Series Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-1 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''Light Delivery Chassis With Cab (1941-1947):'''&lt;br/&gt; [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 ½-Ton Chassis with Cab (11C)]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Americar|1941 Willys Americar ½-Ton Chassis With Cab]]/[[Willys Americar|1942 Willys Americar ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-5 ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-1 ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;'''3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab (1941-1947):'''&lt;br/&gt; [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Speed Wagon 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-15 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-3 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;'''AK-Series Express Pickup Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt; [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Express Pickup]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Express Pickup]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge Express Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-Series Express Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo D-19 Speed Wagon Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-2/K-3 Express Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''AK-Series Panel Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 ½-Ton Panel Truck (11C)]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Mercury|1947 Mercury Half Ton Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge Panel Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-1 Panel Truck]]&lt;br/&gt;'''Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-4 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Speed Wagon 19B Single Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;'''Heavy Duty Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1941-1947):'''&lt;br/&gt; [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge WF-32 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-16 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-4 School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Speed Wagon Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br&gt;'''Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt; [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Tandem Axle Chassis Truck]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Model 25 Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;'''Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt; [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Speed Wagon 19B Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br&gt;'''Heavy Duty Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt; [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Model 25 Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br&gt;'''COE Single Axle Chassis Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Ford Six and Eight|1941-1947 Ford COE Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Single Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Single Axle Chassis Truck]] &lt;br&gt;'''COE Tandem Axle Chassis Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Ford Six and Eight|1941-1947 Ford COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;'''COE Single Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Ford Six and Eight|1941-1947 Ford COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br&gt;'''COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Ford Six and Eight|1941-1947 Ford COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]
| папярэднік = [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet Trucks]]
| наступнік = [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance Design]]
}}

[[Chevrolet AK Series]] — гэта лінейка пікапаў, якія прадаваліся пад брэндам [[Chevrolet]] і выпускаліся з 1941 па 1947 год. У іх выкарыстоўвалася платформа GM A, якую выкарыстоўвала і [[Chevrolet Deluxe]]. Серыя AK таксама прадавалася ў крамах [[GMC]]. Асноўным візуальным адрозненнем было тое, што ў Chevrolet былі вертыкальныя рашоткі радыятара, а ў GMC — гарызантальныя, Паўтонная серыя AK даступная ў выглядзе пікапа (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1924 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1925 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1926 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AA Capitol|1927 Chevrolet Capitol Closed Cab Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AB National|1928 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AC International|1929 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AD Universal|1930 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AE Independence|1931 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series BA Confederate|1932 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series CA Eagle / Master|1933 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1934 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]]) і грузавіка з кузавам (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Pontiac|1927 Pontiac Deluxe Panel Delivery]], [[Chevrolet Series AB National|1928 Chevrolet panel delivery]], [[Chevrolet Series AC International|1929 Chevrolet International AC panel delivery]], [[Chevrolet Series AD Universal|1930 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Series AE Independence|1931 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Series BA Confederate|1932 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Series CA Eagle / Master|1933 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1934 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet Panel Truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet Panel Truck]]). Мадэлі GMC 1941–1945 гадоў прадаваліся як серыя C і сталі серыяй E у мадэльных гадах 1946 і 1947 гадоў (серыя CC/серыя EC для мадэляў са звычайнай кабінай які ўключае ў сябе medium and heavy-duty dual rear wheel single-axle rigid truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Rigid Chassis Truck]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle rigid chassis truck]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis single axle rigid truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]]), medium and heavy-duty dual rear tandem-axle rigid truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem Axle Chassis Rigid Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], [[GMC|1930-1934 GMC Model 795 2-Door Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Rigid Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle chassis rigid truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle chassis rigid truck]]), medium and heavy-duty dual rear wheel single-axle semi-tractor truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis single axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]]), medium and heavy-duty school bus chassis (пасля-[[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis without Cab]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T School Bus Chassis (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton School Bus Chassis]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton School Bus Chassis]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 2-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet|1933 Chevrolet 2-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1934 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]]), і medium and heavy-duty dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault TT|Renault TTD6 Tracteur 6 15 tonnes]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear tandem-axle semi-tractor truck]]) і серыя CF/серыя EF для мадэляў з кабінай COE які ўключае ў сябе medium and heavy-duty dual rear wheel single-axle rigid truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[GMC|1912 GMC Model H Enclosed Cab Truck]], [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S4 Steam Lorry]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]]), medium and heavy-duty dual rear wheel tandem-axle rigid truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]]), medium and heavy-duty dual rear wheel single-axle semi-tractor truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]]), і medium and heavy-duty dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab tandem-axle semi-tractor truck]])).

[[Катэгорыя:Аўтамабілі Chevrolet|AK-Series]]
[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 1940-х гадоў]]
[[Катэгорыя:Аўтамабілі, прадстаўленыя ў 1941 годзе]]</text>
      <sha1>c2bqdka6zfwumx70exv22d1309io3qh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2679265</id>
      <parentid>2679219</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T04:18:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38730-53</username>
        <id>98799</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2679265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24386" sha1="i7ul63hwe7ecv7ozlu9ag7co6bk1soc" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
| назва                          = «Chevrolet AK-Series»
| выява               = [[Файл:TM 9-2800, truck tractor, 1 1-2-ton, 4x2 (G-617).png|300пкс]]
| вытворца                     = «[[Chevrolet]]/[[GMC]]»
| гады       = 1941-1947
| падобныя           = '''AK-Series Pickup Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 ½-Ton Pickup (11C)]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 ½-Ton Pickup]]&lt;br/&gt;[[Willys Americar|1941 Willys Americar Pickup Truck]]/[[Willys Americar|1942 Willys Americar Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-Series Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-1 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''Light Delivery Chassis With Cab (1941-1947):'''&lt;br/&gt; [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 ½-Ton Chassis with Cab (11C)]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Americar|1941 Willys Americar ½-Ton Chassis With Cab]]/[[Willys Americar|1942 Willys Americar ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-5 ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-1 ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;'''3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab (1941-1947):'''&lt;br/&gt; [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Speed Wagon 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-15 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-3 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;'''AK-Series Express Pickup Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt; [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Express Pickup]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Express Pickup]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge Express Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-Series Express Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo D-19 Speed Wagon Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-2/K-3 Express Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''AK-Series Panel Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 ½-Ton Panel Truck (11C)]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Mercury|1947 Mercury Half Ton Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge Panel Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-1 Panel Truck]]&lt;br/&gt;'''Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-4 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Speed Wagon 19B Single Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;'''Heavy Duty Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1941-1947):'''&lt;br/&gt; [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge WF-32 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-16 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-4 School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Speed Wagon Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br&gt;'''Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt; [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Tandem Axle Chassis Truck]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Model 25 Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;'''Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt; [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Speed Wagon 19B Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br&gt;'''Heavy Duty Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt; [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Ford Six and Eight|1942-1947 Ford V8 1½-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Model 25 Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br&gt;'''COE Single Axle Chassis Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Ford Six and Eight|1941-1947 Ford COE Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Single Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Single Axle Chassis Truck]] &lt;br&gt;'''COE Tandem Axle Chassis Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Ford Six and Eight|1941-1947 Ford COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;'''COE Single Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Ford Six and Eight|1941-1947 Ford COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br&gt;'''COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Ford Six and Eight|1941-1947 Ford COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]
| папярэднік = [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet Trucks]]
| наступнік = [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance Design]]
}}

[[Chevrolet AK Series]] — гэта лінейка пікапаў, якія прадаваліся пад брэндам [[Chevrolet]] і выпускаліся з 1941 па 1947 год. У іх выкарыстоўвалася платформа GM A, якую выкарыстоўвала і [[Chevrolet Deluxe]]. Серыя AK таксама прадавалася ў крамах [[GMC]]. Асноўным візуальным адрозненнем было тое, што ў Chevrolet былі вертыкальныя рашоткі радыятара, а ў GMC — гарызантальныя, Паўтонная серыя AK даступная ў выглядзе пікапа (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1924 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1925 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1926 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AA Capitol|1927 Chevrolet Capitol Closed Cab Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AB National|1928 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AC International|1929 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AD Universal|1930 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AE Independence|1931 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series BA Confederate|1932 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series CA Eagle / Master|1933 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1934 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]]) і грузавіка з кузавам (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Pontiac|1927 Pontiac Deluxe Panel Delivery]], [[Chevrolet Series AB National|1928 Chevrolet panel delivery]], [[Chevrolet Series AC International|1929 Chevrolet International AC panel delivery]], [[Chevrolet Series AD Universal|1930 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Series AE Independence|1931 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Series BA Confederate|1932 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Series CA Eagle / Master|1933 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1934 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet Panel Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet Panel Truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet Panel Truck]]). Мадэлі GMC 1941–1945 гадоў прадаваліся як серыя C і сталі серыяй E у мадэльных гадах 1946 і 1947 гадоў (серыя CC/серыя EC для мадэляў са звычайнай кабінай які ўключае ў сябе medium and heavy-duty dual rear wheel single-axle rigid truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Rigid Chassis Truck]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle rigid chassis truck]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis single axle rigid truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]]), medium and heavy-duty dual rear tandem-axle rigid truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem Axle Chassis Rigid Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], [[GMC|1930-1934 GMC Model 795 2-Door Closed Cab Dual Rear Tandem Axle Rigid Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle chassis rigid truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle chassis rigid truck]]), medium and heavy-duty dual rear wheel single-axle semi-tractor truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis single axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]]), medium and heavy-duty school bus chassis (пасля-[[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis without Cab]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T School Bus Chassis (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton School Bus Chassis]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton School Bus Chassis]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 2-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet|1933 Chevrolet 2-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1934 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]]), і medium and heavy-duty dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault TT|Renault TTD6 Tracteur 6 15 tonnes]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]]) і серыя CF/серыя EF для мадэляў з кабінай COE які ўключае ў сябе medium and heavy-duty dual rear wheel single-axle rigid truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[GMC|1912 GMC Model H Enclosed Cab Truck]], [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S4 Steam Lorry]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]]), medium and heavy-duty dual rear wheel tandem-axle rigid truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab thornton tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab thornton tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab thornton tandem-axle rigid chassis truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab thornton tandem-axle rigid chassis truck]]), medium and heavy-duty dual rear wheel single-axle semi-tractor truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]]), і medium and heavy-duty dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab  thornton tandem-axle semi-tractor truck]])).

[[Катэгорыя:Аўтамабілі Chevrolet|AK-Series]]
[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 1940-х гадоў]]
[[Катэгорыя:Аўтамабілі, прадстаўленыя ў 1941 годзе]]</text>
      <sha1>i7ul63hwe7ecv7ozlu9ag7co6bk1soc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>TDK</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302196</id>
    <revision>
      <id>2679283</id>
      <parentid>2663389</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T07:54:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2679283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5400" sha1="dx231erx26fwfmd4ad99ow5dpkg14t3" xml:space="preserve">{{Кампанія
|назва = TDK PGM (TDK)
|лагатып = TDK logo.svg
|тып = [[Публічная кампанія]] (6762, {{nyse|TDK}}, {{lse|TDK}})
|лістынг на біржы =
|дзейнасць =
|дэвіз = Life on Record (літаральна &quot;Жыццё ў рэжыме запісу&quot;, &quot;Жыццё на плёнку&quot;)
|заснавана = [[1935]]
|ранейшыя назвы =
|заснавальнікі =
|размяшчэнне = [[Токіо]], [[Японія]]
|ключавыя фігуры = Прэзідэнт: Takehiro Kamigama
|галіна = Вытворчасць носьбітаў інфармацыі і электронных кампанентаў
|прадукцыя = [[Blu-ray]], [[USB-назапашвальнік|USB-назапашвальнікі]], [[электронныя кампаненты]], крыніцы харчавання
|абарот = {{profit}} [[¥]]866 мільярдаў (2008)
|НДДКР =
|аперацыйны прыбытак = {{profit}} [[¥]]87 мільярдаў (2008)
|чысты прыбытак = [[¥]]71 мільярд (2008)
|колькасць супрацоўнікаў = 53,923&lt;ref&gt;[http://www.google.com/finance?q=TYO%3A6762 6762 — TDK CORPORATION — Google Finance&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|мацярынская кампанія =
|даччыныя кампаніі =
|аўдытар =
|сайт = [http://www.tdk.com/ www.tdk.com], [http://www.tdk.co.jp/ www.tdk.co.jp]
}}
[[Файл:TDK blank DVD.JPG|праворуч|thumb|250px|[[DVD-диск]] ат TDK.]]
[[Файл:Compactcassette.jpg|thumb|Кампакт-касета TDK]]
[[File:Close up of TDK sign at Piccadilly Circus January 2012.jpg|thumb|200px|Лагатып TDK у [[Лондан]]е.]]
'''TDK Corporation''' — [[Японія|японская]] кампанія, якая займаецца вытворчасцю [[Электронныя кампаненты|электронных кампанентаў]] і [[Носьбіт інфармацыі|носьбітаў інфармацыі]]. Назва паходзіць з зыходнай японскай назвы кампаніі '''T'''okyo '''D'''enki '''K'''agaku ({{lang-en|Tokyo Electronics and Chemicals}}).

TDK была заснавана ў Японіі [[7 сьнежня]] [[1935 год]]а для вытворчасьці [[Ферыты|ферытаў]]. У [[1952]] запускаецца вытворчасьць [[Магнітная стужка|магнітных стужак]], а пазьней, у [[1966]] годзе, вытворчасьць [[Кампакт-касета|кампакт-касет]], дзякуючы якім кампанія і атрымала шырокую вядомасьць. На дадзены момант TDK выпускае шырокі спектр магнітных і аптычных носьбітаў інфармацыі. Нядаўна запушчана вытворчасьць [[USB flash drive|USB флэш-назапашвальнікаў]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=TDK Europe  site|url=http://www.tdk-media.eu/en/|archiveurl=https://www.webcitation.org/68DleD4Ke?url=http://www.tdkperformance.com/en-eu/|archivedate=2012-06-06|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;.

У [[2004]] годзе TDK стала першым вытворцам носьбітаў інфармацыі, які далучыўся да распрацоўкі [[Blu-ray Disc|Blu-ray дыскаў]].

У [[2006]] году TDK спыніла вытворчасьць [[Compact disc|CD]] і [[Digital Versatile Disc|DVD]], перакінуўшы ўсе сілы на выпуск [[Blu-ray Disc|Blu-ray дыскаў]]. TDK да гэтага часу выпускае [[Compact Disc Rewritable|CD-RW]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Высакахуткасныя CD-RW ад  TDK|url=http://www.tdkperformance.com/en-us/Storage-Media/CD/High-Speed-CD-RW/|archiveurl=https://www.webcitation.org/66Azr  rXkD?url=http://www.tdkperformance.com/en-us/Storage-Media/CD/High-Speed-CD-RW/|archivedate=2012-03-15|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;. Таксама кампанія выпускае навушнікі для праслухоўвання музыкі і гарнітуры для мабільных прылад.

У канцы 2007 года кампанія ''Imation'' набыла ў TDK права на выкарыстанне назвы ''TDK Life On Record'' пры вытворчасьці магнітных стужак, аптычных і дыскавых назапашвальнікаў, флэш прадуктаў і аксесуараў.  TDK можа адмяніць гэтае права праз 25 гадоў.

== Глядзіце таксама ==
* [[Магнітная стужка]]
* [[Кампакт-касета]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20100808170708/http://www.tdk-media.com/ Сайт кампаніі]
* [https://web.archive.org/web/20130821193103/http://www.tdk.com/ Афіцыйны сайт карпарацыі TDK.]
* [http://www.global.tdk.com/ Афіцыйны глабальны сайт.]
* [http://www.tdk.co.jp/museum/e/index.htm Музей гісторыі TDK.]
* [http://www.btgallery.com/tdk/index.html Старонка галерэі пустых стужак, прысвечаная TDK.]

[[Катэгорыя:Японскія кампаніі]]</text>
      <sha1>dx231erx26fwfmd4ad99ow5dpkg14t3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ashok Leyland U-Truck</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302265</id>
    <revision>
      <id>2679257</id>
      <parentid>2678724</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T01:20:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39608-40</username>
        <id>98899</id>
      </contributor>
      <origin>2679257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7099" sha1="if8eycofksjxxzh6val6cjclvb1j2o8" xml:space="preserve">'''Ashok Leyland U-Truck''' — гэта універсальная платформа для камерцыйных аўтамабіляў высокай грузападымальнасці (16–49 тон) з сучаснымі, трывалымі кабінамі з высокай ударатрываласцю. Ён можа пахваліцца перадавымі рухавікамі серыі H (180–300 к. с.), модульнай канструкцыяй для лёгкай налады і спецыялізаванымі опцыямі, такімі як самазвалы, цягачы і цыстэрны, аптымізаванымі для перавозак на вялікія адлегласці і будаўніцтва, Серыя грузавікоў Ashok Leyland U-Truck (Value Cab) прапануе модульныя канфігурацыі кабіны, распрацаваныя для камфорту і даўгавечнасці, у тым ліку аднавосевыя жорсткія грузавікі з дзённай кабінай (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab Single Axle Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Brockway Motor Company|1926 Brockway Model R 3 1/2-4 Ton 2-Door Enclosed Cab Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Chassis Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Lorry]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab single axle rigid chassis lorry]], [[Thames Trader#Thames Trader FC|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab single axle rigid chassis lorry]], [[Thames Trader#Mk2|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab single axle rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab single axle rigid chassis lorry (1965-1977)]], і [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab single axle rigid chassis lorry (1978-1981)]]), жорсткія грузавікі з тандэмнай воссю і дзённай кабінай (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault|Renault tout terrain VTD camion]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1937)]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 rigid chassis lorry]], [[Thames Trader#Thames Trader FC|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab tandem axle rigid chassis lorry]], [[Thames Trader#Mk2|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab tandem axle rigid chassis lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab tandem axle rigid chassis lorry (1965-1977)]], і [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab tandem axle rigid chassis lorry (1978-1981)]]), аднавосевыя цягачы з дзённай кабінай (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Citroën U23|1935-1947 Citroën Type 23 2-Door Standard Cab Dual Rear Wheel 4x2 Semi-Tractor Truck]], [[Fordson Thames ET|Fordson Thames ET6/ET7 2-door standard cab single axle semi-tractor lorry]], [[Thames Trader#Thames Trader FC|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab single axle semi-tractor lorry]], [[Thames Trader#Mk2|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab single axle semi-tractor lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab single axle semi-tractor lorry (1965-1977)]], і [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab single axle semi-tractor lorry (1978-1981)]]), тандэмныя цягачы з дзённай кабінай (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault TT|Renault TTD6 Tracteur 6 15 tonnes]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]],  [[Fordson Thames ET|Fordson Thames Sussex 2-door standard cab 6x4 semi-tractor unit]], [[Thames Trader#Thames Trader FC|Thames Trader FC Mk1 2-door standard cab tandem axle semi-tractor lorry]], [[Thames Trader#Mk2|Thames Trader FC Mk2 2-door standard cab tandem axle semi-tractor lorry]], [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab tandem axle semi-tractor lorry (1965-1977)]], і [[Ford D-series|Ford D-1000 2-door standard cab tandem axle semi-tractor lorry (1978-1981)]]), шматвосевыя грузавікі з дзённай кабінай, спальныя кабіны і варыянты з высокім дахам з дадатковым кандыцыянерам. Даступныя ў эканамічным, стандартным і люксавым варыянтах, гэтыя грузавікі абсталяваны падвеснымі нахільнымі кабінамі для розных мэтаў прымянення, у тым ліку для цягачоў і самазвалаў.

[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]]
[[Катэгорыя:Грузавікі Ashok Leyland]]</text>
      <sha1>if8eycofksjxxzh6val6cjclvb1j2o8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chevrolet C/K</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302304</id>
    <revision>
      <id>2679276</id>
      <parentid>2676641</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T05:38:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39608-40</username>
        <id>98899</id>
      </contributor>
      <origin>2679276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46958" sha1="9d25w2knefesuahyoax8nr6dowblvhl" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
| назва                          = «Chevrolet/GMC C/K»
| выява               = [[Файл:1985 GMC K-1500 Sierra Classic Wideside, front left, 09-30-2023.jpg|300пкс]]
| вытворца                     = «[[Chevrolet]]/[[GMC]]»
| гады       = 1960-2002
| падобныя           =
| папярэднік = [[Chevrolet Task-Force|1959 Chevrolet Task-Force]]
| наступнік = [[Chevrolet Silverado| Chevrolet Silverado/GMC Sierra]] (pickup trucks)&lt;br/&gt;[[Chevrolet Kodiak|Chevrolet Kodiak/GMC TopKick]] (medium-duty trucks)
}}
[[Chevrolet C/K]] — гэта серыя грузавікоў, якая выпускалася кампаніяй [[General Motors]] з 1960 па 2002 мадэльны год. Серыя C/K, якая прадавалася падраздзяленнямі [[Chevrolet]] і [[GMC]], ахоплівала шырокі спектр аўтамабіляў. Хоць часцей за ўсё яна асацыюецца з пікапамі, мадэльны шэраг таксама ўключаў шасі з кабінай і сярэднетанажныя грузавікі і служыў асновай для паўнапамерных пазадарожнікаў GM. На працягу ўсёй сваёй вытворчасці мадэльны шэраг непасрэдна канкураваў з [[Ford F-Series]] і [[Dodge D Series]] (пазней пікап [[Dodge Ram]]).

==Першае пакаленне (1960–1966)==
{{Аўтамабіль
|назва               = «Chevrolet C/K (1961-1966)»
|выява               = [[Файл:Chevrolet pickup.jpg|300пкс]]
|падобныя            = '''C-50 2-Door Regular Cab Single Axle Rigid Chassis Truck (1960-1961):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|1960 Ford F-500 2-Door Regular Cab Single Axle Rigid Chassis Truck]]/[[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|1961 Ford F-500 2-Door Regular Cab Single Axle Rigid Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1960 Dodge D-500 2-Door Regular Cab Single Axle Rigid Chassis Truck]]/[[Dodge D Series|1961 Dodge D-500 2-Door Regular Cab Single Axle Rigid Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series#Б серыя|1960-1961 International Harvester B-150 2-Door Regular Cab Single Axle Rigid Chassis Truck]]&lt;br/&gt; '''L-50 Snub Nose 2-Door Regular Cab Single Axle Rigid Chassis Truck:'''&lt;br/&gt;[[Dodge LCF|1960-1961 Dodge C-500 LCF 2-Door Regular Cab Single Axle Rigid Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series#Б серыя|1960-1961 International Harvester BC-150 2-Door Regular Cab Single Axle Rigid Chassis Truck]]&lt;br/&gt; '''C-60/C-70 2-Door Regular Cab Single Axle Rigid Chassis Truck (1960-1961):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|1960 Ford F-600/F-700 2-Door Regular Cab Single Axle Rigid Chassis Truck]]/[[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|1961 Ford F-600/F-700 2-Door Regular Cab Single Axle Rigid Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1960 Dodge D-600/D-700 2-Door Regular Cab Single Axle Rigid Chassis Truck]]/[[Dodge D Series|1961 Dodge D-600/D-700 2-Door Regular Cab Single Axle Rigid Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series#Б серыя|1960-1961 International Harvester B-160/B-170 2-Door Regular Cab Single Axle Rigid Chassis Truck]]&lt;br/&gt; '''L-60/L-70 Snub Nose 2-Door Regular Cab Single Axle Rigid Chassis Truck:'''&lt;br/&gt;[[Dodge LCF|1960-1961 Dodge C-600/C-700 LCF 2-Door Regular Cab Single Axle Rigid Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series#Б серыя|1960-1961 International Harvester BC-160/BC-170 2-Door Regular Cab Single Axle Rigid Chassis Truck]]&lt;br/&gt; '''C-60/C-70 2-Door Regular Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1960-1961):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|1960 Ford F-600/F-700 2-Door Regular Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|1961 Ford F-600/F-700 2-Door Regular Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1960 Dodge D-600/D-700 2-Door Regular Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Dodge D Series|1961 Dodge D-600/D-700 2-Door Regular Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series#Б серыя|1960-1961 International Harvester B-160/B-170 2-Door Regular Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt; '''L-60/L-70 Snub Nose 2-Door Regular Cab Single Axle Semi-Tractor Truck:'''&lt;br/&gt;[[Dodge LCF|1960-1961 Dodge C-600/C-700 LCF 2-Door Regular Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series#Б серыя|1960-1961 International Harvester BC-160/BC-170 2-Door Regular Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt; '''60/70 2-Door Regular Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (1960-1961):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|1960 Ford F-600/F-700 2-Door Regular Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]]/[[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|1961 Ford F-600/F-700 2-Door Regular Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1960 Dodge D-600/D-700 2-Door Regular Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]]/[[Dodge D Series|1961 Dodge D-600/D-700 2-Door Regular Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series#Б серыя|1960-1961 International Harvester B-160/B-170 2-Door Regular Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]]&lt;br/&gt; '''L-60/L-70 Snub Nose 2-Door Regular Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (1960-1961):'''&lt;br/&gt;[[Dodge LCF|1960-1961 Dodge C-600/C-700 LCF 2-Door Regular Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series#Б серыя|1960-1961 International Harvester BC-160/BC-170 2-Door Regular Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]]&lt;br/&gt; '''C-60/C-70 2-Door Regular Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1960-1961):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|1960 Ford F-600/F-700 2-Door Regular Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|1961 Ford F-600/F-700 2-Door Regular Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1960 Dodge D-600/D-700 2-Door Regular Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Dodge D Series|1961 Dodge D-600/D-700 2-Door Regular Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series#Б серыя|1960-1961 International Harvester B-160/B-170 2-Door Regular Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]]&lt;br/&gt; '''L-60/L-70 Snub Nose 2-Door Regular Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (1960-1961):'''&lt;br/&gt;[[Dodge LCF|1960-1961 Dodge C-600/C-700 LCF 2-Door Regular Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series#Б серыя|1960-1961 International Harvester BC-160/BC-170 2-Door Regular Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt; '''C-80 2-Door Regular Cab Single Axle Rigid Chassis Truck (1960-1961):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|1960 Ford F-800 2-Door Regular Cab Single Axle Rigid Chassis Truck]]/[[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|1961 Ford F-800 2-Door Regular Cab Single Axle Rigid Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1960 Dodge D-800 2-Door Regular Cab Single Axle Rigid Chassis Truck]]/[[Dodge D Series|1961 Dodge D-800 2-Door Regular Cab Single Axle Rigid Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series#Б серыя|1960-1961 International Harvester B-180 2-Door Regular Cab Single Axle Rigid Chassis Truck]]&lt;br/&gt; '''L-80 Snub Nose 2-Door Regular Cab Single Axle Rigid Chassis Truck:'''&lt;br/&gt;[[Dodge LCF|1960-1961 Dodge C-800 LCF 2-Door Regular Cab Single Axle Rigid Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series#Б серыя|1960-1961 International Harvester BC-180 2-Door Regular Cab Single Axle Rigid Chassis Truck]]&lt;br/&gt; '''C-80 2-Door Regular Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1960-1961):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|1960 Ford F-800 2-Door Regular Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|1961 Ford F-800 2-Door Regular Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1960 Dodge D-800 2-Door Regular Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Dodge D Series|1961 Dodge D-800 2-Door Regular Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series#Б серыя|1960-1961 International Harvester B-180 2-Door Regular Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt; '''L-89 Snub Nose 2-Door Regular Cab Single Axle Semi-Tractor Truck:'''&lt;br/&gt;[[Dodge LCF|1960-1961 Dodge C-800 LCF 2-Door Regular Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series#Б серыя|1960-1961 International Harvester BC-180 2-Door Regular Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt; '''C-80 2-Door Regular Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (1960-1961):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|1960 Ford F-800 2-Door Regular Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]]/[[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|1961 Ford F-800 2-Door Regular Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1960 Dodge D-800 2-Door Regular Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]]/[[Dodge D Series|1961 Dodge D-800 2-Door Regular Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series#Б серыя|1960-1961 International Harvester B-180 2-Door Regular Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]]&lt;br/&gt; '''L-80 Snub Nose 2-Door Regular Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (1960-1961):'''&lt;br/&gt;[[Dodge LCF|1960-1961 Dodge C-800 LCF 2-Door Regular Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series#Б серыя|1960-1961 International Harvester BC-180 2-Door Regular Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]]&lt;br/&gt; '''C-80 2-Door Regular Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1960-1961):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|1960 Ford F-800 2-Door Regular Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|1961 Ford F-800 2-Door Regular Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1960 Dodge D-800 2-Door Regular Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Dodge D Series|1961 Dodge D-800 2-Door Regular Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series#Б серыя|1960-1961 International Harvester B-180 2-Door Regular Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck]]&lt;br/&gt; '''L-80 Snub Nose 2-Door Regular Cab Tandem Axle Rigid Chassis Truck (1960-1961):'''&lt;br/&gt;[[Dodge LCF|1960-1961 Dodge C-800 LCF 2-Door Regular Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester A-Series#Б серыя|1960-1961 International Harvester BC-180 2-Door Regular Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]
|commons             = 
|папярэднік=[[Chevrolet Task-Force|1959 Chevrolet Task-Force]]|наступнік=[[Chevrolet C/K#Другое пакаленне (1967–1972)|1967-1972 Chevrolet C/K]]}}
Выпушчаны восенню 1959 года як мадэль 1960 года, першае пакаленне C/K дэбютавала з шэрагам змен у дызайне лёгкіх грузавікоў General Motors. Замяніўшы мадэльны шэраг Task Force, C/K з самага пачатку распрацоўваўся як шасі грузавіка, больш не падзяляючы агульных рыс з платформай GM A-body. Нягледзячы на ​​тое, што C/K распрацоўваўся як грузавік дзеля трываласці, у сваю канструкцыю ўвайшоў некалькі рыс ад легкавых аўтамабіляў, каб павысіць сваю функцыянальнасць. У пікапах C/K выкарыстоўвалася рама з паніжаным цэнтральным размяшчэннем, што дазваляла размясціць больш нізкую кабіну і панізіць цэнтр цяжару, а незалежная пярэдняя падвеска была ў пары з задняй воссю з спіральнымі спружынамі. У 1963 годзе пярэднія тарсіённыя стрыжні былі заменены пярэднімі спіральнымі спружынамі (на аўтамабілях з двухколавым прывадам), а таксама розныя тыпы кузава: C10 Regular Cab Styleside Short-Bed Pickup Truck (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1924 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1925 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1926 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AA Capitol|1927 Chevrolet Capitol Closed Cab Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AB National|1928 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AC International|1929 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AD Universal|1930 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AE Independence|1931 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series BA Confederate|1932 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series CA Eagle / Master|1933 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1934 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet 3100 Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet 3100 Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Task-Force|1955 Chevrolet Cameo Carrier Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Task-Force|1956 Chevrolet Cameo Carrier Pickup Truck]], [[Chevrolet Task-Force|1957 Chevrolet Cameo Carrier Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Task-Force|1958 Chevrolet Cameo Carrier Short-Bed Pickup Truck]], і [[Chevrolet Task-Force|1959 Chevrolet Cameo Carrier Short-Bed Pickup Truck]]), C10 Regular Cab Styleside Long-Bed Pickup Truck (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1924 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1925 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1926 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AA Capitol|1927 Chevrolet Capitol Closed Cab Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AB National|1928 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AC International|1929 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AD Universal|1930 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AE Independence|1931 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series BA Confederate|1932 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series CA Eagle / Master|1933 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1934 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet 3100 Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet 3100 Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Task-Force|1955 Chevrolet Cameo Carrier Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Task-Force|1956 Chevrolet Cameo Carrier Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Task-Force|1957 Chevrolet Cameo Carrier Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Task-Force|1958 Chevrolet Cameo Carrier Long-Bed Pickup Truck]], і [[Chevrolet Task-Force|1959 Chevrolet Cameo Carrier Long-Bed Pickup Truck]]), C10 Regular Cab Flareside Short-Bed Pickup Truck (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1924 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1925 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1926 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AA Capitol|1927 Chevrolet Capitol Closed Cab Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AB National|1928 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AC International|1929 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AD Universal|1930 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AE Independence|1931 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series BA Confederate|1932 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series CA Eagle / Master|1933 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1934 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet 3100 Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet 3100 Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Task-Force|1955 Chevrolet Task-Force 3100 Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Task-Force|1956 Chevrolet 3100 Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Task-Force|1957 Chevrolet Task-Force 3100 Flareside Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Task-Force|1958 Chevrolet 3100 Flareside Short-Bed Pickup Truck]], і [[Chevrolet Task-Force|1959 Chevrolet 3100 Flareside Short-Bed Pickup Truck]]), C20 Regular Cab Pickup Truck (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1924 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1925 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1926 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AA Capitol|1927 Chevrolet Capitol Closed Cab Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AB National|1928 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AC International|1929 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AD Universal|1930 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AE Independence|1931 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series BA Confederate|1932 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series CA Eagle / Master|1933 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1934 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet 3200 Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet 3200 Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Task-Force|1955 Chevrolet 3200 Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Task-Force|1956 Chevrolet 3200 Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Task-Force|1957 Chevrolet 3200 Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Task-Force|1958 Chevrolet 3200 Long-Bed Pickup Truck]], і [[Chevrolet Task-Force|1959 Chevrolet 3200 Long-Bed Pickup Truck]]), C30 Regular Cab Single Rear Wheel Pickup Truck (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1924 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1925 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1926 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AA Capitol|1927 Chevrolet Capitol Closed Cab Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AB National|1928 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AC International|1929 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AD Universal|1930 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AE Independence|1931 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series BA Confederate|1932 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series CA Eagle / Master|1933 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1934 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1935 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1936 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1938 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet 3800 Single Rear Wheel Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet 3800 Single Rear Wheel Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Task-Force|1955 Chevrolet 3800 Single Rear Wheel Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Task-Force|1956 Chevrolet 3800 Single Rear Wheel Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Task-Force|1957 Chevrolet 3800 Single Rear Wheel Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Task-Force|1958 Chevrolet 3800 Single Rear Wheel Long-Bed Pickup Truck]], і [[Chevrolet Task-Force|1959 Chevrolet 3800 Single Rear Wheel Long-Bed Pickup Truck]]), Medium and Heavy Duty Conventional Cab Single Axle Semi Tractor Trucks (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single-axle semi-tractor truck]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet 2-Ton Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Task-Force|1955 Chevrolet Task-Force 6400 2-door regular cab dual rear wheel single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Task-Force|1956 Chevrolet Task-Force 6400 2-door regular cab dual rear wheel single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Task-Force|1957 Chevrolet Task-Force 6400 2-door regular cab dual rear wheel single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Task-Force|1958 Chevrolet Task-Force Viking 60 2-door regular cab dual rear wheel single-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Task-Force|1959 Chevrolet Task-Force Viking 60 2-door regular cab dual rear wheel single-axle semi-tractor truck]]), Medium and Heavy Duty Conventional Cab Tandem-Axle Semi Tractor Trucks (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Dual Rear Wheel Semi-Tractor Truck]], [[Renault TT|Renault TTD6 Tracteur 6 15 tonnes]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet 2-Ton Conventional 2-door regular cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Task-Force|1955 Chevrolet Task-Force 6400 2-door regular cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Task-Force|1956 Chevrolet Task-Force 6400 2-door regular cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Task-Force|1957 Chevrolet Task-Force 6400 2-door regular cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Task-Force|1958 Chevrolet Task-Force Viking 60 2-door regular cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Task-Force|1959 Chevrolet Task-Force Viking 60 2-door regular cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]]), Medium and Heavy Duty Conventional Cab Single Axle Rigid Trucks (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Rigid Chassis Truck]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle rigid chassis truck]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis single axle rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet 2-Ton Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Task-Force|1955 Chevrolet Task-Force 6400 2-door regular cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Task-Force|1956 Chevrolet Task-Force 6400 2-door regular cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Task-Force|1957 Chevrolet Task-Force 6400 2-door regular cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Task-Force|1958 Chevrolet Task-Force Viking 60 2-door regular cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], і [[Chevrolet Task-Force|1959 Chevrolet Task-Force Viking 60 2-door regular cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]]), Medium and Heavy Duty Conventional Cab Tandem-Axle Rigid Trucks (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem Axle Chassis Truck]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Dual Rear Wheel Chassis Rigid Truck]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Dual Rear Wheel Chassis Rigid Truck]], [[GMC|1930-1934 GMC Model 795 2-Door Closed Cab Dual Rear Wheel Tandem Axle Rigid Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet 2-Ton Conventional 2-door regular cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster Conventional 2-door regular cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Task-Force|1955 Chevrolet Task-Force 6400 2-door regular cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Task-Force|1956 Chevrolet Task-Force 6400 2-door regular cab dual rear wheel tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Task-Force|1957 Chevrolet Task-Force 6400 2-door regular cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Task-Force|1958 Chevrolet Task-Force Viking 60 2-door regular cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]], і [[Chevrolet Task-Force|1959 Chevrolet Task-Force Viking 60 2-door regular cab dual rear wheel tandem-axle chassis rigid truck]]), Single Axle Snub Nose Regular Cab Rigid Chassis Trucks (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[GMC|1912 GMC Model H Enclosed Cab Truck]], [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S4 Steam Lorry]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Task-Force|1955-1957 Chevrolet 5100 LCF 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], і [[Chevrolet Task-Force|1958-1959 Chevrolet Spartan 5000 LCF 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]]), Tandem Axle Snub Nose Regular Cab Rigid Chassis Trucks (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Task-Force|1955-1957 Chevrolet 5100 LCF 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis rigid chassis truck]], і [[Chevrolet Task-Force|1958-1959 Chevrolet Spartan 5000 LCF 2-door regular cab tandem-axle rigid chassis truck]]), Single Axle Snub Nose Regular Cab Semi-Tractor Trucks (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Task-Force|1955-1957 Chevrolet 5100 LCF 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Task-Force|1958-1959 Chevrolet Spartan 5000 LCF 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]]), Tandem Axle Snub Nose Regular Cab Semi-Tractor Trucks (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty COE 2-door regular cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design Loadmaster COE 2-door regular cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Task-Force|1955-1957 Chevrolet 5100 LCF 2-door regular cab  thornton tandem-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet Task-Force|1958-1959 Chevrolet Spartan 5000 LCF 2-door regular cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]]), і C30 Dually Chassis Regular Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet Master Utility 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet Heavy-Duty Dual Rear Wheel Chassis With Cab]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet Heavy-Duty Dual Rear Wheel Chassis With Cab]], [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty Dual Rear Wheel Chassis With Cab]], [[Chevrolet Advance Design|1947-1953 Chevrolet Advance-Design 3800 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Advance Design|1954 Chevrolet Advance-Design 3800 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Task-Force|1955 Chevrolet Task-Force 3800 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Task-Force|1956 Chevrolet Task-Force 3800 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Task-Force|1957 Chevrolet Task-Force 3800 2-door regular cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Task-Force|1958 Chevrolet Task-Force Apache 38 1-Ton Dually 2-Door Chassis Cab (3803)]], і [[Chevrolet Task-Force|1959 Chevrolet Task-Force Apache 38 1-Ton Dually 2-Door Chassis Cab (3803)]]).

==Другое пакаленне (1967–1972)==
Другое пакаленне C/K было прадстаўлена ў 1967 мадэльным годзе. Пакаленне, якое кампанія General Motors назвала «Action Line», у значнай ступені захавала сваю лесвічную раму з паніжаным цэнтральным размяшчэннем і заднюю вось з спіральнымі падвескамі, але кузаў быў цалкам перапрацаваны, каб палепшыць яго магчымасці як шматмэтавага аўтамабіля. Акрамя ўтылітарнага аўтамабіля, прызначанага для працы або выкарыстання ў ферме, C/K таксама прапаноўваўся з дадатковымі функцыямі, запазычанымі ад седанаў Chevrolet, у тым ліку аўтаматычнымі каробкамі перадач, AM/FM-радыё, дывановым пакрыццём і двухколернай афарбоўкай.

==Трэцяе пакаленне (1973–1991)==
Трэцяе пакаленне C/K было прадстаўлена ў 1973 мадэльным годзе. Пакаленне «Rounded Line» ад General Motors павялічылася як унутры, так і звонку. Па меры таго, як пікапы ўсё часцей выкарыстоўваліся ў якасці асабістых аўтамабіляў, характарыстыкі і опцыі кабіны сталі бліжэй да седанаў GM (з электрашклапад'ёмнікамі і электрычным замыканнем дзвярэй сталі даступнымі ў якасці опцый). Каб яшчэ больш пашырыць практычнасць, быў прадстаўлены чатырохдзверны кузаў crew cab (з 6 пасажырскімі месцамі).

==Чацвёртае пакаленне C/K / першае пакаленне Sierra (1988–2002)==
Чацвёртае пакаленне C/K было прадстаўлена ў красавіку 1987 года ў якасці мадэльнага года 1988. Афіцыйна вядомае пад унутраным кодавым назовам GMT400 (GM ніколі не прысвойвала гэтай мадэльнай лінейцы пакаленнай назвы), неафіцыйна гэтая мадэль вядомая як OBS (Old or Original Body Style - стары або арыгінальны стыль кузава). Трохі меншыя па памерах кабіны мадэлі C/K чацвёртага пакалення павялічылі ўнутраную прастору ў параўнанні з папярэднікам. Пасля больш чым дзесяцігадовага адставання ад Ford і Dodge, GM прадставіла C/K у канфігурацыі з падоўжанай кабінай. На працягу амаль пяці гадоў чацвёртае пакаленне C/K прадавалася разам са сваім папярэднікам серыі R/V, паколькі пікап з падоўжанай кабінай (які служыў асновай пазадарожніка Suburban) быў выпушчаны толькі ў 1992 мадэльным годзе.
[[Катэгорыя:Аўтамабілі Chevrolet|C/K]]
[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]]
[[Катэгорыя:Аўтамабілі 1960-х гадоў]]</text>
      <sha1>9d25w2knefesuahyoax8nr6dowblvhl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chevrolet Advance Design</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302541</id>
    <revision>
      <id>2679268</id>
      <parentid>2677199</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T04:26:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38730-53</username>
        <id>98799</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2679268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46860" sha1="2uk2y9k5fttecz5krkfpsh2jxf4yy6v" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
| назва                          = «Chevrolet Advance Design/GMC New Design»
| выява               = [[Файл:1948 Chevrolet One-Ton Pickup Petersen Automotive Museum.jpg|300пкс]]
| вытворца                     = «[[Chevrolet]]/[[GMC]]»
| гады       = 1947-1955
| падобныя           = '''Advance Design 3100 Pickup Truck (1947-1953):'''&lt;br/&gt; [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Pickup Truck (1948—1950)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Pickup Truck (1951)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-1 Pickup (1952)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Pickup Truck (1953)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1947-1953 Willys Jeep Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1948-1953 Studebaker 2R5 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|Dodge B-1-B-108 Pickup Truck (1948-1950)]]/[[Dodge B Series|Dodge B-1-B-108 Pickup Truck (1951-1953)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|International Harvester L-100 Pickup Truck]]/[[International Harvester R-Series|1953 International Harvester R-100 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''Advance Design 3100 Pickup Truck (1954):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-100 Pickup Truck (1954)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1954 Willys Jeep Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1954 Studebaker 2R5 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1954 Dodge C-1 Pilot House Cab Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester R-Series|1954 International Harvester R-100 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''Advance Design 3200 Pickup Truck (1947-1953):'''&lt;br/&gt; [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1948—1950)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1951)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Pickup Truck (1952)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 Pickup Truck (1953)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1947-1953 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1948-1953 Studebaker 2R15 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|Dodge B-2 Pickup Truck (1948-1950)]]/[[Dodge B Series|Dodge B-2 Pickup Truck (1951-1953)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|International Harvester L-120 Pickup Truck]]/[[International Harvester R-Series|1953 International Harvester R-120 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''Advance Design 3200 Pickup Truck (1954):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 Pickup Truck (1954)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1954 Willys Jeep 1-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1954 Studebaker 2R15 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1954 Dodge C-2 Pilot House Cab Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester R-Series|1954 International Harvester R-120 Pickup Truck]]&lt;br/&gt; '''Advance Design 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab (1947-1953):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1948—1950)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1951)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-2 Single Rear Wheel Chassis Cab (1952)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 Single Rear Wheel Chassis Cab (1953)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1947-1953 Willys Jeep 1-Ton Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1948-1953 Studebaker 2R15 Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|Dodge B-2 Single Rear Wheel Chassis Cab (1948-1950)]]/[[Dodge B Series|Dodge B-2 Single Rear Wheel Chassis Cab (1951-1953)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|International Harvester L-120 Single Rear Wheel Chassis Cab]]/[[International Harvester R-Series|1953 International Harvester R-120 Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt; '''Advance Design 3600 Single Rear Wheel Chassis Cab (1954):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1954)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1954 Willys Jeep Truck Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1954 Studebaker 2R15 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1954 Dodge C-2 Pilot House Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester R-Series|1954 International Harvester R-120 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;'''Advance Design 3600 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1947-1953):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Dual Rear Wheel Chassis Cab Truck (1948—1950)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Dual Rear Wheel Chassis Cab Truck (1951)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1952)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1953)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1947-1953 Willys Jeep 1-Ton Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1948-1953 Studebaker 2R15 Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|Dodge B-2 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1948-1950)]]/[[Dodge B Series|Dodge B-2 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1951-1953)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|International Harvester L-120 Dual Rear Wheel Chassis Cab]]/[[International Harvester R-Series|1953 International Harvester R-120 Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;'''Advance Design 3600 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1954):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-250 Dual Rear Wheel Chassis Cab Truck (1954)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1954 Willys Jeep Truck Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1954 Studebaker 2R15 Dual Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1954 Dodge C-2 Pilot House Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester R-Series|1954 International Harvester R-120 Dual Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt; '''Advance Design 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab (1947-1953):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1948—1950)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1951)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-3 Single Rear Wheel Chassis Cab (1952)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Single Rear Wheel Chassis Cab (1953)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1947-1953 Willys Jeep Truck Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1948-1953 Studebaker R15 Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|Dodge B-3 Single Rear Wheel Chassis Cab (1948-1950)]]/[[Dodge B Series|Dodge B-3 Single Rear Wheel Chassis Cab (1951-1953)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|International Harvester L-130 Single Rear Wheel Chassis Cab]]/[[International Harvester R-Series|1953 International Harvester R-130 Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt; '''Advance Design 3800 Single Rear Wheel Chassis Cab (1954):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck (1954)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1954 Willys Jeep Truck Single Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1954 Studebaker 2R15 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1954 Dodge C-3 Pilot House Cab Single Rear Wheel Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester R-Series|1954 International Harvester R-130 Single Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;'''Advance Design 3800 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1947-1953):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 Dual Rear Wheel Chassis Cab Truck (1948—1950)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 Dual Rear Wheel Chassis Cab Truck (1951)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1952)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1953)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1947-1953 Willys Jeep Truck Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1948-1953 Studebaker 2R15 Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|Dodge B1-D Dual Rear Wheel Chassis Cab (1948-1950)]]/[[Dodge B Series|Dodge B3GA Dual Rear Wheel Chassis Cab (1951-1953)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|International Harvester L-130 Dual Rear Wheel Chassis Cab]]/[[International Harvester R-Series|1953 International Harvester R-130 Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;'''Advance Design 3800 Dual Rear Wheel Chassis Cab (1954):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dual Rear Wheel Chassis Cab Truck (1954)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1954 Willys Jeep Truck Dual Rear Wheel Chassis Cab]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1954 Studebaker R15 Dual Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1954 Dodge C-3-D Pilot House Cab Dual Rear Wheel Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester R-Series|1954 International Harvester R-130 Dual Rear Wheel Chassis Cab Truck]]&lt;br/&gt; '''Advance Design 3800 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1947-1953):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 School Bus Chassis (1948—1950)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1951)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-4 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1952)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1953)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1947-1953 Willys Jeep Truck Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1948-1953 Studebaker 2R15 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|Dodge B1-D Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1948-1950)]]/[[Dodge B Series|Dodge B3GA Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1951-1953)]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|International Harvester L-130 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]/[[International Harvester R-Series|1953 International Harvester R-130 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;'''Advance Design 3800 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1954):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-350 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1954)]]&lt;br/&gt;[[Willys Jeep Truck|1954 Willys Jeep Truck Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1954 Studebaker R15 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1954 Dodge C-3-D Pilot House Cab Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International Harvester R-Series|1954 International Harvester R-130 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;'''Advance Design COE Tandem-Axle Rigid Truck (1947-1953):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE Tandem-Axle Rigid Truck (1948-1950)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE Tandem-Axle Rigid Truck (1951)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE Tandem-Axle Rigid Truck (1952)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford COE Tandem-Axle Rigid Truck (1953)]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1948-1950 Dodge COE Tandem-Axle Rigid Truck]]/[[Dodge B Series|1951-1953 Dodge COE Tandem-Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Tandem-Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester R-Series|1953 International Harvester R-150/R-160/R-170/R-180 COE Tandem-Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt; '''Advance Design COE Tandem-Axle Rigid Truck (1954):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford COE Tandem-Axle Rigid Truck (1954)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1954 Dodge COE Pilot House Cab Tandem-Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester R-Series|1954 International Harvester R-150/R-160/R-170/R-180 COE Tandem-Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt; '''Advance Design COE Single-Axle Rigid Truck (1947-1953):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE Single-Axle Rigid Truck (1948-1950)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE Single-Axle Rigid Truck (1951)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE Single-Axle Rigid Truck (1952)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford COE Single-Axle Rigid Truck (1953)]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1948-1950 Dodge COE Single-Axle Rigid Truck]]/[[Dodge B Series|1951-1953 Dodge COE Single-Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Single-Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester R-Series|1953 International Harvester R-150/R-160/R-170/R-180 COE Single-Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt; '''Advance Design COE Single-Axle Rigid Truck (1954):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford COE Single-Axle Rigid Truck (1954)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1954 Dodge COE Pilot House Cab Single-Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester R-Series|1954 International Harvester R-150/R-160/R-170/R-180 COE Single-Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''Advance Design COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1947-1953):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1951)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1953)]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1948-1950 Dodge COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Dodge B Series|1951-1953 Dodge COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester R-Series|1953 International Harvester R-150/R-160/R-170/R-180 COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt; '''Advance Design COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1954):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1954)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1954 Dodge COE Pilot House Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester R-Series|1954 International Harvester R-150/R-160/R-170/R-180 COE Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt; '''Advance Design COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1947-1953):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1951)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1953)]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1948-1950 Dodge COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Dodge B Series|1951-1953 Dodge COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester R-Series|1953 International Harvester R-150/R-160/R-170/R-180 COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt; '''Advance Design COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1954):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford COE Single-Axle Semi-Tractor Truck (1954)]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1954 Dodge COE Pilot House Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester R-Series|1954 International Harvester R-150/R-160/R-170/R-180 COE Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt; '''Advance Design Conventional Cab Medium and Heavy-Duty Single-Axle Rigid Truck (1947-1953):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5/F-6/F-7/F-8 Conventional Cab Single-Axle Rigid Truck (1948-1950)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5/F-6/F-7/F-8 Conventional Cab Single-Axle Rigid Truck (1951)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5/F-6/F-7/F-8 Conventional Cab Single-Axle Rigid Truck (1952)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500/F-600/F-700/F-800/F-900/F-1000 Conventional Cab Single-Axle Rigid Truck (1953)]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1948-1950 Dodge Job-Rated Conventional Cab Single-Axle Rigid Truck]]/[[Dodge B Series|1951-1953 Dodge Job-Rated Conventional Cab Single-Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1948-1953 Studebaker 2R16 Conventional Cab Single-Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1947-1953 Nash Haul Thrift Single-Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt; [[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Single Axle Rigid Truck]]/[[Diamond T|1951-1953 Diamond T Model 323 Single-Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 Conventional Cab Single-Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester R-Series|1953 International Harvester R-150/R-160/R-170/R-180 Conventional Cab Single-Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt; '''Advance Design Conventional Cab Medium and Heavy-Duty Single-Axle Rigid Truck (1954):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500/F-600/F-700/F-800/F-900/F-1000 Conventional Cab Single-Axle Rigid Truck (1954)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1954 Studebaker 2R16 Conventional Cab Single-Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1954 Nash Haul Thrift Single-Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1954 Dodge Job-Rated Pilot House Conventional Cab Single-Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1954 Diamond T Model 323 Single Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester R-Series|1954 International Harvester R-150/R-160/R-170/R-180 Conventional Cab Single-Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt; '''Advance Design Conventional Cab Medium and Heavy-Duty Tandem-Axle Rigid Truck (1947-1953):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5/F-6/F-7/F-8 Conventional Cab Tandem-Axle Rigid Truck (1948-1950)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5/F-6/F-7/F-8 Conventional Cab Tandem-Axle Rigid Truck (1951)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5/F-6/F-7/F-8 Conventional Cab Tandem-Axle Rigid Truck (1952)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500/F-600/F-700/F-800/F-900/F-1000 Conventional Cab Tandem-Axle Rigid Truck (1953)]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1948-1950 Dodge Job-Rated Conventional Cab Tandem-Axle Rigid Truck]]/[[Dodge B Series|1951-1953 Dodge Job-Rated Conventional Cab Tandem-Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt; [[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 50 Tandem Axle Rigid Truck]]/[[Diamond T|1951-1953 Diamond T Model 353 Tandem-Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1948-1953 Studebaker 2R16 Conventional Cab Tandem-Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 Conventional Cab Tandem-Axle Rigid Truck]]/[[International Harvester R-Series|1953 International Harvester R-150/R-160/R-170/R-180 Conventional Cab Tandem-Axle Rigid Truck]] &lt;br/&gt; '''Advance Design Conventional Cab Medium and Heavy-Duty Tandem-Axle Rigid Truck (1954):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500/F-600/F-700/F-800/F-900/F-1000 Conventional Cab Tandem-Axle Rigid Truck (1954)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1954 Studebaker 2R16 Conventional Cab Tandem-Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1954 Dodge Job-Rated Pilot House Conventional Cab Tandem-Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Gold Comet|1954 Reo 226 Tandem Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester R-Series|1954 International Harvester R-150/R-160/R-170/R-180 Conventional Cab Tandem-Axle Rigid Truck]]&lt;br/&gt;'''Advance Design Conventional Cab Medium and Heavy-Duty Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1947-1953):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5/F-6/F-7/F-8 Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5/F-6/F-7/F-8 Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1951)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5/F-6/F-7/F-8 Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500/F-600/F-700/F-800/F-900/F-1000 Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1953)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1948-1953 Studebaker 2R16 Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1948-1950 Dodge Job-Rated Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Dodge B Series|1951-1953 Dodge Job-Rated Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;  [[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 50 Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Diamond T|1951-1953 Diamond T Model 353 Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester R-Series|1953 International Harvester R-150/R-160/R-170/R-180 Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt; '''Advance Design Conventional Cab Medium and Heavy-Duty Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1954):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500/F-600/F-700/F-800/F-900/F-1000 Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1954)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1954 Studebaker 2R16 Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1954 Dodge Job-Rated Pilot House Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt; [[Diamond T|1954 Diamond T Model 353 Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester R-Series|1954 International Harvester R-150/R-160/R-170/R-180 Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt; '''Advance Design Conventional Cab Medium and Heavy-Duty Single-Axle Semi-Tractor Truck (1947-1953):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5/F-6/F-7/F-8 Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5/F-6/F-7/F-8 Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1951)]]/[[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-5/F-6/F-7/F-8 Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1952)]]/[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500/F-600/F-700/F-800/F-900/F-1000 Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1953)]]&lt;br/&gt;[[Dodge B Series|1948-1950 Dodge Job-Rated Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Dodge B Series|1951-1953 Dodge Job-Rated Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1948-1953 Studebaker 2R16 Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1948-1950 Reo Model 23 Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Diamond T|1951-1953 Diamond T Model 520 Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1947-1953 Nash Haul Thrift Single-Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt;[[International Harvester L-Series|International Harvester L-150/L-160/L-170/L-180 Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck]]/[[International Harvester R-Series|1953 International Harvester R-150/R-160/R-170/R-180 Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br/&gt; '''Advance Design Conventional Cab Medium and Heavy-Duty Single-Axle Semi-Tractor Truck (1954):'''&lt;br/&gt;[[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-500/F-600/F-700/F-800/F-900/F-1000 Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck (1954)]]&lt;br/&gt;[[Studebaker 2R/3R|1954 Studebaker 2R16 Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge C Series|1954 Dodge Job-Rated Pilot House Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1954 Diamond T Model 520 Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International Harvester R-Series|1954 International Harvester R-150/R-160/R-170/R-180 Conventional Cab Single-Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Nash Haul Thrift|1954 Nash Haul Thrift Single-Axle Semi-Tractor Truck]]
| папярэднік = [[Chevrolet AK Series]]
| наступнік = [[Chevrolet Task Force|1955-1956 Chevrolet Task Force]]
}}

'''Chevrolet Advance-Design''' — гэта серыя лёгкіх (3100-кароткая платформа (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1924 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1925 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1926 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AA Capitol|1927 Chevrolet Capitol Closed Cab Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AB National|1928 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AC International|1929 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AD Universal|1930 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AE Independence|1931 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series BA Confederate|1932 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series CA Eagle / Master|1933 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1934 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet Closed Cab Short-Bed Pickup Truck]], і [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Short-Bed Pickup Truck]]) і 3200-доўгая платформа; пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1924 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1925 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Superior|1926 Chevrolet Utility Express Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AA Capitol|1927 Chevrolet Capitol Closed Cab Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AB National|1928 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AC International|1929 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AD Universal|1930 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series AE Independence|1931 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series BA Confederate|1932 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Series CA Eagle / Master|1933 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1934 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet Closed Cab Long-Bed Pickup Truck]], і [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Long-Bed Pickup Truck]]) і сярэдніх грузавікоў (3600 Dual Rear Wheel Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet Master Utility 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet Heavy-Duty Dual Rear Wheel Chassis With Cab]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet Heavy-Duty Dual Rear Wheel Chassis With Cab]], і [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty Dual Rear Wheel Chassis With Cab]]), Advance Design Medium and Heavy Duty Conventional Cab Single Axle Semi Tractor Trucks (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Renault|Renault YGAC 77 hp 6 ton tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis single axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet 2-Ton Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle semi-tractor truck]]), Advance Design Medium and Heavy Duty Conventional Cab Tandem-Axle Semi Tractor Trucks (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault TT|Renault TTD6 Tracteur 6 15 tonnes]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet 2-Ton Conventional 2-door regular cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]]), Advance Design Medium and Heavy Duty Conventional Cab Single Axle Rigid Trucks (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Dual Rear Wheel Rigid Chassis Truck]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle rigid chassis truck]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis single axle rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]], і [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet 2-Ton Conventional 2-door regular cab dual rear wheel single axle chassis rigid truck]]), Advance Design Medium and Heavy Duty Conventional Cab Tandem-Axle Rigid Trucks (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem Axle Chassis Rigid Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Truck]], [[GMC|1930-1934 GMC Model 795 2-Door Closed Cab Dual Rear Wheel Tandem Axle Rigid Truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle chassis rigid truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton 2-door standard enclosed cab thornton tandem-axle chassis rigid truck]], і [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet 2-Ton Conventional 2-door regular cab thornton tandem-axle chassis rigid truck]]), Advance Design Medium-Duty School Bus Chassis (пасля-[[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis without Cab]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T School Bus Chassis (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton School Bus Chassis]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton School Bus Chassis]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 2-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet|1933 Chevrolet 2-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1934 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 2-Ton School Bus Chassis]], і [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty Conventional School Bus Chassis]]), Advance Design COE Single Axle Rigid Chassis Trucks (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[GMC|1912 GMC Model H Enclosed Cab Truck]], [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S4 Steam Lorry]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]], і [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty COE 2-door regular cab single-axle rigid chassis truck]]), Advance Design COE Tandem Axle Rigid Chassis Trucks (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Steam Wagon]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Steam Wagon]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab thornton tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab thornton tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab thornton tandem-axle rigid chassis truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab thornton tandem-axle rigid chassis truck]], і [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty COE 2-door regular cab thornton tandem-axle rigid chassis truck]]), Advance Design COE Single Axle Semi-Tractor Trucks (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty COE 2-door regular cab single-axle semi-tractor truck]]), Advance Design COE Tandem Axle Semi-Tractor Trucks (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1934-1936 Sentinel S6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet Montpelier COE 2-door regular cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1938 GMC F-Series COE 2-door regular cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet COE 2-door regular cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet COE 2-door regular cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]], і [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty COE 2-door regular cab thornton tandem-axle semi-tractor truck]]), 3800 Dual Rear Wheel School Bus Chassis (пасля-[[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis without Cab]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T School Bus Chassis (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton School Bus Chassis]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton School Bus Chassis]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 1.5-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet|1933 Chevrolet 1.5-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1934 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1935 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1936 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1937 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master|1938 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1939 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], [[Chevrolet Master#Грузавікі і аўтобусы|1940 Chevrolet 1.5 Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], і [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]), і 3800 Dual Rear Wheel Chassis Cab (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Cab Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Closed Cab Chassis Truck]], [[Fageol|1927 Fageol Flyer Model 130 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[REO Speed Wagon|1928-1929 REO Speedwagon 3-Ton 2-Door All-Steel Enclosed Cab Single-Axle Rigid Dual Rear Wheel Chassis Truck]], [[Chevrolet|1930-1932 Chevrolet 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Renault|Enclosed Cab Camion Renault type ZJC 43 cv 2.5 tonnes]], [[Chevrolet Master|1935 Chevrolet 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1936 Chevrolet 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1937 Chevrolet 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1938 Chevrolet Master Utility 1½ Ton 2-door standard enclosed cab dual rear wheel chassis truck]], [[Chevrolet Master|1939 Chevrolet Heavy-Duty Dual Rear Wheel Chassis With Cab]], [[Chevrolet Master|1940 Chevrolet Heavy-Duty Dual Rear Wheel Chassis With Cab]], і [[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet Heavy-Duty Dual Rear Wheel Chassis With Cab]])) кампаніі [[Chevrolet]], іх першы буйны перапрацаваны дызайн пасля Другой сусветнай вайны. Яго аналагам у [[GMC]] быў '''GMC New Design'''. Ён рэкламаваўся як больш буйны, мацнейшы і больш элегантны дызайн у параўнанні з ранейшай [[Chevrolet AK Series|Серыя AK]]. Упершыню даступныя 28 чэрвеня 1947 года, гэтыя грузавікі прадаваліся з рознымі нязначнымі зменамі на працягу многіх гадоў да 25 сакавіка 1955 года, калі грузавікі [[Chevrolet Task-Force|Серыя Task Force]] замянілі мадэль Advance-Design.

[[Катэгорыя:Аўтамабілі Chevrolet|Advance Design]] 
[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]]</text>
      <sha1>2uk2y9k5fttecz5krkfpsh2jxf4yy6v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ford Six and Eight</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302865</id>
    <revision>
      <id>2679250</id>
      <parentid>2679132</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T00:06:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38730-53</username>
        <id>98799</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2679250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23223" sha1="1toaqdaxp8u41djxsw2l1k43s3sk6t4" xml:space="preserve">{{Аўтамабіль
| назва                          = «Ford Six and Eight»
| выява               = [[Файл:Ford Abschleppwagen- Vintage Cars &amp; Bikes Steinfort.jpg|300пкс]]
| вытворца                     = «[[Ford Motor Company]]»
| гады       = 1942-1947
| падобныя           = '''V8 ½-Ton Pickup Truck (1942-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet ½-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Willys Americar|1942 Willys Americar Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[Chevrolet AK Series|1942-1945 GMC ½-Ton Pickup Truck]]/[[Chevrolet AK Series|1946-1947 GMC ½-Ton Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-Series Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-1 Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''V8 ½-Ton Chassis With Cab (1942-1947):'''&lt;br/&gt; [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet ½-Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[Willys Americar|1942 Willys Americar ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1942-1945 GMC ½-Ton Chassis With Cab]]/[[Chevrolet AK Series|1946-1947 GMC ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[Studebaker M-Series|1941-1947 Studebaker M-5 ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-1 ½-Ton Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;'''V8 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab (1942-1947):'''&lt;br/&gt; [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1942-1945 GMC 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]/[[Chevrolet AK Series|1946-1947 GMC 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo Speed Wagon 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br&gt;[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-15 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-3 3-Quarter Ton Single Rear Wheel Chassis With Cab]]&lt;br/&gt;'''V8 Express Pickup Truck (1942-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Express Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1942-1945 GMC Express Pickup Truck]]/[[Chevrolet AK Series|1946-1947 GMC Express Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge Express Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-Series Express Pickup Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo D-19 Speed Wagon Pickup Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-2/K-3 Express Pickup Truck]]&lt;br/&gt;'''V8 Panel Truck (1942-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1942-1947 GMC Panel Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge Panel Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|International Harvester K-1 Panel Truck]]&lt;br/&gt;'''V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1942-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1942-1945 GMC 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]/[[Chevrolet AK Series|1946-1947 GMC 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-4 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-5 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942—1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo Speed Wagon 19B Single Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;'''V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1942-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Heavy Duty Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1942-1945 GMC 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]/[[Chevrolet AK Series|1946-1947 GMC 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge WF-32 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-16 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt; [[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-4 School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-5 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1941-1947 Reo Speed Wagon Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]&lt;br&gt;'''V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (1942-1947):'''&lt;br/&gt; [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Heavy Duty Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1942-1945 GMC 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Tandem Axle Conventional Cab Chassis Truck]]/[[Chevrolet AK Series|1946-1947 GMC 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Tandem Axle Conventional Cab Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo Model 25 Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;'''V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947):'''&lt;br/&gt; [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Heavy Duty Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1942-1945 GMC 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Chevrolet AK Series|1946-1947 GMC 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-5 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo Speed Wagon 19B Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br&gt;'''V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947):'''&lt;br/&gt; [[Chevrolet AK Series|1942-1947 Chevrolet Heavy Duty Dual Rear Tandem Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[REO Speed Wagon|1942-1947 Reo Model 25 Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1942-1945 GMC 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Tandem Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]]/[[Chevrolet AK Series|1946-1947 GMC 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Tandem Axle Conventional Cab Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge WF-32 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Studebaker M-Series|1942-1947 Studebaker M-16 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1942-1947 International Harvester K-6/K-7/K-8 Conventional Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br&gt;'''COE Single Axle Chassis Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet COE Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Single Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;[[Chevrolet AK Series|1942-1945 GMC COE Single Axle Chassis Truck]]/[[Chevrolet AK Series|1946-1947 GMC COE Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Single Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Single Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;'''COE Tandem Axle Chassis Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1942-1945 GMC COE Tandem Axle Chassis Truck]]/[[Chevrolet AK Series|1946-1947 GMC COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Tandem Axle Chassis Truck]]&lt;br&gt;'''COE Single Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1942-1945 GMC COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Chevrolet AK Series|1946-1947 GMC COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1942-1947 Dodge COE Single Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Single Axle Semi-Tractor Truck]] &lt;br&gt;'''COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1941-1947):'''&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1941-1947 Chevrolet COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Chevrolet AK Series|1942-1945 GMC COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]/[[Chevrolet AK Series|1946-1947 GMC COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Dodge T-, V-, W-Series|1941-1947 Dodge COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br&gt;[[International K &amp; KB series|1941-1947 International Harvester K-5/K-6/K-7/K-8 COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]&lt;br/&gt;[[Diamond T|1941-1947 Diamond T COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]
| папярэднік = [[1941 Ford#1941|1941 Ford Trucks]]
| наступнік = [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-Series (1948-1950)]]
}}
Грузавікі Ford 1942–1947 гадоў, ласкава вядомыя як «Jailbar» («Таймбарскія») з-за іх характэрнай вертыкальнай рашоткі радыятара, былі апошнімі грузавікамі Ford на базе даваенных аўтамабіляў. Пабудаваныя падчас і адразу пасля Другой сусветнай вайны, яны прапаноўваліся з легендарнымі 221- або 239-цыліндравымі рухавікамі V8 з плоскай галоўкай або радным шасціцыліндравым рухавіком, Грузавікі Ford 1942–1947 гадоў прадавалася ў васьмі розных вагавых класах: Half Ton пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T Closed Cab Pickup Truck (1917-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford ½-Ton Closed Cab Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1938-1939)]], і [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (11C)]]), Express Bed пікап (пасля-Hansen Light Duty Express Wagon, [[International Harvester|International Harvester Auto Wagon Pickup Truck]], [[Ford Model T|Ford Model T C Cab Express Bed Pickup Truck (1920-1924)]], [[Ford Model T|Ford Model T All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup Truck (1925-1927)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-A All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1928-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A 82-B All-Steel Top Closed Cab Express Bed Pickup (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)#1932|1932 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1933|1933 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model B (1932)#1934|1934 Ford 1½-Ton Closed Cab Express Bed Pickup]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Pickup (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (1938-1939)]], і [[1937 Ford|Ford ½-Ton 2-Door Regular Cab Express Bed Pickup (11C)]]), Panel Van (пасля-Turners horse-drawn bakers van, 1904 Cadillac Model A 6 1/2hp Two-seater/Delivery Van, [[Packard|1925 Packard 333 Panel Truck]], [[Durant Motors|1926 Star Panel Truck]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1927-1929)]], [[Ford Model A (1927-1931)|Ford Model A Panel Truck (1930-1931)]], [[Ford Model B (1932)|1932 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1933 Ford Panel Truck]], [[Ford Model B (1932)|1934 Ford Panel Truck]], [[Ford Model 48|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1935-1936)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1937)]], [[1937 Ford|Ford V8 1½-Ton Panel Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford|Ford ½-Ton Panel Truck (11C)]]), COE Single Axle Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[GMC|1912 GMC Model H Enclosed Cab Truck]], [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single Axle Steam Lorry]], [[Ford COE|Ford COE Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1940)]]), COE Tandem Axle Chassis Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Steam Wagon]], [[Ford COE|Ford COE Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Chassis Truck (1938-1940)]]), COE Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Sentinel Waggon Works|1926-1927 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1928-1929 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Sentinel Waggon Works|1930-1933 Sentinel Waggon DG4 Single-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Ford COE|Ford COE Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1940)]]), COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Sentinel Waggon Works|Sentinel DG6 Tandem-Axle Fifth Wheel Tractor]], [[Ford COE|Ford COE Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford COE|Ford-Dearborn Line COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], і [[Ford COE|Ford COE 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1938-1940)]]), V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (пасля-Hansen Horse Drawn Winona Freight Wagon, [[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis with Enclosed Cab and Doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Enclosed Cab 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Enclosed Cab Dual Rear Wheel 4x2 Chassis Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Chassis Truck]]), V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (пасля-[[Packard|1905-1919 Packard 3-Ton Truck Chassis without Cab]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 4x2 School Bus Chassis (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 4x2 School Bus Chassis]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model AA|Ford Model AA Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Dual Rear Wheel 4x2 School Bus Chassis]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel School Bus Chassis]]), V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (пасля-Horse Drawn Case #1 Portable Steam Engine with a tow hitch attached on the back, Garrett and Sons 4CD Traction Engine, [[Mack Senior|1912-1915 Mack Senior All-Steel Windshield Open Cab Single Axle Semi-Tractor Truck with doors]], [[Brockway Motor Truck Company|Brockway T 2-Door Regular Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck (1920-1924)]], [[Brockway Motor Truck Company|1925 Brockway Model K2 1/2 to 3 Ton 2-Door Standard Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Brockway Motor Truck Company|1926 Brockway Model R 3 1/2 - 4 Ton 2-Door Standard Enclosed Cab 4x2 semi-tractor truck]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-A Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1927-1929)]], [[Ford Model AA|Ford Model AA 82-B Enclosed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck (1930-1931)]], [[Ford Model BB|1932 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1933 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model BB|1934 Ford Model BB Closed Cab Dual Rear Wheel Single Axle Semi-Tractor Truck]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Dual Rear Wheel Conventional Cab Single Axle Semi-Tractor Truck]]), V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Chassis Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault|Renault tout terrain VTD camion]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Drive Tandem Axle Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Drive Tandem Axle Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Drive Tandem Axle Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Drive Tandem Axle Chassis Truck]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Drive Tandem Axle Chassis Truck]]), і Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Rear Tandem Axle Semi-Tractor Truck (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault TT|Renault TTD6 Tracteur 6 15 tonnes]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], і [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 1½-Ton, 1.5-Ton, 2-Ton, and 3-Ton Conventional Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck]]), 16 студзеня 1948 года старыя грузавікі на базе легкавых аўтамабіляў сёлета былі заменены на [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-Series (1948-1950)]].

[[Катэгорыя:Аўтамабілі Ford|Six and Eight]]
[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі 1940-х гадоў]]
[[Катэгорыя:Аўтамабілі, прадстаўленыя ў 1941 годзе]]</text>
      <sha1>1toaqdaxp8u41djxsw2l1k43s3sk6t4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Над Нёманам (фільм, 1939)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302990</id>
    <revision>
      <id>2679222</id>
      <parentid>2677027</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T19:49:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dzejka</username>
        <id>92386</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:Вікіфікатар|вікіфікацыя]]</comment>
      <origin>2679222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8985" sha1="2aezzxe0n46l2byzhnzczo967abotj9" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні|Над Нёманам (неадназначнасьць)}}
{{Фільм
| назва        = Над Нёманам
| арыгназва    = Nad Niemnem
| выява        = Nad Niemnem 1939 Barszczewska.jpg
| памер        = 
| подпіс       = 
| рэжысэр      = [[Ванда Якубоўская]]&lt;br /&gt;[[Караль Шалоўскі]]&lt;br /&gt;[[Ежы Заржыцкі]]
| прадусар     = 
| сцэнарыст    = [[Яраслаў Івашкевіч]]
| дыктар       = 
| ролі         = [[Эльжбэта Баршчэўская]]&lt;br /&gt;[[Ежы Піхэльскі]]&lt;br /&gt;[[Багуслаў Самборскі]]&lt;br /&gt;[[Мечыслава Цьвіклінская]]
| кампазытар   = [[Раман Палестэр]]
| апэратар     = [[Станіслаў Вохл]]
| мантаж       = 
| вытворчасьць = {{сьцяг Польшчы}} [[Spółdzielnia Autorów Filmowych]]
| дата = 5 верасьня 1939
| час = 
| мова = [[польская мова|польская]]
| краіна = {{сьцяг Польшчы}} [[Польшча]]
| бюджэт =  
| прыбытак =
| папярэдні =
| наступны =
| сайт =
}}

'''«Над Нёманам»''' ({{мова-pl|Nad Niemnem}}) — польскі поўнамэтражны мастацкі фільм 1939 году рэжысэркі [[Ванда Якубоўская|Ванды Якубоўскай]], зьняты паводле [[Над Нёманам|аднайменнага раману]] [[Эліза Ажэшка|Элізы Ажэшкі]] у Заходняй Беларусі&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://stare-kino.pl/nad-niemnen-film-musniety-reka-malarza/ «Nad Niemnem». Film muśnięty ręką malarza (1939)], stare-kino.pl&lt;/ref&gt;. Фільм лічыцца страчаным у часе [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]].

== Гісторыя стварэньня ==
Здымкі карціны праходзілі з сакавіка па ліпень 1939 году. Натурныя здымкі адбываліся непасрэдна ў месцах, апісаных у рамане Ажэшкі — у [[Багатырэвічы|багатыровіцкіх]] ваколіцах на [[Гарадзеншчына|Гарадзеншчыне]]. Стваральнікі фільму імкнуліся да максымальнай гістарычнай і этнаграфічнай дакладнасьці: касьцюмы для актэраў распрацаваў вядомы мастак [[Ян Марцін Шанцэр]], а апэратарам [[Станіслаў Вохл]]. На галоўныя ролі былі запрошаныя найлепшыя тагачасныя актэры польскага тэатру і кіно&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://akademiapolskiegofilmu.pl/pl/historia-polskiego-filmu/artykuly/wiernosc-sobie/409 Wierność sobie] Размова з Вандай Якубоўскай, Barbara Mruklik, «Kino» 1985, nr 5, s. 4-9, 20-21 &lt;/ref&gt;.

Вытворчасьць стужкі была цалкам завершаная перад самым пачаткам вайны. Урачыстая прэм’ера была прызначаная на 5 верасьня 1939 году ў найбуйнейшым кінатэатры [[Варшава|Варшавы]] «Colosseum» (які зьмяшчаў да 3 тысячаў гледачоў). Аднак з-за пачатку нямецкіх бамбаваньняў гораду прэм’ера была скасаваная, а будынак кінатэатру быў прыстасаваны пад шпіталь для параненых.

Адзіным чалавекам, які пасьпеў паглядзець фільм цалкам, быў аўтар сцэнару [[Яраслаў Івашкевіч]], які выказаўся пра яго як пра найлепшую тагачасную вытворчасьць польскага кінэмматографу&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Лёс стужкі ==
Пасьля акупацыі Польшчы кіраўнік кінаатэлье «Falanga» Стэфан Дэкероўскі даведаўся, што нямецкія ўлады зацікавіліся фільмам і заплянавалі перамантаваць яго ў антыпольскую прапагандысцкую стужку пра нямецкіх каляністаў, якіх нібыта прыгняталі палякі ва Ўсходняй Прусіі.

Каб уратаваць карціну, зімой 1939 году Дэкероўскі па ўзгадненьні з Вандай Якубоўскай таемна выкраў матэрыялы. Нягатыў фільму быў падзелены на дзьве (паводле іншых зьвестак — тры) часткі і замураваны ў падвалах будынкаў Варшаўскага жыльлёвага каапэратыву (WSM) у раёне Жолібож. Туды ж схавалі і пяць гатовых копіяў. Паколькі ўсе асобы, якія ведалі дакладнае месца сховішча, загінулі падчас [[Варшаўскае паўстаньне|Варшаўскага паўстаньня]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20140416182139/http://film.onet.pl/artykuly-i-wywiady/polskie-kino-kontra-ii-wojna-swiatowa-przerwane-ujecia/v0pps Polskie kino kontra II wojna światowa: przerwane ujęcia] film.onet.pl&lt;/ref&gt;, стужка дагэтуль лічыцца нязнойдзенай&lt;ref&gt;[https://culture.pl/pl/przerwane-historie/start-i-co-dalej-historia-jednego-srodowiska «START» i co dalej? Historia jednego środowiska], Polska 1939: Przerwane historie&lt;/ref&gt;. Існавала вэрсія, што працоўная копія (мустэркопія) магла пасьля вайны знаходзіцца ў [[Катавіцы|Катавіцах]], але яе сьлядоў таксама не выявілі&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== У ролях ==
* [[Эльжбэта Баршчэўская]] — ''Юстына Аржэльская''
* [[Ежы Піхэльскі]] — ''Ян Багатыровіч''
* [[Багуслаў Самборскі]] — ''Анзэльм Багатыровіч''
* [[Станіслава Высоцкая]] — ''Марта Корчынская''
* [[Станіслаў Граліцкі]] — ''Бэнэдыкт Корчынскі''
* [[Мечыслава Цьвіклінская]] — ''Эмілія Корчынская''
* [[Ян Крэчмар]] — ''Зыгмунт Корчынскі''
* Карын Тышэ — ''Клятыльда, жонка Зыгмунта''
* [[Людвік Сэмпалінскі]] — ''Баляслаў Кірла''
* Ванда Якубінская — ''Тэрэса Плінская''

== Галерэя ==
Рэклямныя здымкі з прэсы:
&lt;gallery&gt;
Barszczewska i Pichelski Nad Niemnem Kino 25 1939.jpg|Эльжбэта Баршчэўская  і Ежы Піхэльскі &lt;ref&gt;&quot;Kino. Tygodnik ilustrowany&quot; nr 25 z 18 czerwca 1939, s. 5&lt;/ref&gt;
Nad Niemnem 1939 Cwiklinska.jpg|LЛюдвік Сэмпалінскі, Мечыслава Цьвіклінская і Ванда Якубінская – сцэна з балю&lt;ref&gt;Jan Marcin Szancer ''Jak powstaje film &quot;Nad Niemnem&quot;'', &quot;AS. Ilustrowany magazyn&quot; z 14.05.1939, nr 20, s. 5&lt;/ref&gt;
Nad Niemnem (1939), Elżbieta Barszczewska, Jerzy Pichelski.jpg|Эльжбэта Баршчэўская  і Ежы Піхэльскі&lt;ref&gt;[https://jbc.bj.uj.edu.pl/publication/240995}} Nad Niemnem] Światowid, Nr 27 ст.21, 2 ліпеня 1939 &lt;/ref&gt;
Nad Niemnem (1939), Stanisława Wysocka, Stanisław Grolicki.jpg|Станіслава Высоцкая і Станіслаў Граліцкі&lt;ref&gt;[https://jbc.bj.uj.edu.pl/publication/240999}} Nad Niemnem] Światowid, Nr 29, ст.25, 16 ліпеня 1939&lt;/ref&gt; 
&lt;/gallery&gt;

== Глядзіце таксама ==
* [[Над Нёманам (фільм, 1987)]] — другая, пасьпяховая экранізацыя раману.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Commons|Category:Nad Niemnem (1939)}}
* [http://www.fototeka.fn.org.pl Фотаздымкі зь фільму] ў базе Нацыянальнай фільматэкі (Fototeka)

[[Катэгорыя:Фільмы 1939 году]]
[[Катэгорыя:Фільмы, зьнятыя ў Беларусі]]
[[Катэгорыя:Польскія фільмы]]
[[Катэгорыя:Драматычныя фільмы]]
[[Катэгорыя:Згубленыя фільмы]]
[[Катэгорыя:Экранізацыі літаратурных твораў]]</text>
      <sha1>2aezzxe0n46l2byzhnzczo967abotj9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жажэлка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303159</id>
    <revision>
      <id>2679201</id>
      <parentid>2678815</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T13:42:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jim</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>артаграфія</comment>
      <origin>2679201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5322" sha1="mzv90ei1mghs2x021x06r01e8qh02mt" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                             = Жажэлка
|Лацінка                           = Žaželka
|Статус                            = Вёска
|Назва ў родным склоне             = Жажэлкі
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = 
|Першыя згадкі                     = 
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Менская вобласьць|Менская]]
|Раён                              = [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкі]]
|Сельсавет                         = [[Жодзінскі сельсавет|Жодзінскі сельсавет]]
|Гарадзкі савет                    = 
|Старшыня гарвыканкаму             = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 291
|Год падліку колькасьці            = 2019
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Тэлефонны код                     = +375 1776
|Крыніца колькасьці двароў         = 
|Паштовы індэкс                    = 222217&lt;ref&gt;[https://belpost.by/Uznatpochtovyykod28indek?search=%D0%96%D0%B0%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%BA%D0%B0 Белпошта] {{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;.
|СААТА                             = 6248817056
|Выява                             = Žaželka (07).jpg
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 54
 |Шырата хвілінаў                  = 05
 |Шырата сэкундаў                  = 37
 |Даўгата градусаў                 = 28
 |Даўгата хвілінаў                 = 09
 |Даўгата сэкундаў                 = 39
|Пазыцыя подпісу на мапе           = 
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              = 
}}
'''Жажэ́лка'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}} С. 435&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіць у склад [[Жодзінскі сельсавет|Жодзінскага сельсавету]] [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкага раёну]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]].

У 1924—1954 гадах цэнтар [[Жажэлкаўскі сельсавет|Жажэлкаўскага сельсавету]]. Да 27 сьнежня 1962 году вёска ўваходзіла ў склад [[Пліскі сельсавет (Смалявіцкі раён)|Пліскага сельсавету]]&lt;ref&gt;Рашэньне выканкаму Менскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 27 снежня 1962 г. // Збор законаў, указаў Прэзыдыюма Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэньняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1963, № 9 (1009).&lt;/ref&gt;.

На тэрыторыі вёскі разьмешчаная малочнатаварная ферма гаспадаркі «''ЖодзінаАграПлемЭліта''», працуе некалькі прадпрыемстваў — кампанія па вытворчасьці цацак «''Жоўты кракадзіл''», завод напояў «''БелПі''».&lt;ref&gt;[https://smolevichi-24.by/10032024/kak-zhivesh-zhazhelka/] газета «Край смалявіцкі» {{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commons|Category:Žaželka}}
* [https://web.archive.org/web/20260510020954/https://smolevichi.gov.by/ Афіцыйная старонка Смалявіцкага раёна] 
* [http://belaruscity.net/smolevichi/towns.php Пра гарады і вёскі Смалявіцкага раёна] 

{{Жодзінскі сельсавет}}
{{Смалявіцкі раён}}

[[Катэгорыя:Жодзінскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёну]]</text>
      <sha1>mzv90ei1mghs2x021x06r01e8qh02mt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ford L-Series</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303163</id>
    <revision>
      <id>2679251</id>
      <parentid>2679146</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T00:07:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38730-53</username>
        <id>98799</id>
      </contributor>
      <origin>2679251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10811" sha1="98mt64xcbocyg8ejppzw4xc8f3x8bf9" xml:space="preserve">'''Ford L-серыя''' — гэта лінейка камерцыйных грузавікоў, якія збіраліся і прадаваліся кампаніяй [[Ford]] паміж 1970 і 1998 гадамі. Першы спецыялізаваны звычайны грузавік класа 8, распрацаваны кампаніяй, L-серыя ў размоўнай мове называўся «Луісвільскай лініяй», што абазначала завод грузавікоў у Кентукі, які збіраў гэтыя грузавікі.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=1969 Ford Louisville Line Trucks Brochure |url=https://www.oldcarbrochures.com/static/NA/FMC%20Trucks-Vans/1969_Trucks-Vans/1969%20Ford%20Louisville%20Line%20Trucks%20Brochure/image2.html |access-date=2024-09-21 |website=www.oldcarbrochures.com}}&lt;/ref&gt; Пераемнік Ford N-серыя і Ford F-900/1000 Super Duty, гэтая лінейка ўяўляла сабой грузавік класа 6-8. Размешчаная вышэй за [[Ford F-Series|сярэднетанажную серыю F]], серыя L выпускалася для шырокага спектру прымянення на працягу ўсяго свайго вытворчага тэрміну, у тым ліку як прамыя грузавікі, так і паўцягачы.&lt;ref name=&quot;CGfords2&quot;&gt;[http://auto.howstuffworks.com/1970-1979-ford-trucks1.htm 1970 Ford Trucks, by Auto Editors of Consumer Guide]&lt;/ref&gt;
==Першае пакаленне==
У 1970 годзе серыя L была прадстаўлена ў чатырох памерах, двух даўжынях капота і стылях рашоткі радыятара, а таксама з адзінарнымі або тандэмнымі (пазначаецца літарай &quot;T&quot; у мадэлі) заднімі мастамі. Сілавыя агрэгаты ўключалі шырокі спектр бензінавых і дызельных рухавікоў, заснаваных на поўнай масе.

У 1971 годзе Ford прадставіў канфігурацыю пярэдняй восі з адхіленнем назад. Да канца 1970-х гадоў серыя L зведала мала істотных змен. У 1976 годзе быў прадстаўлены LL/LTL-9000. Распрацаваны як грузавік для кіроўцаў на далёкія адлегласці, LTL-9000 быў канкурэнтам [[GMC General]], [[Kenworth W900]], [[Mack Super-Liner]], і [[Peterbilt 359]]. Абсталяваная пярэдняй воссю, адхіленай наперад, і больш доўгім капотам, гэтая версія мела больш месца для больш буйных сілавых агрэгатаў. Даступная як паўпрычэпы з тандэмнай воссю і дзённай кабінай з капотамі SFA (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck]], [[Renault TT|Renault TTD6 Tracteur 6 15 tonnes]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Conventional Cab Dual Drive Tandem Axle Semi-Tractor Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Conventional Cab Dual Drive Tandem Axle Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Semi-Tractor Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-900 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-900 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-900 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-900 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford T-900 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford T-900 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford T-950 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford T-950 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1960)]], і [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford T-950 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Semi-Tractor Truck (1961-1969)]]), жорсткія грузавікі з тандэмнай воссю і дзённай кабінай з капотамі SFA (пасля-[[Hendrickson Motor Truck Company|1926 Hendrickson Model SW Closed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Fageol|1927-1929 Fageol 2-Door All-Steel Enclosed Cab Tandem-Axle Rigid Chassis Truck]], [[Renault|Renault tout terrain VTD camion]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1935-1936)]], [[Ford Model V8-51|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1937)]], [[Ford-Barrel-Nose-Truck|Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck (1938-1939)]], [[1937 Ford#1940|1940 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], [[1941 Ford#1941|1941 Ford V8 3-Ton Dual Drive Tandem-Axle Conventional Cab Chassis Truck]], [[Ford Six and Eight|Ford V8 3-Ton Conventional Cab Tandem-Axle Chassis Truck (1942-1947)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1948-1950)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1951)]], [[Ford F-Series#Першае пакаленне (1948–1952)|Ford F-8 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1952)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-900 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1953)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-900 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1954)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-900 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1955)]], [[Ford F-Series#Другое пакаленне (1953–1956)|Ford F-900 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1956)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford T-900 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1957)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford T-900 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1958)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford T-950 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1959)]], [[Ford F-Series#Трэцяе пакаленне (1957–1960)|Ford T-950 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1960)]], і [[Ford F-Series#Чацвёртае пакаленне (1961–1966)|Ford T-950 Super Duty 2-Door Standard Cab Tandem Axle Rigid Truck (1961-1969)]]), low roof sleeper cab, high roof sleeper cab, і stand up sleeper cab, У 1981 годзе Ford надаў мадэлі LL/LTL-9000 уласную рашотку радыятара і стыль фар, у тым ліку адным з першых выпадкаў выкарыстання сіняга авальнага малюнка Ford у Паўночнай Амерыцы.

Нягледзячы на ​​тое, што серыя L зведала няшмат перапрацовак на працягу ўсяго вытворчасці, элементы яе дызайну былі выкарыстаны ў іншых аўтамабілях Ford. У 1974 годзе бескапотная рашотка W-серыя атрымала большую рашотку радыятара, падобную да храмаванай версіі серыі L. У 1978 годзе рашотка радыятара серыі F/Bronco атрымала падобны малюнак рашоткі радыятара ў форме яйка. Пры рэдызайне сярэднетанажнай серыі F у 1980 годзе была захавана шасцігранная форма рашоткі радыятара; гэта тэма, якая выкарыстоўваецца ва ўсіх грузавіках Super Duty з моманту іх з'яўлення ў 1998 годзе.

У 1984 годзе (у якасці мадэльнага года 1985) астатнія аўтамабілі серыі L сталі аднымі з апошніх паўночнаамерыканскіх Ford, якія прынялі Ford Blue Oval; як і ў выпадку з LTL-9000, ён быў размешчаны над рашоткай радыятара. У 1988 годзе серыя L змяніла дызайн рашоткі радыятара з дызайну ў форме яйка на гарызантальныя храмаваныя планкі; Ford Blue Oval стаў цэнтральным. Акрамя таго, у 1991 годзе стандартнай камплектацыяй сталі прастакутныя фары.

У 1992 годзе была прадстаўлена версія LL/LTL-9000 з адсунутай назад пярэдняй воссю, якая атрымала абазначэнні LLS і LTLS-9000, а таксама адпаведныя версіі Aeromax, якія мелі больш аэрадынамічныя бамперы і дадатковыя абшыўкі шасі.

[[Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі]]</text>
      <sha1>98mt64xcbocyg8ejppzw4xc8f3x8bf9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Выява дня/2026-07-16</title>
    <ns>10</ns>
    <id>303193</id>
    <revision>
      <id>2679200</id>
      <timestamp>2026-07-15T13:41:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jim</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <comment>Створаная старонка са зьместам „Tribu Laarim, Kimotong, Sudán del Sur, 2024-01-24, DD 51.jpg&lt;noinclude&gt;[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Галоўная старонка:Выява дня]]&lt;/noinclude&gt;“</comment>
      <origin>2679200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="177" sha1="k535fou86ei8r1shi6kt88dxmokyjjd" xml:space="preserve">Tribu Laarim, Kimotong, Sudán del Sur, 2024-01-24, DD 51.jpg&lt;noinclude&gt;[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Галоўная старонка:Выява дня]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k535fou86ei8r1shi6kt88dxmokyjjd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Забрадзеньне</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303194</id>
    <revision>
      <id>2679202</id>
      <timestamp>2026-07-15T13:45:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jim</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <comment>Створаная старонка са зьместам „{{Населены пункт/Беларусь |Назва                             = Забрадзеньне |Лацінка                           = Zabradziennie |Статус                            = Вёска |Назва ў родным склоне             = Забрадзеньня |Герб                              =  |Сьцяг                             =  |Гімн                              =...“</comment>
      <origin>2679202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4680" sha1="76jroqhlxto32zberqor7rsybhob2fs" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                             = Забрадзеньне
|Лацінка                           = Zabradziennie
|Статус                            = Вёска
|Назва ў родным склоне             = Забрадзеньня
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = 
|Першыя згадкі                     = 
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Менская вобласьць|Менская]]
|Раён                              = [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкі]]
|Сельсавет                         = [[Жодзінскі сельсавет|Жодзінскі сельсавет]]
|Гарадзкі савет                    = 
|Старшыня гарвыканкаму             = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 9
|Год падліку колькасьці            = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Тэлефонны код                     = +375 1776
|Крыніца колькасьці двароў         = 
|Паштовы індэкс                    = 202154&lt;ref&gt;[https://belpost.by/Uznatpochtovyykod28indek?search=%D0%97%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%8C%D0%B5 Белпошта] {{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;.
|СААТА                             = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 54
 |Шырата хвілінаў                  = 07
 |Шырата сэкундаў                  = 50
 |Даўгата градусаў                 = 28
 |Даўгата хвілінаў                 = 12
 |Даўгата сэкундаў                 = 19
|Пазыцыя подпісу на мапе           = 
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              = 
}}
'''Забрадзе́нне'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}} С. 435&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіць у склад [[Жодзінскі сельсавет|Жодзінскага сельсавету]] [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкага раёну]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]].

Да [[27 сьнежня]] [[1962]] году вёска ўваходзіла ў склад [[Пліскі сельсавет (Смалявіцкі раён)|Пліскага сельсавету]]&lt;ref&gt;Рашэньне выканкаму Менскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 27 снежня 1962 г. // Збор законаў, указаў Прэзыдыюма Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэньняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1963, № 9 (1009).&lt;/ref&gt;.


== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20260510020954/https://smolevichi.gov.by/ Афіцыйная старонка Смалявіцкага раёна] 
* [http://belaruscity.net/smolevichi/towns.php Пра гарады і вёскі Смалявіцкага раёна] 

{{Жодзінскі сельсавет}}
{{Смалявіцкі раён}}

[[Катэгорыя:Жодзінскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёну]]</text>
      <sha1>76jroqhlxto32zberqor7rsybhob2fs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Файл:Каралеўства Польскае і Вялікае Княства Літоўскае, жыдоўскі адміністрацыйны падзел (1667-1795).jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>303195</id>
    <revision>
      <id>2679216</id>
      <timestamp>2026-07-15T19:36:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vitaŭt Žygimont - Witold Sigismund</username>
        <id>97932</id>
      </contributor>
      <comment>== Апісаньне ==
{{Абгрунтаваньне добрасумленнага выкарыстаньня
|апісаньне      = Мапа Каралеўства Польскае і ВКЛ ад 1667 да 1795 году: жыдоўскі адміністрацыйны падзел. Жамойцкая краіна была большай за Жамойцкае староства і падзялялася на Кейданскую, Біржанскую і Віжанскую акругі. 
|аўтар          = невядомы
|час стварэньня = 1914
|крыніца        = История еврейского народа. Т. 11: История евреев в России. Т. 1. — Москва, 1914. С. III—XII. (112—113)
|артыкул        = Жамойць
|частка         =...</comment>
      <origin>2679216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1097" sha1="ckmqtzv856z62grxio7bwxpz6pylz2t" xml:space="preserve">== Апісаньне ==
{{Абгрунтаваньне добрасумленнага выкарыстаньня
|апісаньне      = Мапа Каралеўства Польскае і ВКЛ ад 1667 да 1795 году: жыдоўскі адміністрацыйны падзел. Жамойцкая краіна была большай за Жамойцкае староства і падзялялася на Кейданскую, Біржанскую і Віжанскую акругі. 
|аўтар          = невядомы
|час стварэньня = 1914
|крыніца        = История еврейского народа. Т. 11: История евреев в России. Т. 1. — Москва, 1914. С. III—XII. (112—113)
|артыкул        = Жамойць
|частка         = цалкам
|разрозьненьне  = няма патрэбы
|мэта           = ілюстрацыя артыкула
|чаму немагчымая вольная замена = 
|іншае          = грамадзкі набытак (PD-old-100)
}}
{{PD}}</text>
      <sha1>ckmqtzv856z62grxio7bwxpz6pylz2t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вольга Касьцюк</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303196</id>
    <revision>
      <id>2679236</id>
      <timestamp>2026-07-15T20:53:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dzejka</username>
        <id>92386</id>
      </contributor>
      <comment>[[ВП:Вікіфікатар|вікіфікацыя]]</comment>
      <origin>2679236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12887" sha1="nlpuf0hh5zf2diruzfvn9l2zvlctkx5" xml:space="preserve">{{Асоба}}

'''Вольга Касьцюк''' (в. [[Радчыцк]], [[Столінскі раён]]) — беларуская паэтка, празаік, эсэістка і перакладчыца. Аўтарка кнігі прозы і эсэ ''«Дубовыя яблычкі»'' (2025), заснавальніца літаратурнага онлайн-клюбу «Беларуская чытацкая брамка». Жыве ў Новай Зэляндыі. Піша па-беларуску, па-расейску і на палескай гаворцы. Асноўныя тэмы яе творчасьці — беларуская ідэнтычнасьць, памяць, досьвед эміграцыі, вёска, мова, дэкалянізацыя і жаночы досьвед.&lt;ref name=&quot;kascuk&quot;&gt;{{cite web
|url=https://taubinpoetry.com/authors-be/volga-kascjuk/
|title=Вольга Касьцюк
|website=TAŬBIN
|access-date=2026-07-15
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://nashaniva.com/378072
|title=Вольга Касцюк нарадзілася ў в. Радчыцк Столінскага раёну, а жыве ў Новай Зеландыі. Яе кніга напісаная на гаворцы, на якой яшчэ ніхто не пісаў
|website=Наша Ніва
|date=2025-09-17
|access-date=2026-07-15
}}&lt;/ref&gt;

== Жыцьцяпіс ==

Нарадзілася ў вёсцы Радчыцк Столінскага раёну Берасьцейскай вобласьці на Палесьсі. Дзяцінства і юнацтва прайшлі ў асяродзьдзі палескай традыцыйнай культуры і мясцовай гаворкі, якія пазьней занялі важнае месца ў яе літаратурнай творчасьці.&lt;ref name=&quot;veska&quot;&gt;{{cite web
|url=https://www.dekoder.org/be/article/veska-jak-nemateryjalnaja-kulturnaja-spadtschyna-belarusi-volha-kasciuk
|title=Вёска як нематэрыяльная культурная спадчына Беларусі
|website=dekoder
|date=2026-03-20
|access-date=2026-07-15
}}&lt;/ref&gt;

Скончыла філялягічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту па спэцыяльнасьці «расейская мова і літаратура». Пазьней удасканальвала літаратурнае майстэрства ў Школе крэатыўнага пісьма Маі Кучэрскай, удзельнічала ў міжнароднай майстэрні пісьма Кэры Раян (WLAG), у лябараторыі жаночага пісьма «Расьцяжэньне», а таксама ў сэмінары [[Ганна Севярынец|Ганны Севярынец]] «Беларуская клясыка па літарах» пры [[Беларускі калегіюм|Беларускім калегіюме]].&lt;ref name=&quot;taubin&quot;&gt;{{cite web
|url=https://taubinpoetry.com/authors-be/volga-kascjuk/
|title=Вольга Касьцюк
|website=TAŬBIN
|access-date=2026-07-15
}}&lt;/ref&gt;

Пачала пісаць яшчэ ў маладосьці. У 2005 годзе ўдзельнічала ў літаратурнай майстэрні расейскага паэта Сяргея Гандлеўскага. Паводле ўспамінаў аўтаркі, рэзкая крытыка яе вершаў прывяла да працяглага перапынку ў літаратурнай дзейнасьці, які доўжыўся каля пятнаццаці гадоў.&lt;ref name=&quot;veska&quot;/&gt;

Пасьля жыла ў Індыі, дзе пазнаёмілася са сваім будучым мужам — грамадзянінам [[Новая Зэляндыя|Новай Зэляндыі]]. З 2016 году жыве разам зь сям’ёй у Новай Зэляндыі (Аатэароа). Масавыя пратэсты ў Беларусі ў 2020 годзе сталі штуршком да вяртаньня ў літаратуру. Пазьней аўтарка адзначала, што ня мела магчымасьці ўдзельнічаць у падзеях у Беларусі асабіста, таму спрабавала «пратэставаць апавяданьнямі». Гэтае пераасэнсаваньне ўласнага досьведу паклала пачатак яе першай кнізе.&lt;ref name=&quot;kascuk&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;veska&quot;/&gt;

Касьцюк заснавала онлайн-супольнасьць «Беларуская чытацкая брамка», якая аб’ядноўвае чытачоў сучаснай беларускай літаратуры з розных краінаў. У межах праекту ладзяцца сустрэчы з пісьменьнікамі, абмеркаваньні кніг і літаратурныя дыскусіі.&lt;ref name=&quot;taubin&quot; /&gt;

== Творчасьць ==

Паводле літаратуразнаўцаў і самой аўтаркі, першыя літаратурныя спробы Вольгі Касьцюк былі зьвязаныя з расейскамоўнай паэзіяй. Пасьля працяглага перапынку яна вярнулася да літаратуры ў пачатку 2020-х гадоў, паступова перайшоўшы да творчасьці па-беларуску. Адной з прычынаў такой зьмены Касьцюк называла пераасэнсаваньне ўласнай моўнай і культурнай ідэнтычнасьці пасьля беларускіх падзеяў 2020 году і расейскага ўварваньня ва Ўкраіну.&lt;ref name=&quot;kascuk&quot;/&gt;

У сваёй творчасьці Касьцюк зьвяртаецца да тэмаў асабістай і калектыўнай памяці, беларускага Палесься, сям’і, мацярынства, эміграцыі, жаночага досьведу, дэкалянізацыі і мовы. Значнае месца займаюць развагі пра беларускую культурную спадчыну, а таксама пра сувязь чалавека зь мясцовай традыцыяй і родным асяродзьдзем.&lt;ref name=&quot;veska&quot;/&gt;

Яе паэзія, апавяданьні, эсэ і пераклады друкаваліся ў беларускіх і замежных літаратурных выданьнях, у тым ліку ў часопісе ''[[Taŭbin|TAŬBIN]]'', газэце ''[[Новы час (газэта)|Новы Час]]'', аўстрыйскім ''Tint Journal'', амэрыканскім ''PEPPER Magazine'', інтэрнэт-часопісе ''ROAR (Russian Oppositional Arts Review)'', а таксама ў літаратурных альманахах і часопісах «Дактыль», «Незнаніе», «Иные берега» ды іншых.&lt;ref name=&quot;taubin&quot; /&gt;

Акрамя ўласнай творчасьці, Касьцюк займаецца літаратурным перакладам з ангельскай мовы. У часопісе ''TAŬBIN'' былі надрукаваныя яе пераклады твораў новазэляндзкай паэткі Лін Джэнэр, а таксама ўдзел аўтаркі ў падкасьце ''Free Verse'', прысьвечаным сучаснай беларускай паэзіі.&lt;ref name=&quot;taubin&quot; /&gt;

=== «Дубовыя яблычкі» ===

У 2025 годзе ў лёнданскім выдавецтве ''[[Skaryna Press]]'' выйшла першая кніга Вольгі Касьцюк — зборнік апавяданьняў і эсэ ''«Дубовыя яблычкі»''.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://nashaniva.com/375651
|title=Выйшла кніга беларускай пісьменніцы з Новай Зеландыі Вольгі Касцюк
|website=Наша Ніва
|date=2025-08-28
|access-date=2026-07-15
}}&lt;/ref&gt;

Кніга пабудаваная як цыкль тэкстаў, аб’яднаных агульнымі тэмамі сям’і, памяці, Беларусі, эміграцыі і мовы. Яе адметнасьцю стала моўная кампазыцыя: першы разьдзел напісаны па-расейску, другі — па-беларуску, з выкарыстаньнем роднай для аўтаркі палескай гаворкі вёскі Радчыцк. Паводле задумы Касьцюк, такая пабудова адлюстроўвае яе асабісты шлях ад расейскай мовы да беларускай.&lt;ref name=&quot;kascuk&quot;/&gt;
Паводле анатацыі выдавецтва, кніга зьяўляецца «асабістым летапісам» і мастацкай рэфлексіяй пра сям’ю, дзяцінства, жаноцкасьць, мацярынства, мову і новую краіну, якая стала домам аўтаркі.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.goodreads.com/book/show/239712060
|title=Дубовые яблочкі
|website=Goodreads
|access-date=2026-07-15
}}&lt;/ref&gt;

У 2026 годзе ''«Дубовыя яблычкі»'' былі ўключаныя ў доўгі сьпіс [[Прэмія імя Алеся Адамовіча (ПЭН-цэнтар)|Прэміі імя Алеся Адамовіча]], заснаванай Беларускім ПЭНам.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://penbelarus.org/2026/07/07/belaruski-pen-abvyashchae-pouny-spis-premii-imya-alesya-adamovicha-za-2025-god.html
|title=Беларускі ПЭН абвяшчае поўны сьпіс Прэміі імя Алеся Адамовіча за 2025 год
|website=Беларускі ПЭН
|date=2026-07-07
|access-date=2026-07-15
}}&lt;/ref&gt;

== Бібліяграфія ==

=== Кнігі ===

* ''Дубовыя яблычкі''. — Лёндан: ''Skaryna Press'', 2025. — ISBN 978-1-915601.

=== Асобныя публікацыі ===
Вершы, эсэ, апавяданьні і пераклады Вольгі Касьцюк друкаваліся ў беларускіх і замежных літаратурных выданьнях, сярод якіх:

* літаратурны часопіс ''TAŬBIN'';
* газэта ''Новы Час'';
* ''Tint Journal'' (Аўстрыя);
* ''PEPPER Magazine'' (ЗША);
* ''ROAR (Russian Oppositional Arts Review)'';
* літаратурныя часопісы «Дактыль», «Незнаніе», «Иные берега».&lt;ref name=&quot;taubin&quot; /&gt;

== Перакладчыцкая дзейнасьць ==

Вольга Касьцюк перакладае мастацкую літаратуру з ангельскай мовы на беларускую. Сярод апублікаваных перакладаў — творы новазэляндзкай паэткі [[Лін Джэнэр]], надрукаваныя ў часопісе ''TAŬBIN''.&lt;ref name=&quot;taubin&quot; /&gt;

Жывучы ў Новай Зэляндыі, Касьцюк таксама займаецца папулярызацыяй беларускай літаратуры ў англамоўным асяродзьдзі і ўдзельнічае ў міжнародных літаратурных праектах.&lt;ref name=&quot;taubin&quot; /&gt;

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==

* [https://taubinpoetry.com/authors-be/volga-kascjuk/ Вольга Касьцюк] на сайце ''TAŬBIN''.
* [https://penbelarus.org/2026/07/07/belaruski-pen-abvyashchae-pouny-spis-premii-imya-alesya-adamovicha-za-2025-god.html Вольга Касьцюк] у доўгім сьпісе Прэміі імя Алеся Адамовіча.
* [https://www.dekoder.org/be/article/veska-jak-nemateryjalnaja-kulturnaja-spadtschyna-belarusi-volha-kasciuk «Вёска як нематэрыяльная культурная спадчына Беларусі»] — эсэ Вольгі Касьцюк на ''dekoder''.

{{DEFAULTSORT:Касьцюк, Вольга}}
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Столінскім раёне]]
[[Катэгорыя:Беларускія паэткі]]
[[Катэгорыя:Беларускія літаратаркі]]
[[Катэгорыя:Беларускія эсэісты]]
[[Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту]]
[[Катэгорыя:Беларусы ў Новай Зэляндыі]]</text>
      <sha1>nlpuf0hh5zf2diruzfvn9l2zvlctkx5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Катэгорыя:Беларусы ў Новай Зэляндыі</title>
    <ns>14</ns>
    <id>303197</id>
    <revision>
      <id>2679244</id>
      <timestamp>2026-07-15T21:38:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dzejka</username>
        <id>92386</id>
      </contributor>
      <comment>Створаная старонка са зьместам „{{Болей}}  [[Катэгорыя:Асобы беларускага паходжаньня|Новая Зэляндыя]] [[Катэгорыя:Народы Новай Зэляндыі]]“</comment>
      <origin>2679244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="187" sha1="97hd2ijfxr5aknk5a0ox9ve3ptqh9u0" xml:space="preserve">{{Болей}}

[[Катэгорыя:Асобы беларускага паходжаньня|Новая Зэляндыя]]
[[Катэгорыя:Народы Новай Зэляндыі]]</text>
      <sha1>97hd2ijfxr5aknk5a0ox9ve3ptqh9u0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Выява дня/2026-07-17</title>
    <ns>10</ns>
    <id>303198</id>
    <revision>
      <id>2679296</id>
      <timestamp>2026-07-16T11:15:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jim</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <comment>Створаная старонка са зьместам „Emerald swift (Sceloporus malachiticus) Finca El Pilar.jpg&lt;noinclude&gt;[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Галоўная старонка:Выява дня]]&lt;/noinclude&gt;“</comment>
      <origin>2679296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="174" sha1="p1bsrkpzmsde61iwxucvvffbxas4dih" xml:space="preserve">Emerald swift (Sceloporus malachiticus) Finca El Pilar.jpg&lt;noinclude&gt;[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Галоўная старонка:Выява дня]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p1bsrkpzmsde61iwxucvvffbxas4dih</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Залатая Горка (вёска)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303199</id>
    <revision>
      <id>2679297</id>
      <timestamp>2026-07-16T11:25:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jim</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <comment>Створаная старонка са зьместам „{{Іншыя значэньні|Залатая Горка (неадназначнасьць)}}  {{Населены пункт/Беларусь |Назва                             = Залатая Горка |Лацінка                           = Zabradziennie |Статус                            = Вёска |Назва ў родным склоне             = Залатой Горкі |Герб...“</comment>
      <origin>2679297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4765" sha1="i85ezqpqlsfjanulswrj7q5o0uox6d3" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні|Залатая Горка (неадназначнасьць)}}

{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                             = Залатая Горка
|Лацінка                           = Zabradziennie
|Статус                            = Вёска
|Назва ў родным склоне             = Залатой Горкі
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = 
|Першыя згадкі                     = 
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Менская вобласьць|Менская]]
|Раён                              = [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкі]]
|Сельсавет                         = [[Жодзінскі сельсавет|Жодзінскі сельсавет]]
|Гарадзкі савет                    = 
|Старшыня гарвыканкаму             = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 2
|Год падліку колькасьці            = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Тэлефонны код                     = +375 1776
|Крыніца колькасьці двароў         = 
|Паштовы індэкс                    = 222168&lt;ref&gt;[https://belpost.by/Uznatpochtovyykod28indek?search=%D0%97%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%8F Белпошта] {{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;.
|СААТА                             = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 54
 |Шырата хвілінаў                  = 04
 |Шырата сэкундаў                  = 04
 |Даўгата градусаў                 = 28
 |Даўгата хвілінаў                 = 12
 |Даўгата сэкундаў                 = 55
|Пазыцыя подпісу на мапе           = 
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              = 
}}
'''Залата́я Го́рка'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}} С. 435&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіць у склад [[Жодзінскі сельсавет|Жодзінскага сельсавету]] [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкага раёну]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]].

Да [[27 сьнежня]] [[1962]] году вёска ўваходзіла ў склад [[Пліскі сельсавет (Смалявіцкі раён)|Пліскага сельсавету]]&lt;ref&gt;Рашэньне выканкаму Менскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 27 снежня 1962 г. // Збор законаў, указаў Прэзыдыюма Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэньняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1963, № 9 (1009).&lt;/ref&gt;.


== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20260510020954/https://smolevichi.gov.by/ Афіцыйная старонка Смалявіцкага раёна] 
* [http://belaruscity.net/smolevichi/towns.php Пра гарады і вёскі Смалявіцкага раёна] 

{{Жодзінскі сельсавет}}
{{Смалявіцкі раён}}

[[Катэгорыя:Жодзінскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёну]]</text>
      <sha1>i85ezqpqlsfjanulswrj7q5o0uox6d3</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>