Латвія

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="be-tarask">
  <siteinfo>
    <sitename>Вікіпэдыя</sitename>
    <dbname>be_x_oldwiki</dbname>
    <base>https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.13</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Мэдыя</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Спэцыяльныя</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Абмеркаваньне</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Удзельнік</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Гутаркі ўдзельніка</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Вікіпэдыя</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Абмеркаваньне Вікіпэдыі</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Абмеркаваньне файла</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Абмеркаваньне MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблён</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Абмеркаваньне шаблёну</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Дапамога</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Абмеркаваньне дапамогі</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Катэгорыя</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Абмеркаваньне катэгорыі</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Партал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Абмеркаваньне парталу</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Абмеркаваньне модулю</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Латвія</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2741</id>
    <revision>
      <id>2682446</id>
      <parentid>2563331</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T09:27:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvrtkmrtyrr</username>
        <id>91676</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Łatvija</comment>
      <origin>2682446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64240" sha1="0jj6djr7nvb8nl7n8fv89djim1f8oyd" xml:space="preserve">{{Краіна
|Назва                 = Латвія
|НазваЎРоднымСклоне    = Латвіі
|НазваНаДзяржаўнайМове = {{мова-lv||скарочана}} Latvijas Republika
|Сьцяг              = Flag of Latvia.svg
|Герб               = Coat of Arms of Latvia.svg
|НацыянальныДэвіз   = «Tēvzemei un Brīvībai»&lt;br/&gt;(«Бацькаўшчыне і Свабодзе»)
|Месцазнаходжаньне  = EU-Latvia.svg
|АфіцыйнаяМова      = [[латыская мова|латыская]]
|Сталіца            = [[Рыга]]
|НайбуйнейшыГорад   = Рыга
|ТыпУраду           = [[Рэспубліка|Парляманцкая рэспубліка]]
|ПасадыКіраўнікоў   = [[Прэзыдэнты Латвіі|Прэзыдэнт]]&lt;br /&gt;[[Прэм’ер-міністар]]&lt;br /&gt;Сьпікер Сойма
|ІмёныКіраўнікоў    = [[Эгілс Левітс]]&lt;br /&gt;[[Эвіка Сіліня]]&lt;br /&gt;[[Інара Мурніецэ]]
|Плошча             = 64 589
|МесцаЎСьвецеПаводлеПлошчы = 124-е
|АдсотакВады        = 1,57%
|ГодАцэнкіНасельніцтва = 2024
|МесцаЎСьвецеПаводлеНасельніцтва = 146-е
|Насельніцтва       = 1 871 882&lt;ref name=&quot;population&quot;&gt;[https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__POP__IR__IRS/IRS010/ Iedzīvotāju skaits gada sākumā]. Oficiālais stastistikas portāls&lt;/ref&gt;
|ШчыльнасьцьНасельніцтва = 34,3
|ГодАцэнкіСУП       = 2012
|МесцаЎСьвецеПаводлеСУП = 49-е
|СУП                = $28,324 млрд
|СУПНаДушуНасельніцтва = $13 984
|Валюта             = [[Эўра]]
|КодВалюты          = EUR
|ЧасавыПас          = [[Усходнеэўрапейскі час|EET]]
|ЧасРозьніцаUTC     = +2
|ЧасавыПасУлетку    = [[Усходнеэўрапейскі летні час|EEST]]
|ЧасРозьніцаUTCУлетку = +3
|НезалежнасьцьПадзеі = — абвешчаная&lt;br /&gt;— прызнаная&lt;br /&gt;— [[савецкая акупацыя Латвіі|страчаная]]&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;— адноўленая&lt;br /&gt;— прызнаная
|НезалежнасьцьДаты  = Ад Нямецкай імпэрыі ([[Ваймарская рэспубліка|Ваймарскай рэспублікі]])&lt;br /&gt;18 лістапада 1918&lt;br /&gt;11 жніўня 1920&lt;br /&gt;17 чэрвеня 1940&lt;br /&gt;Ад [[СССР]]&lt;br /&gt;4 траўня 1990&lt;br /&gt;21 жніўня 1991  
|ДзяржаўныГімн      = Dievs, svētī Latviju!
|АўтамабільныЗнак   = LV
|ДамэнВерхнягаЎзроўню = lv
|ТэлефонныКод       = 371
|Дадаткі            = [[Файл:Latvija-mapa.gif|280пкс|Мапа Латвіі]]
|Лацінка=Łatvija}}
'''Ла́твія''' ({{мова-lv|Latvija}}, {{мова-liv|Leţmō}}; афіцыйна — '''Латвійская Рэспубліка''', {{мова-lv|Latvijas Republika}}, {{мова-liv|Leţmō Vabāmō}}) — краіна ў [[Паўночная Эўропа|Паўночнай Эўропе]], адна з трох краінаў [[Балтыя|Балтыі]]. Мяжуе з [[Эстонія]]й на поўначы, [[Летува|Летувой]] на поўдні, на ўсходзе з [[Расея]]й і [[Беларусь]]сю на паўднёвым усходзе. Акрамя таго мае марскую мяжу са [[Швэцыя]]й на захадзе. На пачатак 2024 году ў Латвіі налічвалася 1 871 882 жыхароў&lt;ref&gt;https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__POP__IR__IRS/IRS010/&lt;/ref&gt;, тэрыторыя краіны дасягае 64,589 км²&lt;ref name=&quot;inbrief&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20181226035413/http://www.li.lv/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=12&amp;Itemid=1060 Latvia in Brief]. Latvian Institute. 2011.&lt;/ref&gt;. Латвія мае ўмераны сэзонны клімат&lt;ref&gt;[http://www.travelsignposts.com/Latvia/latvia-riga-weather.php Weather information in Latvia»]. www.travelsignposts.com.&lt;/ref&gt;. Гістарычна й этнаграфічна падзяляецца на чатыры гістарычныя рэгіёны: [[Курляндыя|Курзэмэ]] (''Kurzeme'', паўднёвы захад), [[Відзэмэ]] (''Vidzeme'', паўночны ўсход), [[Зэмгалэ]] (''Zemgale'', цэнтральны поўдзень) і [[Латгалія]] (''Latgale'', усход).

Пасьля стагодзьдзяў швэдзкага, вялікалітоўскага, польскага і расейскага панаваньня, Латвійская Рэспубліка была заснавана 18 лістапада 1918 году, калі яна паўстала ў пэрыяд пасьля [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]], абвясьціўшы незалежнасьць ад [[Расейская імпэрыя|Расейскае імпэрыі]]&lt;ref&gt;Ģērmanis, Uldis (2007). Ojārs Kalniņš, ed. The Latvian Saga (11th ed.). Riga: Atēna. p. 268. ISBN 9789984342917. OCLC 213385330.&lt;/ref&gt;. У 1930-я гады пасьля перавароту ў 1934 годзе быў усталяваны аўтарытарны рэжым [[Карліс Улманіс|Карліса Ўлманіса]]. Дэ-факта незалежнасьць краіны была спыненая ў пачатку [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]], пачынаючы з гвалтоўнага ўключэньня Латвіі ў склад [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|Савецкага Саюза]], а затым ўварваньня і акупацыі [[Трэці Райх|нацыскай Нямеччыны]] ў 1941 годзе, і зноў акупацыі Саветамі ў 1944 годзе. Мірная [[Сьпяваючая рэвалюцыя]], пачынаючы з 1987 году, прывяла да балтыйскага вызваленьня ад савецкай улады і асуджэньня «сталінскага» незаконнага захопу ў 1940 годзе&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/1989/12/25/world/upheaval-east-soviet-congress-condemns-39-pact-that-led-annexation-baltics.html «UPHEAVAL IN THE EAST; Soviet Congress Condemns '39 Pact That Led to Annexation of Baltics»]. The New York Times&lt;/ref&gt;. Рэвалюцыя была скончана падпісаньнем дэклярацыі аб аднаўленьні незалежнасьці Латвійскай Рэспублікі 4 траўня 1990 году, і аднаўленьня дэ-факта незалежнасьці 21 жніўня 1991 году.

Латвія зьяўляецца дэмакратычнай рэспублікай і высокаразьвітай краінай. Сталіцай і найбуйнейшым горадам краіны зьяўляецца старажытны горад [[Рыга]], якая да таго ж зьяўлялася культурнай сталіцай Эўропы ў 2014 годзе. [[Латыская мова]] зьяўляецца адзінай афіцыйнай у краіне. Латвія зьяўляецца ўнітарнай дзяржавай, падзяляецца на 119 адміністрацыйных адзінкі, зь якіх 110 зьяўляюцца краямі і 9 маюць статус гарадоў рэспубліканскага падпарадкаваньня&lt;ref&gt;[http://www.ambermarks.com/Kartes/Rajoni/ERajoni.htm Administrative divisions of Latvia]. www.ambermarks.com.&lt;/ref&gt;. [[Латышы]] зьяўляюцца карэнным насельніцтвам Латвіі&lt;ref name=&quot;inbrief&quot;/&gt;. Латыская і [[Летувіская мова|летувіская]] мовы зьяўляюцца адзінымі з [[балтыйскія мовы|балтыйскіх моваў]], якія захаваліся да нашых дзён. У выніку шматвяковага расейскага валадарства (1710—1918), а затым савецкай акупацыі Латвіі, у краіны пражывае вялікая колькасьць этнічных [[расейцы|расейцаў]] (26,9%), некаторыя зь якіх (14,1%) гэтак не атрымалі грамадзянства, маючы статус неграмадзянаў. Да Другой сусьветнай вайны Латвія таксама мела значныя меншасьці этнічных [[немцы|немцаў]] і [[габрэі|габрэяў]]. Гістарычна на тэрыторыі краіны пераважае [[Лютэранства|лютэранская]] форма [[пратэстанцтва]], за выключэньнем Латгаліі на паўднёвым усходзе, дзе гістарычна пераважае [[каталіцкая царква]]&lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/1580111/Sociolinguistica_language_and_Religion Socialinguistica: language and Religion] academia.edu.&lt;/ref&gt;. За часам Расеі значна распаўсюдзілася [[Праваслаўная царква|праваслаўе]].

Латвія зьяўляецца чальцом [[Эўрапейскі Зьвяз|Эўрапейскага Зьвязу]], [[Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы|НАТО]], [[Рада Эўропы|Рады Эўропы]], [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў|Арганізацыі Аб’яднаных Нацыяў]] ды іншых міжнародных арганізацыяў. На 2014 год Латвія займае 46-е месца паводле індэксу разьвіцьця чалавечага патэнцыялу&lt;ref&gt;[http://data.worldbank.org/country/latvia Latvia]. World Bank.&lt;/ref&gt;. 1 студзеня 2014 году Латвія адмовілася ад выкарыстаньня асабістай валюты і далучылася да [[Эўразона|Эўразоны]].

== Гісторыя ==
{{Асноўны артыкул|Гісторыя Латвіі}}
[[Файл:Medieval Livonia 1260.svg|міні|350пкс|зьлева|Лівонія ў 1260 годзе]]
Не зважаючы на тое, што мясцовыя жыхары мелі кантакты з навакольным сьветам на працягу многіх стагодзьдзяў, яны сталі больш поўна інтэгравацца ў эўрапейскую сацыяльна-палітычную сыстэму ў 12 стагодзьдзі&lt;ref&gt;[http://www.historyfiles.co.uk/KingListsEurope/EasternLatvia.htm Data: Latvia]. Kingdoms of Northern Europe – Latvia&lt;/ref&gt;. Першыя місіянэры, якія былі пасланыя папам рымскім, аселі па рацэ Даўгава ў канцы 12 стагодзьдзя&lt;ref name=&quot;history&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20100401090330/http://www.lonelyplanet.com/latvia/history Latvian History, Lonely Planet]. Lonelyplanet.com&lt;/ref&gt;. Мясцовыя жыхары, аднак, без асаблівага жаданьня пераходзілі ў [[хрысьціянства]], як на тое спадзявалася каталіцкая царква&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;.

У 1201 годзе біскуп [[Альбрэхт Буксгэўдэн]] заснаваў горад [[Рыга|Рыгу]]. Для лепшай арганізацыі далучэньня зямель [[лівы|ліваў]] і [[латгалы|латгалаў]] да царквы, а разам з тым і палітычнага кіраваньня, ён жа заснаваў ордэн мечаносцаў, які пазьней стаў [[Лівонскі ордэн|лівонскім ордэнам]] у складзе [[Тэўтонскі ордэн|тэўтонскага ордэну]]. Пасьля ордэн стаў самастойнай палітычнай і эканамічнай сілай, такім чынам рыцары і біскуп вялі барацьбу адзін з адным за палітычную гегемонію ў Лівоніі. У 1209 годзе біскуп і ордэн дамовіліся аб падзеле захопленых і яшчэ не захопленых зямель. На карце Эўропы зьявілася дзяржаўнае ўтварэньне нямецкіх рыцараў-крыжакоў — Лівонія. У склад новаўтварэньня ўвайшлі тэрыторыі, на якіх сёньня разьмешчаны Эстонія і Латвія.

[[Файл:Burg Turaida04.jpg|міні|350пкс|[[Турайдзкі замак]] недалёка ад гораду [[Сігулда]], пабудаваны ў 1214 годзе за часам [[Альбрэхт Буксгэўдэн|Альбрэхта Буксгэўдэна]]]]
У 1282 годзе Рыга, а затым і іншыя латвійскія гарады, як то [[Цэсіс]], [[Лімбажы]], [[Кукенойс]] і [[Валміера]], увайшла ў склад [[Ганза|Ганзейскага зьвязу]]&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;. Рыга стала важным пунктам на шляху гандлю і сфармавала цесныя культурныя сувязі з Заходняй Эўропай. Пасьля [[Інфлянцкая вайна|Інфлянцкае вайны]] 1558—1583 гадоў, Лівонія трапіла пад польскае і вялікалітоўскае панаваньне&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;. Паўднёвая частка Эстоніі і паўночная частка Латвіі былі перададзеныя ў склад [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ў якасьці сфармаванага герцагства [[Інфлянты|Лівонія]]. [[Готгард Кетлер]], апошні магістар Лівонскага вордэну, стварыў [[Курляндзкае і Земгальскае герцагства]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20030302122941/http://depts.washington.edu/baltic/papers/duchy.html Duchy of Courland]. University of Washington.&lt;/ref&gt;. Не зважаючы на тое, што герцагства было васалам Польшчы, яно захавала значную ступень аўтаноміі і перажыла залаты век у 16 стагодзьдзі. Латгалія, ўсходні рэгіён Латвіі, стала часткай [[Інфлянцкае ваяводзтва|Інфлянцкага ваяводзтва]], якое фармальна кіравалася [[Рэч Паспалітая|Рэччу Паспалітай]]&lt;ref&gt;Kevin O'Connor. [https://books.google.com/books?id=IpR0-OrrwssC&amp;pg=PA14&amp;vq=Inflanty+Latgale&amp;source=gbs_search_r&amp;cad=0_1A «Culture and Customs of the Baltic States»]. p. 14 ISBN 978-0-313-33125-1&lt;/ref&gt;.

У 17 і пачатку 18 стагодзьдзяў Рэч Паспалітая, [[Швэцыя]] і [[Расейская імпэрыя|Расея]] змагаліся за панаваньне ва ўсходняй частцы Балтыйскага мора. Пасьля [[Вайна Рэчы Паспалітай са Швэцыяй (1600—1611)|вайны Рэчы Паспалітай са Швэцыяй 1600—1611 гадоў]] паўночная Лівонія (уключаючы Відзэмэ) патрапіла пад уладу Швэцыі. Рыга стала сталіцай [[Швэдзкая Лівонія|швэдзкай Лівоніі]] і самым вялікім горадам ва ўсёй швэдзкай імпэрыі&lt;ref&gt;Kasekamp, Andres (2010). «A History of the Baltic States». London: Palgrave Macmillan. p. 47 ISBN 978-0-230-01940-9.&lt;/ref&gt;. Барацьба працягвалася час ад часу паміж Швэцыяй і Рэччу Паспалітай да [[Альтмаркскае перамір’е|Альтмаркскага перамір’я]], складзенага ў 1629 годзе. У Латвіі швэдзкі пэрыяд, як правіла, вызначаюць як станоўчы, то бок быў паслаблены прыгон, была створана сетка школаў для сялянства і паменшана ўлада рэгіянальных баронаў.

Некалькі важных культурных зьменаў адбыліся за гэты час. Разам са швэдзкім і ў значнай ступені нямецкім уплывам, [[лютэранства]] шырока распаўсюдзілася ў заходняй частцы сучаснай тэрыторыі Латвіі. Старажытныя плямёны [[Куршы (народ)|куршаў]], [[земгалы|земгалаў]], [[Селы|селаў]], [[лівы|ліваў]] і паўночных [[латгалы|латгалаў]] пачалі фармаваць [[латышы|латыскі народ]], размаўляючы на адзінай латыскай мове. На працягу ўсіх гэтых стагодзьдзяў, аднак, не мелася фактычнай латвійскай дзяржавы, таму мяжа і вызначэньне таго, каго трэба далучыць да гэтай групы шмат у чым суб’ектыўныя. У той жа час, у значнай ступені ізаляваныя ад астатняй часткі Латвіі, паўднёвыя латгалы прынялі каталіцтва пад уплывам [[Езуіты|езуітаў]]. [[Латгальская мова|Латагальскі дыялект]] застаўся даволі выразны, не зважаючы на тое, што ў латгальскую мову пракралася шмат запазычаньняў са славянскіх моваў.

У XVIII стагодзьдзях Латвія паэтапна трапіла ў склад [[Расейская імпэрыя|Расейскае імпэрыі]]. 18 лістапада 1918 году Латвія абвясьціла незалежнасьць ад ахопленай [[Рэвалюцыя 1917 году ў Расеі|Рэвалюцыяй]] Расеі. З 1934 году Латвія была аўтарытарнай дзяржаваю. 17 ліпеня 1940 году Латвія была [[савецкая акупацыя Латвіі|акупаваная]] савецкімі войскамі згодна з сакрэтнымі часткамі савецка-нацысцкага [[Пакт Молатава — Рыбэнтропа|Пакту Молатава — Рыбэнтропа]] і ўключаная ў склад [[Савецкі Саюз Сацыялістычных Рэспублік|Савецкага Саюзу]] на правах саюзнай рэспублікі.

У другой палове 1980-х савецкі лідэр [[Міхаіл Гарбачоў]] увёў палітычныя і эканамічныя рэформы ў Савецкім Саюзе, якія называліся галоснасьцю і [[перабудова]]й. Улетку 1987 году былі праведзеныя першыя буйныя дэманстрацыі ў Рызе каля Помніку Свабоды — сымбалю незалежнасьці. Улетку 1988 году латыскі нацыянальны рух, [[Народны фронт Латвіі]], супрацьстаяў [[Інтэрнацыянальны фронт працаўнікоў Латвіі|Інтэрфронту]]. Латвійская ССР, нароўні зь іншымі балтыйскімі краінамі Свацкага Сьвязу атрымала вялікую аўтаномію, а ў 1988 годзе, стары даваенны Сьцяг Латвіі зноўку стаў дзяржаўным, прыйшоўшы на зьмену савецкаму латвійскаму сьцягу ў 1990 годзе.

У 1989 годзе [[Вярхоўны Савет СССР]] прыняў рэзалюцыю, якой далучэньне балтыскіх краінаў у 1940 годзе называлася акупацыяй. Пранезалежны Народны фронт Латвіі атрымаў большасьць у дзьве траціны ў [[Вярхоўны Савет Латвійскай ССР|Вярхоўным Савеце Латвіі]] ў сакавіку 1990 году паводле вынікаў дэмакратычных выбараў. 4 траўня 1990 году Вярхоўны Савет прыняў Дэклярацыю аб аднаўленьні незалежнасьці Латвійскай Рэспублікі. Такім чынам Латвійская ССР была перайменавана ў Латвійскую Рэспубліку&lt;ref&gt;Eglitis, Daina Stukuls (2010-11-01). [https://books.google.com/books?id=36JG1JBlNroC&amp;dq=latvia+political+history&amp;lr=&amp;source=gbs_navlinks_s «Imagining the Nation: History, Modernity, and Revolution in Latvia»]. Penn State Press. ISBN 0271045620.&lt;/ref&gt;.

Тым ня менш, цэнтральная ўлада ў [[Масква|Маскве]] працягвала разглядаць Латвію як савецкую рэспубліку ў 1990 і 1991 гадох. У студзені 1991 году савецкія палітычныя і вайсковыя сілы беспасьпяхова спрабавалі зрабіць пераварот у Латвіі шляхам стварэньня камітэту нацыянальнага выратаваньня ўзурпацыі дзяржаўных функцыяў. На працягу пераходнага пэрыяду, Масква падтрымлівала шматлікія цэнтральныя савецкія ворганы дзяржаўнай улады ў Латвіі.

21 жніўня 1991 году Латвія аднавіла свой сувэрэнітэт. Латвія адразу ўзяла курс на эўраінтэграцыю, ня стала далучацца да пост-савецкага аб’яднаньня [[Садружнасьць Незалежных Дзяржаваў|СНД]]. Напачатку 21 стагодзьдзя Латвія стала чальцом [[Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы|НАТО]] і [[Эўрапейскі Зьвяз|Эўрапейскага Зьвязу]] (2004), з 2014 году перайшла на абарачэньне [[эўра]], стаўшы часткай Эўразоны.

== Геаграфія ==
[[Файл:Kolkas rags.jpg|міні|300пкс|Мыс Калка, паўночны ўскраек Латвіі ў Рыскім заліве]]
Латвія знаходзіцца ў [[Паўночная Эўропа|Паўночнай Эўропе]], на ўсходнім узьбярэжжы [[Балтыйскае мора|Балтыйскага мора]] і паўночна-заходняй частцы Ўсходне-Эўрапейскай плятформы, паміж шыротамі 55° і 58, і мэрыдыянамі 21° і 29°. Латвія мае агульную плошчу ў 64559 км², зь якіх 18159 км² зьяўляюцца сельскагаспадарчымі надзеламі&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120427161459/http://www.csb.gov.lv/en/statistikas-temas/agriculture-key-indicators-30725.html Agriculture – Key Indicators]. Central Statistical Bureau Republic of Latvia.&lt;/ref&gt;, 34964 км² адносяцца да лясных зямель&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20121012183104/http://www.csb.gov.lv/en/statistikas-temas/forestry-key-indicators-30729.html Forestry – Key Indicators]. Central Statistical Bureau Republic of Latvia&lt;/ref&gt;.

Агульная працягласьць мяжы Латвіі складае 1866 км. Тэрыторыя Латвіі збольшага ўяўляе сабой лясісты марэнна-пагоркавы ляндшафт з шматлікімі азёрамі і доўгай паласой роўнага ўзьбярэжжа. Агульная даўжыня ейнай сухапутнай мяжы складае 1368 км, зь якіх 343 км падзяляе з [[Эстонія]]й на поўначы, 276 км з [[Расея]]й на ўсходзе, 161 км зь [[Беларусь]]сю на паўднёвым ўсходзе і 588 км зь [[Летува|Летувой]] на поўдні. Агульная працягласьць марской мяжы складае 498 км. З поўначы на ​​поўдзень тэрыторыя краіны складае 210 км, а з захаду на ўсход 450 км&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120602190205/http://www.csb.gov.lv/en/statistikas-temas/geographical-data-key-indicators-30773.html Geographical Data – Key Indicators]. Central Statistical Bureau Republic of Latvia&lt;/ref&gt;. Рыга з геаграфічнага пункту гледжаньня — цэнтар рэдказаселеных земляў.

Большая частка тэрыторыі Латвіі знаходзіцца на вышыні менш за 100 мэтраў над узроўнем мора. Самае вялікае возера, [[Лубанс]], мае плошчу 80,7 км². Але найбольш глыбокім возерам зьяўляецца возера [[Дрыдзіс]], якое мае глыбіню ў 65,1 мэтраў. Самая доўгай ракой на тэрыторыі Латвіі зьяўляецца рака [[Гаўя (рака ў Латвіі)|Гаўя]], у 452 км у даўжыню. Самай доўгай ракой, якая працякае праз тэрыторыю Латвіі зьяўляецца [[Дзьвіна|Даўгава]], якая мае агульную даўжыню ў 1005 км, зь якіх 352 км прыпадае на тэрыторыі Латвіі. Працягласьць Балтыйскага ўзьбярэжжа Латвіі складае 494 км. Краявіды багатыя на халмы ды азёры. Узьбярэжжа Балтыйскага мора аднастайнае. З фаўны распаўсюджаныя [[алень|алені]], [[ліса|лісы]], [[лось|ласі]], [[воўк|ваўкі]], [[бабёр|бабры]].

=== Клімат ===
Латвія мае ўмераны клімат, які быў адносіцца да вільготнага кантынэнтальнага або акіянска-марскогу паводле [[клясыфікацыя Кёпэна|клясыфікацыі Кёпэна]]&lt;ref name=&quot;climate&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20130227112748/http://www.liepu.lv/lv/404/latvia-and-liepaja- Latvia in crosscut]. Liepājas Universitāte&lt;/ref&gt;. Прыбярэжныя раёны, асабліва заходняе ўзьбярэжжа [[Курскі паўвостраў|Курскага паўвострава]], валодае больш марскім кліматам з больш прахалодным летам і больш мяккімі зімамі, у той час як усходнія часткі дэманструюць больш кантынэнтальны клімат з больш цёплым летам і суровымі зімамі&lt;ref name=&quot;climate&quot;/&gt;.

Латвія мае чатыры ярка выяўленых сэзонаў амаль аднолькавай даўжыні. Зіма пачынаецца ў сярэдзіне сьнежня і працягваецца да сярэдзіны сакавіка. Зімы маюць сярэднія тэмпэратуры ў -6&amp;nbsp;°C і характарызуюцца ўстойлівым сьнежным покрывам, яскравым сонцам і кароткай працягласьцю сьветавога дня. Даволі часта назіраюцца пэрыяды зімовага надвор’я з халоднымі вятрамі, экстрэмальнымі тэмпэратуры каля -30 °С і цяжкімі сьнегападамі. Лета пачынаецца ў чэрвені і працягваецца да жніўня. Лета, як правіла, цёплае і сонечнае, з халоднымі вечарамі і начамі. Сярэдняя тэмпэратура лета складае 19&amp;nbsp;°C. Вясной і восеньню назіраецца даволі мяккі клімат.

== Адміністрацыйны падзел ==
[[Файл:Latvijas novadi (krāsās).png|міні|400пкс|Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Латвіі]]
Латвія зьяўляецца [[унітарная дзяржавая|ўнітарнай дзяржавай]], ня мае будзь-якіх аўтаномных тэрыторыяў. У цяперашні час яна падзеленая на 110 аднаўзроўневых краёў ({{мова-lv|novads|скарочана}}, мн. л. ''novadi'') і 9 гарадоў рэспубліканскага значэньня са сваёй уласнай гарадзкой радай і кіраваньнем. Да іхнага ліку адносяцца [[Дзьвінск]], [[Екабпілс]], [[Елгава]], [[Юрмала]], [[Ліепая]], [[Рэжыца]], [[Рыга]], [[Валміера]] і [[Вэнтсьпілс]]. Да 2009 году захоўваўся савецкі адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел на раёны і рэспубліканскія гарады. Цяперашнія краі падзяляюцца на воласьці (аналяг сельсавету) і гарады (зрэшты, ня ўсе краі іх утрымліваюць). Акрамя таго існуе падзел краіны на чатыры гістарычных і культурных рэгіёнаў — [[Курляндыя|Курзэмэ]], [[Латгалія|Латгалію]], [[Відзэмэ]] і [[Зэмгалэ]], што адлюстравана ў [[Канстытуцыя Латвіі|Канстытуцыі Латвіі]]. [[Сэлія]], частка Зэмгалэ, часам лічацца культурна асобным рэгіёнам, але яна не зьяўляецца часткай якога-небудзь фармальнага падзелу. Межы гістарычных і культурных рэгіёнаў, як правіла, выразна ня вызначаны і ў некалькіх крыніцах могуць адрозьнівацца.

У адпаведнасьці з афіцыйным падзелам Рыскі рэгіён, які ўключае ў сябе сталіцу і часткі іншых рэгіёнаў, якія маюць трывалыя сувязі з Рыгай, таксама часьцяком уключаецца ў асобную адзінку, як то існуе падзел на [[рэгіёны плянаваньня Латвіі|пяць рэгіёнаў плянаваньня Латвіі]], які быў створаны ў 2009 годзе ў мэтах садзейнічаньню збалянсаванага разьвіцьця ўсіх рэгіёнаў. У адпаведнасьці з гэтым падзелам Рыскі рэгіён ўключае ў сябе большую частку таго, што традыцыйна лічыцца часткамі гістарычных рэгіёнаў Відзэмэ, Курзэмэ й Зэмгалэ. Статыстычныя рэгіёны Латвіі, створаныя ў адпаведнасьці са стандартам ЭЗ у адносінах да тэрытарыяльных адзінак статыстыкі, часткова дублююць гэты падзел, але падзяляюць Рыскі рэгіён на дзьве часткі. Самым вялікім горадам у Латвіі зьяўляецца Рыга, другі паводле велічыні — Дзьвінск, трэці — Ліепая.

== Эканоміка ==
[[Файл:Lv real gdp growth.svg|міні|300пкс|Рэальны рост СУП Латвіі ў 1996–2006 гадох]]
Латвія зьяўляецца чальцом [[Сусьветная гандлёвая арганізацыя|Сусьветнай гандлёвай арганізацыі]] (1999) і Эўрапейскага Зьвязу (2004). З 1 студзеня 2014 году [[эўра]] стаў афіцыйным валютным сродкам краіны, замяніўшы [[латвійскі лат]]. Згодна са статыстычнымі зьвесткамі на канец 2013 году 45% насельніцтва падтрымлівала ўвядзеньне эўра, у той час як 52% было супраць&lt;ref&gt;[http://www.apollo.lv/zinas/turpina-pieaugt-iedzivotaju-atbalsts-eiro-ieviesanai/625128 Turpina pieaugt iedzīvotāju atbalsts eiro ieviešanai]. Apollo.lv.&lt;/ref&gt;. Пасьля ўвядзеньня эўра, [[Эўрабаромэтар]] выявіў, што на студзень 2014 году падтрымка адзінай эўрапейскай валюты дасягнула 53%, што блізка да сярэднеэўрапейскага паказчыка&lt;ref&gt;[https://www.economist.com/news/europe/21593502-latvias-president-nominates-laimdota-straujuma-prime-minister-new-currency-new-leader New currency, new leader]. The Economist&lt;/ref&gt;.

Пачынаючы з 2000 году Латвія паказвала адны з самых высокіх ([[Сукупны ўнутраны прадукт|СУП]]) тэмпаў росту ў Эўропе&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20071012010738/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page?_pageid=1996%2C39140985&amp;_dad=portal&amp;_schema=PORTAL&amp;screen=detailref&amp;language=en&amp;product=sdi_ed&amp;root=sdi_ed%2Fsdi_ed%2Fsdi_ed1000 Growth rate of real GDP per capita]. Eurostat&lt;/ref&gt;. Аднак, у асноўным ён базаваўся на росьце спажываньня, таму ў канцы 2008 і пачатку 2009 году назіраўся рэзкае падзеньне латвійскага СУП. Становішча пагоршылася глябальным эканамічным крызісам, недахопам крэдытаў і велізарнымі грашовымі сродкаў, якія былі выдаткаваны на патрымку банку [[Parex Banka]]&lt;ref&gt;[http://www.baltic-course.com/eng/finances/?doc=22011 Rimsevics: Failing to bail out Parex banka would result in closing down of four banks in Latvia]. The Baltic Course.&lt;/ref&gt;. Латвійская эканоміка ўпала на 18% на працягу першых трох месяцаў 2009 году, што ёсьць найбольшым спадам у Эўрапейскім Зьвязе&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20101202141324/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&amp;sid=ao7qqF0UESqc Latvian GDP Shrank 18% in First Quarter, EU's Biggest Fall]. Bloomberg L.P.&lt;/ref&gt;.

[[Прыватызацыя]] ў Латвіі амаль завершана. Практычна ўсе ранейшыя дзяржаўныя малыя і сярэднія прадпрыемствы былі прыватызаваныя. Была пакуната толькі невялікая колькасьць палітычна адчувальных буйных дзяржаўных кампаніяў. На прыватны сэктар прыходзілася каля 68% ад СУП краіны ў 2000 годзе. Замежныя інвэстыцыі ў Латвіі па-ранейшаму даволі сьціплыя ў параўнаньні з узроўнем у паўночна-цэнтральнай частцы Эўропы. Узровень [[беспрацоўе|беспрацоўя]] ў Латвіі рэзка вырас у гэты пэрыяд кразісу ад нізкага ўзроўню 5,4% у лістападзе 2007 году да больш чым 22% у красавіку 2010 году.

У ліпені 2012 году [[Міжнародны валютны фонд|МВФ]] адзначыў аднаўленьне эканомікі Латвіі з 2010 году пасьля глыбокага спаду ў 2008—2009 гадох. Рэальны рост СУП на 5,5% у 2011 годзе быў падмацаваны ростам экспарту і аднаўленьнем унутранага попыту. Тэмпы росту працягнуліся ў 2012 і 2013 гадох, не зважаючы на ​​пагаршэньне зьнешніх умоваў, а эканоміка, як чакаецца, будзе павялічвацца і надалей. У 2014 годзе ўзровень беспрацоўя адступіў ад свайго піку з 20% у 2010 годзе да прыкладна 9,3%&lt;ref&gt;[http://www.imf.org/external/np/sec/pn/2012/pn1276.htm IMF Executive Board Concludes First Post-Program Monitoring Discussions with the Republic of Latvia, July 16, 2012]. IMF.org.&lt;/ref&gt;.

Найважнейшая галіна прамысловасьці Латвіі — [[машынабудаўніцтва]]. Акрамя таго, важную ролю адыгрывае марское рыбалоўства, вытворчасьць мэблі і тэкстыльная прамысловасьць. Найважнейшыя эканамічныя партнэры Латвіі — краіны [[Паўночная Эўропа|Паўночнае Эўропы]], таксама важная роля належыць транзыту [[нафта|нафты]] і нафтавых прадуктаў зь [[Беларусь|Беларусі]] і [[Расея|Расеі]]. Традыцыйна вялікае значэньне мае турызм, што зноў перажывае рост пасьля атрыманьня незалежнасьці. Транспартны сэктар складае каля 14% ад СУП. Латвія гуляе важную ролю ў транзыце паміж Расеяй, Беларусьсю, [[Казахстан]]ам, а таксама іншымі азіяцкімі краінамі і краінамі Эўропы.

== Транспарт ==
[[Файл:AirBaltic Boeing 757-200 at RIX.jpg|міні|300пкс|Самалёт Boeing 757−200WL кампаніі [[airBaltic]] зьдзяйсьняе вылет з [[Рыскі міжнародны аэрапорт|Рыскага аэрапорту]]]]
[[Файл:Ventspils osta.jpg|міні|300пкс|[[Вэнтсьпілскі порт]] зьяўляецца адным з самых загружаных партоў Балтыкі]]
Транспартная інфраструктура Латвіі добра разьвітая. Цэнтар транспартнай сеткі — сталіца [[Рыга]].

=== Чыгунка ===
За апошнія 10 гадоў [[чыгунка]] перажыла масіўнае зьніжэньне пасажырапатоку. Найбуйнейшае прадпрыемства чыгункі — LDZ ([[Latvijas Dzelzceli]], «Латвійскія чыгункі»). Важнымі застаюцца таварныя перавозкі да балтыйскіх портаў, прадмесныя электрычкі ў рыскай [[аглямэрацыя|аглямэрацыі]], пасажырскія перавозкі з Рыгі ў Дзьвінск, а таксама з Рыгі ў [[Вільня|Вільню]], [[Коўна]], [[Менск]], [[Масква|Маскву]] і [[Санкт-Пецярбург]]. [[Pasažieru Vilciens]] зьяўляецца даччынай кампаніяй Латвійскай чыгункі і зьяўляецца адзіным перавозчыкам пасажыраў па чыгунцы на тэрыторыі Латвіі.

=== Авіяцыйны транспарт ===
Найбуйнейшы аэрапорт краіны знаходзіцца ў Рызе. Ён, акрамя таго, зьяўляецца самым загружаным аэрапортам ў краінах Балтыі з 4,7 мільёнаў пасажыраў ў 2012 годзе. Таксама там мяшкае найбуйнейшая авіякампанія Латвіі — [[AirBaltic]], што ажыцьцяўляе рэйсы ў [[Скандынавія|Скандынавію]], краіны [[Цэнтральная Эўропа|Цэнтральнае Эўропы]] і іншыя краіны Прыбалтыкі і сьвету. У апошнія гады AirBaltic таксама працуе ў [[Ліепайскі міжнародны аэрапорт|Ліепайскім міжнародным аэрапорце]], а таксама [[Вэнтсьпілскі міжнародны аэрапорт|Вэнтсьпілскім міжнародным аэрапорце]], але дзейнасьці кампаніі ў абодвух гэтых аэрапортах былі спыненыя да 2017 году, пасьля чаго AirBaltic аднавіла рэйсы з Рыгі ў Ліепаю і ў адваротным напрамку. У цяперашні час існуюць пляны па далейшаму разьвіцьцю ў шэрагу рэгіянальных аэрапортаў, уключаючы аэрапорты Юрмалы, Ліепаі, Вэнтсьпілсу і Дзьвінску.

=== Карабельны транспарт ===
Марскі транспарт на Балтыцы — важны складнік транспартнае сыстэмы рэгіёну зь Сярэднявечча. Марскія порты Латвіі — Рыга, [[Вэнтсьпілс]] і [[Ліепая]]. Гэтыя порты таксама выкарыстоўваюцца дзеля перавозкі грузаў, палову зь якіх складаюць перавозка сырой [[нафта|нафты]] і нафтапрадуктаў. Паромныя маршруты злучаюць Латвію з краінамі Скандынавіі, [[Польшча]]ю, [[Нямеччына]]й. Акрамя таго, багата марскіх камунікацыяў ідуць уздоўж латвійскага ўзьбярэжжа.

=== Аўтамабільны транспарт ===
Латвія мае прамяную сыстэму шашаў з цэнтрам у Рызе. Важнае значэньне мае аўтастрада [[Via Baltica]], што ідзе праз усю краіну з поўначы на поўдзень праз Рыгу.

== Насельніцтва ==
=== Этнічныя групы ===
[[Файл:Population-of-Latvia.svg|міні|350пкс|Дынаміка зьмены колькасьці насельніцтва Латвіі з 1920 па 2015 гады]]
Насельніцтва Латвіі было шматнацыянальным на працягу многіх стагодзьдзяў, не зважаючы на тое, што дэмаграфічныя працэсы рэзка зрушыліся ў 20 стагодзьдзі з-за сусьветных войнаў, эміграцыі, дэпартацыі балтыйскіх немцаў, [[Галакост]]у і акупацыі Савецкім Саюзам. Згодна са зьвесткамі [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] перапісу 1897 году [[латышы]] скаладалі 68,3% ад агульнай колькасьці насельніцтва ў 1,93 млн чалавек. [[Расейцы]] складалі — 12%, [[габрэі]] — 7,4%, [[немцы]] — 6,2% і [[палякі]] — 3,4%&lt;ref&gt;[http://countrystudies.us/latvia/9.htm Latvia – Population]. U.S. Library of Congress.&lt;/ref&gt;.

Паводле стану на сакавік 2011 году, латышы складаюць каля 62,1% насельніцтва, у той час як 26,9% складаюць расейцы, [[беларусы]] — 3,3%, [[украінцы]] — 2,2%, палякі — 2,2%, [[летувісы]] — 1,2%, габрэі — 0,3%, [[цыганы]] — 0,3%, немцы — 0,1%, [[эстонцы]] — 0,1% ды іншыя — 1,3%. 250 людзей ідэнтыфікуюць сябе як [[лівы]], якія адносяцца на фіна-вугорскага этнасу Балтыі. У Латвіі налічваецца 290 660 чалавек, якія маюць статус неграмадзянаў, 14,1% ад агульнай колькасьці жыхароў краіны. У асноўным гэта этнічныя расейцы, якія трапілі на тэрыторыю Латвіі пасьля акупацыі 1940 году, і іхныя нашчадкі.

У некаторых гарадох, напрыклад, [[Дзьвінск]] і [[Рэжыца]], латышы складаюць меншасьць ад агульнай колькасьці насельніцтва. Нягледзячы на ​​тое, што доля этнічных латышоў няўхільна расьце на працягу больш за дзесяць гадоў, латышы таксама складаюць крыху менш за палову насельніцтва сталіцы Латвіі&lt;ref&gt;[http://www.globalsecurity.org/military/world/europe/lv-people.htm Latvia - Population]. Globalsecurity.org&lt;/ref&gt;. За часам савецкай акупацыі доля этнічных латышоў скарацілася з 77% (1 467 035 чалавек) у 1935 годзе да 52% (1 387 757) ў 1989 годзе. У 2011 годзе было нават менш латышоў, чым у 1989 годзе, хоць іхная доля насельніцтва была большай.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
'''Насельніцтва Латвіі паводле этнічнага паходжаньня, з 1935 да 2011 году, тысячаў чалавек'''
|-----
! &amp;nbsp;
! rowspan=&quot;1&quot; colspan=&quot;2&quot; | 1935
! rowspan=&quot;1&quot; colspan=&quot;2&quot; | 1959
! rowspan=&quot;1&quot; colspan=&quot;2&quot; | 1970
! rowspan=&quot;1&quot; colspan=&quot;2&quot; | 1979
! rowspan=&quot;1&quot; colspan=&quot;2&quot; | 1989
! rowspan=&quot;1&quot; colspan=&quot;2&quot; | 2000
! rowspan=&quot;1&quot; colspan=&quot;2&quot; | 2011
|-----
| Этнічнае паходжаньне || align=&quot;center&quot; | Колькасьць
| '''%'''
| align=&quot;center&quot; | Колькасьць || '''%'''
| align=&quot;center&quot; | Колькасьць
| '''%''' || align=&quot;center&quot; | Колькасьць
| '''%'''
| align=&quot;center&quot; | Колькасьць || '''%'''
| align=&quot;center&quot; | Колькасьць || '''%'''
| align=&quot;center&quot; | Колькасьць || '''%'''
|-----
| [[Латышы]] || align=&quot;right&quot; | 1 467,0
| align=&quot;right&quot; | '''77,0'''
| align=&quot;right&quot; | 1 297,9 || align=&quot;right&quot; | '''62,0'''
| align=&quot;right&quot; | 1 341,8
| align=&quot;right&quot; | '''56,8''' || align=&quot;right&quot; | 1 344,1
| align=&quot;right&quot; | '''54,0'''
| align=&quot;right&quot; | 1 387,8 || align=&quot;right&quot; | '''52,0'''
| align=&quot;right&quot; | 1 370,7 || align=&quot;right&quot; | '''57,66'''
| align=&quot;right&quot; | 1 284,2 || align=&quot;right&quot; | '''62,1'''
|-----
| [[Расейцы]] || align=&quot;right&quot; | 168,3
| align=&quot;right&quot; | '''8,8'''
| align=&quot;right&quot; | 556,4 || align=&quot;right&quot; | '''26,6'''
| align=&quot;right&quot; | 704,6
| align=&quot;right&quot; | '''29,8''' || align=&quot;right&quot; | 821,5
| align=&quot;right&quot; | '''32,8'''
| align=&quot;right&quot; | 905,5 || align=&quot;right&quot; | '''34,0'''
| align=&quot;right&quot; | 703,2 || align=&quot;right&quot; | '''29,58'''
| align=&quot;right&quot; | 556,4 || align=&quot;right&quot; | '''26,9'''
|-----
| [[Габрэі]] || align=&quot;right&quot; | 93,4 || align=&quot;right&quot; | '''4,9'''
| align=&quot;right&quot; | 36,6 || align=&quot;right&quot; | '''1,7'''
| align=&quot;right&quot; | 36,7 || align=&quot;right&quot; | '''1,6'''
| align=&quot;right&quot; | 28,3 || align=&quot;right&quot; | '''1,1'''
| align=&quot;right&quot; | 22,9 || align=&quot;right&quot; | '''0,9'''
| align=&quot;right&quot; | 10,4 || align=&quot;right&quot; | '''0,44'''
| align=&quot;right&quot; | 6,4 || align=&quot;right&quot; | '''0,3'''
|-----
| [[Немцы]] || align=&quot;right&quot; | 62,1
| align=&quot;right&quot; | '''3,3'''
| align=&quot;right&quot; | 1,6 || align=&quot;right&quot; | '''0,1'''
| align=&quot;right&quot; | 5,4
| align=&quot;right&quot; | '''0,2''' || align=&quot;right&quot; | 3,3
| align=&quot;right&quot; | '''0,1'''
| align=&quot;right&quot; | 3,8 || align=&quot;right&quot; | '''0,1'''
| align=&quot;right&quot; | 3,5 || align=&quot;right&quot; | '''0,15'''
| align=&quot;right&quot; | 3,0 || align=&quot;right&quot; | '''0,1'''
|-----
| [[Палякі]] || align=&quot;right&quot; | 48,6 || align=&quot;right&quot; | '''2,6'''
| align=&quot;right&quot; | 59,8 || align=&quot;right&quot; | '''2,9'''
| align=&quot;right&quot; | 63,0
| align=&quot;right&quot; | '''2,7''' || align=&quot;right&quot; | 62,7
| align=&quot;right&quot; | '''2,5'''
| align=&quot;right&quot; | 60,4 || align=&quot;right&quot; | '''2,3'''
| align=&quot;right&quot; | 59,5 || align=&quot;right&quot; | '''2,50'''
| align=&quot;right&quot; | 44,8 || align=&quot;right&quot; | '''2,2'''
|-----
| [[Беларусы]] || align=&quot;right&quot; | 26,8
| align=&quot;right&quot; | '''1,4'''
| align=&quot;right&quot; | 61,6 || align=&quot;right&quot; | '''2,9'''
| align=&quot;right&quot; | 94,7
| align=&quot;right&quot; | '''4,0''' || align=&quot;right&quot; | 111,5
| align=&quot;right&quot; | '''4,5'''
| align=&quot;right&quot; | 119,7 || align=&quot;right&quot; | '''4,5'''
| align=&quot;right&quot; | 97,2 || align=&quot;right&quot; | '''4,09'''
| align=&quot;right&quot; | 68,2 || align=&quot;right&quot; | '''3,3'''
|-----
| [[Летувісы]] || align=&quot;right&quot; | 22,8
| align=&quot;right&quot; | '''1,2'''
| align=&quot;right&quot; | 32,4 || align=&quot;right&quot; | '''1,5'''
| align=&quot;right&quot; | 40,6
| align=&quot;right&quot; | '''1,7''' || align=&quot;right&quot; | 37,8
| align=&quot;right&quot; | '''1,5'''
| align=&quot;right&quot; | 34,6 || align=&quot;right&quot; | '''1,3'''
| align=&quot;right&quot; | 33,4 || align=&quot;right&quot; | '''1,40'''
| align=&quot;right&quot; | 24,4 || align=&quot;right&quot; | '''1,2'''
|-----
| [[Эстонцы]] || align=&quot;right&quot; | 6,9 || align=&quot;right&quot; | '''0,4'''
| align=&quot;right&quot; | 4,6 || align=&quot;right&quot; | '''0,2'''
| align=&quot;right&quot; | 4,3
| align=&quot;right&quot; | '''0,2''' || align=&quot;right&quot; | 3,7
| align=&quot;right&quot; | '''0,1'''
| align=&quot;right&quot; | 3,3 || align=&quot;right&quot; | '''0,1'''
| align=&quot;right&quot; | 2,7 || align=&quot;right&quot; | '''0,11'''
| align=&quot;right&quot; | 2,0 || align=&quot;right&quot; | '''0,10'''
|-----
| [[Цыганы]] || align=&quot;right&quot; | 3,8 || align=&quot;right&quot; | '''0,2'''
| align=&quot;right&quot; | 4,3 || align=&quot;right&quot; | '''0,2'''
| align=&quot;right&quot; | 5,4
| align=&quot;right&quot; | '''0,2''' || align=&quot;right&quot; | 6,1
| align=&quot;right&quot; | '''0,2'''
| align=&quot;right&quot; | 7,0 || align=&quot;right&quot; | '''0,3'''
| align=&quot;right&quot; | 8,2 || align=&quot;right&quot; | '''0,34'''
| align=&quot;right&quot; | 6,5 || align=&quot;right&quot; | '''0,3'''
|-----
| [[Украінцы]] || align=&quot;right&quot; | 1,8
| align=&quot;right&quot; | '''--'''
| align=&quot;right&quot; | 29,4 || align=&quot;right&quot; | '''1,4'''
| align=&quot;right&quot; | 53,5
| align=&quot;right&quot; | '''2,3''' || align=&quot;right&quot; | 66,7
| align=&quot;right&quot; | '''2,7'''
| align=&quot;right&quot; | 92,1 || align=&quot;right&quot; | '''3,4'''
| align=&quot;right&quot; | 63,6 || align=&quot;right&quot; | '''2,68'''
| align=&quot;right&quot; | 45,7 || align=&quot;right&quot; | '''2,2'''
|-----
| іншыя
| align=&quot;right&quot; | 4,2 || align=&quot;right&quot; | '''0,2'''
| align=&quot;right&quot; | 1,8 || align=&quot;right&quot; | '''0,1'''
| align=&quot;right&quot; | 2,7 || align=&quot;right&quot; | '''0,1'''
| align=&quot;right&quot; | 3,8 || align=&quot;right&quot; | '''0,2'''
| align=&quot;right&quot; | 29,4 || align=&quot;right&quot; | '''1,0'''
| align=&quot;right&quot; | 25,0 || align=&quot;right&quot; | '''1,1'''
| align=&quot;right&quot; | 26,3 || align=&quot;right&quot; | '''1,3'''
|-----
| Усяго
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; | 1901,5
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; | 2086,4
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; | 2352,7
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; | 2489,5
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; | 2641,9
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; | 2377,4
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; | 2067,9
|}

=== Мова ===
Адзінай афіцыйнай мовай Латвіі зьяўляецца [[латыская мова]], якая адносіцца да прыбалтыйскай моўнай падгрупы [[Балта-славянскія мовы|балта-славянскай моўнай]] [[Індаэўрапейская моўная сям'я|індаэўрапейскай сям’і]]. Сярод іншых мовай Латвіі вылучаецца [[ліўская мова]], якая на сёньня зьяўляецца амаль вымерлай і адносіцца да фінскай сям’і [[Уральскія мовы|ўральскіх моваў]]. Яна абараняецца паводле закону. Таксама існуе [[латгальская мова]], якая зьяўляецца асобнай моваў латыскага народу, яна таксама фармальна абаронена заканадаўствам Латвійскай Рэспублікі, але толькі як гістарычная варыяцыя латыскай мовы. [[Расейская мова]], шырока распаўсюджаная ў савецкі пэрыяд, па-ранейшаму зьяўляецца найбольш шырока выкарыстоўванай мовай меншасьці на сёньняшні дзень. Каля 34% насельніцтва размаўляюць на ёй дома, у тым ліку людзі, якія не зьяўляюцца расейцамі паводле этнічнай прыналежнасьці. Нягледзячы на ​​тое, што ў цяперашні час патрабуецца, каб усе школьнікі вывучалі латыскую мову, хапае школаў, якія таксама ўключаюць у свае праграмы  [[Ангельская мова|ангельскую]], [[Нямецкая мова|нямецкую]] ці расейскую мову як мову выкладаньня навучальных праграмаў. Па стане на 2014 год існавала 109 школаў для меншасьцяў, якія выкарыстоўвалі расейскую мову ў якасьці мовы навучаньня 40% дысцыплінаў, астатнія 60% прадметаў — выкладаліся на латыскай мове. Ангельская мова шырока распаўсюджана ў Латвіі, асабліва ў сфэры бізнэсу і турызму.

18 лютага 2012 году Латвія правяла канстытуцыйны рэфэрэндум па пытаньні аб тым, каб прыняць расейскую мову ў якасьці другой афіцыйнай мовы. Паводле зьвестак Цэнтральнай выбарчай камісіі 74,8% прагаласавалі «супраць», 24,9% прагаласавалі «за». Яўка выбаршчыкаў склала 71,1%.&lt;ref&gt;[http://www.tn2012.cvk.lv/ Results of the referendum on the Draft Law 'Amendments to the Constitution of the Republic of Latvia]. Central Election Commission of Latvia.&lt;/ref&gt;.

== Культура і грамадзтва ==

За сваю гісторыю Латвія трапляла пад культурныя ўплывы розных краінаў. Найбольш яскравы ўплыў краінаў Паўночнае Эўропы. Архітэктура старых месцаў тыповая для гарадоў [[Ганзейскі хаўрус|Ганзы]]. Гэтаксама і сучасная латыская культура мае шчыльныя сувязі з [[Швэцыя|швэдзкай]], [[Фінляндыя|фінскай]] і, асабліва, [[Нямеччына|нямецкай]] культурамі.

Важную ролю ў фармаваньні культурнага ляндшафту Латвіі адыграла расейскае панаваньне, што доўжылася амаль два стагодзьдзі. [[Расейская мова]] дагэтуль вельмі пашыраная ў краіне, асабліва ў гарадах і на ўсходзе, сярод расейцаў і іншых нацыянальных групаў, што складаюць да 40% насельніцтва.

Частка сучаснай Латвіі вакол [[Дзьвінск]]у (Латгалія) гістарычна была населеная беларусамі, уваходзіла ў [[Полацкае княства]] і нават была абвешчаная як частка [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускае Народнае Рэспублікі]] ў 1918 годзе. Сам горад мае адпаведную латыскую назву — Даўгаўпілс ({{мова-lv|Daugavpils|скарочана}}). Нягледзячы на гэта, да славянскае прысутнасьці ў паўднёва-ўсходняй Латвіі адзначаецца прысутнасьць усходнебалцкага племя [[латгалы|латгалаў]], аднаго з плямёнаў, што ўдзельнічала ў этнагенэзе латыскага этнасу.

Акрамя таго, у Латвіі пражывае [[Фіна-вугорскія народы|фіна-вугорская]] [[народнасьць]] ліваў 1500, перш за ўсё ў Рызе і некаторых прыморскіх вёсках. Лівы зьяўляюцца нашчадкамі дабалцкага фіна-вугорскага насельніцтва краіны. Большая частка зь іх, аднак, гістарычна зазнала асыміляцыю балтамі, а цяперашнія лівы практычна поўнасьцю страцілі сваю першапачатковую [[ліўская мова|мову]]. Ліўская мова, між тым, выкладаецца ў латвійскіх вышэйшых навучальных установах і ўлічваецца шэрагам арганізацыяў.

Пануючаю ў Латвіі рэлігіяй у Латвіі пасьля [[Рэфармацыя|Рэфармацыі]] сталася [[лютэранства]], за выняткам пераважна [[Каталіцтва|каталіцкай]] Латгаліі, што было абумоўлена яе сувязямі з Рэччу Паспалітай. Сярод расейскамоўных латвійцаў пашыранае расейскае [[Праваслаўная царква|праваслаўе]]. Колькасьць рэгулярна наведваючых царкву ў Латвіі сёньня вельмі малая, ці ня самая нізкая ў Эўропе. Латыская лютэранская царква вельмі кансэрватыўная і адмаўляе кабетам у праве прапаведаваць (нягледзячы на кароткачасовы прэцэдэнт высьвячэньня жанчын, цяпер гэта не практыкуецца), у чым яна супярэчыць з латыскай лютэранскаю царквой у эміграцыі ў Швэцыі і іншых краінах. Вялікую ролю граюць абрады і элемэнты [[Балцкае паганства|традыцыйных балцкіх вераваньняў]].

Самае яскравае народнае сьвята ў латышоў — [[Купальле]] (''Jānis, vasaras saulgrieži''), зь якім таксама зьвязана шмат традыцыяў і звычаяў.

Латвія знакамітая сваёй культурай народных сьпеваў. Тыповая латыская форма сьпеваў — [[дайны]], чатырохрадковыя, невершаваныя сьпевы на розныя тэмы, ад [[міталёгія|міталягічных]] да побытавых сюжэтаў. Этнографамі было сабрана больш за мільён народных дайнаў, што ёсьць рэкордам, зважаючы на колькасьць насельніцтва невялікай Латвіі. Запіс дагэтуль перадаваных у вуснай форме дайнаў пачаў напрыканцы 19 стагодзьдзя [[Крыш’яніс Баранс]]; сабраная ім для гэтага [[Шафа Дайнаў]] дагэтуль зьяўляецца свайго кшталту нацыянальнай сьвятыняй.

Кожныя 5 гадоў у Рызе (за савецкім часам — за мяжой) праходзіць вялікі Сьпеўніцкі фэст, у якім бяруць удзел тысячы латыскіх і замежных хораў, хораў латыскае дыяспары. Сусьветна вядомы сымфанічны дырыгент [[Марыс Янсанс]] нарадзіўся ў 1943 годзе ў [[Рыга|Рызе]].

Як і ў [[Эстонія|Эстоніі]], меская культура і буйныя паны ў Латвіі былі да [[Кастрычніцкі пераварот|кастрычніцкага перавароту 1917 году]] нямецкамоўнымі. Таксама нямецкамоўнаю была інтэлігенцыя. Падчас [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] па пагадненьні між нацысцкай Нямеччынай і ўжо часткова акупаванай [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|Савецкім Саюзам]] Латвіяй, нямецкая меншасьць была вывезеная ў Нямеччыну. Таксама амаль не засталося ў Латвіі пасьля Другой сусьветнай вайны калісьці буйнае [[габрэі|жыдоўскае]] грамады.

=== Дадатковыя зьвесткі ===
Паводле некаторых навукоўцаў, у [[Рыга|сучаснай сталіцы Латвіі]] ў 1510 годзе была ўсталявана першая [[калядная ёлка]] ў сьвеце. Іншая тэорыя адносіць гэтае вынаходніцтва да гораду [[Сэляста]] ў францускім [[Эльзас]]е&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120104011548/http://www.selestat.fr/spip_noel/rubrique.php?id_rubrique=417 L’histoire des décorations de l’arbre de Noël et les boules de Meisenthal à la crypte]&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Беларусы ў Латвіі]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|1=2}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20160308104233/http://www.lv/ Агульная інфармацыя пра краіну]
* [http://www.castle.lv Сярэднявечныя замкі Латвіі]

{{Краіны Эўропы}}
{{Краіны Эўразьвязу}}
{{NATO}}
{{АБСЭ}}

[[Катэгорыя:Латвія| ]]</text>
      <sha1>0jj6djr7nvb8nl7n8fv89djim1f8oyd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кітай</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2774</id>
    <revision>
      <id>2682451</id>
      <parentid>2669930</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T09:38:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvrtkmrtyrr</username>
        <id>91676</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2682451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38559" sha1="b8visnt6zbpap7xp3fz8lfyduzy662z" xml:space="preserve">{{Іншы артыкул|астраўную краіну ва Ўсходняй Азіі|Рэспубліка Кітай|краіну ў паўночна-ўсходняй Азіі}}
{{Краіна2|Лацінка=Kitaj}}
'''Кіта́й''', часам '''Кіта́йшчына'''&lt;ref&gt;{{Артыкул|спасылка=[c:File:Маланка_1926_№_15.pdf{{!}}|год=Кастрычнік 1926|старонкі=4|мова=be|загаловак=К падзеям у Кітайшчыне]|нумар=15|выданьне=[[Маланка (часопіс)|Маланка]]|месца=[[Вільня]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Артыкул|загаловак=За граніцай|выданьне=[[Грамадзкі Голас]]|мова=be|старонкі=3|спасылка=https://elibrary.mab.lt/bitstream/handle/1/2338/224426-1925-5.pdf?sequence=59&amp;isAllowed=y|нумар=5 (59)|год=1 лютага 1925|месца=[[Вільня]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Артыкул|загаловак=Ні госьць ні гаспадар|спасылка=https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/%D1%9E%D1%8D%D0%B1/prajdzisvet.org/prajdzisvet.org/storehouse/linguists/Uzvyshsha%2C%20Litaraturnae%20abyadnanne/1928-4.pdf|аўтар=[[Лукаш Калюга|Калюга, Л.]]|нумар=4 (10)|старонкі=17-31|мова=be|выданьне=[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]]|год=1928|месца=[[Менск]]}}&lt;/ref&gt;, (поўная назва: '''Кіта́йская Наро́дная Рэспу́бліка'''; [[кітайская мова|па-кітайску]]: 中国 ці 中华人民共和国 {{Праслухаць|Zh-Zhonghua renmin gongheguo.ogg}}) — краіна ў паўночна-ўсходняй [[Азія|Азіі]], Мяжуе з 14 краінамі — [[Аўганістан]]ам, [[Бутан]]ам, [[Віетнам]]ам, [[Індыя]]й, [[Казахстан]]ам, [[Карэйская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка|КНДР]], [[Кыргыстан]]ам, [[Лаос]]ам, [[Манголія]]й, [[М’янма]]й, [[Нэпал]]ам, [[Пакістан]]ам, [[Расея]]й, [[Таджыкістан]]ам.

Кітай займае другое месца ў сьвеце паводле колькасьці [[Насельніцтва Кітаю|насельніцтва]], якое складае каля 1,426 млрд чалавек. Агульная плошча краіны складае каля 9,6 млн км², то бок краіна па гэтаму паказчыку займае пяты радок у сьвеце. Дзяржава кіруецца [[Камуністычная партыя Кітаю|Камуністычнай партыяй Кітаю]] і падзяляецца на 22 правінцыі, 5 аўтаномных рагіёнаў, 4 прамыя кантраляваныя муніцыпалітэты ([[Пэкін]], [[Цяньцьзінь]], [[Шанхай]] і [[Чунцін]]), а таксама спэцыяльныя адміністрацыйныя раёны [[Ганконг]] і [[Макао]].

Кітай зьяўляецца адной зь першых сусьветных цывілізацыяй, якая паўстала на ўрадлівай зямлі ў басэйне рэкі [[Хуанхэ]] на [[Паўночна-Кітайская раўніна|Паўночна-Кітайскай раўніне]]. На працягу тысячагодзьдзяў палітычная сыстэма Кітаю была заснаваная на спадчыннай манархіі ці дынастыі, пачынаючы з паўлегендарнай [[дынастыя Ся|дынастыі Ся]] ў XXI стагодзьдзі да н. э. З тых часоў Кітай значна пашыраўся, распадаўся і зноўку павялічваўся шмат разоў. У III стагодзьдзі да н. э. [[дынастыя Цынь]] аб’яднала Кітай ​​і стварыла першую кітайскую імпэрыю. За часам наступнай [[дынастыя Хань|дынастыі Хань]], якая кіравала краінай з 206 году да н. э. да 220 году н. э., пабачылі сьвет некаторыя з самых перадавых тэхналёгіяў і вынаходзтваў на той час, у тым ліку вытворчасьці [[папера|паперы]] і вынаходзтва [[компас]]у, а таксама інавацыі ў сфэры сельскай гаспадаркі і мэдыцыны. Вынаходзтва [[порах]]у і ручнога набору ў часы панаваньня [[дынастыя Тан|дынастыі Тан]] (618—907 гады) і [[дынастыя Сун|дынастыі Сун]] (960—1127 гадоў) завяршылі зьяўленьне чатырох вялікіх вынаходак. Культура Кітаю дынастыі Тан шырока распаўсюдзілася ў Азіі разам з разьвіцьцём новага марскога шаўковага шляху да [[Мэсапатамія|Мэсапатаміі]] і [[Самалійскі паўвостраў|Афрыканскага рогу]]&lt;ref&gt;Bowman, John S. (2000). ''«Columbia Chronologies of Asian History and Culture»''. New York: Columbia University Press. — С. 104—105.&lt;/ref&gt;. Дынастычныя пэрыяды скончыліся ў 1912 годзе разам з [[Сыньхайская рэвалюцыя|Сыньхайскай рэвалюцыяй]], якая паклала канец [[дынастыя Цынь]] і пераўтварыла краіну ў рэспубліку. [[Грамадзянская вайна ў Кітаі|Кітайская грамадзянская вайна]] прывяла да падзелу тэрыторыі ў 1949 годзе, калі Камуністычная партыя Кітаю ўтварыла Кітайскую Народную Рэспубліку, унітарную аднапартыйную сувэрэнную дзяржаву на мацерыковай частцы Кітаю, у той час як [[Гаміньдан]] пад кіраўніцтвам ураду адступілі на востраў [[Тайвань]]. Палітычны статус Тайваня на сёньня застаецца спрэчным. Рэспубліка Беларусь афіцыйна падтрымлівае палітыку адзінага Кітаю і мае дыпляматычныя дачыненьні толькі з КНР.

Нацыянальнай валютай краіны зьяўляецца [[кітайскі юань|юань рэнмінбі]], а ў спэцыяльным адміністрацыйным раёне Ганконг выкарыстоўваецца [[ганконскі даляр]]. З моманту прасоўваньня эканамічных рэформаў у 1978 годзе, эканоміка Кітаю расьце найхутчэй за астатнія краіны сьвету. Ейны рост ў 2022 годзе склаў 3 працэнты&lt;ref&gt;[https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.KD.ZG?end=2022&amp;locations=CN&amp;start=1961&amp;year_high_desc=true «GDP growth (annual %)»]. World Bank.&lt;/ref&gt;. Па стане на 2016 год, гэта другая паводле велічыні эканомікі ў сьвеце паводле намінальнага СУП і самая вялікая паводле парытэту пакупніцкай здольнасьці&lt;ref&gt;[https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.PP.CD?locations=CN&amp;year_high_desc=true «GDP, PPP (current international $)»]. World Bank.&lt;/ref&gt;. Кітай таксама зьяўляецца найбуйнейшым у сьвеце экспартэрам і другім паводле велічыні імпартэрам тавараў&lt;ref&gt;[https://www.telegraph.co.uk/finance/economics/9860518/China-trade-now-bigger-than-US.html «China trade now bigger than US»]. Daily Telegraph.&lt;/ref&gt;. Акрамя таго, Кітай мае ў сваім арсэнале ядзерную зброю і самае вялікае сталае войска ў сьвеце. Абаронны бюджэт зьяўляецца другім паводле велічыні ў сьвеце&lt;ref&gt;{{Спасылка|копія=https://web.archive.org/web/20171010151139/http://archive.defense.gov/pubs/2013_China_Report_FINAL.pdf|загаловак=Military and Security Developments Involving the People’s Republic of China 2013|праект=US Secretary of Defense|url=http://archive.defense.gov/pubs/2013_China_Report_FINAL.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Спасылка|копія=https://web.archive.org/web/20150209162900/http://www.sipri.org/media/newsletter/essay/perlo-freeman-mar-2013|загаловак=Mar. 2014: Deciphering China’s latest defence budget figures|выдавец=SIPRI|url=http://www.sipri.org/media/newsletter/essay/perlo-freeman-mar-2013}}&lt;/ref&gt;. КНР зьяўляецца сталым чальцом [[Рада Бясьпекі ААН|Рады Бясьпекі]] [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў|Арганізацыі Аб’яднаных Нацыяў]]. Кітай таксама зьяўляецца вядучым чальцом шматлікіх фармальных і нефармальных шматбаковых арганізацыяў, як то [[Шанхайская арганізацыя супрацы|Шанхайская арганізацыя супрацоўніцтва]], [[Сусьветная гандлёвая арганізацыя]], [[Азіяцка-Ціхаакіянскае эканамічнае супрацоўніцтва]], [[БРІКС]] і [[Група дваццаці|G20]]. Зьяўляючыся адной зь вядучых рэгіянальных дзяржаваў Азіі, краіна характарызуецца і як патэнцыйная звышдзяржава&lt;ref&gt;[https://www.bbc.co.uk/news/magazine-19995218 «A Point Of View: What kind of superpower could China be?»]. BBC.&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==
{{Асноўны артыкул|Гісторыя Кітаю}}
Кітайская цывілізацыя — адна з найбольш старажытных у сьвеце — расквітнела на ўрадлівых глебах басэйна [[Хуанхэ]], што працякае па Паўночна-Кітайскай раўніне. На працягу больш за 4000 гадоў палітычная сыстэма Кітая была заснаваная на спадчынных манархіях (таксама вядомых як дынастыі). Першай з гэтых дынастыяў была Ся (каля 2000 да н. э.), але толькі значна пазьней, у 221 да н. э. Кітай быў аб’яднаны пад кіраўніцтвам адной дынастыі — Цынь. Дынастыйная гісторыя Кітая скончылася на дынастыі Цын у 1911 з заснаваньнем Кітайскай Рэспублікі. У першай палове 20 стагодзьдзя Кітай пагрузіўся ў пэрыяд грамадзянскіх войнаў, якія падзялілі краіну на два асноўных палітычных лягэра — Гаміньдан і камуністы. Баявыя дзеяньні скончыліся ў 1949, калі камуністы перамаглі ў грамадзянскай вайне і стварылі КНР. Прыхільнікі Гаміньдана адступілі на Тайвань і стварылі фактычна асобную краіну.

== Геаграфія ==
Кітай — чацьвертая краіна ў сьвеце паводле плошчы (пасьля Расеі, Канады і ЗША), якая мае вялікую разнастайнасьць кліматаў і ляндшафтаў. На ўсходзе, уздоўж берагоў [[Жоўтае мора|Жоўтага мора]] і [[Усходне-Кітайскае мора|Ўсходне-Кітайскага мора]] знаходзяцца прасторныя алювіяльныя раўніны, вельмі шчыльна населеныя; берагі [[Паўднёва-Кітайскае мора|Паўднёва-Кітайскага мора]] больш гарыстыя, і на поўдні Кітаю пераважаюць узгоркі і невысокія горныя ланцугі. У цэнтры знаходзяцца дэльты дзьвюх галоўных рэк Кітаю — [[Хуанхэ]] і [[Янцзы]]. Іншыя буйныя рэкі — Сіцьзян, [[Мэконг]], [[Брахмапутра]] і [[Амур]].

На захадзе знаходзяцца [[Гімалаі]] з найвышэйшым пунктам у Кітаі (і сьвеце) — [[Эвэрэст|Джамалунгмай]] (Эвэрэстам), высокімі [[плато]] і арыднымі ляндшафтамі, такімі як пустыні [[Такламакан]] і [[Гобі]]. З-за працяглых засух, а таксама, магчыма, з-за няправільных мэтадаў земляробства, увесну ў Кітаі часта здараюцца пыльныя буры. Паводле кітайскага Агенцтва аховы навакольнага асяродзьдзя, пустыня Гобі стала галоўнай крыніцай пыльных бураў, якія закранаюць Кітай і іншыя краіны — [[Рэспубліка Карэя|Карэю]] і [[Японія|Японію]].

Сучасная тэрыторыя Кітаю характарызуюецца шэрагам тэрытарыяльных спрэчак на памежжы краіны. Так, з 1940-х гг. на востраве [[Тайвань]] існуе Кітайская Рэспубліка, якая лічыць сябе спадкаемцай зрынутага камуністамі ўраду Кітайскае Рэспублікі на кантынэнтальным Кітаі, пры гэтым Кітайская Рэспубліка й КНР не прызнаюць адна адну й прэтэндуюць на тэрыторыі адна адной: Кітайская Рэспубліка не прызнае легітымнай КНР, у той час як КНР не прызнае легітымнасьць Кітайскае Рэспублікі, разглядаючы яе як правінцыю Тайвань. Іншыя тэрытарыяльныя дыспуты месьцяцца на мяжы з Індыяй: яны ўключаюць у сябе большую частку індыйскага штату [[Аруначал-Прадэш]], фактычны кантроль над якім з боку Індыі не прызнаецца КНР (тэрыторыя штату была перададзеная Брытанскай Індыі ўладамі тады фактычна незалежнага Тыбэту, які фармальна зьяўляўся часткай Кітаю); і рэгіён [[Аксай-Чын]], які быў адваяваны на паўночным захадзе Індыі ў 1962 годзе. Таксама ў 1960-х гг. Пакістан перадаў Кітаю Шаксгамскую даліну — частку тэрыторыяў, якія Пакістан атрымаў пад фактычны кантроль у выніку [[Кашмірскі канфлікт|Кашмірскага канфлікту]], што не прызнаецца Індыяй. Апрача таго, у сфэру тэрытарыяльных прэтэнзіяў КНР уваходзіць шэраг архіпэлягаў ля Японіі, Віетнаму й Філіпінаў.

== Дзяржаўны лад ==
Кітай — рэспубліка, краіна народнай дэмакратыі. У заходняй паліталёгіі разглядаецца як адна зь пяці сучасных камуністычных дзяржаваў (разам зь [[Віетнам]]ам, [[Лаос]]ам, [[Паўночная Карэя|Паўночнай Карэяй]] і [[Куба]]й). Заканадаўчая галіна ўлады прадстаўленая аднапалатным [[Усекітайскі сход народных прадстаўнікоў|Усекітайскім сходам народных прадстаўнікоў]]&lt;ref name=&quot;БелЭн&quot;&gt;Кітай // {{Літаратура/БелЭн|8к}} С. 297&lt;/ref&gt;, у склад якога ўваходзяць 3000 дэпутатаў&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар=Benjamin Elman, Denis C. Twitchett and Others
|дата публікацыі=September 15, 2020|url=https://www.britannica.com/place/China
|загаловак=Кітай|выдавец=Encyclopædia Britannica, inc.
|назва праекту=Encyclopædia Britannica|мова=en|дата=18 верасьня 2020}}&lt;/ref&gt;.

=== Адміністрацыйны падзел ===
22 правінцыі (省), 5 аўтаномных раёнаў (自治区), 4 гарады цэнтральнага падчыненьня (直辖市), 2 адмысловыя адміністрацыйныя раёны (特别行政区).

== Эканоміка ==
[[Файл:Lujiazui tallest buildings.jpg|міні|Шанхайскі сусьветны фінансавы цэнтар.]]
[[Файл:Shanghaistockexchange.jpg|міні|Будынак [[Шанхайская фондавая біржа|Шанхайскай фондавай біржы]], адной з магутнейшых у сьвеце.]]
У старажытнасьці меў адну з самых магутных эканомік у сьвеце, і на працягу стагодзьдзяў бачыў цыклі росквіту і заняпаду&lt;ref&gt;[http://www.eric.ed.gov/ERICWebPortal/custom/portlets/recordDetails/detailmini.jsp?_nfpb=true&amp;_&amp;ERICExtSearch_SearchValue_0=ED460052&amp;ERICExtSearch_SearchType_0=no&amp;accno=ED460052 «China and the Knowledge Economy: Seizing the 21st Century»]. World Bank Publications. Institute of Education Sciences.&lt;/ref&gt;. З моманту заснаваньня ў 1949 годзе да канца 1978 году Кітайская Народная Рэспубліка мела плянавую эканоміку савецкага тыпу. Пасьля сьмерці [[Мао Дзэ-дун]]а ў 1976 годзе і, як сьледзтва, сканчэньня пэрыяду [[Культурная рэвалюцыя ў Кітаі|Культурнай рэвалюцыі]], [[Дэн Сяопін]] і новае кітайскае кіраўніцтва пачало рэфармаваць эканоміку і рухацца ў напрамку больш рынкава-арыентаванай зьмяшанай эканомікі з захаваньнем аднапартыйнай сыстэмы. Калектывізацыя сельскай гаспадаркі была спыненая, а сельскагаспадарчыя землі прыватызаваныя, у той час як зьнешні гандаль стаўся асноўным напрамкам працы, што прывяло да стварэньня спэцыяльных эканамічных зонаў (СЭЗ). Неэфэктыўныя дзяржаўныя прадпрыемствы былі рэарганізаваныя, а вельмі стратныя зь іх былі адразу зачыненыя, што прывяло да росту беспрацоўя. Пасьля гэтых эканамічных рэформаў Кітай ператварыўся ў высока дывэрсіфікаваную эканоміку і стаўся адным з самых уплывовых гульцоў у міжнародным гандлі. Асноўныя сэктары, дзе Кітай мае высокую канкурэнтаздольнасьць, складаюць вытворчасьць, здабыча, выраб [[сталь|сталі]], [[тэкстыль|тэкстылю]], аўтамабільная вытворчасьць і вытворчасьць энэргіі, банкаўская справа, [[электроніка]], [[сувязь (тэхніка)|тэлекамунікацыя]], нерухомасьць, электронная камэрцыя і турызм. Па стане на 2017 год Кітай мае другую паводле велічыні эканоміку ў сьвеце з пункту гледжаньня намінальнага СУП, на агульную суму каля $12 трлн паводле зьвестак [[Міжнародны валютны фонд|Міжнароднага валютнага фонду]]&lt;ref&gt;[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?sy=2017&amp;ey=2017&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=512%2C946%2C914%2C137%2C612%2C546%2C614%2C962%2C311%2C674%2C213%2C676%2C911%2C548%2C193%2C556%2C122%2C678%2C912%2C181%2C313%2C867%2C419%2C682%2C513%2C684%2C316%2C273%2C913%2C868%2C124%2C921%2C339%2C948%2C638%2C943%2C514%2C686%2C218%2C688%2C963%2C518%2C616%2C728%2C223%2C836%2C516%2C558%2C918%2C138%2C748%2C196%2C618%2C278%2C624%2C692%2C522%2C694%2C622%2C142%2C156%2C449%2C626%2C564%2C628%2C565%2C228%2C283%2C924%2C853%2C233%2C288%2C632%2C293%2C636%2C566%2C634%2C964%2C238%2C182%2C662%2C359%2C960%2C453%2C423%2C968%2C935%2C922%2C128%2C714%2C611%2C862%2C321%2C135%2C243%2C716%2C248%2C456%2C469%2C722%2C253%2C942%2C642%2C718%2C643%2C724%2C939%2C576%2C644%2C936%2C819%2C961%2C172%2C813%2C132%2C726%2C646%2C199%2C648%2C733%2C915%2C184%2C134%2C524%2C652%2C361%2C174%2C362%2C328%2C364%2C258%2C732%2C656%2C366%2C654%2C734%2C336%2C144%2C263%2C146%2C268%2C463%2C532%2C528%2C944%2C923%2C176%2C738%2C534%2C578%2C536%2C537%2C429%2C742%2C433%2C866%2C178%2C369%2C436%2C744%2C136%2C186%2C343%2C925%2C158%2C869%2C439%2C746%2C916%2C926%2C664%2C466%2C826%2C112%2C542%2C111%2C967%2C298%2C443%2C927%2C917%2C846%2C544%2C299%2C941%2C582%2C446%2C474%2C666%2C754%2C668%2C698%2C672&amp;s=NGDPD&amp;grp=0&amp;a=&amp;pr.x=45&amp;pr.y=14 «World Economic Outlook Database»]. International Monetary Fund.&lt;/ref&gt;. З пункту гледжаньня парытэту пакупніцкай здольнасьці эканоміка Кітаю з 2016 году зьяўляецца самай буйной у сьвеце&lt;ref&gt;[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2014/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=55&amp;pr.y=9&amp;sy=2014&amp;ey=2014&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=924&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&amp;grp=0&amp;a= «Estimates for 2014 nominal GDP»]. International Monetary Fund.&lt;/ref&gt;. Паводле разьліку СУП на душу насельніцтва Кітай займае 70 радок, што робіць яго краінай зь сярэднім узроўнем прыбытку. Акрамя таго разьвіцьцё краіны мае нераўнамерны характар. Буйныя гарады і прыбярэжныя рэгіёны зьяўляюцца значна больш заможнымі ў параўнаньні зь сельскімі і ўнутранымі рэгіёнамі&lt;ref&gt;[https://www.ft.com/content/9c6203d8-e1d9-3ca3-818a-e55b409ece94 «China’s path to tackling regional inequality»]. Financial Times.&lt;/ref&gt;. Сучасны Кітай у асноўным характарызуецца тым, што мае рынкавую эканоміку, заснаваную на існаваньні [[прыватная ўласнасьць|прыватнай уласнасьці]]&lt;ref&gt;{{Спасылка|копія=https://web.archive.org/web/20090909205947/http://english.eastday.com/e/ICS/u1a4035916.html|загаловак=China is already a market economy—Long Yongtu, Secretary General of Boao Forum for Asia|праект=EastDay.com|url=http://english.eastday.com/e/ICS/u1a4035916.html}}&lt;/ref&gt;, і зьяўляецца адным зь вядучых прыкладаў дзяржаўнага [[капіталізм]]у&lt;ref&gt;[https://blogs.forbes.com/greatspeculations/2010/03/22/communism-is-dead-but-state-capitalism-thrives/ «Communism Is Dead, But State Capitalism Thrives»]. Forbes.&lt;/ref&gt;. Дзяржава па-ранейшаму дамінуе ў стратэгічных сэктарах, як то вытворчасьць энэргіі і [[цяжкая прамысловасьць]], але прыватнае прадпрыемства моцна ўзрасло. На 2008 год налічвалася прыкладна 30 млн прыватных прадпрыемстваў&lt;ref&gt;{{Спасылка|копія=https://web.archive.org/web/20080726102845/http://www.cis.org.au/issue_analysis/IA95/ia95.html|загаловак=Putting Democracy in China on Hold|выдавец=The Center for Independent Studies|url=http://www.cis.org.au/issue_analysis/IA95/ia95.html}}&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Alibaba group Headquarters.jpg|міні|зьлева|Штаб-кватэра кітайскага інтэрнэт-гіганту [[Alibaba Group]] у [[Ханчжоў]].]]
За часам эканамічнай лібэралізацыі Кітай увайшоў у сьпіс эканомік з найбольшай хуткасьцю росту ў сьвеце&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20171010150653/https://fas.org/sgp/crs/row/RL33534.pdf «China’s Economic Rise: History, Trends, Challenges, and Implications for the United States»]. Congressional Research Service.&lt;/ref&gt;, абапіраючыся ў асноўным на інвэстыцыйны і экспартна-арыентаваны рост&lt;ref&gt;[http://www.chinadaily.com.cn/bizchina/2008-11/21/content_7228346.htm «China must be cautious in raising consumption»]. China Daily.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://data.worldbank.org/indicator/NE.EXP.GNFS.ZS?locations=CN «Exports of goods and services (% of GDP)»]. World Bank.&lt;/ref&gt;. Паводле зьвестак МВФ, сярэднегадавы рост СУП Кітаю ў пэрыяд з 2001 па 2010 гады складаў 10,5%. У 2009 Кітай пераўзышоў Японію па валавым аб’ёме прамысловай вытворчасьці і выйшаў на другое месца ў сьвеце. Разам тры краіны, як то ЗША, Кітай і Японія, забясьпечваюць роўна палову сусьветнай прамысловай вытворчасьці. Паводле індэксу кампаніі [[Citigroup]] па стане на люты 2011 году Кітай меў вельмі высокі рэйтынг росту&lt;ref&gt;[http://www.businessinsider.com/willem-buiter-3g-countries-2011-2?slop=1 «3G Countries»]. Business Insider.&lt;/ref&gt;. Ягоная высокая прадукцыйнасьць, нізкія выдаткі на працоўную сілу і адносна добрая інфраструктура зрабілі гэтую краіну сусьветным лідэрам у вытворчасьці. Тым ня менш, кітайская эканоміка моцна энэргаёмістая і неэфэктыўная&lt;ref&gt;{{спасылка|копія=https://web.archive.org/web/20051217221558/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/EASTASIAPACIFICEXT/CHINAEXTN/0%2C%2CcontentMDK%3A20680895~pagePK%3A1497618~piPK%3A217854~theSitePK%3A318950%2C00.html|загаловак=China Quick Facts|выдавец=World Bank|url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/EASTASIAPACIFICEXT/CHINAEXTN/0%2C%2CcontentMDK%3A20680895~pagePK%3A1497618~piPK%3A217854~theSitePK%3A318950%2C00.html}}&lt;/ref&gt;. Кітай стаўся найбуйнейшым у сьвеце спажыўцом энэргіі ў 2010 годзе&lt;ref&gt;[https://www.wsj.com/articles/SB10001424052748703720504575376712353150310 «China Becomes World’s Biggest Energy Consumer»]. Wall Street Journal.&lt;/ref&gt;. У 2013 годзе Кітай абышоў ЗША і стаў найбуйнейшым імпартэрам [[нафта|нафты]] ў сьвеце&lt;ref&gt;[http://www.businessinsider.com/china-energy-use-2012-8?op=1 «The Ultimate Guide To China’s Voracious Energy Use»]. Business Insider.&lt;/ref&gt;. Акрамя таго, афіцыйныя дадзеныя па СУП часам разглядаюцца як ненадзейныя з прычыны агалоску выпадкаў маніпуляваньня зьвесткамі&lt;ref&gt;[https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-04-19/china-s-economic-stats-have-a-credibility-problem «China’s Economic Numbers Have a Credibility Problem»]. Bloomberg.&lt;/ref&gt;. На пачатку 2010-х гадоў тэмпы эканамічнага росту Кітаю пачалі запавольвацца на тле ўнутраных крэдытных праблемаў і паслабленьня міжнароднага попыту на кітайскі экспарт&lt;ref&gt;[https://www.bbc.co.uk/news/business-19975112 «China’s economy slows but data hints at rebound»]. BBC.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bloomberg.com/view/articles/2013-06-24/china-loses-control-of-its-frankenstein-economy «China Loses Control of Its Frankenstein Economy»]. Bloomberg.&lt;/ref&gt;.

Індустрыя электроннай камэрцыі Кітаю ўзьляцела ў 2009 годзе, дзякуючы росту інтэрнэт-гігантаў [[Tencent]] і [[Alibaba]], WeChat і Tmall, якія сталі часткай паўсядзённага сучаснага кітайскага жыцьця. У Кітаі шырокі разьвіты рынак [[вэнчурны капітал|вэнчурнага капіталу]], а таксама маецца вялікая колькасьць [[стартап]]аў&lt;ref&gt;{{Спасылка|копія=https://web.archive.org/web/20140219223010/http://www.thefinancialist.com/not-just-a-paypal-clone-chinas-internet-giants-chart-their-own-course/|загаловак=China’s Internet Giants Lead in Online Finance|выдавец=The Financialist|url=http://www.thefinancialist.com/not-just-a-paypal-clone-chinas-internet-giants-chart-their-own-course/}}&lt;/ref&gt;. Турызм таксама зьяўляецца адным з асноўных сэктараў эканомікі. У 2017 годзе на гэты сэктар прыпаў 11,04% СУП, які згенэраваў каля $1,35 трлн, а таксама спрыяў прамой і ўскоснай занятасьці да 28,25 мільёнаў чалавек.

Кітай зьяўляецца чальцом [[Сусьветная гандлёвая арганізацыя|СГА]] і ёсьць найбуйнейшай у сьвеце гандлёвай дзяржавай, з агульным аб’ёмам міжнароднага гандлю коштам у $3,87 трлн у 2012 годзе. Валютныя рэзэрвы краіны дасягнулі $2,85 трлн да канца 2010 году, павялічыўшыся на 18,7% у параўнаньні з папярэднім годам, што робіць запасы Кітаю на сёньняшні дзень найбуйнейшым у сьвеце&lt;ref&gt;{{ Спасылка|копія=https://web.archive.org/web/20100613163056/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087|загаловак=China’s Foreign-Exchange Reserves Surge, Exceeding $2 Trillion|выдавец=Bloomberg|url=http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087}}&lt;/ref&gt;. У 2012 годзе Кітай стаў найбуйнейшым атрымальнікам прамых замежных [[інвэстыцыя]]ў, прыцягнуўшы $253 млрд&lt;ref name=&quot;fdi&quot;&gt;[http://www.oecd.org/daf/inv/FDI%20in%20figures.pdf «FDI in Figures»]. OECD.&lt;/ref&gt;. Кітай таксама інвэстуе за мяжой, агульны аб’ёмам кітайскіх інвэстыцыяў склаў у 2012 годзе $64,4 млрд&lt;ref name=&quot;fdi&quot;/&gt;. Кітай зьяўляецца асноўным уладальнікам амэрыканскай дзяржаўнай пазыкі, купляючы аблігацыі ЗША на трлн даляраў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140129072457/http://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/china_america_lender_respect.fortune/index.htm «Washington learns to treat China with care»]. CNN.&lt;/ref&gt;. Аднак, Кітай часьцяком мае праблемы праз сваё заніжэньне абменнага курсу [[кітайскі юань|юаня]], выклікаючы канфлікты зь іншымі буйнымі эканомікамі сьвету&lt;ref&gt;[http://www.china-embassy.org/eng/gyzg/t213645.htm «China widens yuan, non-dollar trading range to 3%»]. China Embassy.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.chinadaily.com.cn/china/2008-01/11/content_6387775.htm «2007 trade surplus hits new record — $262.2B»]. China Daily.&lt;/ref&gt;. У 2012 годзе ўрад Кітаю павялічыў дапушчальную долю замежных сродкаў у [[капітал]]е прадпрыемстваў з 20% да 30%. Пагатоў замежныя ўкладаньні ў [[Акцыя|акцыі]] прадпрыемстваў на рынку [[Каштоўная папера|каштоўных папераў]] абмяжоўваліся $1 млрд&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар=|загаловак=Катар мае намер укласьці 5 млрд даляраў у эканоміку Кітая|спасылка=http://old.zviazda.by/ru/archive/article.php?id=99129|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=26 чэрвеня 2012|нумар=[http://old.zviazda.by/ru/archive/?idate=2012-06-26 121 (27236)]|старонкі=[http://old.zviazda.by/a2ttachments/99127/26cher-1.indd.pdf 1]|issn=1990-763x}}&lt;/ref&gt;. Па выніках 2013 году Кітай выйшаў на 1-е месьца ў сьвеце паводле абсягу замежнага гандлю, які дасягнуў 4,16 трлн даляраў ЗША&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар=[[Сяргей Кізіма]].|загаловак=Дзесяць дзён студзеня: самае цікавае ў геапалітыцы|спасылка=https://zviazda.by/be/news/20140111/1389389044-dzesyac-dzyon-studzenya-samae-cikavae-u-geapalitycy|выданьне=Зьвязда|тып=|год=11 студзеня 2014|нумар=[https://zviazda.by/be/number/4-27614 4 (278614)]|старонкі=[https://zviazda.by/sites/default/files/pdf/2014/01/21.pdf 2]|issn=}}&lt;/ref&gt;.

== Дачыненьні зь Беларусьсю ==
{{Асноўны артыкул|Беларуска-кітайскія дачыненьні}}
Стасункі Кітая зь [[Беларусь]]сю характарызуюцца тэрмінам «стратэгічнае партнэрства», які абазначае высокі ўзровень супрацоўніцтва дзьвюх дзяржаваў. КНР зьяўляецца асноўным палітычным і гандлёва-эканамічным партнэрам Беларусі ў Азіі.

Дыпляматычныя дачыненьні дзяржавы ўстанавілі 20 студзеня 1992. У гэтым жа годзе адкрыта амбасада КНР у Беларусі, у наступным годзе — амбасада Беларусі ў КНР.

Прэзыдэнт Беларусі [[Аляксандар Лукашэнка]] наведваў Кітай у 1995, 1997, 2001, 2005 і 2013&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=http://www.svaboda.org/content/article/25046100.html|загаловак=Лукашэнка паляцеў у Кітай|выдавец=Радыё Свабода|дата публікацыі=15.07.2013}}&lt;/ref&gt; гадох. Візыты ў Беларусь нанесьлі старшыня КНР [[Ху Цзіньтао]] (2000), старшыня Дзяржсавету [[Вэнь Цзябао]] (2007), [[Лі Пэн]] (у 1995 у якасьці старшыні Дзяржсавету і ў 2000 у якасьці старшыні Пастаяннага камітэту УСНП), намесьнік старшыні КНР [[Сі Цзіньпін]] (2010), віцэ-прэм’еры Дзяржсавету (1996 і 1997).

З 1992 году ў складзе Кітайскага народнага таварыства дружбы з замежжам існуе Таварыства кітайска-беларускай дружбы&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар=У Сяоцю.|спасылка=http://www.lingvo.minsk.by/mab/1999/09/04_09_1999.htm|загаловак=Да 50-годдзя Кітайскай народнай рэспублікі: Дынамічнае развіццё кітайска-беларускіх адносін|выданьне=Інфармацыйна-аналітычны і культуралагічны бюлетэнь «Кантакты і дыялогі»|нумар=9-10|год=1999}}&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Папраўча-працоўныя турмы Кітая]]
* «[[Усходні вецер]]»

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Партал|Азія}}
* [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-13017877 Кітай]. BBC News.{{ref-en}}
* [https://curlie.org/Regional/Asia/China Кітай]. Curlie.{{ref-en}}
* [https://cnto.org/ Нацыянальнае турыстычнае бюро].{{ref-en}}
{{Бібліяінфармацыя}}
{{Краіны Азіі}}
{{Савет эканамічнай узаемадапамогі}}

[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]]</text>
      <sha1>b8visnt6zbpap7xp3fz8lfyduzy662z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Польшча</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2953</id>
    <revision>
      <id>2682364</id>
      <parentid>2672398</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T18:47:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2682364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37486" sha1="99ycxhyzr39bo1o9ip68l167s9m1ohd" xml:space="preserve">{{Краіна
|Назва                 = Польшча
|НазваЎРоднымСклоне    = Польшчы
|НазваНаДзяржаўнайМове = Rzeczpospolita Polska
|Сьцяг              = Flag of Poland.svg
|Герб               = Herb Polski.svg
|НацыянальныДэвіз   =
|Месцазнаходжаньне  = EU-Poland.svg
|АфіцыйнаяМова      = [[польская мова|польская]]
|Сталіца            = [[Варшава]]
|НайбуйнейшыГорад   = Варшава
|ТыпУраду           = [[Рэспубліка]] 
|ПасадыКіраўнікоў   = [[Прэзыдэнт]]&lt;br /&gt;[[Прэм’ер-міністар]] 
|ІмёныКіраўнікоў    = [[Караль Наўроцкі]]&lt;br /&gt;[[Дональд Туск]]
|Плошча             = 312 679
|МесцаЎСьвецеПаводлеПлошчы = 70-е 
|АдсотакВады        = 3,07 %
|ГодАцэнкіНасельніцтва = 2014
|МесцаЎСьвецеПаводлеНасельніцтва = 34-е
|Насельніцтва       = 38 483 957&lt;ref&gt;Główny Urząd Statystyczny. Baza Demografia. Ludność Polski. Stan na 30.06.2014. [http://demografia.stat.gov.pl/bazademografia/Tables.aspx].&lt;/ref&gt; 
|ШчыльнасьцьНасельніцтва = 123
|ГодАцэнкіСУП       = 2009
|МесцаЎСьвецеПаводлеСУП = 24-е
|СУП                = $688,761 млрд
|СУПНаДушуНасельніцтва = $18 072
|Валюта             = [[Польскі злоты]]
|КодВалюты          = PLN
|ЧасавыПас          = [[Цэнтральнаэўрапейскі час|CET]]
|ЧасРозьніцаUTC     = +1
|ЧасавыПасУлетку    = [[Цэнтральнаэўрапейскі летні час|CEST]]
|ЧасРозьніцаUTCУлетку = +2
|НезалежнасьцьПадзеі = — вернутая
|НезалежнасьцьДаты  = [[996]]—[[1795]]&lt;br /&gt;[[11 лістапада]] [[1918]]
|ДзяржаўныГімн      = Mazurek Dąbrowskiego
|АўтамабільныЗнак   = PL
|ДамэнВерхнягаЎзроўню = pl
|ТэлефонныКод       = 48
|Дадаткі            = [[Файл:Poland CIA map PL.png|280пкс|цэнтар|Мапа Польшчы]]
|Лацінка=Polšča}}
'''По́льшча''', '''Рэспу́бліка По́льшча''' ({{мова-pl|Polska, Rzeczpospolita Polska}}) — краіна ў [[Цэнтральная Эўропа|Цэнтральнай Эўропе]], знаходзіцца паміж [[Нямеччына]]й на захадзе, [[Чэхія]]й і [[Славаччына]]й на поўдні, [[Украіна]]й і [[Беларусь]]сю на ўсходзе, і [[Балтыйскае мора|Балтыйскім морам]], [[Летува]]й і [[Расея]]й на поўначы.

== Назва ==
«Rzeczpospolita Polska» — афіцыйная назва Польшчы на [[Польская мова|польскай мове]]. Rzeczpospolita перакладаецца як «садружнасьць» ці «рэспубліка». Словам «Rzeczpospolita» ў Польшчы таксама называлі унію Польскага каралеўства і [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]].

Паходжаньне назвы «Польшча» дакладна невядомае. Згодна з найбольш распаўсюджанай тэорыяй гэтая назва [[Этымалёгія|паходзіць]] ад назвы племені палянаў, якія насялялі абшары сучаснага [[Велікапольскае ваяводзтва|Велікапольскага ваяводзтва]]. Слова «паляне» паводле адной з тэорыяў паходзіць ад слова «племя» — супляменьнік, чалавек, зьвязаны крэўнай сувязьзю, які мае тую ж самую веру. Іншая тэорыя выводзіць слова «паляне» ад слова «поле», дапускаючы, што асноўным заняткам племені палянаў была апрацоўка зямлі ў адрозьненьне ад іншых плямёнаў, напрыклад, вісьлянаў ці мазаўшанаў, якія насялялі [[Лес|лясныя]] абшары. Некаторыя [[Лінгвістыка|лінгвісты]] сьцьвярджаюць, што гэта можа быць зьвязана зь першапачатковай формай пляменнай арганізацыі — «аполем», якая зьяўлялася пэўным відам кіраваньня з выбарным кіраўніком, агульнай уласнасьцю на зямлю і [[род]]ам — асновай грамадзтва.

У мінулым ужываліся [[Лацінская мова|лацінскія]] назвы «terra Poloniae» — польская зямля — ці «Regnum Poloniae». Назва «Польшча» пачала ўжывацца ў дачыненьні да ўсёй [[Дзяржава|дзяржавы]] ў ХІ ст. Землі палянаў з XIV ст. называлі Старапольшчай, а пазьней — Велікапольшчай. А паўднёвыя землі, для кантрасту, называлі [[Малая Польшча|Малапольшчай]].

Іншыя назвы Польшчы (''Lechia'', [[пэрсыдзкая мова]] ''Lachistan'', [[летувіская мова]] ''Lenkija'') і палякаў ([[Турэцкая мова|турэцкае]] ''Lehce'', расейскае ''Ляхи'', [[Вугорская мова|вугорскае]] ''Lengyel'') паходзяць ад назвы племені [[Лэндзяне|лэндзянаў]], якія насялялі тэрыторыю паўднёва-ўсходняй часткі Польшчы.

На працягу 37 гадоў (з [[1952]] па [[1989]]) афіцыйнай назвай Польшчы была [[Польская Народная Рэспубліка]] (ПНР; ''Polska Republika Ludowa'').

== Гісторыя ==
{{асноўны артыкул|Гісторыя Польшчы}}

У IX—X стагодзьдзях на сучаснай тэрыторыі Польшчы жылі розныя заходнеславянскія плямёны, сярод якіх вылучаліся вісьляне і паляне. Першыя займалі тэрыторыю з цэнтрам у [[Кракаў|Кракаве]], другія — з цэнтрам у [[Гнезна]]. Менавіта паляне ў 10 ст. здолелі аб’яднаць вакол сябе сваіх суседзяў і паклалі пачатак дзяржавы. Землі Польшчы ўпершыню аб’ядналіся ў адзіную дзяржаву ў 10 ст. пад кіраўніцтвам дынастыі [[Пясты|Пястаў]]. Каля [[966]] году польскі кароль [[Мешка I]] прыняў [[каталіцтва]], а ў [[12 стагодзьдзе|XII стагодзьдзі]] большасьць палякаў ужо была каталікамі. Сын Мешка — [[Балеслаў Храбры]] (992—1025) працягнуў стварэньне польскай дзяржавы, аб’яднаўшы пад сваёй уладай усе польскія плямёны.

Аднак пасьля сьмерці Балеслава суседзі Польшчы, скарыстаўшыся ўнутранымі праблемамі, захапілі частку земляў: [[немцы]] — усё заваяваныя Балеславам зямлі ўздоўж цячэньня [[Эльба|Эльбы]], [[датчане]] — [[Памор'е (Польшча)|Памор’е]], [[чэхі]] ўзнавілі сваю незалежнасьць, а кіеўскі князь захапіў гарады Чэрвеньскія гарады. У 12 ст. Польшча распалася на шэраг [[княства]]ў, што былі аб’яднаныя толькі ў [[1320]] каралём [[Уладзіслаў I|Уладзіславам I]].

Справу Ўладзіслава I працягнуў [[Казімер III Вялікі]] (1333—1370). Пераважна дыпляматычнымі мэтадамі ён вярнуў Польшчы [[Куявія|Куявію]] і Добжынскую землі (1343), [[Мазовія|Мазовію]] (1351—1353), а таксама адабраныя Брандэнбургам гарады. У 1349 Казімер уварваўся ў Галіччыну, захапіў [[Львоў]] і Галіч. У 1360-я пад яго ўлада перайшлі Ўладзімер-Валынскі і Камянец-Падольскі. У пэрыяд кіраваньня Казімера III адбылася кадыфікацыя польскага заканадаўства, праведзеныя адміністрацыйная і грашовая рэформы, у 1364 заснаваная [[Кракаўская акадэмія]]. Пры Казімеру ў Польшчы вялося шырокае будаўніцтва: па словах летапісца, Уладзіслаў Лакеток пакінуў Польшчу драўляную, а Казімер — каменную.

Са сьмерцю Казімера Вялікага дынастыя Пястаў перапынілася. [[Шляхта]], якая фактычна кіравала ў дзяржаве, прапанавала вялікаму князю літоўскаму [[Ягайла]] руку каралевы [[Ядзьвіга Анжуйская|Ядзьвігі]] і польскі сталец у абмен на заключэньне уніі з Польшчай. У [[1385]] у [[Крэўскі замак|Крэўскім замку]] была падпісаная адпаведная дамова — [[Крэўская унія]]. У [[1386]] Ягайла быў каранаваны пад імем польскага караля [[Уладзіслаў II|Ўладзіслава II]] (1386—1434), паклаўшы пачатак новай, [[Ягелоны|Ягелонскай дынастыі]], якая правіла ў Польшчы звыш 200 гадоў.

Падчас кіраваньня [[Дынастыя Ягелонаў|дынастыі Ягелонаў]], Польскае каралеўства наладзіла цесныя сувязі з [[ВКЛ|Вялікім Княствам Літоўскім]], а затым, у [[1569]], пасьля прыняцьця [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]], утварыла зь ім [[Фэдэрацыя|фэдэрацыйную]] дзяржаву — [[Рэч Паспалітая|Рэч Паспалітую абодвух народаў]].

У [[1572]] памёр, не пакінуўшы спадчыньніка, [[Жыгімонт II Аўгуст]]. Сярод шматлікіх прэтэндэнтаў на сталец перамога дасталася [[Генрык Валезы|Генрыку Валезы]], брату францускага караля [[Карл IX (кароль Францыі)|Карла IX]]. Аднак Генрых нядоўга прабыў у Польшчы. Атрымаўшы вестку аб сьмерці свайго брата, ён таемна зьбёг у [[Парыж]], каб заняць там францускі сталец.

У выніку польскую карону атрымаў [[Стэфан Баторы]] ([[1574]]—[[1586]]). Стэфан Баторый пасьпяхова завяршыў вайну супраць [[Іван IV|Івана IV]]: Рэч Паспалітая атрымала [[Лівонія|Лівонію]] і вярнула [[Полацак]]. Падчас падрыхтоўкі да вайны супраць [[Асманская імпэрыя|Турцыі]] Стэфан нечакана памёр. Насталае пасьля яго сьмерці міжкаралеўе ізноў вылілася ў смуту. Нарэшце на сталец узышоў швэдзкі каралевіч [[Жыгімонт III Ваза]] ([[1587]]—[[1632]]). Пасьля сьмерці свайго бацькі Жыгімонт Ваза адбыў у Швэцыю, дзе ў [[1593]] каранаваўся швэдзкім каралём. Дынастычныя спрэчкі, а таксама барацьба за панаваньне ў Прыбалтыцы, прывялі да вайны са Швэцыяй ([[1600]]—[[1629]]). У дадатак у [[1609]] пачалася вайна з Расеяй.

Гады кіраваньня [[Уладзіслаў Ваза|Ўладзіслава IV Вазы]] (1632—1648) былі даволі ўдалымі. Быў падпісаны Палянаўскі мір з Расеяй, адбіты чарговы націск турэцка-крымскага войска, заключана 26-гадовае перамір’е са Швэцыяй ([[1635]]), па якім Польшчы вярталіся прускія гарады. Заключэньне дынастычнага шлюбу з Цэцыліяй Рэнатай умацавала саюз з Габсбургамі.

Аднак з другой паловы 17 стагодзьдзя пачынаецца агульны заняпад Рэчы Паспалітай. У [[1652]] годзе ў сойме ўпершыню на практыцы быў ужыты прынцып [[liberum veto]], калі для зрыву прыняцьця рашэньня хапала аднаго галосу. У [[1648]] годзе пачалося паўстаньне ва Ўкраіне, узначаленае [[Багдан Хмяльніцкі|Багданам Хмяльніцкім]]. Скарыстаўшыся сытуацыяй вайну супраць Рэчы Паспалітай пачала і Швэцыя ([[1655]]—[[1660]]). У кароткі тэрмін былі ўзятыя [[Кракаў]] і [[Варшава]] і акупаваная вялікая частка Польшчы. У [[1658]] годзе Расея аднавіла ваенныя дзеяньні супраць Рэчы Паспалітай. У выніку войнаў Рэч Паспалітая мусіла згадзіцца на тэрытарыяльныя саступкі.

У пач. 18 ст. Польшча была ўцягнутая ў Паўночную вайну (1700—1721). У 1701 на яе тэрыторыю ўступілі швэдзкія войскі Карла XII. Да перамоў 1720—1721 аб сканчэньні вайны прадстаўнікі Рэчы Паспалітай дапушчаныя не былі, што сьведчыла аб канчатковай страце прэстыжу Рэчы Паспалітай у Эўропе. Расея і Прусія ў 1720 прынялі ўзаемнае абавязальніцтва падтрымліваць наяўныя ў Польшчы парадкі.

У [[1791]] была прынята [[Канстытуцыя 3 траўня 1791 году|Канстытуцыя]], якая зьліквідавала падзел краіны на ВКЛ і Польскае каралеўства. Аднак становішча на той час ужо было вельмі цяжкім, і таму Канстытуцыя не ўратавала Рэч Паспалітую. У выніку падзелаў [[1772]], [[1793]], [[1795]] Рэч Паспалітая была падзеленая паміж [[Аўстра-Вугорская імпэрыя|Аўстра-Вугорскай імпэрыяй]], [[Прусія]]й і [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыяй]].

[[Напалеон I Банапарт|Напалеон]] падчас ваеннай кампаніі [[1812]] даў згоду на стварэньне [[Варшаўскае княства|Варшаўскага княства]] на тэрыторыі Польшчы. Аднак, пасьля паразы Напалеона Варшаўскае княства спыніла існаваньне.

Пасьля [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] была створаная [[Другая Рэч Паспалітая]] — на яе ўтварэньне пагадзіліся краіны-пераможцы.

У [[1939]] Польшча была заваяваная [[Трэці Райх|Трэцім райхам]] і [[СССР]], а потым падзеленая паміж імі.

Пасьля паразы Трэцяга райха была створаная [[Польская народная рэспубліка]], што далучылася да сацыялістычнага блёку на чале з СССР.

У [[1989]] годзе на парлямэнцкіх выбарах перамагла партыя «[[Салідарнасьць (прафзьвяз)|Салідарнасьць]]», а ў [[1990]] годзе прэзыдэнтам стаў кандыдат ад «Салідарнасьці» — [[Лех Валэнса]]. З прыходам да ўлады «Салідарнасьці» скончылася кіраваньне [[камунізм|камуністаў]], а разам зь ім і існаваньне ПНР.

У [[1999]] годзе Польшча далучылася да [[NATO]], а ў [[2004]] — да Эўразьвязу.

[[10 красавіка]] [[2010]] году прэзыдэнт Польшчы [[Лех Качынскі]] і вялікая колькасьць польскіх палітычных і грамадзкіх дзеячаў загінулі ў [[Катастрофа Ту-154 пад Смаленскам|авіякатастрофе пад Смаленскам]].

== Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел ==
Ад [[1 студзеня]] [[1999]] году Польшча дзеліцца на 16 ваяводзтваў, 379 паветаў (65 гарадзкіх паветаў і 314 земскіх паветаў), 2478 гмінаў (307 гарадзкіх гмінаў, 582 гміны гарадзка-вясковых і 1589 вясковых гмінаў) — стан на [[1 студзеня]] [[2007]].

[[Ваяводзтва (Польшча)|Ваяводзтвы]] (у дужках — сталіца ваяводзтва):
[[Файл:Ваяводзтвы Польшчы.png|значак|350пкс|Ваяводзтвы Польшчы]]
* [[Апольскае ваяводзтва|Апольскае]] ([[Аполе]])
* [[Вармінска-Мазурскае ваяводзтва|Вармінска-Мазурскае]] ([[Ольштын]])
* [[Велікапольскае ваяводзтва|Велікапольскае]] ([[Познань]])
* [[Заходнепаморскае ваяводзтва|Заходнепаморскае]] ([[Шчэцін]])
* [[Куяўска-Паморскае ваяводзтва|Куяўска-Паморскае]] ([[Быдгашч]], [[Торунь]])
* [[Лодзінскае ваяводзтва|Лодзінскае]] ([[Лодзь]])
* [[Люблінскае ваяводзтва|Любельскае]] ([[Люблін]])
* [[Любускае ваяводзтва|Любускае]] ([[Гораў Велікапольскі]], [[Зялёна Гура|Зялёная Гара]])
* [[Мазавецкае ваяводзтва|Мазавецкае]] ([[Варшава]])
* [[Малапольскае ваяводзтва|Малапольскае]] ([[Кракаў]])
* [[Ніжнесылескае ваяводзтва|Ніжнесылескае]] ([[Уроцлаў]])
* [[Падкарпацкае ваяводзтва|Падкарпацкае]] ([[Жэшаў|Рэшаў]])
* [[Падляскае ваяводзтва|Падляскае]] ([[Беласток]])
* [[Паморскае ваяводзтва|Паморскае]] ([[Гданьск]])
* [[Сылескае ваяводзтва|Сылескае]] ([[Катавіцы]])
* [[Сьвентакшыскае ваяводзтва|Сьвятакрыскае]] ([[Кельцы]])

== Геаграфія ==
Агульная плошча Польшчы складае 312,696 км² (займае 69 месца ў сьвеце і 9 у [[Эўропа|Эўропе]]). Каля 2/3 паверхні займае [[Польская нізіна]]. На поўначы знаходзіцца [[Балтыйская града]], на поўдні — [[Малапольскае ўзвышша|Малапольскае]] і [[Люблінскае ўзвышша|Люблінскае]] ўзвышшы, а ўздоўж паўночнай мяжы цягнуцца [[Карпаты]] (самы высокі пункт 2499 м) і [[Судэты]]. Самымі буйнымі рэкамі зьяўляюцца [[Вісла]] і [[Одра]], але таксама існуе вялікая колькасьць больш дробных рэк. [[Возера|Азёры]] ў асноўным знаходзяцца на поўначы. [[Лес|Лясы]] займаюць 28% тэрыторыі краіны.

Агульная працягласьць межаў — 3528 км, зь якіх 3054 км на сушы і 528 на моры. Польшча мяжуе з [[Беларусь]]сю (416 км), [[Украіна]]й (529 км), [[Славаччына]]й (539 км), [[Чэхія]]й (790 км), [[Нямеччына]]й (467), [[Расея]]й (206 км) і [[Летува|Летувой]] (104 км).

[[Клімат]] [[Умераны клімат|умераны]], пераходны ад марскога да кантынэнтальнага. Сярэдняя тэмпэратура [[студзень|студзеня]] ад −1 да −5&amp;nbsp;°C (у гарах да −8&amp;nbsp;°C), [[Чэрвень|чэрвеня]] 17—19&amp;nbsp;°C (у гарах да 10°). Ападкі складаюць 500—800 мм на раўнінах, у гарах да 1000 мм у год.

=== Рэкі ===
Самымі доўгімі рэкамі Польшчы зьяўляюцца [[Вісла]] — 1047 км даўжыні, [[Одра]], якая часткова цячэ па заходняй мяжы краіны — 854 км даўжыні, [[Варта]] — 808 км даўжыні і [[Заходні Буг]], прыток Віслы — 772 км даўжыні. Большасьць польскіх рэк упадаюць у [[Балтыйскае мора]], але, напрыклад, [[Арава]], якая ўпадае ў [[Ваг]] і [[Дунай]], адносіцца да [[Чорнае мора|Чарнаморскага]] вадазбору. Ва ўсходняй частцы краіны, невялікія рэкі, праз [[Днестар]], таксама, нясуць сваю ваду ў Чорнае мора.

Польскія рэкі выкарыстоўваліся чалавекам у якасьці гандлёвых і транспартных шляхоў яшчэ ў старажытнасьці. Імі карысталіся і [[вікінгі]] для сваіх набегаў, а ў [[Сярэднявечча|Сярэднявеччы]] і больш позьнія часы, [[збожжа]], якое вырошчвалася ў [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] вывозілася празь іх на захад, што рабіла іх важнымі эканамічнымі шляхамі ўсёй [[Эўропа|Эўропы]].

== Эканоміка ==
{{Асноўны артыкул|Эканоміка Польшчы}}

Першая з краінаў, якая ажыцьцявіла пераход ад [[камунізм]]у да вольнага рынку, Польшча здолела ўтаймаваць [[інфляцыя|інфляцыю]] і дасягнуць хуткага росту [[Сукупны ўнутраны прадукт|СУП]]. Шматлікія праблемы, такія, як [[беспрацоўе]], застаюцца. Гэта ў першую чаргу зьвязана з павелічэньнем дзяржаўнага ўмяшальніцтва ў [[эканоміка|эканоміку]] ў другой палове [[1990-я|1990-х]] гадоў. Аднак у шматлікіх галінах эканомікі краіна працягвае працаваць над лібэралізацыяй. Асноўныя тавары польскага [[экспарт]]у — харчовыя прадукты, сталь, транспартнае абсталяваньне, прадукцыя хімічнай прамысловасьці.

== Палітыка ==
Польшча — гэта дэмакратычная краіна, якой кіруе [[прэзыдэнт]], згодна з канстытуцыяй, прынятай у [[1997]] годзе. [[Урад]] прадстаўлены ''Саветам Міністраў'', які ўзначальвае [[прэм'ер-міністар]]. Прэзыдэнт фарміруе ўрад па прапанове прэм’ер-міністра, які, у сваю чаргу, выбіраецца соймам. Прэзыдэнт выбіраецца праз выбары на пяцігадовы тэрмін.

Польскі парлямэнт складаецца зь дзьвюх палатаў: ніжняя палата (''Сойм''), складаецца з 460 дэпутатаў і ''Сэнат'' (100 сэнатараў). У Сойм трапляюць прадстаўнікі толькі тых партыяў, якія набіраюць на выбарах болей чым 5% галасоў (гэта ня тычыцца партыяў нацыянальных меншасьцяў). Здараюцца агульныя сэсіі Сойму і Сэнату ў форме нацыянальнай асамблеі (''Zgromadzenie Narodowe''). Нацыянальныя асамблеі зьбіраюцца ў трох выпадках: калі новы прэзыдэнт прымае пасаду, у выніку абвінавачваньняў у адрас прэзыдэнта і ў выпадку няздольнасьці прэзыдэнта выконваць свае абавязкі ў выніку стану здароўя і г. д.

Судовая ўлада грае ў краіне значную ролю. Галоўнымі органамі судовай улады зьяўляюцца ''Вярхоўны суд'' (''Sąd Najwyższy''), ''Вярхоўны адміністрацыйны суд'' (''Naczelny Sąd Administracyjny''), ''Канстытуцыйны суд'' (''Trybunał Konstytucyjny'') і ''Дзяржаўны суд'' (''Trybunał Stanu''). Пасьля адабрэньня Сэнату, Сэйм назначае ''Упаўнаважанага па правах чалавека'' (''Rzecznik Praw Obywatelskich'') на пяцігадовы тэрмін. Упаўнаважаны мае абавязак назіраць за захаваньнем правоў і свабоды чалавека ў Польшчы, а таксама захаваньнем сацыяльнай справядлівасьці.

== Насельніцтва ==
Польшча, зь яе насельніцтвам у 38,1 млн чалавек, зьяўляецца восьмай па колькасьці насельніцтва краінай [[Эўропа|Эўропы]] і шостай у [[Эўрапейскі Зьвяз|Эўрапейскім Зьвязе]]. Сярэдняя шчыльнасьць насельніцтва складае 122 чалавекі на км².

Гістарычна склалася, што на тэрыторыі Польшчы жыве вялікая колькасьць розных нацыяў і народнасьцяў. Да [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]], польская габрэйская абшчына была адной з самых вялікіх у Эўропе, але пасьля вайны колькасьць габрэяў скрарацілася з 3 млн чалавек да 300 тыс. Пасьляваенныя зьмены межаў краіны прывялі да таго што ў Польшчы зьявіліся некаторыя іншыя нацыянальныя меншасьці. Але моцныя памкненьні пасьляваеннай польскай улады накіраваныя на асыміляцыю нацыянальных меншасьцяў, прывялі да таго, што згодна зь перапісам насельніцтва [[2002]] году, 96,74% насельніцтва краіны прызналі сябе палякамі; 1,23% — аднесьлі сябе да іншых нацыянальнасьцяў і 2,03% не назвалі сваю нацыянальнасьць. Самымі вялікімі нацыянальнымі меншасьцямі ў Польшчы зьяўляюцца [[сылезцы]] (каля 200 тыс. чалавек), [[немцы]] (152,9 тыс. чалавек, якія, у асноўным, жывуць у [[Апольскае ваяводзтва|Апольскім]] і [[Сылескае ваяводзтва|Сылескім]] ваяводзтвах), [[беларусы]] (каля 50 тыс., [[Падляскае ваяводзтва]]), [[украінцы]] (каля 30 тыс.) і [[летувісы]].

[[Польская мова]] адносіцца да славянскай групы моваў, і зьяўляецца адзінай афіцыйнай мовай краіны.

[[Файл:JohannesPaulII.jpg|міні|зьлева|Ян Павал ІІ]]

Большасьць насельніцтва краіны зьяўляюцца [[Каталіцызм|каталікамі]], аднак існуюць і прадстаўнікі іншых канфэсіяў, большасьць зь якіх складаюць [[Праваслаўе|праваслаўныя]] (у асноўным беларусы Падляшша), [[Лютаранства|лютаране]] і [[Юдаізм|юдэі]].

У апошнія гады агульная колькасьць насельніцтва Польшчы пачала скарачацца ў выніку эміграцыі і зьніжэньня нараджальнасьці. Пасьля ўступленьня краіны ў [[Эўрапейскі Зьвяз]], значна павялічылася працоўная міграцыя ў краіны [[Заходняя Эўропа|Заходняй Эўропы]] (асабліва [[Нямеччына|Нямеччыну]], [[Вялікабрытанія|Вялікабрытанію]] і [[Ірляндыя|Ірляндыю]]). Працоўную міграцыю, стымулюе значны ўзровень беспрацоўя ў Польшчы (10,5% у [[2007]] годзе) ў параўнаньні зь іншымі краінамі. Згодна з ацэнкай міграцыйных службаў Вялікабрытаніі, польская супольнасьць у гэтай краіне дасягнула лічбы 300 тыс. чалавек у 2007 годзе і 65 тыс. чалавек у Ірляндыі. Існуюць зьвесткі, што колькасьць палякаў, якія імігравалі ў Вялікабрытанію пасьля [[2004]] году склала лічбу 2 млн чалавек. Аднак гэтыя зьвесткі супярэчаць афіцыйным зьвесткам польскіх статыстычных службаў.

Польскія нацыянальныя меншасьці існуюць, таксама, у некаторых іншых краінах, напрыклад у [[Беларусь|Беларусі]] (асноўная частка палякаў жыве ў [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]]), [[Украіна|Украіне]] і [[Летува|Летуве]]. Агульная колькасьць палякаў, якія жывуць па-за межамі краіны, ацэньваецца ў 20 млн чалавек. Самая вялікая па колькасьці нацыянальная супольнасьць палякаў склалася ў [[ЗША|Злучаных Штатах]].

== Дачыненьні зь Беларусьсю ==
10 кастрычніка 1991 падчас візыту ў Польшчу старшыня ўраду Беларусі [[Вячаслаў Кебіч]] падпісаў са старшынёю польскага ўрада [[Ян Бялецкі|Янам Бялецкім]] Дэклярацыю аб добрасуседзтве, узаемаразуменьні і супрацоўніцтве. Дыпляматычныя дачыненьні ўрады ўстанавілі 2 сакавіка 1992 падчас прыезда міністра замежных справаў Беларусі [[Пётар Краўчанка|Пятра Краўчанкі]] ў Варшаву, дзе бакі таксама падпісалі Консульскую канвэнцыю. Пасьля ператварэньня польскага генэральнага консульства ў [[Менск]]у ў амбасаду яго ўзначаліла Эльжбэта Смулкова.

24 красавіка 1992 году Вячаслаў Кебіч падпісаў у Польшчы пагадненьне аб прынцыпах памежнай супрацы і дамову аб памежных пераходах. 23 чэрвеня 1992 году старшыня Вярхоўнага Савета Беларусі [[Станіслаў Шушкевіч]] падпісаў у Варшаве Дамову аб добрасуседзтве і супрацы на 15 год, а таксама адкрыў беларускае пасольства. Першым паслом Беларусі ў Польшчы стаўся [[Уладзімер Сянько|Ўладзімер Сянько]]. 19 лістапада 1992 году старшыня польскага ўраду [[Ганна Сухоцкая]] падчас прыезду ў Беларусь падпісала Пагадненьне аб адмове ад падвойнага падаткаабкладаньня. 15-16 сьнежня 1992 году ў Польшчы адбылася сустрэча беларускага і польскага міністраў абароны Паўла Казлоўскага і Януша Анышкевіча адпаведна. 21 красавіка 1993 году міністры падпісалі ў Беларусі Дамову аб ваеннай супрацы. 30 сакавіка 1996 году ў [[Белавеская пушча|Белавескай пушчы]] адбылася сустрэча прэзыдэнтаў Аляксандра Лукашэнкі і [[Аляксандар Квасьнеўскі|Аляксандра Квасьнеўскага]].

1 кастрычніка 2003 году ў сувязі з уваходам у Эўрапейскі Саюз польскі ўрад увёў візавы рэжым для беларускіх грамадзянаў&lt;ref&gt;Баляслаў Хмяліньскі. [https://web.archive.org/web/20110716200346/http://www.evolutio.info/index2.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=1108&amp;pop=1&amp;page=0&amp;Itemid=188 Польшча — Беларусь: 15 гадоў міждзяржаўных адносін]// Журнал международного права и международных отношений. [[2007]] — № 1&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Партал|Эўропа}}
* [https://poland.pl/ Афіцыйны польскі партал]{{ref-en}}
* [https://web.archive.org/web/20080412023715/http://www.poland.by/ Польшча.by]{{ref-ru}}
* [https://web.archive.org/web/20110510022320/http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/PUBL_oz_maly_rocznik_statystyczny_2009.pdf Mały Rocznik Statystyczny 2009]{{ref-en}}{{ref-pl}}

{{Краіны Эўропы}}
{{Краіны Эўразьвязу}}
{{NATO}}
{{АЭСР}}
{{АБСЭ}}
{{Вышаградзкая група}}
{{Славянскія краіны}}

[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]]</text>
      <sha1>99ycxhyzr39bo1o9ip68l167s9m1ohd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ворша (футбольны клюб)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6826</id>
    <revision>
      <id>2682377</id>
      <parentid>2673975</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T20:30:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Склад */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2682377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20875" sha1="ig6wvoegkuro0uj359wxzlx9n2ac9q9" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні|Ворша (неадназначнасьць)}}
{{Футбольны клюб
|Назва            = Ворша
|Лягатып          = FK Vorša.jpg
|ПоўнаяНазва      = Футбольны клюб «Ворша»
|Заснаваны        = 1951
|Горад            = [[Ворша]], [[Беларусь]]
|Стадыён          = [[Гарадзкі стадыён (Ворша)|Гарадзкі]]
|Умяшчальнасьць   = 2582
|Пасада кіраўніка = 
|Кіраўнік         = 
|Трэнэр           = 
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ВоршаЛіга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ВоршаСэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|Ворша}}
|Сайт             = 
|Прыналежнасьць   = Беларускія
}}
«'''Ворша'''» — футбольны клюб зь [[Беларусь|Беларусі]]. Колеры — сіня-белыя. З 2015 году выступае ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лізе]] чэмпіянату Беларусі.

Адну зь мянушак «раёншчыкі» клюб атрымаў праз тое, што раней у горадзе адбываліся масавыя бойкі паміж жыхарамі розных раёнаў. Больш нэўтральная мянушка — «ільняныя» — нарадзілася праз тое, што ў горадзе працуе буйны ільнокамбінат.

== Гісторыя ==
Заснаваны ў 1951 годзе пад назвай «Труд». Большую частку сваёй гісторыі клюб выступаў пад назвай «Старт». Выступаў у [[Чэмпіянат БССР па футболе|чэмпіянаце БССР]], пераважна ў найвышэйшым дывізіёне. У 1971 годзе дайшоў да фіналу [[Кубак БССР па футболе|Кубка БССР]], але атрымаў у ім паразу ад жодзінскага «[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда]]». У тым жа годзе гуляў супраць ленінградзкага «Дынама» ў 1/16 фіналу [[Кубак СССР па футболе|Кубка СССР]] сярод аматарскіх калектываў і выбіў суперніка. Але ў 1/8 фіналу саступіў рыскаму клюбу зь лікам ВЭФ 1:3. Меў назвы ЗШМ і «Машынабудаўнік».

У 1990-х гадах клюб меў назву «Легмаш» (да 1994 году), а таксама «Максім-Ворша» (1995), «Максім-Легмаш» (1996). Дружына здолела выйсьці ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другую лігу]], дзе правяла некалькі сэзонаў да 2001 году, калі празь фінансавыя чыньнікі была вымушаная зьняцца з чэмпіянату. Праз тры гады клюб павярнуўся ў [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другую лігу]], але гэтым разам клюб здолеў толькі ў 2005 выйсьці ў дывізіён вышэй, пасьля чаго зноў апынуўся ў Другой лізе, дзе доўгі час знаходзіўся ў канцы табліцы. З 2005 па 2007 гады клюб меў назоў «Ворша-Белаўтасэрвіс».

У сярэдзіне [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|сэзона 2013 году]] ў клюб прыйшлі некалькі дасьведчаных гульцоў, якія мелі досьвед выступаў у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]] і ў замежных чэмпіянатах. У выніку гэта дазволіла «Воршы» ўзьняцца на 6 радок. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|сэзоне 2014 году]] каманда ўпэўнена правяла першы этап, дзе здабыла першае месца ў групе, не атрымаўшы аніводнай паразы. У фінальным этапе «Ворша» таксама спачатку рухалася на першым месцы, але пазьней шэраг няўдачаў адкінуў каманду на трэці радок. Толькі ў апошнім туры, дзякуючы нічыі з «[[Крумкачы Менск|Крумкачамі]]», «Ворша» засталася на трэцім радку і атрымала месца ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лізе]]. Станам на 2014 год «Ворша» была самым папулярным клюбам Другой лігі паводле глядацкага інтарэсу — гэта была адзіная каманда, што зьбірала ў сярэднім больш за тысячу чалавек на матчы.

У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|сэзоне 2015 году]] дружына займала пазыцыю ўнізе турнірнай табліцы і заняла 14 месца пры 16 удзельніках. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|сэзоне 2016 году]] быў павялічаны бюджэт клюбу, дзякуючы чаму ягоны склад папоўніў шэраг дасьведчаных гульцоў, а галоўным трэнэрам быў прызначаны [[Юры Канаплёў]], які доўгі час працаваў зь «[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебскам]]». «Ворша» здолела замацавацца ў сярэдзіне турнірнай табліцы і заняла 7 месца з 14 камандаў. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|сэзоне 2017 году]], не зважаючы на добры пачатак, «Ворша» хутка апынулася ў сярэдзіне турнірнай табліцы і заставалася там да сканчэньня сэзону, заняўшы 10 месца пры 16 удзельніках.

[[Файл:FC Orsha vs. FC Gomel (2020).png|значак|зьлева|Матч [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Першай лігі 2020 году]], у якім «Ворша» прымала гасьцей з «[[Гомель (футбольны клюб)|Гомля]]».]]
У пачатку 2018 году новым галоўным трэнэрам каманды стаў [[Вячаслаў Акшаеў]]. «Ворша» добра распачала сэзон, але потым стала трываць паразы. У жніўні трэнэрам замест Акшаева быў прызначаны [[Сяргей Вехцеў]]. Істотна зьмяніўся склад каманды, які быў папоўнены віцебскімі футбалістамі. Сэзон каманда скончыла на 12 месцы пры 15 удзельніках. Вехцеў заставаўся трэнэрам і ў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|сэзоне 2019 году]], калі «Ворша» стала 10-й, а нападнік клюбу [[Дзьмітры Іваноў]] з 17 галамі стаў другім бамбардзірам Першай лігі. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|сэзоне 2020 году]] «Ворша» адмовілася ад актыўнага супрацоўніцтва зь «Віцебскам» і пачала запрашаць гульцоў з [[Магілёў|Магілёву]] і [[Расея|Расеі]]. Галоўным трэнэрам сэзон пачынаў [[Аляксандар Вопсеў]], у кастрычніку яго замяніў [[Мікалай Бранфілаў]], аднак вынікі амаль не зьмяніліся — «Ворша» амаль увесь сэзон правяла ў сярэдзіне і ніжняй палове табліцы, а скончыла турнір на 11 месцы.

У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|сэзоне 2021 году]], не зважаючы на істотную зьмену складу, клюб працягваў рабіць стаўку на дасьведчаных футбалістаў, падмацаваўшыся таксама шэрагам маладых выканаўцаў і расейскімі гульцамі. На турнірнай дыстанцыі каманда рухалася роўна, знаходзілася амаль увесь час трохі ніжэй сярэдзіны табліцы. У верасьні 2021 году галоўны трэнэр каманды Мікалай Бранфілаў сышоў з клюбу, некаторы час абавязкі галоўнага трэнэра выконваў ягоны памочнік [[Алег Чарапнёў]], а ў кастрычніку новым трэнэрам быў прызначаны [[Ігар Чумачэнка]], які раней ачольваў магілёўскі «[[Дняпро Магілёў|Дняпро]]». Дружына ўпэўнена замацавалася на 9 месцы пры 12 удзельніках, дзе і скончыла сэзон. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|сэзоне 2022 году]] каманда працягвала знаходзіцца пераважна ў сярэдзіне табліцы. Выступала нестабільна, буйныя паразы чаргаваліся перамогамі над фаварытамі. Чэмпіянат «Ворша» завяршыла на 9 месцы пры 13 удзельніках. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|сэзоне 2023 году]] каманда цягам турніру знаходзілася ў другой палове табліцы і скончыла чэмпіянат на 14-м радку пры 17 удзельніках.

== Стадыён ==
Гульні праводзіць на [[Гарадзкі стадыён (Ворша)|гарадзкім стадыёне]], які ўмяшчае 2582 гледачы. Таксама некаторыя гульні адбываюцца на стадыёнах «[[Лякаматыў (стадыён, Ворша)|Лякаматыў]]» (2500 гледачоў) і «[[Пасялковы (стадыён, Ворша)|Пасялковы]]» (1500 гледачоў).

== Дасягненьні ==
* '''Найвышэйшыя дасягненьні ў часы СССР''': фіналіст Кубка БССР (1971), 4-е месца ў чэмпіянаце БССР (1971). 4-разовы чэмпіён Віцебскай вобласьці (1968, 1970, 1972, 1977). 4-разовы ўладальнік Кубка Віцебскай вобласьці (1961, 1971, 1972, 1976). 6-разовы срэбраны прызэр чэмпіянату Віцебскай вобласьці (1973, 1980, 1982, 1983, 1984, 1989) и 4-разовы бронзавы (1966, 1974, 1975, 1979).
* '''Дасягненьні ў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянатах Беларусі]]''': 8-е месца ў Першай лізе (1996), пераможца Другой лігі (1995).

== Склад ==
: ''Актуальны на 4 жніўня 2026 году''
{{Склад}}
{{Гулец|1|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Арцём Валадзькоў||2001}}
{{Гулец1|3|Q137297209|Аб|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[МЛ Віцебск|МЛ]]}}
{{Гулец|5|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Мікіта Тарбякоў||2002}}
{{Гулец1|7|Q65030907|ПА|}}
{{Гулец1|8|Q53482633|ПА|}}
{{Гулец1|9|Q64009786|Нап|}}
{{Гулец1|10|Q20829375|ПА|}}
{{Гулец|11|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Даніла Стаін||2002}}
{{Гулец|13|{{Сьцяг|Расея}}|ПА|Даніла Страбцоў||2004}}
{{Гулец|14|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Арцём Дамброўскі||2005}}
{{Гулец1|16|Q107493792|Нап|}}
{{Гулец|17|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Яраслаў Кулеш|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]|2006}}
{{Гулец|18|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Мікіта Воўчанка||2002}}
{{Падзел складу}}
{{Гулец1|19|Q130902141|Нап|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебск]]}}
{{Гулец1|22|Q66305863|ПА|}}
{{Гулец|52|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Раман Краўчанка||2004}}
{{Гулец|69|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Станіслаў Булахоў||2007}}
{{Гулец1|77|Q24737675|ПА|капітан}}
{{Гулец|80|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Ян Камароў||2003}}
{{Гулец|82|{{Сьцяг|Расея}}|Аб|Віталь Шалычаў||2001}}
{{Гулец|88|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Дзяніс Рудзянок||1998}}
{{Гулец1|93|Q14524653|ПА|}}
{{Гулец|98|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Андрэй Раманаў||1998}}
{{Гулец1|—|Q113469533|ПА|}}
{{Гулец|—|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Уладзіслаў Мітрафанаў||2009}}
{{Гулец|—|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Захар Каранкоў||2008}}
{{Канец складу}}

== Статыстыка ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=55|Сэзон
!width=50|Ліга
!width=30|Месца
!width=30|{{Падказка|Г|Гульні}}
!width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}}
!width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}}
!width=30|{{Падказка|П|Паразы}}
!width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}}
!width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}}
![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''17''' || 36 || 9 || 8 || 19 || 30–72 || 35 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/32]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''6''' || 24 || 10 || 5 || 9 || 41–25 || 35 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/32]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''3''' {{Рост}} || 30 || 20 || 9 || 1 || 59–18 || 69 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/64]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''14''' || 30 || 3 || 8 || 19 || 24–70 || 17 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''7''' || 26 || 9 || 10 || 7 || 43–34 || 37 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''10''' || 30 || 10 || 7 || 13 || 48–48 || 37 || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/8]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''12''' || 28 || 8 || 3 || 17 || 33–53 || 27 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''10''' || 28 || 9 || 4 || 15 || 33–61 || 31 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/32]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''11''' || 26 || 7 || 6 || 13 || 30–42 || 24{{Заўвага|Клюб быў пазбаўлены 3 пунктаў за ўдзел гульцоў каманды ў дамоўных матчах у сэзонах 2017—2018 гадоў.}} || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''9''' || 33 || 9 || 7 || 17 || 41–60 || 34 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/32]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''9''' || 24 || 7 || 6 || 11 || 33–52 || 27 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Першая]] || '''14''' || 32 || 8 || 7 || 17 || 50–62 || 31 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/32]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Першая]] || '''10''' || 34 || 11 || 12 || 11 || 46-51 || 45 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Першая]] || '''16''' || 34 || 7 || 4 || 23 || 42-93 || 25 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/16]]
|}

== Галоўныя трэнэры ==
* [[Сяргей Вехцеў]] (з жніўня 2018 году)&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/116657.html Вехтев сменил Акшаева на посту главного тренера «Орши»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Вячаслаў Акшаеў]] (2018)&lt;ref&gt;[https://by.tribuna.com/football/1059998684.html Акшаев в понедельник возглавит «Оршу»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Юры Канаплёў]] (2016—2017)
* [[Аляксандар Ладзяны]] (да 2015 году)

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://football.by/stat/belarus/2013_2/teams/35/ Зьвесткі пра клюб на Football.by]{{Ref-ru}}
* [http://orshafans.livejournal.com Старонка фанатаў у LiveJournal]
* [http://orshafans.livejournal.com/121569.html Агульная статыстыка ФК «Ворша» ў чэмпіянатах Беларусі]

{{Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}}

[[Катэгорыя:Ворша]]</text>
      <sha1>ig6wvoegkuro0uj359wxzlx9n2ac9q9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Прага</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7041</id>
    <revision>
      <id>2682365</id>
      <parentid>2677729</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T19:02:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2682365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44167" sha1="4dlfjq6dd2wkv66xo6161wp8sryroq5" xml:space="preserve">{{Населены пункт
|Назва                            = Прага
|Статус                           = горад
|Назва ў родным склоне            = Прагі
|Назва на мове краіны             = Praha
|Код мовы назвы краіны            = cs
|Краіна                           = Чэхія
|Герб                             = Coat of arms of Prague.svg
|Сьцяг                            = Flag of Prague.svg
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = IX стагодзьдзе
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былыя назвы                      = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Від адміністрацыйнай адзінкі 1   = 
|Назва адміністрацыйнай адзінкі 1 = 
|Від адміністрацыйнай адзінкі 2   = 
|Назва адміністрацыйнай адзінкі 2 = 
|Від адміністрацыйнай адзінкі 3   = 
|Назва адміністрацыйнай адзінкі 3 = 
|Пасада кіраўніка                 = Мэр
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 496
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 1243201
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва= 
|Год падліку колькасьці           = 2014
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = 
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі = 
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі   = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Дадатковы парамэтар насельніцтва = 
|Значэньне дадатковага парамэтра насельніцтва = 
|Год падліку дадатковага парамэтра насельніцтва = 
|Часавы пас                       = +1
|Летні час                        = +2
|Тэлефонны код                    = 2
|Паштовыя індэксы                 = 100 00 — 199 00
|Назва лічбавага клясыфікатару    = 
|Лічбавы клясыфікатар             = 
|Аўтамабільны нумарны знак        = 
|Назва аўтамабільнага нумарнога знаку = 
|Аўтамабільныя нумарныя знакі     = 
|Назва аўтамабільных нумарных знакаў = 
|Выява                            = Prague_Montage.jpg
|Апісаньне выявы                  = 
|Шырата паўшар’е                  = паўночнае
 |Шырата градусаў                 = 50
 |Шырата хвілінаў                 = 5
 |Шырата сэкундаў                 = 
|Даўгата паўшар’е                 = усходняе
 |Даўгата градусаў                = 14
 |Даўгата хвілінаў                = 25
 |Даўгата сэкундаў                = 
|Назва мапы                       = 
|Альтэрнатыўная мапа              = 
|Назва мапы2                      = 
|Пазыцыя подпісу на мапе          = 
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Сайт                             = [http://www.praha.eu/ www.praha.eu]
|Колер                            = {{Колер|Чэхія}}
}}
'''Прага''' ({{мова-cs|Praha}}, мянушка: ''Прага, маці гарадоў'') — сталіца і найбуйнейшы горад [[Чэхія|Чэхіі]], чатырнаццаты паводле велічыні горад у [[Эўрапейскі Зьвяз|Эўрапейскім Зьвязе]]. Горад месьціцца на рацэ [[Вэлтава]] ў гістарычным рэгіёне [[Багемія]]. Прага таксама зьяўляецца гістарычным цэнтрам рэгіёну [[Багемія]]. Горад месьціцца ў паўночна-заходняй частцы краіны на рацэ [[Вэлтава]], у Празе пражываюць каля 1,24 млн чалавек, у той час як з улікам прадмесьцяў можна налічыць амаль 2 мільёны чалавек&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110406130058/http://www.urbanaudit.org/DataAccessed.aspx Urban Audit 2004]. Eurostat&lt;/ref&gt;. Да цяперашняга выгляду разьвівалася адзінаццаць стагодзьдзяў. Цяпер месьціцца на тэрыторыі ў 496 квадратных кілямэтраў. Прага ўтварае адзін з чэскіх адміністрацыйных рэгіёнаў — край Прагу, а таксама зьяўляецца сталіцай [[Цэнтральначэскі край|Цэнтральначэскага краю]].

Прага была палітычным, культурным і эканамічным цэнтрам [[Цэнтральная Эўропа|Цэнтральнай Эўропы]]. Заснаваны горад быў у эпоху папулярнасьці [[раманскі стыль|раманскага стылю]], а росквіт атрымаў падчас [[Гатычная архітэктура|гатычнай]] і [[рэнэсанс|рэнэсанснай эпохі]], Прага была ня толькі сталіцай чэскай дзяржавы, але і рэзыдэнцяй двух імпэратараў [[Сьвятая Рымская імпэрыя|Сьвятой Рымскай імпэрыі]] і, такім чынам, сталіцай гэтай краіны&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20091007202637/http://www.historylearningsite.co.uk/holy_roman_empire_30YW.htm Holy Roman Empire]. Historylearningsite.co.uk&lt;/ref&gt;. Горад быў важным местам падчас існаваньня [[Аўстра-Вугоршчына|Аўстра-Вугоршчыны]], а пасьля [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] стаў сталіцай [[Чэхаславаччына|Чэхаславаччыны]]. Горад меў значную ролю падчас пратэстанцкай [[Рэфармацыя|Рэфармацыі]], [[Трыццацігадовая вайна|Трыццацігадовай вайны]] і ў гісторыі XX стагодзьдзя, падчас абедзьвюх сусьветных войнаў.

У Празе маецца цэлы шэраг вядомых культурных славутасьцяў, многія зь якіх перажылі гвалт і разбурэньне апошняга стагодзьдзя ў Эўропе. Сярод выбітным местам варта вылучыць: [[Праскі замак]], [[Карлаў мост]], [[Старамесцкая плошча]] з [[Праскія куранты|астранамічнымі гадзіньнікам]], габрэйскі квартал, Сьцяна Ленана і ўзгорак [[Петршын]]. У 1992 годзе гістарычны цэнтар Прагі быў уключаны ў сьпіс аб’ектаў [[Сусьветная спадчына ЮНЭСКО|Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО]].

== Гісторыя ==
Назва гораду паходзіць ад чэскага словы «práh», што азначае парог. Паводле легенды ягоным заснавальнікам быў князь [[Крок (князь)|Крок]], дачка якога, [[Лібуша]], паказала месца для будаўніцтва гораду і прадказвала яму вялікую славу. Першыя гістарычныя зьвесткі пра паселішча славян на тэрыторыі сучаснай Прагі ставяцца да VI стагодзьдзя. Аднак першыя паселішчы на ​​тэрыторыі сучаснага гораду датуюцца [[палеаліт]]ам. У [[2 стагодзьдзе да н. э.|II стагодзьдзі да н. э.]] у гэтай мясцовасьці пасяліліся [[кельты]], якіх у [[I стагодзьдзе|I стагодзьдзі н. э.]] выціснулі [[маркаманы]], і, магчыма, [[свэвы]].

[[Файл:Prague 005.JPG|міні|300пкс|зьлева|Выгляд на стары горад]]
Найстаражытны замак на тэрыторыі гораду, [[Праскі град]], быў пабудаваны на левым беразе [[Вэлтава|Вэлтавы]] ў IX стагодзьдзі. З тых часоў Прага стала сталіцай Чэскага княства, у канцы гэтага ж стагодзьдзя ў горадзе быў пабудаваны рынкавы пляц. У першай палове XIII стагодзьдзя вакол каменных пабудоваў у раёне плошчы сталі ўзводзіць гарадзкія сьцены. Прага ў эканамічным пляне была добра разьвітым горадам, які вёў ажыўлены гандаль з суседзямі і хутка разьвіваўся. Пэрыяд асаблівага росквіту Прагі ў XIV стагодзьдзі зьвязаны зь дзейнасьцю [[Карл IV Люксэмбурскі|Карла IV]]. Пры ім было пабудавана Нове Месца, каменны мост праз Вэлтаву, вядомы зараз як [[Карлаў мост|Карлавы мост]], заснаваны [[Карлаў унівэрсытэт|Карлава ўнівэрсытэт]], пачалося будаўніцтва [[Сабор Сьвятога Віта|сабора Сьвятога Віта]], Прага стала сталіцай [[Сьвятая Рымская імпэрыя|Сьвятой Рымскай імпэрыі]]. У 1389 годзе адбыўся габрэйскі пагром, у выніку якога была зьнішчана трохтысячная габрэйская суполка гораду. У Празе засталося некалькі [[сынагога|сынаґоґаў]], захаваліся, таксама, і частка габрэйскіх могілак.

Пачатак XV стагодзьдзя ў Празе адбіўся дзейнасьцю прапаведніка і рэфарматара [[Ян Гус|Яна Гус]]а, выкладчыка Карлавага ўнівэрсытэту. У 1419 годзе, празь пяць гадоў пасьля ягонага пакараньня сьмерцю, адбылася першая праская дэфэнэстрацыя, то бок радыкальныя [[гусіты]] выкінулі з вокнаў пяць гарадзкіх дарадцаў. Пражане падтрымлівалі [[табарыты|табарытаў]] падчас [[гусіцкія войны|гусіцкіх войнаў]].

У 1526 годзе каралеўства [[Багемія]] перайшло ў рукі [[Габсбургі|Габсбурґаў]], дбайных каталікоў, у той час як пражане сымпатызавалі [[пратэстанцтва|пратэстантам]]. Пры імпэратары [[Рудольф II Габсбург|Рудольфу II]] Прага зноўку стала сталіцай Сьвятой Рымскай імпэрыі. Рудольф II быў мэцэнатам, запрашаў да сябе астроляґаў, чараўнікоў, навукоўцаў, музыкаў і мастакоў, а таму Прага стала культурным цэнтрам Эўропы. У той час у Празе жылі астраномы [[Тыха Брагэ]] і [[Ёган Кеплер]], мастак [[Джузэпэ Арчымбольда]] і іншыя прадстаўнікі навукі і мастацтва. У 1618 годзе адбылася другая праская дэфэнэстрацыя, якая паклала пачатак [[Трыццацігадовая вайна|Трыццацігадовай вайне]]. Пасьля паразы ў [[Бітва на Белай гары|бітве на Белай гары]] ў 1621 годзе на Старамесцкай плошчы пакаралі сьмерцю 27 прадстаўнікоў чэскай шляхты, многія іншыя былі высланы з гораду. З прычыны саксонскай і швэдзкай акупацыі насельніцтва Прагі зьменшылася з 60 да 20 тысячаў.

У 1689 годзе горад пацярпеў ад моцнага пажару, аднак пасьля пажару пачалася інтэнсіўная аднаўленьне. У 1713—1714 гадох у Празе прайшла эпідэмія [[чума|чумы]], якая прывяла да страты горадам ад 12 да 13 тысячаў чалавек. Зрэшты, у XVIII стагодзьдзі насельніцтва гораду працягвала расьці, і ў 1771 годзе ў ім налічвалася ўжо 80 тысячаў жыхароў. У 1757 годзе падчас бітвы пад Прагай горад пацярпеў ад абстрэлу [[прусы|прусаў]]. У 1784 годзе чатыры асобныя муніцыпалітэты: Малая Страна, Новае Месца, Старое Месца і Градчаны аб’ядналіся ў адзін горад. Габрэйскі квартал [[Ёзэфаў]] далучыўся да Прагі ў 1850 годзе. У 1817 годзе ўтварылася першая прадмесьце — [[Карлін]].

З пачаткам прамысловай рэвалюцыі Прага імкліва разьвівалася. Зьмяніўся і нацыянальны склад насельніцтва гораду. Да 1848 году большасьць пражанаў былі [[немцы|немцамі]], а ў 1880 годзе немцы складалі толькі 14%, у 1910 годзе — 6,7%. Прычынай такой зьмены стаў прыток чэскага насельніцтва з [[Маравія|Маравіі]]. У 1861 годзе чэхі атрымалі большасьць у гарадзкім савеце. У 1871 годзе заснавалі «[[Праская біржа каштоўных папераў|Праскую біржу тавараў і каштоўных папераў]]». Пасьля [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] і стварэньня [[Чэхаславаччына|Чэхаславаччыны]], Прага стала сталіцай незалежнай чэска-славацкай краіны. У той час яна была высока індустрыялізаваным горадам. У 1930-я гады насельніцтва дасягнула 850 тысячаў чалавек.

[[Файл:Havla 1989.jpg|міні|Прага падчас [[Аксамітная рэвалюцыя|аксамітнай рэвалюцыі]] ў 1989 годзе.]]
[[Другая сусьветная вайна]] скончылася для Прагі 9 траўня 1945 году, у гэты дзень горад быў вызвалены войскамі [[Другі ўкраінскі фронт|другога ўкраінскага фронту]] савецкай арміі. Пасьля вайны ў краіне сфармаваўся камуністычны ўрад, які быў фактычна падпарадкаваны вайскова і палітычнага [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|Савецкаму Саюзу]], апынуўшыся па сацыялістычны бок [[Жалезная заслона|Жалезнае заслоны]]. Найбуйнейшы помнік [[Ёсіф Сталін|Ёсіфу Сталіну]] быў адкрыты ў горадзе на ўзгорку [[Летна]] ў 1955 годзе, але зьнішчаны ў 1962 годзе падчас барацьбы з культам асобы Сталіна. Чацьвёрты зьезд пісьменьнікаў Чэхаславаччыны, які прайшоў у горадзе ў чэрвені 1967 году, заняў цьвёрдую пазыцыю супраць існага ў краіне рэжыму&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170917092115/http://www.pehe.cz/Members/redaktor/post-communist-refections-of-the-prague-spring «Post-Communist Reflections of the Prague Spring»]. Jiří Pehe.&lt;/ref&gt;. 31 кастрычніка 1967 году студэнты правялі дэманстрацыю ў [[Страгаў|Страгаве]]. Гэта падштурхнула новага сакратара [[Камуністычная партыя Чэхаславаччыны|Камуністычнае партыі]] Чэхаславаччыны [[Аляксандар Дубчак|Аляксандра Дубчака]] да абвяшчэньня этапу рэформаў ў жыцьці гораду і краіны, пачаўшы стварэньне [[сацыялізм з чалавечым тварам|сацыялізму з чалавечым тварам]]. Гэтая зьява, якая атрымала назву [[Праская вясна]], мела на мэце дэмакратычнае абнаўленьне ўстановаў. Аднак, астатнія краіны-ўдзельніцы [[Варшаўская дамова|Варшаўскай дамовы]], акрамя [[Румынія|Румыніі]] і [[Альбанія|Альбаніі]], адрэагавалі на рэформы сумесным уварваньне ў Чэхаславаччыну і сталіцу Прагу 21 жніўня 1968 году танкамі, здушыўшы любыя спробы рэформаў. [[Ян Палах]] і [[Ян Зайц]] скончылі жыцьцё самагубствам у студзені і лютым 1969 году на знак пратэсту супраць гэтак званай нармалізацыі краіны.

У 1989 годзе на тле развалу сацыялістычных рэжымаў вуліцы Прагі перапоўніліся людзьмі, пасьля таго як мясцовы АМАП зьбіў мірную студэнцкую дэманстрацыю. У выніку [[Аксамітная рэвалюцыя|Аксамітнай рэвалюцыі]] камуністычны рэжым быў зрынуты. У 1993 годзе Прага стала сталіцай [[Чэхія|Чэхіі]], пасьля таго як краіна мірна была падзеленая на два новых дзяржаўных утварэньня. У канцы 1990-х гадох Прага зноўку стала важным культурным цэнтрам Эўропы і зьведала значны ўплыў [[глябалізацыя|глябалізацыі]]&lt;ref&gt;McAdams, Michael (1 September 2007). [https://journals.openedition.org/transtexts/149 «Global Cities as Centers of Cultural Influence: A Focus on Istanbul, Turkey»]. Transtext(e)s Transcultures. — С. 151—165. — [[doi]]:[https://doi.org/10.4000%2Ftranstexts.149 10.4000/transtexts.149].&lt;/ref&gt;. У 2000 годзе ў Празе адбыўся саміт [[Міжнародны валютны фонд|МВФ]] і [[Сусьветны банк|Сусьветнага банку]], тут адбыліся хваляваньні супраць глябалізацыі. У 2002 годзе Прага пацярпела ад паводкі, якая пашкодзіла будынкі і ейную падземную транспартную сыстэму. Прага выставіла заяўку на правядзеньне [[Летнія Алімпійскія гульні 2016 году|летніх Алімпійскіх гульнях 2016 году]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110807095901/http://www.gamesbids.com/eng/index.php?news=1174578823 «Prague Assembly Confirms 2016 Olympic Bid»]. Gamesbids.&lt;/ref&gt;, але ня здолела ўвайсьці ў сьпіс кандыдатаў. У чэрвені 2009 году, у выніку фінансавага ціску праз сусьветную [[Рэцэсія|рэцэсію]], чыноўнікі Прагі таксама вырашылі адмяніць заплянаваную заяўку гораду на правядзеньне [[Летнія Алімпійскія гульні 2020 году|летніх Алімпійскіх гульняў 2020 году]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100910085801/http://www.gamesbids.com/eng/olympic_bids/future_bids_2016/1216134440.html «It's Official – Prague Out of 2020 Bid»]. GamesBids.&lt;/ref&gt;.

== Ґеаґрафія ==
Прага знаходзіцца на поўнач ад цэнтру [[Чэхія|Чэхіі]], пасярод тэрыторыі Сярэднечэскага краю ({{мова-cs|Středočeský kraj}}), аднак стварае самотную тэрытарыяльную адзінку сталіца Прага ({{мова-cs|Hlavní město Praha}}). Праз Прагу цячэ рака [[Вэлтава]] ({{мова-cs|Vltava}}), уздоўж якой знаходзіцца гістарычны і сучасны цэнтар места.

=== Надвор’е ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080&quot; height=&quot;17&quot; | Месяц
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; abbr=&quot;Студзень&quot; | Сту
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; abbr=&quot;Люты&quot; | Лют
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; abbr=&quot;Сакавік&quot; | Сак
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; abbr=&quot;Красавік&quot; | Кра
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; abbr=&quot;Травень&quot; | Тра
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; abbr=&quot;Чэрвень&quot; | Чэр
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; abbr=&quot;Ліпень&quot; | Ліп
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; abbr=&quot;Жнівень&quot; | Жні
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; abbr=&quot;Верасень&quot; | Вер
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; abbr=&quot;Кастрычнік&quot;| Кас
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; abbr=&quot;Лістапад&quot; | Ліс
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; abbr=&quot;Сьнежань&quot; | Сьн
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | За год
|-
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | Максымальная тэмпэратура
| style=&quot;background: #FFFFCC; color:#000000;&quot; | 1,4&lt;sup&gt;°C&lt;/sup&gt;
| style=&quot;background: #FFFFCC; color:#000000;&quot; | 3,1&lt;sup&gt;°C&lt;/sup&gt;
| style=&quot;background: #FFFFAA; color:#000000;&quot; | 7,7&lt;sup&gt;°C&lt;/sup&gt;
| style=&quot;background: #FFFF88; color:#000000;&quot; | 13,4&lt;sup&gt;°C&lt;/sup&gt;
| style=&quot;background: #FFDD55; color:#000000;&quot; | 18,7&lt;sup&gt;°C&lt;/sup&gt;
| style=&quot;background: #FFDC44; color:#000000;&quot; | 21,2&lt;sup&gt;°C&lt;/sup&gt;
| style=&quot;background: #FFCC33; color:#000000;&quot; | 23,6&lt;sup&gt;°C&lt;/sup&gt;
| style=&quot;background: #FFCC33; color:#000000;&quot; | 23,5&lt;sup&gt;°C&lt;/sup&gt;
| style=&quot;background: #FFDD55; color:#000000;&quot; | 18,6&lt;sup&gt;°C&lt;/sup&gt;
| style=&quot;background: #FFFF88; color:#000000;&quot; | 12,8&lt;sup&gt;°C&lt;/sup&gt;
| style=&quot;background: #FFFFBB; color:#000000;&quot; | 5,5&lt;sup&gt;°C&lt;/sup&gt;
| style=&quot;background: #FFFFCC; color:#000000;&quot; | 2,1&lt;sup&gt;°C&lt;/sup&gt;
| style=&quot;background: #FFFF99; color:#000000;&quot; | '''12,7&lt;sup&gt;°C&lt;/sup&gt;'''
|-
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; height=&quot;16;&quot; | Мінімальная тэмпэратура
| style=&quot;background: #DBFFFF; color: black;&quot; | −3,6&lt;sup&gt;°C&lt;/sup&gt;
| style=&quot;background: #DBFFFF; color: black;&quot; | −3,3&lt;sup&gt;°C&lt;/sup&gt;
| style=&quot;background: #EDFFFF; color: black;&quot; | −0,1&lt;sup&gt;°C&lt;/sup&gt;
| style=&quot;background: #FFFFCC; color: black;&quot; | 3,5&lt;sup&gt;°C&lt;/sup&gt;
| style=&quot;background: #FFFF99; color: black;&quot; | 8,4&lt;sup&gt;°C&lt;/sup&gt;
| style=&quot;background: #FFFF88; color: black;&quot; | 11,3&lt;sup&gt;°C&lt;/sup&gt;
| style=&quot;background: #FFEE77; color: black;&quot; | 13,4&lt;sup&gt;°C&lt;/sup&gt;
| style=&quot;background: #FFEE77; color: black;&quot; | 13,0&lt;sup&gt;°C&lt;/sup&gt;
| style=&quot;background: #FFFF88; color: black;&quot; | 9,1&lt;sup&gt;°C&lt;/sup&gt;
| style=&quot;background: #FFFFBB; color: black;&quot; | 4,9&lt;sup&gt;°C&lt;/sup&gt;
| style=&quot;background: #EEFFFF; color: black;&quot; | 0,3&lt;sup&gt;°C&lt;/sup&gt;
| style=&quot;background: #DCFFFF; color: black;&quot; | −2,2&lt;sup&gt;°C&lt;/sup&gt;
| style=&quot;background: #FFFFBB; color: black;&quot; | '''4,5&lt;sup&gt;°C&lt;/sup&gt;'''
|-
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | Ападкі
| style=&quot;background: #00EAF5;&quot; | 23,6&lt;small&gt;мм&lt;/small&gt;
| style=&quot;background: #00EAF5;&quot; | 23,1&lt;small&gt;мм&lt;/small&gt;
| style=&quot;background: #00EAF5;&quot; | 28,1&lt;small&gt;мм&lt;/small&gt;
| style=&quot;background: #00DAF5;&quot; | 38,2&lt;small&gt;мм&lt;/small&gt;
| style=&quot;background: #009AF5;&quot; | 77,2&lt;small&gt;мм&lt;/small&gt;
| style=&quot;background: #009AF5;&quot; | 72,7&lt;small&gt;мм&lt;/small&gt;
| style=&quot;background: #00AAF5;&quot; | 66,2&lt;small&gt;мм&lt;/small&gt;
| style=&quot;background: #00AAF5;&quot; | 69,6&lt;small&gt;мм&lt;/small&gt;
| style=&quot;background: #00CAF5;&quot; | 40,4&lt;small&gt;мм&lt;/small&gt;
| style=&quot;background: #00DAF5;&quot; | 30,5&lt;small&gt;мм&lt;/small&gt;
| style=&quot;background: #00DAF5;&quot; | 31,9&lt;small&gt;мм&lt;/small&gt;
| style=&quot;background: #00EAF5;&quot; | 25,3&lt;small&gt;мм&lt;/small&gt;
| style=&quot;background: #00BAF5;&quot; | '''526,6&lt;small&gt;мм&lt;/small&gt;'''
|}

== Дэмаґрафія ==
На сёньня горад мае больш 1 240 000 жыхароў, акрамя таго ў 2011 годзе ў сталіцу езьдзілі штодня 217 686 людзей за працай ці навучаньнем, пераважна зь [[Сярэднячэкі край|Сярэднячэкага краю]]. Такім чынам, горад займае 14 месца ў [[Эўрапейскі Зьвяз|ЭЗ]] паводле колькасьці насельніцтва. Прага зьяўляецца важным турыстычным цэнтрам і ў пік турыстычнага сэзону ейнае насельніцтва павялічваецца прыкладна ўдвая.

З другой паловы 1990-х гадоў расьце колькасьць замежнікаў. У 2001 годзе ў Празе пражывала 61 477 замежнікаў, у 2011 годзе — ужо 178 177, якія складалі 14% насельніцтва гораду. Па стане на 31 сьнежня 2009 году ў Празе пражывала 50 138 грамадзянаў [[Украіна|Украіны]], 17 967 грамадзянаў [[Славаччына|Славаччыны]], 17 509 грамадзянаў [[Расея|Расеі]] і 10 699 грамадзян [[Віетнам]]у. Пераважная большасьць грамадзян Украіны складаюць мужчыны, якія прыехалі на працу, многія зь маюць сталае месца жыхарства.

У горадзе ёсьць некалькі [[цыганы|цыганскіх]] суполак, перш за ўсё ў [[Лібні]], заходняй частцы [[Сьмехава]] і [[Жыжкаў|Жыжкаве]]. Дзель цыганаў ніжэй за сярэднестатыстычны ўзровень у Чэхіі. Падчас перапісу насельніцтва ў 2001 годзе адсотак насельніцтва, які аднёс сябе да цыганскай нацыянальнасьці, складаў палову ў параўнаньні з агульнадзяржаўным сярэднестатыстычным паказчыкам, ніжэй толькі ў краі [[Высачына]]. Паводле дасьледаваньня Міністэрства працы і сацыяльных справаў і [[Эўрапейскі сацыяльны фонд|Эўрапейскага сацыяльнага фонду]] праведзенага ў 2006 годзе ў Празе ёсьць 6 сацыяльна маргіналізаваных цыганскіх суполак, якія налічваюць прыкладна 9 тысячаў чалавек. Паводле перапісу гарадзкога маґістрату, праведзенага ў 2007 годзе, у горадзе пражываюць прыкладна 2 тысячы бамжоў.

Прага мае высокі ўзровень эміґрацыі і іміґрацыі. Паміж эміґрантамі высокую дзель складаюць замежнікі. Жыхары Прагі часьцей перасяляюцца ў Сярэднячэскі край, канкрэтна ў раёны Прага-Ўсход і Прага-Захад, якая зараз налічвае каля 200 000 чалавек і стала расьце. У мінулым у Празе пражывала зьмяшанае насельніцтва, акрамя [[чэхі|чэхаў]], [[немцы|немцаў]] і [[габрэі|габрэяў]], зь Сярэднявечча ў горадзе налічвалася некаторая колькасьць [[італьянцы|італьянцаў]]. Архітэктурныя помнікі італьянскага характару складаюць большую частку Малой Страны.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: 1em auto 1em auto&quot;
|+ Дэмаґрафія Прагі ад 1378 да 2010 гады (''у тысячах'')
!style=&quot;background:#ddffdd&quot;|Год
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''1378'''
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''1500'''
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''1610'''
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''1702'''
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''1798'''
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''1850'''
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''1883'''
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''1884'''
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''1901'''
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''1918'''
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''1922'''
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''1930'''
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''1960'''
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''1965'''
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''1968'''
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''1970'''
|-
!style=&quot;background:#ddffdd&quot;|Колькасьць жыхароў
| 40 
| 30
| 60
| 60–65 
| 79 
| 155 
| 160 
| 171 
| 216 
| 223 
| 667 
| 849 
| 1005 
| 1025 
| 1102
| 1080
|-
!style=&quot;background:#ddffdd&quot;|Год
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''1975'''
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''1980'''
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''1985'''
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''1990'''
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''1995'''
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''2000'''
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''2001'''
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''2002'''
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''2003'''
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''2004'''
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''2005'''
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''2006'''
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''2007'''
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''2008'''
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''2009'''
!style=&quot;background:#f3fff3&quot;|'''2010'''
|-
!style=&quot;background:#ddffdd&quot;|Колькасьць жыхароў
| 1167
| 1190
| 1193 
| 1215 
| 1210
| 1181
| 1160
| 1162
| 1166
| 1171
| 1181
| 1188
| 1212
| 1233
| 1249 
| 1257 
|}

== Культура ==
Прага традыцыйна зьяўляецца вельмі папулярным местам сярод турыстаў. У сучаснай Празе працуе вялікая колькасьць музэяў, тэатраў, кінатэатраў, ґалерэяў і інш. Але галоўнай спакусай зьяўляецца гістарычны цэнтар места.

=== Помнікі праскай помнікавай рэзэрвацыі ===
'''Цэрквы і капліцы'''
[[Файл:Prague Charles Bridge View-02.jpg|міні|300пкс|Выгляд на Праскі замак]]
[[Файл:Prague 0001.JPG|міні|300пкс|Выгляд на Праскі град]]
[[Файл:Prague 0002.JPG|міні|злева|300пкс|Сабор Сьвятога Віта альбо Праскі град]]
[[Файл:PragueCathedral03.jpg|міні|300пкс|Сабор Сьвятога Віта]]
* На тэрыторыі Праскага Замку ({{мова-cs|Pražský hrad}})
** [[Сабор Сьвятога Віта]]
** [[Базыліка Сьвятога Іржы]]
** [[Капліца Сьвятога Кражу]]
** [[Касьцёл усіх Сьвятых (Прага)|Касьцёл усіх Сьвятых]]
* На Старамескай плошчы ({{мова-cs|Staroměstské náměstí}})
** Тынскі храм
* На Вышэграду ({{мова-cs|Vyšehrad}})
** Ратонда Сьвятога Марціна
** Касьцёл сьвятых Пятра і Паўла

'''Палацы'''
* Палац Кінскіх
* Вальдштэйнскі палац
* Чэрнінскі палац

'''Будынкі культуры і адукацыі'''
* Каролінум
* Нацыянальны тэатар
* Нацыянальны музэй
* Клемэнцінум
* Рудольфінум

''' Іншыя вядомыя будынкі'''
* [[Карлаў мост]]
* Старамеская ратуша
* Грамадзкі дом

== Дзяленьне Прагі ==
[[Файл:Katastrální mapa Prahy.PNG|міні|150пкс|Мапа мікрараёнаў Прагі]]
Прага дзеліцца на раёны ({{мова-cs|Obvod}}), якіх на сёняшні момант налічваецца 22. Назвы яны маюць па сваіх нумарах: Прага 1, Прага 2, …, Прага 22. Варта заўважыць, што меншы нумар не азначае блізкасьць да цэнтру. Раёны ў сваю чаргу падзяляюцца на мікрараёны ({{мова-cs|Městská část}}), іх у Празе 112. Яны ўжо маюць свае назвы, большай часткай гэта назвы вёсак ці мястэчак, якія тут знаходзіліся раней: Вышэград, Вінаграды, Мала Страна і інш.

== Транспарт ==
[[Файл:Hradčanská, Škoda 15T.jpg|міні|250пкс|зьлева|Сучасны праскі трамвай]]
Прага зьяўляецца важным транспартым вузлом ня толькі ў самой Чэхіі, але і для Цэнтральнай Эўропы. Праскі аэрапорт Рузіне ({{мова-cs|Ruzyně}}) зьяўляецца самым вялікім у Чэхіі. Вялікую ролі ў месцкай інфраструктуры адыгрывае галоўны вакзал ({{мова-cs|Hlavní nádraží}}), адкуль можна дабрацца да вялікіх мест заходняй і ўсходняй Эўропы. Рачны транспарт ў Празе, у асноўным, мае вызнам толькі ў якасьці забаўкі для турыстаў. Акрамя гэтага Прага мае інтэґраваную транспартную сыстэму [[Праскі мэтрапалітэн|Праскага мэтрапалітэну]], Праскую трамвайную сыстэму, аўтобусныя маршруты, фунікулёры і шэсьць паромаў. Прага мае адзін з самых высокіх паказчыкаў выкарыстаньня грамадзкага транспарту ў сьвеце. За год ажыцьцяўляецца каля 1,2 млрд пасажырскіх перавозак.

=== Аплата за праезд ===
Звычайны базавы квіток ({{мова-cs|jízdenka}}) на грамадзкі транспарт каштуе 32 чэскія кроны. Гэты квіток перасадачны, ён дзейнічае на працягу 90 хвілінаў, днём ці ноччу, на ўсіх відах гарадзкога транспарту (ў мэтро, трамваі, аўтобусе, фунікулёры, на пароме, а таксама ў прыгарадных цягніках у межах гораду), незалежна ад таго, колькі перасадак зрабіў пасажыр. Можно набыць таксама квіток са зьніжкай, які каштуе 24 кроны і дзейнічае толькі 30 хвілінаў. Квіток павінны быць пазначаны з дапамогай кампосьцеру жоўтага колеру пры пасадцы ў транспартны сродак ці перад эскалатарам мэтро, альбо на чыгуначным вакзале (калі паездка пачынаецца на цягніку). Таксама існуюць квіткі на содні, трое содняў, на месяц і г. д.

=== Праскі мэтрапалітэн ===
{{Асноўны артыкул|Праскі мэтрапалітэн}}
[[Файл:Praha, Malostranská, vlak.jpg|міні|Станцыя мэтро Маластранская]]
Першая частка мэтро ў Празе пачала працаваць у 1974 годзе. Гэта быў атрэзак чырвонай лініі Флорэнц-Качараў (9 станцыяў). Паступова сыстэма [[Праскі мэтрапалітэн|праскага мэтрапалітэну]] пашырылася ў тры лініі, і на сёньняшні дзень мае 53 станцыі. Самая доўгая — жоўтая лінія, самая кароткая — зялёная, але апошняя заложана пад самым цэнтрам места. У чэрвені 2010 году пачалося пашырэньне зялёнай лініі далей у паўночна-заходнім напрамку Прагі бліжэй да аэрапорту&lt;ref&gt;[http://www.praguepost.com/news/4900-metro-extension-on-right-track.html Metro Extension on the Right Track]. The Prague Post&lt;/ref&gt;. Таксама плянуецца ажыцьцявіць чыгуначнае паведамленьне з аэрапортам. Ёсьць плян па будаўніцтву чацьвёртай лініі мэтро, які злучыць цэнтар гораду зь ягонай паўднёвай часткай&lt;ref&gt;[http://www.railway-technology.com/projects/prague_metro/ Prague Metro, Czech Republic]. RailwayTechnology.com&lt;/ref&gt;. У якасьці цягнікоў выкарыстоўваюцца цягнікі «81-71M», то бок мадэрнізаваны варыянт савецкага «[[81-71]]», а з 1998 году пачалі эксплюатаваньне новыя цягнікі «M1», вырабленыя кансорцыюмам [[ČKD Praha]], [[ADtranz]] і [[Siemens]]. Станцыя мэтро [[Намесьці міру]] зьяўляецца самай глыбокай станцыяй праскага мэтрапалітэну, якая абсталяваная самым доўгім эскалятарам у Эўрапейскім Зьвязе.

=== Начны транспарт ===
Вялікай перавагай грамадзкага транспарту ў Празе зьяўляецца наяўнасьць начнога транспарту. Мэтро ноччу не працуе, аднак трамваі і аўтобусы ходзяць цэлую ноч. Інтэрвал, зразумела, значна паніжаны, але ня будзе складаць праблемаў дабрацца да любой часткі места.

== Беларусы ў Празе ==
[[Файл:Zabejda pomnik.jpg|міні|зьлева|150пкс|Магіла М. Забэйды-Суміцкага на Альшанскіх могілках]]
У Празе працаваў беларускі першадрукар [[Францішак Скарына]], навучаліся, працавалі ды жылі [[Ларыса Геніюш]] і [[Янка Геніюш]], [[Мікола Вяршынін]]. У Празе знаходзіцца беларуская рэдакцыя [[Свабода (радыё)|Радыё Свабода]]. На [[Альшанскія могілкі|Альшанскіх могілках]] у Празе пахаваныя прэзыдэнты [[Беларуская Народная Рэспубліка|БНР]] [[Пётра Крэчэўскі]] і [[Васіль Захарка]], а таксама сьпявак [[Міхась Забэйда-Суміцкі]].

У Празе існуе некалькі аб’яднаньняў беларусаў Прагі і Чэхіі:
* [[Скарына (беларуская суполка)|Беларуская суполка «Скарына»]]
* [[Зьвяз беларусаў замежжа]]
* [[Пагоня (аб'яднаньне беларусаў)|Аб’яднаньне беларусаў «Пагоня»]]
* [[Свабодная Беларусь]]
* [[Грамадзянская Беларусь]]

Выдаецца беларуская газэта «[[Крывія (газэта)|Крывія]]». Выдаўцом зьяўляецца аб’яднаньне «Пагоня», якое з 2006 году ў Празе адчыніла [[беларуская клюбоўня ў Празе|беларускую клюбоўню]], якая зьбірае беларускую грамаду падчас розных культурных і грамадзкіх мерапрыемстваў.

== Асобы ==
* [[Павэл Бэм]] — мэр Прагі ў 2002—2010 гадах

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20040320134347/http://www.prague-city.cz/ Афіцыйная старонка]{{ref-en}}
* [http://www.praha-mesto.cz/ Інфармацыйны сайт праскай радніцы]
* [http://www.praha.eu/ Партал Прагі]
* [http://www.atlasceska.cz/praha/ Інфармацыйны партал аб Празе]
* [http://community.livejournal.com/by_praha/ Беларуская Прага]
* [http://community.livejournal.com/kryvija/ Газэта «Крывія»]
* [https://web.archive.org/web/20080629224323/http://www.svobodnebelorusko.cz/ Свабодная Беларусь]
* [https://web.archive.org/web/20080404143000/http://www.civicbelarus.eu/ Грамадзянская Беларусь]
* [http://www.czso.cz/ Чэскі статыстычны ўрад]

{{Адміністрацыйны падзел Чэхіі}}
{{Сусьветная спадчына Чэхіі}}
{{Сталіцы Эўропы}}

[[Катэгорыя:Прага| ]]</text>
      <sha1>4dlfjq6dd2wkv66xo6161wp8sryroq5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уладзімер Караткевіч</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9339</id>
    <revision>
      <id>2682437</id>
      <parentid>2681966</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T08:18:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2682437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99671" sha1="5et85qshzdytt5oo58fcz0jvtmm10po" xml:space="preserve">{{Цёзкі}}
{{Пісьменьнік
|Імя                 = Уладзімер Караткевіч
|Лацінка             = Uładzimier Karatkievič
|Імя пры нараджэньні = Уладзімер Сямёнавіч Караткевіч
|Грамадзянства       = [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]]
|Напрамак            = гістарычная проза
|Дэбют               = «Тут будет канал», «Якубу Коласу» (1951)
|Значныя творы       = «[[Дзікае паляваньне караля Стаха (аповесьць)|Дзікае паляваньне караля Стаха]]», «[[Каласы пад сярпом тваім]]», «[[Хрыстос прызямліўся ў Гародні]]», «[[Чорны замак Альшанскі]]»
|ВікіКрыніца         = be:s:Аўтар:Уладзімір Караткевіч
|ВікіКрыніца пераклады на беларускую = 
|Палічка             = http://knihi.com/Uladzimir_Karatkievic/
|Камунікат           = http://kamunikat.org/Karatkievicz_Uladzimir.html
}}
'''Уладзі́мер Сямё́навіч Каратке́віч''' (26 лістапада 1930, [[Ворша]], [[Віцебская вобласьць]] — 25 ліпеня 1984, [[Менск]], [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]) — беларускі пісьменьнік, празаік, драматург, публіцыст, перакладнік, сцэнарыст, клясык беларускае літаратуры. Адна з найбольш яскравых постацяў у беларускае літаратуры другое паловы XX стагодзьдзя{{зноска|Верабей|2005|Верабей|3}}. Першы беларускі пісьменьнік, які зьвярнуўся да жанру гістарычнага дэтэктыву&lt;ref&gt;{{артыкул |аўтар=[[Алег Грушэцкі|Грушэцкі А. Л.]]|загаловак=Беларускі дэтэктыў. Міфы і рэальнасць|выданьне=[[Літаратура і Мастацтва|Літаратура і мастацтва]] |тып=газэта |месца= Мн.|выдавецтва=[[Выдавецкі дом «Звязда»]] |год=2014 |выпуск=4777 |нумар=28 |старонкі=6}}&lt;/ref&gt;.

Творчасьць Уладзімера Караткевіча адрозьніваецца рамантычнай скіраванасьцю, высокай мастацкай культурай, патрыятычным патасам і гуманістычным гучаньнем. Пісьменьнік істотна ўзбагаціў беларускую літаратуру ў тэматычных і жанравых адносінах, напоўніў яе інтэлектуальным і філязофскім зьместам{{зноска|Макарэвіч, Яфімава|2008|Макарэвіч, Яфімава|459—460}}. Найбольш вядомыя такія творы аўтара, як аповесьці «[[Дзікае паляваньне караля Стаха (аповесьць)|Дзікае паляваньне караля Стаха]]», «[[Сівая легенда]]», раманы «[[Каласы пад сярпом тваім]]», «[[Хрыстос прызямліўся ў Гародні]]», «[[Чорны замак Альшанскі]]», эсэ «[[Зямля пад белымі крыламі]]»&lt;ref&gt;{{спасылка|url=http://dic.academic.ru/dic.ns/es/79524/КОРОТКЕВИЧ|загаловак=Короткевич Владимир Семенович |subзагаловак= |аўтар= |authorlink= |coauthors= |quote= |дата публікацыі=2009 |ormat= |work= |выдавец=Энциклопедический словарь |дата доступу=2014-04-01|мова=ru |description= |deadlink= |копія=http://www.peeep.us/29c076f|дата копіі=2014-04-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;slounik&quot;&gt;[[Аляксей Гардзіцкі|Гардзіцкі А. К.]] [http://www.slounik.org/81070.html Караткевіч Уладзімір] // {{Літаратура/Беларускія пісьменьнікі (1917—1990)|к}}&lt;/ref&gt;.

== Біяграфія ==

=== Паходжаньне. Сям’я. Маленства === 
[[Файл:Siamja Karatkieviča.png|міні|зьлева|Родныя Ўладзімера Караткевіча: цётка Яўгенія Васілеўна, бацька Сямён Цімафеевіч, дзед Васіль Юльлянавіч Грынкевіч, маці Надзея Васілеўна, сястра Натальля й брат Валеры. 1928 год]]
[[Файл:Parents Of Korotkevich.jpg|значак|Бацькі У. Караткевіча: Надзея Васілеўна і Сямён Цімафеевіч (у чыне калескага сакратара). 1915 год]]
[[Файл:Karatkevicz&amp;maci.jpg|значак|зьлева|Уладзімер Караткевіч у дзяцінстве з маці і сястрой Натальляй, г. [[Ворша]]. 1937 год]]
Продкі Караткевіча былі [[шляхта|шляхоцкага]] стану{{зноска|Макарэвіч, Яфімава|2008|Макарэвіч, Яфімава|460}} й паходзілі зь беларускага Падняпроўя, з [[Рагачоў|Рагачова]], [[Амсьціслаў|Мсьціслава]], [[Магілёў|Магілёва]] й іншых гарадоў. Адзін са сваякоў пісьменьніка па матчынай лініі, паводле сямейнай легенды — [[Тамаш Грыневіч]], браў удзел у паўстаньні 1863—1864 гадоў{{зноска|Верабей|2005|Верабей|4}}. Паўстанцы пад яго камандаваньнем былі разьбітыя, а яго самога расстралялі ў Рагачове&lt;ref&gt;{{Літаратура/Даведнік Маракова|РЛ|1|0|РЛ1-3|РЛ1-3}}&lt;/ref&gt;. Гэтую гісторыю Караткевіч апісаў у эпілёгу расейскамоўнай аповесьці «Предыстория» ({{мова-be|Перадгісторыя|скарочана}}), і ў пралёгу раману «Нельга забыць» («Леаніды не вернуцца да Зямлі»).

Нарадзіўся 26 лістапада 1930 году ў горадзе [[Ворша|Воршы]] [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]] ў сям’і інтэлігентаў. Бацька — Сямён Цімафеевіч (1887—1959), закончыў гарадзкое вучылішча ў Воршы, яшчэ падлеткам сам зарабляў сабе на жыцьцё, працаваў у казначэйстве, служыў у царскай арміі пісарам, пасьля працаваў інспэктарам па бюджэце ў Аршанскім раённым фінансавым аддзеле&lt;ref&gt;{{Артыкул| аўтар  = В. В. Урублеўскі. | загаловак  = Досвед даследавання сялянскай генеалогіі па Аршанскім павеце Магілёўскай губерні (на прыкладзе радаводу Уладзіміра Караткевіча па лініі бацькі).| спасылка  = https://niab.by/wp/wp-content/uploads/2024/07/archivaryus_18_web.pdf | мова = | аўтар выданьня = | выданьне  = Архiварыус| тып = Зборнік навуковых паведамленняў і артыкулаў| месца  ={{Менск (Мінск)}}| выдавецтва  =[[Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі]] | год = 2020 | том  = Выпуск 18| старонкі   = 276—289 | isbn  = | issn  = 2225-4412| архіўная спасылка = | недасяжны}}&lt;/ref&gt;. Маці — Надзея Васілеўна (1893—1977), з роду [[Грынкевічы|Грынкевічаў]], пасьля заканчэньня [[Марыінская гімназія (Магілёў)|Марыінскай гімназіі]] ў [[Магілёў|Магілёве]] некаторы час працавала настаўніцай у сельскай школе пад Рагачовам, пасьля выхаду замуж занялася хатняй гаспадаркай. Маці добра ведала сусьветную літаратуру{{зноска|Макарэвіч, Яфімава|2008|Макарэвіч, Яфімава|460}}. У сям’і было трое дзяцей — Уладзімер, ягоны старэйшы брат Валеры (1918 — загінуў у 1941 годзе), старэйшая сястра Натальля (у шлюбе — Кучкоўская; 1922—2003)&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар =Караткевіч У. С. |частка =«Дарога, якую прайшоў» |загаловак =Пра час і пра сябе. Аўтабіяграфіі беларускіх пісьменнікаў. |арыгінал = |спасылка =http://www.usebelarusy.by/be/content/tutejshyya/24530/24531/25406 |адказны = |выданьне = |месца =Мн. |выдавецтва = |год =1966 |старонкі =190—191}}&lt;/ref&gt;. У дзіцячыя гады сваяцкае асяродзьдзе шмат у чым уплывала на Ўладзімера. Вялікі ўплыў зрабіў дзед [[па кудзелі]] Васіль Юльлянавіч Грынкевіч (1861—1945), чалавек з багатым жыцьцёвым досьведам, у свой час даслужыўся да губэрнскага казначэя. Васіль Грынкевіч быў дасьціпным апавядальнікам, ад якога ўнук пачуў шмат казак і народных паданьняў, пераняў любоў да прыроды. Пазьней дзед стане прататыпам Данілы Загорскага-Вежы ў рамане «Каласы пад сярпом тваім». Ад свайго дзеда Ўладзімер пачуў легенду «Маці Ветру» пра падзеі [[Крычаўскае паўстаньне 1743—1744 гадоў|Крычаўскага паўстаньня 1743—1744 гадоў]]. Многія расповеды дзеда сталі крыніцай для будучых твораў Уладзімера{{зноска|Макарэвіч, Яфімава|2008|Макарэвіч, Яфімава|5}}.

Уладзімер навучыўся чытаць вельмі рана, у тры з паловай гады. У дзяцінстве ня толькі любіў слухаць казкі й розныя гісторыі, якія яму чыталі старэйшыя, але імкнуўся дадумваць разьвіцьцё сюжэтаў. З самага раньняга дзяцінства цікавіўся гісторыяй, асабліва гісторыяй Беларусі. У дзіцячыя гады разнастайнасьць ягоных талентаў выявілася й у схільнасьці да маляваньня, якая захавалася на ўсё жыцьцё. Таксама ён меў абсалютны слых, некаторы час займаўся ў музычнай школе&lt;ref&gt;Караткевіч У. С. [https://web.archive.org/web/20100810185335/http://www.uladzimir-karatkevich.com/bio/daroga.html «Дарога, якую прайшоў»] // у кн. Пра час і пра сябе. Аўтабіяграфіі беларускіх пісьменнікаў., Мн., 1966. С. 192&lt;/ref&gt;. Таксама моцна ён любіў прыроду; у дзяцінстве адной зь ягоных любімых кніг была кніга [[Альфрэд Брэм|А. Брэма]] «Жыцьцё жывёлаў». У доме Караткевічаў было шмат кніг — і дзядулі, і кнігі бацькоў, і ягоныя{{заўвага|Хатняя бібліятэка згарэла падчас вайны разам з домам.}}. У шэсьць гадоў ім былі напісаныя першыя вершы{{зноска|Верабей|2005|Верабей|6}}. Яшчэ трохі пазьней паспрабаваў пісаць апавяданьні, якія сам жа й ілюстраваў. Акрамя вучобы хадзіў у музычную школу. Яшчэ ў даваенныя гады адправіў ліст [[Карней Чукоўскі|Карнею Чукоўскаму]], на які атрымаў адказ.

У 1938 годзе пайшоў у школу ў Воршы. Да пачатку вайны пасьпеў скончыць 3 клясы{{зноска|Верабей|2005|Верабей|6}}.

=== Гады вайны й нямецкай акупацыі ===
Вайна застала ў [[Масква|Маскве]], куды пасьля заканчэньня школы паехаў да сястры, якая там вучылася. Трапіў у эвакуацыю ў [[Разанская вобласьць|Разанскую вобласьць]], потым на [[Урал|Ўрал]] у [[Пермская вобласьць|Молатаўскую (Пермскую) вобласьць]]. Рабіў спробы ўцячы на фронт. Праз пэўны час высьветлілася, што Валодзевы бацькі змаглі эвакуявацца й жылі ў горадзе Чкалаве ([[Арэнбург]]у). Туды ж дабралася й сястра. Толькі ў жніўні 1943 году яна змагла прывезьці Валодзю да бацькоў у Арэнбург, дзе ён скончыў 6 клясаў. У кастрычніку 1941 году на фронце загінуў старэйшы брат Валодзі Валеры. Жонку Валерыя Вольгу, якая заставалася на захопленай нямецкімі войскамі тэрыторыі, загубілі акупанты. Летам 1944 году пасьля вызваленьня савецкімі войскамі [[Кіеў|Кіева]] Ўладзімер Караткевіч разам з маці на некаторы час пераехаў у нядаўна вызвалены горад, дзе жылі сваякі. Восеньню 1944 году сям’я вярнулася ў Воршу.

=== Паваенны час ===
У другой палове 1940-х гадоў Уладзімер працягваў навучаньне ў школе. Яго школьны сябар, Леанід Крыгман, адзначаў, што Ўладзімер у свае 14 гадоў валодаў энцыкляпэдычнымі ведамі па літаратуры й гісторыі{{зноска|Верабей|2005|Верабей|7}}. У час вучобы ў старэйшых клясах сярэдняй школы Ўладзімер Караткевіч аддаваў даніну літаратурнай творчасьці — пісаў навэлы, апавяданьні, літаратуразнаўчыя артыкулы. У пасьляваенныя гады Ўладзімер, аршанскі школьнік, зьмясьціў на старонках рукапіснага часопісу «Званочак» некалькі сваіх вершаў, а таксама першую сваю прыгодніцкую аповесьць «Загадка Нэфэрціці». Акрамя таго ім быў напісаны шэраг апавяданьняў і артыкулаў{{зноска|Макарэвіч, Яфімава|2008|Макарэвіч, Яфімава|460}}. Яшчэ ў восьмай клясе ён ужо амаль цалкам напісаў першы варыянт п’есы «Млын на Сініх Вірах» (пастаўленая ў 1959 г.){{зноска|Верабей|2005|Верабей|7}}.

=== Кіеўскі пэрыяд ===
[[Файл:Уладзімер Караткевіч у інтэрнацкім пакоі.jpg|значак|Уладзімер Караткевіч у інтэрнацкім пакоі. Кіеў, пачатак 1950-х гадоў.]]
У 1949 годзе Ўладзімер Караткевіч закончыў сярэднюю школу й паступіў на расейскае аддзяленьне [[філялёгія|філялягічнага]] факультэту [[Кіеўскі дзяржаўны ўнівэрсытэт|Кіеўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту імя Т. Шаўчэнкі]], які скончыў ў 1954 годзе&lt;ref name=&quot;archiŭ&quot;&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://archives.gov.by/home/tematicheskie-razrabotki-arhivnyh-dokumentov-i-bazy-dannyh/vydayushhiesya-lichnosti/da-80-goddzya-z-dnya-naradzhennya/uladzimir-karatkevich-asoba-i-tvorchascz | копія = | дата копіі = | загаловак = Уладзімір Караткевіч: асоба і творчасць| фармат = | назва праекту = | выдавец = Сайт «Архівы Беларусі»| дата доступу = 11 сьнежня 2014 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. Пазьней у ім жа скончыў асьпірантуру. За гады вучобы выявіў сябе адным з найбольш здольных студэнтаў, шмат чытаў — у кола яго чытацкіх інтарэсаў уваходзілі творы клясыкаў сусьветнай літаратуры, украінскіх, расейскіх, польскіх, беларускіх аўтараў. Цікавіўся ён ня толькі літаратурай, але й гісторыяй, у першую чаргу Беларусі. Пазнаёміўся з шматлікімі выданьнямі, прысьвечанымі [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызваленчаму паўстаньню 1863—1864 гадоў]].

У [[Кіеў|Кіеве]] Ўладзімер Караткевіч працягваў складаць вершы на беларускай і расейскай мовах, спрабаваў пісаць іх па-ўкраінску й па-польску. У яго студэнцкіх рэфэратах былі грунтоўна распрацаваныя некалькі літаратуразнаўчых тэмаў: пра творчасьць [[Аляксандар Пушкін|Пушкіна]], [[Максім Багдановіч|Багдановіча]] й іншых. У гэты час ён задумаў вялікі гістарычны твор, дзе плянаваў падаць усе акалічнасьці паўстаньня 1863—1864 гадоў. Летам 1950 году ў Воршы, пасьля першага курсу філфаку, Караткевічам быў створаны першы варыянт знакамітай аповесьці «[[Дзікае паляваньне караля Стаха (аповесьць)|Дзікае паляваньне караля Стаха]]»{{зноска|Верабей|2005|Верабей|7}}.

На радзіме ў аршанскай раённай газэце «Ленінскі прызыў» у 1951 годзе былі надрукаваны два вершы Ўладзімера Караткевіча: «Тут будет канал» ({{мова-be|Тут будзе канал|скарочана}}) (на расейскай мове) і «Якубу Коласу» (на беларускай мове). Летам 1952 году пад уражаньнем паездкі ў [[Вязынка (Маладэчанскі раён)|Вязынку]] — родныя мясьціны [[Янка Купала|Янкі Купалы]] — быў напісаны нарыс «Вязынка», які разам з суправаджальным пісьмом Караткевіч даслаў жонцы Янкі Купалы [[Уладзіслава Луцэвіч|Ўладзіславе Францаўне]]. У гэты ж час ён накіраваў шэраг сваіх раньніх твораў (казкі, вершы, апавяданьні) для ацэнкі [[Якуб Колас|Якубу Коласу]].

Адзін з аднакурсьнікаў і сяброў Караткевіча, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Флярыян Няўважны||uk|Флоріан Неуважний}}, казаў, што Ўладзімер быў душой кампаніі, і што студэнты ставіліся з павагай да ягонай мужнасьці й прынцыповасьці{{зноска|Верабей|2005|Верабей|10}}. Пра свае студэнцкія гады, і пра Ўкраіну, якую Караткевіч вельмі любіў, ён напісаў у аповесьці «У сьнягах драмае вясна» (1957), ў эсэ «Абраная» (1982), а таксама ў эсэ пра [[Тарас Шаўчэнка|Шаўчэнку]] «І будуць людзі на зямлі» (1964), пра [[Леся Ўкраінка|Лесю Ўкраінку]] «Saxifraga» (1971), у нарысе пра [[Кіеў]] «Мой се градок!» (1982){{зноска|Верабей|2005|Верабей|7-8}}.

У 1954 годзе Ўладзімер Караткевіч закончыў унівэрсытэт. Ягоная дыплёмная праца на тэму «Казка. Легенда. Паданьне» выклікала неадназначную рэакцыю, і толькі дзякуючы намаганьням акадэміка А. Бялецкага й выкладчыка А. Назароўскага ён атрымаў вышэйшую адзнаку. Увесну 1955 году ён здаў экзамэны [[кандыдат навук|кандыдацкага]] мінімуму й прыступіў да напісаньня дысэртацыі пра паўстаньне 1863 году, але так яе і ня скончыў&lt;ref name=&quot;archiŭ&quot;/&gt;. У той жа час прыйшла й ідэя пра напісаньне рамана на гэтую ж тэму{{зноска|Верабей|2005|Верабей|10}}.

=== Пасьля ўнівэрсытэту ===
Пасьля заканчэньня ўнівэрсытэту, у 1954—1956 гг. працаваў настаўнікам расейскай мовы й літаратуры ў сельскай школе&lt;ref name=&quot;archiŭ&quot;/&gt;, у вёсцы Лесавічы ў [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. У 1956—1958 гг. працаваў настаўнікам у Воршы&lt;ref name=&quot;archiŭ&quot;/&gt;. Пазьней вучыўся на Вышэйшых літаратурных курсах (1958—1960), сцэнарных курсах (1962) і Інстытуце кінэматаграфіі ў [[Масква|Маскве]] (цяпер [[Расейскі дзяржаўны інстытут кінэматаграфіі імя З. А. Герасімава]]) і стаў прафэсійным пісьменьнікам.

=== Менск ===
[[Файл:MonoLIT Korotkevich.jpg|значак|[[МанаЛІТ]] — дом у [[Менск]]у ([[Вуліца Карла Маркса (Менск)|вул. Карла Маркса]], 36), у якім жыў Уладзімер Караткевіч з 1973 году. На фасадзе — мэмарыяльная шыльда У. Караткевічу]]
[[Файл:Mahiła Ŭładzimira Karatkieviča.JPG|значак|Магіла Ўладзімера Караткевіча на [[Усходнія могілкі|Ўсходніх (Маскоўскіх) могілках]] у Менску]]
У пачатку 1963 году Ўладзімер Караткевіч атрымаў у Менску аднапакаёвую кватэру па адрасе вул. Чарнышэўскага, д. 7, кв. 57. Уладзімер Караткевіч пачаў мець таварыскія зносіны зь [[Вячаслаў Рагойша|Вячаславам Рагойшам]]&lt;ref name=&quot;рагойшаўспаміны&quot;&gt;Дзесяць саг пра Караткевіча / Вячаслаў Рагойша. — Менск : [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]], [[2020]]. — 167 с. — (Люстэрка лёсу). ISBN 978-985-02-2013-4.&lt;/ref&gt;. Празь некаторы час з Воршы ў Менску да яго пераехала ягоная маці. Увесну 1967 году яны ўдваіх атрымалі кватэру на вул. Веры Харужай, д. 48, кв. 26. У тым жа 1967 годзе, увосень, падчас чытацкае канфэрэнцыі па рамане «[[Каласы пад сярпом тваім]]» ў [[Берасьце|Берасьці]], Уладзімер пазнаёміўся з выкладчыцай Берасьцейскага пэдагагічнага інстытуту Валянцінай Нікіцінай (у дзявоцтве Ватковіч, 1934—1983 гг.), зь якой 19 лютага 1971 году ён ажаніўся{{зноска|Верабей|2005|Верабей|14}}. Ажаніўся Караткевіч даволі позна — амаль у 41 год&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = Вольга Анціповіч| прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 30 ліпеня 2009| url = http://www.kp.by/daily/24335.3/526207/| копія = | дата копіі = | загаловак = Тайная любовь писателя Владимира Короткевича| фармат = | назва праекту = | выдавец = kp.by| дата доступу = 29 сьнежня 2014 | мова = ru| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

Вясной 1973 году яны абмянялі кватэру Караткевіча на вул. Веры Харужай і ейны пакой на трохпакаёвую кватэру на [[Вуліца Карла Маркса (Менск)|вул. Карла Маркса]], 36{{зноска|Верабей|2005|Верабей|15}}, дзе далей і жылі разам з маці Ўладзімера Караткевіча{{зноска|Верабей|2005|Верабей|218}}.

Уладзімер Караткевіч прысьвяціў жонцы Валянціне Браніславаўне верш «Таўры»
й раман «Чорны замак Альшанскі» (1979), які пачынаецца словамі: «В.
К., якой гэты раман абяцаў дзесяць год назад, з удзячнасьцю»{{зноска|Верабей|2005|Верабей|218}}. Валянціна Браніславаўна стала высокакваліфікаваным гісторыкам, мела высокі аўтарытэт у [[Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклёру|Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі й фальклёру]] АН БССР, узнагароджаная Дзяржаўнай прэміяй БССР{{зноска|Верабей|2005|Верабей|219}}.

У другой палове 1970-х гг. пачаў працаваць на Беларускім тэлебачаньні, дзе ён вёў праграму «Спадчына», прысьвечаную гісторыі й культуры беларускай зямлі&lt;ref name=&quot;archiŭ&quot;/&gt;.

Пісьменьнік любіў шмат вандраваць — зь сябрамі й жонкай, у складзе здымачных групаў і навуковых экспэдыцыяў ён наведаў шмат мясьцінаў у Беларусі, таксама наведваў іншыя краіны: двойчы быў у Польшчы (1971, 1977), тройчы ў [[Чэхаславаччына|Чэхаславаччыне]] (1973, 1975, 1979){{зноска|Верабей|2005|Верабей|15}}.

Апошнія дні лютага 1983 году былі вельмі трагічнымі для пісьменьніка — у адзін дзень, 28 лютага, памерлі ягоная жонка й родная цётка па матчынай лініі — Яўгенія Васілеўна, у якой ён жыў у вызваленым у 1944 годзе Кіеве{{зноска|Верабей|2005|Верабей|214}}. Паводле словаў пісьменьніка, ён у тыя дні «адчуваў сябе на мяжы нэрвовага надлому»{{зноска|Верабей|2005|Верабей|219}}. У шлюбе з Валянцінай Браніславаўнай ён пражыў 12 гадоў, але дзяцей у іх не было.

У пачатку чэрвеня Караткевіч паехаў у Воршу, у бацькоўскі дом да пляменьніцы. У Менск вярнуўся ў пачатку сьнежня. У пачатку лютага 1984 году ім былі напісаныя некалькі вершаў, аднак у канцы лютага Караткевіч моцна захварэў і каля месяца праляжаў у рэанімацыі. Вясной пачаў адчуваць сябе лепш{{зноска|Верабей|2005|Верабей|219}}.

Незадоўга да сьмерці Караткевіч наведаў блізкія й дарагія яму мясьціны. Ён зьезьдзіў у Рагачоў, у Кіеў на юбілейную сустрэчу выпускнікоў Кіеўскага ўнівэрсытэту. 12 ліпеня 1984 году ён зь сябрамі, фотакарэспандэнтам [[Валянцін Ждановіч|Валянцінам Ждановічам]] і мастаком [[Пятро Драчоў|Пятром Драчовым]], адправіўся ў паход па Прыпяці, дзе яму стала дрэнна, і ён 20 ліпеня вярнуўся ў Менск{{зноска|Верабей|2005|Верабей|15}}.

Памёр 25 ліпеня 1984 году. Пахаваны на [[Усходнія могілкі|Ўсходніх могілках]] у Менску.

== Погляды ==
{{Асноўны артыкул|Ліцьвіны|Пагоня|Бел-чырвона-белы сьцяг}}

Закранаў пытаньне назваў [[Літва|Літвы]] і [[Жамойць|Жамойці]] ў рамане «[[Каласы пад сярпом тваім]]», дзе малады [[Кастусь Каліноўскі]] сьцьвярджае сваю літоўска-беларускую ідэнтычнасьць («''я сам лічу сябе „[[Ліцьвіны|ліцьвінам]]“, [[Беларусы|беларусам]], тутэйшым''»), прытым адзначае пра [[Віская зямля|Віскую зямлю]] (усход Польшчы), што «''там жывуць і [[летувісы|жмудзіны]], і [[немцы]], і [[палякі]], і беларусы''». Таксама паводле раману, «''— Я маю на ўвазе не Літву-жмудзь, — упарта кусаючы вусны, сказаў юнак'' [Кастусь Каліноўскі]''. — Я маю на ўвазе Літву-Беларусь… І потым, вы ж добра ведаеце, адкуль вырасла тая памылка''»&lt;ref&gt;Півавар К. Беларуская ментальнасць у моўнай прасторы мастацкага тэксту : манаграфія. — Віцебск, 2015. С. 42.&lt;/ref&gt;.

Сярод малюнкаў Уладзімера Караткевіча захаваўся дызайн адзеньня з трыма палосамі — белай, чырвонай і белай — і гербам [[Пагоня]]й у цэнтры&lt;ref&gt;Трефилов С. [https://www.kp.ru/daily/27102/4175762/ Как Владимир Короткевич предсказал моду на байки с «Пагоняй»: рассматриваем книгу рисунков классика] // КП Беларусь. 10.03.2020 г.&lt;/ref&gt;. 

== Творчасьць ==
[[Файл:Autobio Korotkevich.jpg|значак|зьлева|Аўтабіяграфія з асабістае справы пісьменьніка. 25 красавіка 1957 г.]]
Як паэт Караткевіч дэбютаваў у 1951 годзе{{зноска|Макарэвіч, Яфімава|2008|Макарэвіч, Яфімава|460}} — апублікаваў у аршанскай раённай газэце «Ленінскі прызыў» два вершы: «Тут будет канал» (на расейскай мове) і «Якубу Коласу» (на беларускай мове)&lt;ref name=&quot;archiŭ&quot;/&gt;.

У пачатку творчага шляху Караткевіч зьвярнуўся да беларускае гісторыі й фальклёру, пра што сьведчаць ягоныя творы «Казкі і легенды маёй Радзімы», «Лебядзіны скіт», казка «Вужыная каралева». Фантазія пісьменьніка раскрываецца ў казцы «Надзвычайная котка», якую ён пазьней дапрацаваў і назваў «Чортаў скарб». У гэтай казцы пісьменьнік традыцыйны фальклёрны сюжэт напоўніў арыгінальнымі вобразамі й дэталямі, мяккім лірызмам і дабрадушным гумарам{{зноска|Макарэвіч, Яфімава|2008|Макарэвіч, Яфімава|462}}.

Уладзімер Караткевіч вывучаў, запісваў, і шырока выкарыстоўваў у сваёй творчасьці фальклёр. Будучы студэнтам ён дасьледаваў у сваёй дыплёмнай працы сацыяльныя казкі й легенды ўва [[Усходнія славяне|ўсходнеславянскім]] фальклёры. У другой палове 1950-х гадоў ён выношваў ідэю стварэньня нацыянальнае эпапэі — ён плянаваў напісаць каля 100 тамоў{{зноска|Макарэвіч, Яфімава|2008|Макарэвіч, Яфімава|463}}{{зноска|Верабей|2005|Верабей|13—14}}, у якіх павінныя былі быць «Казкі і літаратура для дзяцей ў стылі [[Ганс Крыстыян Андэрсэн|Г. К. Андэрсэна]]» й «Запісы фальклёру»{{зноска|Макарэвіч, Яфімава|2008|Макарэвіч, Яфімава|463}}. Некалькі старажытных легендаў пра сьвятых Міколу й Касьяна, зьвязаных зь беларускім фальклёрам, у перакладзе Караткевіча, былі зьмешчаныя ў кнізе [[Аляксандар Назарэўскі|Аляксандра Назарэўскага]] «Из истории русско-украинских связей» (Кіеў, 1963 г.).

Шэраг арыгінальных казак ім былі створаныя ў 1970-я — пачатку 1980-х гадоў. На аснове адной зь беларускіх казак узьнікла казка «Верабей, сава і птушыны суд». Несправядлівасьць, як самая ганебная для грамадзтва зьява, ім асуджаецца ў казцы «Кацёл з каменьчыкамі», у якой арганічна аб’ядналіся эпічная апавядальнасьць і праніклівая эмацыйнасьць{{зноска|Макарэвіч, Яфімава|2008|Макарэвіч, Яфімава|465}}.

У казцы «Нямоглы бацька» пісьменьнік зьвяртае ўвагу на неабходнасьць у павазе й любові да бацькоў. У старажытныя часы на беларускае зямлі быў закон, паводле якога старых бацькоў адводзілі ў лес паміраць. Так сьпярша абыйшоўся са сваім бацькам і герой казкі Пятро. Аднак неўзабаве, насуперак усталяванаму закону, ён уначы ўпотай забраў бацьку. І ў галодны год мудры бацька падказвае сыну, як трэба зрабіць, каб выратаваць людзей ад голаду. Пры стварэньні гэтае казкі Караткевіч, верагодна, абапіраўся на казку «Стары бацька» [[Аляксандар Сержпутоўскі|Аляксандра Сержпутоўскага]], аднак пры гэтым ім была выказаная ўласная аўтарская пазыцыя. У казцы аўтар у тактычнай й далікатнай дыдактычнай форме кажа пра неабходнасьць цаніць дабрыню й мудрасьць{{зноска|Макарэвіч, Яфімава|2008|Макарэвіч, Яфімава|465—466}}.
[[Файл:Zajva Karatkevicza.jpg|значак|Заява Караткевіча аб уступленьні ў Саюз пісьменьнікаў БССР. 26 красавіка 1957 г.]]
У 1958 годзе ён напісаў сатырычна-гумарыстычную аповесьць «[[Цыганскі кароль]]», пры напісаньні якой быў выкарыстаны факт існаваньня на [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзеншчыне]] ў канцы XVIII стагодзьдзя [[Цыганы на Беларусі|цыганскага]] «каралеўства». Матэрыялам для аповесьці паслужыў нарыс гісторыка [[Адам Кіркор|Адама Кіркора]] «Народнасьці Літоўскага Палесься і іх жыцьцё», які быў апублікаваны ў 3 томе «Маляўнічай Расеі» ў 1882 годзе. Пісьменьніку ўдалося насычана, у духу флямандзкае школы, славеснымі фарбамі апісаць стравы й гулянкі ў «палацы» Якуба Знамяроўскага{{зноска|Макарэвіч, Яфімава|2008|Макарэвіч, Яфімава|479}}. У гэтай аповесьці Караткевіч ня толькі зьедліва характарызуе цыганскае «каралеўства» й недарэчную сыстэму дзяржаўнага кіраваньня, але й разважае пра гістарычны лёс Беларусі, кранаючы тагачасныя сацыяльна-грамадзкія й нацыянальныя праблемы{{зноска|Макарэвіч, Яфімава|2008|Макарэвіч, Яфімава|480}}.

Уладзімер Караткевіч зьяўляецца аўтарам паэтычных зборнікаў «Матчына душа» (1958), «Вячэрнія ветразі» (1960), «Мая Іліяда» (1969), «Быў. Ёсьць. Буду» (1986). Ён плённа выкарыстоўваў у сваёй творчасьці здабытак сусьветнае культуры, і адначасова быў глыбока нацыянальным творцам, выказваючы адмысловую прыхільнасьць да фальклёру і гістарычным сюжэтам (вершы «Машэка», «Матчына душа», «Паўлюк Багрым»). У «Балядзе пра Вячка, князя простых людзей» (1957) пісьменьнік зьвярнуўся да вобраза князя [[Вячка]], які ў першае палове XIII стагодзьдзя змагаўся супраць нямецкіх рыцараў. У балядзе князь паказаны як сапраўдны патрыёт свае бацькаўшчыны. Нават параненым, ён біўся супраць мноства ворагаў, і загінуў у баі. Ідэя самаахвярнае барацьбы характэрная для творчасьці Караткевіча{{зноска|Макарэвіч, Яфімава|2008|Макарэвіч, Яфімава|467}}.

Тэма абуджэньня беларускага народу ў 1880-х гадох была раскрытая Караткевічам у апавяданьні «Кніганошы» (1962), у якім паказаны бесьсьмяротны дух народу, імкненьне простага люду да праўды й асьветы{{зноска|Макарэвіч, Яфімава|2008|Макарэвіч, Яфімава|469}}. Таксама ягонае прозе ўласьцівая рамантычная паэтыка. Радасьцю жыцьця напоўненае апавяданьне «Дрэва вечнасьці», асабліва месцы, прысьвечаныя [[Палесьсе|Палесьсю]] й [[Палешукі|палешукам]]. У апавяданьні пісьменьнік выказаў зачараваньне палескімі краявідамі й веліччу палескіх песень. Вобразы прыроды раскрытыя ім у рамане «Каласы пад сярпом тваім», аповесьці «Чазенія», нарысах «Званы ў прадоньнях азёр», «Абдуванчык на кромцы вады». Як пісьменьнік-[[анімалістыка|анімаліст]] паказаў сябе ў апавяданьні «Былі ў мяне мядзьведзі»{{зноска|Макарэвіч, Яфімава|2008|Макарэвіч, Яфімава|472—473}}.

Уладзімер Караткевіч прафэсійна вывучаў гісторыю [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|паўстаньня 1863—1864 гадоў]]. Гэта паслужыла асновай для апавяданьняў «Паляшук», «Сіняя-сіняя», рамана «Каласы пад сярпом тваім» (1965), драмы «Кастусь Каліноўскі» (1965), і іншых паэтычных твораў і публіцыстычных артыкулаў. Часткова гэтая цікавасьць абумоўленая й тым, што ў сям’і захоўвалі памяць пра сваяка па матчынай лініі, аднаго з кіраўнікоў паўстаньня на Магілёўшчыне Тамаша Грыневіча, расстралянага ў Рагачове{{зноска|Макарэвіч, Яфімава|2008|Макарэвіч, Яфімава|474}}. Гэты факт лёг у аснову пралёгу да раману «[[Леаніды ня вернуцца да Зямлі]]» («Нельга забыць» (1962).

У гісторыка-дэтэктыўнай аповесьці «[[Дзікае паляваньне караля Стаха (аповесьць)|Дзікае паляваньня караля Стаха]]» пісьменьнік адлюстраваў падзеі 1880-х гадоў у адным з глухіх куткоў Беларусі. У гэтай аповесьці аўтар імкнуўся паказаць грамадзтва таго часу, зь ягонымі нацыянальнымі, культурнымі і гістарычнымі асаблівасьцямі, зь ягонымі патрыятычнымі ідэямі. Аўтарам асуджаецца здрада радзімы, нацыянальнае й сацыяльнае зло{{зноска|Макарэвіч, Яфімава|2008|Макарэвіч, Яфімава|480}}. Выкарыстаныя прыёмы дэтэктыўнага жанру і ў напісаным пазьней сацыяльна-псыхалягічным і філязофскім рамане «[[Чорны замак Альшанскі]]» (1979), у якім Караткевіч разважае пра сувязь часоў. У рамантычнай аповесьці «[[Сівая легенда]]» (1960) праз карціны [[Магілёўскае паўстаньне (1618)|сялянскага паўстаньня]] на [[Магілёў]]шчыне ў першае палове XVII стагодзьдзя аўтар асэнсоўвае лёс Айчыны.

Адным з найбольш значных для беларускае літаратуры твораў зьяўляецца раман «[[Каласы пад сярпом тваім]]»{{зноска|Макарэвіч, Яфімава|2008|Макарэвіч, Яфімава|478}}. У гэтай кнізе, якую многія называюць галоўнай у творчасьці пісьменьніка, узноўленая шырокая панарама жыцьця народа, перададзена атмасфэра ў грамадзтве напярэдадні паўстаньня. Падзеі рамана адбываюцца ў 1850—1861 гадох, тым ня менш пісьменьніку ўдалося пры дапамозе ўласных разважаньняў і выказваньняў герояў ахапіць у ім падзеі амаль цэлага стагодзьдзя і ў цэлым асэнсаваць лёс Беларусі ў гістарычным кантэксьце. Аўтару ўдалося адзначыць прычыны паўстаньня й ягоныя асаблівасьці. Караткевіч паказаў, што яно мела нацыянальна-вызваленчы характар{{зноска|Макарэвіч, Яфімава|2008|Макарэвіч, Яфімава|478—179}}.

У 1966 годзе Караткевіч напісаў раман «Хрыстос прызямліўся ў Гародні», сюжэт якога заснаваны на рэальных падзеях&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://fantlab.ru/autor7766| копія = | дата копіі = | загаловак = Уладзімір Караткевіч| фармат = | назва праекту = Лабаратория Фантастики| выдавец =fantlab.ru| дата доступу = 29 сьнежня 2014 | мова = ru| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. Штуршком для напісаньня паслужыў запіс з «Хронікі…» [[Мацей Стрыйкоўскі|Мацея Стрыйкоўскага]] пра тое, што ў XVI стагодзьдзі, напачатку княжаньня [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта I]], зьявіўся чалавек, які называў сябе [[Ісус Хрыстос|Хрыстом]]. У рамане адлюстраваны лятунак беларускага народу аб зьяўленьні Хрыста як збаўцы й выратавальніка. Раман уяўляе сабой прытчу, філязофскія роздумы пра прызначэньне чалавека{{зноска|Макарэвіч, Яфімава|2008|Макарэвіч, Яфімава|479}}.

У 1973 годзе пісьменьнік напісаў аповесьць «Лісьце каштанаў», якая стала адной з самых аўтабіяграфічных зь ягоных твораў{{зноска|Макарэвіч, Яфімава|2008|Макарэвіч, Яфімава|477}}. Аповесьць уяўляе сабой хвалюючыя й сумныя ўспаміны пра некалькі месяцаў, праведзеных ім у вызваленым ад нацыстаў Кіеве, роздумы пра лёс пакаленьня, чыё дзяцінства й юнацтва прыйшліся на час вайны.

Па-мастацку падрабязнай распавёў Караткевіч пра Беларусь, ейную культуру, мову, літаратуру, фальклёр і прыроду ў нарысе «[[Зямля пад белымі крыламі]]» (1977). У гэтым нарысе ён ахапіў беларускую гісторыю ад старажытнасьці да 1970-х гадоў, закрануўшы найбольш важныя падзеі, такія як гісторыя [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], [[Грунвальдзкая бітва|Грунвальдзкая бітва 1410 году]], [[Люблінская унія|Люблінская унія 1569 году]], і іншыя важныя моманты з гісторыі Беларусі{{зноска|Макарэвіч, Яфімава|2008|Макарэвіч, Яфімава|478}}. Глыбокімі разважаньнямі над сэнсам жыцьця й лёсам роднае зямлі насычаная аповесьць «[[Ладзьдзя Роспачы]]» (1978). У аповесьці выкарыстана многа алегарычных сымбаляў. Так, сама ладзьдзя Роспачы — гэта Беларусь, якая пераадольвае змрок забыцьця й непрытомнасьці, уваскрашаецца й адраджаецца{{зноска|Макарэвіч, Яфімава|2008|Макарэвіч, Яфімава|476}}.

Караткевіч таксама напісаў шэраг п’есаў, эсэ, артыкулаў, кінасцэнароў. Трагедыя й веліч нацыянальнае гісторыі ім асэнсаваныя ў п’есах «Кастусь Каліноўскі» (1963), «Званы Віцебска» (1974), «Калыска чатырох чараўніц» (1982), «Маці ветру» (1985){{зноска|Макарэвіч, Яфімава|2008|Макарэвіч, Яфімава|480}}.

Уладзімерам Караткевічам былі перакладзеныя на беларускую мову творы [[Гай Валерыюс Катул|Г. В. Катула]], [[Джордж Байран|Дж. Байрана]], [[Адам Міцкевіч|А. Міцкевіча]], [[Іван Франко|І. Франко]], [[Махтумкулі]], [[Мустай Карым|М. Карыма]], [[Элеанора Гашпарава|Э. Гашпаравай]].

Уладзімер Караткевіч пісаў пра гісторыю свайго народу, пра ягонае мастацтва, культуру, духоўнае жыцьцё. Ён выступаў у абарону беларускае мовы й культуры, помнікаў архітэктуры й прыроды. Ён аказаў вялікі ўплыў на грамадзкае, эстэтычнае й духоўнае жыцьцё беларускага народу{{зноска|Макарэвіч, Яфімава|2008|Макарэвіч, Яфімава|481}}.

Творы Караткевіча перакладзеныя на [[ангельская мова|ангельскую]], [[баўгарская мова|баўгарскую]], [[грузінская мова|грузінскую]], [[гішпанская мова|гішпанскую]], [[латыская мова|латыскую]], [[летувіская мова|летувіскую]], [[малдаўская мова|малдаўскую]], [[мангольская мова|мангольскую]], [[нямецкая мова|нямецкую]], [[польская мова|польскую]], [[расейская мова|расейскую]], [[славацкая мова|славацкую]], [[таджыцкая мова|таджыцкую]], [[узбэцкая мова|узбэцкую]], [[украінская мова|украінскую]], [[француская мова|францускую]], [[чуваская мова|чуваскую]], [[эстонская мова|эстонскую мовы]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120422093028/http://who.bdg.by/ob.php?kod=658 Біяграфія Уладзімера Караткевіча на ''who.bdg.by'' («Хто ёсьць хто ў Беларусі»)] {{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Ацэнка й значэньне творчасьці ==
[[Файл:Lenina 26 in Orsha 04.JPG|значак|[[Музэй Уладзімера Караткевіча]] ў [[Ворша|Воршы]]]]
Апублікаваная ў 1964 годзе адна зь першых аповесьцяў Караткевіча «Дзікае паляваньне караля Стаха», у якой аўтар заявіў пра сябе як пра пісьменьніка-гісторыка, прынесла яму некаторую папулярнасьць. Пазьней яна нават была [[Дзікае паляваньне караля Стаха (фільм)|экранізаваная]]. Але раман «Леаніды ня вернуцца да зямлі» быў падвергнуты рэзкай крытыцы. «Афіцыйны» крытык [[Якаў Гярцовіч]] на старонках «[[Советская Белоруссия|Советской Белоруссии]]» папракнуў Караткевіча ў кніжнасьці, другаснасьці, а ягоных герояў назваў адарванымі ад жыцьця фармалістамі, якіх мала цікавіць зьмест савецкага мастацтва й ягоная ідэйная накіраванасьць&lt;ref name=&quot;belniva.sb.by&quot;&gt;{{Спасылка | аўтар = Надзея Белахвосьцік| прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 26 сьнежня 2010| url = http://belniva.sb.by/korotkevich/article/yago-kl-kala-svaya-l-yada.html| копія = | дата копіі = | загаловак = Пра Ўладзімера Караткевіча| фармат = | назва праекту = | выдавец = Сельская Газета| дата доступу = 29 сьнежня 2014 | мова = ru| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. Падобна адгукнуўся маскоўскі рэцэнзэнт Віктар Чалмаеў. Праблема была ў тым, што выказваньне ўласнага меркаваньня аўтараў гэтых артыкулаў было ўспрынятае як дырэктыўнае ўказаньне{{заўвага|У СССР у канцы 1962 году паднялася хваля барацьбы з «фармалізмам», распачатая з таго, што М. Хрушчоў наведаў маскоўскіх мастакоў і рэзка раскрытыкаваў іх. «Фармалістаў» пачалі шукаць ува ўсіх творчых калектывах, у тым ліку і ў Саюзе пісьменьнікаў БССР, у Інстытуце літаратуры АН БССР.}}. У самім апавяданьні ідзе гутарка пра [[Мэтэарытная плынь|мэтэарытную плынь]] — [[Леаніды]], але ў тыя гады краінай кіраваў [[Леанід Брэжнеў]], і ў гэтым убачылі крамолу. [[Галоўнае ўпраўленьне па справах літаратуры і выдавецтваў]] у катэгарычнае форме патрабавала зьмяніць назоў. У самога Караткевіча не запыталі на гэта дазволу, і ў часопісе «[[Полымя (часопіс)|Полымя]]» раман быў пераназваны ў «Нельга забыць». А ў 1965 годзе ў тым жа журнале быў апублікаваны раман «Каласы пад сярпом тваім», адным з герояў зьяўляецца [[Кастусь Каліноўскі]]. Кніга вельмі дакладна адлюстроўвала жыцьцё Беларусі XIX стагодзьдзя, але цэнзары прад’явілі так шмат прэтэнзіяў, што яны была выдадзена толькі пасьля вялікае колькасьці правак. Падобны лёс чакаў раман «Хрыстос прызямліўся ў Гародні». А творы «У сьнягах драмае вясна» (1957) і «Зброя» былі надрукаваныя толькі пасьля сьмерці пісьменьніка&lt;ref name=&quot;belniva.sb.by&quot;/&gt;.

Адзін з дасьледнікаў творчасьці Ўладзімера Караткевіча, літаратуразнаўца [[Анатоль Верабей]] назваў Караткевіча гонарам і сумленьнем беларускае літаратуры, пісьменьнікам, які змог цалкам раскрыць душу народу й ягоны нацыянальны характар, выявіць перадавыя грамадзкія й эстэтычныя ідэалы{{зноска|Верабей|2005|Верабей|206}}.

Народны пісьменьнік Беларускае ССР [[Янка Брыль]] характарызаваў Караткевіча як нястомнага працаўніка, літаратара, які пастаянна й грунтоўна працаваў над сабой. Ён таксама гаварыў, што многія ведалі Ўладзімера Караткевіча як чалавека невычарпальнага сьветлага настрою, які ўмеў сьмяяцца як дзіцё, усёй душой любіў родных людзей і родную зямлю{{зноска|Верабей|2005|Верабей|3}}.

Беларуская пісьменьніца й літаратурны крытык [[Людміла Рублеўская]] кажа, што цэлае пакаленьне беларускіх літаратараў, да якога належыць і яна сама, «выйшла з творчасьці Ўладзімера Караткевіча, прыняўшы сэрцам ягоны гістарычны рамантызм, ягоны трагічны й прыгожы міт пра Беларусь»&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = [[Людміла Рублеўская]]| прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 26 лістапада 2005| url = http://www.sb.by/kultura/article/geniy-strannik-kometa-ili-portret-pisatelya-v-stile-kollazh-.html| копія = | дата копіі = | загаловак = Гений, странник, комета, или Портрет писателя в стиле коллаж...| фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Советская Белоруссия]]| дата доступу = 29 сьнежня 2014 | мова = ru| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

Караткевіч стаў адной з найбольш яркіх фігураў беларускае літаратуры XX стагодзьдзя. Асаблівая ягоная заслуга — распрацоўка гістарычнае тэматыкі. Ён падняў у сваіх творах шырокія пласты нацыянальнае гісторыі, перадаўшы дух мінуўшчыны{{зноска|Верабей|2005|Верабей|3}}.

Казкам Караткевіча ўласьцівыя натуральнасьць гучаньня, займальны сюжэт, багацьце фантазіі й пазнавальнасьць. У іх арганічна зьмешчаныя фальклёр і фантастычнасьць, таямнічасьць і рэальнасьць. Яму ўдалося абнавіць казачныя сюжэты, паэтычна й узьнёсла перадаць народную мараль і этыку, закрануць філязофскія праблемы{{зноска|Макарэвіч, Яфімава|2008|Макарэвіч, Яфімава|466—467}}.

Ягонай паэзіі ўласьцівыя патрыятычны патас, асацыятыўнасьць мысьленьня, праніклівы лірызм і філязафічнасьць. Таксама паэзіі Караткевіча ўласьцівыя падвышаная экспрэсіўнасьць, эмацыйнасьць, напружанасьць дзеяньня, кантрастнасьць і яркасьць вобразаў. Ягоныя вершы напоўнены радасьцю й сьвятлом, і, разам з тым, яны элегічна-лірычныя, поўныя драматызму й трагізму{{зноска|Макарэвіч, Яфімава|2008|Макарэвіч, Яфімава|468}}.

Шматгранна й непаўторна раскрыўся ягоны талент у прозе, якой уласьцівыя праніклівая лірыка, эпічная апавядальнасьць і псыхалягічная паглыбленасьць. У сваёй прозе Караткевіч падняў шырокія пласты беларускае гісторыі, стварыў пазнавальныя характары, раскрыў багаты духоўны сьвет пэрсанажаў беларускае гісторыі{{зноска|Макарэвіч, Яфімава|2008|Макарэвіч, Яфімава|468}}.

== Бібліяграфія ==
{{слупок-пачатак-малы}}
{{слупок-2}}

=== Раманы ===
* [[Леаніды ня вернуцца да Зямлі]] (Нельга забыць; 1960—1962, апублікаваны ў 1962, кніжнае выданьне — 1982{{заўвага|Першапачатковая назва «Леаніды ня вернуцца да Зямлі», так заўсёды яго называў сам Караткевіч, у тым ліку і ў запісных кніжках апошніх гадоў жыцьця. Упершыню пад назвай «Нельга забыць» раман быў апублікаваны ў часопісе Полымя, 1962, № 5, 6. Кніжнае выданьне раману — 1982 год.}})
* [[Каласы пад сярпом тваім]] (1962—1964, выдадзены ў 1965)
* [[Хрыстос прызямліўся ў Гародні]] (1965—1966, выдадзены на беларускай мове ў 1972)
* [[Чорны замак Альшанскі]] (1979)

=== Аповесьці ===
* Прэдыстория (канец 1940-х — пачатак 1950-х)
* [[Дзікае паляваньне караля Стаха (аповесьць)|Дзікае паляваньне караля Стаха]] (1950—1958, выдадзеная ў 1964)
* [[У сьнягах драмае вясна]] (1957, выдадзеная ў 1989)
* [[Цыганскі кароль]] (1958, выдадзеная ў 1961)
* [[Сівая легенда]] (1960, выдадзеная ў 1961)
* [[Зброя (аповесьць)|Зброя]] (1964, выдадзеная ў 1981). Працяг раману «Каласы пад сярпом тваім»
* [[Ладзьдзя Роспачы]] (1964, выдадзеная на беларускай мове ў 1978)
* [[Чазенія (аповесьць)|Чазенія]] (1966, выдадзеная ў 1967). Аповесьць-паэма
* [[Лісьце каштанаў]] (1973)
* [[Крыж Аняліна]] (няскончаная, выдадзеная ў 1988)

=== Апавяданьні ===
* Рябина (Новелла) (1946)
* Богун-трава (1946)
* Любовь Моав (Легенда) (1950)
* «Собачья радость» (1950)
* Бетховен (Этюд) (1950)
* Профорг Королев (1950)
* «Это была старая-старая комната…» (1950)
* Скрипка поет (1950)
* Клен (1950)
* Руки (Музыка)(1950)
* Девушка из Быхова (1950-я)
* «Когда бароны поняли…» (1950-я, першая палова)
* Письмо из развалин Пиллен (Историческая миниатюра) Ягица, трепетная моя лань!.. (1950-я)
* Дзядуля (1952)
* Паляшук (1952)
* Венус паўночная (З цыкла «Вандраваньні ўвосень») (1950-я)
* Нямыя браты (1956)
* Завеі (1958)
* Карней — мышыная сьмерць (1958)
* Лятучы галяндзец (1958)
* Лясная гісторыя (1958)
* Госьць прыходзіць на золкім сьвітаньні (1959)
* Подыхі продкаў (Імпрэсія) (1959)
* Аліва і меч (1959)
* Пасьмяротная гісторыя аднаго цецерука (1959)
* Белае Полымя (1959)
* Як зьвяргаюцца ідалы (1959)
* Лісты не спазьняюцца ніколі (1959)
* Ідылія ў духу Вато (1959—1960)
* У шалашы (1960)
* Блакіт і золата дня (1960)
* Маленькая балерына (1961)
* Вось і ўсё (1962)
* Як поле перайсьці (1962)
* Кніганошы (Навэла) (1962)
* Барвяны шчыт (1963)
{{слупок-2}}
* Залаты бог (З цыкла «Казкі мора») (1963)
* Сіняя-сіняя (1964)
* Краіна Цыганія (1969)
* Былі ў мяне мядзьведзі (1970)
* Вока тайфуна (1970)
* Вялікі Шан Ян (Песьня пра баявыя калясьніцы) (1970)
* Калядная рапсодыя (1973)

=== Нарысы ===
* [[Зямля пад белымі крыламі]] (1977)
* Вільня — часьцінка майго сэрца
* Вязынка
* Званы ў прадоньнях азёр
* Казкі Янтарнай краіны
* Мой се гарадок!
* Рша камен…

=== Зборнікі вершаў ===
* Матчына душа (1958)
* Вячэрнія ветразі (вершы й паэмы, 1960)
* Мая Іліяда (1969)
* [[Быў. Ёсьць. Буду]]. (1986)
* Паэзія розных гадоў (1987)

=== Казкі ===
* Лебядзіны скіт (1952)
* Вужыная каралева (1952)
* Аўтух-дамоўнік (1952)
* Казка пра Пятра-разбойніка (1952)
* Надзвычайная котка (1952)
* Мужык і дзіва аднавокае (1952)
* З вобразаў казак (1952)
* Чортаў скарб (1973)
* Верабей, сава і птушыны суд (1973)
* Пасварыліся — памірыліся (1977)
* Бліны на дрэве, грушы на вярбе (1977)
* Скрыпка дрыгвы й верасовых пустэчаў (1977)
* Кацёл з каменьчыкамі (1977)
* Нямоглы бацька (1980)
* Вясна ўвосень (1980)
* Жабкі і Чарапаха (1980)
* Пра Пана Галавана (сумесна з [[Алег Лойка|Алегам Лойкам]]) (1981)

=== Легенды ===
* Маці Ветру (1956)
* Легенда аб бедным д’ябле і аб адвакатах Сатаны (1961)

=== Публіцыстыка ===
* Абдуванчык на кромцы вады
* Людзям простым к добраму навучаньню
* Гэта было 10-га сакавіка 1864 года…
* З вадой і без вады
* Коласаўцы
* Мова (што я думаю пра цябе)
* Наш агульны клопат
* Родная мова
* Ці дажывем да ста год, або пасмяротнае рыданне
{{слупок-канец}}

=== П’есы сцэнары ===
{{слупок-пачатак-малы}}
{{слупок-2}}

=== П’есы ===
* Млын на Сініх Вірах (пастаўленая на тэлебачаньні ў 1959)
* Трошкі далей ад Месяца (напісаная 1959—1960)
* Званы Віцебска (1974, пастаўленая ў 1977)
* Кастусь Каліноўскі (напісаная ў 1963, пастаўленая ў 1978)
* Калыска чатырох чараўніц (апублікаваная і пастаўленая ў 1982)
* Маці ўрагану (1985, пастаўленая ў 1988)
{{слупок-2}}

=== Сцэнары ===
* Сьведкі вечнасьці (1964)
* Памяць каменя (1966)
* Будзь шчасьлівай, рака (1967)
* Хрыстос прызямліўся ў Гародні (з [[Уладзімер Бычкоў|У. Бычковым]], 1967)
* Чырвоны агат (1973)
* Дзікае паляваньне караля Стаха (з [[Валер Рубінчык|В. Рубінчыкам]], 1979)
* Чорны замак Альшанскі (з [[Міхаіл Пташук|М. Пташуком]], 1984)
{{слупок-канец}}

== Пасьмяротныя выданьні ==
[[Файл:Viktar Shnip.jpg|значак|180пкс|Кіраўнік выдавецтва «Мастацкая літаратура» В. Шніп прэзэнтуе «Збор твораў Караткевіча». XX Міжнародная кніжная выстаўка, Менск, 2013 г.]]
Выдадзены Збор твораў у 8-мі тамах (1987—1991). Выдадзены зборнік ягоных перакладаў «Галасы маіх сяброў» (1993). Выдадзеная кніга «Творы» (1996), куды ўключанае тое, што не друкавалася пры жыцьці пісьменьніка. Надрукаваныя лісты мастака да [[Якуб Колас|Якуба Коласа]], [[Максім Танк|Максіма Танка]], [[Янка Брыль|Янкі Брыля]], латыскіх, украінскіх, польскіх, славацкіх і некаторых іншых пісьменьнікаў, навукоўцаў, сяброў і знаёмых{{зноска|Верабей|2005|Верабей|204}}.

У 2011 годзе выдавецтва «[[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]]» пачало 25-томнае выданьне твораў пісьменьніка пад рэдакцыяй [[Анатоль Верабей|Анатоля Вераб’я]]&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар=[[Ларыса Цімошык]].|загаловак=Быць Караткевічам|спасылка=http://old.zviazda.by/ru/archive/article.php?id=69918|выданьне=[[Звязда|Зьвязда]]|тып=[[газэта]]|год=26 лістапада 2010|нумар=[http://old.zviazda.by/ru/archive/?idate=2010-11-26 228 (26836)]|старонкі=[http://old.zviazda.by/a2ttachments/69925/26lis-1.indd.pd 1]|issn=1990-763x}}&lt;/ref&gt;. Апрача іншага, у збор будуць уключаныя творы, якія не друкаваліся пры жыцьці пісьменьніка, малюнкі, лісты, дзёньнікі, сцэнарыі дакумэнтальных і мастацкіх фільмаў, інтэрвію, выступленьні{{зноска|Збор1|2012|Уладзімір Караткевіч. Збор твораў у 25 тамах. Т. 1|5}}. Тэксты друкуюцца з адмененымі нематываванымі рэдактарскімі й цэнзарскімі праўкамі. Да збору твораў будуць прыкладзеныя два [[Кампакт-дыск|CD-дыскі]]: на першым будуць зьмешчаныя вершы й песьні ў выкананьні Караткевіча, на другім — ягоныя выступленьні на радыё, тэлебачаньні, у Саюзе пісьменьнікаў, здымкі ў мастацкім фільме «[[Хрыстос прызямліўся ў Гародні (фільм)|Жыціе і ўзьнясеньне Юрася Братчыка]]» («Хрыстос прызямліўся ў Гародні»){{зноска|Збор1|2012|Уладзімір Караткевіч. Збор твораў у 25 тамах. Т. 1|6}}. Плянуецца, што апошні том выйдзе ў 2020 годзе, да 90-гадовага юбілею Караткевіча.

== Экранізацыі ==

=== Мастацкія фільмы ===
* [[Хрыстос прызямліўся ў Гародні (фільм)|Хрыстос прызямліўся ў Гародні]] (1967)
* [[Чырвоны агат]] (1973)
* [[Дзікае паляваньне караля Стаха (фільм)|Дзікае паляваньне караля Стаха]] (1979)
* [[Лісьце каштанаў (фільм)|Лісьце каштанаў]] (1981)
* [[Чорны замак Альшанскі (фільм)|Чорны замак Альшанскі]] (1983)
* [[Паром (фільм)|Паром]] (1988) (паводле аповесьці «Паром на бурнай рацэ»
* [[Маці ўрагану (фільм)|Маці ўрагану]] (1990)
* [[Сівая легенда (фільм)|Сівая легенда]] (1991)

=== Дакумэнтальныя фільмы ===
* Сьведкі вечнасьці (1964)
* Памяць (1966)
* Чырвоны агат (1973)

=== Мультыплікацыйныя фільмы ===
* Ладзьдзя роспачы (1987)

== Опэры ==
* Сівая легенда (1978, кампазытар Дз. Смольскі)
* Дзікае паляваньне караля Стаха (1989, кампазытар У. Солтан)

Уладзімер Караткевіч ёсьць аўтарам лібрэта балету «Кастусь Каліноўскі» (1973){{зноска|Верабей|2005|Верабей|206}}.

== Узнагароды ==
* Ордэн Дружбы Народаў (1980)
* прэмія Саюзу пісьменьнікаў Беларусі імя Івана Мележа (1983) — за раман «Нельга забыць» (Леаніды ня вернуцца да зямлі)
* Дзяржаўная прэмія БССР імя Якуба Коласа (1984 — пасьмяротна) — за раман «Чорны замак Альшанскі»{{зноска|Верабей|2005|Верабей|207}}.

== Ушанаваньне памяці ==
[[Файл:Pamiatnaja doška Ŭladzimieru Karatkieviču (Miensk).JPG|значак|Памятная дошка ў Менску, вул. Карла Маркса, 36]]
Пра Караткевіча створаная дакумэнтальная стужка «Быў. Ёсьць. Буду» (1989), відэафільмы «Успамін» і «Рыцар і слуга Беларусі» (абодва — 1991).

Імя Караткевіча носіць бібліятэка № 14 у [[Віцебск]]у&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140407064044/http://interlib.nlb.by/bb/bb/bb_lib.php?region_id=6&amp;lib_id=3917&amp;ministry_id=1&amp;menu_id=1 Библиотека-филиал № 14 им. В. Короткевича ГУ «Централизованная библиотечная система г. Витебска»]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;, бібліятэка-філія № 6 у [[Наваполацак|Наваполацку]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140407062622/http://interlib.nlb.by/bb/bb/bb_lib.php?region_id=6&amp;lib_id=4024&amp;menu_id=1 Библиотека-филиал № 6 им. В. Короткевича сети публичных библиотек г. Новополоцка]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;, дзіцячая бібліятэка ў [[Ворша|Воршы]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140407062421/http://interlib.nlb.by/bb/bb/bb_lib.php?region_id=6&amp;lib_id=4069&amp;ministry_id=1&amp;menu_id=1 Детская библиотека им. В. Короткевича сети публичных библиотек г. Орша]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;, грамадзкая бібліятэка ў [[Талін]]е ([[Эстонія]])&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140412134311/https://sites.google.com/site/bibliotekaimvlkorotkevica/ Общественная библиотека им. Владимира Короткевича в Таллинне]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. У Таліне з 2010 году працуе Нядзельная школа беларускае культуры імя Ўладзімера Караткевіча&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = Дзяніс Марціновіч| прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 25 студзеня 2012| url = http://denis86.blog.tut.by/tag/nyadzelnaya-shkola-belaruskay-kulturyi-imya-uladzimira-karatkevicha/| копія = https://web.archive.org/web/20150208194116/http://denis86.blog.tut.by/tag/nyadzelnaya-shkola-belaruskay-kulturyi-imya-uladzimira-karatkevicha/| дата копіі = 8 лютага 2015| загаловак = Нядзельная школа беларускай культуры імя Уладзіміра Караткевіча| фармат = | назва праекту = | выдавец = Блог Дзяніса Марціновіча| дата доступу = 8 лютага 2015 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

У [[Ворша|Воршы]] (вул. Леніна, 26) існуе [[Музэй Уладзімера Караткевіча|музэй пісьменьніка]], адкрыты ў 2000 годзе. Экспазыцыя складаецца зь дзьвюх заляў; адна прысьвечаная біяграфіі пісьменьніка, другая — творчасьці. Экспазыцыя ўключае ў сябе абстаноўку пасьляваеннага дому на вуліцы Касманаўтаў у Воршы, з мэбляй пісьменьніка й ягонымі рэчамі. Таксама тут узноўлены фрагмэнт кабінэту менскае кватэры Караткевіча&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = Яўгенія Каркіяйнэн| прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 2 ліпеня 2014| url = http://news.tut.by/culture/405540.html| копія = | дата копіі = | загаловак = Последний рыцарь белорусской истории. Фоторепортаж из Оршанского музея Владимира Короткевича| фармат = | назва праекту = | выдавец = [[TUT.BY]]| дата доступу = 30 сьнежня 2014 | мова = ru| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. Матэрыялы пра жыцьцё й творчасьць пісьменьніка экспануюцца ў Рагачоўскім музэі народнае славы, Віцебскім краязнаўчым музэі&lt;ref name=&quot;archiŭ&quot;/&gt;. У экспазыцыі аршанскай школы № 3{{Заўвага|У гэтай школе вучыўся пісьменьнік}} ёсьць заля памяці пісьменьніка&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 4 студзеня 2011| url = http://www.ctv.by/node/49003| копія = https://web.archive.org/web/20150130200206/http://www.ctv.by/node/49003| дата копіі = 30 студзеня 2015| загаловак = Владимир Короткевич — первый белорусский писатель, который писал в стилях хоррор и готики| фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Сталічнае тэлебачаньне]]| дата доступу = 30 студзеня 2015 | мова = ru| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. Мэмарыяльны пакой Уладзімера Караткевіча ёсьць у [[Менскі дзяржаўны прафэсійна-тэхнічны каледж электронікі|Менскім дзяржаўным прафэсійна-тэхнічным каледжы электронікі]]&lt;ref name=&quot;archiŭ&quot;/&gt;.

У [[Віцебск]]у ўсталяваны помнік у 1994 годзе (скульптар І. Казак, архітэктар В. Рыбакоў). Помнік у Воршы адкрыты 27 чэрвеня 1992 году да 925-годзьдзя Воршы. Першапачаткова помнік месьціўся на месцы згарэлага ў вайну дому, у які сям’я Караткевіча засялілася ў 1939 годзе, але пазьней помнік быў перанесены ў цэнтральны парк Воршы. 14 красавіка 2011 году быў усталяваны помнік Караткевічу ў [[Кіеў|Кіеве]]. Аўтарамі скульптуры сталі беларусы Кастусь Селіханаў і Алег Варвашэня, архітэктар — Аляксандар Корбут&lt;ref&gt;[http://prajdzisvet.org/events/590-u-kijevie-ustaliavali-pomnik-u-karatkievichu.html?utm_source=twitterfeed&amp;utm_medium=twitter У Кіеве ўсталявалі помнік У. Караткевічу]{{Недаступная спасылка|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. На дамах у Воршы, дзе Караткевіч жыў у канцы 1950-х гадоў, і ў Менску, дзе была ягоная кватэра, усталяваныя памятныя дошкі&lt;ref name=&quot;archiŭ&quot;/&gt;. Памятная дошка ўсталяваная на будынку школы № 8 у Воршы, у якой Караткевіч працаваў у 1956—1958 гадох&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 26 лістапада 2014| url = http://news.tut.by/culture/425267.html| копія = https://web.archive.org/web/20150129210244/http://news.tut.by/culture/425267.html| дата копіі = 29 студзеня 2015| загаловак = Музей, Дняпро і родная хата. Вандроўка па мясцінах Уладзіміра Караткевіча ў Оршы| фармат = | назва праекту = | выдавец = [[TUT.BY]]| дата доступу = 29 студзеня 2015 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

Імя Караткевіча носіць Фонд дапамогі маладым пісьменьнікам, прэмія выдавецтва «[[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]]»&lt;ref name=&quot;archiŭ&quot;/&gt;.

Імем Уладзімера Караткевіча названыя вуліцы ў Віцебску, Горадні&lt;ref&gt;{{спасылка|url = http://www.pravo.by/pdf/2011-78/2011_78_9_42180.pdf|загаловак = Рашэнне Гродненскага раённага савета дэпутатаў 26 мая 2011 г. № 82 |выдавец = pravo.by |мова = ru}}&lt;/ref&gt;, Рагачове й Воршы{{заўвага|Тут у 1950-х гадох жыла сям’я Караткевіча.}}&lt;ref name=&quot;archiŭ&quot;/&gt;.

&lt;center&gt;&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot; caption=&quot;Помнікі Ўладзімеру Караткевічу&quot; perrow=&quot;3&quot;&gt;
File:Pomnik Karatkieviču (Vorša).jpg|Помнік у [[Ворша|Воршы]]
File:Pomnik Karatkieviču (Viciebsk).jpg|Помнік у [[Віцебск]]у
File:Pomnik Karatkieviču (Kijeŭ).jpg|Помнік у [[Кіеў|Кіеве]]
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|3}}

== Літаратура ==
* ''[[Анатоль Верабей|Верабей А. Л.]]'' Абуджаная памяць: нарыс жыцця і творчасці Уладзіміра Караткевіча. — Мн., 1997. — 256 с.
* ''Верабей А. Л.'' Жывая повязь часоў. — Мн., 1985.
* Верабей А. Л. [http://kamunikat.org/Karatkievicz_Uladzimir.html Караткевіч Уладзімір Сямёнавіч]{{Недаступная спасылка|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // {{Літаратура/БелЭн|8к}} С. 57 — 58
* {{Кніга|аўтар=Верабей А. Л. |загаловак=Уладзімір Караткевіч. Жыццё і творчасць |арыгінал=|спасылка= http://elib.bsu.by/bitstream/123456789/23416/1/Верабей%20А.Л.%20Уладзімір%20Караткевіч%20жыццё%20і%20творчасць.pdf|адказны=Пад рэд. Гарбачэўскай Т. А. |выданьне=2-е |месца= Мн.|выдавецтва= Беларуская навука|год=2005 |том= |старонкі= |старонак=271 |сэрыя= |isbn=985-08-0666-4 |наклад= |ref=Верабей }}
* Верабей А. Л. [https://web.archive.org/web/20160305222801/http://school-city.by/index.php?id=11394&amp;itemid=164&amp;option=com_content&amp;task=view Караткевіч Уладзімір Сямёнавіч] // {{Літаратура/ЭГБ|4к}} С. 111—112
* {{кніга |аўтар=[[Аляксей Гардзіцкі|Гардзіцкі А. К.]] |частка= Караткевіч Уладзімір |спасылка=http://www.slounik.org/81070.html |загаловак=Беларускія пісьменнікі: 1917—1990 |арыгінал= |адказны= |выданьне= |месца= Мн.|выдавецтва=Мастацкая літаратура |год= 1994|том= |старонкі= |старонак= |сэрыя= |isbn=5-340-00709-X}}
* {{артыкул |аўтар=Грушэцкі А. Л.|загаловак=Душа і сэрца Беларусі. Уладзімір Караткевіч (1930—1984)|арыгінал= |спасылка= http://csl.bas-net.by/press-nan/2014/07/29_dusha_i_serca_belarusi.pdf|выданьне=[[Настаўніцкая газэта]]|тып=|месца=Мн. |выдавецтва=Міністэрства адукацыі РБ |год=29 ліпеня 2014 |выпуск=7537 |том= |нумар=89 |старонкі= 24|isbn= |issn= |doi= |bibcode= |arxiv= |pmid= |re= |копія= http://www.peeep.us/61108433|дата копіі=2014-08-21}}
*  Дзесяць саг пра Караткевіча / [[Вячаслаў Рагойша]]. — Менск : [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]], [[2020]]. — 167 с. — (Люстэрка лёсу). ISBN 978-985-02-2013-4.
* [http://slounik.org/81070.html Караткевіч Уладзімір] // {{Літаратура/Беларускія пісьменьнікі (1917—1990)}} на [[Слоўнікорг]]у
* [http://slounik.org/154217.html Караткевіч Уладзімір] // {{Літаратура/Культуралёгія: Энцыклапедычны даведнік. Менск: Беларуская Энцыкляпэдыя, 2003}}
* [[Алег Лойка|Лойка А. А.]] [https://web.archive.org/web/20140505001123/http://www.uladzimir-karatkevich.com/bio/belsavinc.html Караткевіч Уладзімір Сямёнавіч] // {{Літаратура/БелСЭ|5к}}
* {{Кніга|аўтар = [[Адам Мальдзіс]]. |частка = |загаловак = Жыцце і ўзнясенне Уладзіміра Караткевіча. Партрэт пісьменніка і чалавека|арыгінал = |спасылка = https://knihi-online.com/zyccie-i-uzniasiennie-uchadzimira-karatkievica-maldzis.html|адказны = пасляслоўе [[Алесь Карлюкевіч|Алеся Карлюкевіча]] |выданьне =  |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Літаратура і мастацтва (выдавецтва)|Літаратура і мастацтва]] |год = 2010|том = |старонкі = |старонак = 206 |сэрыя = |isbn = 978-985-6941-86-6|наклад = 1500}}
* {{кніга |аўтар=[[Аляксандар Макарэвіч|Макарэвіч А. М.]], [[Маргарыта Яфімава|Яфімава М. Б.]], і інш. |частка=Уладзімір Караткевіч |загаловак= Беларуская дзіцячая літаратура |арыгінал= |спасылка= |адказны=Пад рэд. А. М. Макарэвіча, М. Б. Яфімавай |выданьне= |месца= Мн.|выдавецтва=Вышэйшая школа |год= 2008|том= |старонкі=459—481 |старонак=688 |сэрыя= |isbn=978-985-06-1440-7 |наклад= 3500|ref=Макарэвіч, Яфімава}}
* ''[[Дзяніс Марціновіч|Марціновіч Д.]]'' «Донжуанскі спіс» Караткевіча: Літаратуразнаўчыя даследаванні і артыкулы. — Мн.: Чатыры чвэрці, 2012. — 114 с (Мінскае гарадское аддзяленне Саюза пісьменнікаў Беларусі. Серыя «Мінскія маладыя галасы»). — {{ISBN|978-985-7026-43-2}}
* ''[[Дзяніс Марціновіч|Марціновіч Д.]]'' Жанчыны ў жыцці Уладзіміра Караткевіча. — Мн.: Чатыры чвэрці, 2014. — 178 с.: іл.; [2] л. укл. — {{ISBN|978-985-7058-53-2}}
* ''Русецкі А.'' Уладзімір Караткевіч: праз гісторыю ў сучаснасць. — Мн., 2000. − 300 с.
* ''Штэйнер І.'' Свет шчодры. Свет мяне паўторыць…: паэзія У. Караткевіча і класічныя традыцыі. — Мн., 2008. — 120 с.
* ''Шынкарэнка В.'' Пад ветразем дабра і прыгажосці. — Мн., 1995.
* ''Яршоў І.'' Зямля Караткевіча / І. Яршоў, В. Сіднякова. — Орша, 1997. — 238 с.
* ''Уладзімір Караткевіч.'' Быў. Ёсць. Буду! : успаміны, інтэрв’ю, эсэ / уклад. Г. В. Шаблінскай. — Мн., 2005. — 518 с. — (Жыццё знакамітых людзей Беларусі).
* Уладзімір Караткевіч: вядомы і невядомы / Уклад.: ''А. Верабей, М. Мінзер, С. Панізнік.'' — Мн.: Літаратура і мастацтва, 2010.
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Уладзімір Караткевіч. Збор твораў у 25 тамах|арыгінал = |спасылка = |адказны = прад., падрыхт. тэкстаў і камент. [[Анатоль Верабей|А. Верабей]]; рэд. тома [[Вячаслаў Рагойша|В. Рагойша]]|выданьне = |месца = Мінск|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]]|год = 2012|том = 1|старонкі = |старонак = 533|сэрыя = |isbn = 978-985-02-1333-4|наклад = 2000|ref=Збор1}}
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Уладзімір Караткевіч. Збор твораў у 25 тамах|арыгінал = |спасылка = |адказны = прад., падрыхт. тэкстаў і камент. [[Анатоль Верабей|А. Верабей]]; рэд. тома [[Тацяна Шамякіна|Т. Шамякіна]]|выданьне = |месца = Мінск|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]]|год = 2014|том = 3|старонкі = |старонак = 774|сэрыя = |isbn = 978-985-02-1522-2|наклад = 2000|ref=Збор3}}
* Karatkievič, Uładzimir // {{Літаратура/Гістарычны слоўнік Беларусі (1998)}}

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Вікіцытатнік|Уладзімір Караткевіч|Уладзімер Караткевіч}}
* [http://knihi.com/Uladzimir_Karatkievic/ Творы Ўладзімера Караткевіча на сайце «Беларуская Палічка»]
* [https://web.archive.org/web/20140501201153/http://kamunikat.org/Karatkievicz_Uladzimir.html Творы Ўладзімера Караткевіча на сайце kamunikat.org]
* [https://web.archive.org/web/20140912203823/http://www.rv-blr.com/biography/view/7 Творы Ўладзімера Караткевіча на сайце «Родныя вобразы»]
* [https://web.archive.org/web/20150316094234/http://archives.gov.by/index.php?id=122027 Уладзімір Караткевіч: асоба і творчасьць] // Беларускі навукова-дасьледчы цэнтар электроннай дакумэнтацыі
* [https://web.archive.org/web/20160221042746/http://dumki.org/author/11 Цытаты Ўладзімера Караткевіча на сайце «Dumki.org»]
* {{Навіна|аўтар=[[Юры Цьвяткоў]], студыя «Летапіс» (1989)|загаловак=Быў. Ёсьць. Буду|спасылка=https://www.youtube.com/watch?v=DLA_zMD95Pg&amp;hl=be|выдавец=[[Беларусьфільм]]|дата публікацыі=7 траўня 2012|дата доступу=10 студзеня 2015}}
* {{Навіна|аўтар=[[Анатоль Верабей]] (1991)|загаловак=Рыцар і слуга Беларусі|спасылка=https://www.youtube.com/watch?v=vNYnDHcCELs&amp;hl=be|выдавец=[[Беларускі відэацэнтар]]|дата публікацыі=29 кастрычніка 2012|дата доступу=10 студзеня 2015}}
* {{Навіна|аўтар=[[Сяргей Лук’янчыкаў]], студыя «Летапіс» (1995)|загаловак=Акафіст Уладзімеру|спасылка=https://www.youtube.com/watch?v=PwNUb_dJ-T8&amp;hl=be|выдавец=Беларусьфільм|дата публікацыі=7 траўня 2012|дата доступу=10 студзеня 2015}}
* {{Навіна|аўтар=[[Віктар Корзун]], студыя «VivaFutura» (2010)|загаловак=Уладзімер Караткевіч. Душа застанецца|спасылка=https://www.youtube.com/watch?v=qXY-CGKuQ5o&amp;hl=be|выдавец=[[Белсат]]|дата публікацыі=13 чэрвеня 2013|дата доступу=10 студзеня 2015}}
* {{Навіна|аўтар=|загаловак=Словы Ўладзімера Караткевіча на вечарыне, прысьвечанай 50-годзьдзю |спасылка=https://www.youtube.com/watch?v=f8OY22Y2pr4&amp;hl=be|выдавец=[[Беларусь 2|Тэлеканал «Лад»]]|дата публікацыі=8 верасьня 2013|дата доступу=10 студзеня 2015}}

{{Уладзімер Караткевіч}}
{{Фільмы паводле твораў Уладзімера Караткевіча}}
{{Пісьменьнікі і паэты Беларусі}}
{{Бібліяінфармацыя}}
{{Абраны артыкул}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Караткевіч, Уладзімер}}
[[Катэгорыя:Уладзімер Караткевіч| ]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Кіеўскага ўнівэрсытэту]]
[[Катэгорыя:Беларускія драматургі]]
[[Катэгорыя:Беларускія літаратары]]
[[Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі]]
[[Катэгорыя:Беларускія паэты]]
[[Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі]]
[[Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі]]
[[Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову]]
[[Катэгорыя:Беларускія сцэнарысты]]
[[Катэгорыя:Аўтары гістарычных раманаў]]
[[Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў БССР]]
[[Катэгорыя:Ляўрэаты Дзяржаўнай прэміі БССР]]</text>
      <sha1>5et85qshzdytt5oo58fcz0jvtmm10po</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Японія</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9707</id>
    <revision>
      <id>2682448</id>
      <parentid>2657456</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T09:29:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvrtkmrtyrr</username>
        <id>91676</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2682448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45200" sha1="3p3u35omgx86cwx3z65dat6hp6mcl7i" xml:space="preserve">{{Краіна2
 | СУП ППЗ                               = 6,758 трлн $&lt;ref name=&quot;imf&quot;&gt;https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/April/weo-report?c=158,&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&amp;sy=2022&amp;ey=2029&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1 «World Economic Outlook Database, April 2025 Edition. (Japan)»]. International Monetary Fund.&lt;/ref&gt;
 | Год падліку СУП ППЗ                   = 2025
 | Месца паводле СУП ППЗ                 = 
 | СУП ППЗ на чалавека                   = 54 815 $&lt;ref name=&quot;imf&quot;/&gt;
 | Год падліку СУП ППЗ на чалавека       = 2025
 | Месца паводле СУП ППЗ на чалавека     = 
 | СУП намінал                           = 4,230 трлн $&lt;ref name=&quot;imf&quot;/&gt;
 | Год падліку СУП намінал               = 2025
 | Месца паводле СУП намінал             = 
 | СУП намінал на чалавека               = 34 713 $&lt;ref name=&quot;imf&quot;/&gt;
 | Год падліку СУП намінал на чалавека   = 2025
 | Месца паводле СУП намінал на чалавека = 
|Лацінка=Japonija}}
'''Япо́нія''' ({{мова-ja|日本}}, ''Ніхон'' ці ''Ніпон''), афіцыйна '''Дзяржа́ва Япо́нія''' ({{мова-ja|日本国}}, ''Ніхон-коку'' ці ''Ніпон-коку'') — астраўная дзяржава, разьмешчаная ў [[Ціхі акіян|Ціхім акіяне]], на ўсходзе ад [[Кітай|Кітаю]] й [[Карэйскі паўвостраў|Карэі]]. Разьмяшчаецца прыкладна на 4000 астравах у заходняй частцы Ціхага акіяна; ва ўсходніх ускраінах [[Азія|Азіі]], ад якіх аддзеленая [[Усходне-Кітайскае мора|Ўсходне-Кітайскім]], [[Японскае мора|Японскім]] і [[Ахоцкае мора|Ахоцкім]] марамі. Плошча складае 377,9 тыс. км². Асноўная частка краіны разьмяшчаецца на чатырох галоўных астравох, выцягнутых з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, Японскага архіпэлягу: [[Хансю]], [[Хакайда]], [[Кюсю]] й [[Сікоку]]. Паміж астравамі Хансю, Кюсю й Сікоку знаходзіцца [[Унутранае Японскае мора|Ўнутранае Японскае мора]]. Краіна падзеленая на 47 прэфэктураў у васьмі рэгіёнах, [[Хакайда (прэфэктура)]] зьяўляецца самай паўночнай прэфэктурай, у той час як [[Акінава]] зьяўляецца самай паўднёвай прэфэктурай. Насельніцтва краіны складае 127 мільёнаў чалавек, што дазваляе Японіі месьціцца на дзясятым радку па колькасьці насельніцтва ў сьвеце. 98,5% агульнага насельніцтва складаюць этнічныя японцы. Каля 13,8 мільёнаў чалавек мешкаюць у [[Токіё]]&lt;ref&gt;[http://www.toukei.metro.tokyo.jp/jsuikei/js-index.htm «東京都の人口（推計»]. Tokyo Metropolitan Government Bureau of Statistics Department.&lt;/ref&gt;, сталіцы краіны. Такійская аглямэрацыя зьяўляецца самай густанаселенай у сьвеце, дзе пражываюць больш за 38 млн чалавек&lt;ref&gt;[https://www.un.org/en/development/desa/population/publications/pdf/urbanization/the_worlds_cities_in_2016_data_booklet.pdf «The World’s Cities in 2016»]. United Nations.&lt;/ref&gt;.

Археалягічныя дасьледаваньні паказваюць, што Японія была заселеная яшчэ ў пэрыяд [[палеаліт]]у. Першае пісьмовае згадваньне аб Японіі ў кітайскіх тэкстах узыходзіць да I стагодзьдзя да н. э. За пэрыядам вонкавых кантактаў зь іншымі рэгіёнамі, у асноўным [[Кітай|Кітаем]], рушыў пэрыяд ізаляцыі, асабліва з Заходняй Эўропай. З XII стагодзьдзя па 1868 год Японія кіравалася шматлікімі фэўдальнымі вайсковымі ўтварэньнямі на чале зь [[сёгун]]амі, якія кіравалі ад імя імпэратару. Японія ўступіла ў доўгі [[сакоку|пэрыяд ізаляцыі]] ў пачатку XVII стагодзьдзя, які быў скончаны ў 1853 годзе, калі пад ціскам флёту [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|Злучаных Штатаў]] Японія ўсё ж такі адкрылася Захаду. Пасьля таго, як амаль два дзесяцігодзьдзі ўнутранага канфлікту й паўстаньняў імпэратар аднавіў сваю палітычную ўладу ў краіне ў 1868 годзе, дзякуючы дапамозе некалькіх клянаў, была створаная Японская імпэрыя. У канцы XIX й пачатку XX стагодзьдзяў шэраг перамогаў у [[Першая кітайска-японская вайна|Першай кітайска-японскай вайне]], [[Расейска-японская вайна|Расейска-японскай вайне]] й [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайне]] дазволіў Японіі пашырыць сваю імпэрыю й выклікаў у краіне пэрыяд росту [[мілітарызм]]у. [[Другая кітайска-японская вайна|Другая кітайска-японская вайны]] 1937 году сталася часткай [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]], дзе Японія супрацьстаяла хаўрусьнікам у першую чаргу ЗША. Гэтая вайна скончылася капітуляцыяй Японіі ў канцы 1945 году. 3 траўня 1947 году была прынята дзейная японская канстытуцыя, паводле якой Японія захавала статус унітарнай парлямэнцкай канстытуцыйнай манархіі на чале з імпэратарам і выбарным заканадаўчым органам.

Японія здабывае вялікую выгаду з высокакваліфікаванай і адукаванай працоўнай сілы. Не зважаючы на тое, што Японія афіцыйна адмовілася ад свайго права аб’яўляць вайну, краіна мае сучаснае войска з восьмым паводле велічыні вайсковым бюджэтам у сьвеце&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100328104327/http://www.sipri.org/research/armaments/milex/resultoutput/15majorspenders «SIPRI Yearbook 2012-15 countries with the highest military expenditure in 2011»]. Sipri.org.&lt;/ref&gt;. Войска выкарыстоўваецца для самаабароны й міратворчых функцыяў, а ягоная моц ацэньваецца як чацьвёртая ў сьвеце&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180215235711/http://publications.credit-suisse.com/tasks/render/file/index.cfm?fileid=EE7A6A5D-D9D5-6204-E9E6BB426B47D054 «The End of Globalization or a more Multipolar World?»]. Credit Suisse AG.&lt;/ref&gt;. Японія зьяўляецца высокаразьвітай краінай зь вельмі высокім узроўнем жыцьця й індэксам разьвіцьця чалавечага патэнцыялу. Насельніцтва мае высокую працягласьць жыцьця й трэці самы нізкі ўзровень дзіцячай сьмяротнасьці ў сьвеце, але мае праблемы праз старэньне насельніцтва й нізкую нараджальнасьць. Японія славіцца сваім кіно, уплывовай музычнай індустрыяй, [[анімэ]], [[кампутарная гульня|відэагульнямі]], багатай кухняй і сваім вялікім унёскам у навуку й разьвіцьцё сучасных тэхналёгіяў&lt;ref&gt;[http://apps.who.int/gho/data/node.main.688?lang=en «WHO Life expectancy»]. World Health Organization.&lt;/ref&gt;.

Японія зьяўляецца чальцом арганізацыяў [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў|ААН]], [[Арганізацыя эканамічнага супрацоўніцтва і разьвіцьця|АЭСіР]], [[Група сямі|G7]], [[Група Васьмі|G8]] і [[Група дваццаці|G20]], і лічыцца магутнай дзяржавай&lt;ref&gt;[http://www.the-american-interest.com/2015/01/04/the-seven-great-powers/ «The Seven Great Powers»]. American-Interest.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;T. V. Paul; James J. Wirtz; Michel Fortmann (2005). [https://www.google.com/books?id=9jy28vBqscQC&amp;pg=PA59&amp;dq= ''«„Great+power“ Balance of Power»'']. United States of America: State University of New York Press, 2005. — С. 59, 282. — {{ISBN|978-0-7914-6401-4}}.&lt;/ref&gt;. Ейная эканоміка зьяўляецца трэцяй у сьвеце паводле велічыні намінальнага СУП і чацьвёртай паводле велічыні па парытэце пакупніцкай здольнасьці. Акрамя таго, Японія ёсьць чацьвёртым паводле велічыні экспартэрам і чацьвёрты паводле велічыні імпартэрам.

== Гісторыя ==
Засяленьне Японскіх выспаў пачалося ў [[2 стагодзьдзе да н. э.|ІІ]]—[[1 стагодзьдзе да н. э.|І]] стагодзьдзях да н. э. Пачаткова было засвоена раўніннае паўночнае ўзьбярэжжа выспы [[Кюсю]]. Пасьля засяленьне краіны пачало распаўсюджвацца пераважна на паўночны ўсход па ўзьбярэжных нізінах. На працягу доўгага часу асноўным раёнам засяроджваньня сацыяльна-культурнай і гаспадарчай актыўнасьці Японіі была паўднёва-заходняя частка краіны, якая выходзіла да Ўнутранага Японскага мора. У VII стагодзьдзі тут узьнікла першая дзяржава. У 710 годзе быў пабудаваны горад [[Нара]] — першая пастаянная сталіца. У 794—1868 гадах сталіцай краіны зьяўляюся горад [[Кіёта]] (''Хэян''). У 1542 годзе ў Японіі зьявіліся першыя эўрапейцы ([[Партугалія|партугальцы]]). У 1867—1868 гадах адбылася рэвалюцыя ([[рэстаўрацыя Мэйдзі]]), пасьля якой пачалося хуткае разьвіцьцё краіны. У 1875—1945 гадах у склад Японіі ўваходзілі [[Курыльскія выспы]], якія пасьля [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] былі далучаныя да [[СССР]]. У наш час Японія мае тэрытарыяльныя прэтэнзіі да [[Расея|Расеі]], дабіваючыся вяртаньня паўднёвых Курылаў (выспаў [[Кунашыр]], [[Шыкатан]] і [[Ітуруп]]). Да 1945 году Японіі належала выспа [[Тайвань]] і выспы [[Пэнхуледаа]] (з 1895 г.), Паўднёвы [[Сахалін]] (з 1905 г.) і [[Карэйская паўвыспа|Карэя]] (з 1910 г.).

== Геаграфія ==
Каля ¾ тэрыторыі Японіі займаюць узвышшы й горы, сярэдняя вышыня якіх складае 1600—1700 м, але схілы іх, звычайна, даволі крутыя, што ўскладняе іх гаспадарчае выкарыстаньне. Самы высокі пункт краіны — гара [[Фудзіяма|Фудзі]] (3776 м). Раўніны й нізіны прадстаўленыя, у асноўным, вузкімі стужкамі ўздоўж мораў і рэк. Узьбярэжная лінія значна парэзаная (асабліва на поўдні краіны). У мора адваёўваюцца новыя тэрыторыі для стварэньня штучных выспаў і ўзьбярэжных нізінаў. Штучнай стала ўжо траціна ўсіх марскіх берагоў краіны. Для Японіі характэрная высокая сэйсьмічная актыўнасьць (штогод адбываецца 1,5 тыс. [[землятрус]]аў рознай сілы), вульканізм (15 дзейнічаючых [[вулькан]]аў), [[цунамі]] (Ціхаакіянскае ўзьбярэжжа выспаў Хансю й Хакайда. Штогод на тэрыторыю Японіі прыходзяць 15—30 [[тайфун]]аў (пераважна [[восень|ўвосень]]).

[[Клімат]] на поўначы ўмераны (сярэдняя тэмпэратура [[студзень|студзеня]] −5 °С, [[чэрвень|чэрвеня]] +22 °С), на подні субтрапічны (адпаведна +6 °С і +27 °С), на выспах [[Р’юкю]] — трапічны (сярэдняя тэмпэратура студзеня +16 °С, чэрвеня +28 °С). Сярэднегадавая колькасьць ападкаў — каля 1800 мм, але на некаторых горных схілах, павернутых у бок Ціхага акіяна, штогод выпадае каля 3000 мм, а ў абароненых ад вятроў міжгорных катлавінах — 800—1200 мм.

[[Рака|Рэкаў]] шмат, але іх працягласьць невялікая. Самая доўгая рака — [[Сінана]] (367 км), знаходзіцца на высьпе Хансю. Азёры двух тыпаў: горныя (буйнейшае воз. [[Біва]] плошчай 675 км²) й лягунныя. Хваістыя й шырокалісныя [[лес|лясы]] пакрываюць каля 67% тэрыторыі (у асноўным у гарах). Ральлёй занята прыкладна 12% тэрыторыі, пашы й сенакосы займаюць каля 2% плошчы Японіі. Для аховы навакольнага асяродзьдзя ў краіне ўтвораныя 28 нацыянальных паркаў, 55 «квазінацыянальных» паркаў і каля 300 прэфэктурных і муніцыпальных паркаў.

=== Прырода ===
[[Файл:Satellite View of Japan 1999.jpg|значак|зьлева|Фатаздымак Японскіх астравоў зроблены з спадарожніка.]]
Японія — пераважна горная краіна зь перавагай нізкіх і сярэдневышынных гор, у асноўным субмэрыдыянальнага прасьціраньня. 3/4 схілаў маюць стромкасьць больш за 15° і настолькі моцна разьдзеленыя, што выключаныя з гаспадарчага карыстаньня. У ляндшафтах краіны пераважаюць вуглаватыя й завостраныя формы рэльефу, аднак на поўдні в. Хансю й на в. [[Кюсю]] рэльеф згладжаныя, яшчэ больш плыўныя абрысы маюць прыбярэжныя раёны выспы Хакайда. Самыя высокія й найбольш разьдзеленыя горы, Японскія Альпы, разьмешчаныя ў цэнтральнай частцы в. Хансю да захаду ад [[Токіё]]. Іх асобныя пікі перавышаюць 3000 м над узроўнем мора, а рачныя цясьніны ўразаюцца на глыбіню да 2 км.

Рэкі Японіі шматлікія, маюць кароткія, вельмі стромкія падоўжаныя профілі й несудаходныя. Самыя буйныя рэкі вельмі паўнаводныя, вада ў іх звычайна чыстая й празрыстая. У складзе цьвёрдага сьцёку пясчаны матэрыял рэзка пераважае над гліністым і глеістым. Тры самыя доўгія рэкі: Сінана на в. Хансю, працягласьцю 368 км, дрэнуе схілы Японскіх Альпаў і ўпадае ў Японскае мора; Ісікары (367 км), цячэ ў заходняй частцы в. Хакайда й таксама ўпадае ў Японскае мора; і Тонэ (322 км) на в. Хансю, цячэ праз раўніну Канто й упадае ў Такійскі заліў на ўзьбярэжжа Ціхага акіяна.

Раўніны займаюць ня больш 15% тэрыторыі Японіі і, як правіла, аблямоўваюць горы. У асноўным гэта невялікія па плошчы, шырынёй ад некалькіх да 150—160 км, прыбярэжныя алювіяльныя нізіны. Шматлікія зь іх прымеркаваныя да верхніх частак бухтаў і заліваў або, як на заходнім узьбярэжжы Хансю, прадстаўленыя эстуарнымі дэльтамі, абароненымі палосамі выдмаў. Найбольшую плошчу займаюць раўніны Канто вакол [[Токіё]] на ціхаакіянскім узьбярэжжы Хансю (12 950 км²); Ісікары на захадзе Хакайда (2100 км²); Этыго на заходнім узьбярэжжы паўночнага Хансю ў вусьці р. Сінана (1800 км²); Нобі вакол Нагоя на ціхаакіянскім узьбярэжжы Хансю (1800 км²); Кітакамі на поўнач ад Сэндай на ціхаакіянскім узьбярэжжы паўночнага Хансю (1200 км²); Сэтсю вакол Асакі ля ўсходняга ўскрайку Ўнутранага Японскага мора (1240 км²); Цукюсі вакол Курумэ на паўночным захадзе [[Кюсю]] (1190 км²).

Іншыя вучасткі раўнінаў прымеркаваныя да выцягнутых вузкіх міжгорных катлавін ва ўнутраных раёнах краіны, напрыклад на поўначы в. Хансю, і вакол азёрных западзінаў у цэнтральнай частцы той жа выспы, сярод якіх асабліва вылучаецца тэктанічная западзіна воз. Біва, самага буйнага прэснага возера Японіі. Невялікія нізіны сустракаюцца таксама ва ўнутраных раёнах Хакайда й [[Кюсю]]. Клімат Японіі вільготны, марскі. Лясы займаюць каля 60% тэрыторыі.

== Палітыка ==
[[Файл:Emperor Naruhito at TICAD7 (cropped).jpg|значак|Імпэратар Японіі [[Нарухіта]] займае пасаду з 2019 году.]]
Форма кіраваньня Японіі — [[парлямэнцкая манархія]]. Кіраўнік дзяржавы — [[Імпэратар Японіі|імпэратар]]. [[Выканаўчая ўлада|Выканаўчую ўладу]] ўзначальвае [[Сьпіс прэм'ер-міністраў Японіі|прэм’ер-міністар]], які выбіраецца [[парлямэнт]]ам. У адміністрацыйным пляне Японія падзеленая на 47 прэфэктураў чатырох катэгорыяў: «то» (сталічная прэфэктура Токіё), «до» (губэрнатарства Хакайда, увайшло ў склад Японіі ў 1868 годзе), «фу» (гарадзкія прэфэктуры Кіёта й Осака) й «кан» (43 астатнія прэфэктуры). У сваю чаргу прэфэктуры дзеляцца на гарады («сі»), вёскі й сельскія грамады («маці»).

=== Замежныя дачыненьні ===
[[Файл:Participation of Ursula von der Leyen, President of the European Commission, to the G7 Summit.jpg|значак|зьлева|Удзел прэм’ер-міністра Японіі [[Сігеру Ісіба]] на паседжаньні Групы сямі зь іншымі сусьветнымі лідэрамі.]]
Японія, якая ёсьць сябрам [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў|Арганізацыі Аб’яднаных Нацыяў]] ад 1956 году, таксама ўваходзіць у [[Група чатырох|Групу чатырох]], якія імкнуцца да рэформы [[Рада Бясьпекі ААН|Рады Бясьпекі]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.mofa.go.jp/policy/other/bluebook/2017/html/chapter3/c030105.html|загаловак=Japan's Efforts at the United Nations (UN)|выдавецтва=Ministry of Foreign Affairs of Japan|копія=https://web.archive.org/web/20210214051435/https://www.mofa.go.jp/policy/other/bluebook/2017/html/chapter3/c030105.html|дата копіі=02.2021}}&lt;/ref&gt;. Японія ёсьць сябрам групы сямі, арганізацыі [[Азіяцка-Ціхаакіянскае эканамічнае супрацоўніцтва|Азіяцка-Ціхаакіянскага эканамічнага супрацоўніцтва]] ды многіх іншых міжурадавых арганізацыяў&lt;ref&gt;{{кніга|імя=Takashi|прозьвішча=Terada|спасылка=https://www.jcie.org/researchpdfs/PacificNation/Terada.pdf|загаловак=A Pacific Nation|выдавецтва=Japan Center for International Exchange|год=2011|isbn=978-4-88907-133-7}}&lt;/ref&gt;. Яна ёсьць пятым паводле велічыні ў сьвеце донарам дапамогі ў разьвіцьцю, ахвяраваўшы ў 2014 годзе 9,2 мільярдаў даляраў ЗША&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.oecd.org/dac/japan.htm|загаловак=Statistics from the Development Co-operation Report 2015|выдавецтва=OECD|копія=https://web.archive.org/web/20190123081241/http://www.oecd.org/dac/Japan.htm|дата копіі=01.2019}}&lt;/ref&gt;. У 2024 годзе Японія мела чацьвертую паводле велічыні дыпляматычную сетку ў сьвеце&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://globaldiplomacyindex.lowyinstitute.org/country_rank.html|загаловак=Global Diplomacy Index&amp;nbsp;– Country Rank|выдавецтва=Lowy Institute|копія=https://web.archive.org/web/20190201012801/http://globaldiplomacyindex.lowyinstitute.org/country_rank.html|дата копіі=02.2019}}&lt;/ref&gt;. Японія шырока ўважаецца за вялікую дзяржаву дзякуючы сваёй эканамічнай моцы ды палітычнаму, культурнаму і вайсковаму ўплыву&lt;ref&gt;{{кніга|аўтар=Sterio, Milena|спасылка=https://books.google.com/books?id=-QuI6n_OVMYC|загаловак=The right to self-determination under international law: &quot;selfistans&quot;, secession and the rule of the great powers|выдавецтва=Routledge|isbn=978-0-415-66818-7}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{кніга|аўтар=Paul, T.V.; Wirtz, James; Fortmann, Michel|спасылка=https://books.google.com/books?id=9jy28vBqscQC&amp;pg=PA59|загаловак=Balance of Power: Theory and Practice in the 21st century|выдавецтва=Stanford University Press|isbn=978-0-8047-5017-2}}&lt;/ref&gt;.

Японія мае цесныя эканамічныя і вайсковыя сувязі з [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]], зь якімі падтрымлівае альянс бясьпекі&lt;ref name=&quot;us-relations&quot;&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.state.gov/u-s-relations-with-japan/|загаловак=US Relations with Japan|выдавецтва=US Department of State|дата публікацыі=01.2020|копія=https://web.archive.org/web/20190503135404/https://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/4142.htm|дата копіі=05.2019}}&lt;/ref&gt;. Злучаныя Штаты ёсьць буйным рынкам для японскага экспарту і асноўнай крыніцай японскага імпарту, акрамя таго ЗША імкнуцца абараняць краіну, маючы свае вайсковыя базы ў Японіі&lt;ref name=&quot;us-relations&quot;/&gt;. У 2016 годзе Японія абвесьціла аб бачаньні свабоднага і адкрытага Інда-Ціхаакіянскага рэгіёну, якое фармуе ейную рэгіянальную палітыку&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://carnegieendowment.org/posts/2019/10/working-toward-a-free-and-open-indo-pacific?lang=en|загаловак=Working Toward a Free and Open Indo-Pacific|выдавецтва=Carnegie Endowment for International Peace|копія=https://web.archive.org/web/20201029041716/https://carnegieendowment.org/2019/10/10/working-toward-free-and-open-indo-pacific-pub-80023|дата копіі=10.2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.mod.go.jp/en/d_act/exc/india_pacific/india_pacific-en.html|загаловак=Achieving the 'Free and Open Indo-Pacific (FOIP)' Vision: Japan Ministry of Defense's Approach|выдавецтва=Japan Ministry of Defence|копія=https://web.archive.org/web/20240508095151/https://www.mod.go.jp/en/d_act/exc/india_pacific/india_pacific-en.html|дата копіі=05.2024}}&lt;/ref&gt;. Японія таксама ёсьць удзельнікам Чатырохбаковага дыялёгу па бясьпецы, шматбаковага дыялёгу па бясьпецы, рэфармаванага ў 2017 годзе, накіраванага на абмежаваньне ўплыву [[Кітай|Кітая]] ў Інда-Ціхаакіянскім рэгіёне, поруч з ЗША, [[Аўстралія]]й і [[Індыя]]й&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Smith, Sheila A.|спасылка=https://www.cfr.org/in-brief/quad-indo-pacific-what-know|загаловак=The Quad in the Indo-Pacific: What to Know|выдавецтва=Council on Foreign Relations|дата публікацыі=05.2021|копія=https://web.archive.org/web/20230503162143/https://www.cfr.org/in-brief/quad-indo-pacific-what-know|дата копіі=05.2023}}&lt;/ref&gt;.

Японія бярэ ўдзел у некалькіх тэрытарыяльных спрэчках з сваімі суседзямі. Яна аспрэчвае кантроль [[Расея|Расеі]] над паўднёвымі [[Курыльскія астравы|Курыльскімі астравамі]], якія былі акупаваныя [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] у 1945 годзе&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.mofa.go.jp/region/europe/russia/territory/index.html|загаловак=Japanese Territory, Northern Territories|выдавецтва=Ministry of Foreign Affairs|дата публікацыі=04.2014|копія=https://web.archive.org/web/20190626202149/https://www.mofa.go.jp/region/europe/russia/territory/index.html|дата копіі=06.2019}}&lt;/ref&gt;. Кантроль [[Рэспубліка Карэя|Рэспублікі Карэі]] над скаламі [[Ліянкур]] прызнаецца, але не прымаецца, бо на іх прэтэндуе Японія&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.mofa.go.jp/region/asia-paci/takeshima/index.html|загаловак=Japanese Territory, Takeshima|выдавецтва=Ministry of Foreign Affairs|дата публікацыі=07.2014|копія=https://web.archive.org/web/20190613022420/https://www.mofa.go.jp/region/asia-paci/takeshima/index.html|дата копіі=06.2019}}&lt;/ref&gt;. Стасункі Японіі з Кітаем характарызуюцца як глыбокімі эканамічнымі сувязямі, гэтак і напружанасьцю вакол [[Тайвань|Тайваня]], бясьпекі і астравоў [[Сэнкаку]]&lt;ref&gt;{{артыкул|аўтар=Fox, Senan|загаловак=The Senkaku Shoto/Diaoyu Islands and Okinotorishima disputes: Ideational and material influences|выданьне=China Information|том=30|нумар=3|старонкі=312—333|год=09.2016|DOI=10.1177/0920203X16665778}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Mayger, James; Liu, Lucille|спасылка=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-01-08/what-s-behind-china-japan-tensions-how-are-rare-earths-travel-trade-affected|загаловак=How Rare Earths Raise the Stakes in China-Japan Spat|выдавец=Bloomberg News|дата публікацыі=01.2026}}&lt;/ref&gt;.

=== Узброеныя сілы ===
[[Файл:US Navy 051115-N-8492C-125 The Japan Maritime Self-Defense Force (JMSDF) destroyer JDS Kongou (DDG 173) sails in formation with other JMSDF ships and ships assigned to the USS Kitty Hawk Carrier Strike Group.jpg|значак|Эскадранны мінаносец марскіх сілаў арміі самаабароны Японіі.]]
Японія займае трэцяе месца сярод азіяцкіх краінаў у [[Глябальны індэкс міру|Глябальным індэксе міру]] за 2024 год&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.economicsandpeace.org/wp-content/uploads/2024/06/GPI-2024-web.pdf|загаловак=2024 Global Peace Index|выдавецтва=Institute for Economics &amp; Peace|дата публікацыі=06.2024}}&lt;/ref&gt;. У 2024 годзе яна выдаткавала 1,4% свайго агульнага ВУП на абаронны бюджэт і захавала дзясяты паводле велічыні вайсковы бюджэт у сьвеце&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.sipri.org/sites/default/files/2025-04/2504_fs_milex_2024.pdf#page=2|загаловак=Trends in Military Expenditure 2024|выдавецтва=Stockholm International Peace Research Institute|дата публікацыі=04.2025}}&lt;/ref&gt;. Узброеныя сілы краіны, [[Сілы самаабароны Японіі]] (ССА), абмежаваныя артыкулам 9 Канстытуцыі Японіі, які адмаўляецца ад права Японіі аб’яўляць вайну або выкарыстоўваць вайсковую сілу ў міжнародных спрэчках&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.loc.gov/law/help/japan-constitution/article9.php|загаловак=Japan: Article 9 of the Constitution|выдавецтва=Library of Congress|дата публікацыі=02.2006|копія=https://web.archive.org/web/20191113230055/https://www.loc.gov/law/help/japan-constitution/article9.php|дата копіі=11.2019}}&lt;/ref&gt;. Узброеныя сілы кіруюцца Міністэрствам абароны і перадусім складаюцца з сухаземных сілаў самаабароны Японіі, марскіх сілаў самаабароны Японіі і паветраных сілаў самаабароны Японіі. Разгортваньне войскаў у [[Ірак]]у і [[Аўганістан]]е стала першым замежным выкарыстаньнем узброеных сілаў краіны па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]]&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Teslik, Lee Hudson|спасылка=https://www.cfr.org/backgrounder/japan-and-its-military|загаловак=Japan and its military|выдавецтва=Council on Foreign Relations|дата публікацыі=04.2006|копія=https://web.archive.org/web/20201111193330/https://www.cfr.org/backgrounder/japan-and-its-military|дата копіі=11.2020}}&lt;/ref&gt;.

Урад Японіі ў пачатку XXI стагодзьдзі робіць зьмены ў свой палітыцы бясьпекі, якія ўлучаюць стварэньне Рады нацыянальнай бясьпекі, прасоўваньне стратэгіі нацыянальнай бясьпекі і распрацоўку кіроўных прынцыпаў нацыянальнай праграмы абароны&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=http://www.mofa.go.jp/policy/security/|загаловак=Japan's Security Policy|выдавец=Ministry of Foreign Affairs of Japan|дата публікацыі=04.2016|копія=https://web.archive.org/web/20150128132310/http://www.mofa.go.jp/policy/security/|дата копіі=01.2015}}&lt;/ref&gt;. У 2015 годзе японскі парлямэнт ухваліў Заканадаўства аб міры і бясьпецы, якое дазваляе САА браць удзел у замежных канфліктах у «сытуацыі экзыстэнцыяльнага крызісу»&lt;ref&gt;{{артыкул|аўтар=Kurosaki, Masahiro|загаловак=Japan's Evolving Position on the Use of Force in Collective Self-Defense|выданьне=Lawfare|год=01.2023}}&lt;/ref&gt;. У сьнежні 2022 году прэм’ер-міністар Фуміё Кісіда даручыў ураду павялічыць выдаткі на 65% да 2027 году&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Liff, Adam P.|спасылка=https://www.brookings.edu/blog/order-from-chaos/2023/05/22/no-japan-is-not-planning-to-double-its-defense-budget/|загаловак=No, Japan is not planning to 'double its defense budget'|выдавецтва=Brookings Institution|дата публікацыі=05.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230523074432/https://www.brookings.edu/blog/order-from-chaos/2023/05/22/no-japan-is-not-planning-to-double-its-defense-budget/|дата копіі=05.2023}}&lt;/ref&gt;. Напружанасьць у дачыненьнях з [[Карэйская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка|Паўночнай Карэяй]] і Кітаем зноў абудзіла дыскусію аб статусе САА і іхныя сувязі зь японскім грамадзтвам&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Yoji, Koda|спасылка=https://thediplomat.com/2020/09/japan-dealing-with-north-koreas-growing-missile-threat/|загаловак=Japan: Dealing with North Korea’s Growing Missile Threat|выдавец=The Diplomat|дата публікацыі=09.2020|копія=https://web.archive.org/web/20201111164739/https://thediplomat.com/2020/09/japan-dealing-with-north-koreas-growing-missile-threat/|дата копіі=11.2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.wsj.com/articles/japan-china-military-provocations-revival-disputed-islands-pacifism-11594735596|загаловак=China Provocations Hasten Japan's Military Revival|выдавецтва=The Wall Street Journal|дата публікацыі=07.2020|копія=https://web.archive.org/web/20201111145238/https://www.wsj.com/articles/japan-china-military-provocations-revival-disputed-islands-pacifism-11594735596|дата копіі=11.2020}}&lt;/ref&gt;.

== Эканоміка ==
[[Файл:The Tokyo Stock Exchange - main room 3.jpg|значак|зьлева|[[Такійская фондавая біржа]] ёсьць адной з самых вялікіх у Азіі.]]
Па ўзроўні сацыяльна-эканамічнага разьвіцьця Японія ўжо адносіцца да постіндустрыяльнага грамадзтва. Нягледзячы на тое, што буйной галіной эканомікі застаецца [[прамысловасьць]], вага невытворчага сэктару павялічваецца значна большымі тэмпамі (асабліва ў галіне фінансаў, сфэры паслугаў, навуковых дасьледаваньняў і распрацовак). Па велічыні СУП Японія саступае толькі [[ЗША]] й [[Кітай|Кітаю]]. [[Сельская гаспадарка]] забясьпечвае 1,4% СУП, прамысловасьць — 26,4%, сфэра паслугаў — 72,1%. [[Карысныя выкапні|Карысных выкапняў]] у краіне вельмі мала й практычна ўсё паліва й сыравіна імпартуецца (па імпарце [[нафта|нафты]] Японія займае першае месца ў сьвеце). Існуюць толькі даволі значныя радовішчы [[Серка|серы]] й [[вапняк]]оў. Акрамя гэтага вядзецца нязначная здабыча [[вугаль|каменнага вугалю]], сьвінцовых рудаў і нафты (132 тыс. [[барэль|барэляў]] у дзень) й некаторых іншых карысных выкапняў, але іх здабыча скарачаецца з-за абмежаваных запасаў.

[[Файл:Nakanoshima Skyscrapers in 201504 001.jpg|значак|Небасягі ў [[Осака|Осацы]].]]
Да ліку асноўных галінаў прамысловасьці адносяцца [[энэргетыка]]. Японія займае трэцяе месца ў сьвеце па вытворчасьці [[электрычнасьць|электрычнасьці]] (зь якой 60% выпрацоўваецца на цеплавых электрастанцыях і 30% на атамных). Такім чынам Японія — адзін зь лідэраў у галіне атамнай энэргетыкі. Разьвіцьцё атрымала машынабудаваньне (у асноўным арыентаваная на экспарт масавая вытворчасьць [[карабель (транспарт)|караблёў]] і [[аўтамабіль|аўтамабіляў]], радыёэлектроніка, сучаснае станкабудаваньне, авіяцыйна-касьімічная прамысловасьць, прыборабудаваньне), чорная й каляровая мэталюргія, хімічная, нафтаперапрацоўчая й харчовая прамысловасьці. Прамысловасьць Японіі вылучаецца высокім тэхналягічным узроўнем: у сьвеце налічваецца 720 тыс. прамысловых робатаў, зь якіх на долю Японіі прыходзіцца 410 тыс.

Сельская гаспадарка мае харчовую накіраванасьць. Нягледзячы на тое, што ўраджайнасьць сельскагаспадарчых культураў мае вельмі высокія паказчыкі, поўнасьцю краіна забясьпечвае сябе толькі [[рыс]]ам і вымушаная імпартаваць каля 50% іншых відаў зерневых і кармавых культураў. Значную ролю грае [[рыбная лоўля]], а таксама аквакультура.

На 30 чэрвеня 2013 году [[дзяржаўны доўг]] Японіі ўпершыню перавысіў квадрыльён [[ена]]ў. Агульная сума доўгу склала 1 008 628 100 000 000 енаў (звыш 10,3 трлн $), што больш як удвая перавышала [[сукупны ўнутраны прадукт]] (СУП) Японіі. Паводле суадносін дзяржаўнага доўгу да СУП Японія знаходзілася на 1-м месцы сярод [[Разьвітыя краіны|разьвітых краінаў]] сьвету&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар=|загаловак=Японія павінна квадрыльён ен|спасылка=http://zviazda.by/be/news/20130813/1376403815-hronika-aposhnih-padzey|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=10 жніўня 2013|нумар=[http://zviazda.by/be/number/gazeta-pdf-148-27513-ot-10082013 148 (27513)]|старонкі=[http://zviazda.by/sites/default/files/pdf/2013/08/1376400179_1.pdf 1]|issn=1990-763x}}&lt;/ref&gt;.

== Дэмаграфія ==
Колькасьць насельніцтва Японіі складае каля 127,4 млн чалавек. [[Японцы]] складаюць 99,3%. Сярод нацыянальных меншасьцяў болей за ўсіх [[карэйцы|карэйцаў]] (511,3 тыс. чалавек), [[кітайцы|кітайцаў]] (244,2 тыс.), [[бразыльцы|бразыльцаў]] (182,2 тыс.) і [[філіпінцы|філіпінцаў]] (89,9 тыс.). Галоўнай рэлігіяй зьяўляецца [[сінтаізм]] (нацыянальная рэлігія японцаў) і [[будызм]] (разам 84% насельніцтва). Гарадзкое насельніцтва складае каля 80%.

== Культура ==
{{асноўны артыкул|Культура Японіі}}
У Японіі ўнікальным чынам спалучаюцца традыцыі старажытнасьці з элемэнтамі сучаснае культуры. Сярод вядомых музычных гуртоў — [[Mucc]] і [[Dir en grey]]. Найбольш вядомая за мяжой страва японскай кухні — [[сусі]].

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Кніга|аўтар = Аксёнова Л.А., Жидков М.П., Кайданова О.В., Конюшков Б.Д. Котляков В.М. Люри Д.И., Стрелецкий В.Н., Тархов В.А., Уткин А.И., Хропов А.Г.|частка = |загаловак = Страны мира|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = М.|выдавецтва = ОЛМА|год = 2009|том = |старонкі = |старонак = 320|сэрыя = |isbn = 978-5-373-02764-9|тыраж = }}

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Партал|Азія}}
* [https://web.archive.org/web/20171215080932/http://curlie.org/Regional/Asia/Japan/ Японія]. Curlie.
* [https://www.britannica.com/place/Japan Японія]. Encyclopædia Britannica.
* [https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-14918801 Японія]. BBC News.
* [http://www.oecd.org/japan/ Японія]. OECD.

{{Краіны Азіі}}
{{АБСЭ}}

[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]]</text>
      <sha1>3p3u35omgx86cwx3z65dat6hp6mcl7i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уфа</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13145</id>
    <revision>
      <id>2682447</id>
      <parentid>2616106</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T09:28:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2682447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27282" sha1="1heleuw9rxwspp8tp13bvs300khtbrj" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Расея
|Назва                               = Уфа
|Статус                              = горад
|Назва ў родным склоне               = Уфы
|Арыгінальная назва                  = Уфа
|Герб                                = 
|Сьцяг                               = Flag of Ufa.svg{{!}}border
|Гімн                                = 
|Дата заснаваньня                    = 
|Першыя згадкі                       = 
|Статус з                            = 
|Былая назва                         = 
|Мясцовая назва                      = 
|Суб’ект фэдэрацыі                   = [[Башкартастан]]
|Від раёну                           = 
|Раён                                = 
|Від паселішча                       = 
|Паселішча                           = 
|Кіраўнік                            = Старшыня савету гарадзкой акругі: Васімаў Марат&lt;br&gt;Кіраўнік адміністрацыі гарадзкой акругі: Ратмір Маўліеў
|Плошча                              = 707.93
|Крыніца плошчы                      = 
|Вышыня                              = 
|Унутраны падзел                     = 
|Колькасьць насельніцтва             = 1082000
|Год падліку колькасьці              = 2010
|Крыніца колькасьці насельніцтва     = &lt;ref&gt;[http://www.ufacity.info/upload/scope_files/5126/atlas_investora_2012.pdf Пашпарт Уфы].&lt;/ref&gt;
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва   = 
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = 
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі  = 
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі      = 
|Этнічны склад насельніцтва          = 
|Год падліку этнічнага складу        = 
|Нацыянальны склад насельніцтва      = 
|Год падліку нацыянальнага складу    = 
|Колькасьць двароў                   = 
|Год падліку колькасьці двароў       = 
|АКАТУ                               = 
|Выява                               = ӨФӨ-2015-(v2).jpg
|Апісаньне выявы                     = 
 |Шырата градусаў                    = 54
 |Шырата хвілінаў                    = 44
 |Шырата сэкундаў                    = 0
 |Даўгата градусаў                   = 55
 |Даўгата хвілінаў                   = 58
 |Даўгата сэкундаў                   = 0
|Пазыцыя подпісу на мапе             = 
|Водступ подпісу на мапе             = 
|Лацінка=Ufa}}
'''Уфа́''' ([[башкірская мова|па-башкірску]]: Өфө) — горад у [[Расея|Расеі]], сталіца [[Башкартастан]]у. Насельніцтва на 2005 год — 1,043 млн чалавек у межах муніцыпальнага фармаваньня (11-е месца ў РФ), 1 130 млн чалавек у аглямэрацыі (14-е). Плошча 753,7 км², горад выцягнуты з паўднёвага захаду на паўночны ўсход на 50 км.

Горад разьмешчаны на беразе ракі [[Белая (рака, прыток Камы)|Белай]], пры ўпадзеньні ў яе рэк [[Уфа (рака)|Уфы]] і [[Дзёма|Дзёмы]], у межах Прыбельскай узгоркавата-хвалістай раўніны, за 100 км да захаду ад перадавых хрыбтоў Башкірскага (Паўднёвага) [[Урал]]у.

Уфа знаходзіцца ў паўночна-лесастэпавай падзоне ўмеранага поясу. [[Клімат]] кантынэнтальны, досыць вільготны, лета цёплае, зіма ўмерана халодная і працяглая. Сярэдняя тэмпэратура студзеня —14,6&amp;nbsp;°C, мінімальная —40&amp;nbsp;°C; ліпеня +19,3&amp;nbsp;°C, максымальная +40&amp;nbsp;°C. Сярэдняя колькасьць ападкаў 419 мм.
 
Пераважнымі рэлігіямі ў горадзе зьяўляюцца [[іслам]] і [[хрысьціянства]] ў выглядзе [[Расейская праваслаўная царква|Расейскай праваслаўнай царквы]]. Ва Ўфе знаходзіцца Цэнтральнае духоўнае ўпраўленьне мусульманаў Эўрапейскай часткі Расеі, Сыбіры і [[Казахстан]]а.

== Гісторыя ==
Горад заснаваны ў [[1574]] годзе, калі паўстала неабходнасьць умацаваньня паўднёва-ўсходніх межаў расейскай дзяржавы пасьля авалоданьня башкірскімі землямі.
З гістарычных дакумэнтаў вядома, што пасьля заваяваньня Казанскага ханства, расейскія амбасадары, маючы пры сабе граматы [[Іван Жахлівы|Івана Жахлівага]], езьдзілі ў [[Башкартастан|Башкірыю]], заклікаючы башкірскія плямёны прыняць расейскае падданства. Праз 17 гадоў, пасьля далучэньня Башкірыі да Расеі, каля зьліцьця рэк Уфы і Белай каля Старога казанскага гасьцінца быў закладзены невялікі ўмацаваны пункт — Уфімская крэпасьць. Да гэтага часу не было яшчэ ніводнага гораду на ўсход ад яе, аж да самага [[Ціхі акіян|Ціхага акіяну]].

[[Файл:Ufa_prokudin.jpg|міні|250пкс|зьлева|Уфа на пачатку XX стагодзьдзя. Каляровая фатаграфія [[Пракудзін-Горскі, Сяргей Міхайлавіч|Сяргея Пракудзіна-Горскага]]]]
У XVII—XVIII стагодзьдзях Уфа паступова ператвараецца з гораду-крэпасьці ў палітычны і эканамічны цэнтар краю. З [[1708]] году знаходзіцца ў складзе Казанскай губэрні; з [[1728]] цэнтар Уфімскай правінцыі, ваявода якой падпарадкоўваўся непасрэдна Сэнату; з [[1744]] прылічана да Арэнбурскай губэрні; зь сьнежня [[1781]] — цэнтар Уфімскага намесьніцтва, губэрнатарам прызначаны [[Іван Варфаламеевіч Ламб]]. З [[1796]] Уфа ізноў у складзе Арэнбурскай губэрні, з [[1802]] году — губэрнскі горад з рэзыдэнцыяй губэрнатара і губэрнскіх установаў; з [[1865]] — цэнтар Уфімскай губэрні. З чэрвеня [[1922]] Уфа — сталіца [[БАССР]].

Прамысловае разьвіцьцё Ўфы пачалося ў XIX стагодзьдзі. Да сярэдзіны XIX стагодзьдзя ў горадзе мелася больш дзясятка гарбарняў і некалькі прыстаняў. На лёс гораду вялікі ўплыў аказала адкрыцьцё ў 1870 годзе рэгулярнага суднаходзтва па рацэ Белай і будаўніцтва [[Самара-Залатавустаўская чыгунка|Самара-Залатавустаўскай]] (цяпер [[Куйбышаўская чыгунка|Куйбышаўскай]]) чыгункі (1888—1892 гг.). У горадзе зьявіліся паравыя млыны, тартакі (лесапільныя заводы), чыгуначныя і суднарамонтныя майстэрні. У канцы XIX стагодзьдзя ва Ўфе дзейнічала каля 30 фабрык і заводаў: па перапрацоўцы сельскагаспадарчай сыравіны, дрэваапрацовачныя, сылікатныя, таксама чыгуначныя і суднарамонтныя майстэрні, гарбарныя. Значнае месца займаў гандаль хлебам і мясам.

У [[1922]] годзе Ўфа была абвешчаная сталіцай Башкірскай АССР. У гады першай пяцігодкі будуецца маторабудаўнічы завод і [[ЦЭЦ]], а з адкрыцьцём у [[1939]] годзе башкірскай нафты вырас [[Уфімскі нафтаперапрацоўчы завод]].
Канец 20—30-х гг. XX стагодзьдзя характарызуецца хуткім разьвіцьцём гораду. Валавая прадукцыя прамысловасьці павялічылася тады ў 16 разоў. Уступілі ў лад Уфімскі прамысловы камбінат (Уфімская запалкавая фабрыка і фанэрная фабрыка, лесапільны, дубільна-экстрактны завод), прадпрыемствы лёгкай і харчовай прамысловасьці.
У гады [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] ва Ўфу былі эвакуяваныя дзясяткі прамысловых прадпрыемстваў, шматлікія ўстановы, шэраг навукова-дасьледчых інстытутаў (напрыклад, у 1942 годзе ва Ўфу з Рыбінска быў эвакуяваны Ўфімскі дзяржаўны авіяцыйны тэхнічны ўнівэрсытэт).
Уфа пасьляваенных гадоў — гэта цэнтар засваеньня нафтавых багацьцяў Башкірыі. Зьявіўся яшчэ адзін нафтаперапрацоўчы завод — Нова-Ўфімскі. Сьледам, з розьніцай у некалькі гадоў, запрацаваў трэці нафтаперапрацоўчы завод. Гэтыя тры заводы ператварылі Ўфу ў найбуйнейшы цэнтар нафтаперапрацоўкі. Побач з тым у горадзе разьвіваецца [[хімічная прамысловасьць]], [[машынабудаваньне]].

== Адміністрацыйнны падзел ==
Ва Ўфе маецца 7 адміністрацыйных раёнаў:
* Дзёмскі
* Калінінскі
* Кіраўскі
* Ленінскі
* Кастрычніцкі
* Арджанікідзаўскі
* Савецкі

Найбуйнейшыя «нефармальныя» раёны і мікрараёны:
* Чарнікоўка
* Сіпайлава
* Ніжагародка
* Зялёны Гай
* Шакша
* Інорс
* Затон

== Насельніцтва ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! rowspan=2 | Гады !! rowspan=2|Колькасьць насельніцтва (чалавек) !! colspan=3 | у тым ліку
|-
! Башкіры !! Расейцы !! Татары
|-
| Сярэдзіна XVII стагодзьдзя || align=right | 700—800 || align=right | || align=right | || align=right |
|-
| [[1718]] || align=right | 5,600|| align=right | || align=right | || align=right |
|-
| [[1811]] || align=right | 9,200|| align=right | || align=right | || align=right |
|-
| [[1840]] || align=right | 16,500|| align=right | || align=right | || align=right |
|-
| [[1865]] || align=right | 20,100|| align=right | || align=right | || align=right |
|-
| [[1879]] || align=right | 23,200|| align=right | || align=right | || align=right |
|-
| [[1886]] || align=right | 27,000|| align=right | || align=right | || align=right |
|-
| [[1897]] || align=right | 49,300|| align=right | || align=right | || align=right |
|-
| [[1913]] || align=right | 100,700|| align=right | || align=right | || align=right |
|-
| [[1916]] || align=right | 112,700|| align=right | || align=right | || align=right |
|-
| [[1920]] || align=right | 92,800|| align=right | || align=right | || align=right |
|-
| [[1923]] || align=right | 85,300|| align=right | || align=right | || align=right |
|-
| [[1926]] || align=right | 98,500 || align=right | || align=right | || align=right |
|-
| [[1939]] || align=right | 250,000 || align=right | || align=right | || align=right |
|-
| [[1959]] || align=right | 546,900 || align=right | || align=right | || align=right |
|-
| [[1970]] || align=right | 770,900 || align=right | || align=right | || align=right |
|-
| [[1979]] || align=right | 976,858|| align=right | 92,678 || align=right | 568,504 || align=right  | 240,881
|-
| [[1989]] || align=right | 1,079,765 || align=right | 122,026 || align=right | 585,337 || align=right | 291,190
|-
| [[2000]] || align=right | 1,088,000&lt;ref&gt;Уфа // {{Літаратура/БелЭн|16к}} С. 287&lt;/ref&gt;|| align=right | || align=right | || align=right |
|-
| [[2002]] || align=right | 1,049,479 || align=right | 154,928 || align=right | 530,136 || align=right | 294,399
|}

== Адукацыя ==
Першай навучальнай установай, якая навучала па праграме вышэйшай адукацыі, быў Уфімскі настаўніцкі інстытут, арганізаваны ў 1918 годзе. У 1920 годзе ён быў ператвораны ў Інстытут народнай адукацыі, затым — у Пэдагагічны інстытут, у 1957 годзе — у БДУ. У цяперашні час г. Уфа і Рэспубліка Башкартастан падрыхтоўвае спэцыялістаў з вышэйшай адукацыяй у 11 самастойных дзяржаўных ВНУ па 169 кірунках і спэцыяльнасьцях. Агульны кантынгент студэнтаў вышэйшых навучальных устаноў складае больш за 50 тысячаў чалавек. Падрыхтоўка спэцыялістаў сярэдняга зьвяну зьдзяйсьняецца ў 76 сярэдніх спэцыяльных навучальных установах па 109 кірунках. Падрыхтоўку навукова-пэдагагічных кадраў зьдзяйсьняюць 11 асьпірантураў вышэйшых навучальных установаў.

=== Вышэйшыя навучальныя ўстановы ===

Дзяржаўныя ВНУ:'''
* [[Башкірскі дзяржаўны ўнівэрсытэт]] (БДУ)
* [[Уфімскі дзяржаўны нафтавы тэхнічны ўнівэрсытэт]] (УДНТУ)
* [[Уфімскі дзяржаўны авіяцыйны тэхнічны ўнівэрсытэт]] (УДАТУ)
* [[Башкірскі дзяржаўны мэдычны ўнівэрсытэт]] (БДМУ)
* [[Башкірскі дзяржаўны аграрны ўнівэрсытэт]] (БДАУ)
* [[Башкірскі дзяржаўны пэдагагічны ўнівэрсытэт]] (БДПУ)
* [[Уфімскі юрыдычны інстытут Міністэрства ўнутраных справаў Расейскай Фэдэрацыі]] (УЮІ МУС РФ)
* [[Уфімскае вышэйшае вайсковае авіяцыйнае вучылішча лётчыкаў]] (УВВАВЛ)
* [[Башкірская акадэмія дзяржаўнай службы і кіраваньня пры Прэзыдэнце Рэспублікі Башкартастан]] (БАДСК)
* [[Уфімская дзяржаўная акадэмія эканомікі і сэрвісу]]
* [[Уфімская дзяржаўная акадэмія мастацтваў]]

'''Філіялы дзяржаўных ВНУ:'''
* Філіял Усерасейскага завочнага фінансава-эканамічнага інстытуту ў г. Уфе
* Уфімскі філіял Расейскага дзяржаўнага сацыяльнага ўнівэрсытэту
* Філіял Маскоўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту эканомікі, статыстыкі і інфарматыкі
* Башкірскі Філіял Акадэміі працы і сацыяльных адносін
* Уфімскі (інстытут) філіял Расейскага дзяржаўнага гандлёва-эканамічнага ўнівэрсытэт
* Башкірскі каапэратыўны інстытут (філіял) Маскоўскага ўнівэрсытэту спажывецкай каапэрацыі
* Уфімскі філіял Арэнбурскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
* Уфімскі філіял Чалябінскай дзяржаўнай акадэміі культуры і мастацтваў
* Уфімскі філіял Уральскай дзяржаўнай акадэміі фізычнай культуры
* Філіял Маскоўскага дзяржаўнага адкрытага пэдагагічнага ўнівэрсытэту ім. М. А. Шолахава ў г. Уфе
* Уфімскі філіял Уральскай дзяржаўнай юрыдычнай акадэміі
* Філіял Самарскай дзяржаўнай акадэміі шляхоў зносінаў у г. Уфе
* Філіял Маскоўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту камэрцыі

'''Недзяржаўныя ВНУ:'''
* Усходні інстытут эканомікі, гуманітарных навук, кіраваньня і права (Арганізацыйна-прававая форма: недзяржаўная ВНУ)
* Уфімскі інстытут камэрцыі і права (Арганізацыйна-прававая форма: недзяржаўная ВНУ)

'''Філіялы недзяржаўных ВНУ:'''
* Уфімскі філіял Сталічнага гуманітарнага інстытуту
* Уфімскі філіял інстытуту эканамічных пераўтварэньняў і кіраваньня рынкам г. Масквы
* Уфімскі філіял Сучаснай гуманітарнай акадэміі

== Транспарт ==
Уфа — буйны транспартны вузел: чыгуначныя, трубаправодныя, аўтамабільныя магістралі, паветраныя і рачныя шляхі злучаюць сталіцу Башкартастана зь іншымі рэгіёнамі Расеі.

Суднаходная рака Белая з сваім прытокам Уфой перасякаецца тут з [[Транссіб|Транссыбірскай магістральлю]]. Аўтамабільныя дарогі злучаюць горад з [[Масква|Масквой]], [[Чалябінск]]ам, [[Казань]]ню, [[Самара]]й і [[Арэнбург]]ам. Па паўднёвай ускраіне гораду праходзіць фэдэральная аўтадарога М5 «Урал».

Сувязь з раёнамі Рэспублікі Башкартастан і найбліжэйшымі суседзямі падтрымліваецца аўтобуснымі зносінамі з Паўднёвага і Паўночнага аўтавакзалаў. З 1938 г. у горадзе Ўфе дзейнічаюць рэгулярныя авіялініі. Чыгуначныя магістралі, якія праходзяць праз горад Уфа, забясьпечваюць сувязь заходніх і цэнтральных раёнаў Расеі з [[Урал]]ам і [[Сыбір]]ру.

Трубаправодны транспарт зьдзяйсьняе перапампоўку іх транзытных плыняў па тэрыторыі Рэспублікі, тым самым, захоўваючы адзінства транспартнай сыстэмы Рэспублікі Башкартастан і Расейскай Фэдэрацыі.

У якасьці гарадзкога транспарту працуюць аўтобусы, тралейбусы і [[Уфімскі трамвай|трамваі]]. Будаўніцтва мэтро замарожана.

Непадалёк ад Уфы стаіць [[Міжнародны аэрапорт Уфа]].

== Прамысловасьць ==
* ААТ «[[Уфімскае маторабудаўнічае вытворчае аб’яднаньне]]»
* Уфімскі завод эластамэрных матэрыялаў, вырабаў і канструкцыяў
* ФДУП Уфімскае прыборабудаўнічае вытворчае аб’яднаньне
* «Гідраўліка»
* Уфімскі вітамінавы завод
* Уфімскі цеплавозарамонтны завод
* Канцэрн «БЭТО» — Башкірскае электратэхнічнае аб’яднаньне
* ФДУП Уфімскае агрэгатна-вытворчае аб’яднаньне
* Завод чарцёжных прыбораў
* Уфімскі завод апаратнай сувязі
* Прамсувязь
* Завод «Электрон»
* Уфімскі завод «Сынтэзсьпірт» — УЗСС
* Лікёра-гарэлкавы завод
* Кандытарская фабрыка «Харрыс-Кондзі»
* Папяровы камбінат
* Швейная фабрыка «8 марта»
* Трыкатажная фабрыка
* Электралямпавы завод

== Культура ==
[[Файл:Theater.jpg|значак|Дом культуры «Нафтавік»]]

Першая друкарня ў Уфе адкрылася ў 1801 годзе для канцылярскіх патрэбаў (Віталь Паўлаў, часопіс «Урал», №2, 2003 г. [http://magazines.russ.ru/ural/2003/2/pavl.html]).

У Уфе працуюць ня менш шасьці тэатраў: Дзяржаўны тэатар опэры і балета, Башкірскі акадэмічны тэатар драмы, моладзевы і лялечны тэатры, татарскі тэатар «Нур» і Рускі акадэмічны тэатар драмы Башкартастана.

У горадзе маецца каля 15 музэяў, сярод іх нацыянальны музэй, музэй баявой славы, музэй археалёгіі і этнаграфіі, музэй геалёгіі і карысных выкапняў, музэй лесу. Адчынены для наведвальнікаў мэмарыяльныя хаты-музэі: З. Т. Аксакава, У. І. Леніна, М. Гафуры, А. Э. Цюлькіна, Ш. Худайбердзіна.

У 1918 г. у Ўфе працаваў вядомы чэскі пісьменьнік [[Яраслаў Гашак]]. Тут ён выдаваў газэты «Наш шлях», «Чырвоная Эўропа», напісаў сэрыю апавяданьняў і фэльетонаў («Зь дзёньніка ўфімскага буржуа», «Уфімскі Іван Іванавіч», «Аб уфімскім разбойніку, крамніку Булакуліне», «Правялебны ўладар Андрэй», «Два стрэлы»).

У 1939 годзе быў заснаваны [[Ансамбаль народнага танца імя Файзі Гаскарава]].

== Асобы ==
* [[Сяргей Аксакаў]] (1791—1859) — пісьменьнік-клясык, мэмуарыст, тэатральны й літаратурны крытык, журналіст
* [[Мікалай Гурвіч]] (1828—1914) — лекар, эканаміст, гісторык, этнограф, географ, адзін зь першых прафэсійных статыстыкаў [[Башкартастан|Башкірыі]]
* [[Аляксандар Ключароў]] — уфімскі губэрнатар (1905—1911), рэдактар «Уфімскага краю»
* [[Мустай Карым]] (1919—2005) — башкірскі паэт і пісьменьнік
* [[Міхаіл Несьцераў]] (1862—1942) — жывапісец, чалец [[таварыства перасовачных мастацкіх выставаў|перасоўнікаў]]
* [[Рудольф Нурыеў]] (1938—1993) — танцоўшчык, харэограф, пастаноўшчык балетаў
* [[Пётар Талстой]] — галосны павятовага земскага сходу, рэдактар «Уфімскага весьніка» й «Весьніка Уфы»
* [[Зэмфіра Рамазанава]] (н. 1976) — сьпявачка, паэтка, лідэр музычнага гурту «Zемфира»
* [[Юры Шаўчук]] (н. 1957) — сьпявак, паэт і [[прадусар]], лідэр музычнага гурту [[ДДТ (рок-гурт)|ДДТ]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commons}}
* [https://web.archive.org/web/20160318143611/http://www.ufacity.info/ Афіцыйны сайт адміністрацыі г. Уфы]
* [https://web.archive.org/web/20061004074730/http://ufainfo.ru/ Даведнік «Жоўтыя старонкі» — Уфа]
* [http://www.bashsite.ru Каталёг сайтаў Ўфы і Башкірыі]
* [https://web.archive.org/web/20060904173936/http://www.gorodufa.ru/fot/history_ufa.htm Гісторыя горада Уфы]
* [https://web.archive.org/web/20170727152944/http://ufa.urlik.com/ Спасылкі горада Уфы]
* [http://bestufalinks.narod.ru Лепшыя уфімскія спасылкі]
* [https://web.archive.org/web/20150801022319/http://02mail.ru/ Уфімская гарадзкая пошта]

{{Башкартастан}}

[[Катэгорыя:Уфа| ]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Башкартастану]]</text>
      <sha1>1heleuw9rxwspp8tp13bvs300khtbrj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сымон Балівар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14465</id>
    <revision>
      <id>2682412</id>
      <parentid>2622468</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T03:16:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2682412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15478" sha1="hqv52g9euxga9dg5b2v9m8ystbezl9b" xml:space="preserve">{{Палітык
| імя                = Сымон Балівар
| выява              =
| памер              = 200пкс
| подпіс_пад_выявай  = 
| пасада             = [[Файл:Flag of the Gran Colombia.svg|20пкс]] 1-ы Прэзыдэнт [[Вялікая Калюмбія|Вялікай Калюмбіі]]
| пачатак_тэрміну    = [[верасень]] 1821
| канец_тэрміну      = 4 траўня 1830
| прэзыдэнт          = 
| прэм'ер-міністар   = 
| папярэднік         = няма
| наступнік          = [[Хаакін дэ Маскера]]
| пасада2            = [[Файл:Flag of Peru.svg|20пкс]] 6-ы Прэзыдэнт [[Пэру]]
| пачатак_тэрміну2   = 17 лютага 1824
| канец_тэрміну2     = 28 студзеня 1827
| папярэднік2        = [[Хасэ Бэрнарда дэ Талье]]
| наступнік2         = [[Мануэль Салясар-і-Бакіхана]]
| прэм'ер-міністар2  =
| прэзыдэнт2         = 
| пасада3            = [[Файл:Civil flag of Bolivia (1825-1826).svg|20пкс]] 1-ы Прэзыдэнт [[Балівія|Балівіі]]
| пачатак_тэрміну3   = 11 жніўня 1825
| канец_тэрміну3     = 29 сьнежня 1825
| папярэднік3        = няма
| наступнік3         = [[Антоніё Хасэ дэ Сукрэ]]
| прэм'ер-міністар3  =
| прэзыдэнт3         = 
| дата_нараджэньня   = 24 ліпеня 1783
| месца_нараджэньня  = [[Каракас]]
| дата_сьмерці       = 17 сьнежня 1830
| месца_сьмерці      = [[Санта-Марта]], [[Калюмбія]]
| нацыянальнасьць    = 
| партыя             = 
| сужэнец            = Мануэла Саэнс
| дзеці              = няма
| адукацыя           = 
| рэлігія            = 
| бацька             = 
| маці               = 
| подпіс             = Simón Bolívar Signature.svg
| узнагароды         = 
}}
'''Сымо́н Балі́вар''' (поўнае імя — '''Сымон Хасэ Антоніё дэ ля Сантысіма Трынідад Балівар-і-Понсэ-і-Палясіёс-і-Блянка''', {{мова-es|Simón José Antonio de la Santísima Trinidad Bolívar y Ponce y Palacios y Blanco}}; 24 ліпеня 1783, [[Каракас]] — 17 сьнежня 1830, [[Санта-Марта]], [[Калюмбія]]) — змагар за незалежнасьць [[Лацінская Амэрыка|Лацінскае Амэрыкі]] ад [[Гішпанія|Гішпаніі]]. Найбольш уплывовы й вядомы з кіраўнікоў [[вайна за незалежнасьць гішпанскіх калёніяў Амэрыцы|вайны за незалежнасьць]] гішпанскіх калёніяў у [[Амэрыка|Амэрыцы]]. Нацыянальны герой [[Вэнэсуэла|Вэнэсуэлы]], у 1813 годзе Нацыянальным кангрэсам Вэнэсуэлы быў абвешчаны  Вызваленцам. Акрамя таго, вызваліў [[Новая Гранада|Новую Гранаду]] (сучасная [[Калюмбія]] й [[Панама]]), правінцыю Кіта (сучасны [[Эквадор]]) і [[Пэру]]. У 1819—1830 гадох прэзыдэнт [[Вялікая Калюмбія|Вялікай Калюмбіі]], створанай на тэрыторыі вызваленых ад гішпанскай улады. У 1825 годзе стаў на чале [[Балівія|Рэспублікі Балівія]], якая была названая ў ягоны гонар.

== Біяграфія ==
=== Раньнія гады ===
Сымон нарадзіўся 24 ліпеня 1783 году ў шляхетнай [[Крэолы|крэольскай]] сям’і Хуана Вінцэнта Балівара, які быў [[баскі|басконскага]] паходжаньня. Род Балівараў паходзіў зь мястэчка [[Ля-Пуэблё-дэ-Балівар]] у [[Біская|Біскаі]], у [[Гішпанія|Гішпаніі]], які знаходзіўся тады ў акрузе Маркіна, а з пачаткам каляніяльнага жыцьця сям’я прыняла найактыўны ўдзел у жыцьці [[Вэнэсуэла|Вэнэсуэлы]]. Хлопчык рана пазбавіўся бацькоў. На выхаваньне й фармаваньне сьветапогляду Балівара вялікі ўплыў зрабіў ягоны настаўнік і старэйшы сябар, бачны асьветнік [[Сымон Радрыгес]]. Юнацтва Балівар правёў у [[Эўропа|Эўропе]], вандраваўшы ў 1799—1806 гадох у [[Гішпанія|Гішпаніі]], [[Францыя|Францыі]], [[Італія|Італіі]]), дзе рана ажаніўся, але неўзабаве аўдавеў. 15 жніўня 1805 году на [[узгорак Монтэ-Сакра|ўзгорку Монтэ-Сакра]] ў [[Рым]]е, у прысутнасьці Радрыгеса, ён пакляўся змагацца за вызваленьне [[Паўднёвая Амэрыка|Паўднёвай Амэрыкі]] ад каляніяльнага прыгнёту.

=== Вэнэсуэльская рэспубліка ===
Сымон Балівар прыняў актыўны ўдзел у зьвяржэньні гішпанскага панаваньня ў [[Вэнэсуэла|Вэнэсуэле]] ў красавіку 1810 году й абвяшчэньні яе незалежнай рэспублікай у 1811 годзе. Пасьля разгрому апошняй гішпанскім войскам, у 1812 годзе абгрунтаваўся ў Новай Гранадзе, дзе напісаў «[[Маніфэст з Картахены]]», а ў пачатку 1813 году вярнуўся на радзіму. У жніўні 1813 году ягоныя войскі занялі [[Каракас]]; была створана 2-я Вэнэсуэльская рэспубліка на чале з Баліварам. Аднак, ня вырашыўшыся правесьці рэформы накіраваныя на інтарэсы народных нізоў, ён ня здолеў заручыцца іхняй падтрымкай і ў 1814 годзе атрымаў паразу. Вымушаны шукаць прытулак на [[Ямайка|Ямайцы]], у верасьні 1815 году апублікаваў там адкрыты ліст, дзе выказваў упэўненасьць у хуткім вызваленьні гішпанскай Амэрыкі.

=== Стварэньне Калюмбіі ===
Усьвядоміўшы нарэшце неабходнасьць вызваленьня [[рабаўніцтва ў Паўднёвай Амэрыцы|рабоў]] і вырашэньня іншых сацыяльных праблемаў, Балівар пераканаў прэзыдэнта [[Рэспубліка Гаіці|Гаіці]] [[Аляксандар Пэтыён|Пэтыёна]] на аказаньне паўстанцам ваеннай дапамогі й у сьнежні 1816 году высадзіўся на ўзьбярэжжы [[Вэнэсуэла|Вэнэсуэлы]]. Скасаваньне рабства ў 1816 годзе й выдадзены ў 1817 годзе дэкрэт аб надзяленьні жаўнераў вызваленчай арміі зямлёй дазволілі яму пашырыць сацыяльную базу. Усьлед за пасьпяховымі дзеяньнямі ў Вэнэсуэле ягоныя войскі ў 1819 годзе вызвалілі [[Новая Гранада|Новую Гранаду]]. У сьнежні 1819 году ён быў абраны прэзыдэнтам абвешчанай Нацыянальным кангрэсам у Ангастуры (зараз [[Сьюдад-Балівар]]) рэспублікі Калюмбіі, куды ўвайшлі [[Вэнэсуэла]] й [[Новая Гранада]]. У 1822 годзе калюмбійцы выгналі гішпанскія войскі з правінцыі Кіта (зараз [[Эквадор]]), якая далучылася да [[Калюмбія|Вялікай Калюмбіі]].

=== Распад калюмбійскай фэдэрацыі ===
Імкнучыся да аб’яднаньня гішпанамоўных-амэрыканскіх дзяржаваў, Балівар склікаў у [[Панама|Панаме]] кангрэс іхных прадстаўнікоў у 1826 годзе, але не дамогся посьпеху. Па сканчэньні вызваленчай вайны ў процівагу ягонай цэнтраліскай палітыцы ў рэгіёне ўзмацніліся сэпаратыскія тэндэнцыі. У выніку выступленьняў Балівар пазбавіўся ўлады ў [[Пэру]] й [[Балівія|Балівіі]] ў 1827—1830 гадох. У пачатку 1830 году ён сышоў у адстаўку й неўзабаве памёр блізу калюмбійскага гораду [[Санта-Марта]] 17 сьнежня 1830 году. Перад сьмерцю Балівар адмовіўся ад сваіх зямель, дамоў і нават дзяржаўнай пэнсіі й цэлыя дні праводзіў, сузіраючы з акна жывапісныя пэйзажы мясцовых «сьнежных гор» — [[Сьера-Нэвада-дэ-Санта-Марта|Сьера-Нэвады]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100111220344/http://charonchronicles.ru/ «Хронікі Харона. Энцыкляпэдыя сьмерці»], Слоўнік абраных сьмерцяў. Новасыбірск ISBN 978-5-379-00562-7&lt;/ref&gt;.

=== Сьмерць ===
17 сьнежня 1830 году ва ўзросьце сарака сямі гадоў, Сымон Балівар памёр пасьля хваробы на сухоты ў Кінта-дэ-Сан-Пэдра-Алехандрына ў горадзе [[Санта-Марта]], які сёньня месьціцца ў Калюмбіі. Перад сьмерцю, Балівар папрасіў свайго ад’ютанта генэрала [[Даніель Флярэнсіё О’Ліры|Даніеля Флярэнсіё О’Ліры]] спаліць ягоны захавалы архіў твораў, лістоў і прамоваў. Аднак О’Ліры ня зьдзейсьніў апошняе пажаданьне Сымона й захаваў гэтыя працы, забясьпечваючы гісторыкаў велізарнай колькасьцю інфармацыі пра лібэральную філязофію Балівара, ягоныя думкі, а таксама падрабязнасьці ягонага асабістага жыцьця, як то ягоны доўгі раман з [[Мануэла Саэнс|Мануэлай Саэнс]]. Незадоўга да сваёй сьмерці ў 1856 годзе Саэнс дапоўніла гэтую калекцыю, дадаўшы ў архіў сваі лісты ад Балівара&lt;ref&gt;Bolívar, Simón (1983). Hope of the universe (print ed.). Paris: UNESCO.&lt;/ref&gt;.

== Спадчына ==
[[Файл:EstatuaDelLibertadorEnLaPlazaBolivar2004-6.jpg|міні|250пкс|Помнік Балівару ў [[Каракас]]е]]
У [[Лацінская Амэрыка|Лацінскай Амэрыцы]] імя Балівара вельмі папулярнае. Яно сустракаецца ў назвах дзяржавы [[Балівія]], правінцыяў, гарадоў, вуліцаў, грашовых адзінак ([[балівіяна]] — [[Балівія]], [[Балівар (грошы)|балівар]] — [[Вэнэсуэла]]). Сымону Балівару прысьвечаны біяграфічныя нарысы, мастацкія творы, гістарычныя працы, а таксама шматлікія [[помнік]]і. Наймацнейшы [[футбольны клюб]] Балівіі носіць назву «[[Балівар (футбольны клюб)|Балівар]]». З 1822 году вернай сяброўкай і спадарожніцай жыцьця Балівара, нягледзячы на ўсе мэтамарфозы ягонага лёсу, была ўраджэнка гораду [[Кіта]] крэолка Мануела Саенс. Паводле неафіцыйных дадзеных, Сымон Балівар перамог у 472 бітвах.

Балівар зьяўляецца галоўным героем ў рамане калюмбійскага пісьменьніка [[Габрыель Гарсія Маркес|Габрыеля Гарсіі Маркеса]] «''Генэрал у сваім лабірынце''», дзе падзеі разьвіваюцца ў апошні год жыцьця генэрала. Біяграфіі Балівара напісалі [[Эміль Людвіг]] і ўкраінскі клясык [[Іван Франка]].

=== Балівар у масонцтве ===
Вядома, што пасьвячэньне ў [[масонства]] Балівар прайшоў у Гішпаніі, у [[Кадыс]]е. З 1807 году ён быў чальцом [[Старажытны й Прыняты Шатляндзкі Статут|Шатляндзкага Статута]]. У 1824 годзе ў [[Пэру]] заснаваў [[масонская ложа|ложу]] «Парадак і Свабода» № 2&lt;ref&gt;[http://freemasonry.bcy.ca/biography/bolivar_s/bolivar_s.html Simon Bolivar]. Free Masonry&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20070628233647/http://www.simon-bolivar.h80.org/ Біяграфія Сымона Балівара]{{Ref-en}}
* [http://www.colombia.su/Historia/bolivar.html Расейская старонка аб Сымоне Балівары — Нацыянальнага героя Калюмбіі]{{Недаступная спасылка|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://web.archive.org/web/20110814024917/http://www.vokrugsveta.ru/chronograph/2101/ Вакол сьвету]

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Балівар, Сымон}}
[[Катэгорыя:Рэвалюцыянэры]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Каракасе]]
[[Катэгорыя:Памерлі ў Санта-Марце]]
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся 2 ліпеня]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1783 годзе]]</text>
      <sha1>hqv52g9euxga9dg5b2v9m8ystbezl9b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Прыказка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14507</id>
    <revision>
      <id>2682368</id>
      <parentid>2474392</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T19:26:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2682368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2418" sha1="fs61n9hpjqn2aigt2cbt7bp9hojqiad" xml:space="preserve">'''Пры́казка''' — гэта агульнавядомае кароткае выслоўе з павучальным сэнсам. Па форме і функцыі гэты тып [[устойлівая адзінка|ўстойлівай адзінкі]] аналягічны [[сказ]]у: ён валодае сэнсавай, структурнай і інтанацыйнай завершанасьцю. Прыклад: ''Адной рукой і вузла не завяжаш''.

Вывучэньнем прыказак з [[мовазнаўства|лінгвістычных]] пазыцыяў займаецца [[фразэалёгія]].

Прыказка — гэта «фальклёрны мікратэкст»&lt;ref&gt;[Михневич 2002: 94] Михневич А. Е. Идиоматика // Белорусский и другие славянские языки: семантика и прагматика: Материалы Междунар. конференции Вторые Супруновские чтения (28-29 сент. 2001 г., Минск) / В авт. редакции. — Мн.: БГУ, 2002. — С. 89-95.&lt;/ref&gt;: у ім філязофскі зьмест спалучаецца з дасканаласьцю формы, якая адшліфоўвалася даволі часта на працягу стагодзьдзяў. Яе кампанэнты часта зьвязваюцца ўнутранай [[рыфма]]й: ''Сем разоў адмервай, а раз адрэзвай''.

Прыказкі свабодна ўключаюцца ў тэкст, бо іх выкарыстаньне не абумоўленае заканамернасьцямі лексыка-граматычнай спалучальнасьці са словамі свабоднага ўжываньня. Нават дыскурсіўная залежнасьць прыказак меншая ў параўнаньні з прымаўкамі.

== Крыніцы ==
{{Зноскі}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20151118054122/http://dumki.org/author/49 Беларускія народныя прыказкі]

[[Катэгорыя:Літаратурныя жанры]]
[[Катэгорыя:Культурная антрапалёгія]]
[[Катэгорыя:Вусная традыцыя]]
[[Катэгорыя:Выслоўі]]</text>
      <sha1>fs61n9hpjqn2aigt2cbt7bp9hojqiad</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ніл Гілевіч</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18631</id>
    <revision>
      <id>2682352</id>
      <parentid>2669219</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T15:33:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2682352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15318" sha1="9okp884xmyb60yxr59koo8fpyct7cb0" xml:space="preserve">{{Пісьменьнік
|Імя                 = Ніл Гілевіч
|Лацінка             = Nił Hilevič
|Арыгінал імя        = Ніл Сымонавіч Гілевіч
|Партрэт             = Nil Hilevich.jpg
|Памер               = 
|Месца нараджэньня   = в. [[Слабада (Гайненскі сельсавет)|Слабада]], [[Лагойскі раён]], [[Беларуская ССР]], [[СССР]]
|Дата сьмерці    =  {{Памёр|29|3|2016|}}
|Месца сьмерці   = [[Менск]]
|Грамадзянства       = [[Беларусь]]
|Род дзейнасьці      = [[паэт]], грамадзкі дзяяч
|Гады актыўнасьці    = з 1946 да 2016
|Напрамак            = 
|Жанр                = [[Паэзія]]
|Дэбют               = 
|Прэміі              = &lt;small&gt;[[Заслужаны дзяяч навукі БССР]] (1980), [[Дзяржаўная прэмія БССР імя Якуба Коласа]] (1980), [[Міжнародная прэмія імя Х. Боцева]] (1986), [[Народны паэт Беларусі]] (1991)&lt;/small&gt;
|ВікіКрыніца         = 
|ВікіКрыніца пераклады на беларускую = 
|commons             = 
|Палічка             = http://www.knihi.com/Nil_Hilevic
|Камунікат           = http://www.kamunikat.org/Hilevicz_Nil.html
|Сайт                =
}}
'''Ні́л Гіле́віч''' (нар. 30 верасьня 1931, [[вёска]] [[Слабада (Гайненскі сельсавет)|Слабада]], [[Лагойскі раён]], [[Менская вобласьць]], Беларусь — пам. 29 сакавіка 2016, [[Менск]]) — беларускі паэт і грамадзкі дзяяч, [[народны паэт Беларусі]] (1991).

== Біяграфія ==
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Першыя гады пасьля [[Нямецка-савецкая вайна|нямецка-савецкай вайны]] працаваў паштальёнам у калгасе. У 1951 годзе скончыў [[Менскае пэдагагічнае вучылішча|Менскую пэдагагічную вучэльню]]. Апошні год навучаньня (1955—1956) спалучаў з працай настаўніка ў адной са школаў [[Менск]]у. У 1956 годзе скончыў філялягічны факультэт [[Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт|Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту]] (спэцыяльнасьць: «''беларуская і расейская мова і літаратура''»), а пасьля асьпірантуру пры ім. Сябра [[Саюз пісьменьнікаў БССР|Саюзу пісьменьнікаў БССР]] з 1954 году. Кандыдат філялягічных навук, прафэсар (у 1963 годзе ў [[Менск]]у абараніў кандыдацкую дысэртацыю па тэме «''Паэзія „Маладняка“''»). У 1958—1963 гадах працаваў літаратурным кансультантам газэты «[[Зьвязда]]». У 1960—1986 — супрацоўнік катэдры беларускае літаратуры [[Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт|БДУ]]. У 1980—1989 — першы сакратар праўленьня [[Саюз пісьменьнікаў БССР|Саюзу пісьменьнікаў БССР]]. З 1989 — старшыня рэспубліканскага [[Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны|Таварыства беларускай мовы імя Ф. Скарыны]]. Галоўны рэдактар газэты-бюлетэня ТБМ «[[Наша слова]]». З чэрвеня 1990 — старшыня пастаяннае Камісіі Вярхоўнага Савету БССР па адукацыі, культуры й захаваньні гістарычнае спадчыны. Дэпутат [[Вярхоўны Савет БССР|Вярхоўнага Савету БССР]] (1985—1990). У 1990 годзе быў абраны народным дэпутатам [[БССР]]. Сябра [[Прэзыдыюм Вярхоўнага Савету БССР|Прэзыдыюму Вярхоўнага Савету БССР]].

Як народны дэпутат БССР і Сябра Прэзыдыюму Вярхоўнага Савету БССР выступаў супраць пляну закону аб дзьвюхмоўі (аб наданьні расейскай мове статусу дзяржаўнай) А. Р. Лукашэнкі (тады яшчэ таксама народнага дэпутата БССР). Удзельнічаў у апазыцыйных мітынгах.

Падчас перадвыбарчай кампаніі 2006 году ўваходзіў у выбарчы штаб [[Аляксандар Казулін|Аляксандра Казуліна]]. У гэтым самым годзе выдавецтва «''Мастацкая літаратура''» адмовіла ў выданьні ягонай кнігі «''Выбранае''».

Памёр 29 сакавіка 2016 году ў [[Менск]]у. Пахаваны на Кальварыйскіх могілках.

== Узнагароды і ганаровыя званьні ==
Ордэн ''Працоўнага Чырвонага Сьцяга'', ордэн ''Сяброўства народаў'', ордэн ''Кірыла і Мяфодзія I ступені'' ([[Баўгарыя]]), ордэн ''Югаслаўскай зоркі са стужкай'', мэдаль Францішка Скарыны (1990). У 2006 годзе ўзнагароджаны ордэнам ''князя Яраслава Мудрага 2-й ступені'' ([[Украіна|украінскай]] дзяржаўнай узнагародай) за «''важкі асабісты ўклад у разьвіцьцё міжнароднага супрацоўніцтва, умацаваньне аўтарытэту й станоўчага іміджу Ўкраіны ў сьвеце, папулярызацыю яе гістарычных і сучасных дасягненьняў''».

Заслужаны дзеяч навукі БССР (1980). [[Народны паэт Беларусі]] (1991).

Ляўрэат [[Дзяржаўная прэмія БССР імя Коласа|Дзяржаўнай прэміі БССР імя Янкі Купалы]] (1980), Міжнароднай прэміі імя Х. Боцева (1986).

== Творчасьць ==
Пачаў друкавацца ў 1946 годзе.

'''Кнігі паэзіі''': ''«Песьня ў дарогу»'' (1957), ''«Прадвесьне йдзе па зямлі»'' (1959), ''«Неспакой»'' (1961), ''«Бальшак»'' (1965), ''«Перазовы»'' (1967), ''«Лісьце трыпутніку»'' (1968), ''«А дзе ж тая крынічанька»'' (1972), ''«Запаветнае»'' (1975), ''«Актавы»'' (1976), ''«Святлынь»'' (1984), раман у вершах ''«Родныя дзеці»'' (1985), ''«Повязь»'' (1987), ''«Як дрэва карэньнем»'' (1986), ''«Жыта, сосны й валуны»'' 1990), ''«Талісман»'' (1994), ''«На высокім алтары»'' (1994), ''«Вечны матыў»'' (1994), ''Маладое, бестурботнае, ад рэдактараў свабоднае: Вершаваныя гратэскі, 1950-1951 гг.'' (1997), ''Лесам песня ішла'' (2001), ''Паланэз Агінскага'' (2002), ''«…І плямы на табе няма»'' (2003), ''«На флейце самоты»'' (2004), ''Сказ пра залатое пёрка'' (2005), ''Мой тэстамэнт'' (2006), ''У ноч на Пакровы'' (2008), ''Замова ад страху'' (2009), ''Пацеркі Божай Маці'' (2011), ''Эпіграмы, 1958―2012'' (2014).

'''Зборнікі сатыры й гумару:''' ''«Званковы валет»'' (1961), '' «Да новых венікаў»'' (1963), ''«Ці грэх, ці два»'' (1970), ''«Як я вучыўся жыць»'' (1974), ''«Русалка на Нарачы»'' (1974), ''«У добрай згодзе»'' (1979), ''«Кантора»'' (1989), ''«Дыялёг на хаду»'' (1990), ''«Сказ пра Лысую гару»'' (2003).

'''Зборнікі вершаў і паэм для дзяцей:''' ''«Сьцяжок на мачце»'' (1959), ''«Сіні домік, сіні дом»'' (1961), ''«Зялёны востраў»'' (1963), «Дождж-грыбасей» (1966), «Загадкі» (1971), «Калі рана ўстанеш» (1984), ''«Добры чалавек»'' (1987), ''«Мой белы дзень»'' (1992), ''«Шчасьлівыя хвіліны»'' (2001), ''Я ― беларус'' (2008).

'''Літаратуразнаўства й фальклярыстыка:''' ''«Акрыленая рэвалюцыяй» (Паэзія «Маладняка»)'' (1962), ''«Наша родная песьня»'' (1968), ''«З клопатам пра песьні народа»'' (1970), ''«Паэтыка беларускае народнае лірыкі»'' (1975), ''«Паэтыка беларускіх загадак»'' (1976), ''«Верная вялікім запаветам: Сучасная баўгарская паэзыя. 1956—1976»'' (1977), ''«Вусная народная творчасьць і сучасная лірычная паэзія ўсходніх і паўднёвых славян»'' (1978).

'''Публіцыстыка:''' ''«У гэта веру»'' (1978), ''«Удзячнасьць і абавязак»'' (1982), ''«Покліч жыцьця й часу»'' (1983), ''«Годнасьць, сумленнасьць, мужнасьць»'' (1988), ''«Вяртаньне й працяг»'' (1990), ''«Выбар»'' (1993), ''«Як не спыніць узыходу сонца…»'' (1993), ''Толькі мы самі'' (2006), ''У віры быцця: Новая кніга эсэістыкі'' (2015).

'''Фальклёрныя зборнікі:''' ''«Песьні сямі вёсак»'' (1973), ''«Песьні народных сьвятаў і абрадаў»'' (1974), ''«Лірычныя песьні»'' (1976), ''«Лірыка беларускага вясельля»'' (1979), ''«Народныя казкі, байкі, апавяданьні й мудраслоўі»'' (1983), ''«Лесам песьня йшла»'' (2001).

'''Пераклады:''' ''з [[баўгарская мова|баўгарскае мовы]]:'' аповесьць П. Вежынава ''«Сьляды застаюцца»'' (1960), раман С.Даскалова ''«Свая зямля»'' (1961) й яго ж зборнік апавяданьняў ''«Любча-безьбілетнік»'' (1959), зборнік ''«Баўгарскія народныя песьні»'' (1961), анталёгія сучаснае паэзіі ''«Ад стром балканскіх»'' (1965), кніга вершаў для дзяцей ''«Чарадзейны ліхтарык»'' (1968), анталёгія клясычнае паэзіі ''«Хай зорыць дзень!»'' (з А. Разанавым, 1973), анталёгія аднаго верша ''«Сто гадоў. Сто паэтаў. Сто песень»''. (1978), кніга лірыкі Н.Вапцарава ''«Песьня пра чалавека»'' (1982), Хр. Радзеўскага ''«Цьвіціце, зёлкі, травы, дрэвы»'' (1985), Г.Джагарава «Зямля — як чалавечая далонь» (1984), Л.Леўчава ''«Мелёдыя для флейты»'' (1990). Выйшлі выбраныя старонкі славенскае паэзыі XIX—XX ст. ''«Маці мая, Славенія»'' (1978), — казкі народаў Югаславіі ''«Ці страшны страх»'' (1970), зборнік югаслаўскай паэзыі ''«Па камянях, як па зорах»'' (1980), кніга лірыкі О.Жупанчыча ''«У вечным дазоры»'' (1985). Пераклаў шматлікія творы Х.Боцева, І. Вазава, П.Яварава, Н.Вылчава, А.Германава, І. Давыдкава, Д.Методзіева, А.Стаянава і інш. Перакладаў таксама з [[расейская мова|расейскай]], [[украінская мова|украінскай]], [[польская мова|польскай]], [[сэрбскахарвацкая мова|сэрбскахарвацкай]] і іншых моваў.

Выйшлі «''Выбраныя творы''» ў двух тамах (1981), зборнік п’ес ''«Начлег на бусьлянцы»'' (1980), аповесьць ''«Перажыўшы вайну»'' (1988), ''Разумная дзевачка'' (2005).

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20160404151805/http://dumki.org/author/31 Цытаты Ніла Гілевіча] 
* [http://slounik.org/80925.html Ніл Гілевіч]
* [https://web.archive.org/web/20070624201357/http://lib.na.by/names/gilievic.shtml Пераклады паэзіі]
* [https://web.archive.org/web/20070602110336/http://www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/hil21?OpenDocument «Між роспаччу і надзеяй» (з часопіса «Дзеяслоў»)]
* [https://web.archive.org/web/20100303205011/http://vershy.ru/category/n%D1%96l-g%D1%96lev%D1%96ch Вершы Ніла Гілевіча]

{{Пісьменьнікі й паэты Беларусі}}

{{Бібліяінфармацыя}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Гілевіч, Ніл}}
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лагойскім раёне]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту]]
[[Катэгорыя:Беларускія літаратары]]
[[Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі]]
[[Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі]]
[[Катэгорыя:Беларускія раманісты]]
[[Катэгорыя:Народныя паэты Беларусі]]
[[Катэгорыя:Купалазнаўцы]]
[[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь 12-га скліканьня]]
[[Катэгорыя:Пахаваныя на Кальварыйскіх могілках]]
[[Катэгорыя:Ляўрэаты Літаратурнай прэміі імя Якуба Коласа]]</text>
      <sha1>9okp884xmyb60yxr59koo8fpyct7cb0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рэспубліка Карэя</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18793</id>
    <revision>
      <id>2682450</id>
      <parentid>2661272</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T09:37:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvrtkmrtyrr</username>
        <id>91676</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2682450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146737" sha1="kmzzftsyrffaijijfrczh3opmr7n5ul" xml:space="preserve">{{Краіна2
 | СУП ППЗ                               = 3,363 трлн $&lt;ref name=&quot;imf&quot;&gt;[https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0) «World Economic Outlook Database October 2025»]. International Monetary Fund.&lt;/ref&gt;
 | Год падліку СУП ППЗ                   = 2025
 | Месца паводле СУП ППЗ                 = 
 | СУП ППЗ на чалавека                   = 65 080 $&lt;ref name=&quot;imf&quot;/&gt;
 | Год падліку СУП ППЗ на чалавека       = 2025
 | Месца паводле СУП ППЗ на чалавека     = 
 | СУП намінал                           = 1,859 трлн $&lt;ref name=&quot;imf&quot;/&gt;
 | Год падліку СУП намінал               = 2025
 | Месца паводле СУП намінал             = 
 | СУП намінал на чалавека               = 35 962 $&lt;ref name=&quot;imf&quot;/&gt;
 | Год падліку СУП намінал на чалавека   = 2025
 | Месца паводле СУП намінал на чалавека = 
| Катэгорыя = Паўднёвая Карэя
|Лацінка=Respublika Kareja}}
'''Рэспу́бліка Карэ́я''' ({{мова-ko|대한민국}}, 大韓民國, ''Тэханмінгук'') — [[дзяржава]] ў паўднёвай частцы [[Карэйскі паўвостраў|Карэйскага паўвострава]]. Назва «[[Карэя]]» паходзіць ад Карэ, дынастыі, якая панавала паўвостравам у [[Сярэднявечча|сярэднія вякі]]. Суседзямі Паўднёвай Карэі ёсьць [[Кітай]] на захадзе, [[Японія]] на ўсходзе, [[Паўночная Карэя]] на поўначы. Паўднёвая Карэя знаходзіцца на поўначы ўмеранага пояса ў пераважна горнай мясцовасьці. Яна ахоплівае агульную плошчу 99 313 км²&lt;ref&gt;[http://www.asianinfo.org/asianinfo/korea/geography.htm#TERRITORY «Korea’s Geography»]. Asianinfo.org.&lt;/ref&gt;, з насельніцтвам 50 мільёнаў. Сталіцай і найбуйнейшым горадам зьяўляецца [[Сэул]], з насельніцтвам у амаль 10 мільёнаў чалавек.

Карэя кіравалася дынастыямі Карэ й [[Часон]]ам, пакуль у 1910 годзе [[Карэйская імпэрыя]] не была скасавана й анэксавана Японіяй. Пасьля вызваленьня й акупацыі савецкімі й амэрыканскімі войскамі ў канцы [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]], краіна была падзелена на Паўночную і Паўднёвую Карэю. Апошняя была створана ў 1948 годзе як дэмакратычная краіна, нягледзячы на палітычную нестабільнасьць у часы ваеннага рэжыму й ваеннага становішча, пакуль не была створана Шостая рэспубліка ў 1987 годзе.

Пасьля ўварваньня ў Паўднёвую Карэю войскаў з поўначы 25 чэрвеня 1950 году ў выніку [[Карэйская вайна|вайны паміж двума Карэямі]] было складзена пагадненьня аб замірэньні, якое аднак так і не было падпісана. Мяжа паміж дзьвюма краінамі зьяўляецца найбольш моцна ўмацаванай у сьвеце&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20091130235815/http://edition.cnn.com/2004/WORLD/asiapcf/06/03/koreas.agree/index.html «Koreas agree to military hotline»]. CNN.com.&lt;/ref&gt;. Пасьля вайны эканоміка паўднёвай Карэі значна вырасла й краіна ператварылася ў буйны эканомічны цэнтар ня толькі [[Усходняя Азія|Ўсходняй Азіі]], але й сьвету&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://www.britannica.com/place/South-Korea|загаловак=South Korea|праект=Encyclopædia Britannica}}&lt;/ref&gt;.

Паўднёвая Карэя зьяўляецца прэзыдэнцкай рэспублікай, якая складаецца з шаснаццаці адміністрацыйных адзінак, і разьвітай краінай зь вельмі высокім узроўнем жыцьця. Гэта чацьвёртая паводле велічыні эканоміка ў [[Азія|Азіі]] й 15-я паводле намінальнага СУП, ці 12-я, паводле [[парытэт пакупніцкай здольнасьці|парытэту пакупніцкай здольнасьці]], найбуйнейшая эканоміка ў сьвеце&lt;ref&gt;[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/02/weodata/weorept.aspx?sy=2011&amp;ey=2011&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;pr1.x=70&amp;pr1.y=5&amp;c=512,941,914,446,612,666,614,668,311,672,213,946,911,137,193,962,122,674,912,676,313,548,419,556,513,678,316,181,913,682,124,684,339,273,638,921,514,948,218,943,963,686,616,688,223,518,516,728,918,558,748,138,618,196,522,278,622,692,156,694,624,142,626,449,628,564,228,283,924,853,233,288,632,293,636,566,634,964,238,182,662,453,960,968,423,922,935,714,128,862,611,716,321,456,243,722,248,942,469,718,253,724,642,576,643,936,939,961,644,813,819,199,172,184,132,524,646,361,648,362,915,364,134,732,652,366,174,734,328,144,258,146,656,463,654,528,336,923,263,738,268,578,532,537,944,742,176,866,534,369,536,744,429,186,433,925,178,746,436,926,136,466,343,112,158,111,439,298,916,927,664,846,826,299,542,582,967,474,443,754,917,698,544&amp;s=NGDPD&amp;grp=0&amp;a= «Report for Selected Countries and Subjects»]. International Monetary Fund.&lt;/ref&gt;. Эканоміка базуецца на экспартна-арыентаванай вытворчасьцю [[электроніка|электронікі]], [[аўтамабілебудаваньне|аўтамабілебудаваньня]], караблебудаўніцтва, машыныбудаваньня, вырабаў [[нафтапрадукт]]аў і [[робататэхніка|робататэхнікі]]. Паўднёвая Карэя зьяўляецца чальцом [[ААН]], [[СГА]], [[Арганізацыя эканамічнага супрацоўніцтва і разьвіцьця|АЭСіР]]. Краіна таксама зьяўляецца адным з заснавальнікаў арганізацыі [[Азіяцка-Ціхаакіянскае эканамічнае супрацоўніцтва|АЦЭС]] і саміту Ўсходняй Азіі.

== Гісторыя ==

=== Да падзелу ===
Археалягічныя знаходкі паказваюць, што [[Карэйскі паўвостраў]] быў заселены чалавекам у пэрыяд [[раньні палеаліт|раньняга палеаліту]]&lt;ref name=БелЭн&gt;{{Літаратура/БелЭн|8|127|Карэя}}&lt;/ref&gt;. Карэйская гісторыя пачынаецца з заснаваньня [[Качасон]]а ў 2333 годзе да н. э. Тан-гунам, у адпаведнасьці з карэйскай міталёгіяй&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар=Асмолов К. В.|загаловак=Кочосон|праект=Большая российская энциклопедия. Электронная версия (2016)|url=https://old.bigenc.ru/world_history/text/2104656|дата=14 лютага 2026|мова=en}}&lt;/ref&gt;. Го Чо Сун пашырылася й ейным ягоным кантролем знаходзілася ня толькі паўночная частка [[Карэйскі паўвостраў|Карэйскага паўвострава]], а таксама некаторая частка [[Маньчжурыя|Маньчжурыі]]. Пасьля шматлікіх канфліктаў з кітайскай [[дынастыя Хань|дынастыі Хань]], Го Чо Сун распалася, што прывяло да прота-трохпанскага пэрыяду Карэі.

[[Файл:Geunjeongmun.jpg|значак|зьлева|Палац Кёнбакун ёсьць найбуйнейшым зь пяці вялікіх палацаў, пабудаваных у часы дынастыі [[Часон]].]]
У першыя стагодзьдзі нашай эры панствы Пуё, Акчо, Тан’е й зьвяз Самхан займалі тэрыторыю паўвострава й паўднёвай Маньчжурыі. Аб’яднаньне трох каралеўстваў у адзіную [[Сыла]] ў VII стагодзьдзі н. э. прывяло да таго, што большая частка Карэйскага паўвострава знаходзіцца пад кантролем аб’яднанае Сылы&lt;ref name=БелЭн/&gt;, а Пархэ атрымала кантроль над паўночнай часткай Кагурэ.

У каралеўства Сыла квітнела ў гэтыя часы, разьвівалася [[паэзія]] й [[мастацтва]], а таксама распаўсюджвалася [[будызм|будыйская культура]]. Адносіны паміж Карэяй і Кітаем заставалася адносна мірны працягу гэтага часу. Тым ня менш, Сыла аслабла пад узьдзеяньнем унутранай барацьбы й апынулася пад панаваньнем дынастыі Карэ ў 935 годзе. Пархэ, сусед Сылы на поўначы, быў створаны ў якасьці пераемніка дзяржавы Кагурэ. У пэрыяд росквіту, Пархэ кантраляваў вялікую частку Маньчжурыі й частку [[Далёкі Ўсход|Далёкага Ўсходу]] [[Расея|Расеі]], але каралеўства было захоплена [[Кідані|кіданямі]] ў 926 годзе.

[[Файл:Korean book-Jikji-Selected Teachings of Buddhist Sages and Seon Masters-1377.jpg|значак|зьлева|«Чыкчы» — першая кніга зробленая пры дапамозе мэталічнага [[друк]]аванага варштату.]]
Паўвостраў быў цалкам аб’яднаны імпэратарам [[Тхэчжо Карэ]] ў 936 годзе, а сталіца была перанесена ў старажытны [[Сэул]]. Як і Сыла, у Карэ таксама ўвага надавалася разьвіцьцю культуры, гэтак у 1377 годзе быў надрукаваны «Чыкчы», з дапамогай выкарыстаньня старога рухомага ў сьвеце тыпу мэталічнага [[друк]]аванага станка&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120225221903/http://www.digitaljikji.net/ «Digital Jikji»]. Digital Jikji.&lt;/ref&gt;. Мангольскае нашэсьце ў XIII стагодзьдзі значна паслабіла Карэ. Пасьля амаль 30-гадовай вайны, дынастыя Карэ працягвала панаваць у Карэі, аднак зрабілася васалам манголаў. Пасьля таго, як [[Мангольская імпэрыя]] была скасавана, цяжкая палітычная барацьба прывяла да зрушэньня дынастыі Карэ й усталяваньня дынастыі [[Часон]] ў 1392 годзе пасьля паўстаньня генэрала Лі Сон-Ге.

Першыя 200 гадоў панаваньня дынастыі Часон былі адзначаны адносна мірнымі гадамі, якія прывялі да стварэньня [[хангыль|хангылю]] каролём [[Сэчжон Вялікі|Сэчжонам Вялікім]] ў XIV стагодзьдзі й ростам уплыву [[канфуцыянства]] ў краіне.

Паміж 1592 і 1598 гадамі [[японцы]] ўварваліся ў Карэю. [[Таятомі Хідэёсі]], які кіраваў японскімі сіламі, спрабаваў уварвацца ў [[азія|азіяцкі кантынэнт]] праз Карэю, але ў канчатковым выніку быў пераможаны кітайскім войскам [[дынастыя Мін|дынастыі Мін]]. У гэтай вайне таксама назіраўся ўздым адмірала Лі Сун-сіна й ягонага знакамітага «чарапаха-карабля». У 1620-х і 1630-х гадох Часон пацярпелі ад нашэсьця маньчжураў, якія ў выніку заваявалі ўвесь Кітай. Пасьля чарговай сэрыі войнаў супраць Маньчжурыі, Часон выпрабавалі амаль 200-гадовы пэрыяд міру. Каралі Ёнджо і Чанчжо прывялі дзяржаву да адраджэньня магутнасьці дынастыі Часон.

Тым ня менш, апошнія гады панаваньня дынастыі Часон былі адзначаны залежнасьцю ад Кітая па зьнешніх сувязях і ізаляцыі ад зьнешняга сьвету. У XIX стагодзьдзі ізаляцыянісцкая палітыка Карэі заслужыла назву «Каралеўства Пустэльнік». Дынастыя Часон спрабавала абараніць сябе ад заходняга [[імпэрыялізм]]у, але была вымушаны адкрыць свой [[гандаль]]. Пасьля [[Першая кітайска-японская вайна|Першай кітайска-японскай вайны]] й [[расейска-японская вайна|расейска-японскай вайны]] Карэя была акупаваная [[Японія]]й з 1910 па 1945 гады. У канцы [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] японцы здаліся на карысьць савецкіх і амэрыканскіх сілаў, якія занялі паўночную і паўднёвую паловы Карэя, адпаведна.

=== Пасьля падзелу ===
[[Файл:United Nations troops fighting in the streets of Seoul, Korea. - NARA - 531381.tif|міні|240пкс|зьлева|Войскі ААН на вуліцах [[Сэул]]а ў 1950 гозе]]
Нягледзячы на ​​першапачатковы плян адзінай Карэі ў 1943 годзе, які быў прадугледжаны згодна з Каірскай дэклярацыяй, эскаляцыя [[халодная вайна|халоднай вайны]] паміж [[Савецкі Саюз|Савецкім Саюзам]] і [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|Злучанымі Штатамі]] ў рэшце рэшт прывяла да стварэньня асобных урадаў, кожны са сваёй [[ідэалёгія]]й, што прывяло да падзелу Карэі на два палітычных утварэньня ў 1948 годзе: [[Паўночная Карэя|Паўночную Карэю]] й Паўднёвую Карэю. На поўначы былы антыяпонскі партызан і камуністычны дзяяч [[Кім Ір Сэн]] прыйшоў да ўлады праз падтрымку з боку Савецкага Саюза. На поўдні былі праведзены выбары пад наглядам [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацый|Арганізацыі Аб’яднаных Нацый]], была абвешчаная Рэспубліка Карэя, і [[Лі Сын Ман]] уступіў на пасаду як першы прэзыдэнт краіны. У сьнежні [[Генэральная Асамблея ААН]] абвесьціла толькі гэты ўрад законным для ўсёй Карэі&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131023061108/http://daccess-dds-ny.un.org/doc/RESOLUTION/GEN/NR0/043/66/IMG/NR004366.pdf?OpenElement «195 (III) The problem of the independence of Korea»], December 12, 1948, Resolutions Adopted by the General Assembly During its Third Session, p. 25.&lt;/ref&gt;.

25 чэрвеня 1950 году Паўночная Карэя ўварвалася ў Паўднёвую Карэю, што выклікала [[Карэйская вайна|Карэйскую вайны]], першы буйны канфлікт халоднай вайны. У той час Савецкі Саюз байкатаваў Арганізацыю Аб’яднаных Нацыяў (ААН), тым самым пазбаўляючыся свайго [[права вета]]. Гэта дазволіла ААН умяшацца ў [[грамадзянская вайна|грамадзянскую вайну]], калі стала ясна, што вышэйшыя паўночнакарэйскія войскі жадаюць захапіць усю Карэю. Савецкі Саюз і [[Кітай]] аказвалі падтрымку Паўночнай Карэі, а з боку паўночнікаў удзельнічалі ў баях кітайскія войскі. Пасьля вялізных стратаў сярод грамадзянскага насельніцтва як на поўначы, гэтак і на поўдні, вайна ў канчатковым выніку зайшла ў тупік. Перамір’е 1953 году, якое гэтак і не было падпісана з боку Паўднёвай Карэі, падзел паўвострава рабіўся ўздоўж [[дэмілітарызаваная зона|дэмілітарызаванай зоны]] ў арыгінальнай дэмаркацыйнай лініі. Мірная дамова не была падпісана паміж гэтымі краінамі, у выніку чаго тэхнічна яны застаюцца ў стане вайны. Паводле некаторых падлікаў 2,5 мільёна чалавек памерлі падчас Карэйскай вайны&lt;ref&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/322419/Korean-War Korean War (1950-53)]. Britannica Online Encyclopedia{{ref-en}}.&lt;/ref&gt;.

У 1960 годзе студэнцкае паўстаньне прывяло да адстаўкі самадзяржаўнага прэзыдэнта [[Лі Сын Ман]]а. Пэрыяд палітычнай нестабільнасьці быў скончаны ў выніку вайсковага перавароту генэрала Пак Чжон Хі ў адносінах да слабага й неэфэктыўнага ўраду ў наступным годзе. Парк займаў пасаду прэзыдэнта да свайго забойства ў 1979 годзе, правёўшы значныя [[эканоміка|эканамічныя]] рэформы, што садзейнічалі хуткаму экспартнаму эканамічнаму росту, а таксама праводзячы сур’ёзныя палітычныя рэпрэсіі. Пак падвяргаўся жорсткай крытыцы як бязьлітасны ваенны дыктатар, нягледзячы на тое, што карэйская эканоміка разьвівалася значнымі тэмпамі падчас ягонага знаходжаньня на пасадзе.

== Геаграфія ==
[[Файл:South Korea Topography.png|міні|200пкс|справа|Тапаграфічная мапа Паўднёвай Карэі]]
Паўднёвая Карэя займае паўднёвую частку [[Карэйскі паўвостраў|Карэйскага паўвострава]], якая распасьціраецца на 1100 км ад [[азія]]цкага мацерыка. Паўвостраў мае горны рэльеф з боку бліжэйшага да [[Японскае мора|Японскага мора]] на захадзе. З усходняга боку ад паўвострава месьціцца [[Жоўтае мора]]. Паўднёвы ўскраек паўвострава знаходзіцца ля [[Карэйскі праліў|Карэйскага праліва]]. Краіна, разам з усімі сваімі астравамі, разьмешчана паміж 33° і 39° пн. ш. і 124 ° і 130 ° у. д. Агульная плошча краіны складае 99,3 км²&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://old.bigenc.ru/geography/text/v/3905368|загаловак=Корея|праект=Большая российская энциклопедия - электронная версия|мова=ru|дата=14 лютага 2026}}&lt;/ref&gt;.

Паўднёвая Карэя можа быць падзелена на чатыры асноўных рэгіёны: усходні рэгіён высокіх горных хрыбтоў і вузкіх прыбярэжных [[раўніна]]ў, заходні рэгіён шырокіх прыбярэжных раўнінаў, рачных басэйнаў і пагоркаў, паўднёва-заходні рэгіён [[Горы (геалёгія)|гораў]] і далінаў, а таксама паўднёва-ўсходні рэгіён у шырокім басэйне ракі Нактанган&lt;ref&gt;[http://www.asianinfo.org/asianinfo/korea/geography.htm#LAND Geography of Korea]. Asia Info Organization&lt;/ref&gt;. Тэрыторыя Паўднёвай Карэі ў асноўным горная, большасьць зямель не прыдатныя для [[земляробства]]. Нізіны, разьмешчаныя ў асноўным на захадзе й паўднёвым усходзе, складае толькі 30% ад агульнай плошчы зямель.

Каля трох тысячаў астравоў і выспаў, якія зьяўляюцца ў асноўным малымі й незаселенымі, ляжаць ля заходняга й паўднёвага ўзьбярэжжа Паўднёвай Карэі. Чэджу-да знаходзіцца ў 100 кілямэтрах ад паўднёвага ўзьбярэжжа Паўднёвай Карэі. Гэта самы вялікі востраў краіны, з плошчай у 1845 км². Чэджу таксама зьяўляецца месцам знаходжаньня самай высокай кропкі Паўднёвай Карэі: [[Халасан]], патухлага [[Вулькан (геалёгія)|вулькана]], які дасягае вышыні ў 1,95 кілямэтраў над узроўнем мора.

Паўднёвая Карэя мае 20 нацыянальных паркаў і папулярных месцаў прыроды, як чайныя палі Пасон, бухта Сунчхон, а таксама першы нацыянальны парк Чырысан&lt;ref&gt;[http://english.knps.or.kr/ «Korea National Park Service official site»]. English.knps.or.kr.&lt;/ref&gt;.

=== Экалёгія ===
[[Файл:Korea-Seoul-Cheonggyecheon-2008-01.jpg|значак|справа|Ручай у [[Чхонгечхон]]е ў цэнтры Сэулу.]]
На працягу першых 20 гадоў хвалевага разьвіцьця Паўднёвай Карэі, былі зроблены невялікія намаганьні для захаваньні навакольнага асяродзьдзя&lt;ref&gt;[http://google.com/search?q=cache:h-TUQm6gWTMJ:www.american.edu/TED/KORPOLL.htm+pollution+korea&amp;cd=1&amp;hl=en&amp;ct=clnk&amp;client=firefox-a «Korea Air Pollution Problems»]. google.com.&lt;/ref&gt;. Неабмежаваная [[індустрыялізацыя]] й разьвіцьцё гарадоў прывяло да абязьлесеньня й зьнішчэньня водна-балотных угодзьдзяў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120303082944/http://english.hani.co.kr/arti/english_edition/e_opinion/373552.html «Column Letter to Lee administration: Save the Songdo Tidal Flat: Opinion: Home»]. English.hani.co.kr.&lt;/ref&gt;. Тым ня менш, у апошнія часы былі зроблены намаганьні да збалянсаваньня гэтых праблемаў, у прыватнасьці ўрад выдзеліў 84 млрд даляраў на пяцігадовы праект зялёнага росту, які накіраваны на павышэньне энэргаэфэктыўнасьці й разьвіцьцё зялёных [[тэхналёгія]]ў.

Эканамічная стратэгія на зялёныя тэхналёгіі ўяўляе сабой усёабдымную перапрацоўку эканоміцы Паўднёвай Карэі, выкарыстоўваючы каля двух адсоткаў ад [[СУП]] краіны. Ініцыятыва азеляненьня ўключае ў сябе такія намаганьні, як забесьпячэньне агульнанацыянальнай [[ровар]]най сеткі, выкарыстаньне сонечнай і [[Энэргія ветру|ветравой энэргіі]], зьніжэньне колькасьці залежных ад [[нафта|нафты]] [[транспарт]]ных сродкаў, захаваньне энэргіі сонечнага сьвятла й шырокае выкарыстаньне экалягічна чыстых тэхналёгіяў, як то сьвятлодыёды ў галіне [[электроніка|электронікі]] і асьвятленьня&lt;ref name=&quot;cnn&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20100831124519/http://edition.cnn.com/video/#/video/international/2009/10/18/eok.lah.greening.korea.cnn?iref=videosearch «South Korea’s green new deal»]. CNN.com.&lt;/ref&gt;. У краіне, якая ўжо зьяўляецца найбольш [[інтэрнэт]]ызаванай краінай у сьвеце, існуюць пляны па стварэньні агульнанацыянальнай сеткі наступнага пакаленьня, якая будзе ў 10 разоў хутчэйшай, чым шырокапалосныя сродкі для таго, каб паменшыць спажываньне энэргіі&lt;ref name=&quot;cnn&quot;/&gt;.

== Палітыка ==
=== Дзяржаўны лад ===
[[Файл:Seoul-National.Assembly-01.jpg|значак|зьлева|Нацыянальная асамблея Паўднёвай Карэі.]]
Паводле цяперашняй канстытуцыі дзяржаву часам называюць Шостая Рэспубліка Паўднёвай Карэі. Як і ў многіх [[дэмакратыя|дэмакратычных]] дзяржавах&lt;ref&gt;[http://a330.g.akamai.net/7/330/25828/20081021185552/graphics.eiu.com/PDF/Democracy%20Index%202008.pdf «Index of Democracy 2008»]. The Economist Intelligence Unit.&lt;/ref&gt;, урад Паўднёвай Карэі падзелены на тры галіны: [[Выканаўчая ўлада|выканаўчую]], [[Судовая ўлада|судовую]] й [[Заканадаўчая ўлада|заканадаўчую]]. Выканаўчая й заканадаўчая ўлады працуюць у асноўным на нацыянальным узроўні, хоць і розныя [[міністэрства|міністэрствы]] ў органах выканаўчай улады таксама ажыцьцяўляюць лякальныя функцыі. Мясцовыя органы ўлады зьяўляюцца паўаўтаномнымі і ўтрымоўваюць свае ўласныя выканаўчыя й заканадаўчыя ўлады. Судовая ўлада працуе на нацыянальным і мясцовым узроўнях. Паўднёвая Карэя зьяўляецца канстытуцыйна дэмакратычнай краінай.

Структура ўрада Паўднёвай Карэі вызначаецца паводле [[канстытуцыя|канстытуцыі]]. Гэты дакумэнт быў перагледжаны некалькі разоў з моманту ягонага першага апублікаваньня ў 1948 годзе. Тым ня менш, ён захаваў шматлікія характарыстыкі, і за выключэньнем нядоўгай гісторыі Другой Рэспублікі Паўднёвай Карэі, у краіне заўсёды існавала прэзыдэнцкая сыстэма зь незалежным выканаўчым органам&lt;ref&gt;[http://www.servat.unibe.ch/icl/ks00000_.html «South Korea — Constitution»]. International Constitutional Law.&lt;/ref&gt;. Першыя прамыя выбары таксама былі праведзены ў 1948 годзе. Нягледзячы на тое, што Паўднёвая Карэя перажыла шэраг [[ваенная дыктатура|ваенных дыктатур]] з 1960-х да 1980-х гадоў, з тых часоў яна ператварылася ў краіну з пасьпяховай лібэральнай дэмакратыяй.

==== Прэзыдэнт і парлямэнт ====
Прэзыдэнт ёсьць главой дзяржавы ў Рэспубліцы Карэі. Цяперашні прэзыдэнт [[Лі Чжэ М’ён]] быў абраны ў 2025 годзе.

Аднапалатны Нацыянальная асамблея (300 месцаў). 243 дэпутаты абіраюцца па мажарытарнай сыстэме з адноснай большасьцю галасоў у аднамандатных акругах, 46 — па нацыянальных партыйных сьпісах з 5% бар’ерам. Тэрмін дэпутацкіх паўнамоцтваў — 4 гады. Выбары ў парлямэнт пачалі праводзіцца з 1950 году. 5 сьнежня 2011 году Дэмакратычная працоўная партыя аб’ядналася з партыяй народнага ўдзелу і адной з фракцый Новай прагрэсыўнай партыі, каб утварыць Аб’яднаную прагрэсіўную партыю&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=http://110.45.173.106/www/news/nation/2011/12/113_100138.html|загаловак=Minor parties launch ’Unified Progressive Party’|копія=https://archive.is/20121202232647/http://110.45.173.106/www/news/nation/2011/12/113_100138.html|дата копіі=2 сьнежня 2012|мова=en|выдавец=The Korea Times|дата публікацыі=5 сьнежня 2011}}&lt;/ref&gt;. 17 лютага 2020 году кансэрватыўная партыя «Ханара» («Партыя вялікай краіны») аб’ядналася зь некалькімі іншымі партыямі для ўтварэньня Аб’яднанай партыі будучыні&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=http://english.hani.co.kr/arti/english_edition/e_national/928719.html|загаловак=&amp;#x5B;News analysis&amp;#x5D; New conservative party or throwback to the Saenuri Party? |выдавец=The Hankyoreh|мова=en|дата публікацыі=18 лютага 2020}}&lt;/ref&gt;. Ад 2020 году мінімальны ўзрост, зь якога грамадзяне набываюць права галасаваць паніжаны ад 19 да 18 гадоў&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://data.ipu.org/parliament/KR/KR-LC01/elections/electoral-system/|загаловак=Republic of Korea {{!}} National Assembly {{!}} Electoral system|назва праекту=IPU Parline|выдавец=IPU|мова=en|дата=14 лютага 2026}}&lt;/ref&gt;.

=== Замежныя дачыненьні ===
[[Файл:Ban Ki-moon MSC 2020 (cropped).jpg|значак|Былы міністар замежных справаў Рэспублікі Карэі [[Пан Гі Мун]], які з 2007 па 2016 гады займаў пасаду [[Генэральны сакратар ААН|Генэральнага сакратара]] [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў|ААН]].]]
Рэспубліка Карэя ёсьць сябрам [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў|Арганізацыі Аб’яднаных Нацыяў]] з 1991 году, калі яна стала дзяржавай-сябрам арганізацыі адначасна з [[Карэйская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка|Паўночнай Карэяй]]. 1 студзеня 2007 году былы міністар замежных справаў краіны [[Пан Гі Мун]] заняў пасаду [[Генэральны сакратар ААН|Генэральнага сакратара]] [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў|ААН]] ды заставаўся на гэтай пасадзе да 2016 году. Паўднёвая Карэя займела сувязі з [[Асацыяцыя дзяржаваў Паўднёва-Ўсходняй Азіі|Асацыяцыяй дзяржаваў Паўднёва-Ўсходняй Азіі]] як сябар пашыранай групы АСЭАН-Плюс тры, то бок органа назіральнікаў, а таксама краіна бярэ ўдзел ва [[Ўсходнеазіяцкі саміт|Ўсходнеазіяцкіх самітах]]. У лістападзе 2009 году Рсэпубліка Карэя далучылася да Камітэту садзейнічаньня разьвіцьцю [[Арганізацыя эканамічнага супрацоўніцтва і разьвіцьця|АЭСіР]], што стала першым выпадкам, калі былая краіна-атрымальніца дапамогі далучылася да групы ў якасьці сябра, які гэтую дапамога надае. Краіна ўзяла ўдзел у сустрэчы Групы дваццаці, якая ладзілася ў Сэуле ў лістападзе 2010 году. У тым жа годзе Рэспубліка Карэя і [[Эўрапейскі Зьвяз]] склалі пагадненьне аб свабодным гандлі (FTA) дзеля скарачэньня ўласных гандлёвых бар’ераў. У 2014 годзе краіна ўклала пагадненьне аб свабодным гандлі з [[Канада]]й і [[Аўстралія]]й, а ў 2015 годзе зрабіла тое самае з [[Новая Зэляндыя|Новай Зэляндыяй]]. У кастрычніку 2023 году Паўднёвая Карэя і [[Вялікабрытанія]] дамовіліся падоўжыць пэрыяд нізкіх або нулявых тарыфаў на двухбаковы гандаль таварамі з такімі ж умовамі, якія былі ў час, калі Вялікабрытанія была часткай Эўрапейскага Зьвязу&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Ravikumar, Sachin|спасылка=https://www.reuters.com/business/britain-south-korea-agree-extend-tariff-free-trade-two-years-2023-10-15/|загаловак=Exclusive: Britain, South Korea extend tariff-free trade on goods with EU links|выдавец=Reuters|дата публікацыі=10.2023|копія=https://web.archive.org/web/20231205123104/https://www.reuters.com/business/britain-south-korea-agree-extend-tariff-free-trade-two-years-2023-10-15/|дата копіі=12.2023}}&lt;/ref&gt;.

==== Стасункі з Паўночнай Карэяй ====
[[Файл:070401 Panmunjeom3.jpg|значак|зьлева|[[Аб’яднаная зона бясьпекі]] на мяжы паміж Рэспублікай Карэяй і [[Карэйская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка|Карэйскай Народна-Дэмакратычнай Рэспублікай]].]]
Паўночная і Паўднёвая Карэі прэтэндуюць на цалкавіты сувэрэнітэт над усім [[Карэя|паўвостравам]] і прылеглымі астравамі&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=http://www.newsweek.com/can-north-korea-get-south-join-dispute-japan-over-two-islands-asia-815076|загаловак=Can North Korea get South to join dispute with Japan over two islands in Asia?|выдавец=Newsweek|дата публікацыі=03.2018|копія=https://web.archive.org/web/20180623005232/http://www.newsweek.com/can-north-korea-get-south-join-dispute-japan-over-two-islands-asia-815076|дата копіі=06.2018}}&lt;/ref&gt;. Не зважаючы на ўзаемную варожасьць, намаганьні па прымірэньні працягваліся з моманту першапачатковага падзелу паміж краінамі. Такія палітычныя дзеячы, як [[Кім Ку]], імкнуліся прымірыць два ўрады нават па [[Карэйская вайна|Карэйскай вайне]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://modernkoreanhistory.weebly.com/|загаловак=modern Korean history – Home|выдавец=Modernkoreanhistory.weebly.com|копія=https://web.archive.org/web/20180626135653/https://modernkoreanhistory.weebly.com/|дата копіі=06.2018}}&lt;/ref&gt;. Праз працяглы стан варожасьці па вайне краіны склалі і ўхвалілі пагадненьне аб мірным урэгуляваньні&lt;ref name=&quot;Reuters-2007&quot;&gt;{{навіна|спасылка=http://uk.reuters.com/article/worldNews/idUKSEO16392220071004|загаловак=North, South Korea pledge peace, prosperity|выдавец=Reuters|дата публікацыі=10.2007|копія=https://web.archive.org/web/20071223105941/http://uk.reuters.com/article/worldNews/idUKSEO16392220071004|дата копіі=12.2007}}&lt;/ref&gt;. 4 кастрычніка 2007 году [[Но Му Хён]] і лідэр Паўночнай Карэі [[Кім Чэн Ір]] падпісалі васьміпунктнае пагадненьне па пытаньнях сталага міру, перамоваў на высокім узроўні, эканамічнай супрацы, аднаўленьня чыгуначных зносінаў, аўтамабільных і паветраных перавозак, а таксама стварэньні сумеснай алімпійскай каманды&lt;ref name=&quot;Reuters-2007&quot; /&gt;.

Не зважаючы на палітыку «Сонечнага сьвятла» і намаганьні ў замірэньні, прагрэс быў ускладнены выпрабаваньнямі ракет Паўночнай Карэяй у 1993, 1998, 2006, 2009 і 2013 гадах. Да пачатку 2009 году стасункі былі дзяржавамі былі вельмі напружанымі. Паведамлялася, што Паўночная Карэя разгарнула ракеты&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7905361.stm|загаловак=North Korea deploying more missiles|выдавец=BBC News|дата публікацыі=02.2009|копія=https://web.archive.org/web/20100824214110/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7905361.stm|дата копіі=08.2010}}&lt;/ref&gt;, спыніла свае былыя пагадненьні з Паўднёвай Карэяй&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7859671.stm|загаловак=North Korea tears up agreements|выдавец=BBC News|дата публікацыі=01.2009|копія=https://web.archive.org/web/20090306071916/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7859671.stm|дата копіі=03.2009}}&lt;/ref&gt;, і пагражала суседзям і [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]], каб тыя не заміналі запуску ўласнага спадарожніка&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7931670.stm|загаловак=North Korea warning over satellite|выдавец=BBC News|дата публікацыі=03.2009|копія=https://web.archive.org/web/20090309171011/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7931670.stm|дата копіі=03.2009}}&lt;/ref&gt;. Паўночная і Паўднёвая Карэі тэхнічна ўсё яшчэ знаходзяцца ў стане вайны, бо аніколі не складалі мірнай угоды па Карэйскай вайне, таму маюць самую ўмацаваную мяжу ў сьвеце&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=http://edition.cnn.com/2004/WORLD/asiapcf/06/03/koreas.agree/index.html|загаловак=Koreas agree to military hotline|выдавец=CNN|дата публікацыі=06.2004|копія=https://web.archive.org/web/20091130235815/http://edition.cnn.com/2004/WORLD/asiapcf/06/03/koreas.agree/index.html|дата копіі=11.2009}}&lt;/ref&gt;. У студзені 2024 году ў адказ на ўзмацненьне напружанасьці Паўночная Карэя адмовілася ад плянаў мірнага аб’яднаньня і назвала Паўднёвую Карэю найбольш варожай краінай для Паўночнай Карэі&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.scmp.com/news/asia/east-asia/article/3246812/kim-jong-un-says-north-korea-no-longer-eyeing-reunification-south-warns-war-any-time|загаловак=Reunification with South? No, says North Korea's Kim Jong-un|выдавецтва=South China Morning Post|дата публікацыі=12.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Zwirko, Colin|спасылка=https://www.nknews.org/2024/01/north-korea-to-destroy-inter-korean-links-redefine-borders-in-constitution/|загаловак=North Korea to redefine border, purge unification language from constitution|выдавецтва=NK News — North Korea News|дата публікацыі=01.2024}}&lt;/ref&gt;.

==== Стасункі зь Японіяй ====
[[Файл:20180509jck14.jpg|значак|Сустрэча прэзыдэнта Рэспублікі Карэі [[Мун Чжэ Ін]] з прэм’ер-міністрам Японіі [[Сіндза Абэ]] ў 2018 годзе.]]
Карэя і [[Японія]] мелі складаныя адносіны з старажытных часоў, але таксама і значны культурны абмен, прычым Карэя выступала ў якасьці брамы паміж [[Далёкі Ўсход|Усходняй Азіяй]] і Японіяй. Сучаснае ўспрыманьне Японіі ў значнай ступені вызначаецца 35-гадовай калянізацыяй Карэі Японіяй у XX стагодзьдзі, якая ў Рэспубліцы Карэі звычайна ўспрымаецца як вельмі нэгатыўная. Адразу па здабыцьці незалежнасьці ў канцы [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў 1945 годзе паміж Рэспублікай Карэяй і Японіяй не было афіцыйных дыпляматычных дачыненьняў. У рэшце рэшт, у 1965 годзе краіны склалі базавы дагавор аб дачыненьнях паміж Японіяй і Рэспублікай Карэяй, каб усталяваць дыпляматычныя стасункі. Сёньня Японія ёсьць трэцім паводле велічыні гандлёвым партнэрам Паўднёвай Карэі, а экспарт з Карэі ў Японію ў 2016 годзе складаў 46 мільярдаў даляраў ці 12% ад агульнага экспарту.

Такія даўнія праблемы, як [[японскія ваенныя злачынствы|ваенныя злачынствы Японіі]] супраць карэйскіх мірных жыхароў, [[фальсыфікацыя гісторыі]] ў японскіх падручнікаў, датычна да лютасьці Японіі ў час Другой сусьветнай вайны, тэрытарыяльныя спрэчкі вакол скалаў [[Лянкур]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.dynamic-korea.com/news/view_news.php?main=KTD&amp;sub=&amp;uid=200800220395&amp;keyword=|загаловак=Professor from Japan Discovers Map Proving Dokdo Island is Korean Territory|выдавецтва=Dynamic-Korea.com|дата публікацыі=02.2008|копія=https://web.archive.org/web/20110514111833/http://www.dynamic-korea.com/news/view_news.php?main=KTD&amp;sub=&amp;uid=200800220395&amp;keyword=|дата копіі=05.2011}}&lt;/ref&gt;, візыты японскіх палітыкаў у храм [[Ясукуні]], дзе ўшаноўваюць памяць цывільных асобаў і вайскоўцаў Японіі, якія загінулі падчас вайны, працягваюць пагаршаць карэйска-японскія дачыненьні. Скалы Лянкур былі першымі карэйскімі тэрыторыямі, якія былі гвалтоўна калянізаваныя Японіяй у 1905 годзе. Не зважаючы на тое, што яны былі вернутыя Карэі разам з астатняй ейнай тэрыторыяй у 1951 годзе паводле Сан-Францыскага дагавора, Японія не адмаўляецца ад сваіх правоў на скалы&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.dokdo-takeshima.com/dokdo-takeshima-related-historical-data|загаловак=Dokdo Takeshima Island Liancourt Rocks The Historical Facts of the Dokdo / Takeshima Island Dispute Between Korea and Japan|выдавецтва=www.dokdo-takeshima.com|дата публікацыі=06.2012|копія=https://web.archive.org/web/20180627005210/https://www.dokdo-takeshima.com/dokdo-takeshima-related-historical-data|дата копіі=06.2018}}&lt;/ref&gt;. У 2009 годзе ў адказ на візыты прэм’ер-міністра [[Дзюньіціра Каідзумі]] ў храм Ясукуні прэзыдэнт Карэі [[Но Му Хён]] прыпыніў усе перамовы на найвышэйшым узроўні паміж Паўднёвай Карэяй і Японіяй у 2009 годзе&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=http://www.voanews.com/Korean/archive/2006-03/2006-03-17-voa12.cfm|загаловак=President Roh Moo-hyun will not hold a summit with Japanese Prime Minister Junichiro Koizumi until Koizumi stops visits to Japan's Yasukuni shrine|выдавец=Voice of America|дата публікацыі=03.2006|копія=https://web.archive.org/web/20080507103851/http://www.voanews.com/Korean/archive/2006-03/2006-03-17-voa12.cfm|дата копіі=05.2008}}&lt;/ref&gt;. Саміт паміж лідэрамі краінаў нарэшце адбыўся 9 лютага 2018 году падчас [[Зімовыя Алімпійскія гульні 2018 году|зімовых Алімпійскіх гульняў]], якія ладзіліся ў Карэі&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.reuters.com/article/us-olympics-2018-japan-abe/japan-pm-tells-south-koreas-moon-that-2015-comfort-women-deal-is-final-idUSKBN1FT06J|загаловак=Japan PM tells South Korea's Moon that 2015 'comfort women' deal is final|выдавец=Reuters|дата публікацыі=02.2018|копія=https://web.archive.org/web/20180612142914/https://www.reuters.com/article/us-olympics-2018-japan-abe/japan-pm-tells-south-koreas-moon-that-2015-comfort-women-deal-is-final-idUSKBN1FT06J|дата копіі=06.2018}}&lt;/ref&gt;. Рэспубліка Карэя зьвярнулася ў [[Міжнародны алімпійскі камітэт]] (МАК) з просьбай забараніць японскі імпэрскі сьцяг на [[Летнія Алімпійскія гульні 2020 году|летніх Алімпійскіх гульнях 2020 году]] ў [[Токіё]]&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/2020-olympics-tokyo-south-korea-japan-rising-sun-flag-ban-a9101086.html|загаловак=South Korea formally requests Japan's 'rising sun' flag be banned at 2020 Olympics|выдавец=The Independent|дата публікацыі=09.2019|копія=https://ghostarchive.org/archive/20220524/https://www.independent.co.uk/news/world/asia/2020-olympics-tokyo-south-korea-japan-rising-sun-flag-ban-a9101086.html|дата копіі=05.2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.reuters.com/article/us-southkorea-japan-olympics/south-korea-asks-ioc-to-ban-japans-use-of-rising-sun-flag-at-olympics-idUSKCN1VW1LG|загаловак=South Korea asks IOC to ban Japan's use of 'Rising Sun' flag at Olympics|выдавец=Reuters|дата публікацыі=09.2019|копія=https://web.archive.org/web/20190913095332/https://www.reuters.com/article/us-southkorea-japan-olympics/south-korea-asks-ioc-to-ban-japans-use-of-rising-sun-flag-at-olympics-idUSKCN1VW1LG|дата копіі=09.2019}}&lt;/ref&gt;, на што МАК заявіў, што спартовыя стадыёны мусяць быць вольнымі ад любых палітычных дэманстрацый&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://english.kyodonews.net/news/2019/09/5097f6b5dca3-s-korea-urges-ioc-to-ban-rising-sun-flag-from-2020-olympics.html?phrase=Onaga,%20okinawa&amp;words=|загаловак=S. Korea urges IOC to ban Japanese imperial flag from 2020 Olympics|выдавец=Kyodo News|дата публікацыі=09.2019|копія=https://web.archive.org/web/20210417211822/https://english.kyodonews.net/news/2019/09/5097f6b5dca3-s-korea-urges-ioc-to-ban-rising-sun-flag-from-2020-olympics.html?phrase=Onaga,%20okinawa&amp;words=|дата копіі=04.2021}}&lt;/ref&gt;.

== Эканоміка ==
[[Файл:Samsung headquarters.jpg|значак|Штаб-кватэра [[Самсунг Электронікс|Самсунг]] у [[Сэул]]е.]]
Эканоміка Рэспублікі Карэі на 2023 год была 14-й у сьвеце паводле ВУП, разьлічваючы яго паводле [[Парытэт пакупніцкай здольнасьці|парытэту пакупніцкай здольнасьці]], і 14-й у сьвеце паводле намінальнага ВУП&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/April|загаловак=World Economic Outlook Database, April 2023|выдавецтва=International Monetary Fund|дата публікацыі=04.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230413194731/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/April|дата копіі=04.2023}}&lt;/ref&gt;. У пераліку на душу насельніцтва ВУП вырас з 100 [[даляр ЗША|даляраў ЗША]] ў 1963 годзе, да больш за {{Лік|33000}} даляраў ЗША ў 2013 годзе. Гэта разьвітая краіна з эканомікай з высокім узроўнем прыбытку і найбольш індустрыялізаваная краіна сярод дзяржаваў АЭСіР. Рэспубліка Карэя стала сябрам АЭСіР у 1996 годзе&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.oecd.org/about/0,3347,en_33873108_33873555_1_1_1_1_1,00.html|загаловак=About Korea|выдавец=OECD|копія=https://web.archive.org/web/20160101130536/http://www.oecd.org/about/0%2C3347%2Cen_33873108_33873555_1_1_1_1_1%2C00.html|дата копіі=01.2016}}&lt;/ref&gt;. Паўднёвакарэйскія брэнды, як то [[LG|LG Electronics]] і [[Самсунг Электронікс|Samsung]], вядомыя на міжнародным узроўні, таму краіна займела добрую рэпутацыю дзякуючы якаснай электроніцы і іншым прамысловым таварам&lt;ref&gt;{{кніга|аўтар=Behnke, Alison|загаловак=North Korea in Pictures|выдавецтва=Lerner Publishing Group|год=2004|старонкі=60|isbn=978-0-8225-1908-9}}&lt;/ref&gt;.

[[Файл:BOK main office3.jpg|значак|зьлева|Будынак [[Банк Карэі|Банка Карэі]], які мае фунцыі нацыянальнага банка краіны.]]
Ключавыя напрамкі паўднёвакарэйскай эканомікі за шасьцідзесяцігадовую гісторыю існаваньня дзяржавы моцна зьмяніліся. У 1940-х гадах эканоміка краіны абапіралася пераважна на сельскую гаспадарку і [[лёгкая прамысловасьць|лёгкую прамысловасьць]]. Цягам наступных некалькіх дзесяцігодзьдзяў акцэнт зрушыўся ў бок лёгкай прамысловасьці і вытворчасьці тавараў народнага спажываньня, а ў 1970-х і 1980-х гадах — у бок [[цяжкая прамысловасьць|цяжкай прамысловасьці]]. На працягу 30 гадоў пасьля таго як [[Прэзыдэнт Рэспублікі Карэі|прэзыдэнт краіны]] [[Пак Чон Хі]] ў 1962 годзе абвесьціў пачатак першай пяцігодкі, эканоміка краіны расла вельмі высокімі тэмпамі, а сама структура эканомікі моцна зьмянілася. Усё гэта стала мажлівым у тым ліку дзякуючы вялізным інвэстыцыям у адукацыю, што ператварыла краіну з бракам непісьменнасьці сярод вялікай масы насельніцтва ў буйны міжнародны тэхналягічны цэнтар. Магутны эканамічны рост у 1980-х гадах запаволіўся да канца дзесяцігодзьдзя. Да таго часу эканамічны рост запаволіўся да 6,5% у год, а з ростам заработнай платы насельніцтва вырасла і [[інфляцыя]]. Як і ў іншых высокаразьвітых краінах, да пачатку 1990-х гадоў сфэра паслуг стала дамінуючай у эканоміцы краіны, а цяпер яна складае дзьве траціны ўсяго ВУП. Не зважаючы на сур’ёзныя страты ад [[азіяцкі фінансавы крызіс|азіяцкага фінансавага крызісу]] 1997 году, краіна здолела хутка аднавіцца і пасьля гэтага краіна патроіла свой ВУП&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Nattavud Pimpa|спасылка=http://theconversation.com/lessons-from-south-koreas-chaebol-economy-20158|загаловак=Lessons from South Korea’s Chaebol economy|выдавец=The Conversation Australia|дата публікацыі=12.2013|копія=https://web.archive.org/web/20131215204138/http://theconversation.com/lessons-from-south-koreas-chaebol-economy-20158|дата копіі=12.2013}}&lt;/ref&gt;.

Рэспубліка Карэі яшчэ заставалася адной з самых хуткарослых сярод разьвітых краінаў у 2000-х гадах, разам з [[Ганконг]]ам, [[Сынгапур]]ам і [[Тайвань|Тайванем]], трыма іншымі [[чатыры азіяцкія тыгры|азіяцкімі тыграмі]]&lt;ref&gt;{{кніга|спасылка=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/01/weodata/weorept.aspx?sy=2008&amp;ey=2015&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;pr1.x=18&amp;pr1.y=5&amp;c=193%2C542%2C122%2C137%2C124%2C181%2C156%2C138%2C423%2C196%2C935%2C142%2C128%2C182%2C172%2C576%2C132%2C936%2C134%2C961%2C174%2C184%2C532%2C144%2C176%2C146%2C178%2C528%2C436%2C112%2C136%2C111%2C158&amp;s=NGDP_RPCH&amp;grp=0&amp;a=|загаловак=Economic Growth Rates of Advanced Economies|выдавецтва=International Monetary Fund}}&lt;/ref&gt;. Сёньня карэйская эканоміка мае высокакваліфікаваную працоўную сілу і ёсьць адной з самых адукаваных краінаў у сьвеце з адным з самых высокіх адсоткам грамадзянаў, якія маюць вышэйшую адукацыю&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://stats.oecd.org/#|загаловак=OECD.Stat Education and Training &gt; Education at a Glance &gt; Educational attainment and labor-force status &gt; Educational attainment of 25–64 year-olds|выдавецтва=OECD|копія=https://web.archive.org/web/20160131154408/http://stats.oecd.org/|дата копіі=01.2016}}&lt;/ref&gt;. Эканоміка Паўднёвай Карэі моцна залежыць ад міжнароднага гандлю, гэтак у 2014 годзе краіна была пятым паводле велічыні экспартэрам і сёмым паводле велічыні імпартэрам у сьвеце. Акрамя таго, дзяржава мае адзін з найбуйнейшых у сьвеце валютных рэзэрваў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.korea.net/AboutKorea/Economy/The-Miracle-on-The-Hangang|загаловак=The Korean Economy – the Miracle on the Hangang River|выдавецтва=Korea.net}}&lt;/ref&gt;. Не зважаючы на высокі патэнцыял росту эканомікі і відавочную структурную стабільнасьць, крэдытны рэйтынг краіны на фондавым рынку церпіць праз ваяўнічасьць з боку Паўночнай Карэі&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2010/08/02/2010080201090.html|загаловак=Moody's Raises Korea’s Credit Range|выдавец=The Chosun Ilbo|дата публікацыі=08.2010|копія=https://web.archive.org/web/20160815014221/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2010/08/02/2010080201090.html|дата копіі=08.2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=http://www.hani.co.kr/arti/english_edition/e_business/422572.html|загаловак=Financial markets unstable in S.Korea following Cheonan sinking|выдавец=Hankyeoreh|дата публікацыі=05.2010|копія=https://web.archive.org/web/20160904073113/http://www.hani.co.kr/arti/english_edition/e_business/422572.html|дата копіі=09.2016}}&lt;/ref&gt;. Акрамя таго, Рэспубліка Карэя была адной зь нямногіх разьвітых краін, якім атрымалася пазьбегнуць рэцэсіі ў час фінансавага крызісу 2008 году&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.newsweek.com/south-korea-survived-recession-ceo-tactics-216564|загаловак=South Korea Survived Recession With CEO Tactics|выдавец=Newsweek|дата публікацыі=05.2010|копія=https://web.archive.org/web/20160612001203/http://www.newsweek.com/blogs/wealth-of-nations/2010/05/10/south-korea-survived-recession-with-ceo-tactics.html|дата копіі=06.2016}}&lt;/ref&gt;. У 2024 годзе на [[Атамная электрастанцыя|атамныя электрастанцыі]] прыпадала 31,7% вытворчасьці [[Электраэнэргія|электраэнэргіі]] ў Паўднёвай Карэі&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Republic of Korea Details|спасылка=https://pris.iaea.org/PRIS/CountryStatistics/CountryDetails.aspx?current=KR|выдавец=МАГАТЭ|праект=PRIS|дата публікацыі=|дата доступу=14 лютага 2026}}&lt;/ref&gt;.

=== Энэргетыка ===
[[Файл:Kori Nuclear Power Plant (8505820845).jpg|значак|[[АЭС Коры]] ў [[Пусан]]е ёсьць наймагутнейшай атамнай электрастанцыяй у Рэспубліцы Карэі.]]
На 2010 год Рэспубліка Карэя была пятым паводле велічыні вытворцам [[ядзерная энэргетыка|атамнай энэргіі]] ў сьвеце і трэцім паводле велічыні ў Азіі&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://thediplomat.com/2010/07/19/another-korean-nuclear-issue/|загаловак=Another Korean Nuclear Issue|выдавец=The Diplomat|дата публікацыі=07.2010|копія=https://web.archive.org/web/20120904073323/http://thediplomat.com/2010/07/19/another-korean-nuclear-issue/|дата копіі=09.2012}}&lt;/ref&gt;. Гэтая галіна ёсьць пастаўніком 45% усёй сваёй вытворчасьці электраэнэргіі, таму ядзерныя дасьледаваньні вельмі актыўныя, у тым ліку робяцца дасьледаваньні розных перадавых рэактараў, у тым ліку малых модульных рэактараў, хуткіх/трансмутаваных рэактараў на вадкіх мэталах і высокатэмпэратурных рэактараў дзеля генэрацыі вадароду. Тэхналёгіі вытворчасьці паліва і апрацоўкі адкідаў таксама былі распрацаваныя лякальна. Краіна актыўна бярэ ўдзел у праекце [[Міжнародны экспэрымэнтальны тэрмаядзерны рэактар|Міжнароднага экспэрымэнтальнага тэрмаядзернага рэактара]]&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=http://www.iter.org/proj/Countries|загаловак=ITER Members|выдавец=ITER|копія=https://web.archive.org/web/20170315012916/http://www.iter.org/proj/Countries|дата копіі=03.2017}}&lt;/ref&gt;.

Рэспубліка Карэя таксама займаецца экспартам сваіх напрацовак у стварэньні ядзерных рэактараў, склаўшы пагадненьні з [[Аб’яднаныя Арабскія Эміраты|Аб’яднанымі Арабскімі Эміратамі]] аб будаўніцтве і абслугоўваньні чатырох перадавых ядзерных рэактараў&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.reuters.com/article/idUSLDE5BQ05O20091227|загаловак=South Korea wins landmark Gulf nuclear power deal|выдавец=Reuters|дата публікацыі=12.2009|копія=https://web.archive.org/web/20201022112006/https://www.reuters.com/article/idUSLDE5BQ05O20091227|дата копіі=10.2020}}&lt;/ref&gt;, а таксама зь [[Ярданія]]й аб дасьледчым ядзерным рэактары&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=http://www.upi.com/Science_News/Resource-Wars/2010/03/31/South-Korea-Jordan-sign-130M-nuclear-deal/UPI-16251270062075/|загаловак=All systems go for Jordan’s first nuclear reactor|выдавец=UPI|дата публікацыі=03.2010|копія=https://web.archive.org/web/20121022080755/http://www.upi.com/Science_News/Resource-Wars/2010/03/31/South-Korea-Jordan-sign-130M-nuclear-deal/UPI-16251270062075/|дата копіі=10.2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=http://www.world-nuclear-news.org/NN-All_systems_go_for_Jordans_first_nuclear_reactor-2707107.html|загаловак=South Korea-Jordan sign $130M nuclear deal|выдавец=World Nuclear News|дата публікацыі=07.2010|копія=https://web.archive.org/web/20120804103858/http://www.world-nuclear-news.org/NN-All_systems_go_for_Jordans_first_nuclear_reactor-2707107.html|дата копіі=08.2012}}&lt;/ref&gt; ды з [[Аргентына]]й аб будаўніцтве і рамонце цяжкаводных ядзерных рэактараў&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2010/09/17/2010091700995.html|загаловак=Korea, Argentina Sign MOU for Nuclear Plant Project|выдавец=The Chosun Ilbo|дата публікацыі=09.2010|копія=https://web.archive.org/web/20120829022619/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2010/09/17/2010091700995.html|дата копіі=08.2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=http://www.upi.com/Top_News/Special/2010/09/17/Argentina-eyes-nuclear-role-in-S-America/UPI-72711284755722/|загаловак=Argentina eyes nuclear role in S. America|выдавец=UPI|дата публікацыі=09.2010|копія=https://web.archive.org/web/20120804103858/http://www.world-nuclear-news.org/NN-All_systems_go_for_Jordans_first_nuclear_reactor-2707107.html|дата копіі=08.2012}}&lt;/ref&gt;. Паўднёвая Карэя таксама мела перамовы з [[Турэччына]]й аб будаўніцтве двух ядзерных рэактараў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/biz/2010/08/123_67686.html|загаловак=Korea nearing Turkey nuclear plant contract|выдавецтва=The Korea Times|дата публікацыі=06.2010|копія=https://web.archive.org/web/20180626192346/https://www.koreatimes.co.kr/www/news/biz/2010/08/123_67686.html|дата копіі=06.2018}}&lt;/ref&gt;.

Паўднёвай Карэі не дазваляецца самастойна ўзбагачаць уран або распрацоўваць традыцыйныя тэхналёгіі [[узбагачаны ўран|ўзбагачэньня ўрану]] праз палітычны ціск ЗША&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Choe Sang-Hun|спасылка=https://www.nytimes.com/2010/07/14/world/asia/14seoul.html|загаловак=U.S. Wary of South Korea's Plan to Reuse Nuclear Fuel|выдавец=The New York Times|дата публікацыі=07.2010|копія=https://web.archive.org/web/20180626194133/https://www.nytimes.com/2010/07/14/world/asia/14seoul.html|дата копіі=06.2018}}&lt;/ref&gt;, у адрозьненьне ад большасьці буйных ядзерных дзяржаваў, як то [[Японія|Японіі]], [[Нямеччына|Нямеччыны]] і [[Францыя|Францыі]], якія ёсьць канкурэнтамі карэйцам на міжнародным ядзерным рынку. Гэтая перашкода для ўласнай ядзернай прамысловасьці Паўднёвай Карэі выклікала пэрыядычныя дыпляматычныя спрэчкі паміж двума хаўрусьнікамі. Не зважаючы на посьпех у экспарце сваіх ядзерных тэхналёгіяў дзеля вытворчасьці [[электраэнэргія|электраэнэргіі]] і [[ядзерны рэактар|ядзерных рэактараў]], яна ня можа скарыстацца рынкам ядзерных узбагачальных установак і нафтаперапрацоўчых заводаў, што перашкаджае ёй надалей пашыраць свой экспартны патэнцыял. Рэспубліка Карэя шукала ўнікальныя тэхналёгіі, як то піраапрацоўка, каб абыйсьці гэтыя перашкоды і знайсьці больш зыскоўныя шляхі&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.armscontrol.org/act/2009_07-08/SouthKorea|загаловак=S. Korean Pyroprocessing Awaits U.S. Decision|выдавецтва=Arms Control Association|дата публікацыі=10.2010|копія=https://web.archive.org/web/20121030103028/http://www.armscontrol.org/act/2009_07-08/SouthKorea|дата копіі=10.2012}}&lt;/ref&gt;.

Краіна займае другі радок у рэйтынгу кантынэнтальнай азіяцкай краіны ў Індэксе сеткавай падрыхтаванасьці [[Сусьветны эканамічны форум|Сусьветнага эканамічнага форуму]] пасьля Сынгапуру. Гэты паказьнік прызначаны дзеля вызначэньня ўзроўню разьвіцьця інфармацыйна-камунікацыйных тэхналёгіяў. Агулам у сьвеце паводле гэтага рэйтынгу карэйская дзаржава трымае 9-е месца ў сьвеце&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://networkreadinessindex.org/countries/|загаловак=Countries|выдавецтва=Network Readiness Index|копія=https://web.archive.org/web/20230928183112/https://networkreadinessindex.org/countries/|дата копіі=09.2023}}&lt;/ref&gt;.

=== Навука і тэхналёгіі ===
[[Файл:LG전자, 깜빡임 없는 55인치 3D OLED TV 공개(2).jpg|значак|зьлева|Тэлевізар вытворчасьці карэйскай кампаніі [[LG]], якая ёсьць адна зь лідэраў на сусьветным рынку.]]
Навукова-тэхналягічнае разьвіцьцё ў Паўднёвай Карэі пачалося не адразу, бо краіна мела шмат неразьвязаных праблемаў, як то [[падзел Карэі]] на дзьве часткі ды наступствы [[Карэйская вайна|Карэйскай вайны]], якая адбылася адразу па здабыцьці незалежнасьці. Толькі ў 1960-х гадах, пры дыктатуры [[Пак Чон Хі]], эканоміка Рэспублікі Карэі хутка пайшла ўгару дзякуючы індустрыялізацыі і стварэньню карпарацыў паводле схемы [[Чэболь|чэболяў]], як то [[Самсунг Электронікс|Samsung]], [[LG]] і [[SK]]. З моманту індустрыялізацыі эканомікі Паўднёвая Карэя сканцэнтравалася на тэхналягічных карпарацыях, што падтрымлівалася разьвіцьцём інфраструктуры з боку ўрада.

Рэспубліка Карэя трымае лідэрства ў [[Арганізацыя эканамічнага супрацоўніцтва і разьвіцьця|АЭСіР]] паводле колькасьці выпускнікоў у галіне навукі і тэхнікі&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.businessinsider.com/most-technological-countries-lag-behind-in-science-2015-12/#7-estonia-26-has-one-of-the-highest-percentages-of-female-stem-graduates-at-41-in-2012-4|загаловак=These are the 10 smartest countries in the world when it comes to science|выдавецтва=Business Insider|дата публікацыі=12.2015|копія=https://web.archive.org/web/20161027055849/http://www.businessinsider.com/most-technological-countries-lag-behind-in-science-2015-12/#7-estonia-26-has-one-of-the-highest-percentages-of-female-stem-graduates-at-41-in-2012-4|дата копіі=10.2016}}&lt;/ref&gt;. З 2014 па 2019 гады краіна займала першае месца сярод самых інавацыйных краінаў у індэксе інавацыяў [[Bloomberg Television|Bloomberg]]&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-01-22/germany-nearly-catches-korea-as-innovation-champ-u-s-rebounds|загаловак=These Are the World’s Most Innovative Countries|выдавец=Bloomberg|дата публікацыі=05.2019|копія=https://web.archive.org/web/20220207135624/https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-01-22/germany-nearly-catches-korea-as-innovation-champ-u-s-rebounds|дата копіі=02.2022}}&lt;/ref&gt;. У 2025 годзе краіна займала 4-ы радок у [[Глябальны індэкс інавацыяў|Глябальным індэксе інавацыяў]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.wipo.int/gii-ranking/en/republic-of-korea|загаловак=GII Innovation Ecosystems &amp; Data Explorer 2025|выдавецтва=WIPO}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{кніга|аўтар=Dutta, Soumitra; Lanvin, Bruno|спасылка=https://www.wipo.int/web-publications/global-innovation-index-2025/en/index.html|загаловак=Global Innovation Index 2025: Innovation at a Crossroads|выдавецтва=World Intellectual Property Organization|год=2025|isbn=978-92-805-3797-0}}&lt;/ref&gt;. Рэспубліка Карэя сёньня вядомая як стартавая пляцоўка сталага мабільнага рынку, які дазваляе распрацоўнікам атрымліваць выгаду ад рынку, дзе існуе вельмі мала тэхналягічных абмежаваньняў. У краіне назіраецца ўзрослая тэндэнцыя вынаходніцтва новых відаў мэдыя ці праграмаў з выкарыстаньнем інтэрнэт-інфраструктуры 4G і 5G. З улікам створанай інфраструктуры, патрэбнай для задавальненьня насельніцтва з высокай шчыльнасьці расьсяленьня, што поруч з высокімі прыбыткамі, тэхналягічныя стартапы, якія базуюцца выключна ў Паўднёвай Карэі, часта дасягаць ацэнкі ў 1 мільярд даляраў і вышэй, што звычайна лічыцца пікам для стартапаў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.innovationiseverywhere.com/south-korean-startups-save-conglomerates/|загаловак=Can South Korean Startups (and the government) Save its Flailing Giant Tech Conglomerates?|выдавецтва=Innovation is Everywhere|дата публікацыі=06.2016|копія=https://web.archive.org/web/20160925080223/http://www.innovationiseverywhere.com/south-korean-startups-save-conglomerates/|дата копіі=09.2016}}&lt;/ref&gt;.

Агульныя выдаткі на дасьледаваньні і распрацоўкі вырасьлі з прыкладна 3,9% ВУП у 2013 годзе да больш чым 4,9% у 2022 годзе і, такім чынам, Рэспубліка Карэя сталася другой паводле велічыні дзяржавай у сьвеце, якая выдаткавала столькі грошы на дасьедваньні, саступаючы ў гэтым толькі [[Ізраіль|Ізраілю]]. У 2023 годзе ўрад абвесьціў аб скарачэньні выдаткаў прыкладна на 11% на 2024 год і намеры пераарыентаваць рэсурсы на новыя ініцыятывы, сярод якіх былі вылучаныя будаўніцтва ракет, правядзеньне біямэдычных дасьледаваньняў і разьвіцьцё [[біятэхналёгія|біятэхналягічных]] інавацыяў на ўзор ЗША&lt;ref&gt;{{артыкул|аўтар=Normile, Dennis|загаловак=South Korea, a science spending champion, proposes cutbacks|выданьне=Science|том=381|нумар=6664|старонкі=1273|год=09.2023|DOI=10.1126/science.adk9447}}&lt;/ref&gt;.

==== Робататэхніка ====
[[Файл:Einstein-Hubo.jpg|значак|Робат, распрацаваны ў Рэспубліцы Карэі.]]
[[Робататэхніка]] ўваходзіць у сьпіс асноўных нацыянальных навукова-дасьледчых і распрацоўчых праектаў з 2003 году&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.mke.go.kr/language/eng/news/news_view.jsp?seq=7&amp;srchType=1&amp;srchWord=&amp;tableNm=E_01_02&amp;pageNo=1|загаловак=Special Report: [Business Opportunities&amp;#93; R&amp;D|копія=https://web.archive.org/web/20120512174637/http://www.mke.go.kr/language/eng/news/news_view.jsp?seq=7&amp;srchType=1&amp;srchWord=&amp;tableNm=E_01_02&amp;pageNo=1|дата копіі=05.2012}}&lt;/ref&gt;. У 2009 годзе ўрад абвесьціў аб плянах стварэньня паркаў, прысьвечаных робатам, у [[Інчхон]]е і [[Масан]]е з выкарыстаньнем дзяржаўнага і прыватнага фінансаваньня&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://joongangdaily.joins.com/article/view.asp?aid=2900986|загаловак=Robot parks, a world first|выдавец=JoongAng Daily|копія=https://web.archive.org/web/20110513042304/http://joongangdaily.joins.com/article/view.asp?aid=2900986|дата копіі=05.2011}}&lt;/ref&gt;. У 2005 годзе [[Карэйскі інстытут перадавых навук і тэхналёгіяў]] распрацаваў другога ў сьвеце хадзячага гуманоіднага [[робат]]а [[HUBO]]. Каманда Карэйскага інстытута прамысловых тэхналёгіяў распрацавала першага карэйскага андроіда [[EveR-1]] у траўні 2006 году&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.livescience.com/technology/060508_android.html|загаловак=Android Has Human-Like Skin and Expressions|копія=https://web.archive.org/web/20210304105049/https://www.livescience.com/746-android-human-skin-expressions.html|дата копіі=03.2021}}&lt;/ref&gt;. На зьмену EveR-1 прыйшлі больш складаныя мадэлі з палепшанымі рухамі і зрокам&lt;ref&gt;{{артыкул|спасылка=http://news.nationalgeographic.com/news/2006/05/android-korea-1.html|загаловак=Female Android Debuts in S. Korea|выданьне=National Geographic|год=10.2010|копія=https://web.archive.org/web/20060603150935/http://news.nationalgeographic.com/news/2006/05/android-korea-1.html|дата копіі=06.2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&amp;mid=sec&amp;sid1=101&amp;oid=001&amp;aid=0002618693|загаловак=EveR-3, Yonhap News|выдавецтва=Naver News|дата публікацыі=04.2009|копія=https://web.archive.org/web/20130907021102/http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&amp;mid=sec&amp;sid1=101&amp;oid=001&amp;aid=0002618693|дата копіі=09.2013}}&lt;/ref&gt;.

==== Аэракасьмічная галіна ====
З 1992 году Рэспубліка Карэя запусьціла некалькі спадарожнікаў, усе зь якіх былі запушчаны з выкарыстаньнем замежных ракетаносьбітаў і стартавых пляцовак, у прыватнасьці, «[[Арыран-1]]» у 1999 годзе і «[[Арыран-2]]» у 2006 годзе былі запушчаныя дзякуючы касьмічнага партнэрства з [[Расея]]й&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=http://www.defencetalk.com/korea-russia-enter-full-fledged-space-partnership-12504/|загаловак=Korea, Russia Enter Full-Fledged Space Partnership|выдавец=Defence Talk|дата публікацыі=07.2007|копія=https://web.archive.org/web/20131029212749/http://www.defencetalk.com/korea-russia-enter-full-fledged-space-partnership-12504/|дата копіі=10.2013}}&lt;/ref&gt;. «Арыран-1» быў страчаны ў космасе ў 2008 годзе пасьля дзевяці гадоў службы&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.spacedaily.com/reports/South_Korea_Confirms_Contact_With_Satellite_Lost_999.html|загаловак=South Korea Confirms Contact With Satellite Lost|выдавец=Space Daily|копія=https://web.archive.org/web/20140809123146/http://www.spacedaily.com/reports/South_Korea_Confirms_Contact_With_Satellite_Lost_999.html|дата копіі=08.2014}}&lt;/ref&gt;. У красавіку 2008 году [[І Со Ён]] стала першай карэйкай, якая зьдзейсьніла палёт у космас на борце расейскага карабля «[[Саюз ТМА-12]]»&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article3708907.ece|загаловак=Scientist Yi So Yeon becomes first Korean astronaut|выдавец=The Times|копія=https://web.archive.org/web/20110629163430/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article3708907.ece|дата копіі=06.2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://news.bbc.co.uk/2/hi/7335874.stm First S Korean astronaut launches] . BBC News.&lt;/ref&gt;.

У чэрвені 2009 году ў [[Кахын]]е быў пабудаваны першы карэйскі касмадром [[Нара (касмадром)|Нара]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2009/09/113_46562.html|загаловак=S. Korea Completes Work on Naro Space Center|выдавец=The Korea Times|копія=https://web.archive.org/web/20150417164905/https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2009/09/113_46562.html|дата копіі=04.2015}}&lt;/ref&gt;. Пасьля двух папярэдніх няўдалых спробаў запуск ракеты «[[Нара-1]]» у студзені 2013 году стаў пасьпяховым&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.nasaspaceflight.com/2013/01/south-korea-stsat-2c-via-kslv-1/|загаловак=South Korea launch STSAT-2C via KSLV-1|выдавецтва=NASASpaceFlight.com|дата публікацыі=01.2013|копія=https://web.archive.org/web/20130204100245/http://www.nasaspaceflight.com/2013/01/south-korea-stsat-2c-via-kslv-1/|дата копіі=02.2013}}&lt;/ref&gt;. Намаганьням па стварэньні ўласнай касьмічнай ракеты-носьбіта часта замінаў сталы палітычны ціск з боку ЗША, якія цягам многіх дзесяцігодзьдзяў перашкаджалі паўднёвакарэйскім праграмамаў распрацоўкі ракет&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=http://www.atimes.com/atimes/Korea/KH11Dg01.html|загаловак=South Korea’s first rocket ready&amp;nbsp;– at last|выдавец=Asia Times|дата публікацыі=08.2009|копія=https://archive.today/20120724180258/http://www.atimes.com/atimes/Korea/KH11Dg01.html|дата копіі=07.2012}}&lt;/ref&gt;, бо ЗША мелі засьцярогі праз магчымую сувязь такіх распрацовак з сакрэтнымі вайсковымі праграмамі па стварэньні [[балістычная ракета|балістычных ракет]], якія, як неаднаразова даводзіла Карэя, не парушалі рэкамэндацыі па дасьледаваньнях і распрацоўках, прадугледжаныя пагадненьнямі паміж ЗША і Карэяй аб пэўных абмежаваньні&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=http://english.hani.co.kr/arti/english_edition/e_international/381039.html|загаловак=S. Korea DAPA commissioner confirms 500 km-range ballistic missile development research|выдавец=The Hankyeoreh|дата публікацыі=10.2009|копія=https://web.archive.org/web/20110511182610/http://english.hani.co.kr/arti/english_edition/e_international/381039.html|дата копіі=05.2011}}&lt;/ref&gt;.

21 кастрычніка 2021 году быў пасьпяхова запушчаны яшчэ адзін ракета-носьбіт «Нуры», што зрабіла Паўднёвую Карэю краінай з уласнай арбітальнай магчымасьцю запуску&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://english.kyodonews.net/news/2022/06/292e01462a69-update1-s-korea-succeeds-in-putting-satellites-into-orbit-7th-in-world.html?phrase=masks&amp;words=|загаловак=South Korea succeeds in putting satellites into orbit, 7th in world|выдавецтва=Kyodo News|дата публікацыі=06.2022|копія=https://web.archive.org/web/20221024054314/https://english.kyodonews.net/news/2022/06/292e01462a69-update1-s-korea-succeeds-in-putting-satellites-into-orbit-7th-in-world.html?phrase=masks&amp;words=|дата копіі=10.2022}}&lt;/ref&gt;. Паводле зьвестак [[Associated Press]], 1 сьнежня 2023 году краіна запусьціла свой першы вайсковы шпіёнскі спадарожнік. Касьмічны карабель быў запушчаны ракетай [[Фэлкан 9]] кампаніі [[SpaceX]] з авіябазы [[Вандэнбэрг (авіябаза)|Вандэнбэрг]] у [[Каліфорнія|Каліфорніі]]&lt;ref&gt;[https://www.ukrinform.ua/rubric-technology/3794705-spacex-zapustiv-persij-suputnikspigun-dla-pivdennoi-korei.html SpaceX запустив перший супутник-шпигун для Південної Кореї. ВІДЕО.]. Укрінформ.&lt;/ref&gt;.

== Дэмаграфія ==
[[Файл:Population density of South Korea provinces.png|значак|зьлева|Шчыльнасьць насельніцтва паводле правінцыяў Рэспублікі Карэі.]]
Паводле ацэнак, у 2022 годзе насельніцтва Рэспублікі Карэі складала прыкладна 51,7 мільёнаў чалавек&lt;ref name=&quot;Kostat2016&quot;&gt;{{спасылка|спасылка=http://kostat.go.kr/portal/english/news/1/17/1/index.board?bmode=download&amp;bSeq=&amp;aSeq=333103&amp;ord=1|загаловак=Population Projections for Provinces (2013~2040)|выдавецтва=Statistics Korea|дата публікацыі=04.2016|копія=https://web.archive.org/web/20150927225248/http://kostat.go.kr/portal/english/news/1/17/1/index.board?bmode=download&amp;bSeq=&amp;aSeq=333103&amp;ord=1|дата копіі=09.2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://kosis.kr/eng/|загаловак=Major Indicators of Korea|выдавецтва=Korean Statistical Information Service|копія=https://web.archive.org/web/20200506185826/http://kosis.kr/eng/|дата копіі=05.2020}}&lt;/ref&gt;. Насельніцтва павялічылася больш чым удвая з 21,5 мільёна ў 1955 годзе&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://countrystudies.us/south-korea/33.htm|загаловак=South Korea&amp;nbsp;– Population Trends|выдавец=Library of Congress Country Studies|копія=https://web.archive.org/web/20060927122442/http://countrystudies.us/south-korea/33.htm|дата копіі=27.09.2006}}&lt;/ref&gt; да 50 мільёнаў да 2010 году&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2010/02/01/2010020100263.html|загаловак=Korea’s Population Tops 50 Million|выдавец=The Chosun Ilbo|дата публікацыі=02.2010|копія=https://web.archive.org/web/20100430113522/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2010/02/01/2010020100263.html|дата копіі=04.2010}}&lt;/ref&gt;. Аднак чакаецца, што пасьля найвышэйшага паказьніка ў 52 мільёны ў 2024 годзе, яно зьнізіцца да 36 мільёнаў у 2072 годзе&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{спасылка|аўтар=Reporter, Micah McCartney China News|спасылка=https://www.newsweek.com/south-korea-create-birth-rate-ministry-declining-population-1919971|загаловак=South Korea to create birth rate ministry for declining population|выдавецтва=Newsweek|дата публікацыі=07.2024}}&lt;/ref&gt; праз хуткае зьніжэньне нараджальнасьці, якое пачалося ў 1960 годзе. Узровень нараджальнасьці ў Паўднёвай Карэі быў найніжэйшым у сьвеце ў 2009 годзе&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Kim Rahn|спасылка=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2009/05/113_45496.html|загаловак=South Korea’s birthrate world's lowest|выдавец=The Korea Times|дата публікацыі=05.2009|копія=https://web.archive.org/web/20100505171033/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2009/05/113_45496.html|дата копіі=05.2010}}&lt;/ref&gt;, пры штогадовым узроўні нараджэньняў прыкладна 9 дзяцей на 1000 чалавек. Пасьля гэтага нараджальнасьць некалькі павялічылася&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://english.yonhapnews.co.kr/business/2011/08/24/7/0503000000AEN20110824003900320F.HTML|загаловак=Childbirths in S. Korea grow 5.7 pct in 2010|выдавец=AEN20110824003900320F|копія=https://web.archive.org/web/20120526020904/http://english.yonhapnews.co.kr/business/2011/08/24/7/0503000000AEN20110824003900320F.HTML|дата копіі=05.2012}}&lt;/ref&gt;, але ў 2017 годзе зноў пайшла дадолу да новага глябальнага мінімуму&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.economist.com/asia/2018/06/30/south-koreas-fertility-rate-is-the-lowest-in-the-world|загаловак=South Korea’s fertility rate is the lowest in the world|выдавец=The Economist|дата публікацыі=06.2018|копія=https://web.archive.org/web/20190123223517/https://www.economist.com/asia/2018/06/30/south-koreas-fertility-rate-is-the-lowest-in-the-world|дата копіі=01.2019}}&lt;/ref&gt;, прычым упершыню з пачатку вядзеньня ўліку прыпадала менш за 30 тысяч радзінаў у месяц&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://pulsenews.co.kr/view.php?year=2018&amp;no=805398|загаловак=S. Korea’s childbirth tally drops to another historic low in October|дата публікацыі=12.2018|копія=https://archive.today/20190123040242/https://pulsenews.co.kr/view.php?year=2018&amp;no=805398|дата копіі=01.2019}}&lt;/ref&gt;, а ў 2018 годзе на адну жанчыну прыпадала менш за адно дзіця&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.koreatimes.co.kr/www/nation/2019/01/119_262267.html|загаловак=Fertility rate dips below 1 in 2018: official|выдавецтва=The Korea Times|дата публікацыі=01.2019|копія=https://archive.today/20190130015554/https://www.koreatimes.co.kr/www/nation/2019/01/119_262267.html|дата копіі=01.2019}}&lt;/ref&gt;. У 2020 годзе ў краіне было зарэгістравана больш сьмерцяў, чым нараджэньняў, што стала прычынай да першага зафіксаванага скарачэньня насельніцтва з пачатку сучасных улікаў&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Gladstone, Rick|спасылка=https://www.nytimes.com/2021/01/04/world/asia/south-korea-population.html|загаловак=As Birthrate Falls, South Korea’s Population Declines, Posing Threat to Economy|дата публікацыі=01.2021|копія=https://web.archive.org/web/20210104222029/https://www.nytimes.com/2021/01/04/world/asia/south-korea-population.html|дата копіі=01.2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/world-news/south-korea-is-facing-a-crisis-of-extinction-and-its-not-due-to-norths-nukes/first-fall-in-population/slideshow/80111040.cms|загаловак=South Korea is facing a crisis of extinction and it's not due to North's nukes|выдавецтва=The Economic Times|дата публікацыі=01.2021|копія=https://web.archive.org/web/20211129072605/https://economictimes.indiatimes.com/news/international/world-news/south-korea-is-facing-a-crisis-of-extinction-and-its-not-due-to-norths-nukes/first-fall-in-population/slideshow/80111040.cms|дата копіі=11.2021}}&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Korea Spring of Insadong 23 (13326968084).jpg|значак|Паўднёвакарэйцы ў народных строях.]]
Да 2021 году ўзровень нараджальнасьці склаў усяго 0,81 дзіцяці на адну жанчыну&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://koreajoongangdaily.joins.com/2021/01/03/national/socialAffairs/population-decline-korea-aging-society/20210103165800619.html|загаловак=Korea marks first-ever decline in registered population|дата публікацыі=01.2021|копія=https://web.archive.org/web/20210103232912/https://koreajoongangdaily.joins.com/2021/01/03/national/socialAffairs/population-decline-korea-aging-society/20210103165800619.html|дата копіі=01.2021}}&lt;/ref&gt;, што значна ніжэй за каэфіцыент аднаўленьня насельніцтва ў 2,1, зьнізіўшыся да 0,78 у 2022 годзе і 0,72 у 2023 годзе, то бок найніжэйшага паказьніка ў сьвеце. У выніку, у Рэспубліцы Карэі назіраецца найбольшае скарачэньне насельніцтва працаздольнага ўзросту сярод краінаў АЭСіР&lt;ref&gt;{{артыкул|аўтар=Leipziger, Danny|спасылка=https://thediplomat.com/2014/02/south-koreas-japanese-mirror/|загаловак=South Korea’s Japanese Mirror|выданьне=The Diplomat|год=02.2014|копія=https://web.archive.org/web/20140211114438/https://thediplomat.com/2014/02/south-koreas-japanese-mirror/|дата копіі=02.2014}}&lt;/ref&gt;. Гэтак чакалася, што дзель людзей у веку 65 гадоў і старэй будзе больш за 20% да 2025 году і наблізіцца да 45% да 2050 году&lt;ref&gt;{{артыкул|аўтар=The Lancet Regional Health – Western Pacific|загаловак=South Korea’s population shift: challenges and opportunities|выданьне=The Lancet Regional Health – Western Pacific|том=36|год=2023|DOI=10.1016/j.lanwpc.2023.100865}}&lt;/ref&gt;. Нізкі ўзровень нараджальнасьці быў абвешчаны «надзвычайнай сытуацыяй у краіне», што прымусіла ўрад стварыць у траўні 2024 году новае міністэрства, якое займаецца пераломам гэтай тэндэнцыі і разьвязаньнем праблемаў, павязаных з старэньнем, іміграцыяй і працоўнай сілай&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Урад таксама высунуў розныя стымулы, каб дапамагчы сем’ям займець дзяцей, у тым ліку грашовую дапамогу на нараджэнцаў і большае фінансаваньне догляду за дзецьмі і лекаваньня няплоднасьці&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Большасьць паўднёвакарэйцаў жывуць у гарадах, што стала вынікам хуткай урбанізацыі ў час імклівага эканамічнага росту краіны ў пэрыяд з 1970-х па 1990-я гады&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://countrystudies.us/south-korea/33.htm|загаловак=South Korea|выдавецтва=CIA Country Studies|копія=https://web.archive.org/web/20060927122442/http://countrystudies.us/south-korea/33.htm|дата копіі=09.2006}}&lt;/ref&gt;. Каля паловы насельніцтва (24,5 мільёнаў) сканцэнтравана ў [[Сэул|Сэульскай мэтраполіі]], што робіць яе другой паводле велічыні мэтраполіяй у сьвеце. Да ліку іншыя буйных гарадоў стасуюць [[Пусан]] (3,5 мільёнаў), [[Інчхон]] (3,0 мільёны), [[Тэгу]] (2,5 мільёнаў), [[Тэджон]] (1,4 мільёнаў), [[Кванджу]] (1,4 мільёнаў) і [[Ульсан]] (1,1 мільёнаў). Шчыльнасьць насельніцтва ацэньваецца ў 514,6 чалавек на км²&lt;ref name=&quot;Kostat2016&quot; /&gt;, што больш чым у 10 разоў перавышае сярэднесусьветны паказьнік. Па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] і [[падзел Карэі|падзелу Карэйскага паўвострава]] блізу чатырох мільёнаў чалавек з паўночнай часткі паўвострава перасеклі мяжу і аселі ў Паўднёвай Карэі. Гэтая тэндэнцыя зьмянілася цягам наступных 40 гадоў праз эміграцыю. Вялікая колькасьць этнічных карэйцаў жыве па-за мяжою, часам у карэйскіх кварталах. Найбуйнейшыя карэйскія дыяспары месьцяцца ў [[Кітай|Кітаі]] (2,3 мільёнаў), [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] (1,8 мільёнаў), [[Японія|Японіі]] (850 тысяч) і [[Канада|Канадзе]] (250 тысяч).

Рэспубліка Карэя ёсьць адным з самых этнічна аднародных грамадзтваў у сьвеце, бо этнічныя карэйцы складаюць прыблізна 96% ад агульнай колькасьці насельніцтва. Дакладныя лічбы цяжка ацаніць, бо афіцыйная статыстыка ня ўлічвае этнічную прыналежнасьць&lt;ref name=&quot;Korean Statistical Information Service&quot;&gt;{{спасылка|спасылка=http://kosis.kr/eng/statisticsList/statisticsList_01List.jsp?vwcd=MT_ETITLE&amp;parentId=A#SubCont|загаловак=Population by Census (2016)|выдавецтва=Korean Statistical Information Service|копія=https://web.archive.org/web/20180228195947/http://kosis.kr/eng/statisticsList/statisticsList_01List.jsp?vwcd=MT_ETITLE&amp;parentId=A#SubCont|дата копіі=02.2018}}&lt;/ref&gt;. Тым ня менш, адсотак замежных грамадзянаў хутка расьце з канца 1990-х гадоў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.nytimes.com/2009/11/02/world/asia/02race.html?_r=3|загаловак=South Koreans Struggle With Race|выдавец=The New York Times|копія=https://web.archive.org/web/20170701092108/http://www.nytimes.com/2009/11/02/world/asia/02race.html?_r=3|дата копіі=07.2017}}&lt;/ref&gt;. На лістапад 2023 году колькасьць замежных жыхароў у краіне дасягнула рэкорднага ўзроўню ў 2,46 мільёнаў чалавек, што складае амаль 5% ад агульнай колькасьці насельніцтва&lt;ref name=&quot;Korean Statistical Information Service&quot; /&gt;. Значная частка гэтага росту абумоўленая прыбыцьцём замежных рабочых і студэнтаў&lt;ref name=&quot;Korean Statistical Information Service&quot; /&gt;.

=== Мовы ===
[[Файл:Koreandialects.png|значак|зьлева|Мапа дыялектаў [[карэйская мова|карэйскай мовы]].]]
[[Карэйская мова]] ёсьць афіцыйнай мовай Рэспублікі Карэі і клясыфікуецца большасьцю лінгвістаў як ізаляваная мова. Яна ўлучае ў сябе значную колькасьць запазычаных словаў з [[кітайская мова|кітайскай мовы]]. Карэйская мова выкарыстоўвае ўласную сыстэму пісьма, вядомую як [[хангыль]]. Гэтая сыстэма была распрацаваная ў 1446 годзе [[Сэчжон Вялікі|Сэчжонам Вялікім]], каб забясьпечыць зручную альтэрнатыву клясычным кітайскім [[герогліф]]ам [[ханча]], якія было цяжка вывучыць і якія не пасавалі карэйскай мове. Аднак, Паўднёвая Карэя дагэтуль выкарыстоўвае некаторыя кітайскія герогліфы ханча ў вузкіх галінах, як то друкаваныя СМІ і юрыдычная дакумэнтацыя.

Стандартная карэйская мова ў краіне сфармавалася на сэульскім дыялекце, але самая мова мае таксама чатыры дадатковыя дыялекты, на якіх гавораць у правінцыях [[Чхунчхандо]], [[Канвандо]], [[Кёнсандо]] і [[Чаладо]]. Мова [[чэджу]] ўважаецца за асобную мову, на якой размаўляюць на востраве [[Чэджу]]. Амаль усе карэйскія студэнты сёньня вывучаюць [[ангельская мова|ангельскую мову]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.ethnologue.com/country/KR/|загаловак=South Korea &amp;#124; Ethnologue Free|выдавецтва=Ethnologue (Free All)|копія=https://web.archive.org/web/20230309065922/https://www.ethnologue.com/country/KR/|дата копіі=03.2023}}&lt;/ref&gt;.

=== Рэлігія ===
Згодна з вынікамі рэгулярнай апытанкі за 2024 год, больш за палову насельніцтва Рэспублікі Карэі, то бок 51%, заявілі, што не павязаныя з аніводнай рэлігійнай арганізацыяй&lt;ref name=&quot;2024 religion&quot;&gt;{{спасылка|спасылка=https://hrcopinion.co.kr/en/archives/31599|загаловак=2024 종교인식조사 종교인구 현황과 종교 활동|мова=ko}}&lt;/ref&gt;. У апытаньні 2012 году 52% назвалі сябе вернікамі, 31% казалі, што ня маюць дачыненьня да рэлігіі, а 15% называлі сябе перакананымі [[атэізм|атэістамі]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.wingia.com/web/files/news/14/file/14.pdf|загаловак=Global Index of Religiosity and Atheism 2012|копія=https://web.archive.org/web/20131021065544/http://www.wingia.com/web/files/news/14/file/14.pdf|дата копіі=10.2013}}&lt;/ref&gt;. Сярод людзей, якія зьвязаны з рэлігійнымі арганізацыямі, большасьць былі [[хрысьціянства|хрысьціянамі]] ці [[будызм|будыстамі]]. Згодна зь іншай апытанкай, 31% насельніцтва былі хрысьціянамі, а 17% — будыстамі&lt;ref name=&quot;2024 religion&quot;/&gt;. Сярод іншых рэлігіяў краіны вылучаюцца [[іслам]], якой трымаюцца ў першую чаргу працоўныя мігранты з [[Пакістан]]у і [[Банглядэш]], а таксама мясцовая секта [[вон-будызм]]у і розныя традыцыйныя рэлігіі, у тым ліку [[чхондагё]] (варыяцыя [[канфуцыянства]]), [[чжынсангё]], [[тэчжангё]] ды іншыя. Свабода веравызнаньня гарантаваная канстытуцыяй&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.ccourt.go.kr/home/english/welcome/republic.jsp|загаловак=Constitution of the Republic of Korea|выдавецтва=Constitutional Court of Korea|копія=https://web.archive.org/web/20080323052835/http://www.ccourt.go.kr/home/english/welcome/republic.jsp|дата копіі=03.2008}}&lt;/ref&gt;. Агулам у пэрыяд паміж 2015 і 2024 гадамі назіраўся невялікае павелічэньне вернікаў сярод хрысьціянаў (з 27,6% да 31%) і павольны рост колькасьці будыстаў (з 15,5% да 17%)&lt;ref name=&quot;2024 religion&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://image.kmib.co.kr/online_image/2016/1219/201612191738_61220011145071_1.jpg|загаловак=Religion organizations’ statistics|копія=https://web.archive.org/web/20171010154915/http://image.kmib.co.kr/online_image/2016/1219/201612191738_61220011145071_1.jpg|дата копіі=10.2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{кніга|аўтар=Quinn, Joseph Peter|загаловак=Religion and Contemporary Politics: A Global Encyclopedia|выдавецтва=ABC-CLIO|isbn=978-1-4408-3933-7}}&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Myeongdong Cathedral 3.jpg|значак|[[Мёнданская катэдра]] ў Сэуле.]]
[[Хрысьціянства]] ёсьць найбуйнейшай арганізаванай рэлігіяй краіны. Сёньня ў Рэспубліцы Карэі налічваецца блізу 16 мільёнаў хрысьціянаў, а каля дзьвюх трацінаў зь іх належаць да [[пратэстанцтва|пратэстанцкіх цэркваў]], а астатнія — да [[Каталіцкая Царква|каталіцкай царквы]]&lt;ref name=&quot;2024 religion&quot;/&gt;. Колькасьць пратэстантаў цягам 1990-х і 2000-х гадоў не зьмяншалася, але дасягнула пікавага ўзроўню ў 2010-х гадах. Колькасьць рыма-каталікоў значна павялічылася паміж 1980-і і 2000-і гадамі, але зьнізілася ў 2010-х гадах&lt;ref name=&quot;2024 religion&quot;/&gt;. Хрысьціянства, у адрозьненьне ад іншых краінаў Усходняй Азіі, добра прыжылося ў Карэі яшчэ ў XVIII стагодзьдзі, і да канца таго стагодзьдзя яно ахапіла ладную частку насельніцтва, бо заняпадная манархія падтрымала яго і адкрыла краіну місіянэрам у межах праекту [[вэстэрнізацыя|вэстэрнізацыі]] краіны. Кволасьць [[карэйскі шаманізм|карэйскага шаманізму]], які ў адрозьненьне ад японскага [[сінтаізм]]у і рэлігійнай сыстэмы Кітая гэтак і не ператварыўся ў нацыянальную рэлігію&lt;ref&gt;Ogata, Mamoru Billy (1984). «A Comparative Study of Church Growth in Korea and Japan: With Special Application to Japan». Fuller Theological Seminary. — С. 32.&lt;/ref&gt;, у спалучэньні зь бедным станам карэйскага будызму дало ўрадлівую глебу хрысьціянскім цэрквам. Падабенства хрысьціянства зь мясцовымі рэлігійнымі наратывамі вылучалася як яшчэ адзін фактар, які спрыяў посьпеху гэтай рэлігіі на паўвостраве&lt;ref&gt;{{артыкул|аўтар=Kim, Andrew Eungi|загаловак=Christianity, Shamanism, and Modernization in South Korea|выданьне=CrossCurrents|год=2000}}&lt;/ref&gt;. Японская калянізацыя першай паловы XX стагодзьдзя яшчэ больш узмацніла ідэнтыфікацыю хрысьціянства з карэйскім нацыяналізмам, паколькі японцы падтрымлівалі карэйскі шаманізм, павязаўшы яго зь сінтаізмам&lt;ref&gt;«Korean Social Sciences Journal». 24 (1997). Korean Social Science Research Council. — С. 33—53.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:KOCIS Korea YeonDeungHoe 20130511 05 (8733836165).jpg|значак|зьлева|Урачыстасьці на сьвяце [[Гаўтама Буда|Буды]] ў Сэуле.]]
Сярод хрысьціянскіх канфэсіяў найбуйнейшым ёсьць [[прэсьбітэрыянства]]. Блізу дзевяці мільёнаў чалавек належаць да адной з ста розных прэсьбітэрыянскіх цэркваў, а найвялікшымі зь іх  ёсьць прэсьбітэрыянская царква Хапдонг, прэсьбітэрыянская царква Тонгхап і прэсьбітэрыянская царква Кошын. Колькасьць хрысьціянскіх місіянэраў з Карэі ў сьвеце саступае толькі колькасьці місіянэраў, якія паходзяць з ЗША&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Moll, Rob|спасылка=http://www.christianitytoday.com/ct/2006/003/16.28.html|загаловак=Missions Incredible|выдавец=Christianity Today|дата публікацыі=03.2006|копія=https://web.archive.org/web/20120125053444/http://www.christianitytoday.com/ct/2006/march/16.28.html|дата копіі=01.2012}}&lt;/ref&gt;.

[[Будызм]] трапіў у Карэю ў IV стагодзьдзі&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.buddhismtoday.com/english/world/country/027-korea.htm|загаловак=Buddhism in Korea|выдавецтва=Korean Buddhism Magazine|копія=https://web.archive.org/web/20090426080342/http://www.buddhismtoday.com/english/world/country/027-korea.htm|дата копіі=04.2009}}&lt;/ref&gt;. Неўзабаве ён стаў даміноўнай рэлігіяй у паўднёва-ўсходнім каралеўстве Сыла, то бок у рэгіёне, дзе дагэтуль знаходзіцца найбольшая канцэнтрацыя будыстаў у Паўднёвай Карэі. У іншых дзяржавах часоў Трох каралеўстваў, Кагурэ і Пархэ, будызм быў узьведзены ў статус дзяржаўнай рэлігіяй адпаведна ў 372 і 528 гадах. Ён заставаўся дзяржаўнай рэлігіяй у часы Позьняга Сыла і Карэ, але ў час існаваньня [[Часон]] будызм выціскаўся, бо кіраўніцтва афіцыйна трымалася карэйскага [[канфуцыянства]]. Сёньня ў Рэспубліцы Карэі налічваецца блізу 8,7 мільёнаў будыстаў&lt;ref name=&quot;2024 religion&quot;/&gt;, большасьць зь якіх належыць да ордэну Чоге.

== Культура ==
[[Файл:Kayagumplayer2.jpg|значак|Жанчына выцінае на традыцыйным карэйскім музычным інструмэнце [[каягым]]е.]]
Рэспубліка Карэя падзяляе сваю традыцыйную культуру разам з [[Карэйская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка|Карэйскай Народна-Дэмакратычнай Рэспублікай]], але дзьве Карэі разьвілі розныя сучасныя формы культуры з моманту падзелу паўвострава ў 1945 годзе. Гістарычна склалася так, што, хоць культура заўсёды была пад моцным уплывам суседняга [[Кітай|Кітаю]], ёй, тым ня менш, удалося захаваць унікальную культурную ідэнтычнасьць, якая розьніць яе ад культураў буйнейшых суседзяў&lt;ref&gt;{{кніга|аўтар=Fairbank, John K.|загаловак=East Asia: Tradition &amp; Transformation|месца=Boston|выдавецтва=Houghton Mifflin|год=1978|isbn=978-0-395-25812-5}}&lt;/ref&gt;. У 2024 годзе Паўднёвая Карэя зьмяшчала 24 аб’екты нематэрыяльнай культурнай спадчыны ЮНЭСКО&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://ich.unesco.org/en/state/republic-of-korea-KR?info=elements-on-the-lists|загаловак=Elements on the Lists of Intangible Cultural Heritage|выдавецтва=ich.unesco.org}}&lt;/ref&gt;, а таксама 16 аб’ектаў [[Сусьветная спадчына ЮНЭСКО|Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://whc.unesco.org/en/statesparties/kr|загаловак=Republic of Korea - UNESCO World Heritage Convention|выдавецтва=UNESCO World Heritage Centre}}&lt;/ref&gt;. Міністэрства культуры, спорту і турызму актыўна заахвочвае традыцыйныя віды мастацтва, а таксама ягоныя сучасныя формы, празь фінансаваньне і адукацыйныя праграмы&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.mct.go.kr/english/section/bureau/cultural_1.jsp|загаловак=Associated Organisations|выдавецтва=MCT|копія=https://web.archive.org/web/20051224163415/http://www.mct.go.kr/english/section/bureau/cultural_1.jsp|дата копіі=12.2005}}&lt;/ref&gt;. Згодна з [[Індэкс свабоды прэсы|Індэксам свабоды прэсы]] за 2023 год, Паўднёвая Карэя мела другі паводле велічыні ўзровень свабоды прэсы ў кантынэнтальнай і Ўсходняй Азіі пасьля [[Тайвань|Тайваню]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://rsf.org/en/index?year=2023|загаловак=Index 2023 – Global score|выдавецтва=Reporters Without Borders}}&lt;/ref&gt;. Індустрыялізацыя і ўрбанізацыя моцна зьмянілі жыцьцё сучасных карэйцаў. Эканамічныя варункі і лад жыцьця прывялі да канцэнтрацыі насельніцтва ў буйных гарадах, асабліва ў сталіцы Сэуле, у той час як шматпакаленчыя вялікія сем’і падзяліліся на нуклеарныя адзінкі.

=== Выяўленчае мастацтва ===
[[Файл:청화백자진사채복숭아연적.jpg|значак|зьлева|Сіне-белая парцалянавая ёмістасьць для вады ў форме пэрсіка часоў панаваньня дынастыі Часон у XVIII стагодзьдзі.]]
Карэйскае мастацтва было пад моцным уплывам [[будызм]]у і [[канфуцыянства]], што можна пабачыць у шматлікіх традыцыйных карцінах, скульптурах, вырабаў з керамікі і ў выканальніцкім мастацтве&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.asia-art.net/korean_paint.html|загаловак=Korean painting|выдавец=Asia Art|копія=https://web.archive.org/web/20100730065004/http://www.asia-art.net/korean_paint.html|дата копіі=07.2010}}&lt;/ref&gt;. Карэйская кераміка і парцаляна, у формах [[пэкча]] і [[пунчхон]] часоў Часона, а таксама [[сэлядон]] часоў Карэ, добра вядомыя ва ўсім сьвеце&lt;ref&gt;[https://www.worldhistory.org/article/945/korean-celadon-pottery/ Korean Pottery and Celadon]. WorldHistory.org.&lt;/ref&gt;. [[Карэйская чайная цырымонія]], музыкальны жанр [[пхансары]] ды традыцыйныя танцы [[тхальчхум]] і [[пучхэчхум]] таксама вядомыя па-за межамі Рэспублікі Карэі.

Паваеннае сучаснае карэйскае мастацтва пачало квітнець у 1960-х і 1970-х гадах, калі паўднёвакарэйскія мастакі зацікавіліся геамэтрычнымі формамі і нематэрыяльнымі тэмамі. Творцы таго часу таксама надавалі вялікую ўвагу ўсталяваньню гармоніі паміж чалавекам і прыродай. Сацыяльная нестабільнасьць і сацыяльныя праблемы сталіся галоўнымі тэмамі твораў мастацтва ў 1980-х гадах. Таксама на мастацтва паўплывалі розныя міжнародныя імпрэзы і выставы, якія ладзіліся ў Рэспубліцы Карэі, якія надалі краіне большую разнастайнасьць&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.apexart.org/conference/lee.htm|загаловак=Contemporary Korean Art in 1990s|выдавец=Apexart|копія=https://web.archive.org/web/20180911001355/https://apexart.org/conference/lee.htm|дата копіі=09.2018}}&lt;/ref&gt;. [[Алімпійскі парк у Сэуле|Алімпійскі сад скульптураў]] у 1988 годзе, стварэньне біенале ў [[Кванджу]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://gb.or.kr/?mid=main_eng|загаловак=Gwangju Biennale|выдавецтва=Gwangju Biennale|копія=https://web.archive.org/web/20100710205915/http://gb.or.kr/?mid=main_eng|дата копіі=07.2010}}&lt;/ref&gt; і Карэйскага павільёна на [[Біенале ў Вэнэцыі|Вэнэцыянскім біенале]] ў 1995 годзе&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.korean-pavilion.or.kr/07pavilion/kpEN.html|загаловак=Korean Pavilion|выдавец=La Biennale di Venezia|копія=http://arquivo.pt/wayback/20160516133140/http://www.korean-pavilion.or.kr/07pavilion/kpEN.html|дата копіі=05.2016}}&lt;/ref&gt; сталі значнымі падзеямі.

=== Архітэктура ===
Праз насычаную гісторыі Карэі разбудова і зьнішчэньні бясконца былі поруч адно з адным, што стала чыньнікам цікавага спалучэньня архітэктурных стыляў&lt;ref&gt;[http://www.asianinfo.org/asianinfo/korea/arc/modern_period.htm Korean architecture]. Asian Info Organization.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Sungnyemun Gate, front, 2013.jpg|значак|Брама [[Намдэмун]] ёсьць адным з найстарэйшых помнікаў архітэктуры Сэула.]]
Традыцыйная карэйская архітэктура характарызуецца сваёй гармоніяй з прыродай. Старажытныя архітэктары перанялі сыстэму [[кранштэйн]]аў, якая характарызуецца ўзьвядзеньнем будынкаў з саламянай страхой і сыстэмай падагрэву падлогі, вядомай як [[андол]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/art/2010/03/148_63378.html|загаловак=Exhibit Focuses on Traditional Architecture|выдавец=The Korea Times|копія=https://web.archive.org/web/20141220224530/https://www.koreatimes.co.kr/www/news/art/2010/03/148_63378.html|дата копіі=12.2014}}&lt;/ref&gt;. Людзі найвышэйшай клясы будавалі большыя дамы з элегантна выгінастымі чарапічнымі ці [[гонт]]авымі дахамі і ўздымнымі [[карніз|гзымсамі]]. Прыкладамі будынкаў, створаных у традыцыйнай архітэктуры, ёсьць палацы і храмы, захаваныя старыя дамы, вядомыя як [[ханок]]&lt;ref&gt;[http://ata.hannam.ac.kr/korea/k-house1.htm List of traditional Korean houses]. Asian Tradition in Architecture.&lt;/ref&gt;. Таксама ў Карэі ўснуе шэраг вёсак-музэяў, якія зьмяшчаюць дамкі, узьведзеныя ў традыцыйным стылі. Сярод іх вылучаюцца народныя вёскі [[Хахвэ]], [[Яндон]] і [[Карэйская народная вёска]]. Традыцыйную архітэктуру таксама можна ўбачыць на некалькіх аб’ектах Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://whc.unesco.org/en/statesparties/kr|загаловак=UNESCO World Heritage: Republic of Korea|выдавецтва=Unesco}}&lt;/ref&gt;.

Заходняя архітэктура ўпершыню зьявілася ў канцы XIX стагодзьдзя. Сучасныя цэрквы, офісныя будынкі, школы і ўнівэрсыты былі пабудаваныя ўжо ў новых замежных стылях. З анэксіяй [[Японія]]й у 1910 годзе каляніяльны рэжым умяшаўся ў архітэктурную спадчыну Карэі, у выніку чаго карэйцам была закінутая сучасная архітэктура ў японскім стылі. Антыяпонскія настроі і [[Карэйская вайна]] прывялі да зьнішчэньня большасьці будынкаў, пабудаваных у той час&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/19990302080251/http://nongae.gsnu.ac.kr/%7Emirkoh/cob1.html Brief Review of Korea Modern Architecture], Prof. Park Kil-ryong (Kukmin University), modified by Architectural Design Lab, GSNU.&lt;/ref&gt;. Сучасная карэйская архітэктура назапасіла ў сабе сучасныя архітэктурныя тэндэнцыі і стылі. Стымуляваная эканамічным ростам у 1970-х і 1980-х гадах, актыўная рэканструкцыя адкрыла новыя гарызонты ў архітэктурнай справе. Пасьля [[летнія Алімпійскія гульні 1988 году|летніх Алімпійскіх гульняў 1988 году]] ў Сэул асабліва шырока трапіла вялікая разнастайнасьць стыляў з адкрыцьцём рынку для замежных архітэктараў&lt;ref&gt;[http://www.asianinfo.org/asianinfo/korea/arc/contemporary_architecture.htm Contemporary Korean architecture]. Asian Info Organization.&lt;/ref&gt;. Сучасныя архітэктары намагаюцца збалянсаваць традыцыйную філязофію «гармоніі з прыродай» і хуткарослую ўрбанізацыю&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=http://www.asianewsnet.net/news.php?id=9605&amp;sec=10|загаловак=Korean buildings that captivate world|копія=https://web.archive.org/web/20110429055554/http://www.asianewsnet.net/news.php?id=9605&amp;sec=10|дата копіі=04.2011}}&lt;/ref&gt;.

=== Галіна забаваў ===
Рэспубліка Карэя мае квітнеючую індустрыю забаваў, якая задавальняе патрэбы ня толькі ўласна самой краіны, але і ўсяго сьвету. Тэлевізійныя драмы, фільмы і папулярная музыка атрымалі міжнародную папулярнасьць і надалі значныя экспартныя прыбыткі эканомікі краіны. Культурная зьява, вядомая як [[Карэйская хваля]], ахапіла многія краіны рэгіёну і сьвету, стаўшы мяккай сілай краіны, пасьпяхова канкуруючы ў сфэры забаваў з заходнімі краінамі&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/1646903.stm|загаловак='Korean Wave' piracy hits music industry|выдавец=BBC News|дата публікацыі=11.2001}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.npr.org/sections/codeswitch/2015/04/13/399414351/how-the-south-korean-government-made-k-pop-a-thing|загаловак=How The South Korean Government Made K-Pop A Thing|выдавецтва=National Public Radio|дата публікацыі=04.2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Lara Farrar|спасылка=http://edition.cnn.com/2010/WORLD/asiapcf/12/31/korea.entertainment/index.html|загаловак='Korean Wave' of pop culture sweeps across Asia|выдавец=CNN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Kim, Harry|спасылка=http://www.mcgilltribune.com/a-e/surfing-the-korean-wave-how-k-pop-kpop-is-taking-over-the-world-012858/|загаловак=Surfing the Korean Wave: How K-pop is taking over the world|выдавец=The McGill Tribune|дата публікацыі=02.2016|копія=https://web.archive.org/web/20181123200902/http://www.mcgilltribune.com/a-e/surfing-the-korean-wave-how-k-pop-kpop-is-taking-over-the-world-012858/|дата копіі=11.2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://openaccess.leidenuniv.nl/bitstream/handle/1887/37300/Phuong_thesis_1.docx.pdf?sequence=1|загаловак=Korean Wave as Cultural Imperialism: A study of K-pop Reception in Vietnam|аўтар=Nguyen Hoai Phuong, Duong|выдавец=Leiden University}}&lt;/ref&gt;.

[[Файл:BTS during a White House press conference May 31, 2022 (cropped).jpg|значак|зьлева|Папулярны карэйскі хлапчуковы музычны гурт [[BTS]].]]
Да 1990-х гадоў на паўднёвакарэйскай папулярнай музычнай сцэне дамінавалі [[трот (музыка)|трот]] і традыцыйныя народныя баляды. Зьяўленьне поп-гурта [[Seo Taiji and Boys]] у 1992 годзе стала зваротным момантам для папулярнай музыкі Рэспублікі Карэі, распачаўшы час [[Карэйская поп-музыка|K-pop]]. З 1990-х гадоў гэты жанр стала мадэрнізуецца і пераасэнсоўваецца, асымілюючы розныя элемэнты папулярных музычных жанраў і плыняў з усяго сьвету, у тым ліку заходнюю папулярную музыку, экспэрымэнтальную музыку, [[джаз]], [[госпэл]], лацінаамэрыканскую музыку, [[гіп-гоп]], [[рытм-энд-блюз]], электронную танцавальную музыку, [[рэгі]], [[кантры]], фольк і [[рок-музыка|рок]], не забываючыся на свае ўнікальныя традыцыйныя карэйскія музычныя карані&lt;ref&gt;[http://rki.kbs.co.kr/english/entertainment/enter_artists_detail.htm?No=10058 Seo Taiji], KBS World&lt;/ref&gt;. Не зважаючы на тое, што заходні стыль поп, гіп-гоп, рытм-энд-блюз, рок, фольк і электронная музыка пачалі дамінаваць на сучаснай паўднёвакарэйскай папулярнай музычнай сцэне, трот усё яшчэ працягвае цаніцца і карыстацца папулярнасьцю сярод паўднёвакарэйцаў сталага веку. Ідалы K-pop добра вядомыя ва ўсёй кантынэнтальнай Азіі, яны таксама здабылі славу ў заходнім сьвеце. Адным зь першых K-pop выканаўцаў, які стаў вядомы ва ўсім сьвеце, стаў сьпявак [[Psy]], які выпусьціў міжнародны гіт ''«[[Gangnam Style]]»''. Гэты твор ачоліў сусьветныя музычныя чарты ў 2012 годзе.

[[Файл:Blackpink Coachella 2023 02 (cropped).jpg|значак|[[Blackpink]] ёсьць адным з самых папулярных дзявочых [[Карэйская поп-музыка|K-pop]] гуртоў у сьвеце з канца 2010-х гадоў.]]
Пасьля посьпеху фільма ''«[[Шыры]]»'' ў 1999 годзе карэйская кінаіндустрыя значна пабуйнела, пашырыўшы сваю папулярнасьць па-за межы краіны. Айчынныя фільмы займаюць дамінуючую дзель паўднёвакарэйскага кінарынку, часткова праз існаваньне ўрадавых квотаў на паказ карэйскіх фільмаў, якія патрабуюць ад кінатэатраў мець у пракаце карэйскія фільмы ня менш за 73 дні ў год&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://rki.kbs.co.kr/english/news/news_Ec_detail.htm?No=74142|загаловак=S. Korea’s Screen Quota Hinders Market Access|копія=https://web.archive.org/web/20180703133256/http://rki.kbs.co.kr/english/news/news_Ec_detail.htm?No=74142|дата копіі=07.2018}}&lt;/ref&gt;. Фільм ''«[[Чужаеды (2019)|Чужаеды]]»'' 2019 году рэжысэра [[Пон Джун Хо]] стаў самым касавым фільмам у Рэспубліцы Карэі, а таксама ён быў першым фільмам не ангельскай мовай, які атрымаў узнагароду як найлепшы фільм на цырымоніі ўручэньня прэміі [[Оскар]] у ЗША, а таксама мноства іншых узнагародаў.

Паўднёвакарэйскія тэлешоў таксама сталі папулярнымі па-за межамі Карэі. Тэлевізійныя драмы, вядомыя як [[Карэйская драма|K-drama]], таксама пачалі набываць міжнародную вядомасьць. Многія зь іх, як правіла, маюць рамантычную скіраванасьць. Таксама даволі папулярны сярод іх гістарычны жанр&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.koreandrama.org/|загаловак=List of Korean dramas|выдавецтва=Koreandrama.org|дата публікацыі=06.2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://portal.kocca.kr/portal/bbs/view/B0000204/1938980.do?searchCnd=&amp;searchWrd=&amp;cateTp1=&amp;cateTp2=&amp;useAt=&amp;menuNo=200253&amp;categorys=4&amp;subcate=67&amp;cateCode=0&amp;type=&amp;instNo=0&amp;questionTp=&amp;uf_Setting=&amp;recovery=&amp;option1=&amp;option2=&amp;year=&amp;categoryCOM062=&amp;categoryCOM063=&amp;categoryCOM208=&amp;categoryInst=&amp;morePage=&amp;delCode=&amp;qtp=&amp;pageIndex=1|выдавецтва=portal.kocca.kr|загаловак=전문가칼럼|копія=https://web.archive.org/web/20210417205707/https://portal.kocca.kr/portal/bbs/view/B0000204/1938980.do?searchCnd=&amp;searchWrd=&amp;cateTp1=&amp;cateTp2=&amp;useAt=&amp;menuNo=200253&amp;categorys=4&amp;subcate=67&amp;cateCode=0&amp;type=&amp;instNo=0&amp;questionTp=&amp;uf_Setting=&amp;recovery=&amp;option1=&amp;option2=&amp;year=&amp;categoryCOM062=&amp;categoryCOM063=&amp;categoryCOM208=&amp;categoryInst=&amp;morePage=&amp;delCode=&amp;qtp=&amp;pageIndex=1|дата копіі=04.2021}}&lt;/ref&gt;. Драматычны тэлесэрыял 2021 году ''«[[Гульня ў кальмара]]»'', створаны [[Хван Дон Хёк]]ам, атрымаў ухвалу крытыкаў і шырокую міжнародную ўвагу па сваім выхадзе, стаўшы самым папулярным сэрыялам [[Netflix]] на момант запуску, маючы больш за 142 мільёны гледачоў за першыя чатыры тыдні пасьля апублікаваньня&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Park, Ji-won|спасылка=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2021/09/688_316008.html|загаловак=Squid Game tops global Netflix chart|выдавецтва=The Korea Times|дата публікацыі=09.2021|копія=https://web.archive.org/web/20210926170632/https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2021/09/688_316008.html|дата копіі=09.2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Wong, Henry|спасылка=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2021/sep/28/squid-game-the-hellish-horrorshow-taking-the-whole-world-by-storm|загаловак=Squid Game: the hellish horrorshow taking the whole world by storm|выдавецтва=The Guardian|дата публікацыі=09.2021|копія=https://web.archive.org/web/20210928102533/https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2021/sep/28/squid-game-the-hellish-horrorshow-taking-the-whole-world-by-storm|дата копіі=09.2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=White, Peter|спасылка=https://deadline.com/2021/10/squid-game-netflix-142m-households-1234858503/|загаловак='Squid Game': Netflix Reveals A &quot;Mind-Boggling&quot; 142M Households Have Watched Korean Drama|выдавецтва=Deadline Hollywood|дата публікацыі=10.2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Keck, Catie|спасылка=https://www.theverge.com/2021/10/12/22723452/netflix-squid-game-biggest-ever-show-at-launch|загаловак=Netflix calls Squid Game its 'biggest ever series at launch'|выдавецтва=The Verge|дата публікацыі=10.2021}}&lt;/ref&gt;.

== Спорт ==
Баявое мастацтва [[тэквандо]] паходзіць з Карэі. Ягоныя сучасныя правілы былі стандартызаваныя ў 1950-я і 1960-я гады, а ўжо ў 2000 годзе яно трапіла ў сьпіс афіцыйных відаў спорту на [[Алімпійскія гульні]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.wtf.org/wtf_eng/site/about_taekwondo/present_day.html|загаловак=Taekwondo|выдавецтва=World Taekwondo Federation|дата публікацыі=11.2002|копія=https://web.archive.org/web/20100121165001/http://www.wtf.org/wtf_eng/site/about_taekwondo/present_day.html|дата копіі=01.2010}}&lt;/ref&gt;. Іншыя карэйскія баявыя мастацтвы ўлучаюць [[тэкён]], [[хапкідо]], [[тансудо]], [[куксульвон]], [[камдо]] і субак&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.kmaf.kr/|загаловак=Korea Martial Arts Federation|копія=https://web.archive.org/web/20110719031130/https://www.kmaf.kr/|дата копіі=07.2011}}&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Busan Sajik Stadium 20080706.JPG|значак|зьлева|Бэйбольны стадыён Саджык у [[Пусан]]е. Бэйсбол уважаецца за адзін з самых папулярных відаў спортаў у Рэспубліцы Карэі.]]
[[Футбол]] традыцыйна ўважаецца за самы папулярны від спорту ў Рэспубліцы Карэі, а [[бэйсбол]] лічыцца другім відам спорту ў краіне&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://news1.kr/articles/?2139988|загаловак=프로스포츠, 흥행 봄날 오나…야구·축구 인기몰이 중|выдавецтва=EBN|дата публікацыі=03.2015}}&lt;/ref&gt;. Нядаўнія апытанкі пацьвердзілі гэта, бо большасьць, то бок 41% паўднёвакарэйскіх спартовых заўзятараў, працягваюць ідэнтыфікаваць сябе як аматараў футболу. Таксама 25% апытаных рэспандэнтаў назвалі бэйсбол улюбоным відам спорту. Аднак, гэтае апытанне ня выявіла, наколькі рэспандэнты сочаць за абодвума відамі спорту&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.gallup.co.kr/gallupdb/reportContent.asp?seqNo=211&amp;pagePos=1&amp;selectYear=0&amp;search=0&amp;searchKeyword=%BD%BA%C6%F7%C3%F7|загаловак=한국갤럽조사연구소|выдавецтва=Gallup Korea|дата публікацыі=05.2009}}&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Korea Taekwondo Hanmadang 70.jpg|значак|[[Тэквандо]] ёсьць традыцыйным баявым мастацтвам Карэі і алімпійскім відам спорту.]]
Нацыянальная [[Зборная Рэспублікі Карэя па футболе|зборная Рэспублікі Карэі па футболе]] стала першай камандай [[Азіяцкая футбольная канфэдэрацыя|Азіяцкай канфэдэрацыі]], якая прабілася ў паўфінал [[чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|чэмпіянату сьвету ў 2002 годзе]], які сумесна ладзілі ў сябе Рэспубліка Карэя і Японія. Агулам зборная ў апошнія дзесяцігодзьдзі заўжды бярэ ўдзел усе сусьветных чэмпіянатах, часам прабіваючыся з групы ў раўнд плэй-оф. На [[летнія Алімпійскія гульні 2012 году|летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году]] Рэспубліка Карэя брала бронзавы мэдаль у футбольным турніры. Упершыню бэйсбол трапіў у Карэю ў 1905 годзе&lt;ref&gt;{{кніга|аўтар=KOIS (Korea Overseas Information Service)|загаловак=Handbook of Korea, 11th ed|месца=Seoul|выдавецтва=Hollym|год=2003|isbn=978-1-56591-212-0}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Trading Markets.com. [https://web.archive.org/web/20101226170841/http://www.tradingmarkets.com/news/stock-alert/ncscf_s-korean-game-developer-ncsoft-interested-in-pro-baseball-1382602.html &quot;S. Korean Game Developer NCsoft Interested in Pro Baseball&quot;]. December 21, 2010. Accessed December 26, 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Min-sik, Yoon|спасылка=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20131025000840|загаловак=Baseball comes roaring back to Seoul|выдавец=The Korea Herald|дата публікацыі=10.2013}}&lt;/ref&gt;. Апошнія гады характарызуюцца ростам наведвальнасьці і коштаў на квіткі на прафэсійныя бэйсбольныя гульні&lt;ref&gt;Kim Yang-hee (21.04.2011). [http://english.hani.co.kr/arti/english_edition/e_entertainment/474168.html Professional baseball rising in popularity]. The Hankyoreh.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.index.go.kr/potal/main/EachDtlPageDetail.do?idx_cd=1662 나라지표-프로스포츠 관중현황]. Index.go.kr.&lt;/ref&gt;. [[Карэйская прафэсійная бэйсбольная ліга]], якая складаецца з 10 камандаў, была створаная ў 1982 годзе. Зборная краіны заняла трэцяе месца на [[Сусьветная клясыка бэйсболу 2006 году|Сусьветным клясыцы бэйсболу 2006 году]] і другое на турніры 2009 году. Фінальная гульня каманды супраць зборнай Японіі ў 2009 годзе трансьлявалася ў тым ліку на вялікім экраіне ў Сэуле і мела вялікі ахоп аглядаў у краіне&lt;ref&gt;Wakabayashi, Daisuke; Park Sungha (24.03.2009). [https://www.wsj.com/articles/SB123786547697822121 Japan beats South Korea to be Baseball Champions]. The Wall Street Journal. New York.&lt;/ref&gt;. На [[летнія Алімпійскія гульні 2008 году|летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году]] Рэспубліка Карэя ўзяла залаты мэдаль па бэйсболе&lt;ref&gt;[http://latimesblogs.latimes.com/olympics_blog/2008/08/south-korea-tak.html South Korea takes Olympics baseball gold]. Los Angeles Times.&lt;/ref&gt;. Таксама ў 1982 годзе на чэмпіянаце сьвету па бейсболе Карэя рабілася ўладальнікам залатых мэдалёў, гэтак жа як карэйцы мелі посьпех на [[Азіяцкія гульні 2010 году|Азіяцкіх гульнях 2010 году]] ў гэтым відзе спорту. [[Баскетбол]] таксама мае папулярнасьць у краіне. Паўднёвая Карэя традыцыйна мае адную з найлепшых баскетбольных зборных у Азіі і адзін з наймацнейшых баскетбольных дывізіёнаў кантынэнта. У Сэуле ладзіўся чэмпіянат Азіі па баскетболе ў 1967 і 1995 гадах. Нацыянальная [[мужчынская зборная Рэспублікі Карэя па баскетболе|зборная Рэспублікі Карэі па баскетболе]] шматкроць брала мэдалёў на чэмпіянатах Азіі&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.fibaasia.net/Competition_Archives.aspx?id=2|загаловак=FIBA Asia Competition Archives|выдавецтва=International Basketball Federation FIBA|дата публікацыі=09.2011|копія=https://web.archive.org/web/20140807225139/http://www.fibaasia.net/Competition_Archives.aspx?id=2|дата копіі=08.2014}}&lt;/ref&gt;.

У Карэі шмат разоў ладзіліся Азіяцкія гульні, пры гэтым у розныя гады яны праводзіліся ў розных гарадах краіны, як то ў [[Сэул]]е, [[Пусан]]е і [[Інчхон]]е. У 2018 годзе ў карэйскім [[Пхёнчхан]]е ладзіліся [[зімовыя Алімпійскія гульні 2018 году|зімовыя Алімпійскія гульні]]. Сярод зімовых відаў спорту ў краіне найбольш моцны [[шорт-трэк]]. На [[зімовыя Алімпійскія гульні 2010 году|зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году]] карэйскія спартоўцы і спартоўкі фінішавалі на пятым радку ў агульным мэдальным заліку.

== Глядзіце таксама ==
* [[Карэя]]
* [[Карэйская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.korea.net/ Афіцыйны сайт Паўднёвай Карэі]
{{Бібліяінфармацыя}}
{{Краіны Азіі}}
{{АЭСР}}
{{АБСЭ}}

[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]]</text>
      <sha1>kmzzftsyrffaijijfrczh3opmr7n5ul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Карэйская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21115</id>
    <revision>
      <id>2682449</id>
      <parentid>2673637</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T09:36:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvrtkmrtyrr</username>
        <id>91676</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2682449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22279" sha1="8r9ddh4c1b6t3k9n4mnkoe15vgresrr" xml:space="preserve">{{Артаграфія}}
{{Краіна
|Назва                 = Карэйская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка
|НазваЎРоднымСклоне    = Паўночнай Карэі
|НазваНаДзяржаўнайМове = 조선민주주의인민공화국
|Сьцяг                 = Flag of North Korea.svg
|Герб                  = Coat of Arms of North Korea.svg
|НацыянальныДэвіз      = «Калі верыць у народ, абапіраесься на яго — сто разоў пераможаш»
|Месцазнаходжаньне     = LocationNorthKorea.svg
|АфіцыйнаяМова         = [[Карэйская мова|карэйская]]
|Сталіца               = [[Пхэньян]]
|НайбуйнейшыГорад      = Пхэньян
|ТыпУраду              = камуністычная дзяржава
|ПасадыКіраўнікоў      = найвышэйшы лідэр&lt;br /&gt;[[прэм’ер-міністар]]
|ІмёныКіраўнікоў    = [[Кім Чэн Ын]]&lt;br /&gt;[[Чхвэ Ён Рым]]
|Плошча             = 120 540
|МесцаЎСьвецеПаводлеПлошчы = 98-е
|АдсотакВады        = 4,87
|ГодАцэнкіНасельніцтва = 2011
|МесцаЎСьвецеПаводлеНасельніцтва = 51-е
|Насельніцтва       = 24 051 218
|ШчыльнасьцьНасельніцтва = 198,3
|ГодАцэнкіСУП       = 2011
|МесцаЎСьвецеПаводлеСУП = 95-е
|СУП                = $45 млрд
|СУПНаДушуНасельніцтва = $2400
|Валюта             = [[Паўночнакарэйская вона]]
|КодВалюты          = KPW
|ЧасавыПас          = 
|ЧасРозьніцаUTC     = +9
|ЧасавыПасУлетку    = 
|ЧасРозьніцаUTCУлетку = 
|НезалежнасьцьПадзеі= ад [[Японія|Японіі]]
|НезалежнасьцьДаты  = 15 жніўня 1945
|ДзяржаўныГімн      = Aegukka
|АўтамабільныЗнак   = KP
|ДамэнВерхнягаЎзроўню = kp
|ТэлефонныКод       = 850
|Дадаткі            = [[Файл:Korea north map.png|цэнтар|250пкс|Мапа Паўночнай Карэі]]
|Катэгорыя          = Паўночная Карэя
|Лацінка=Karejskaja Narodna-Demakratyčnaja Respublika}}
'''Карэ́йская Наро́дна-Дэмакраты́чная Рэспу́бліка''' (''Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk'', ''КНДР'', таксама вядомая як '''Паўно́чная Карэ́я''') — [[камунізм|камуністычная]] дзяржава, разьмешчаная на поўначы [[Карэйскі паўвостраў|Карэйскага паўвостраву]], узьнікшая пасьля [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] пры падтрымцы [[СССР|савецкіх]] войскаў. Мяжуе з [[Расея]]й на паўночным усходзе, [[Кітай|Кітаем]] на поўначы, [[Паўднёвая Карэя|Рэспублікай Карэяй]] (Паўднёвай Карэяй) на поўдні і аддзелена ад яе дэмілітарызаванай зонай. З захаду мае выхад да [[Жоўтае мора|Жоўтага мора]], з усходу да [[Японскае мора|Японскага мора]]. [[Сталіца]] — [[Пхэньян]]. Улада належыць [[Працоўная партыя Карэі|Працоўнай партыі Карэі]], узначаленай [[Кім Чэн Ын]]ам.

== Гісторыя ==
Да сярэдзіны XX стагодзьдзя Карэя была адзінай дзяржавай, але знаходзілася пад уладай [[Японская імпэрыя|Японскай імпэрыі]] з 1910 году. Паражэньне Японіі ў [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] прывяло да вызваленьня Карэйскага паўвострава. Аднак тэрыторыя была часова падзелена па 38-й паралелі на дзьве зоны ўплыву: савецкую на поўначы й амэрыканскую на поўдні. Гэты часовы падзел, прызначаны для прыняцьця капітуляцыі японскіх войскаў, хутка стаў пастаянным з-за пачатку [[Халодная вайна|Халоднай вайны]].

У 1948 годзе на поўначы была абвешчана Карэйская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка (КНДР) пад кіраўніцтвам [[Кім Ір Сэн|Кім Ір Сэна]]. Урад сфармаваўся на камуністычных прынцыпах пры падтрымцы Савецкага Саюза. У 1950 годзе КНДР, імкнучыся абʼяднаць паўвостраў, напала на Поўдзень, што прывяло да [[Карэйская вайна|Карэйскай вайны]] (1950-1953). Канфлікт быў надзвычай спустошлівым і скончыўся падпісаньнем перамірʼя, а не мірнага дагавора. Мяжа між дзяржавамі прайшла прыблізна па тых жа шыратах, што прывяло да ўтварэньня дэмілітарызаванай зоны. Мірны дагавор не падпісаны да гэтага часу.

Пасьля вайны [[Кім Ір Сэн]] распачаў будаўніцтва краіны на прынцыпах самастойнасьці (ідэя «[[чучхэ]]»). Была створана цэнтралізаваная плянавая эканоміка, праведзена калектывізацыя сельскай гаспадаркі, разьвівалася цяжкая прамысловасьць. У гэты пэрыяд таксама фармаваўся культ асобы кіраўніка й умацоўвалася ўлада [[Працоўная партыя Карэі|Працоўнай партыі Карэі]]. Была створана моцная армія, а палітычная сыстэма стала аднапартыйнай з поўнай канцэнтрацыяй улады ў кіраўніка.

Пасьля сьмерці Кім Ір Сэна ў 1994 годзе ўладу ўспадкаваў яго сын, [[Кім Чэн Ір]]. У 1990-я гады краіна сутыкнулася з глыбокім эканамічным крызысам, [[Распад СССР|распадам СССР]] і стратай дапамогі са старых хаўрусьнікаў. Моўныя нэўраджаі прывялі да вялікага голаду, які забраў жыцьці, па розных ацэнках, сотняў тысяч або нават мільёнаў жыхароў. Нягледзячы на гэта, рэжым працягваў разьвіваць ядзерную праґраму й ракетныя тэхналёгіі, бачачы ў іх ґарантыю нацыянальнай бясьпекі, што выклікала рэзкую крытыку й ізаляцыю з боку міжнароднай супольнасьці.
Прыход да ўлады [[Кім Чэн Ын|Кім Чэн Ына]] ў 2011 годзе спачатку выклікаў пытаньні, але ён хутка замацаваў сваю ўладу. Яго кіраваньне адзначылася значным паскарэньнем ядзернага й ракетнага праґрам. КНДР правяла шэсьць падземных ядзерных выпрабаваньняў і мноства выпрабаваньняў балістычных ракетаў розных далякнісьцей, абвясьціўшы сябе ядзернай дзяржавай. У адносінах са сьветам спалучаюцца пэрыяды рэзкай ваеннай рыторыкі, абмен пагрозамі з [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] і эпізоды дыялёгу (саміты з паўднёвакарэйскім прэзыдэнтам і прэзыдэнтам ЗША [[Дональд Трамп|Дональдам Трампам]]). Унутраная палітыка застаецца жорсткай, з поўным кантролем партыі і дзяржавы над усімі сфэрамі жыцьця, пры гэтым у вапошнія гады назіраецца абмежаваны рост прыватнай ініцыятывы й пэўныя эканамічныя зьмены.

== Геаграфія ==

=== Месцазнаходжаньне й памежжа ===
КНДР знаходзіцца ва [[Азія|Ўсходняй Азіі]], займаючы паўночную частку [[Карэйскі паўвостраў|Карэйскага паўвострава]]. На поўначы яна мяжуе з [[Кітай|Кітаем]] (уздоўж ракі Ялуцзян) і [[Расея|Расеяй]] (невялікая ўчастак мяжы на беразе ракі Туманная). На поўдні праходзіць ваенізаваная мяжа з [[Рэспубліка Карэя|Рэспублікай Карэя]] (Поўдень), якая была ўсталявана па выніках [[Карэйская вайна|Карэйскай вайны]] 1950-1953 гадоў і адзначана Дэмілітарызаванай зонай. З захаду краіну абмывае [[Жоўтае мора]], з усходу — [[Японскае мора]] (у самой КНДР яго называюць Усходня-Карэйскім морам).

=== Рэльеф і горы ===
Большую частку тэрыторыі КНДР (каля 80%) займаюць горы і ўзгорыстыя раўніны. Асноўная горная сыстэма — Паўночна-Карэйскія горы. Да іх належаць некалькі буйных хрыбтоў, такія як Наньлім, Хамгён, Каннам і Мачхонь. Самая высокая кропка Карэі — гара Пэктусан (2750 мэтраў) — знаходзіцца на мяжы з Кітаем. Гэты стратавулкан мае глыбокае сымбалічнае значэньне для ідэалёгіі КНДР, бо, згодна зь дзяржаўнай міталёгіяй, тут нарадзіўся й узначаліў антыяпонскую барацьбу заснавальнік дзяржавы [[Кім Ір Сэн]], а таксама, паводле афіцыйнай вэрсіі, тут нарадзіўся яго сын [[Кім Чэн Ір]].

=== Раўніны і сельскагаспадарчыя землі ===
Нягледзячы на пераважаньне гор, на захадзе і па берагах мораў ёсьць адносна невялікія, але густанаселеныя раўніны. Найбольш значныя зь іх: Пхэньянская, Чачжонская, Ёнхынская і Хамхынская. Менавіта тут разьвіта сельская гаспадарка й разьмешчаны буйныя гарады, у тым ліку сталіца [[Пхэньян]]. З-за гарыстага рэльефу апрацоўвальныя землі складаюць толькі каля 20% тэрыторыі краіны, што стварае складанасьці для забесьпячэньня прадуктамі харчаваньня.

=== Водныя рэсурсы й рэкі ===
На тэрыторыі КНДР густая сетка рэк, якія ў асноўным бяруць пачатак у гарах і цякуць на захад або на ўсход. Найважнейшыя водныя артэрыі: Амнаккан ([[Ялуцзян]]) на паўночнай мяжы, Тэданган, каля вусьця якога стаіць [[Пхэньян]], [[Чхончхонган]] і Намган. На многіх рэках пабудаваны ГЭС, што зьяўляецца крыніцай энэргіі для прамысловасьці. Аднак муссонны клімат прыводзіць да рэзкіх ваганьняў узроўню вады — ад паводак улетку да малаводзьдзя ўзімку.

=== Клімат ===
Для КНДР характэрны ўмераны мусонны клімат з выразна адзначанымі чатырма парамі году. Зіма звычайна халодная й маласьнежная, асабліва на поўначы, з тэмпэратурамі, якія могуць апускацца да -20°C. Лета цёплае і дажджлівае, з частымі [[Тайфун|тайфунамі]] і моцнымі ліўнямі, якія часам выклікаюць паводкі і разбуральныя паводзіны. Вясна й восень — кароткія, але даволі прыемныя пары году.

=== Карысныя выкапні й прыродныя рэсурсы ===
Недры КНДР багатыя на розныя карысныя выкапні, што абумовіла разьвіцьцё горназдабыўной і цяжкай прамысловасьці. Тут здабываюць [[Вугаль|вуголё]] (антрацыт), [[Жалезная руда|жалезную руду]], [[вальфрам]], [[малібдэн]], магнезіт, [[графіт]], [[золата]], [[медзь]] і інш. Гэтыя рэсурсы лічацца асноўнай прычынай для правядзеньня палітыкі самазабесьпячэньня (ідэя «чучхэ»). У той жа час, лясныя рэсурсы значна зьменшыліся з-за вырубак у пэрыяд японскага панаваньня і пасьляваеннага аднаўленьня, што прыводзіць да праблем эразіі глебы.

== Адміністрацыйны падзел ==
З 2004 году ў Паўночнай Карэі існуюць два гарады дзяржаўнага падпарадкаваньня, тры спэцыяльныя рэгіёны і дзевяць правінцыяў.

Гэтыя 14 адміністрацыйных адзінак дзеляцца на спэцыяльныя гарады (''Тукупсі''), гарады (''Сі''), раёны (''Кун''), падраёны (''Гу''), акругі. Яны ў сваю чаргу дзеляцца на суседзтвы (''Тонг''), вёскі (''Ры''), працоўныя акругі (''Радонгуянду'').

== Эканоміка ==
Эканоміка Паўночнай Карэі, заснаваная на дактрыне самазабесьпячэньня і цэнтральнага кіраваньня, знаходзіцца ў стане стагнацыі. Урад краіны адмаўляецца ўдзельнічаць у міжнародным гандлі і прадстаўленьня эканамічных паказчыкаў, абмяжоўваючы такім чынам колькасьць інфармацыі на гэту тэму. Дзяржаўныя прадпрыемствы вырабляюць тавары, якія спажываюцца выключна на мясцовым рынку. Цэнтральнае плянаваньне, палітычны тэрор зьяўляюцца прычынамі эканамічнай стагнацыі. Сэрыя экалягічных катастрофаў, [[карупцыя]], зьнікненьне [[камунізм|камуністычнага]] блёку ў [[Эўропа|Эўропе]] пагоршылі і так безнадзейны стан. [[Сельская гаспадарка]] таксама ў гаротным стане, сваю прадукцыю, яна пастаўляе ў асноўным для патрэбаў дзяржаўнай [[армія|арміі]].

Структура эканомікі выглядае наступным чынам: 30,2% — сельская гаспадарка, 33,8% — [[прамысловасьць]], 36% — паслугі.

З прычыны поўнай самаізаляцыі, недастатковай колькасьці ўгнаеньняў, некалькіх неўраджаяў, вытворчасьць харчовай прадукцыі амаль на мільён тонаў меней за патрэбы краіны.

Паўночная Карэя атрымлівае харчовую дапамогу з боку [[Кітай|Кітаю]] і [[ЗША]] за абяцаньне спыненьня дасьледаваньняў ў вобласьці [[Ядзерная зброя|ядзернай зброі]]. Але гэта дапамога не заўсёды даходзіць да тых, каму яна патрэбная.

Зь ліпеня 2002 году быў распачаты рынкавы экспэрымэнт ў прамысловым рэгіёне Каэсонг, які разьмешчаны амаль на мяжы з Кітаем. Кітай і [[Паўднёвая Карэя]] зьяўляюцца асноўнымі гандлёвымі партнэрамі краіны. За 2003 год гандлёвы абарот з Кітаем узрос на 38% і склаў 1,02 млрд [[даляр ЗША|даляраў]], а з поўднем на 12% і склаў 724 млн даляраў з пачатку экспэрымэнту. На працягу году, з 2002 да 2003, колькасьць сотавых абанэнтаў павялічылася з 3000 да 20 000. Але з чэрвеня 2004 году сотавыя тэлефоны зноў сталі забароненыя.

== Дэмаграфія ==
Карэйскі паўвостраў першапачаткова быў заселены [[тунгускія народы|тунгускімі народамі]], якія прыйшлі сюды з паўночна-заходняй [[Азія|Азіі]]. Некаторыя з гэтых плямёнаў засялілі паўночны [[Кітай]] ([[Манчжурыя|Манчжурыю]]).

Насельніцтва КНДР аднароднае, але ёсьць невялікія нацыянальныя меншасьці: [[кітайцы]] (50 000 чалавек) і [[японцы]] (1800 чалавек).

Узроставая структура насельніцтва КНДР выглядае наступным чынам:
* 0—14 гадоў — 24%;
* 15—64 гады — 68%;
* 65 і старэй — 8%.

Прырост насельніцтва складае 0,84%. Нараджальнасьць — 15,54 немаўлятаў на 1000 насельніцтва, сьмяротнасьць — 7,13 сьмерцяў на 1000 насельніцтва, эміграцыя адсутнічае. Сьмяротнасьць сярод немаўлятаў — 23,29 чалавек на 1000, [[працягласьць жыцьця]] — 71,65 году. Фэртыльнасьць — 2,1 немаўлятаў на адну жанчыну.

Традыцыйная рэлігія — [[будызм]] і [[канфуцыянства]], але рэлігійная дзейнасьць у краіне забароненая.

== Дзяржаўны лад ==
Ад 1972 году дзейнічае [[Канстытуцыя Паўночнай Карэі|Сацыялістычная Канстытуцыя КНДР]], якая замяніла першую канстытуцыю КНДР 1948 году і зазнала з 1992 па 2016 год 7 паправак. Паводле 11-га артыкула Сацыялістычнай Канстытуцыі, «КНДР мае ажыцьцяўляць усю дзейнасьць пад кіраўніцтвам [[Працоўная партыя Карэі|Працоўнай партыі Карэі]]». 13 красавіка 2012 г. Вярхоўны народны сход КНДР унёс папраўку ў прэамбулу канстытуцыі, паводле якой КНДР абвяшчалася ядзернай дзяржавай. Папярэдне Паўночная Карэя правяла ў 2006 і 2009 гадах выпрабаваньні [[Ядзерная зброя|ядзернай зброі]]&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар=|загаловак=КНДР афіцыйна абвясьціла сябе ядзернай дзяржавай|спасылка=http://old.zviazda.by/ru/archive/article.php?id=97917|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=1 чэрвеня 2012|нумар=[http://old.zviazda.by/ru/archive/?idate=2012-06-01 103 (27218)]|старонкі=[http://old.zviazda.by/a2ttachments/97922/1cher-1.indd.pdf 1]|issn=1990-763x}}&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Інтэрнэт у КНДР]]
* [[Хвэронскі канцлягер]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.korea-dpr.com/ Official Webpage of The Democratic People’s Republic of Korea (DPRK)]{{ref-en}}

{{Краіны Азіі}}
{{Савет эканамічнай узаемадапамогі}}</text>
      <sha1>8r9ddh4c1b6t3k9n4mnkoe15vgresrr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жыгманты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21935</id>
    <revision>
      <id>2682370</id>
      <parentid>2505083</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T19:39:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43190-81</username>
        <id>99321</id>
      </contributor>
      <origin>2682370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5037" sha1="qp2lnp0j66gcejugezfmbvx5mgm8nyl" xml:space="preserve">{{Род
|Назва                        = Жыгманты
|Лацінка                      = Žygmanty / Žyhmanty
|Назва ў родным склоне        = Жыгмантаў
|Назва роду на мове арыгіналу =
|Герб                         = 
|Шырыня выявы                 = 
|Подпіс выявы                 = 
|Дэвіз                        =
|Дэвіз па-беларуску           =
|Краіна паходжаньня           = [[Вялікае Княства Літоўскае]]
|Тытул                        =
|Тытулы                       =
|Прызнаныя ў                  = [[Расейская імпэрыя]]
|Першы з роду                 = 
|Апошні з роду                =
|Адгалінаваньне роду          =
|Адгалінаваньні ад роду       =
}}

'''Жыгманты''' — шляхецкі род. 

== Імя ==
{{Асноўны артыкул|Жыгімонт}}

Зігімунд, Зігімунт, Зігісмунд або Зігісмонд, пазьней Зыгмунд, Зыгмант або Жыгмант (Sigimund, Sigimunt, Sigismund, Sigismondus&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 198.&lt;/ref&gt;, Siegmund, Zygmont&lt;ref name=&quot;SEMSNO-1997-179&quot;&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 179.&lt;/ref&gt;, Żygmont&lt;ref name=&quot;SEMSNO-1997-179&quot;/&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Sigimund%2C+Sigimunt%2C+Sigismund%2C+Siegmund+#v=snippet&amp;q=Sigimund%2C%20Sigimunt%2C%20Sigismund%2C%20Siegmund&amp;f=false S. 1330].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Зіга (імя)|сіг- (зыг-, зег-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Зігібут]], [[Зыгел]], [[Зыгер]]; германскія імёны Sigibot, Sigel, Siger) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] sigus 'перамога'&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-18&quot;&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Скірмант|Скірмунт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sciremunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.&lt;/ref&gt; або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-18&quot;/&gt;. Такім парадкам, імя Жыгімонт азначае «перамога гарлівасьці»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Жыгімонт германскаму імю Sigimund сьцьвердзілі францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.&lt;/ref&gt;, і амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]&lt;ref&gt;Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==
Расейская галіна роду паходзіць ад Яўстаха Іванавіча Жыгманта, які прыняў расейскае падданства па захопе расейцамі [[Смаленск]]у. Унесены ў VI частку РК [[Смаленская губэрня|Смаленскае губэрні]].  

З роду найбольшую вядомасьць атрымаў [[Сямён Жыгмант]]. 

== Глядзіце таксама ==
* [[Карбутоўскія]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

[[Катэгорыя:Жыгманты| ]]</text>
      <sha1>qp2lnp0j66gcejugezfmbvx5mgm8nyl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе</title>
    <ns>10</ns>
    <id>24509</id>
    <revision>
      <id>2682332</id>
      <parentid>2627414</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T12:10:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artsiom91</username>
        <id>28241</id>
      </contributor>
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2682332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1679" sha1="erkgjlurss269erylip6hl8efi6mwjg" xml:space="preserve">{{Навігацыйная табліца2
|назва_шаблёну = Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе
|назва         = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе|Прэм’ер-ліга]] [[Чэмпіянат Украіны па футболе|чэмпіянату Ўкраіны па футболе]] ў [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе 2026—2027 гадоў|сэзоне 2026—2027 гадоў]]
|кляса_карткі  = hlist
|сьпіс1 = 
* [[Абалонь Кіеў|Абалонь]]
* [[Букавіна Чарнаўцы|Букавіна]]
* [[Верас Роўна|Верас]]
* [[Дынама Кіеў|Дынама]]
* [[Зара Луганск|Зара]]
* [[Карпаты Львоў|Карпаты]]
* [[Колас Каваліўка|Колас]]
* [[Крыўбас Крывы Рог|Крыўбас]]
* [[Кудрыўка (футбольны клюб)|Кудрыўка]]
* [[Левы Бераг Кіеў|Левы Бераг]]
* [[ЛНЗ Чаркасы|ЛНЗ]]
* [[Палесьсе Жытомір|Палесьсе]]
* [[Харкаў (футбольны клюб)|Харкаў]]
* [[Чарнаморац Адэса|Чарнаморац]]
* [[Шахтар Данецк|Шахтар]]
* [[Эпіцэнтар Камянец-Падольскі|Эпіцэнтар]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Футбольныя лігі|Украіна]]
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Украінскі футбол]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>erkgjlurss269erylip6hl8efi6mwjg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Смаргонь (футбольны клюб)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24975</id>
    <revision>
      <id>2682386</id>
      <parentid>2678481</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T20:34:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Склад */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2682386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28429" sha1="auhbs7yxax2v2un4j2u51lszhoj87of" xml:space="preserve">{{Футбольны клюб
|Назва            = Смаргонь
|Лягатып          = FK Smarhoń.gif
|ПоўнаяНазва      = Футбольны клюб «Смаргонь»
|Горад            = [[Смаргонь]], [[Беларусь]]
|Заснаваны        = 1987
|Стадыён          = «[[Юнацтва (стадыён)|Юнацтва]]»
|Умяшчальнасьць   = 3200
|Пасада кіраўніка = Дырэктар
|Кіраўнік         = Аляксандар Плюта&lt;ref&gt;[http://www.pressball.by/articles/football/belarus/94606 1-я и 2-я лиги. Анонс. Зуб на «Сморгонь»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
|Трэнэр           = 
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|СмаргоньЛіга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|СмаргоньСэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|Смаргонь}}
|Прыналежнасьць   = Беларускія
|Сайт             = http://www.fc-smorgon.by/
|pattern_la1=|pattern_b1=_amber_sleeve_seams|pattern_ra1=|leftarm1=0051C8|body1=0051C8|rightarm1=0051C8|shorts1=0051C8|socks1=0051C8
|pattern_la2=|pattern_b2=_greyblue_sleeve_seams|pattern_ra2=|leftarm2=f2e200|body2=f2e200|rightarm2=f2e200|shorts2=f2e200|socks2=f2e200
}}
«'''Смаргонь'''» — футбольны клюб зь Беларусі, прадстаўляе горад [[Смаргонь]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]]. Першая каманда ў Смаргоні зьявілася ў 1978 годзе, прафэсійны футбольны клюб заснаваны ў 1987 годзе. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянатах Беларусі]] ўдзельнічае з 1992 году, крыху часу прапусьціўшы праз сыход у розыгрыш аматарскага чэмпіянату Гарадзенскай вобласьці. Цяпер выступае ў [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]].

== Гісторыя ==
Першая каманда ў Смаргоні зьявілася ў 1978 годзе. Прафэсійны футбольны клюб пад назвай «Станкабудаўнік» быў закладзены ў 1987 годзе.

У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянатах Беларусі]] каманда ўдзельнічала ў 1992—1994 гадах, але паказвала дрэнныя вынікі. У выніку ў 1994 годзе «Смаргонь» перайшла ў чэмпіянат вобласьці. У 1998 годзе клюб вярнуўся ў чэмпіянат краіны, а ў 2002 годзе выйшаў у [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першую лігу]]. У 2003—2005 гадах «Смаргонь» тройчы спынялася ў адным кроку ад выхаду ў [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшую лігу]].

У 2006 годзе каманда пад кіраўніцтвам [[Георгі Кандрацьеў|Георгія Кандрацьева]] заняла другое месца і выйшла ў Найвышэйшую лігу, дзе дружына спаборнічала ў 2007—2009 гадах. Найлепшым вынікам тых часоў стала 8 месца ў 2008 годзе. У 2009 годзе «Смаргонь» заняла апошняе месца і вярнулася ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першую лігу]]. Але і там смаргонцы апынуліся ў ніжняй палове турнірнай табліцы. Сытуацыя выправілася ў 2013 годзе. «Смаргонь» папоўніла склад шэрагам дасьведчаных гульцоў, якія дапамаглі клюбу заняць 6 месца. Адзін зь іх, [[Сяргей Крот]], стаў найлепшым бамбардзірам турніру.

У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|сэзоне 2014 году]] пасьля правальнага старту каманда стала трывала набіраць пункты. У другой палове сэзону «Смаргонь» актыўна ўмяшалася ў барацьбу за трэцяе месца, але ў выніку ня здолела пасунуць адтуль «[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебск]]» і скончыла сэзон на чацьвертым радку. У 2015 годзе «Смаргонь» фінішавала пятай. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|сэзоне 2016 году]] амаль цалкам абнавіўся склад каманды, і «Смаргонь» спачатку месьцілася ў ніжняй палове табліцы, але пазьней сытуацыя выправілася, і сэзон смаргонцы зноў скончылі на пятым месцы. У пачатку 2017 году замест [[Мікалай Рындзюк|Мікалая Рындзюка]] галоўным трэнэрам каманды быў прызначаны ягоны былы памочнік [[Аляксей Дварэцкі]]. Пасьля перамог у першых двух турах вынікі «Смаргоні» рэзка пагоршыліся, і першую палову чэмпіянату каманда скончыла на апошнім месцы. Аднак, палепшыўшы вынікі ў другой палове году, «Смаргонь» выйшла з зоны вылету. Тым ня менш, толькі ў апошнім туры каманда забясьпечыла захаваньне месца ў Першай лізе, заняўшы выніковае 13 месца.

[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|Сэзон 2018 году]] «Смаргонь» пачала пад кіраўніцтвам новага трэнэра [[Мікалай Гергель|Мікалая Гергеля]]. Пасьля добрага старту каманда пазьней апусьцілася ў ніжнюю частку табліцы. У жніўні Гергель быў звольнены, і трэнэрам зноў быў прызначаны Аляксей Дварэцкі. Каманда скончыла год на 11 месцы пры ўдзеле 15 дружынаў. Пачатак [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|сэзону 2019 году]] для «Смаргоні» атрымаўся няўдалым — каманда пацярпела шэсьць паразаў у першых шасьці турах, пасьля чаго быў звольнены Аляксей Дварэцкі, а трэнэрам быў прызначаны [[Павел Раднёнак]]. Вынікі пасьля гэтага трохі палепшыліся, улетку быў значна зьменены склад каманды, аднак пазьней каманда ізноў стала трываць паразы, у выніку дружына скончыла сэзон на перадапошнім 14 месцы, пасьля чаго Павел Раднёнак пакінуў пасаду. У 2020 годзе «Смаргонь» ачоліў [[Вячаслаў Герашчанка]], каманда ўзмацнілася добрымі выканаўцамі. У выніку атрымалася паказаць добры вынік, «Смаргонь» некаторы час рухалася ў лідэрах і ачольвала табліцу Першай лігі, але пазьней шэраг няўдачаў адкінуў каманду зь першых радкоў. Тым ня менш, клюб завяршыў сэзон на шостым месцы.

У пачатку 2021 году клюб атрымаў прапанову заняць месца ў [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найышэйшай лізе]], якое стала вакантным пасьля адмовы «[[Гарадзея (футбольны клюб)|Гарадзеі]]» ад выступаў. Пасьпяхова прайшоўшы працэдуру ліцэнзаваньня, «Смаргонь» у [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|сэзоне 2021 году]] далучылася да элітнага дівізіёну. Аднак, хутка назьбіраная каманда ня здолела стварыць канкурэнцыю іншым клюбам, і «Смаргонь» разам з рэчыцкім «[[Спадарожнік Рэчыца|Спадарожнікам]]» апынулася ў канцы табліцы. У ліпені «Спадарожнік» зьняўся з турніру, а «Смаргонь» добра падмацавалася і выдала неблагі адрэзак, але пазьней зноў рушылі паразы. У верасьні Герашчанка быў выпраўлены ў адстаўку, камандай стаў кіраваць ягоны памочнік [[Уладзіслаў Дукса]] разам з маладым расейскім адмыслоўцам [[Антон Міхашонак|Антонам Міхашонкам]], аднак пад іхным кіраўніцтвам смаргонская каманда атрымала дзьве буйныя паразы, пасьля чаго новым трэнэрам стаў [[Ігар Трухаў]]. Аднак і ён ня здолеў выправіць сытуацыю, хутка «Смаргонь» пазбавілася шанцаў застацца ў Найвышэйшай лізе і фінішавала на 15 месцы.

У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|сэзоне 2022 году]] «Смаргонь» значна абнавіла склад, але здолела запрасіць шэраг дасьведчаных футбалістаў і лічылася адным з магчымых фаварытаў. Старт чэмпіянату атрымаўся няўпэўненым, каманда захрасла ў сярэдзіне табліцы, аднак апасьля сэрыя з 9 перамог запар узьняла каманду на першы радок табліцы. Далейшыя страты пунктаў не перашкодзілі за чатыры туры да фінішу гарантаваць павяртаньне ў Найвышэйшую лігу. Пасьля гэтага «Смаргонь» прапусьціла наперад «[[Нафтан Наваполацак|Нафтан]]» і заняла выніковае 2 месца.

У 2023 годзе «Смаргонь» была сапраўднай хатняй камандай, здабываючы пункты пераважна ў матчах на родным стадыёне. У першых турах былі пераможаныя «[[Белшына Бабруйск|Белшына]]», «[[Слуцак (футбольны клюб)|Слуцак]]», «[[Нафтан Наваполацак|Нафтан]]». Таксама каманда ў 11-м туры выгуляла менскае «Дынама», якое было адным зь лідэраў сэзону. Аднак, у гасьцявых матчах каманда доўгі час не давала рады. Толькі ў канцы кастрычніка дружына здолела здабыць выяздную перамогу ў матчы супраць [[Энэргетык-БДУ Менск|«Энэргетыка»-БДУ]]. «Смаргонь» знаходзілася ў ніжняй палове табліцы Найвышэйшай лігі, аднак выбыцьцё ёй не пагражала праз таго, што іншыя клюбы атрымалі вялікія штрафы з вылічэньнем пунктаў. У выніку каманда скончыла сэзон на 11-м месцы пры 15 камандаў.

== Былыя назвы ==
* «Вяльля» (1978—1987)
* «Станкабудаўнік» (1987—1993)
* «Камунальнік» (1993)
* «Смаргонь» (з 1993 году)

== Дасягненьні ==
'''Чэмпіянаты БССР, Рэспублікі Беларусь'''
* '''[[1978 год у футболе|1978]]''': Другая зона чэмпіянату БССР — 10 месца (11 камандаў)
* '''[[1979 год у футболе|1979]]''': Другая зона чэмпіянату БССР — 11 месца (11 камандаў)
* '''[[1987 год у футболе|1987]]''': чэмпіянат «ДФСО прафсаюзаў БССР» — 7 месца (18 камандаў)
* '''[[1988 год у футболе|1988]]''': чэмпіянат «ДФСО прафсаюзаў БССР» — 5 месца (18 камандаў)
* '''[[1989 год у футболе|1989]]''': другая ліга чэмпіянату БССР — 9 месца (12 камандаў)
* '''[[1990 год у футболе|1990]]''': другая ліга чэмпіянату БССР — 3 месца (16 камандаў)
* '''[[1991 год у футболе|1991]]''': другая ліга чэмпіянату БССР — 5 месца (15 камандаў)
* '''[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1992 году|1992]]''': другая ліга чэмпіянату Беларусі — 16 месца (16 камандаў)
* '''[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1992—1993 гадоў|1992—1993]]''': другая ліга чэмпіянату Беларусі — 16 месца (16 камандаў)
* '''[[1993 год у футболе|1993]]''': трэцяя ліга чэмпіянату Беларусі — 17 месца (18 камандаў)
* '''[[1997 год у футболе|1997]]''': першая ліга чэмпіянату вобласьці — 1 месца (10 камандаў)
* '''[[1998 год у футболе|1998]]''': другая ліга чэмпіянату Беларусі — 12 месца (14 камандаў)
* '''[[1999 год у футболе|1999]]''': другая ліга чэмпіянату Беларусі — 6 месца (13 камандаў)
* '''[[2000 год у футболе|2000]]''': другая ліга чэмпіянату Беларусі — 4 месца (24 каманды)
* '''[[2001 год у футболе|2001]]''': другая ліга чэмпіянату Беларусі — 2 месца (18 камандаў)
* '''[[2002 год у футболе|2002]]''': першая ліга чэмпіянату Беларусі — 14 месца (16 камандаў)
* '''[[2003 год у футболе|2003]]''': першая ліга чэмпіянату Беларусі — 3 месца (16 камандаў)
* '''[[2004 год у футболе|2004]]''': першая ліга чэмпіянату Беларусі — 3 месца (16 камандаў)
* '''[[2005 год у футболе|2005]]''': першая ліга чэмпіянату Беларусі — 3 месца (16 камандаў)
* '''[[2006 год у футболе|2006]]''': першая ліга чэмпіянату Беларусі — 2 месца (14 камандаў)
* '''[[2007 год у футболе|2007]]''': найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі — 10 месца (14 камандаў)
* '''[[2008 год у футболе|2008]]''': найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі — 8 месца (16 камандаў)
* '''[[2009 год у футболе|2009]]''': найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі — 14 месца (14 камандаў)
* '''[[2010 год у футболе|2010]]''': першая ліга чэмпіянату Беларусі — 12 месца (16 камандаў)

* Найбуйнейшыя перамогі — 6:0 ([[Факел Ашмяны|Факел]] ([[Ашмяны]]) — 1989; [[Вэртыкаль Каленкавічы|Вэртыкаль]] ([[Каленкавічы]]) — 2004).
* Найбуйнейшыя паразы — 0:8 ([[Шыньнік Бабруйск|Шыньнік]] ([[Бабруйск]]) — 1978; [[ЗЛіН Гомель|ЗЛіН]] ([[Гомель]]) — 1992); 1:8 ([[Тэхноляг Віцебск|Тэхноляг]] ([[Віцебск]]) — 1978).

'''Кубак Беларусі'''
* '''1992''': Кубак Беларусі — параза ў 1/16 фіналу
* '''1992/93''': Кубак Беларусі — параза ў 1/16 фіналу
* '''2004/05''': Кубак Беларусі — параза ў 1/16 фіналу
* '''2005/06''': Кубак Беларусі — параза ў 1/16 фіналу
* '''2006/07''': Кубак Беларусі — параза ў 1/16 фіналу
* '''2007/08''': Кубак Беларусі — параза ў 1/16 фіналу
* '''2008/09''': Кубак Беларусі — параза ў 1/8 фіналу

'''Кубак Фэдэрацыі'''
* 2007: Кубак Фэдэрацыі — бронза

Прыватныя турніры
* 2006: Кубак «Дарыды» — пераможца турніру
* 2008: Кубак «Дарыды» — бронзавы прызэр турніру

== Стадыён ==
[[Файл:Стадион &quot;Юность&quot;.jpg|значак|Стадыён «Юнацтва» ў Смаргоні]]
Стадыён «[[Юнацтва (стадыён)|Юнацтва]]» мае тры трыбуны — паўднёвую, паўночную й усходнюю — агульнай умяшчальнасьцю 3200 месцаў. Паўднёвая трыбуна накрыта навесамі. Вакол поля ёсьць гумовыя бегавыя дарожкі. У 2005 годзе па сканчэньні рэканструкцыі футбольны стадыён «Юнацтва» пасьпяхова прайшоў працэс ліцэнзаваньня [[УЭФА]], і атрымаў статус эўрапейскага стадыёну.

== Колеры клюбу ==
За шматгадовую гісторыю колеры клюбу зьмяняліся некалькі разоў. З 1987 па 2000 год каманда гуляла ў зялёных і белых футболках. З 2001 па 2007 па большай частцы былі чырвона-чорна-белыя колеры. З 2008 году генэральны спонсар футбольнага клюбу «Смаргонь» пераапрануў каманду ў жоўта-блакітныя футболкі.

== Склад ==
: ''Актуальны на 4 жніўня 2026 году''
{{Склад}}
{{Гулец1|1|Q124944161|Бр|}}
{{Гулец1|2|Q107287378|Аб|}}
{{Гулец|3|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Максім Авутка|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Нёман Горадня|Нёман]]|2007}}
{{Гулец|5|{{Сьцяг|Расея}}|Аб|Кірыл Ялагін||2002}}
{{Гулец|7|{{Сьцяг|Камэрун}}|Нап|Жан-Люі Нсангу||2001}}
{{Гулец1|9|Q36986510|ПА|}}
{{Гулец1|10|Q29896514|Нап|}}
{{Гулец|11|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Іван Сіўкоў||2005}}
{{Гулец1|15|Q125218058|Нап|}}
{{Гулец|16|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Данііл Пяроў||2002}}
{{Гулец1|17|Q108114656|Нап|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Берасьце|Дынама Бр]]}}
{{Гулец1|19|Q122212641|Бр|}}
{{Гулец|20|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Данііл Жабракоў|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дняпро Магілёў|Дняпро]]|2006}}
{{Гулец|22|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Вадзім Галко||2008}}
{{Падзел складу}}
{{Гулец1|23|Q122911178|Нап|}}
{{Гулец1|25|Q14937513|ПА|}}
{{Гулец1|27|Q124956428|Аб|}}
{{Гулец|30|{{Сьцяг|Расея}}|ПА|Барыс Фартуна||2001}}
{{Гулец|47|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Радзівон Кухлей||2006}}
{{Гулец1|52|Q112913776|ПА|}}
{{Гулец1|59|Q116486224|Нап|}}
{{Гулец1|77|Q113785208|Аб|}}
{{Гулец1|78|Q117712340|ПА|}}
{{Гулец|99|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Глеб Малашэнка|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дняпро Магілёў|Дняпро]]|2007}}
{{Гулец|—|{{Сьцяг|Расея}}|Аб|Арцём Цялепаў||2002}}
{{Гулец1|—|Q59163892|ПА|}}
{{Гулец|—|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Ільля Баранаў|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]|2004}}
{{Гулец|—|{{Сьцяг|Расея}}|Нап|Арсень Сьнеткаў||2006}}
{{Канец складу}}

== Статыстыка ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=55|Сэзон
!width=50|Ліга
!width=30|Месца
!width=30|{{Падказка|Г|Гульні}}
!width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}}
!width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}}
!width=30|{{Падказка|П|Паразы}}
!width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}}
!width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}}
![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''10''' || 28 || 7 || 10 || 11 || 23-32 || 31 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''6''' || 30 || 13 || 7 || 10 || 45-35 || 46 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/8]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''4''' || 30 || 13 || 7 || 10 || 42–32 || 46 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''5''' || 30 || 15 || 8 || 7 || 60–41 || 53 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''5''' || 26 || 10 || 8 || 8 || 40–39 || 38 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/8]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''13''' || 30 || 6 || 11 || 13 || 34–50 || 29 || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''11''' || 28 || 6 || 10 || 12 || 19–44 || 28 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''14''' || 28 || 4 || 6 || 18 || 27–63 || 18 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''6''' || 26 || 10 || 6 || 10 || 29–26 || 36 || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/32]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе  2021 году|Найвышэйшая]] || '''15''' {{Падзеньне}} || 30 || 4 || 9 || 17 || 26–66 || 21 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''2''' {{Рост}} || 24 || 16 || 4 || 4 || 46–27 || 52 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Найвышэйшая]] || '''11''' || 28 || 7 || 3 || 18 || 28–59 || 24 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Найвышэйшая]] || '''12''' || 30 || 7 || 11 || 12 || 33–51 || 32 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/8]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Найвышэйшая]] || '''15''' {{Падзеньне}} || 30 || 7 || 7 || 16 || 23–43 || 28 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/8]]
|}

== Галоўныя трэнэры ==
* [[Павал Раднёнак]] (з траўня 2019 году)&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/126923.html Павел Родненок стал главным тренером «Сморгони»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Аляксей Дварэцкі]] (жнівень 2018 году — травень 2019 году, в. а. у жніўні — сьнежні 2018 году)&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/116723.html Гергель уволен с поста главного тренера «Сморгони»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Мікалай Гергель]] (2018)&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/108189.html «Сморгонь» возглавил Николай Гергель]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Аляксей Дварэцкі]] (2017)&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/96501.html Алексей Дворецкий возглавил «Сморгонь»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Мікалай Рындзюк]] (2015—2016)
* [[Павал Бацюта]] (2012—2014)

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20140307211905/http://www.fc-smorgon.by/ Афіцыйны сайт]{{Ref-ru}}

{{Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}}

[[Катэгорыя:Смаргонь]]</text>
      <sha1>auhbs7yxax2v2un4j2u51lszhoj87of</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Офэнбэргі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45305</id>
    <revision>
      <id>2682356</id>
      <parentid>2187044</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T15:57:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2682356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11368" sha1="ok3wibv1b4z22xvhc2sl45656f5owym" xml:space="preserve">{{Род
| Назва                  = Офэнбэргі
| Назва ў родным склоне  = Офэнбэргаў
| Назва роду на мове арыгіналу = Offenbergen
| Герб                   = 
| Шырыня выявы           = 
| Подпіс выявы           = 
| Дэвіз                  = 
| Дэвіз па-беларуску     = 
| Краіна паходжаньня     = [[Нямеччына]]
| Тытул                  = [[барон]]ы
| Тытулы                 = 
| Прызнаныя ў            = [[Курляндыя]], [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]], [[Расейская імпэрыя]]
| Першы з роду           = [[Фрэдэрык Георг Офэнбэрг]]
| Апошні з роду          = 
| Адгалінаваньне роду    = 
| Адгалінаваньні ад роду = 
}}
'''Офэнбэргі''' ({{мова-de|Offenbergen}}, {{мова-ru|Оффенберги}}) — баронскі род уласнага гербу. У перакладзе зь [[нямецкая мова|нямецкае мовы]] ''Offenberg'' — адкрытая гара. Заснавальнік роду — Фрэдэрык Георг Офэнбэрг. Ёган Офэнбэрг, намесьнік [[Штырыя|Штырыі]], быў паслом імпэратара [[Максімілян II Габсбург|Максіміляна ІІ]] да [[Іван Жахлівы|Івана Жахлівага]]. Ягоны сын Лёранц у [[1576]] пасяліўся ў [[Інфлянты|Інфлянтах]]. [[20 ліпеня]] [[1634]] род унесены ў рыцарскія матрыкулы [[Курляндыя|Курляндзкага княства]]. У XVIII ст. Офэнбэргі зьявіліся на [[Беларусь|Беларусі]]. Род падзяляўся на дзьве галіны, адна зь іх жыла ў Курляндыі (шляхецкае паходжаньне зацьверджанае пастановай № 2823 расейскай Герольдыі [[3 красавіка]] [[1862]]), другая на [[Беларусь|Беларусі]]. У [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] род баронаў Офэнбэрг быў унесены ў шляхецкія матрыкулы [[Курляндзкая губэрня|Курляндзкае губэрні]], у VI частку [[Радаводныя кнігі|РК]] [[Віцебская губэрня|Віцебскае губэрні]] і V і VІ частку РК [[Менская губэрня|Менскае губэрні]].

== Герб ==

На срэбраным полі гербу дзьве гары, якія маюць унізе адтуліны. Адна гара, справа — ніжэйшая, зьлева — вышэйшая. Горы на гербе зьявіліся, відаць, указваюць на геаграфію паходжаньня роду: нейкая мясцовасьць у [[Нямеччына|Нямеччыне]] ці ў [[Чэхія|Чэхіі]].

== Беларуская лінія ==

Пачатак беларускай лініі паклаў Ян Эбэргард Фрэдэрык Ежы фон Офэнбэрг, які валодаў маёнткам [[Дайневічы]] ў [[Браслаўскі павет|Браслаўскім павеце]] й памёр у 1729. У 1820 Якуб Офэнбэрг, праўнук Яна Эбэргарда Фрэдэрыка Ежага, набыў у [[Ігуменскі павет (Менская губэрня)|Ігуменскім павеце]] фальварак Лочын і вёску Сёмкава Слабодка ў Ігната й Антаніны з [[Завішы|Завішаў]] Есьманаў. У сваім маёнтку ён заклаў касьцёл, парк, сад і водаправод з фантанамі. У [[1845]] Лочын перайшоў да сына папярэдняга Віктара. У Лочыне працавала паравая лесапілка, ажыцьцяўлялася мэліярацыя, недалёка ў лесе былі заснаваныя новыя паселішчы: засьценкі Барсукі і Блыхава, які пазьней Часлаў Офэнбэрг назваў у гонар бацькі Віктаравым. У верасьні 1918 да маёнтка Лочын былі далучаныя фальваркі і ўрочышчы Макаў’я, Язьвінкі, Кучышча, Расохі. Часлаў быў апошнім уладаром маёнтку, 3 красавіка 1919 ён зь сям’ёй выехаў у [[Менск]].

Прызнаныя ў шляхецкай годнасьці Расейскае Імпэрыі вывадамі [[Магілёў]]скага (22 чэрвеня 1804) і [[Менск]]ага (8 кастрычніка 1826) дваранскіх дэпутацкіх сходаў, з унясеньнем у 4 частку Радаводнай кнігі Менскае губэрні. Вывадам 24 чэрвеня 1834 перанесеныя ў 6 частку РК Менскай губэрні. Зацьверджаныя ў дваранстве Расейскай Імпэрыі загадам Сэнату ад 28 ліпеня 1842 за № 10 585.

У 1913 некаторыя прадстаўнікі роду атрымалі пасьведчаньне з Курляндзкага шляхецкага камітэту, што належаць да баронскага роду фон Офэнбэргаў. Менскі ДДС зьдзейсьніў дадатковыя вывады зь пераносам асобаў у 5 частку РК. У баронскай годнасьці былі прызнаныя Часлаў Антон, ягоныя сыны Віктар і Юры, яго браты Стафан Аўгустын і Ян Якуб, і нашчадкі ўсіх названых асобаў. Зацьверджаныя ў баронскай годнасьці загадам Сэната ад 23 лістапада 1915 за № 4 969.

Ці маюць права на баронскі тытул іншыя Офэнбэргі, якія зацьверджаны ў расейскім дваранстве па Менскай губэрні, невядома.

=== Радавод ===
Ян Эбэргард Фрэдэрык Ежы фон Офэнбэрг (?—1729), меў маёнтак Дайневічы ў Браслаўскім павеце.
# Дамінік
# Стафан, скарбнік [[рэчыца|рэчыцкі]]
## ?
### Якуб ([[1768]]—[[1839]]), межавы судзьдзя Ігуменскага павету, ж. — Фэліцыяна з [[Жылінскія|Жылінскіх]]
#### Віктар, працаваў у Ігуменскім павятовым судзе, ж. — Антаніна Іванаўна Раўкевіч
##### Часлаў Антоні ([[1861]]-?), ж. — Марыя з Каншэўскіх
###### Віктар ([[1888]]-?)
###### Юры ([[1893]]-?)
#### Ігнат, арандатар фальварку [[Геленберг]] ля [[Дукора|Дукоры]]
#### Цэзар, арандатар Клічава, ж. — [[1858]] Леанільда Луцкевіч
##### Антоні Цэзар ([[жнівень]] [[1860]]-?)
##### Стафан Аўгустын ([[1864]]-?), у [[1891]] скончыў Інстытут шляхоў зносінаў, штатны па міністэрству інжынэр VI клясы накіраваны працаваць начальнікам Усурыйскага аддзяленьня службы [[Кітайская усходняя чыгунка|Кітайскае Ўсходняе чыгункі]]. Стацкі дарадца, кавалер [[Ордэн Сьвятога Уладзімера|ордэнаў Сьв. Уладзімера]] IV ступені, [[Ордэн Сьвятой Ганны|Сьв. Ганны]] II і III ступені, [[Ордэн сьвятога Станіслава|сьв. Станіслава]] II i III ступені, кавалер асобага ганаровага знака Чырвонага Крыжа, апекун Хабараўскае чыгуначнае вучэльні. Памёр у [[Варшава|Варшаве]].
##### [[Ян Якуб Офэнбэрг|Ян Якуб]] ([[1867]]—[[1953]]), лекар, ж. — [[1906]] Аляксандра Юзафаўна Жылінская
#### Эдвард, патануў у возеры
#### Вільгельм, ж. — Марына зь [[Дземідовічы|Дземідовічаў]]
#### Нікадзім ([[1826]]-?), навучаўся ў [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскім унівэрсытэце]], уваходзіў у таемную арганізацыю «[[Зьвяз вольных братоў]]», за што ў [[1849]] быў асуджаны й высланы на катаргу

== Найбольш вядомыя ==
* [[Крыштаф Ґеорґ Офэнбэрґ]], апошні камэндант замку [[Доблен]] у Курляндыі (да [[1729]])
* [[Фёдар Офэнбэрґ|Фёдар Пятровіч Офэнбэрг]] ([[1789]]—[[1856]]), сябар генэрал-аўдытарыяту
* [[Іван Офэнбэрґ|Іван Пятровіч Офэнбэрг]] ([[1791]]—[[1870]]), брат Фёдара Пятровіча Офэнбэрга, сябар вайсковае рады пры [[Аляксандар II|Аляксандры ІІ]]
* [[Генрых Офэнбэрг|Генрых Генрыхавіч Офэнбэрг]] ([[1821]]—[[1888]]), расейскі дыплямат
* [[Альбэрт Офэнбэрг|Альбэрт Генрыхавіч Офэнбэрг]] ([[1831]]-?), вайсковы губэрнатар [[Амурская вобласьць|Амурскае вобласьці]]
* [[Аляксандар Офэнбэрґ|Аляксандар Фёдаравіч Офэнбэрг]] ([[1835]]-?), генэрал-лейтэнант, начальнік 2-е армейскае кавалерыйскае дывізіі
* [[Ян Якуб Офэнбэрг]] ([[1867]]—[[1953]]), лекар

== Вонкавыя спасылкі ==

* [https://web.archive.org/web/20070901013255/http://www.aiv.by/czasopisy/mat.php?czas=czas&amp;cz_h=2002&amp;cz_n=06&amp;mat_id1=06200206 Віктар Хурсік. Род Офенбергаў у гісторыі Беларусі]
* [http://www.nobility.by/families/titled/barons/offenbierg.shtml барон фон ОФФЭНБЕРҐ гэрбу ўласнага]
* [http://www.rulex.ru/01150005.htm Оффенберг]
* [https://web.archive.org/web/20080608191109/http://www.offtop.ru/castles/v1_209344__.php Добеле — замок Доблен].

[[Катэгорыя:Офэнбэргі|*]]
[[Катэгорыя:Беларускія шляхецкія роды]]
[[Катэгорыя:Латыскія шляхецкія роды]]
[[Катэгорыя:Расейскія шляхецкія роды]]
[[Катэгорыя:Генэалёгія]]</text>
      <sha1>ok3wibv1b4z22xvhc2sl45656f5owym</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Плятына</title>
    <ns>0</ns>
    <id>78227</id>
    <revision>
      <id>2682363</id>
      <parentid>2652538</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T18:35:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2682363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6170" sha1="7jswhjat9log7neoyizt7g91z5xqgmo" xml:space="preserve">{{Хімічны элемэнт
|Назва = Плятына
|Ангельская назва = Platinum
|Сымбаль = Pt
|Атамны нумар = 78
|Зьлева = [[Ірыд]]
|Справа = [[Золата]]
|Зьнізу = [[Дармштат|Ds]]
|Зьверху = [[Паляд|Pd]]
|Структура крышталічнай краты = cubic close-packed
|Выява ={{#property:P18}}
|Апісаньне выявы =крышталі чыстай плятыны
|Выява2 =Platinum2.jpg
|Апісаньне выявы2 =два звышчыстых крышталя плятыны, кожны памерам каля 1 см, агульнай масай каля 1 грама
|Катэгорыя = Пераходныя мэталы
|Фаза = Цьвёрдае цела
|Група = 10
|Пэрыяд = 6
|Блёк = d
|Атамная маса =195,084
|Канфігурацыя электронаў = [Xe] 4f&lt;sup&gt;14&lt;/sup&gt; 5d&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt; 6s&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; 
|Электронаў у абалонцы = 2 8 18 32 17 1
|Колер =Шэравата-белы
|Шчыльнасьць пры пакаёвай тэмпэратуры = 21,09
|Тэмпэратура плаўленьня К =2041.4
|Тэмпэратура плаўленьня Ц =1768.3
|Тэмпэратура плаўленьня Ф =3214.9
|Тэмпэратура кіпеньня К =4098
|Тэмпэратура кіпеньня Ц =3825
|Тэмпэратура кіпеньня Ф =6917
|Удзельная цеплыня плаўленьня =20
| Лік энергіяў іянізацыі = 2
| 1-я энэргія іянізацыі = 870
| 2-я энэргія іянізацыі = 1791
| Цеплаправоднасьць = 72
| Электраадмоўнасьць = 2,28
| Ступені атляняньня = +2, +4
| Цьвёрдасьць Моаса = 3,5
| Модуль Юнга = 168
| Хуткасьць гуку = 2680
| Нумар CAS =7440-06-4
| Назва ў родным склоне = плятыны
| Ізатопы = 
{{!}}-----
{{!}} &lt;sup&gt;190&lt;/sup&gt;Pt{{!}}{{!}} 0,014
{{!}} 6.5×10&lt;sup&gt;11&lt;/sup&gt; гадоў{{!}}{{!}} [[альфа-распад|α]]{{!}}{{!}}?{{!}}{{!}}&lt;sup&gt;186&lt;/sup&gt;Os
{{!}}-----
{{!}} &lt;sup&gt;192&lt;/sup&gt;Pt{{!}}{{!}} 0,782
{{!}} colspan=&quot;4&quot; {{!}} &lt;sup&gt;192&lt;/sup&gt;Pt стабільная пры 114 нэўтронах
{{!}}-----
{{!}} &lt;sup&gt;194&lt;/sup&gt;Pt{{!}}{{!}} 32,967
{{!}} colspan=&quot;4&quot; {{!}} &lt;sup&gt;194&lt;/sup&gt;Pt стабільная пры 116 нэўтронах
{{!}}-----
{{!}} &lt;sup&gt;195&lt;/sup&gt;Pt{{!}}{{!}} '''33,832'''
{{!}} colspan=&quot;4&quot; {{!}} &lt;sup&gt;195&lt;/sup&gt;Pt стабільная пры 117 нэўтронах
{{!}}-----
{{!}} &lt;sup&gt;196&lt;/sup&gt;Pt{{!}}{{!}}25,242
{{!}} colspan=&quot;4&quot; {{!}} &lt;sup&gt;196&lt;/sup&gt;Pt стабільная пры 118 нэўтронах
{{!}}-----
{{!}} &lt;sup&gt;198&lt;/sup&gt;Pt{{!}}{{!}} 7,16
{{!}} colspan=&quot;4&quot; {{!}} &lt;sup&gt;198&lt;/sup&gt;Pt стабільная пры 120 нэўтронах
}}
'''Пля́тына''' ({{мова-la|Platinum}} ад гішпанскага &quot;platina&quot; &quot;срэбра&quot;) '''Pt''' — [[хімічны элемэнт]] VIII групы [[Пэрыядычная сыстэма элемэнтаў|пэрыядычнай сыстэмы]]; атамны нумар 78. Адносіцца да сямейства [[Плятынавыя мэталы|плятынавых мэталаў]]. Плятына была адкрытая Антоніё дэ Улоа (Antonio de Ulloa) у 1735 годзе ў Паўднёвай Амэрыцы, дзе яшчэ да падарожжаў Калюмба індзейцы выкарыстоўвалі гэты мэтал. У 1822 годзе вялікія радовішчы плятыны былі выяўленыя ў алювіяльных адкладаньнях гор Урала ў Расеі.

== Прыродныя крыніцы ==
Трапляецца ў самародным выглядзе, у выглядзе сплаваў і злучэньняў. Радовішчы ў [[Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка|ПАР]], [[ЗША]], [[Зімбабвэ]], [[Канада|Канадзе]], [[Калумбія|Калумбіі]]. Масавая доля плятыны ў зямной кары складае каля 5×10&lt;sup&gt;-3&lt;/sup&gt; міліграмаў на кіляграм. Сусьветная вытворчасьць плятыны складае каля 155 тон штогод. Агульныя запасы плятыны складаюць больш за {{лік|30000}} тон.

== Прымяненьне ==
Больш за 50% плятыны ідзе на вытворчасьць ювелірных вырабаў. Яшчэ прыкладна 30% выкарыстоўваецца ў аўтамабілебудаваньні (сплаў плятыны з [[паляд]]ам — каталізатар дапальваньня выхлапных газаў у аўтамабілях з бэнзынавым рухавіком), электроніцы і электратэхніцы (матэрыял электрычных кантактаў і дроту), у вытворчасьці хімічнага посуду, у якасьці каталізатару хімічных рэакцый.&lt;!-- and in many valuable instruments including therocouple elements. It is also used for corrosion-resistant apparatus, and in dentistry--&gt;

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20170310122041/https://www.webelements.com/platinum/ Platinum»the essentials]{{ref-en}} [WebElements Periodic Table]
* [https://www.lenntech.com/periodic/elements/pt.htm Platinum (Pt) - Chemical properties, Health and Environmental effects]{{ref-en}} Lenntech B.V.
* [https://www.wolframalpha.com/input/?i=Platinum Platinum]{{ref-en}} Wolfram|Alpha Knowledgebase 2017
{{Накід:Хімія}}
{{Пэрыядычная сыстэма хімічных элемэнтаў}}

[[Катэгорыя:Хімічныя элемэнты]]
[[Катэгорыя:Мэталы]]
[[Катэгорыя:Высакародныя мэталы]]
[[Катэгорыя:Плятынавыя мэталы]]
[[Катэгорыя:Карысныя выкапні]]</text>
      <sha1>7jswhjat9log7neoyizt7g91z5xqgmo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нікель</title>
    <ns>0</ns>
    <id>78230</id>
    <revision>
      <id>2682351</id>
      <parentid>2160192</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T15:27:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2682351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8995" sha1="eo67p15tz5cv1qrt4g4zsud7nf1v74m" xml:space="preserve">{{Хімічны элемэнт
|Назва = Нікель
|Ангельская назва = Nickel
|Сымбаль = Ni
|Атамны нумар = 28
|Зьлева = [[Кобальт]]
|Справа = [[Медзь]]
|Зьнізу = [[Паляд|Pd]]
|Зьверху = 
|Структура крышталічнай краты = face-centered cubic
|Апісаньне выгляду = 
|Выява2 =
|Памер выявы2 =  
|Апісаньне выявы2 =
|Колер катэгорыі = 
|Катэгорыя = Пераходныя мэталы
|Колер фазы =
|Фаза = Цьвёрдае цела
|Група = 10
|Пэрыяд = 4
|Блёк = d
|Атамная маса = 58,69
|Канфігурацыя электронаў = [Ar] 3d&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt;4s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
|Электронаў у абалонцы = 2 8 16 2
|Колер =серабрыста-белы
|Шчыльнасьць Па = &lt;!--г/см³--&gt;
|Шчыльнасьць пры пакаёвай тэмпэратуры = 8,908
|Шчыльнасьць пры тэмпэратуры плаўленьня = 7,81
|Тэмпэратура плаўленьня пад ціскам = 
|Тэмпэратура плаўленьня К =
|Тэмпэратура плаўленьня Ц =1455
|Тэмпэратура плаўленьня Ф =
|Тэмпэратура сублімацыі пад ціскам = 
|Тэмпэратура сублімацыі К =
|Тэмпэратура сублімацыі Ц =
|Тэмпэратура сублімацыі Ф =
|Тэмпэратура кіпеньня пад ціскам = 
|Тэмпэратура кіпеньня К =
|Тэмпэратура кіпеньня Ц =2913
|Тэмпэратура кіпеньня Ф =  
|Удзельная цеплыня плаўленьня = 17,5
|Удзельная цеплыня выпарваньня = 370
|Цеплаёмістасьць = 25,1
|Лік энергіяў іянізацыі = 3
|1-я энэргія іянізацыі = 737,13
|2-я энэргія іянізацыі = 1753,03
|3-я энэргія іянізацыі = 3395
|Band gap =  &lt;!--эВ--&gt;
|isotopes comment =  
|Ізатопы = 
{{!}}-----
{{!}} &lt;sup&gt;58&lt;/sup&gt;Ni {{!}}{{!}} '''67,76'''
{{!}} colspan=&quot;4&quot; {{!}} &lt;sup&gt;58&lt;/sup&gt;Ni зьяўляецца стабільным пры 30 нэўтронах
{{!}}-----
{{!}} &lt;sup&gt;60&lt;/sup&gt;Ni {{!}}{{!}} 26,16
{{!}} colspan=&quot;4&quot; {{!}} &lt;sup&gt;60&lt;/sup&gt;Ni зьяўляецца стабільным пры 32 нэўтронах
{{!}}-----
{{!}} &lt;sup&gt;61&lt;/sup&gt;Ni {{!}}{{!}} 1,25
{{!}} colspan=&quot;4&quot; {{!}} &lt;sup&gt;61&lt;/sup&gt;Ni зьяўляецца стабільным пры 33 нэўтронах
{{!}}-----
{{!}} &lt;sup&gt;63&lt;/sup&gt;Ni {{!}}{{!}} 3,33
{{!}} colspan=&quot;4&quot; {{!}} &lt;sup&gt;63&lt;/sup&gt;Ni зьяўляецца стабільным пры 35 нэўтронах
{{!}}-----
{{!}} &lt;sup&gt;64&lt;/sup&gt;Ni {{!}}{{!}} 1,16
{{!}} colspan=&quot;4&quot; {{!}} &lt;sup&gt;64&lt;/sup&gt;Ni зьяўляецца стабільным пры 36 нэўтронах
|Атамны радыюс (разл.) = 
|Атамны радыюс = 135
|Кавалентны радыюс камэнтар = 
|Кавалентны радыюс = 121
|Кропка Кюры = (376 °С) 631,15
|Магнэтызм = фэрамагнетык
|Назва ў родным склоне = нікеля
|Нумар CAS = 7440-02-0
|Радыюс Ван дэр Ваальса = 240
|Ступені атляняньня заўвага =
|Ступені атляняньня = '''+2''', +3, +4
|Хуткасьць гуку = 6040
|Цеплаправоднасьць = 90,7
|Электраадмоўнасьць = 1,91
|Электрычны супор пры 0 =6,16•10&lt;sup&gt;-8&lt;/sup&gt;
|Электрычны супор = 6,93•10&lt;sup&gt;-8&lt;/sup&gt;
}}
'''Нікель''' ({{мова-la|Niccolum}}) '''Ni''' — [[хімічны элемэнт]] VIII групы [[Пэрыядычная сыстэма элемэнтаў|пэрыядычнай сыстэмы]]; атамны нумар 28. [[Шчыльнасьць]] пры {{Падказка|н. у.|нармальныя умовы}} складае {{лік|8.908}} г/см³. Серабрыста-белы [[мэтал]] з жаўтаватым адценьнем, добра апрацоўваецца, плястычны. У звычайных умовах існуе ў β-мадыфікацыі, якая мае кубічную шчыльна ўпакаваную [[структура крышталічнай краты|структуру крышталічнай краты]] (a=3,5236 Å). Электрахімічны эквівалент іёна Ni&lt;sup&gt;2+&lt;/sup&gt; складае 0,30·10&lt;sup&gt;-6&lt;/sup&gt; кг/Кл&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар=Рымкевич А. П.|загаловак=Физика. Задачник. 10—11 кл. : пособие для общеобразоват. учреждений|выданьне=10-е изд., стереотип.|месца=М.|выдавецтва=Дрофа|год=2006|старонкі=167}}&lt;/ref&gt;. Нікель — мэтал сярэдняй хімічнай актыўнасьці. У злучэньнях звычайна двухвалентны. Упершыню атрыманы ў [[1751]] годзе швэдзкім навукоўцам А. Ф. Кронстэдтам. Назва паходзіць ад {{мова-de|Nickel|скарочана}} — імені злога духа, які нібыта перашкаджаў гарнякам.

== Прыродныя крыніцы ==
Па знаходжаньні ў зямной кары займае 25-е месца сярод элемэнтаў (5,8•10&lt;sup&gt;-3&lt;/sup&gt;% масы). Важнейшыя мінэралы — нікелін (NiAs), герсдарфіт (NiAsS), бунзэніт (NiO). Таксама зьяўляецца складнікам мілерыта (NiS), у якім доля нікеля складае 64,7%&lt;ref&gt;[https://www.mindat.org/min-2711.html Mindat]{{ref-en}}&lt;/ref&gt; Асноўныя радовішчы — у [[Расея|Расеі]], [[Канада|Канадзе]], [[Новая Каледонія|Новай Каледоніі]], [[Аўстралія|Аўстраліі]], [[Куба|Кубе]], [[Інданэзія|Інданэзіі]], [[Казахстан]]е, [[Турцыя|Турцыі]]. Нікелевыя руды лічацца прамысловымі пры ўтрыманьні больш за 0,3% Ni. У 1979 выраблялася каля 700 тысяч тон.

== Прымяненьне ==
Да 80% здабытага нікелю ідзе на нікелевыя сплавы — легіраваныя [[сталь|сталі]], звышцьвёрдыя, магнітныя, антыкаразійныя стопкі. Канструкцыйны матэрыял для хімічнага абсталяваньня і ядзерных рэактараў, электродаў акумулятараў. Сечыва вывядзеньня для нэўтронаў спэктра дзяленьня для нікеля складае σ&lt;sub&gt;выв&lt;/sub&gt; = 1,89 ± 0,10 [[барн]]&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Сборник задач по теории переноса, дозиметрии и защите от ионизирующих излучений: Учебное пособие|адказны=под ред. В.А. Климанова|месца=М.|выдавецтва=НИЯУ МИФИ|год=2011|старонкі=145}}&lt;/ref&gt;. Каля 10% — выраб каталізатараў для многіх рэакцыяў. Антыкаразійнае пакрыцьцё (нікеліраваньне).

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{Кніга|загаловак=Большая энциклопедия: В 62 томах|том=32|месца=М.|выдавецтва=ТЕРРА|год=2006|старонкі=399|наклад=150000|isbn=5-273-00432-2}}
* {{Кніга|аўтар=Федоров, П. И.|частка=Никель|старонкі=377|загаловак=Химия: Энциклопедия|адказны=Под ред. И. Л. Кнунянц|месца=М.|выдавецтва=Большая Российская энциклопедия|год=2003|isbn=5-85270-253-6|наклад=10000}}
* {{Кніга|аўтар=Волков, А. И.; Жарский, И. М.|загаловак=Большой химический справочник|месца=Мн.|выдавецтва=Современная школа|год=2005|старонак=608|isbn=985-6751-04-7|наклад=4000}}

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commons}}
* [https://web.archive.org/web/20170310212539/https://www.webelements.com/nickel/ Nickel»the essentials]{{ref-en}}  [WebElements Periodic Table]

{{Пэрыядычная сыстэма хімічных элемэнтаў}}

{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Хімічныя элемэнты]]
[[Катэгорыя:Пераходныя мэталы]]</text>
      <sha1>eo67p15tz5cv1qrt4g4zsud7nf1v74m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Слуцак (футбольны клюб)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>80912</id>
    <revision>
      <id>2682385</id>
      <parentid>2673878</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T20:33:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Склад */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2682385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26372" sha1="bk7436n50ygvquljx8ymd1nqu7lrygt" xml:space="preserve">{{Футбольны клюб
|Назва            = Слуцак
|Лягатып          = Słucakcukar logo.png
|ПоўнаяНазва      = Спартовы футбольны клюб «Слуцак»
|Заснаваны        = 1998
|Горад            = [[Слуцак]], [[Беларусь]]
|Стадыён          = [[Гарадзкі стадыён (Слуцак)|Гарадзкі]]
|Умяшчальнасьць   = 1896&lt;ref&gt;[http://kurjer.info/2012/06/05/bolshoj-futbol-vozvrashhaetsya-v-sluck/ Большой футбол возвращается в Слуцк]{{ref-ru}} // ''[[Інфа-Кур’ер]]''&lt;/ref&gt;
|Пасада кіраўніка = Старшыня
|Кіраўнік         = Віталь Бунас&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/104558.html В «Слуцке» вместо Караневского председателем клуба стал Бунос]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
|Трэнэр           = 
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|СлуцакЛіга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|СлуцакСэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|Слуцак}}
|Сайт             = http://sfc-slutsk.by/
|Прыналежнасьць   = Беларускія
  &lt;!-- Форма/Хатнія колеры --&gt;
|узор левай рукі1  = 
|узор футболкі1    = 
|узор правай рукі1 = 
|узор шортаў1      = 
|узор шкарпэтак1   = 
|тып файлаў узору1 = 
|левая рука1       = FFFFFF
|футболка1         = FFFFFF
|правая рука1      = FFFFFF
|шорты1            = FFFFFF
|шкарпэткі1        = FFFFFF
|назва1            = 
  &lt;!-- Форма/Выязныя колеры --&gt;
|узор левай рукі2  = 
|узор футболкі2    = 
|узор правай рукі2 = 
|узор шортаў2      = 
|узор шкарпэтак2   = 
|тып файлаў узору2 = 
|левая рука2       = 555AAA
|футболка2         = 555AAA
|правая рука2      = 555AAA
|шорты2            = 555AAA
|шкарпэткі2        = 555AAA
|назва2            = 
}}
«'''Слуцак'''» — [[Беларусь|беларускі]] [[футбольны клюб]] з гораду [[Слуцак]]. Хатні стадыён — гарадзкі стадыён у [[Слуцак|Слуцку]]. З 2014 году выступае ў [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]].

== Гісторыя ==
У 2008 годзе каманда пад назвай «Слуцакцукар», упершыню заявілася ў [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|другую лігу чэмпіянату Беларусі]]. У першым сэзоне каманда заняла годнае для першага разу 5 месца. У 2009 годзе заняў 4 пазыцыю ў другой лізе&lt;ref name=&quot;kurj_results&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160309173227/http://kurjer.info/2009/10/27/fk-slucksaxar-statistika-minuvshego-sezona-ot-gorchichnikov-do-bombardirov/ ФК «Слуцксахар». Статистика минувшего сезона: от «горчичников» до бомбардиров], ''[[Інфа-Кур’ер]]'' {{ref-ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;2liga_table&quot;&gt;[http://www.football.by/stat/belarus/2009_2/ 19-й чемпионат Беларуси] Вторая лига. {{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. У 2010 годзе клюб заняў другое месца ў [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|другой лізе]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі па футболе]] і выйшаў у [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|першую лігу]].&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/24248.html Слуцку сахар], ''Football.by''. {{ref-ru}}&lt;/ref&gt;

У 2011 годзе клюб быў перарэгістраваны як грамадзкае аб’яднаньне «Спартыўны футбольны клюб „Слуцак“» і афіцыйна стаў гарадзкім клюбам. З-за рэканструкцыі гарадзкога стадыёну ў Слуцку, усе хатнія матчы каманда праводзіла на стадыёне «[[Будаўнік (стадыён)|Будаўнік]]» у [[Салігорск]]у&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140219022241/http://regiony.by/news/1398/ ФК «Слуцк» в этом сезоне будет играть в Солигорске], ''Regiony.by''&lt;/ref&gt;. У дэбютным для сябе сэзоне ў першай лізе каманда заняла 5 месца. На 2012 год, хатнія матчы пачатку сэзону каманда зноўку праводзіла ў Салігорску, аднак ужо ў чэрвені пасьля ўзьвядзеньня дзьвюх дадатковых трыбунаў гарадзкі стадыён Слуцку прыняў матчы першай лігі. Паводле вынікаў сэзону каманда зноўку заняла 5 месца. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|сэзоне 2013 году]] каманда разглядалася як адзін з фаварытаў турніру, але не лічылася галоўным прэтэндэнтам на павышэньне. Пачатак турніру атрымаўся ня вельмі добры: каманда пацярпела паразы ў трэцім і чацьвертым турах. У выніку доўгі час прыйшлося даганяць галоўных канкурэнтаў: «[[Гарадзея (футбольны клюб)|Гарадзею]]» і «[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебск]]». Пасьля перамогі ў 14 туры над «Віцебскам» (4:1) «Слуцак» выйшаў на другі радок, а пасьля 21 туру апярэдзіў «Гарадзею» і ўзначаліў турнірную табліцу. Пасьля перамогі ў перадапошнім туры над «Віцебскам» (1:0) «Слуцак» стаў недасягальным для супернікаў і гарантаваў сабе выхад у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|найвышэйшую лігу]].

У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|сэзоне 2014 году]] каманда захавала асноўных гульцоў, узмацніўшыся пры гэтым шэрагам легіянэраў. У выніку, каманда апынулася ў ніжняй частцы табліцы. Пазьней, трохі выправіўшы сваё становішча, «Слуцак» узьняўся на дзявяты радок, зь якога пасьля падзелу найвышэйшай лігі на шасьцёркі трапіў у другую шасьцёрку. Яшчэ ўлетку каманда страціла аднаго са сваіх лідэраў [[Андрэй Якаўлеў|Андрэя Якаўлева]], які перайшоў у барысаўскі БАТЭ, каб узмацніць яго да [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Лігі чэмпіёнаў]]. У ніжняй палове табліцы справы ў «Слуцку» пайшлі лепш, ён узьняўся на восьмае месца, але няўдалы фініш дазволіў гарадзенскаму «[[Нёман Горадня|Нёману]]» перагнаць случчанаў, пакінуўшы іх дзявятымі.

У міжсэзоньні да пачатку [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|сэзону 2015 году]] «Слуцак» стаў адным зь нешматлікіх беларускіх клюбаў, якія праводзілі зборы за мяжой, гэтак у [[Турэччына|Турэччыне]] гульцы [[Юры Крот|Юрыя Крата]] гулялі супраць клюбаў трэціх лігаў [[Данія|Даніі]] і [[Расея|Расеі]]. Тым ня менш, сэзон 2015 году дружына пачала няўдала, неўзабаве апынуўшыся на апошнім радку табліцы. У жніўні 2015 году быў выпраўлены ў адстаўку шматгадовы галоўны трэнэр каманды Юры Крот. Выконваць абавязкі галоўнага трэнэра пачаў гулец каманды [[Вячаслаў Грыгараў]]. Пад ягоным кіраўніцтвам «Слуцак» здолеў выправіць сваё становішча, і сэзон каманда скончыла на 11 месцы з 14 камандаў-удзельнікаў. У студзені 2016 году Грыгараў быў зацьверджаны ў якасьці галоўнага трэнэра. Аднак зноўку пачатак сэзону атрымаўся няўдалым, каманда апынулася ў зоне вылету. У чэрвені клюб разьвітаўся з дасьведчанымі футбалістамі і лідэрамі каманды — [[Ігар Варанкоў|Ігарам Варанковым]], [[Яўген Лашанкоў|Яўгенам Лашанковым]] і [[Сяргей Цьвяцінскі|Сяргеем Цьвяцінскім]]. У ліпені замест іх прыйшлі новыя гульцы, аднак каманда працягвала знаходзіцца ўнізе табліцы. Пасьля паразы ў верасьні ад аўтсайдэра, мікашэвіцкага «[[Граніт Мікашэвічы|Граніта]]», Грыгараў быў выпраўлены ў адстаўку, але неўзабаве кіраўніцтва клюбу вырашыла пакінуць трэнэра на пасадзе, а звольніць ягонага памочніка [[Андрэй Бас|Андрэя Баса]]. Фініш каманда здолела правесьці пасьпяхова, заняўшы выніковае 12 месца з 16 дружынаў.

У студзені 2017 году новым галоўным трэнэрам замест Грыгарава быў прызначаны [[Віталь Паўлаў]]. Слуцкі клюб пасьпяхова пачаў сэзон, сягнуўшы паўфіналу [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]], а ў чэмпіянаце вагаўся сярод лідэраў, скончыўшы першую палову першынства на чацьвертым месцы. Другая палова сэзону атрымалася для «Слуцка» менш удалай, і каманда заняла выніковы сёмы радок. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|Сэзон 2018 году]] дружына зноў пачала ўпэўнена і хутка апынулася сярод лідэраў. Першую палову сэзону «Слуцак» скончыў на 5 месцы. Аднак, другая палова сэзону атрымалася значна горшай. Слуцкая каманда саступіла ў апошніх дзевяці матчах, але папярэдніх посьпехаў хапіла, каб здабыць выніковы 8 радок. У гэтым сэзон адбылася знамінальная падзея для каманды, бо ейны гулец [[Яўген Шыкаўка]] стаў першым футбалістам клюбу, які быў выкліканы да шыхтаў нацыянальнай зборнай Беларусі. Нападнік згуляў у таварыскім матчы супраць [[Зборная Фінляндыі па футболе|зборнай Фінляндыі]]&lt;ref&gt;[https://sfc-slutsk.by/history/short «Гісторыя»]. ФК «Слуцак».&lt;/ref&gt;.

Сэзон 2019 году «Слуцак» пачаў няўдала і апынуўся недалёка ад зоны вылету, аднак добрая гульня ў сярэдзіне сэзону дазволіла ўзвысіцца да сярэдзіны табліцы. Пазьней шэраг няўдачаў зноў апусьціў каманду, аднак перамога ў апошнім туры дазволіла заняць выніковае 11 месца. Слуцкі клюб добра пачаў сэзон 2020 году, то бок каманда пасьля сямі тураў аднаасобна ўзначальвала турнірную табліцу, не зважаючы на скарачэньне фінансаваньня празь зьмены кіраўніцтва асноўнага спонсару — [[Слуцкі цукроварафінадны камбінат|Слуцкага цукроварафінаднага камбінату]] (дырэктар камбіната [[Мікалай Пруднік]], які падтрымліваў клюб, быў арыштаваны пад гэтак званай «[[Цукровая справа|цукровай справе]]»). Аднак, пазьней рушылі паразы за паразамі, і «Слуцак» апусьціўся ў ніжнюю палову табліцы, а ў канцы турніру вымушаны быў весьці барацьбу за выжываньне. Яшчэ ў чэрвені, пасьля першых няўдачаў, каманду пакінуў галоўны трэнэр Віталь Паўлаў, а выканаўцам абавязкаў трэнэра застаўся ягоны памочнік [[Аляксандар Кончыц]]. У кастрычніку «Слуцак» ачоліў [[Аляксандар Бразевіч]]. Пад ягоным кіраўніцтвам каманда заняла выніковае 14 месца, аднак у пераходных матчах за месца ў найвышэйшай лізе выгуляла «[[Крумкачы Менск|Крумкачы]]» (2:0, 2:1) і засталася ў элітным дывізіёне. У пачатку [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|сэзону 2021 году]] фан-рух «Слуцка» адмовіўся падтрымліваць клюб, пакуль у краіне працягваюцца палітычныя судовыя справы, зьбіцьцё і забойства людей за ўласныя меркаваньні&lt;ref&gt;{{cite web|url = https://sport.tut.by/news/football/720682.html|title = Фанаты белорусских футбольных клубов массово объявляют о бойкоте матчей|date = 2021-02-28|work = [[TUT.BY]]|language = ru|accessdate = 2021-02-28|archiveurl = https://web.archive.org/web/20210228190551/https://sport.tut.by/news/football/720682.html|archivedate = 28 лютага 2021|deadurl = yes}}&lt;/ref&gt;. У тым годзе дружына знаходзілася пераважна ў ніжняй частцы турнірнай табліцы, і звычайна была блізкая да зоны вылету, аднак пасьпяховы фініш дазволіў заняць выніковы 9 радок. Новы сэзон слуцкі клюб пачаў няблага, доўгі час месьціўся ў сярэдзіне табліцы, аднак улетку вынікі пагоршыліся. У жніўні пасаду галоўнага трэнэра пакінуў Аляксандар Бразевіч, на чале каманды ў якасьці выканаўцы абавязкаў стаў ягоны памочнік [[Аляксандар Гурыновіч]]. Пад ягоным кіраўніцтвам становішча трохі выправілася, «Слуцак» завяршыў сэзон на 11 месцы. Перад сэзонам 2023 году Гурыновіч быў афіцыйна зацьверджаны галоўным трэнэрам каманды. «Слуцак» цягам сэзону месьціўся ў сярэдзіне табліцы і скончыў чэмпіянат на восьмым месцы.

== Склад ==
: ''Актуальны на 4 жніўня 2026 году''
{{Склад}}
{{Гулец|3|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Вадзім Цалуйка||2005}}
{{Гулец|4|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Данііл Кірбай||2008}}
{{Гулец1|5|Q135181385|Аб|}}
{{Гулец1|6|Q133297693|Аб|}}
{{Гулец1|8|Q130746674|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]}}
{{Гулец1|9|Q98633041|ПА|}}
{{Гулец1|10|Q51271525|ПА|}}
{{Гулец1|11|Q29578174|Нап|}}
{{Гулец1|15|Q101110870|ПА|}}
{{Гулец1|16|Q112895341|Аб|}}
{{Гулец1|17|Q44793263|Нап|}}
{{Гулец1|21|Q29905451|Аб|}}
{{Падзел складу}}
{{Гулец1|25|Q114779757|ПА|}}
{{Гулец1|27|Q7908268|ПА|}}
{{Гулец1|30|Q24244892|Бр|}}
{{Гулец|35|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Мікіта Робак|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Нёман Горадня|Нёман]]|2007}}
{{Гулец|44|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Андрэй Шкондзін|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]|2005}}
{{Гулец1|45|Q134445207|Нап|}}
{{Гулец1|71|Q100889607|ПА|}}
{{Гулец|72|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Багдан Куцы||2003}}
{{Гулец1|77|Q55400265|ПА|}}
{{Гулец1|80|Q96707040|ПА|}}
{{Гулец|97|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Вячаслаў Папава||2003}}
{{Гулец1|—|Q107050884|Аб|}}
{{Канец складу}}

== Статыстыка ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=55|Сэзон
!width=50|Ліга
!width=30|Месца
!width=30|{{Падказка|Г|Гульні}}
!width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}}
!width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}}
!width=30|{{Падказка|П|Паразы}}
!width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}}
!width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}}
![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''5''' || 28 || 15 || 7 || 6 || 59–27 || 52 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''1''' {{Рост}} || 30 || 19 || 9 || 2 || 54–19 || 66 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/8]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2014 году|Найвышэйшая]] || '''9''' || 32 || 11 || 7 || 14 || 26–34 || 40 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/8]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2015 году|Найвышэйшая]] || '''11''' || 26 || 6 || 7 || 13 || 26–30 || 25 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/4]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Найвышэйшая]] || '''12''' || 30 || 6 || 12 || 12 || 22–34 || 30 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/2]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017 году|Найвышэйшая]] || '''7''' || 30 || 12 || 8 || 10 || 30–34 || 44 || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/4]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018 году|Найвышэйшая]] || '''8''' || 30 || 11 || 3 || 16 || 26–36 || 36 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/4]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2019 году|Найвышэйшая]] || '''11''' || 30 || 9 || 7 || 14 || 29–46 || 34 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/8]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Найвышэйшая]] || '''14''' || 29{{Заўвага|Матч апошняга тура найвышэйшай лігі 2020 году «Слуцак» — «Смалявічы» паводле згоды АБФФ гэтак і ня быў згуляны ў сувязі з пошасьцю [[Каранавірусная інфэкцыя (2019)|каранавіруса]] ў табары «Слуцка».}} || 8 || 3 || 18 || 31–55 || 27 || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/8]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Найвышэйшая]] || '''9''' || 30 || 9 || 8 || 13 || 36–44 || 35 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/8]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Найвышэйшая]] || '''11''' || 30 || 7 || 11 || 12 || 26–41 || 32 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/4]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Найвышэйшая]] || '''8''' || 28 || 9 || 8 || 11 || 38–40 || 35 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/8]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Найвышэйшая]] || '''9''' || 30 || 11 || 6 || 13 || 26–41 || 39 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/4]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Найвышэйшая]] || '''15''' {{Падзеньне}} || 30 || 5 || 6 || 19 || 20–51 || 21 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/8]]
|}

== Галоўныя трэнэры ==
* [[Віталь Паўлаў]] (з студзеня 2017 году)&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/95141.html Виталий Павлов официально возглавил «Слуцк»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Вячаслаў Грыгараў]] (жнівень 2015 году — сьнежань 2016 году, в. а. у жніўні 2015 году — студзені 2016 году)&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/74854.html Вячеслав Григоров назначен исполняющим обязанности главного тренера «Слуцка»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/80759.html Вячеслав Григоров официально назначен главным тренером «Слуцка»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Юры Крот]] (2005 — жнівень 2015 году)&lt;ref name=&quot;trener&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20130928151100/http://kurjer.info/2010/04/16/fk-slucksaxar-pered-startom/ ФК «Слуцксахар» перед стартом], ''[[Інфа-Кур’ер]]'' {{ref-ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/74730.html Юрий Крот покинул пост главного тренера «Слуцка»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;

== Глядзіце таксама ==
* [[Слуцкі цукроварафінадны камбінат]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://sfc-slutsk.by/ Афіцыйны сайт ФК «Слуцак»]{{ref-ru}}

{{Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}}

[[Катэгорыя:Слуцак]]
[[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1998 годзе]]</text>
      <sha1>bk7436n50ygvquljx8ymd1nqu7lrygt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маладэчна (футбольны клюб)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>81123</id>
    <revision>
      <id>2682379</id>
      <parentid>2673885</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T20:31:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Склад */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2682379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32324" sha1="pto1nvnn9zsf4qsgvpelzvfoz34unzn" xml:space="preserve">{{Футбольны клюб
|Назва            = Маладэчна-2018
|Лягатып          = FK Maladečna.png
|ПоўнаяНазва      = Футбольны клюб «Маладэчна-2013»
|Заснаваны        = 1989
|Расфармаваны     = 
|Горад            = [[Маладэчна]], [[Беларусь]]
|Стадыён          = [[Гарадзкі стадыён (Маладэчна)|Гарадзкі]]
|Умяшчальнасьць   = 4800
|Пасада кіраўніка = 
|Кіраўнік         = 
|Трэнэр           = 
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|МаладэчнаЛіга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|МаладэчнаСэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|Маладэчна}}
|Сайт             = http://www.fcm.by/
|Прыналежнасьць   = Беларускія
|pattern_la1=|pattern_b1=_whitesleevelinesandsides|pattern_ra1=
|leftarm1=50C878|body1=50C878|rightarm1=50C878|shorts1=ffffff|socks1=50C878
|pattern_la2=|pattern_b2=_thinblacksides|pattern_ra2=|pattern_sh2=_yellowsides
|leftarm2=ffff00|body2=ffff00|rightarm2=ffff00|shorts2=000000|socks2=ffff00|
}}
«'''Маладэчна-2018'''» — футбольны клюб зь [[Беларусь|Беларусі]], з гораду [[Маладэчна]]. Свае хатнія матчы ладзіць на [[Гарадзкі стадыён (Маладэчна)|Гарадзкім]] стадыёне, які здольны зьмясьціць 4800 гледачоў. Таксама зрэдку клюб гуляе на [[Школьны стадыён (Чысьць)|Школьным]] стадыёне ў [[Чысьць|Чысьці]].

== Гісторыя ==
=== За польскім і савецкім часам ===
Футбол у горадзе зьявіўся падчас існаваньня [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|міжваеннай Польшчы]], калі быў сфармаваны клюб «ВКС Маладэчна». За савецкім часам клюб некалькі разоў закладваўся і спыняў сваё існаваньне, выступаючы пад назвамі «Дынама», «Маладэчна», «Спартак», «Нарач», «Чырвоны сьцяг», «Хваля», «Селена», «Мэталіст», «Праца» і «Станкабудаўнік».

Клюб быў у чарговы раз створаны ў 1989 годзе пад назвай «Мэталюрг» пры падтрымцы тагачаснага дырэктара Маладэчанскага заводу парашковай мэталюргіі [[Генадзь Карпенка|Генадзя Карпенкі]]. «Мэталюрг» адразу выйшаў у наймацнейшы дывізыён чэмпіянату БССР, а ў 1991 годзе стаў апошнім пераможцам [[Чэмпіянат БССР па футболе|чэмпіянату]] і [[Кубак БССР па футболе|Кубка БССР]].

=== Па здабыцьці незалежнасьці ===
У 1992—2003 гадах гуляў у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|найвышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі]] (акрамя 2000 году). У клюбе пачыналі кар’еру такія гульцы, як [[Аляксандар Вяжэвіч]], [[Уладзімер Карыцька]], браты [[Уладзімер Макоўскі|Ўладзімер]] і [[Міхаіл Макоўскі|Міхаіл Макоўскія]]. У сярэдзіне 2000-х празь фінансавыя праблемы клюб апусьціўся да [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|другой лігі]], дзе стаў займаць месца ў канцы табліцы. У сэзонах 2009—2011 гадоў каманда паказвала добрыя вынікі, але не змагла атрымаць павышэньне. У 2011 клюб, які доўгі час быў вядомы пад назвай «Маладэчна», стаў менавацца «Забудова» — ад назвы спонсару. У 2012 праблемы зь фінансаваньнем прывялі да чарговага падзеньня ў ніжнюю частку табліцы. У 2013 годзе зноў зьмяніў назву на «Маладэчна-2013». У 2013 годзе ў клюбу зьявілася новая эмблема на [[беларуская мова|беларускай мове]]&lt;ref&gt;[http://www.pressball.by/news/football/158797 Футбол. «Молодечно-2013» сменило эмблему]&lt;/ref&gt;, пры гэтым ад самага пачатку стварэньня было заяўлена, што эмблема клюбу будзе толькі на беларускай мове, да таго ж на эмблеме будзе ўказаны год заснаваньня — 1949&lt;ref&gt;[http://nn.by/?c=ar&amp;i=118367 Новая эмблема клуба «Маладзечна» — толькі на беларускай мове!]&lt;/ref&gt;.

=== «Маладэчна-ДЮСШ-4» ===
Пасьля сэзону 2014 году клюб спыніў існаваньне, а з 2015 году ў другую лігу заявілася іншая маладэчанская каманда «[[Маладэчна-ДЮСШ-4 (футбольны клюб)|Маладэчна-ДЮСШ-4]]»&lt;ref&gt;[http://by.tribuna.com/football/1026400642.html «Молодечно-2013» будет ликвидировано]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;, якая фактычна ёсьць пераемніцай клюбу. У лютым 2015 году стала вядома, што «Маладэчна-ДЮСШ-4» будзе выступаць у другой лізе замест «Маладэчна-2013»&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/66371.html Команда «Молодечно-ДЮСШ-4» заявилась во вторую лигу]&lt;/ref&gt;. Новая каманда стала выступаць значна больш пасьпяхова і адразу ачоліла табліцу групы А, дзе ў выніку перамагла. У фінальным этапе «Маладэчна-ДЮСШ-4» саступіла асноўным канкурэнтам і ня здолела выйсьці ў першую лігу, заняўшы чацьвертае месца. Перад сэзонам 2016 году «Маладэчна-ДЮСШ-4» мела мажлівасьць заявіцца ў першую лігу замест спыніўшых існаваньне камандаў, але адмовілася і працягнула выступы ў другой лізе. У сэзоне 2016 годзк клюб доўгі час рухаўся на трэцім месцы, якое забясьпечвала выхад у першую лігу, але ў двух апошніх турах атрымала паразу ад сваіх асноўных канкурэнтаў — «[[Клецак (футбольны клюб)|Клецку]]» і «[[Нёман-Агра Стоўпцы|Нёману-Агра]]» — і скончыла сэзон на пятым месцы. У сэзоне 2017 году маладэчанскі клюб стаў супрацоўнічаць з [[Андрэй Іваненка|Андрэем Іваненкам]], які раней працаваў з такімі клубамі, як «[[Дняпро Рагачоў|Рагачоў-МК]]» і «[[Крумкачы Менск|Крумкачы]]». Дзякуючы Іваненку каманду папоўніў шэраг гульцоў з досьведам выступаў у найвышэйшай лізе, былі арганізаваныя замежныя перадсэзонныя зборы і іншае. Аднак, у чэмпіянаце «Маладэчна-ДЮСШ-4» ня здолела адолець асноўных канкурэнтаў і заняла выніковае шостае месца. Па заканчэньні сэзону стала вядома, што маладэчанскі клюб спыняе супрацоўніцтва з Іваненкам.

У сэзоне 2018 году дружына ў асноўным складалася з маладэчанскіх футбалістаў, да якіх дадалася невялікая колькасьць запрошаных гульцоў, сярод якіх быў дасьведчаны [[Алег Страхановіч]]. Доўгі час «Маладэчна-ДЮСШ-4» займала апошні радок, а першая перамога была здабытая толькі ў 13-м туры. Аднак, пазьнейшыя посьпехі дазволілі камандзе ўзьняцца ў сярэдзіну табліцы і скончыць сэзон на 9 радку з 15 дружанаў. У сэзоне 2019 году каманда стала называцца «Маладэчна». Захаваўшы лідэраў, маладэчанскі клюб умацаваўся шэрагам новых гульоў, у тым ліку з досьведам выступаў у найвышэйшай лізе. Стаўшы адным з фаварытаў, маладэчанцы дзякуючы добра праведзенай другой палове сэзону стаў трэцім, што ў сувязі з спыненьнем існаваньня менскага «[[Тарпэда Менск|Тарпэда]]» давала права на выхад у першую лігу.

У пачатку 2020 году доўгі час заставалася адкрытым пытаньне аб удзеле «Маладэчна» ў першай лізе. У сувязі з тым, што права ўдзельнічаць у першай лізе таксама атрымаў і «[[Андэрдог Чысьць|Андэрдог]]» з Маладэчанскага раёну, у лютым зьявілася інфармацыя аб магчымым аб’яднаньні «Андэрдога» з «Маладэчнам», каб аб’яднаны клюб узяў удзел у першай лізе. Плянавалася, што бюджэт будзе фармавацца напалову з прыватнага капіталу ўласьнікаў «Андэрдога», аднак пазьней праз рознагалосьсяў «Андэрдог» увогуле зьняўся з роызыгрышаў беларускіх пяршынстваў, а «Маладэчна» заявілася ў другую лігу. Не зважаючы на дрэнны старт, «Маладэчна» зь цягам часам захапіла лідэрства ў сваёй групе і выйшла ў фінальны этап. У жніўні падчас [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2022)|пратэстаў у Беларусі]] быў знойдзены мёртвым фанат маладэчанскага клюбу [[Мікіта Крыўцоў]]&lt;ref&gt;{{cite web|url = https://nn.by/?c=ar&amp;i=259077&amp;lang=be|title = Таямнічы сведка сцвярджае, што бачыў Мікіту Крыўцова жывым, але збітым. Сябры аднавілі апошнія дні хлопца |date = 2020-09-15|work = [[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|language = ru|accessdate = 2021-02-28}}&lt;/ref&gt;. У фінальным этапе другой лігі маладэчанская каманда заняла трэцяе месца і атрымала права на пераходныя матчы супраць шацілавіцкага «[[Хімік Шацілавічы|Хіміка]]» за месца ў першай лізе на наступны сэзон, але саступіла (0:0, 0:4) і засталася ў другой лізе.

У пачатку [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|сэзона 2021 году]] фан-рух адмовіўся падтрымліваць «Маладэчна», пакуль у краіне працягваюцца палітычныя судовыя справы, зьбіцьцё і забойства людей за ўласныя меркаваньні&lt;ref&gt;{{cite web|url = https://sport.tut.by/news/football/720682.html|title = Фанаты белорусских футбольных клубов массово объявляют о бойкоте матчей|date = 2021-02-28|work = [[TUT.BY]]|language = ru|accessdate = 2021-02-28|archiveurl = https://web.archive.org/web/20210228190551/https://sport.tut.by/news/football/720682.html|archivedate = 28 лютага 2021|deadurl = yes}}&lt;/ref&gt;. Маладэчанскі клюб добра ўзмацніўся і здолеў перамагчы ў Менскім дывізіёне другой лігі, аднак у плэй-оф выбыў з далейшай барацьбы ўжо на стадыі 1/8 фіналу, саступіўшы па пэнальці менскаму [[БДУ Менск|БДУ]] (0:0, 0:0, пэн. 1:4). У студзені 2022 году ў выніку недахопу камандаў для першай лігі АБФФ прапанавала «Маладэчна» месца ў другім дывізіёне&lt;ref&gt;{{cite web|url = https://football.by/news/160220.html|title = Первая лига собрана! Не БГУ, &quot;Стэнлес&quot; и &quot;Бумпром&quot;, а &quot;Осиповичи&quot;, &quot;Малорита&quot; и &quot;Молодечно&quot;|date = 2022-01-13|work = football.by|language = ru|accessdate = 2022-03-07}}&lt;/ref&gt;. У лютым 2022 году клуб падаў дакумэнты дзеля праходжаньня ліцэнзаваньня да ўдзелу ў першай лізе. «Маладэчна» стала серадняком турніру і завяршыла сэзон на 8 месцы з 13 клюбаў. Сэзон 2023 году «Маладэчна» таксама пераважна была ў сярэдзіне табліцы і фінішавала на 11-м месцы пры 17 удзельніках.

== Папярэднія назвы ==
* 1989—1992: «Мэталюрг»
* 1993—2000: «Маладэчна»
* 2001—2003: «Маладэчна-2000»
* 2004—2010: «Маладэчна»
* 2011—2012: «Забудова»
* 2013—2014: «Маладэчна-2013»
* 2015—2018: «Маладэчна-ДЮСШ-4»
* з 2019: «Маладэчна-2018»

== Дасягненьні ==
=== БССР ===
* Пераможца [[Кубак БССР па футболе|Кубка БССР]]: [[Кубак БССР па футболе 1990 году|1990]], [[Кубак БССР па футболе 1991 году|1991]]
* Пераможца [[Чэмпіянат БССР па футболе|Чэмпіянату БССР]]: [[Першая ліга чэмпіянату БССР па футболе 1991 году|1991]]

=== Беларусь ===
* Пераможца [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|першай лігі чэмпіянату Беларусі]]: [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2000 году|2000]]
* Найлепшае дасягненьне ў [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|найвышэйшай лізе]] — 4 месца ([[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1994—1995 гадоў|1994—1995]])
* Паўфіналіст [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]]: [[Кубак Беларусі па футболе 1992 году|1992]], [[Кубак Беларусі па футболе 1993—1994 гадоў|1993—1994]]

== Склад ==
: ''Актуальны на 4 жніўня 2026 году''
{{Склад}}
{{Гулец1|1|Q134437354|Бр|}}
{{Гулец1|5|Q1994942|Аб|}}
{{Гулец1|7|Q136954345|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Нёман Горадня|Нёман]]}}
{{Гулец1|8|Q111313729|ПА|}}
{{Гулец1|9|Q129811612|Нап|}}
{{Гулец1|10|Q139997463|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Берасьце|Дынама Бр]]}}
{{Гулец1|11|Q119086197|Аб|}}
{{Гулец1|12|Q106625438|Аб|}}
{{Гулец1|14|Q117815318|Аб|}}
{{Гулец1|15|Q66605853|Аб|}}
{{Гулец1|17|Q138747954|Аб|}}
{{Гулец|19|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Аляксандар Бакіноўскі||2002}}
{{Гулец1|20|Q53724659|Нап|}}
{{Падзел складу}}
{{Гулец|21|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Мацьвей Сакалоўскі|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарп.-БелАЗ]]|2006}}
{{Гулец1|22|Q107646796|ПА|}}
{{Гулец1|23|Q19810304|Нап|}}
{{Гулец|24|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Карэн Вартанян||2007}}
{{Гулец|25|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Уладзіслаў Русакоў|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Мн]]|2007}}
{{Гулец|29|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Цімур Дубовік|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Мн]]|2005}}
{{Гулец|33|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Алег Дзіва||2005}}
{{Гулец|49|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Іван Чарных|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]|2004}}
{{Гулец1|55|Q134439823|ПА|}}
{{Гулец1|77|Q134692107|ПА|}}
{{Гулец|78|{{Сьцяг|Расея}}|ПА|Фёдар Салавей||2003}}
{{Гулец|91|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Цімур Мамедаў||2005}}
{{Канец складу}}

== Статыстыка ==
=== Чэмпіянат БССР ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=55|Сэзон
!width=50|Ліга
!width=30|Месца
!width=30|{{Падказка|Г|Гульні}}
!width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}}
!width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}}
!width=30|{{Падказка|П|Паразы}}
!width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}}
!width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}}
|-
| [[Чэмпіянат БССР па футболе 1989 году|1989]] || [[Другая ліга чэмпіянату БССР па футболе 1989 году|Другая]] || '''1''' {{Рост}} || 22 || 15 || 4 || 3 || 53–19 || 34
|-
| [[Чэмпіянат БССР па футболе 1990 году|1990]] || [[Першая ліга чэмпіянату БССР па футболе 1990 году|Першая]] || '''4''' || 30 || 17 || 6 || 7 || 44–26 || 40
|-
| [[Чэмпіянат БССР па футболе 1991 году|1991]] || [[Першая ліга чэмпіянату БССР па футболе 1991 году|Першая]] || '''1''' || 28 || 17 || 7 || 4 || 68–24 || 41
|}

===Чэмпіянат і Кубак Беларусі===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=80|Сэзон
!width=170|Ліга
!width=55|Месца
!width=30|{{Падказка|Г|Гульні}}
!width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}}
!width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}}
!width=30|{{Падказка|П|Паразы}}
!width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}}
!width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}}
![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1992 году|1992]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1992 году|Першая]] || '''9''' || 15 || 5 || 5 || 5 || 11–12 || 15 || [[Кубак Беларусі па футболе 1992 году|1/2]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1992—1993 гадоў|1992—1993]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1992—1993 гадоў|Першая]] || '''13''' || 32 || 7 || 10 || 15 || 34–40 || 24 || [[Кубак Беларусі па футболе 1992—1993 гадоў|1/4]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1993—1994 гадоў|1993—1994]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1993—1994 гадоў|Першая]] || '''9''' || 30 || 10 || 11 || 9 || 35–31 || 31 || [[Кубак Беларусі па футболе 1993—1994 гадоў|1/2]]
|-
| 1994—1995 || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1994—1995 гадоў|Першая]] || '''4''' || 30 || 12 || 11 || 7 || 48–30 || 35 || [[Кубак Беларусі па футболе 1994—1995 гадоў|1/4]]
|-
| 1995 || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1995 году|Першая]] || '''5''' || 15 || 8 || 1 || 6 || 33–19 || 25 || [[Кубак Беларусі па футболе 1995—1996 гадоў|1/4]]
|-
| 1996 || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1996 году|Першая]] || '''8''' || 30 || 11 || 8 || 11 || 42–33 || 41 || [[Кубак Беларусі па футболе 1996—1997 гадоў|1/8]]
|-
| 1997 || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1997 году|Першая]] || '''13''' || 30 || 7 || 9 || 14 || 28–44 || 30 ||[[Кубак Беларусі па футболе 1997—1998 гадоў|1/4]]
|-
| 1998 || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1998 году|Найвышэйшая]] || '''14''' || 28 || 4 || 4 || 20 || 21–51 || 16 ||[[Кубак Беларусі па футболе 1998—1999 гадоў|1/4]]
|-
| 1999 || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1999 году|Найвышэйшая]] || '''16''' {{Падзеньне}} || 30 || 2 || 5 || 23 || 21–71 || 11 || [[Кубак Беларусі па футболе 1999—2000 гадоў|1/8]]
|-
| 2000 || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2000 году|Першая]]  || '''1''' {{Рост}} || 30 || 23 || 5 || 2 || 76–16 || 74 ||[[Кубак Беларусі па футболе 2000—2001 гадоў|1/32]]
|-
| 2001 || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2001 году|Найвышэйшая]] || '''10''' || 26 || 8 || 5 || 13 || 23–47 || 29 || [[Кубак Беларусі па футболе 2001—2002 гадоў|1/8]]
|-
| 2002 || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2002 году|Найвышэйшая]] || '''13''' || 26 || 3 || 3 || 20 || 23–59 || 13 || [[Кубак Беларусі па футболе 2002—2003 гадоў|1/8]]
|-
| 2003 || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2003 году|Найвышэйшая]] || '''16''' {{Падзеньне}} || 30 || 3 || 7 || 20 || 19–52 || 16 || [[Кубак Беларусі па футболе 2003—2004 гадоў|1/8]]
|-
| 2004 || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2004 году|Першая]] || '''13''' || 30 || 9 || 4 || 17 || 27–54 || 31 ||[[Кубак Беларусі па футболе 2004—2005 гадоў|1/16]]
|-
| 2005 || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2005 году|Другая]] || '''12''' || 26 || 5 || 3 || 18 || 21–54 || 18 ||[[Кубак Беларусі па футболе 2005—2006 гадоў|1/32]]
|-
| 2006 || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2006 году|Другая]] || '''16''' || 32 || 5 || 5 || 22 || 33–71 || 20 ||[[Кубак Беларусі па футболе 2006—2007 гадоў|1/32]]
|-
| 2007 || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2007 году|Другая]] || '''14''' || 30 || 7 || 4 || 19 || 28–71 || 25 ||[[Кубак Беларусі па футболе 2007—2008 гадоў|1/32]]
|-
| 2008 || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2008 году|Другая]] || '''8''' || 30 || 11 || 10 || 9 || 55–43 || 43 ||[[Кубак Беларусі па футболе 2008—2009 гадоў|1/32]]
|-
| 2009 || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2009 году|Другая]] || '''3''' || 26 || 15 || 3 || 8 || 55–31 || 48 || [[Кубак Беларусі па футболе 2009—2010 гадоў|1/16]]
|-
| 2010 || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2010 году|Другая]] || '''4''' || 34 || 17 || 6 || 11 || 69–52 || 57 ||[[Кубак Беларусі па футболе 2010—2011 гадоў|1/16]]
|-
| 2011 || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2011 году|Другая]] || '''4''' || 30 || 17 || 7 || 6 || 58–38 || 58 || [[Кубак Беларусі па футболе 2011—2012 гадоў|1/32]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2012 году|Другая]] || '''15''' || 36 || 12 || 2 || 22 || 45–86 || 38 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/32]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2013 году|Другая]] || '''10''' || 24 || 6 || 4 || 14 || 32–51 || 22 ||[[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/64]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2014 году|Другая]] || '''16''' || 24 || 10 || 1 || 13 || 47–46 || 31 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/32]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''4''' || 26 || 15 || 5 || 6 || 55–23 || 50 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/32]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''5''' || 24 || 13 || 4 || 7 || 60–22 || 43 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/32]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''6''' || 26 || 13 || 6 || 7 || 70–37 || 45 || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''9''' || 28 || 8 || 7 || 13 || 46–64 || 31 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/32]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''3''' || 28 || 22 || 1 || 5 || 91–26 || 67 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/32]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Другая]] — група А || '''1''' || 20 || 15 || 3 || 2 || 59–18 || 48 ||rowspan=&quot;2&quot; | [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/64]]
|-
| [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Другая]] — за 1—6 месца || '''3''' || 10 || 4 || 1 || 5 || 15–20 ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Другая]] — Менскі (поўнач) || '''1''' || 18 || 17 || 0 || 1 || 99–12 || 51 ||rowspan=&quot;2&quot; | [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/16]]
|-
| [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Другая]] — плэй-оф || '''9—16''' {{Рост}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0–0 ||
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Першая]] || '''8''' || 24 || 7 || 8 || 9 || 30–45 || 29 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Першая]] || '''11''' || 32 || 11 || 8 || 13 || 51–56 || 29 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Першая]] || '''1''' {{Рост}} || 34 || 23 || 7 || 4 || 62–26 || 76 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Найвышэйшая]] || '''16''' {{Падзеньне}} || 30 || 3 || 2 || 25 || 19–63 || 11 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/8]]
|}

== Галоўныя трэнэры ==
* [[Аляксандар Гармаза]] (да 2012)
* [[Дзяніс Мятліцкі]] (2013 — красавік 2014)
* [[Дзьмітры Ганчароў]] (з красавіка 2014)
* [[Аляксандар Гармаза]] (2015—2016)
* [[Сяргей Дараховіч]] (2017)&lt;ref&gt;[https://by.tribuna.com/football/1048644410.html Дорохович возглавил «Молодечно-ДЮСШ-4»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Аляксей Вергеенка]] (з 2018 году)&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/111265.html Вергеенко возглавит «Молодечно»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20140402163349/http://www.fcm.by/ Сайт клюбу]
* [https://web.archive.org/web/20140730050255/http://by.tribuna.com/tags/75033660/ «Маладэчна-2013» на «Трыбуне»]

{{Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}}

[[Катэгорыя:Спорт у Маладэчне]]</text>
      <sha1>pto1nvnn9zsf4qsgvpelzvfoz34unzn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Набэль</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85668</id>
    <revision>
      <id>2682341</id>
      <parentid>2652981</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T13:16:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2682341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7029" sha1="4kp8et4yp6olwdebku6n1sx77glrg6h" xml:space="preserve">{{Хімічны элемэнт
|Назва =Набэль
|Ангельская назва =Nobelium
|Сымбаль =No
|Атамны нумар =102
|Зьлева =[[Мендзялеў]]
|Справа =[[Лаўрэнс]]
|Зьнізу =
|Зьверху =[[Ітэрб|Yb]]
|Структура крышталічнай краты = 
|Колер катэгорыі = 
|Катэгорыя =Актыноіды
|Колер фазы = 
|Фаза = Цьвёрдае цела
|Група = Актыноіды
|Пэрыяд = 7
|Блёк = f
|Атамная маса =[259,1010]
|Канфігурацыя электронаў = [Rn] 5f&lt;sup&gt;14&lt;/sup&gt;7s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
|Электронаў у абалонцы =2 8 18 32 32 8 2
|Тэмпэратура плаўленьня К =1100
|Тэмпэратура плаўленьня Ц =827
|Тэмпэратура плаўленьня Ф =1521
| Лік энергіяў іянізацыі = 1
| 1-я энэргія іянізацыі = 642
| Ступені атляняньня = +2, +3
| Нумар CAS =10028-14-5
|Ізатопы =
|Назва ў родным склоне =набэлію
|isotopes =
}}
'''Набэль''' ({{мова-la|Nobelium}}) '''No''' — [[хімічны элемэнт]] III групы [[Пэрыядычная сыстэма элемэнтаў|пэрыядычнай сыстэмы]]; атамны нумар 102; адносіцца да [[актыноіды|актыноідаў]]. Часовая назва гэтага элемэнту гучала «unnilbium». Набэль быў бясспрэчна адкрыты ў красавіку 1958 году ў Радыяцыйнай Лябараторыі Ляўрэнса ({{мова-en|Lawrence Radiation Laboratory|скарочана}}, цяпер завецца Лябараторыя Ляўрэнса ў [[Бэрклі]] — Lawrence Berkeley Laboratory, ЗША) Альбэртам Гіорза (Albert Ghiorso), Торбарнам Сыкэландам (Torbørn Sikkeland), Джонам Р. Ўолтанам (John R. Walton) і [[Глен Сыбарг|Гленам Сыбаргам]]. Яны выкарыстоўвалі новую тэхніку двайных аскелкаў. Для экспэрымэнтаў выкарыстоўваўся лінейны [[паскаральнік]] цяжкіх [[іён]]аў HILAC. Экспэрымэнт заключаўся ў бамбоўцы тонкай мішэні зь [[кюр]]у (95% &lt;sup&gt;244&lt;/sup&gt;Cm і 4,5% &lt;sup&gt;246&lt;/sup&gt;Cm) іёнамі &lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;C. Адбывалася ядзерная рэакцыя &lt;sup&gt;246&lt;/sup&gt;Cm(&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;C,4''n'') з утварэньнем [[ізатоп]]у &lt;sup&gt;254&lt;/sup&gt;No. Яшчэ ў 1957 годзе навукоўцы з ЗША, Вялікабрытаніі і Інстытуту фізыкі імя Нобэля (Швэцыя) сьцьвярджалі пра сынтэз на [[цыклятрон]]е ізатопу 102-га элемэнту з [[пэрыяд паўраспаду|пэрыядам паўраспаду]] 10 хвілін і энэргіяй альфа-часьціц 8,5 МэВ. Гэты ізатоп атрымліваўся ў выніку бамбоўкі &lt;sup&gt;244&lt;/sup&gt;Cm ядрамі &lt;sup&gt;13&lt;/sup&gt;C. Пасьля правядзеньня гэтага экспэрымэнту камісіяй па атамных масах Міжнароднага зьвязу чыстай і фундамэнтальнай хіміі (IUPAC) была прызначаная і зацьверджаная цяперашняя назва. Яна паходзіць ад імя вынаходніка дынаміту [[Альфрэд Нобэль|Альфрэда Нобэля]]. Прыняцьцё назвы гэтага элемэнта было зараньнім, бо і расейскія, і амэрыканскія праверачныя экспэрымэнты цалкам абверглі магчымасьць існаваньня ізатопу 102-га элемэнту з пэрыядам паўраспаду 10 хвілін і энэргіі блізкай да 8,5 МэВ. Яшчэ ў 1957 годзе праводзіліся дасьледаваньні па пошуку гэтага элемэнта ў Курчатаўскім інстытуце (Расея). Тады значэньне энэргіі альфа-часьціц атрымалася 8,9 ± 0,4 МэВ, пэрыяд паўраспаду — ад 2 да 40 сэкунд. Гэтыя значэньні атрымаліся занадта няпэўнымі, каб было зарэгістраванае адкрыцьцё. У 1966 годзе ў Бэрклі былі праведзеныя экспэрымэнты па пацьвярджэньні адкрыцьця 102-га элемэнту&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар=Maly J., Sikkeland T., Silva R., Ghiorso A.|выданьне=Science|нумар=160|год=1968|старонкі=1114|загаловак=Nobelium: Tracer Chemistry of the Divalent and Trivalent Ions}}&lt;/ref&gt;. Гэтыя экспэрымэнты сьведчылі пра існаваньне ізатопаў &lt;sup&gt;254&lt;/sup&gt;No з пэрыядам паўраспаду 55 сэкунд, &lt;sup&gt;252&lt;/sup&gt;No з пэрыядам паўраспаду 2,3 сэкунд і &lt;sup&gt;257&lt;/sup&gt;No з пэрыядам паўраспаду 25 сэкунд. Адкрыцьцё набэлію пацьвярджалася хімічным вызначэньнем фэрму, які ўтвараўся пры альфа-распадзе набэлію. Традыцыйна адкрывальнікі хімічных элемэнтаў маюць права выбраць назву для яго, але група навукоўцаў з Бэрклі вырашыла ў 1967 годзе пакінуць ранейшую назву «набэлій».

Стабільных ізатопаў ня мае, у прыродзе не сустракаецца. Агулам вядома дванаццаць ізатопаў. Найбольшы пэрыяд паўраспаду зь іх мае &lt;sup&gt;259&lt;/sup&gt;No — 58 хвілін. Ён можа распадацца ў &lt;sup&gt;255&lt;/sup&gt;Fe праз альфа-распад або ў &lt;sup&gt;259&lt;/sup&gt;Md праз электронны захоп або можа зазнаваць спантаннае дзяленьне.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{Кніга|загаловак=CRC Handbook of chemistry and physics|адказны=Editor-in-chief: David R. Lide|выданьне=84th edition 2003-2004|выдавецтва=CRC press|год=2003|старонак=2616|isbn=0849304849}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20170310212945/https://www.webelements.com/nobelium/ Nobelium»the essentials]{{ref-en}} [WebElements Periodic Table]

{{Накід:Хімія}}
{{Пэрыядычная сыстэма хімічных элемэнтаў}}

[[Катэгорыя:Актыноіды]]</text>
      <sha1>4kp8et4yp6olwdebku6n1sx77glrg6h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пярну (рака)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86947</id>
    <revision>
      <id>2682373</id>
      <parentid>2681787</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T20:16:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2682373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58084" sha1="m6j8mn5ifmemg8s4jc8hgibk11764db" xml:space="preserve">{{Рака
|назва                  = Пярну
|арыгінальная_назва     = Pärnu jõgi
|выява                  = Pärnu_jõgi.jpg
|памер_выявы            = 
|подпіс                 = Рака Пярну
|выток                  = Цэнтральная эстонская раўніна
|вышыня_вытоку          = 
|вусьце                 = [[Рыскі заліў]]
|вышыня вусьця          = 76,2 [[м]]
|краіны_басэйну         = 
|даўжыня                = 144 [[км]]
|сьцёк                  = 64,4 м³/сэк
|плошча_басэйну         = 6920 [[км²]]
|нахіл                  = 
|назва_парамэтру1       = 
|парамэтар1             = 
|мапа                   = 
|памер_мапы             = 
|подпіс_мапы            = 
|левыя_прытокі          = 
|правыя_прытокі         = 
}}
'''Пя́рну''' — рака ў [[Эстонія|Эстоніі]]. Даўжыня 144 км, плошча басэйна 6920 км². Упадае ў [[Пярнуская затока|Пярнускую затоку]] [[Рыская затока|Рыскай затокі]] [[Балтыйскае мора|Балтыйскага мора]]. На рацэ Пярну знаходзіцца [[Пярну|аднайменны горад]].

== Гідраграфія ==
Сілкаваньне зьмяшанае, у вярхоўях зь перавагай падземнага, у нізавых — дажджавое. Сярэднегадавы сьцёк вады — 64,4 м³/сэк&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://web.archive.org/web/20130412053218/http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;][https://www.webcitation.org/6DDxqHRDR?url=http://www.maves.ee/Projektid/1999/Parnu%20joe%20valgala%20veekasutuskava%20projekt.pdf &quot;Pärnu River Basin Management Plan&quot;]. AS Maves http://www.maves.ee&lt;/ref&gt;. Замярзае не штогод (звычайна ў сярэдзіне сьнежня, ускрываюць у канцы сакавіка). У прывусьцевай частцы суднаходная. На Пярну маецца 11 плацінаў і малыя ГЭС.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

[[Катэгорыя:Рэкі Эстоніі]]
[[Катэгорыя:Пярнумаа]]
[[Катэгорыя:Ярвамаа]]</text>
      <sha1>m6j8mn5ifmemg8s4jc8hgibk11764db</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лёгкая атлетыка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90693</id>
    <revision>
      <id>2682358</id>
      <parentid>2612159</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T16:37:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <comment>крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Sport_of_athletics?oldid=1365764496</comment>
      <origin>2682358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19467" sha1="jwmwgia6lemwuh07f89ciqcdub09jx6" xml:space="preserve">[[Файл:Athletics competitions.jpg|значак|Дысцыпліны лёгкай атлетыкі.]]
'''Лёгкая атлетыка''' — від [[спорт]]у, у які ўваходзяць розныя спартовыя спаборніцтвы заснаваныя на такой дзейнасьці, як то бег, скокі й кіданьне. Кіданьні й скокі звычайна адбываюцца ў цэнтральнай плошчы [[стадыён]]а, у той час калі бег праходзіць па-за травяным пакрыцьцём пляцоўкі. Лёгкая атлетыка складаецца з такіх спартовых дысцыплінаў, як то спаборніцтвы на стадыёне, [[шашэйны бег]], [[бег па перасечанай мясцовасьці]] й [[спартовая хадзьба]]. Самыя вядомыя спаборніцтвы па гэтаму віду спорту ёсьць спаборніцтвы па лёгкай атлетыцы на [[Алімпійскія гульні|Алімпійскіх гульнях]] і [[чэмпіянат сьвету па лёгкай атлетыцы]]. [[Міжнародная асацыяцыя лёгкаатлетычных фэдэрацыяў]] (ІААФ) зьяўляецца міжнародным органам па лёгкай атлетыцы, яна была створана ў [[1912]] годзе й на сёньня аб’ядноўвае 213 нацыянальных фэдэрацыяў.

Лёгкая атлетыка, як правіла, складаецца з індывідуальных відаў спорту, дзе спартоўцы супэрнічаюць адзін з адным дзеля выяўленьня пераможцы. У спаборніцтвах на хуткасьць перамагае спартовец з хуткім часам, у той час як у скоках і кіданьнях перамагае спартовец, які дамогся найбольшай адлегласьці альбо вышыні. Спаборніцтвы па бегу падзяляюцца на [[спрынт]], [[бег на сярэднія дыстанцыі|бег на сярэднія]] й [[бег на доўгія дыстанцыі|доўгія дыстанцыі]], [[эстафэта|эстафэты]] й [[бег зь перашкодамі]]. Спаборніцтвы па скоках уключаюць у сябе [[скокі ў даўжыню]], [[патройны скачок|патройны скок]], [[скокі ў вышыню]] й [[скокі з шастом]], у той час як найбольш распаўсюджанымі спаборніцтвамі па кідаючым відам ёсьць [[штурханьне ядра]], [[кіданьне дзіды]], [[кіданьне дыску|дыску]] й [[штурханьне молату|молату]]. Ёсьць таксама шматбор’і, як то [[сямібор’е|сямібор’і]] й [[дзесяцібор’е|дзесяцібор’і]], у якім спартоўцы спаборнічаюць у некалькіх зь пералічаных відаў.

Найлепшыя паказчыкі ў кожнай з дысцыплінаў захоўваюцца на сусьветным і нацыянальным узроўнях, і называюцца сусьветнымі й нацыянальнымі рэкордамі, таксама рэкорды захоўваюцца й на асабістым узроўні. Аднак, спартоўцы, якія парушылі правілы спаборніцтваў, дыскваліфікуюцца са спаборніцтваў й іхныя дасягненьні не бяруцца пад увагу.

== Пляцоўкі ==
=== Адкрыты стадыён ===
[[Файл:2003 World Athletics Championships (147769455).jpg|значак|Спаборніцтвы [[чэмпіянат сьвету па лёгкай алтетыцы 2003 году|чэмпіянату сьвету па лёгкай алтетыцы 2003 году]], якія праходзілі на [[Стад дэ Франс».]]
У большасьці выпадкаў [[лёгкаатлетычны стадыён]] бывае сумешчаны з футбольным стадыёнам і полем, як то менскі стадыён «[[Дынама (стадыён, Менск)|Дынама]]». У ЗША лёгкаатлетычны стадыён сумешчаны са стадыёнам для [[амэрыканскі футбол|амэрыканскага футболу]] або [[лякрос]]у. Лёгкаатлетычны стадыён стандартна ўключае ў сябе авальную 400-мэтровую дарожку, якая звычайна складаецца з 8 ці 9 асобных дарожак, а таксама сэктараў для спаборніцтваў у скоках і кіданьнях. Дарожка для бегу на 3000 мэтраў зь перашкодамі мае асаблівую разьметку, а перашкода з вадой вынесеная на спэцыяльны віраж.

Прынята вымяраць дыстанцыю на стадыёнах у мэтрах, як то бег на 10 000 мэтраў, а на шашы або вольнай мясцовасьці ў кілямэтрах, як то крос 10 кілямэтраў. Дарожкі на стадыёнах маюць спэцыяльную разьметку, якая адзначае старт усіх бегавых дысцыплінаў і калідоры для перадачы эстафэты. Часам спаборніцтвы па кіданьні молату ці дзіды вылучаюць у асобную праграму ці ўвогуле выносяць за межы стадыёну, бо патэнцыйна ладунак, выпадкова які выляцеў за межы сэктару, можа нанесьці калецтва іншым удзельнікам спаборніцтваў або гледачам.

=== Закрыты манеж ===
Стандартна ўключае ў сябе авальную 200-мэтровую дарожку, якая складаецца з чатырох-шасьці асобных дарожак, дарожку для бегу на 60 мэтраў і сэктараў для скачковых відаў. Адзіны від для кіданьняў, які ўваходзіць у праграму зімовага сэзону ў закрытых памяшканьнях — гэта штурханьне ядра й, як правіла, ён ня мае спэцыяльнага сэктару й арганізуецца асобна на месцы іншых сэктараў. Афіцыйныя спаборніцтвы [[Міжнародная арганізацыя лёгкаатлетычных фэдэрацыяў|Міжнароднай арганізацыі лёгкаатлетычных фэдэрацыяў]] праводзяцца толькі на 200-мэтровай дарожцы, аднак існуюць стадыёны зь нестандартнай дарожкай, як то 140 мэтраў, 300 мэтраў і іншыя.

У манежы на віражах закладваюць пэўны кут ухілу, звычайна да 18°, які палягчае бегунам праходжаньне дыстанцыі на паваротах з малым радыюсам крывізны. Пачынаючы з 2006 году, дыстанцыя 200 мэтраў была выключана з праграмы чэмпіянатаў сьвету і Эўропы паводле меркаваньняў, што ўдзельнікі пастаўленыя ў няроўныя ўмовы, бо той, хто бяжыць па зьнешняй дарожцы, знаходзіцца ў самых выгадных умовах. Аднак на некаторых спаборніцтвах забегі на 200-мэтровай дыстанцыі праводзяцца да гэтага часу.

== Спаборніцтвы ==
[[Файл:1500 metres men final Tampere 2018 (1).jpg|значак|зьлева|Забег на 1500 мэтраў сярод юнакоў у фінскім [[Тампэрэ]].]]
Спаборніцтвы па лёгкай атлетыцы можна падзяліць на тры тыпы, як то на міжнародныя чэмпіянаты, нацыянальныя чэмпіянаты і штогадовыя мітынгі ды забегі. Лёгкая атлетыка на міжнародных чэмпіянатах, або на [[Алімпійскія гульні|Алімпійскіх гульнях]], уяўляе сабою вяршыню сярод турніраў у гэтым відзе спорту. І ў іх бяруць удзел атлеты, якія прадстаўляюць сваю краіну або рэгіён. Арганізацыя гэтых спаборніцтваў звычайна кантралюецца сусьветным, кантынэнтальным або рэгіянальным кіроўным органам лёгкай атлетыкі. Атлеты атрымліваюць права ўдзелу ў гэтых спаборніцтвах праз адбор, які ладзіцца нацыянальным кіроўным органам лёгкай атлетыкі, звычайна на падставе мінулых дасягненьняў або выступаў на нацыянальным адборачным турніры.

Нацыянальныя чэмпіянаты звычайна ладзяцца ў краінах пад эгідай уласнага нацыянальнай фэдэрацыі лёгкай атлетыкі дзеля таго, каб вызначыць найлепшых атлетаў краіны ў кожнай дысцыпліне. Штогадовыя аднадзённыя мітынгі і забегі складаюць найбольш базавы ўзровень спаборніцтваў і ёсьць найбольш распаўсюджаным фарматам атлетычных турніраў. Гэтыя падзеі часта маюць запрашальны характар і арганізуюцца спартовымі арганізацыямі, імпрэсарыямі або іншымі ўстановамі. Спаборніцтвы звычайна ўлучаюць толькі адзін від спорту ў межах лёгкай атлетыкі. Аднак буйныя міжнародныя адкрытыя чэмпіянаты і атлетычныя спаборніцтвы, што ладзяцца ў рамках шматвідавых спартовых падзеяў, звычайна ўлучаюць камбінацыю бегавых і тэхнічных дысцыплінаў, шашэйнага бегу і спартовай хадзьбы.

=== Алімпійскія гульні ===
[[Файл:Beijing Olympic Stadium August 15 709713b52c o.jpg|значак|Атлетычныя спаборніцтвы на галоўным пэкінскім стадыёне ў час летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году.]]
Сучасныя [[летнія Алімпійскія гульні]] былі першай падзеяй, на якой адбыліся глябальныя спаборніцтвы па лёгкай атлетыцы. Усе асноўныя дысцыпліны ў межах лёгкай атлетыкі звычайна прысутнічаюць у алімпійскай атлетычнай праграме ад самага ейнага пачатку ў 1896 годзе, але [[лёгкаатлетычны крос]] з таго часу быў выключаны зь ліку дысцыплінаў. Алімпійскія спаборніцтвы ў лёгкай атлетыцы ўважаюцца за найпрэстыжнейшы атлетычны турнір, таму многія атлетычныя дысцыпліны ўваходзяць у лік найбольш аглядальных падзеяў летніх Алімпійскіх гульняў. Звычайна дысцыпліны ў мужчынскай і жаночай праграмах або ідэнтычныя, або маюць блізкі эквівалент&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200417045838/https://www.sports-reference.com/olympics/summer/2012/ATH/ Sports Reference]&lt;/ref&gt;. На [[Летнія Алімпійскія гульні 2024 году|летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году]] былі зладжаныя спаборніцтвы за 48 камплектаў мэдалёў, пры гэтым камплекты былі разьмеркаваныя ідэнтычна паміж мужчынамі і жанчынамі, то бок 23 для кожнага, а таксама былі разыграныя 2 камплекты мэдалёў у зьмяшаных камандах.

На ўзор Алімпійскіх гульняў у XX стагодзьдзі ўзьніклі розныя іншыя шматвідавыя спартовыя падзеі, у якіх лёгкая атлетыка ад пачатку была базавым відам спорту. Сярод іх ёсьць [[Гульні Садружнасьці]], Цэнтральнаамэрыканскія і Карыбскія гульні, [[Унівэрсыяда]] і многія іншыя. Бегавыя і тэхнічныя дысцыпліны, а таксама шашэйныя забегі прысутнічаюць у паралімпійскай атлетычнай праграме ад самага ейнага пачатку ў 1960 годзе. Паралімпійскія спаборніцтвы ўважаюцца за найпрэстыжнейшы атлетычны турнір для атлетаў зь фізычнымі абмежаваньнямі, а лёгкая атлетыка на гэтай спартовай імпрэзе ўлучае гонкі на вазках, дзе атлеты выступаюць у лёгкіх адмысловых спаборніцкіх вазках. Атлеты з парушэньнямі зроку выступаюць разам зь відушчымі гідамі. На [[Летнія Паралімпійскія гульні 2012 году|летніх Паралімпійскіх гульнях 2012 году]] ў [[Лёндан]]е ўпершыню на міжнародным атлетычным турніры гіды атрымалі мэдалі&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120317184215/http://www.insideworldparasport.biz/insideparasport/9218-guides-to-be-awarded-paralympic-gold-medals Exclusive: Guides to be awarded Paralympic medals at London 2012], insideworldparasport.biz, February 12, 2011&lt;/ref&gt;, як гэта ўжо даўно робяць пілёты ў [[роварны спорт|вэляспорце]] і гіды на Паралімпійскіх зімовых гульнях.

=== Чэмпіянат сьвету ===
[[Файл:Botswana 2025 World Athletics Championships.png|значак|зьлева|Батсванскія бегуны на [[чэмпіянат сьвету па лёгкай атлетыцы 2025 году|чэмпіянаце сьвету 2025 году]] ў [[Токіё]].]]
[[Чэмпіянат сьвету па лёгкай атлетыцы]] ёсьць асноўным глябальны атлетычным чэмпіянатам, які ладзіцца арганізацыяй [[Сусьветная лёгкая атлетыка|Сусьветнай атлетыкай]]. Двухгадовы турнір упершыню адбыўся ў 1983 годзе і цяпер мае праграму, ідэнтычную алімпійскай. Такім чынам, [[шашэйны бег]], [[спартовая хадзьба]], бегавыя ды тэхнічныя дысцыпліны звычайна заўсёды ўваходзяць у лік дысцыплінаў з спартовай праграмы турніру. Лёгкаатлетычны крос мае свой асобны глябальны чэмпіянат, які ладзіцца штогод ад 1973 году. Асобным турнірам ёсьць [[чэмпіянат сьвету па лёгкай атлетыцы ў памяшканьні|чэмпіянат сьвету ў памяшканьні]], які таксама ладзіяцца Сусьветнай лёгкай атлетыкай. Як і звычайны чэмпіянат сьвету ён мае фармат двухгадовага турніру, які ўлучае выключна бегавыя і тэхнічныя дысцыпліны ў памяшканьні. Таксама маецца адмысловая падзея для шашэйнага бегу, як то штогадовы [[чэмпіянат сьвету па паўмаратоне]]. Не зважаючы на тое, што [[чэмпіянат сьвету па спартовай хадзьбе]] ня мае афіцыйнага статусу, але ён выконвае функцыю галоўнага сусьветнага турніру ў гэтай дысцыпліне.

Акрамя таго, маюцца асобныя чэмпіянаты для юнакоў, у якіх бяруць удзел спартоўцы і спартоўкі да 17 і да 19 гадоў. Сусьветная асацыяцыя майстроў лёгкай атлетыкі ладзіць чэмпіянат сьвету па лёгкай атлетыцы сярод майстроў старэйшых за 35 гадоў у 5 катэгорыях рознага веку. Раней ладзіўся чэмпіянат сьвету для [[экідэн]] забегаў, які паўстаў у 1990-х гадах, але хутка быў скасаваны. Прафэсійныя атлеты зь фізычнымі абмежаваньнямі спаборнічаюць на чэмпіянатах сьвету па параатлетыцы.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.iaaf.org/ Афіцыйны сайт СФЛА]
* [http://www.bfla.eu/ Беларуская фэдэрацыя лёгкай атлетыкі]
* [http://www.european-athletics.org/ Сайт эўрапейскай атлетыкі]
* [http://www.trackandfieldnews.com/ Track and Field News]

{{Алімпійскія віды спорту}}

[[Катэгорыя:Лёгкая атлетыка|*]]
[[Катэгорыя:Віды спорту]]
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]]
[[Катэгорыя:Летнія алімпійскія віды спорту]]</text>
      <sha1>jwmwgia6lemwuh07f89ciqcdub09jx6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682359</id>
      <parentid>2682358</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T16:40:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2682359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20194" sha1="feayv2u68lgy93rx24fkpx9cmmkgfpb" xml:space="preserve">[[Файл:Athletics competitions.jpg|значак|Дысцыпліны лёгкай атлетыкі.]]
'''Лёгкая атлетыка''' — від [[спорт]]у, у які ўваходзяць розныя спартовыя спаборніцтвы заснаваныя на такой дзейнасьці, як то бег, скокі й кіданьне. Кіданьні й скокі звычайна адбываюцца ў цэнтральнай плошчы [[стадыён]]а, у той час калі бег праходзіць па-за травяным пакрыцьцём пляцоўкі. Лёгкая атлетыка складаецца з такіх спартовых дысцыплінаў, як то спаборніцтвы на стадыёне, [[шашэйны бег]], [[бег па перасечанай мясцовасьці]] й [[спартовая хадзьба]]. Самыя вядомыя спаборніцтвы па гэтаму віду спорту ёсьць спаборніцтвы па лёгкай атлетыцы на [[Алімпійскія гульні|Алімпійскіх гульнях]] і [[чэмпіянат сьвету па лёгкай атлетыцы]]. [[Сусьветная лёгкая атлетыка]], якая раней называлася Міжнароднай асацыяцыяй лёгкаатлетычных фэдэрацыяў (ІААФ), ёсьць міжнародным органам па лёгкай атлетыцы. Арганізацыя была створаная ў 1912 годзе й на сёньня аб’ядноўвае 214 нацыянальных фэдэрацыяў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.iaaf.org/about-iaaf/structure/member-federations|загаловак=IAAF National Member Federations|выдавецтва=IAAF.org|копія=https://web.archive.org/web/20150816090456/http://www.iaaf.org/about-iaaf/structure/member-federations|дата копіі=16.08.2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.iaaf.org/mm/Document/imported/9589.pdf|загаловак=The organisational framework for athlet|копія=https://web.archive.org/web/20100525092736/http://www.iaaf.org/mm/Document/imported/9589.pdf|дата копіі=25.05.2010}}&lt;/ref&gt;.

Лёгкая атлетыка, як правіла, складаецца з індывідуальных відаў спорту, дзе спартоўцы супэрнічаюць адзін з адным дзеля выяўленьня пераможцы. У спаборніцтвах на хуткасьць перамагае спартовец з хуткім часам, у той час як у скоках і кіданьнях перамагае спартовец, які дамогся найбольшай адлегласьці альбо вышыні. Спаборніцтвы па бегу падзяляюцца на [[спрынт]], [[бег на сярэднія дыстанцыі|бег на сярэднія]] й [[бег на доўгія дыстанцыі|доўгія дыстанцыі]], [[эстафэта|эстафэты]] й [[бег зь перашкодамі]]. Спаборніцтвы па скоках уключаюць у сябе [[скокі ў даўжыню]], [[патройны скачок|патройны скок]], [[скокі ў вышыню]] й [[скокі з шастом]], у той час як найбольш распаўсюджанымі спаборніцтвамі па кідаючым відам ёсьць [[штурханьне ядра]], [[кіданьне дзіды]], [[кіданьне дыску|дыску]] й [[штурханьне молату|молату]]. Ёсьць таксама шматбор’і, як то [[сямібор’е|сямібор’і]] й [[дзесяцібор’е|дзесяцібор’і]], у якім спартоўцы спаборнічаюць у некалькіх зь пералічаных відаў.

Найлепшыя паказчыкі ў кожнай з дысцыплінаў захоўваюцца на сусьветным і нацыянальным узроўнях, і называюцца сусьветнымі й нацыянальнымі рэкордамі, таксама рэкорды захоўваюцца й на асабістым узроўні. Аднак, спартоўцы, якія парушылі правілы спаборніцтваў, дыскваліфікуюцца са спаборніцтваў й іхныя дасягненьні не бяруцца пад увагу.

== Пляцоўкі ==
=== Адкрыты стадыён ===
[[Файл:2003 World Athletics Championships (147769455).jpg|значак|Спаборніцтвы [[чэмпіянат сьвету па лёгкай алтетыцы 2003 году|чэмпіянату сьвету па лёгкай алтетыцы 2003 году]], якія праходзілі на [[Стад дэ Франс».]]
У большасьці выпадкаў [[лёгкаатлетычны стадыён]] бывае сумешчаны з футбольным стадыёнам і полем, як то менскі стадыён «[[Дынама (стадыён, Менск)|Дынама]]». У ЗША лёгкаатлетычны стадыён сумешчаны са стадыёнам для [[амэрыканскі футбол|амэрыканскага футболу]] або [[лякрос]]у. Лёгкаатлетычны стадыён стандартна ўключае ў сябе авальную 400-мэтровую дарожку, якая звычайна складаецца з 8 ці 9 асобных дарожак, а таксама сэктараў для спаборніцтваў у скоках і кіданьнях. Дарожка для бегу на 3000 мэтраў зь перашкодамі мае асаблівую разьметку, а перашкода з вадой вынесеная на спэцыяльны віраж.

Прынята вымяраць дыстанцыю на стадыёнах у мэтрах, як то бег на 10 000 мэтраў, а на шашы або вольнай мясцовасьці ў кілямэтрах, як то крос 10 кілямэтраў. Дарожкі на стадыёнах маюць спэцыяльную разьметку, якая адзначае старт усіх бегавых дысцыплінаў і калідоры для перадачы эстафэты. Часам спаборніцтвы па кіданьні молату ці дзіды вылучаюць у асобную праграму ці ўвогуле выносяць за межы стадыёну, бо патэнцыйна ладунак, выпадкова які выляцеў за межы сэктару, можа нанесьці калецтва іншым удзельнікам спаборніцтваў або гледачам.

=== Закрыты манеж ===
Стандартна ўключае ў сябе авальную 200-мэтровую дарожку, якая складаецца з чатырох-шасьці асобных дарожак, дарожку для бегу на 60 мэтраў і сэктараў для скачковых відаў. Адзіны від для кіданьняў, які ўваходзіць у праграму зімовага сэзону ў закрытых памяшканьнях — гэта штурханьне ядра й, як правіла, ён ня мае спэцыяльнага сэктару й арганізуецца асобна на месцы іншых сэктараў. Афіцыйныя спаборніцтвы [[Міжнародная арганізацыя лёгкаатлетычных фэдэрацыяў|Міжнароднай арганізацыі лёгкаатлетычных фэдэрацыяў]] праводзяцца толькі на 200-мэтровай дарожцы, аднак існуюць стадыёны зь нестандартнай дарожкай, як то 140 мэтраў, 300 мэтраў і іншыя.

У манежы на віражах закладваюць пэўны кут ухілу, звычайна да 18°, які палягчае бегунам праходжаньне дыстанцыі на паваротах з малым радыюсам крывізны. Пачынаючы з 2006 году, дыстанцыя 200 мэтраў была выключана з праграмы чэмпіянатаў сьвету і Эўропы паводле меркаваньняў, што ўдзельнікі пастаўленыя ў няроўныя ўмовы, бо той, хто бяжыць па зьнешняй дарожцы, знаходзіцца ў самых выгадных умовах. Аднак на некаторых спаборніцтвах забегі на 200-мэтровай дыстанцыі праводзяцца да гэтага часу.

== Спаборніцтвы ==
[[Файл:1500 metres men final Tampere 2018 (1).jpg|значак|зьлева|Забег на 1500 мэтраў сярод юнакоў у фінскім [[Тампэрэ]].]]
Спаборніцтвы па лёгкай атлетыцы можна падзяліць на тры тыпы, як то на міжнародныя чэмпіянаты, нацыянальныя чэмпіянаты і штогадовыя мітынгі ды забегі. Лёгкая атлетыка на міжнародных чэмпіянатах, або на [[Алімпійскія гульні|Алімпійскіх гульнях]], уяўляе сабою вяршыню сярод турніраў у гэтым відзе спорту. І ў іх бяруць удзел атлеты, якія прадстаўляюць сваю краіну або рэгіён. Арганізацыя гэтых спаборніцтваў звычайна кантралюецца сусьветным, кантынэнтальным або рэгіянальным кіроўным органам лёгкай атлетыкі. Атлеты атрымліваюць права ўдзелу ў гэтых спаборніцтвах праз адбор, які ладзіцца нацыянальным кіроўным органам лёгкай атлетыкі, звычайна на падставе мінулых дасягненьняў або выступаў на нацыянальным адборачным турніры.

Нацыянальныя чэмпіянаты звычайна ладзяцца ў краінах пад эгідай уласнага нацыянальнай фэдэрацыі лёгкай атлетыкі дзеля таго, каб вызначыць найлепшых атлетаў краіны ў кожнай дысцыпліне. Штогадовыя аднадзённыя мітынгі і забегі складаюць найбольш базавы ўзровень спаборніцтваў і ёсьць найбольш распаўсюджаным фарматам атлетычных турніраў. Гэтыя падзеі часта маюць запрашальны характар і арганізуюцца спартовымі арганізацыямі, імпрэсарыямі або іншымі ўстановамі. Спаборніцтвы звычайна ўлучаюць толькі адзін від спорту ў межах лёгкай атлетыкі. Аднак буйныя міжнародныя адкрытыя чэмпіянаты і атлетычныя спаборніцтвы, што ладзяцца ў рамках шматвідавых спартовых падзеяў, звычайна ўлучаюць камбінацыю бегавых і тэхнічных дысцыплінаў, шашэйнага бегу і спартовай хадзьбы.

=== Алімпійскія гульні ===
[[Файл:Beijing Olympic Stadium August 15 709713b52c o.jpg|значак|Атлетычныя спаборніцтвы на галоўным пэкінскім стадыёне ў час летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году.]]
Сучасныя [[летнія Алімпійскія гульні]] былі першай падзеяй, на якой адбыліся глябальныя спаборніцтвы па лёгкай атлетыцы. Усе асноўныя дысцыпліны ў межах лёгкай атлетыкі звычайна прысутнічаюць у алімпійскай атлетычнай праграме ад самага ейнага пачатку ў 1896 годзе, але [[лёгкаатлетычны крос]] з таго часу быў выключаны зь ліку дысцыплінаў. Алімпійскія спаборніцтвы ў лёгкай атлетыцы ўважаюцца за найпрэстыжнейшы атлетычны турнір, таму многія атлетычныя дысцыпліны ўваходзяць у лік найбольш аглядальных падзеяў летніх Алімпійскіх гульняў. Звычайна дысцыпліны ў мужчынскай і жаночай праграмах або ідэнтычныя, або маюць блізкі эквівалент&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200417045838/https://www.sports-reference.com/olympics/summer/2012/ATH/ Sports Reference]&lt;/ref&gt;. На [[Летнія Алімпійскія гульні 2024 году|летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году]] былі зладжаныя спаборніцтвы за 48 камплектаў мэдалёў, пры гэтым камплекты былі разьмеркаваныя ідэнтычна паміж мужчынамі і жанчынамі, то бок 23 для кожнага, а таксама былі разыграныя 2 камплекты мэдалёў у зьмяшаных камандах.

На ўзор Алімпійскіх гульняў у XX стагодзьдзі ўзьніклі розныя іншыя шматвідавыя спартовыя падзеі, у якіх лёгкая атлетыка ад пачатку была базавым відам спорту. Сярод іх ёсьць [[Гульні Садружнасьці]], Цэнтральнаамэрыканскія і Карыбскія гульні, [[Унівэрсыяда]] і многія іншыя. Бегавыя і тэхнічныя дысцыпліны, а таксама шашэйныя забегі прысутнічаюць у паралімпійскай атлетычнай праграме ад самага ейнага пачатку ў 1960 годзе. Паралімпійскія спаборніцтвы ўважаюцца за найпрэстыжнейшы атлетычны турнір для атлетаў зь фізычнымі абмежаваньнямі, а лёгкая атлетыка на гэтай спартовай імпрэзе ўлучае гонкі на вазках, дзе атлеты выступаюць у лёгкіх адмысловых спаборніцкіх вазках. Атлеты з парушэньнямі зроку выступаюць разам зь відушчымі гідамі. На [[Летнія Паралімпійскія гульні 2012 году|летніх Паралімпійскіх гульнях 2012 году]] ў [[Лёндан]]е ўпершыню на міжнародным атлетычным турніры гіды атрымалі мэдалі&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120317184215/http://www.insideworldparasport.biz/insideparasport/9218-guides-to-be-awarded-paralympic-gold-medals Exclusive: Guides to be awarded Paralympic medals at London 2012], insideworldparasport.biz, February 12, 2011&lt;/ref&gt;, як гэта ўжо даўно робяць пілёты ў [[роварны спорт|вэляспорце]] і гіды на Паралімпійскіх зімовых гульнях.

=== Чэмпіянат сьвету ===
[[Файл:Botswana 2025 World Athletics Championships.png|значак|зьлева|Батсванскія бегуны на [[чэмпіянат сьвету па лёгкай атлетыцы 2025 году|чэмпіянаце сьвету 2025 году]] ў [[Токіё]].]]
[[Чэмпіянат сьвету па лёгкай атлетыцы]] ёсьць асноўным глябальны атлетычным чэмпіянатам, які ладзіцца арганізацыяй [[Сусьветная лёгкая атлетыка|Сусьветнай атлетыкай]]. Двухгадовы турнір упершыню адбыўся ў 1983 годзе і цяпер мае праграму, ідэнтычную алімпійскай. Такім чынам, [[шашэйны бег]], [[спартовая хадзьба]], бегавыя ды тэхнічныя дысцыпліны звычайна заўсёды ўваходзяць у лік дысцыплінаў з спартовай праграмы турніру. Лёгкаатлетычны крос мае свой асобны глябальны чэмпіянат, які ладзіцца штогод ад 1973 году. Асобным турнірам ёсьць [[чэмпіянат сьвету па лёгкай атлетыцы ў памяшканьні|чэмпіянат сьвету ў памяшканьні]], які таксама ладзіяцца Сусьветнай лёгкай атлетыкай. Як і звычайны чэмпіянат сьвету ён мае фармат двухгадовага турніру, які ўлучае выключна бегавыя і тэхнічныя дысцыпліны ў памяшканьні. Таксама маецца адмысловая падзея для шашэйнага бегу, як то штогадовы [[чэмпіянат сьвету па паўмаратоне]]. Не зважаючы на тое, што [[чэмпіянат сьвету па спартовай хадзьбе]] ня мае афіцыйнага статусу, але ён выконвае функцыю галоўнага сусьветнага турніру ў гэтай дысцыпліне.

Акрамя таго, маюцца асобныя чэмпіянаты для юнакоў, у якіх бяруць удзел спартоўцы і спартоўкі да 17 і да 19 гадоў. Сусьветная асацыяцыя майстроў лёгкай атлетыкі ладзіць чэмпіянат сьвету па лёгкай атлетыцы сярод майстроў старэйшых за 35 гадоў у 5 катэгорыях рознага веку. Раней ладзіўся чэмпіянат сьвету для [[экідэн]] забегаў, які паўстаў у 1990-х гадах, але хутка быў скасаваны. Прафэсійныя атлеты зь фізычнымі абмежаваньнямі спаборнічаюць на чэмпіянатах сьвету па параатлетыцы.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.iaaf.org/ Афіцыйны сайт СФЛА]
* [http://www.bfla.eu/ Беларуская фэдэрацыя лёгкай атлетыкі]
* [http://www.european-athletics.org/ Сайт эўрапейскай атлетыкі]
* [http://www.trackandfieldnews.com/ Track and Field News]

{{Алімпійскія віды спорту}}

[[Катэгорыя:Лёгкая атлетыка|*]]
[[Катэгорыя:Віды спорту]]
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]]
[[Катэгорыя:Летнія алімпійскія віды спорту]]</text>
      <sha1>feayv2u68lgy93rx24fkpx9cmmkgfpb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682360</id>
      <parentid>2682359</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T16:42:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Адкрыты стадыён */ стыль</comment>
      <origin>2682360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20194" sha1="aoi5e3apgnnvksc6h99x7aohpk9qsyf" xml:space="preserve">[[Файл:Athletics competitions.jpg|значак|Дысцыпліны лёгкай атлетыкі.]]
'''Лёгкая атлетыка''' — від [[спорт]]у, у які ўваходзяць розныя спартовыя спаборніцтвы заснаваныя на такой дзейнасьці, як то бег, скокі й кіданьне. Кіданьні й скокі звычайна адбываюцца ў цэнтральнай плошчы [[стадыён]]а, у той час калі бег праходзіць па-за травяным пакрыцьцём пляцоўкі. Лёгкая атлетыка складаецца з такіх спартовых дысцыплінаў, як то спаборніцтвы на стадыёне, [[шашэйны бег]], [[бег па перасечанай мясцовасьці]] й [[спартовая хадзьба]]. Самыя вядомыя спаборніцтвы па гэтаму віду спорту ёсьць спаборніцтвы па лёгкай атлетыцы на [[Алімпійскія гульні|Алімпійскіх гульнях]] і [[чэмпіянат сьвету па лёгкай атлетыцы]]. [[Сусьветная лёгкая атлетыка]], якая раней называлася Міжнароднай асацыяцыяй лёгкаатлетычных фэдэрацыяў (ІААФ), ёсьць міжнародным органам па лёгкай атлетыцы. Арганізацыя была створаная ў 1912 годзе й на сёньня аб’ядноўвае 214 нацыянальных фэдэрацыяў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.iaaf.org/about-iaaf/structure/member-federations|загаловак=IAAF National Member Federations|выдавецтва=IAAF.org|копія=https://web.archive.org/web/20150816090456/http://www.iaaf.org/about-iaaf/structure/member-federations|дата копіі=16.08.2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.iaaf.org/mm/Document/imported/9589.pdf|загаловак=The organisational framework for athlet|копія=https://web.archive.org/web/20100525092736/http://www.iaaf.org/mm/Document/imported/9589.pdf|дата копіі=25.05.2010}}&lt;/ref&gt;.

Лёгкая атлетыка, як правіла, складаецца з індывідуальных відаў спорту, дзе спартоўцы супэрнічаюць адзін з адным дзеля выяўленьня пераможцы. У спаборніцтвах на хуткасьць перамагае спартовец з хуткім часам, у той час як у скоках і кіданьнях перамагае спартовец, які дамогся найбольшай адлегласьці альбо вышыні. Спаборніцтвы па бегу падзяляюцца на [[спрынт]], [[бег на сярэднія дыстанцыі|бег на сярэднія]] й [[бег на доўгія дыстанцыі|доўгія дыстанцыі]], [[эстафэта|эстафэты]] й [[бег зь перашкодамі]]. Спаборніцтвы па скоках уключаюць у сябе [[скокі ў даўжыню]], [[патройны скачок|патройны скок]], [[скокі ў вышыню]] й [[скокі з шастом]], у той час як найбольш распаўсюджанымі спаборніцтвамі па кідаючым відам ёсьць [[штурханьне ядра]], [[кіданьне дзіды]], [[кіданьне дыску|дыску]] й [[штурханьне молату|молату]]. Ёсьць таксама шматбор’і, як то [[сямібор’е|сямібор’і]] й [[дзесяцібор’е|дзесяцібор’і]], у якім спартоўцы спаборнічаюць у некалькіх зь пералічаных відаў.

Найлепшыя паказчыкі ў кожнай з дысцыплінаў захоўваюцца на сусьветным і нацыянальным узроўнях, і называюцца сусьветнымі й нацыянальнымі рэкордамі, таксама рэкорды захоўваюцца й на асабістым узроўні. Аднак, спартоўцы, якія парушылі правілы спаборніцтваў, дыскваліфікуюцца са спаборніцтваў й іхныя дасягненьні не бяруцца пад увагу.

== Пляцоўкі ==
=== Адкрыты стадыён ===
[[Файл:2003 World Athletics Championships (147769455).jpg|значак|Спаборніцтвы [[чэмпіянат сьвету па лёгкай алтетыцы 2003 году|чэмпіянату сьвету па лёгкай алтетыцы 2003 году]], якія праходзілі на [[Стад дэ Франс]].]]
У большасьці выпадкаў [[лёгкаатлетычны стадыён]] бывае сумешчаны з футбольным стадыёнам і полем, як то менскі стадыён «[[Дынама (стадыён, Менск)|Дынама]]». У ЗША лёгкаатлетычны стадыён сумешчаны са стадыёнам для [[амэрыканскі футбол|амэрыканскага футболу]] або [[лякрос]]у. Лёгкаатлетычны стадыён стандартна ўключае ў сябе авальную 400-мэтровую дарожку, якая звычайна складаецца з 8 ці 9 асобных дарожак, а таксама сэктараў для спаборніцтваў у скоках і кіданьнях. Дарожка для бегу на 3000 мэтраў зь перашкодамі мае асаблівую разьметку, а перашкода з вадой вынесеная на спэцыяльны віраж.

Прынята вымяраць дыстанцыю на стадыёнах у мэтрах, як то бег на 10 000 мэтраў, а на шашы або вольнай мясцовасьці ў кілямэтрах, як то крос 10 кілямэтраў. Дарожкі на стадыёнах маюць спэцыяльную разьметку, якая адзначае старт усіх бегавых дысцыплінаў і калідоры для перадачы эстафэты. Часам спаборніцтвы па кіданьні молату ці дзіды вылучаюць у асобную праграму ці ўвогуле выносяць за межы стадыёну, бо патэнцыйна ладунак, выпадкова які выляцеў за межы сэктару, можа нанесьці калецтва іншым удзельнікам спаборніцтваў або гледачам.

=== Закрыты манеж ===
Стандартна ўключае ў сябе авальную 200-мэтровую дарожку, якая складаецца з чатырох-шасьці асобных дарожак, дарожку для бегу на 60 мэтраў і сэктараў для скачковых відаў. Адзіны від для кіданьняў, які ўваходзіць у праграму зімовага сэзону ў закрытых памяшканьнях — гэта штурханьне ядра й, як правіла, ён ня мае спэцыяльнага сэктару й арганізуецца асобна на месцы іншых сэктараў. Афіцыйныя спаборніцтвы [[Міжнародная арганізацыя лёгкаатлетычных фэдэрацыяў|Міжнароднай арганізацыі лёгкаатлетычных фэдэрацыяў]] праводзяцца толькі на 200-мэтровай дарожцы, аднак існуюць стадыёны зь нестандартнай дарожкай, як то 140 мэтраў, 300 мэтраў і іншыя.

У манежы на віражах закладваюць пэўны кут ухілу, звычайна да 18°, які палягчае бегунам праходжаньне дыстанцыі на паваротах з малым радыюсам крывізны. Пачынаючы з 2006 году, дыстанцыя 200 мэтраў была выключана з праграмы чэмпіянатаў сьвету і Эўропы паводле меркаваньняў, што ўдзельнікі пастаўленыя ў няроўныя ўмовы, бо той, хто бяжыць па зьнешняй дарожцы, знаходзіцца ў самых выгадных умовах. Аднак на некаторых спаборніцтвах забегі на 200-мэтровай дыстанцыі праводзяцца да гэтага часу.

== Спаборніцтвы ==
[[Файл:1500 metres men final Tampere 2018 (1).jpg|значак|зьлева|Забег на 1500 мэтраў сярод юнакоў у фінскім [[Тампэрэ]].]]
Спаборніцтвы па лёгкай атлетыцы можна падзяліць на тры тыпы, як то на міжнародныя чэмпіянаты, нацыянальныя чэмпіянаты і штогадовыя мітынгі ды забегі. Лёгкая атлетыка на міжнародных чэмпіянатах, або на [[Алімпійскія гульні|Алімпійскіх гульнях]], уяўляе сабою вяршыню сярод турніраў у гэтым відзе спорту. І ў іх бяруць удзел атлеты, якія прадстаўляюць сваю краіну або рэгіён. Арганізацыя гэтых спаборніцтваў звычайна кантралюецца сусьветным, кантынэнтальным або рэгіянальным кіроўным органам лёгкай атлетыкі. Атлеты атрымліваюць права ўдзелу ў гэтых спаборніцтвах праз адбор, які ладзіцца нацыянальным кіроўным органам лёгкай атлетыкі, звычайна на падставе мінулых дасягненьняў або выступаў на нацыянальным адборачным турніры.

Нацыянальныя чэмпіянаты звычайна ладзяцца ў краінах пад эгідай уласнага нацыянальнай фэдэрацыі лёгкай атлетыкі дзеля таго, каб вызначыць найлепшых атлетаў краіны ў кожнай дысцыпліне. Штогадовыя аднадзённыя мітынгі і забегі складаюць найбольш базавы ўзровень спаборніцтваў і ёсьць найбольш распаўсюджаным фарматам атлетычных турніраў. Гэтыя падзеі часта маюць запрашальны характар і арганізуюцца спартовымі арганізацыямі, імпрэсарыямі або іншымі ўстановамі. Спаборніцтвы звычайна ўлучаюць толькі адзін від спорту ў межах лёгкай атлетыкі. Аднак буйныя міжнародныя адкрытыя чэмпіянаты і атлетычныя спаборніцтвы, што ладзяцца ў рамках шматвідавых спартовых падзеяў, звычайна ўлучаюць камбінацыю бегавых і тэхнічных дысцыплінаў, шашэйнага бегу і спартовай хадзьбы.

=== Алімпійскія гульні ===
[[Файл:Beijing Olympic Stadium August 15 709713b52c o.jpg|значак|Атлетычныя спаборніцтвы на галоўным пэкінскім стадыёне ў час летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году.]]
Сучасныя [[летнія Алімпійскія гульні]] былі першай падзеяй, на якой адбыліся глябальныя спаборніцтвы па лёгкай атлетыцы. Усе асноўныя дысцыпліны ў межах лёгкай атлетыкі звычайна прысутнічаюць у алімпійскай атлетычнай праграме ад самага ейнага пачатку ў 1896 годзе, але [[лёгкаатлетычны крос]] з таго часу быў выключаны зь ліку дысцыплінаў. Алімпійскія спаборніцтвы ў лёгкай атлетыцы ўважаюцца за найпрэстыжнейшы атлетычны турнір, таму многія атлетычныя дысцыпліны ўваходзяць у лік найбольш аглядальных падзеяў летніх Алімпійскіх гульняў. Звычайна дысцыпліны ў мужчынскай і жаночай праграмах або ідэнтычныя, або маюць блізкі эквівалент&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200417045838/https://www.sports-reference.com/olympics/summer/2012/ATH/ Sports Reference]&lt;/ref&gt;. На [[Летнія Алімпійскія гульні 2024 году|летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году]] былі зладжаныя спаборніцтвы за 48 камплектаў мэдалёў, пры гэтым камплекты былі разьмеркаваныя ідэнтычна паміж мужчынамі і жанчынамі, то бок 23 для кожнага, а таксама былі разыграныя 2 камплекты мэдалёў у зьмяшаных камандах.

На ўзор Алімпійскіх гульняў у XX стагодзьдзі ўзьніклі розныя іншыя шматвідавыя спартовыя падзеі, у якіх лёгкая атлетыка ад пачатку была базавым відам спорту. Сярод іх ёсьць [[Гульні Садружнасьці]], Цэнтральнаамэрыканскія і Карыбскія гульні, [[Унівэрсыяда]] і многія іншыя. Бегавыя і тэхнічныя дысцыпліны, а таксама шашэйныя забегі прысутнічаюць у паралімпійскай атлетычнай праграме ад самага ейнага пачатку ў 1960 годзе. Паралімпійскія спаборніцтвы ўважаюцца за найпрэстыжнейшы атлетычны турнір для атлетаў зь фізычнымі абмежаваньнямі, а лёгкая атлетыка на гэтай спартовай імпрэзе ўлучае гонкі на вазках, дзе атлеты выступаюць у лёгкіх адмысловых спаборніцкіх вазках. Атлеты з парушэньнямі зроку выступаюць разам зь відушчымі гідамі. На [[Летнія Паралімпійскія гульні 2012 году|летніх Паралімпійскіх гульнях 2012 году]] ў [[Лёндан]]е ўпершыню на міжнародным атлетычным турніры гіды атрымалі мэдалі&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120317184215/http://www.insideworldparasport.biz/insideparasport/9218-guides-to-be-awarded-paralympic-gold-medals Exclusive: Guides to be awarded Paralympic medals at London 2012], insideworldparasport.biz, February 12, 2011&lt;/ref&gt;, як гэта ўжо даўно робяць пілёты ў [[роварны спорт|вэляспорце]] і гіды на Паралімпійскіх зімовых гульнях.

=== Чэмпіянат сьвету ===
[[Файл:Botswana 2025 World Athletics Championships.png|значак|зьлева|Батсванскія бегуны на [[чэмпіянат сьвету па лёгкай атлетыцы 2025 году|чэмпіянаце сьвету 2025 году]] ў [[Токіё]].]]
[[Чэмпіянат сьвету па лёгкай атлетыцы]] ёсьць асноўным глябальны атлетычным чэмпіянатам, які ладзіцца арганізацыяй [[Сусьветная лёгкая атлетыка|Сусьветнай атлетыкай]]. Двухгадовы турнір упершыню адбыўся ў 1983 годзе і цяпер мае праграму, ідэнтычную алімпійскай. Такім чынам, [[шашэйны бег]], [[спартовая хадзьба]], бегавыя ды тэхнічныя дысцыпліны звычайна заўсёды ўваходзяць у лік дысцыплінаў з спартовай праграмы турніру. Лёгкаатлетычны крос мае свой асобны глябальны чэмпіянат, які ладзіцца штогод ад 1973 году. Асобным турнірам ёсьць [[чэмпіянат сьвету па лёгкай атлетыцы ў памяшканьні|чэмпіянат сьвету ў памяшканьні]], які таксама ладзіяцца Сусьветнай лёгкай атлетыкай. Як і звычайны чэмпіянат сьвету ён мае фармат двухгадовага турніру, які ўлучае выключна бегавыя і тэхнічныя дысцыпліны ў памяшканьні. Таксама маецца адмысловая падзея для шашэйнага бегу, як то штогадовы [[чэмпіянат сьвету па паўмаратоне]]. Не зважаючы на тое, што [[чэмпіянат сьвету па спартовай хадзьбе]] ня мае афіцыйнага статусу, але ён выконвае функцыю галоўнага сусьветнага турніру ў гэтай дысцыпліне.

Акрамя таго, маюцца асобныя чэмпіянаты для юнакоў, у якіх бяруць удзел спартоўцы і спартоўкі да 17 і да 19 гадоў. Сусьветная асацыяцыя майстроў лёгкай атлетыкі ладзіць чэмпіянат сьвету па лёгкай атлетыцы сярод майстроў старэйшых за 35 гадоў у 5 катэгорыях рознага веку. Раней ладзіўся чэмпіянат сьвету для [[экідэн]] забегаў, які паўстаў у 1990-х гадах, але хутка быў скасаваны. Прафэсійныя атлеты зь фізычнымі абмежаваньнямі спаборнічаюць на чэмпіянатах сьвету па параатлетыцы.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.iaaf.org/ Афіцыйны сайт СФЛА]
* [http://www.bfla.eu/ Беларуская фэдэрацыя лёгкай атлетыкі]
* [http://www.european-athletics.org/ Сайт эўрапейскай атлетыкі]
* [http://www.trackandfieldnews.com/ Track and Field News]

{{Алімпійскія віды спорту}}

[[Катэгорыя:Лёгкая атлетыка|*]]
[[Катэгорыя:Віды спорту]]
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]]
[[Катэгорыя:Летнія алімпійскія віды спорту]]</text>
      <sha1>aoi5e3apgnnvksc6h99x7aohpk9qsyf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Машына</title>
    <ns>0</ns>
    <id>91342</id>
    <revision>
      <id>2682339</id>
      <parentid>2611205</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T13:05:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Redaktor GLAM</username>
        <id>70484</id>
      </contributor>
      <comment>Higher resolution version of image</comment>
      <origin>2682339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21476" sha1="fazdjse2w2kg9snsuampm42nmwiaqud" xml:space="preserve">[[Выява:Steam engine in action.gif|міні|300пкс|Паравая машына]]

'''Машы́на''', або '''Махіна''' ({{мова-grc|Μηχανή|скарочана}}) — прылада штучнага паходжаньня (сукупнасьць агрэгатаў ці прыладаў), якая пераўтварае энэргію і/або характар руху. Выкарыстоўваецца для выкананьня вызначаных дзеяньняў з мэтай палегчыць ці цалкам замяніць [[фізычная праца|працу]] [[чалавек]]а пры выкананьні канкрэтнай задачы. Асаблівасьцю машыны, якая адрозьнівае яе ад іншых прыладаў, зьяўляецца выкарыстаньне мэханічнай [[энэргія|энэргіі]], то бок зьдзяйсьненьне пэўнага [[мэханічны рух|мэханічнага руху]], для выкананьня ўскладзенай на яе функцыі, як то прызначэньня, працы, дзеяньняў. Машына ёсьць, перш за ўсё, мэханічнай прыладай. Аднак разам са зьяўленьнем і разьвіцьцём [[электроніка|электронікі]] зьявіліся тэхнічныя аб’екты без рухомых частак, як то [[электронная вылічальная машына]].

Яшчэ ў эпоху [[Адраджэньне|Адраджэньня]] ранейшныя філёзафы вылучылі шэсьць [[просты мэханізм|простых мэханізмаў]], якія былі элемэнтарнымі прыладамі, што прыводзяць нагрузку ў рух, і разьлічылі карысную сілу, якую гэтыя прылады вырабляюць, вядомую сёньня як [[мэханічная перавага]]&lt;ref name=&quot;Usher&quot;&gt;Usher, Abbott Payson (1988). [https://books.google.com/books?id=xuDDqqa8FlwC&amp;pg=PA196 «A History of Mechanical Inventions»]. USA: Courier Dover Publications. — С. 98. — ISBN 978-0-486-25593-4.&lt;/ref&gt;. Сучасныя машыны ўяўляюць сабой складаныя сыстэмы, якія ўтвораныя з структурных элемэнтаў, мэханізмаў і кампанэнтаў кіраваньня й уключаюць у сябе інтэрфэйсы для зручнага выкарыстаньня чалавекам. Прыклады машынаў уключаюць шырокі спэктар транспартных сродкаў, як то [[аўтамабіль|аўтамабілі]], чаўны й [[самалёт]]ы, бытавыя прыборы, у тым ліку [[кампутар]]ы, сыстэмы вэнтыляцыі й водазабесьпячэньня, сельскагаспадарчыя машыны, станкі, сыстэмы аўтаматызацыі фабрык і заводаў, а таксама [[робат]]ы.

Асноўнай характарыстыкай машыны зьяўляецца ейная [[магутнасьць]]. Адной зь першых адзінак вымярэньня магутнасьці была [[конская сіла]]. Аднак, нягледзячы на тое, што ў многіх краінах [[Садружнасьць Незалежных Дзяржаваў|СНД]] прынята [[Міжнародная сыстэма СІ|Міжнародная сыстэма адзінак]] (СІ), паводле якой адзінкай вымярэньня магутнасьці ўважаецца [[ват]], конская сіла працягвае выкарыстоўвацца й у цяперашні час.

== Клясыфікацыя ==
[[Выява:Bonsack machine.png|міні|зьлева|Машына для скруткі [[цыгарэта]]ў, задуманая Джэймзам Бонсакам у 1880 годзе й запатэнтаваная на наступны год.]]
Практычна любую машыну можна аднесьці да адной з чатырох наступных групаў:
* энэргетычныя машыны ([[рухавік]]і, [[рэактар]]ы);
* інфармацыйныя машыны (апараты сувязі й апрацоўкі інфармацыі);
* машыны апрацоўкі матэрыялаў ([[млын]]ы, [[печ]]ы, [[станок|станкі]]);
* транспартныя й пад’ёмныя машыны ([[аўтамабіль|аўтамабілі]], канатныя дарогі, [[пагрузчык]]і, [[падымальны кран|падымальныя краны]]).

== Гісторыя ==
Ручная [[сякера]], вырабленая шляхам адколваньня [[крэмн]]у з утварэньнем [[клін (мэханізм)|кліна]], у руках чалавека пераўтварае сілу й рух прылады ў сілу расколваньня і можа прыводзіць у рух загатоўкі. Ручная сякера ёсьць першым прыкладам кліну, то бок найстарэйшым з шасьці клясычных [[просты мэханізм|простых мэханізмаў]], на якіх базуецца праца большасьці машынаў. Другім найстарэйшым простым мэханізмам уважаецца [[нахільная роўніца]]&lt;ref&gt;Karl von Langsdorf (1826) Machinenkunde, quoted in Reuleaux, Franz (1876). [https://archive.org/details/kinematicsmachi01reulgoog «The kinematics of machinery: Outlines of a theory of machines»]. MacMillan. — С. 604.&lt;/ref&gt;, як то рампа, якая выкарыстоўвалася з дагістарычных часоў дзеля перамяшчэньня цяжкіх прадметаў&lt;ref&gt;Therese McGuire, Light on Sacred Stones, in Conn, Marie A.; Therese Benedict McGuire (2007). [https://books.google.com/books?id=kEPkDyvek3sC&amp;pg=PA23 «Not etched in stone: essays on ritual memory, soul, and society»]. University Press of America. — С. 23. — ISBN 978-0-7618-3702-2.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Dutch, Steven (1999). [https://web.archive.org/web/20160821064729/http://www.uwgb.edu/dutchs/westtech/xancient.htm «Pre-Greek Accomplishments»]. Legacy of the Ancient World. Prof. Steve Dutch’s page, Univ. of Wisconsin at Green Bay.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Flint hand axe.JPG|значак|Клін старажытнай [[сякера|сякеры]], выбіты з [[крэмн]]у.]]
Астатнія чатыры простыя мэханізмы былі вынайдзеныя на старажытным [[Блізкі Ўсход|Блізкім Усходзе]]&lt;ref&gt;Moorey, Peter Roger Stuart (1999). «Ancient Mesopotamian Materials and Industries: The Archaeological Evidence». Eisenbrauns. — ISBN 9781575060422.&lt;/ref&gt;. [[Кола]] разам з [[вось]]сю было вынайдзенае ў [[Мэсапатамія|Мэсапатаміі]], на тэрыторыі сучаснага [[Ірак]]у, у V тысячагодзьдзі да н. э.&lt;ref&gt;D.T. Potts (2012). «A Companion to the Archaeology of the Ancient Near East». — С. 285.&lt;/ref&gt; [[Рычаг]] упершыню зьявіўся блізу 5 тысяч гадоў таму на Блізкім Усходзе, дзе звычайна выкарыстоўваўся ў простых [[вагі|вагах]]&lt;ref name=&quot;Paipetis&quot;&gt;Paipetis, S. A.; Ceccarelli, Marco (2010). «The Genius of Archimedes -- 23 Centuries of Influence on Mathematics, Science and Engineering: Proceedings of an International Conference held at Syracuse, Italy, June 8-10, 2010». Springer Science &amp; Business Media. — С. 416. — ISBN 9789048190911.&lt;/ref&gt; і дзеля перамяшчэньня вялікіх аб’ектаў у старажытнаэгіпецкіх тэхналёгіях&lt;ref&gt;Clarke, Somers; Engelbach, Reginald (1990). «Ancient Egyptian Construction and Architecture». Courier Corporation. — С. 86—90. — ISBN 9780486264851.&lt;/ref&gt;. Ён таксама служыў асьверам у [[калодзеж-журавель|калодзежы-жураўлі]], то бок першай кранавай машыне, якая зьявілася ў Мэсапатаміі блізу 3000 году да н. э.&lt;ref name=&quot;Paipetis&quot;/&gt;, а затым у Старажытным Эгіпце блізу 2 тысяч гадоў да н. э.&lt;ref&gt;Faiella, Graham (2006). [https://books.google.com/books?id=bGMyBTS0-v0C&amp;pg=PA27 «The Technology of Mesopotamia»]. The Rosen Publishing Group. — С. 27. — ISBN 9781404205604.&lt;/ref&gt; Самыя раньнія сьведчаньні аб [[блёк|блёках]] стасуюцца Мэсапатаміі ў пачатку II тысячагодзьдзя да н. э.&lt;ref name=&quot;Moorey&quot;&gt;Moorey, Peter Roger Stuart (1999). «Ancient Mesopotamian Materials and Industries: The Archaeological Evidence». Eisenbrauns. — С. 4. — ISBN 9781575060422.&lt;/ref&gt; і Старажытнага Эгіпту за часам XII дынастыі, то бок 1991—1802 гадах да н. э.&lt;ref&gt;Arnold, Dieter (1991). «Building in Egypt: Pharaonic Stone Masonry». Oxford University Press. — С. 71. — ISBN 9780195113747.&lt;/ref&gt;. [[Вінт|Шруба]], апошняя з вынайдзеных простых мэханізмаў&lt;ref&gt;Woods, Michael; Mary B. Woods (2000). [https://books.google.com/books?id=E1tzW_aDnxsC&amp;pg=PA58 «Ancient Machines: From Wedges to Waterwheels»]. USA: Twenty-First Century Books. — С. 58. — ISBN 0-8225-2994-7.&lt;/ref&gt;, упершыню зьявілася ў Мэсапатаміі ў пэрыяд Новаасырыйскага часу 911—609 гадоў да н. э.&lt;ref name=&quot;Moorey&quot;/&gt; Эгіпецкія піраміды былі пабудаваныя з выкарыстаньнем трох з шасьці простых мэханізмаў, як то нахільнай роўніцы, кліна й рычага&lt;ref&gt;Wood, Michael (2000). [https://archive.org/details/ancientcommunica00wood/page/35 «Ancient Machines: From Grunts to Graffiti»]. Minneapolis, MN: Runestone Press. — С. 35—36. — ISBN 0-8225-2996-3.&lt;/ref&gt;.

Тры простыя мэханізмы былі вывучаныя й апісаныя грэцкім філёзафам [[Архімэд]]ам прыкладна ў III стагодзьдзі да н. э. Імі былі рычаг, блёк і шруба&lt;ref&gt;Asimov, Isaac (1988). [https://web.archive.org/web/20160818203229/https://books.google.com/books?id=pSKvaLV6zkcC&amp;pg=PA88 «Understanding Physics»]. New York, New York, USA: Barnes &amp; Noble. — С. 88. — ISBN 978-0-88029-251-1.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Chiu&quot;&gt;Chiu, Y. C. (2010). [https://web.archive.org/web/20160818202910/https://books.google.com/books?id=osNrPO3ivZoC&amp;pg=PA42 «An introduction to the History of Project Management»]. Delft: Eburon Academic Publishers. — С. 42. — ISBN 978-90-5972-437-2.&lt;/ref&gt;. Архімэд вынайшаў прынцып мэханічнай перавагі рычагу&lt;ref&gt;Ostdiek, Vern; Bord, Donald (2005). [https://web.archive.org/web/20130528052651/http://books.google.com/books?id=7kz2pd14hPUC&amp;pg=PA123 «Inquiry into Physics»]. Thompson Brooks/Cole. — С. 123. — ISBN 978-0-534-49168-0.&lt;/ref&gt;. Пазьнейшыя грэцкія філёзафы вызначылі пяць клясычных простых мэханізмаў, за выключэньнем нахільнай роўніцы, і здолелі прыблізна вылічыць іхную мэханічную перавагу&lt;ref name=&quot;Usher&quot;/&gt;. [[Герон Александрыйскі]] ў сваёй працы «Мэханіка» пералічыў пяць мэханізмаў, якія могуць прыводзіць груз у рух, сярод якіх былі рычаг, калаўрот, блён, клін і шруба&lt;ref name=&quot;Chiu&quot;/&gt;. Ён жа апісаў іхны выраб і выкарыстаньне&lt;ref&gt;Strizhak, Viktor; Igor Penkov; Toivo Pappel (2004). [https://web.archive.org/web/20130607095045/http://books.google.com/books?id=FqZvlMnjqY0C&amp;printsec=frontcover&amp;dq=%22archimedean+simple+machine%22&amp;source=gbs_summary_r&amp;cad=0 «Evolution of design, use, and strength calculations of screw threads and threaded joints»]. HMM2004 International Symposium on History of Machines and Mechanisms. Kluwer Academic publishers. — С. 245. — ISBN 1-4020-2203-4.&lt;/ref&gt;. Аднак разуменьне грэкаў было абмежаванае статыкай, то бок [[балянс сілаў|балянсам сілаў]], і не ўлучала дынаміку або канцэпцыю працы.

[[Файл:De re metallica - stamp ore crusher (125711574).jpg|значак|зьлева|Машына да драбненьня жалязьняку, якая працуе ад вадзяным коле. Выява з працы [[Георг Агрыкала|Георга Агрыкалы]] ''«De Re Metallica»''.]]
Самыя раньнія практычныя ветраныя машыны, як то [[вятрак (млын)|ветрак]]і й ветраныя помпы, упершыню зьявіліся ў мусульманскім сьвеце ў [[Ісламскі залаты век]] на тэрыторыі сучасных [[Іран]]у, [[Аўганістан]]у й [[Пакістан]]у ў IX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Hassan, Ahmad Y; Hill, Donald Routledge (1986). «Islamic Technology: An illustrated history». Cambridge University Press. — С. 54. — ISBN 0-521-42239-6.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Lucas, Adam (2006). «Wind, Water, Work: Ancient and Medieval Milling Technology». Brill Publishers. — С. 65. — ISBN 90-04-14649-0.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Eldridge, Frank (1980). «Wind Machines» (2nd ed.). New York: Litton Educational Publishing, Inc. — С. 15. — ISBN 0-442-26134-9.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Shepherd, William (2011). «Electricity Generation Using Wind Power» (1 ed.). Singapore: World Scientific Publishing Co. Pte. Ltd. — С. 4. — ISBN 978-981-4304-13-9.&lt;/ref&gt;. Самай раньняй вядомай [[парасілавая ўстаноўка|парасілавой устаноўкай]] з паравым [[рухавік]]ом быў паравы дамкрат з прыводам у рух паравой турбінай, апісаны ў 1551 годзе [[Такіюдын]]ам у асманскім Эгіпце&lt;ref&gt;Hassan, Ahmad Y (1976). «Taqi al-Din and Arabic Mechanical Engineering». Institute for the History of Arabic Science, University of Aleppo. — С. 34—35.&lt;/ref&gt;. Баваўняная машына, вядомая як [[котан-джын]], была вынайдзеная ў [[Індыя|Індыі]] ў VI стагодзьдзі&lt;ref&gt;Lakwete, Angela (2003). [https://books.google.com/books?id=uOMaGVnPfBcC «Inventing the Cotton Gin: Machine and Myth in Antebellum America»]. Baltimore: The Johns Hopkins University Press. — С. 1—6. — ISBN 9780801873942.&lt;/ref&gt;, а калаўрот быў вынайдзены ў ісламскім сьвеце ў пачатку XI стагодзьдзя&lt;ref&gt;Pacey, Arnold (1991) [1990]. «Technology in World Civilization: A Thousand-Year History» (First MIT Press paperback ed.). Cambridge MA: The MIT Press. — С. 23—24.&lt;/ref&gt;. Гэтыя вынаходзтвы былі асноватворнымі дзеля росту баваўнянай прамысловасьці.

У эпоху [[Адраджэньне|Адраджэньня]] дынаміку мэханічных сілаў пачалі вывучаць з пункту гледжаньня таго, колькі карыснай працы яны могуць выконваць, што ў канчатковым выніку прывяло да паўстаньня новай канцэпцыі [[мэханічная праца|мэханічнай працы]]. У 1586 годзе флямандзкі інжынэр [[Сыман Стэвін]] вывеў мэханічную перавагу нахільнай роўніцы, дзякуючы чаму яна была ўлучаная да ліку іншых простых мэханізмаў. Поўная дынамічная тэорыя простых мэханізмаў была распрацаваная італьянскім навукоўцам [[Галілео Галілей|Галілео Галілеем]] у 1600 годзе ў працы ''«Аб мэханіцы»''&lt;ref name=&quot;Krebs&quot;&gt;Krebs, Robert E. (2004). [https://web.archive.org/web/20130528045000/http://books.google.com/books?id=MTXdplfiz-cC&amp;pg=PA163&amp;dq=%22mechanics+Galileo+analyzed%22#v=onepage&amp;q=%22mechanics%20Galileo%20analyzed%22&amp;f=false «Groundbreaking Experiments, Inventions, and Discoveries of the Middle Ages»]. Greenwood Publishing Group. — С. 163. — ISBN 978-0-313-32433-8.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Stephen, Donald; Lowell Cardwell (2001). [https://web.archive.org/web/20160818204648/https://books.google.com/books?id=BSfpFLV1nkAC&amp;pg=PA86&amp;dq=%22simple+machine%22+galileo#v=onepage&amp;q=%22simple%20machine%22%20galileo&amp;f=false «Wheels, clocks, and rockets: a history of technology»]. USA: W. W. Norton &amp; Company. — С. 85—87. — ISBN 978-0-393-32175-3.&lt;/ref&gt;. Ён быў першым, хто зразумеў, што такія мэханізмы не ствараюць [[энэргія|энэргію]], а наўпрост трансфармуюць яе&lt;ref name=&quot;Krebs&quot;/&gt;. Клясычнае [[церце]] было выяўленае [[Леанарда да Вінчы]], але заставалася невядомым для сьвету. Яно было наноў адкрытае [[Гіём Амантон|Гіёмам Амантонам]] у 1699 годзе й атрымала далейшае разьвіцьцё [[Шарль-Агюстэн дэ Кулён|Шарлем-Агюстэнам дэ Кулёнам]] (1785)&lt;ref&gt;Armstrong-Hélouvry, Brian (1991). [https://web.archive.org/web/20160818141554/https://books.google.com/books?id=0zk_zI3xACgC&amp;pg=PA10 «Control of machines with friction»]. USA: Springer. — С. 10. — ISBN 978-0-7923-9133-3.&lt;/ref&gt;. У 1782 годзе [[Джэймз Ўат]] запатэнтаваў сваю [[сыстэма паралельнага руху|сыстэму паралельнага руху]], дзякуючы чаму была створаная парасілавая ўстаноўка падвойнага дзеяньня&lt;ref&gt;Pennock, G. R., James Watt (1736-1819). «Distinguished Figures in Mechanism and Machine Science». ed. M. Ceccarelli, Springer, 2007. — ISBN 978-1-4020-6365-7.&lt;/ref&gt;. У выніку разьвіцьця рухавікоў стала мажлівым будаваць [[паравоз]]ы, паравыя [[карабель|караблі]] й заводы.

Пачынаючы з другой паловы XVIII стагодзьдзя, у некаторых раёнах [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] пачаўся пераход ад ручной працы й цяглавай сілы жывёлаў да машыннай вытворчасьці. Гэта пачалося з мэханізацыі [[тэкстыльная прамысловасьць|тэкстыльнай прамысловасьці]], разьвіцьця мэтадаў вырабу жалеза й пашырэньня выкарыстаньня ачышчанага вугалю&lt;ref&gt;Beck B., Roger (1999). «World History: Patterns of Interaction». Evanston, Illinois: McDougal Littell.&lt;/ref&gt;. Такім чынам паўстала [[індустрыяльная рэвалюцыя]], якая ахапіла некаторыя эўрапейскія краіны ў час з 1750 па 1850 гады, калі зьмены ў сельскай гаспадарцы, вытворчасьці, здабычы карысных выкапняў, транспарце й тэхналёгіях зрабілі глыбокі ўплыў на сацыяльныя, эканамічныя й культурныя варункі таго часу. Пераўтварэньні пачаліся ў Вялікабрытаніі, а затым распаўсюдзіліся ва ўсёй Заходняй Эўропе, Паўночнай Амэрыцы, [[Японія|Японіі]] і, у рэшце рэшт, ва ўсім сьвеце.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://kmoddl.library.cornell.edu/model.php?m=reuleaux Калекцыя машынаў і мэханізмаў]. Cornell University{{ref-en}}.
* [https://www.brighthubengineering.com/cad-autocad-reviews-tips/9948-what-is-a-machine/ Што такое машына?]. Bright Hub Engineering{{ref-en}}.
* [http://www.macmillandictionaryblog.com/machine Машына]. Voice. The English Learners Dictionary Blog{{ref-en}}.

[[Катэгорыя:Машыны| ]]
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]]</text>
      <sha1>fazdjse2w2kg9snsuampm42nmwiaqud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы/Сьпіс істотных артыкулаў паводле памеру</title>
    <ns>4</ns>
    <id>91685</id>
    <revision>
      <id>2682361</id>
      <parentid>2682191</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T17:07:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DymitrBot</username>
        <id>56484</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>робат: абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2682361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="102567" sha1="eot4g7fnpw46zwiw7b0006wb7qveo0l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{/Уступ|04.08.2026 17:07 UTC|44,63|44,77|+0,14}}&lt;/noinclude&gt;
# [[Электрычны ток]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2579 сымб. → &lt;/span&gt;3611 сымб.)
# [[Дыхальная сыстэма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2641 сымб. → &lt;/span&gt;3697 сымб.)
# [[Харчовая соль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2714 сымб. → &lt;/span&gt;3800 сымб.)
# [[Сьпірт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2737 сымб. → &lt;/span&gt;3832 сымб.)
# [[Сэрца]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2738 сымб. → &lt;/span&gt;3833 сымб.)
# [[Тэатар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2739 сымб. → &lt;/span&gt;3835 сымб.)
# [[Гук]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2761 сымб. → &lt;/span&gt;3865 сымб.)
# [[Страўнікава-кішачны тракт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2762 сымб. → &lt;/span&gt;3867 сымб.)
# [[Кут]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2775 сымб. → &lt;/span&gt;3885 сымб.)
# [[Мір]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2801 сымб. → &lt;/span&gt;3921 сымб.)
# [[Любоў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2804 сымб. → &lt;/span&gt;3926 сымб.)
# [[Сьвятло]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2809 сымб. → &lt;/span&gt;3933 сымб.)
# [[Піраміда (архітэктура)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2814 сымб. → &lt;/span&gt;3940 сымб.)
# [[Горная парода]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2824 сымб. → &lt;/span&gt;3954 сымб.)
# [[Фотасынтэз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2833 сымб. → &lt;/span&gt;3966 сымб.)
# [[Граматыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2858 сымб. → &lt;/span&gt;4001 сымб.)
# [[Крывяносная сыстэма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2873 сымб. → &lt;/span&gt;4022 сымб.)
# [[Свабода волі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2890 сымб. → &lt;/span&gt;4046 сымб.)
# [[Інфрачырвонае выпраменьваньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2919 сымб. → &lt;/span&gt;4087 сымб.)
# [[Вірус]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2923 сымб. → &lt;/span&gt;4092 сымб.)
# [[Джаз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2925 сымб. → &lt;/span&gt;4095 сымб.)
# [[Сіла (фізычная велічыня)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2932 сымб. → &lt;/span&gt;4105 сымб.)
# [[Цэнтральны працэсар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2941 сымб. → &lt;/span&gt;4117 сымб.)
# [[Тэрарызм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2945 сымб. → &lt;/span&gt;4123 сымб.)
# [[Магабгарата]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2947 сымб. → &lt;/span&gt;4126 сымб.)
# [[Опэра]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2973 сымб. → &lt;/span&gt;4162 сымб.)
# [[Пандэмія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2976 сымб. → &lt;/span&gt;4166 сымб.)
# [[Комікс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;2978 сымб. → &lt;/span&gt;4169 сымб.)
# [[Камэта]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3025 сымб. → &lt;/span&gt;4235 сымб.)
# [[Землятрус]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3025 сымб. → &lt;/span&gt;4235 сымб.)
# [[Фанэма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3031 сымб. → &lt;/span&gt;4243 сымб.)
# [[Мова праграмаваньня]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3032 сымб. → &lt;/span&gt;4245 сымб.)
# [[Статыстыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3034 сымб. → &lt;/span&gt;4248 сымб.)
# [[Печань]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3037 сымб. → &lt;/span&gt;4252 сымб.)
# [[Электронная пошта]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3037 сымб. → &lt;/span&gt;4252 сымб.)
# [[Электронная музыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3064 сымб. → &lt;/span&gt;4290 сымб.)
# [[Хуткасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3079 сымб. → &lt;/span&gt;4311 сымб.)
# [[Мовазнаўства]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3127 сымб. → &lt;/span&gt;4378 сымб.)
# [[Крыкет]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3132 сымб. → &lt;/span&gt;4385 сымб.)
# [[Прапаганда]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3142 сымб. → &lt;/span&gt;4399 сымб.)
# [[Журналістыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3145 сымб. → &lt;/span&gt;4403 сымб.)
# [[Плуг]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3146 сымб. → &lt;/span&gt;4404 сымб.)
# [[Баявыя мастацтвы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3148 сымб. → &lt;/span&gt;4407 сымб.)
# [[Джайнізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3158 сымб. → &lt;/span&gt;4421 сымб.)
# [[Літар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3176 сымб. → &lt;/span&gt;4446 сымб.)
# [[Антыбіётык]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3186 сымб. → &lt;/span&gt;4460 сымб.)
# [[Паводка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3187 сымб. → &lt;/span&gt;4462 сымб.)
# [[Эпоха Асьветніцтва]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3197 сымб. → &lt;/span&gt;4476 сымб.)
# [[Дзяленьне ядра]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3201 сымб. → &lt;/span&gt;4481 сымб.)
# [[Хвароба]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3205 сымб. → &lt;/span&gt;4487 сымб.)
# [[Пісьменства]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3206 сымб. → &lt;/span&gt;4488 сымб.)
# [[Свойскі конь]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3209 сымб. → &lt;/span&gt;4493 сымб.)
# [[Малюскі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3211 сымб. → &lt;/span&gt;4495 сымб.)
# [[Солі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3211 сымб. → &lt;/span&gt;4495 сымб.)
# [[Мода]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3214 сымб. → &lt;/span&gt;4500 сымб.)
# [[Вымярэньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3218 сымб. → &lt;/span&gt;4505 сымб.)
# [[Рэпрадукцыйная сыстэма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3232 сымб. → &lt;/span&gt;4525 сымб.)
# [[Рэстаўрацыя Мэйдзі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3237 сымб. → &lt;/span&gt;4532 сымб.)
# [[Тэктоніка пліт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3261 сымб. → &lt;/span&gt;4565 сымб.)
# [[Лягарытм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3278 сымб. → &lt;/span&gt;4589 сымб.)
# [[Амазонка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3278 сымб. → &lt;/span&gt;4589 сымб.)
# [[Сымэтрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3280 сымб. → &lt;/span&gt;4592 сымб.)
# [[Бог]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3291 сымб. → &lt;/span&gt;4607 сымб.)
# [[Склад]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3295 сымб. → &lt;/span&gt;4613 сымб.)
# [[Шыізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3298 сымб. → &lt;/span&gt;4617 сымб.)
# [[Скульптура]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3310 сымб. → &lt;/span&gt;4634 сымб.)
# [[Сымфонія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3322 сымб. → &lt;/span&gt;4651 сымб.)
# [[Тэорыя лікаў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3347 сымб. → &lt;/span&gt;4686 сымб.)
# [[Жывёлы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3349 сымб. → &lt;/span&gt;4689 сымб.)
# [[Жанчына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3354 сымб. → &lt;/span&gt;4696 сымб.)
# [[Флямэнка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3367 сымб. → &lt;/span&gt;4714 сымб.)
# [[Псыхалёгія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3373 сымб. → &lt;/span&gt;4722 сымб.)
# [[Гадзіньнік]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3376 сымб. → &lt;/span&gt;4726 сымб.)
# [[Эпістэмалёгія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3378 сымб. → &lt;/span&gt;4729 сымб.)
# [[Страваваньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3378 сымб. → &lt;/span&gt;4729 сымб.)
# [[Гастраэнтэрыт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3385 сымб. → &lt;/span&gt;4739 сымб.)
# [[Флейта]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3389 сымб. → &lt;/span&gt;4745 сымб.)
# [[Сьлепата]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3394 сымб. → &lt;/span&gt;4752 сымб.)
# [[Біялягічная клясыфікацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3410 сымб. → &lt;/span&gt;4774 сымб.)
# [[Павукі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3411 сымб. → &lt;/span&gt;4775 сымб.)
# [[Біятэхналёгія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3424 сымб. → &lt;/span&gt;4794 сымб.)
# [[Рыс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3438 сымб. → &lt;/span&gt;4813 сымб.)
# [[Арка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3441 сымб. → &lt;/span&gt;4817 сымб.)
# [[Магніт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3470 сымб. → &lt;/span&gt;4858 сымб.)
# [[Жалезны век]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3479 сымб. → &lt;/span&gt;4871 сымб.)
# [[Этыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3480 сымб. → &lt;/span&gt;4872 сымб.)
# [[Біяхімія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3482 сымб. → &lt;/span&gt;4875 сымб.)
# [[Інфармацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3495 сымб. → &lt;/span&gt;4893 сымб.)
# [[Паўзуны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3496 сымб. → &lt;/span&gt;4894 сымб.)
# [[Камунізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3506 сымб. → &lt;/span&gt;4908 сымб.)
# [[Сунізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3510 сымб. → &lt;/span&gt;4914 сымб.)
# [[Закон захаваньня энэргіі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3523 сымб. → &lt;/span&gt;4932 сымб.)
# [[Кветка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3524 сымб. → &lt;/span&gt;4934 сымб.)
# [[Чалавек]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3526 сымб. → &lt;/span&gt;4936 сымб.)
# [[Мёд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3529 сымб. → &lt;/span&gt;4941 сымб.)
# [[Эвалюцыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3534 сымб. → &lt;/span&gt;4948 сымб.)
# [[Сталь]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3537 сымб. → &lt;/span&gt;4952 сымб.)
# [[Інфармацыйныя тэхналёгіі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3542 сымб. → &lt;/span&gt;4959 сымб.)
# [[Паўправаднік]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3556 сымб. → &lt;/span&gt;4978 сымб.)
# [[Агульная тэорыя адноснасьці]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3563 сымб. → &lt;/span&gt;4988 сымб.)
# [[Нэматоды]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3565 сымб. → &lt;/span&gt;4991 сымб.)
# [[Вікінгі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3576 сымб. → &lt;/span&gt;5006 сымб.)
# [[Монатэізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3578 сымб. → &lt;/span&gt;5009 сымб.)
# [[Раўнаньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3583 сымб. → &lt;/span&gt;5016 сымб.)
# [[Вусякі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3591 сымб. → &lt;/span&gt;5027 сымб.)
# [[Драўніна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3598 сымб. → &lt;/span&gt;5037 сымб.)
# [[Шлюб]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3603 сымб. → &lt;/span&gt;5044 сымб.)
# [[Джэймз Прэскат Джоўль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3614 сымб. → &lt;/span&gt;5060 сымб.)
# [[Цунамі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3617 сымб. → &lt;/span&gt;5064 сымб.)
# [[Мора]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3630 сымб. → &lt;/span&gt;5082 сымб.)
# [[Тэарэма Пітагора]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3634 сымб. → &lt;/span&gt;5088 сымб.)
# [[Тоўстая кішка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3642 сымб. → &lt;/span&gt;5099 сымб.)
# [[Аўстралія і Акіянія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3650 сымб. → &lt;/span&gt;5110 сымб.)
# [[Моцнае ўзаемадзеяньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3658 сымб. → &lt;/span&gt;5121 сымб.)
# [[Паскарэньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3671 сымб. → &lt;/span&gt;5139 сымб.)
# [[СНІД]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3676 сымб. → &lt;/span&gt;5146 сымб.)
# [[Барабан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3680 сымб. → &lt;/span&gt;5152 сымб.)
# [[Манархія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3685 сымб. → &lt;/span&gt;5159 сымб.)
# [[Вялікая кітайская сьцяна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3685 сымб. → &lt;/span&gt;5159 сымб.)
# [[Умар ібн аль-Хатаб]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3698 сымб. → &lt;/span&gt;5177 сымб.)
# [[Нанатэхналёгіі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3707 сымб. → &lt;/span&gt;5190 сымб.)
# [[Нос]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3728 сымб. → &lt;/span&gt;5219 сымб.)
# [[Дыёд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3747 сымб. → &lt;/span&gt;5246 сымб.)
# [[Чорнае мора]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3748 сымб. → &lt;/span&gt;5247 сымб.)
# [[Акулы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3757 сымб. → &lt;/span&gt;5260 сымб.)
# [[Дэзоксырыбануклійная кісьля]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3760 сымб. → &lt;/span&gt;5264 сымб.)
# [[Эндакрынная сыстэма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3778 сымб. → &lt;/span&gt;5289 сымб.)
# [[Мангольская імпэрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3783 сымб. → &lt;/span&gt;5296 сымб.)
# [[Ідэалёгія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3790 сымб. → &lt;/span&gt;5306 сымб.)
# [[Фізыялёгія дыханьня]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3792 сымб. → &lt;/span&gt;5309 сымб.)
# [[Ганчарства]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3800 сымб. → &lt;/span&gt;5320 сымб.)
# [[Арганізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3814 сымб. → &lt;/span&gt;5340 сымб.)
# [[Газ]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3824 сымб. → &lt;/span&gt;5354 сымб.)
# [[Фізычная хімія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3826 сымб. → &lt;/span&gt;5356 сымб.)
# [[Частасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3827 сымб. → &lt;/span&gt;5358 сымб.)
# [[Расьліны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3828 сымб. → &lt;/span&gt;5359 сымб.)
# [[Абрам]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3830 сымб. → &lt;/span&gt;5362 сымб.)
# [[Раман]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3838 сымб. → &lt;/span&gt;5373 сымб.)
# [[Грамадзянская вайна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3848 сымб. → &lt;/span&gt;5387 сымб.)
# [[Паўднёва-Кітайскае мора]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3850 сымб. → &lt;/span&gt;5390 сымб.)
# [[Прамысловасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3858 сымб. → &lt;/span&gt;5401 сымб.)
# [[Цяжарнасьць чалавека]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3859 сымб. → &lt;/span&gt;5403 сымб.)
# [[Хмара]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3861 сымб. → &lt;/span&gt;5405 сымб.)
# [[Юдаізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3866 сымб. → &lt;/span&gt;5412 сымб.)
# [[Цьвёрдае цела]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3866 сымб. → &lt;/span&gt;5412 сымб.)
# [[Каляндар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3878 сымб. → &lt;/span&gt;5429 сымб.)
# [[Проза]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3885 сымб. → &lt;/span&gt;5439 сымб.)
# [[Веды]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3892 сымб. → &lt;/span&gt;5449 сымб.)
# [[Глухата]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3910 сымб. → &lt;/span&gt;5474 сымб.)
# [[Галаўны мозаг]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3920 сымб. → &lt;/span&gt;5488 сымб.)
# [[Выбуховае рэчыва]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3930 сымб. → &lt;/span&gt;5502 сымб.)
# [[Вялікі бар’ерны рыф]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3931 сымб. → &lt;/span&gt;5503 сымб.)
# [[Яблык]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3935 сымб. → &lt;/span&gt;5509 сымб.)
# [[Дзюдо]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3944 сымб. → &lt;/span&gt;5522 сымб.)
# [[Ісьціна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3964 сымб. → &lt;/span&gt;5550 сымб.)
# [[Рэальнасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3964 сымб. → &lt;/span&gt;5550 сымб.)
# [[Халодная вайна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3978 сымб. → &lt;/span&gt;5569 сымб.)
# [[Самба]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3993 сымб. → &lt;/span&gt;5590 сымб.)
# [[Прыручэньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;3999 сымб. → &lt;/span&gt;5599 сымб.)
# [[Водарасьці]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4004 сымб. → &lt;/span&gt;5606 сымб.)
# [[Лацінская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4007 сымб. → &lt;/span&gt;5610 сымб.)
# [[Сьмяротная кара]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4041 сымб. → &lt;/span&gt;5657 сымб.)
# [[Грызуны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4041 сымб. → &lt;/span&gt;5657 сымб.)
# [[Агонь]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4050 сымб. → &lt;/span&gt;5670 сымб.)
# [[Бясконцасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4062 сымб. → &lt;/span&gt;5687 сымб.)
# [[Цывілізацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4067 сымб. → &lt;/span&gt;5694 сымб.)
# [[Кўамэ Нкрума]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4078 сымб. → &lt;/span&gt;5709 сымб.)
# [[Функцыя (матэматыка)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4081 сымб. → &lt;/span&gt;5713 сымб.)
# [[Інфаркт міякарда]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4107 сымб. → &lt;/span&gt;5750 сымб.)
# [[Дымны порах]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4129 сымб. → &lt;/span&gt;5781 сымб.)
# [[Права]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4130 сымб. → &lt;/span&gt;5782 сымб.)
# [[Кругазварот вады]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4130 сымб. → &lt;/span&gt;5782 сымб.)
# [[Рок-музыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4132 сымб. → &lt;/span&gt;5785 сымб.)
# [[Эмпайр-Стэйт-Білдынг]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4138 сымб. → &lt;/span&gt;5793 сымб.)
# [[Электрамагнітнае выпраменьваньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4156 сымб. → &lt;/span&gt;5818 сымб.)
# [[Матэрыялізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4160 сымб. → &lt;/span&gt;5824 сымб.)
# [[Тэорыя мностваў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4162 сымб. → &lt;/span&gt;5827 сымб.)
# [[Халіфат Абасыдаў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4164 сымб. → &lt;/span&gt;5830 сымб.)
# [[Скура]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4175 сымб. → &lt;/span&gt;5845 сымб.)
# [[Грып]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4188 сымб. → &lt;/span&gt;5863 сымб.)
# [[Квантавая мэханіка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4188 сымб. → &lt;/span&gt;5863 сымб.)
# [[Клясычная мэханіка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4198 сымб. → &lt;/span&gt;5877 сымб.)
# [[Трансфарматар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4212 сымб. → &lt;/span&gt;5897 сымб.)
# [[Сат’яджыт Рай]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4217 сымб. → &lt;/span&gt;5904 сымб.)
# [[Антанін Леапольд Дворжак]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4227 сымб. → &lt;/span&gt;5918 сымб.)
# [[Гара]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4228 сымб. → &lt;/span&gt;5919 сымб.)
# [[Фэрмэнты]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4252 сымб. → &lt;/span&gt;5953 сымб.)
# [[Плоць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4266 сымб. → &lt;/span&gt;5972 сымб.)
# [[Кандэнсатар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4275 сымб. → &lt;/span&gt;5985 сымб.)
# [[Мастацтва вайны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4277 сымб. → &lt;/span&gt;5988 сымб.)
# [[Вайна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4281 сымб. → &lt;/span&gt;5993 сымб.)
# [[Аснова (хімія)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4287 сымб. → &lt;/span&gt;6002 сымб.)
# [[Шкілет]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4288 сымб. → &lt;/span&gt;6003 сымб.)
# [[Срэбра]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4307 сымб. → &lt;/span&gt;6030 сымб.)
# [[Неарганічная хімія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4320 сымб. → &lt;/span&gt;6048 сымб.)
# [[Вялікая дэпрэсія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4320 сымб. → &lt;/span&gt;6048 сымб.)
# [[Акіян]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4326 сымб. → &lt;/span&gt;6056 сымб.)
# [[Кітайскае пісьмо]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4334 сымб. → &lt;/span&gt;6068 сымб.)
# [[Даасізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4343 сымб. → &lt;/span&gt;6080 сымб.)
# [[Сысуны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4345 сымб. → &lt;/span&gt;6083 сымб.)
# [[Зносіны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4364 сымб. → &lt;/span&gt;6110 сымб.)
# [[Янцзы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4369 сымб. → &lt;/span&gt;6117 сымб.)
# [[Бактэрыі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4370 сымб. → &lt;/span&gt;6118 сымб.)
# [[Затаўка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4374 сымб. → &lt;/span&gt;6124 сымб.)
# [[Рэгі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4377 сымб. → &lt;/span&gt;6128 сымб.)
# [[Камплексны лік]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4383 сымб. → &lt;/span&gt;6136 сымб.)
# [[Кампутар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4392 сымб. → &lt;/span&gt;6149 сымб.)
# [[Музыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4394 сымб. → &lt;/span&gt;6152 сымб.)
# [[Нэкропаль Гізы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4402 сымб. → &lt;/span&gt;6163 сымб.)
# [[Эмоцыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4412 сымб. → &lt;/span&gt;6177 сымб.)
# [[Конга (рака)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4412 сымб. → &lt;/span&gt;6177 сымб.)
# [[Партугальская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4425 сымб. → &lt;/span&gt;6195 сымб.)
# [[Апартэід]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4429 сымб. → &lt;/span&gt;6201 сымб.)
# [[Грыгарыянскі каляндар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4435 сымб. → &lt;/span&gt;6209 сымб.)
# [[Шумэр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4436 сымб. → &lt;/span&gt;6210 сымб.)
# [[Камары]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4440 сымб. → &lt;/span&gt;6216 сымб.)
# [[Імунная сыстэма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4443 сымб. → &lt;/span&gt;6220 сымб.)
# [[Арганічная хімія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4446 сымб. → &lt;/span&gt;6224 сымб.)
# [[Алмаз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4446 сымб. → &lt;/span&gt;6224 сымб.)
# [[Пальная зброя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4454 сымб. → &lt;/span&gt;6236 сымб.)
# [[Тонкая кішка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4462 сымб. → &lt;/span&gt;6247 сымб.)
# [[Час]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4463 сымб. → &lt;/span&gt;6248 сымб.)
# [[Плошча]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4468 сымб. → &lt;/span&gt;6255 сымб.)
# [[Зьмеі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4473 сымб. → &lt;/span&gt;6262 сымб.)
# [[Кампутарная гульня]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4492 сымб. → &lt;/span&gt;6289 сымб.)
# [[Шпуля індуктыўнасьці]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4531 сымб. → &lt;/span&gt;6343 сымб.)
# [[Вуза]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4533 сымб. → &lt;/span&gt;6346 сымб.)
# [[Віды пад пагрозай выміраньня]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4538 сымб. → &lt;/span&gt;6353 сымб.)
# [[Вялікія азёры]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4539 сымб. → &lt;/span&gt;6355 сымб.)
# [[Глябалізацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4545 сымб. → &lt;/span&gt;6363 сымб.)
# [[Палітыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4557 сымб. → &lt;/span&gt;6380 сымб.)
# [[Аповесьць пра Гэндзі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4561 сымб. → &lt;/span&gt;6385 сымб.)
# [[Кот]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4575 сымб. → &lt;/span&gt;6405 сымб.)
# [[Літаратура]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4579 сымб. → &lt;/span&gt;6411 сымб.)
# [[Ёган Гутэнбэрг]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4586 сымб. → &lt;/span&gt;6420 сымб.)
# [[Паэзія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4588 сымб. → &lt;/span&gt;6423 сымб.)
# [[Цынь Шыхуандзі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4606 сымб. → &lt;/span&gt;6448 сымб.)
# [[Мастацкая выдумка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4610 сымб. → &lt;/span&gt;6454 сымб.)
# [[Поліяміеліт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4611 сымб. → &lt;/span&gt;6455 сымб.)
# [[Кантынэнт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4625 сымб. → &lt;/span&gt;6475 сымб.)
# [[Мультыплікацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4638 сымб. → &lt;/span&gt;6493 сымб.)
# [[Сэкунда]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4643 сымб. → &lt;/span&gt;6500 сымб.)
# [[Спэцыяльная тэорыя адноснасьці]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4649 сымб. → &lt;/span&gt;6509 сымб.)
# [[Зброя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4681 сымб. → &lt;/span&gt;6553 сымб.)
# [[Мэтабалізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4707 сымб. → &lt;/span&gt;6590 сымб.)
# [[Падводная лодка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4719 сымб. → &lt;/span&gt;6607 сымб.)
# [[Вікторыя (возера)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4735 сымб. → &lt;/span&gt;6629 сымб.)
# [[Арэхі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4741 сымб. → &lt;/span&gt;6637 сымб.)
# [[Матэматычны аналіз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4742 сымб. → &lt;/span&gt;6639 сымб.)
# [[Сельская гаспадарка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4745 сымб. → &lt;/span&gt;6643 сымб.)
# [[Батаніка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4759 сымб. → &lt;/span&gt;6663 сымб.)
# [[Кніга]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4771 сымб. → &lt;/span&gt;6679 сымб.)
# [[Праграмнае забесьпячэньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4787 сымб. → &lt;/span&gt;6702 сымб.)
# [[Міталёгія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4802 сымб. → &lt;/span&gt;6723 сымб.)
# [[Гольф]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4804 сымб. → &lt;/span&gt;6726 сымб.)
# [[Мінэрал]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4807 сымб. → &lt;/span&gt;6730 сымб.)
# [[Сьмерць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4817 сымб. → &lt;/span&gt;6744 сымб.)
# [[Папера]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4828 сымб. → &lt;/span&gt;6759 сымб.)
# [[Мурашкі (вусякі)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4834 сымб. → &lt;/span&gt;6768 сымб.)
# [[Мэнструацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4842 сымб. → &lt;/span&gt;6779 сымб.)
# [[Райн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4842 сымб. → &lt;/span&gt;6779 сымб.)
# [[Геамэтрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4845 сымб. → &lt;/span&gt;6783 сымб.)
# [[Розум]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4859 сымб. → &lt;/span&gt;6803 сымб.)
# [[Слова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4862 сымб. → &lt;/span&gt;6807 сымб.)
# [[Археі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4873 сымб. → &lt;/span&gt;6822 сымб.)
# [[Грамадзтва]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4899 сымб. → &lt;/span&gt;6859 сымб.)
# [[Гародніна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4911 сымб. → &lt;/span&gt;6875 сымб.)
# [[Інваліднасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4919 сымб. → &lt;/span&gt;6887 сымб.)
# [[Леў Талстой]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4935 сымб. → &lt;/span&gt;6909 сымб.)
# [[Каляніялізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4936 сымб. → &lt;/span&gt;6910 сымб.)
# [[Мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4942 сымб. → &lt;/span&gt;6919 сымб.)
# [[Сьнег]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4950 сымб. → &lt;/span&gt;6930 сымб.)
# [[Цына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4971 сымб. → &lt;/span&gt;6959 сымб.)
# [[Мая]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;4978 сымб. → &lt;/span&gt;6969 сымб.)
# [[Паўднёвы полюс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5006 сымб. → &lt;/span&gt;7008 сымб.)
# [[Статуя Свабоды]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5024 сымб. → &lt;/span&gt;7034 сымб.)
# [[Фэмінізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5031 сымб. → &lt;/span&gt;7043 сымб.)
# [[Вулькан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5075 сымб. → &lt;/span&gt;7105 сымб.)
# [[Ячмень звычайны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5080 сымб. → &lt;/span&gt;7112 сымб.)
# [[Часавы пас]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5083 сымб. → &lt;/span&gt;7116 сымб.)
# [[Віхраслуп]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5111 сымб. → &lt;/span&gt;7155 сымб.)
# [[Міжземнае мора]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5117 сымб. → &lt;/span&gt;7164 сымб.)
# [[Дыктатура]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5124 сымб. → &lt;/span&gt;7174 сымб.)
# [[Плястмаса]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5129 сымб. → &lt;/span&gt;7181 сымб.)
# [[Лёгіка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5135 сымб. → &lt;/span&gt;7189 сымб.)
# [[Нагарджуна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5145 сымб. → &lt;/span&gt;7203 сымб.)
# [[Джавагарлал Нэру]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5147 сымб. → &lt;/span&gt;7206 сымб.)
# [[Расізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5158 сымб. → &lt;/span&gt;7221 сымб.)
# [[Пісьменнасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5165 сымб. → &lt;/span&gt;7231 сымб.)
# [[Кола]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5174 сымб. → &lt;/span&gt;7244 сымб.)
# [[Ганг]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5182 сымб. → &lt;/span&gt;7255 сымб.)
# [[Сьвіньня]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5228 сымб. → &lt;/span&gt;7319 сымб.)
# [[Місысыпі (рака)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5228 сымб. → &lt;/span&gt;7319 сымб.)
# [[Вінаград (ягада)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5230 сымб. → &lt;/span&gt;7322 сымб.)
# [[Вэнэрычныя хваробы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5238 сымб. → &lt;/span&gt;7333 сымб.)
# [[Сэнсорная сыстэма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5263 сымб. → &lt;/span&gt;7368 сымб.)
# [[Бібліятэка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5270 сымб. → &lt;/span&gt;7378 сымб.)
# [[Лінейная альгебра]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5289 сымб. → &lt;/span&gt;7405 сымб.)
# [[Альпы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5309 сымб. → &lt;/span&gt;7433 сымб.)
# [[Газэта]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5314 сымб. → &lt;/span&gt;7440 сымб.)
# [[Брагмагупта]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5321 сымб. → &lt;/span&gt;7449 сымб.)
# [[Сусьветнае павуціньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5322 сымб. → &lt;/span&gt;7451 сымб.)
# [[Вежа]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5331 сымб. → &lt;/span&gt;7463 сымб.)
# [[Акбар Вялікі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5363 сымб. → &lt;/span&gt;7508 сымб.)
# [[Маса]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5376 сымб. → &lt;/span&gt;7526 сымб.)
# [[Матэматыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5397 сымб. → &lt;/span&gt;7556 сымб.)
# [[Лекі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5414 сымб. → &lt;/span&gt;7580 сымб.)
# [[Рэспубліка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5454 сымб. → &lt;/span&gt;7636 сымб.)
# [[Тамаш Аквінскі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5475 сымб. → &lt;/span&gt;7665 сымб.)
# [[Вакцына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5478 сымб. → &lt;/span&gt;7669 сымб.)
# [[Штучны інтэлект]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5484 сымб. → &lt;/span&gt;7678 сымб.)
# [[Галакост]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5484 сымб. → &lt;/span&gt;7678 сымб.)
# [[Індуізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5490 сымб. → &lt;/span&gt;7686 сымб.)
# [[Плод]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5521 сымб. → &lt;/span&gt;7729 сымб.)
# [[Эль Ніньнё]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5541 сымб. → &lt;/span&gt;7757 сымб.)
# [[Прыматы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5568 сымб. → &lt;/span&gt;7795 сымб.)
# [[Пчолы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5589 сымб. → &lt;/span&gt;7825 сымб.)
# [[Ультрафіялетавае выпраменьваньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5610 сымб. → &lt;/span&gt;7854 сымб.)
# [[Фрыдрых Ніцшэ]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5699 сымб. → &lt;/span&gt;7979 сымб.)
# [[Лес]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5725 сымб. → &lt;/span&gt;8015 сымб.)
# [[Сыкхізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5764 сымб. → &lt;/span&gt;8070 сымб.)
# [[Імпэрыя Гупта]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5785 сымб. → &lt;/span&gt;8099 сымб.)
# [[Хімічнае злучэньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5797 сымб. → &lt;/span&gt;8116 сымб.)
# [[Каліграфія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5854 сымб. → &lt;/span&gt;8196 сымб.)
# [[Мэталюргія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5861 сымб. → &lt;/span&gt;8205 сымб.)
# [[Мужчына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5864 сымб. → &lt;/span&gt;8210 сымб.)
# [[Нацыяналізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5886 сымб. → &lt;/span&gt;8240 сымб.)
# [[Жывапіс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5913 сымб. → &lt;/span&gt;8278 сымб.)
# [[Пустэльня]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5938 сымб. → &lt;/span&gt;8313 сымб.)
# [[Інтэрнэт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5942 сымб. → &lt;/span&gt;8319 сымб.)
# [[Хімічны элемэнт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;5999 сымб. → &lt;/span&gt;8399 сымб.)
# [[Балтыйскае мора]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6006 сымб. → &lt;/span&gt;8408 сымб.)
# [[Надвор’е]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6046 сымб. → &lt;/span&gt;8464 сымб.)
# [[Капіталізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6054 сымб. → &lt;/span&gt;8476 сымб.)
# [[Арабскае пісьмо]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6075 сымб. → &lt;/span&gt;8505 сымб.)
# [[Смак]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6079 сымб. → &lt;/span&gt;8511 сымб.)
# [[Абрагам Лінкальн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6108 сымб. → &lt;/span&gt;8551 сымб.)
# [[Кулямёт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6108 сымб. → &lt;/span&gt;8551 сымб.)
# [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6126 сымб. → &lt;/span&gt;8576 сымб.)
# [[Санскрыт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6136 сымб. → &lt;/span&gt;8590 сымб.)
# [[Гармоны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6157 сымб. → &lt;/span&gt;8620 сымб.)
# [[Грыбы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6182 сымб. → &lt;/span&gt;8655 сымб.)
# [[Марксізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6188 сымб. → &lt;/span&gt;8663 сымб.)
# [[Радыё]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6202 сымб. → &lt;/span&gt;8683 сымб.)
# [[Арабская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6215 сымб. → &lt;/span&gt;8701 сымб.)
# [[Парасілавая ўстаноўка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6231 сымб. → &lt;/span&gt;8723 сымб.)
# [[Медзь]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6239 сымб. → &lt;/span&gt;8735 сымб.)
# [[Паводзіны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6252 сымб. → &lt;/span&gt;8753 сымб.)
# [[Нэрва]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6322 сымб. → &lt;/span&gt;8851 сымб.)
# [[Авечка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6324 сымб. → &lt;/span&gt;8854 сымб.)
# [[Чарлз Дарвін]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6328 сымб. → &lt;/span&gt;8859 сымб.)
# [[Чжу Сі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6353 сымб. → &lt;/span&gt;8894 сымб.)
# [[Амэрыканскі даляр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6370 сымб. → &lt;/span&gt;8918 сымб.)
# [[Лібэралізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6416 сымб. → &lt;/span&gt;8982 сымб.)
# [[Плаціна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6444 сымб. → &lt;/span&gt;9022 сымб.)
# [[Лікавы аналіз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6454 сымб. → &lt;/span&gt;9036 сымб.)
# [[Содні]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6457 сымб. → &lt;/span&gt;9040 сымб.)
# [[Імпэрыя інкаў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6482 сымб. → &lt;/span&gt;9075 сымб.)
# [[Валюта]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6500 сымб. → &lt;/span&gt;9100 сымб.)
# [[Клясычная музыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6501 сымб. → &lt;/span&gt;9101 сымб.)
# [[Цацка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6512 сымб. → &lt;/span&gt;9117 сымб.)
# [[Індустрыяльная рэвалюцыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6513 сымб. → &lt;/span&gt;9118 сымб.)
# [[Недаяданьне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6523 сымб. → &lt;/span&gt;9132 сымб.)
# [[Скрыпка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6547 сымб. → &lt;/span&gt;9166 сымб.)
# [[Люі Пастэр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6548 сымб. → &lt;/span&gt;9167 сымб.)
# [[Грошы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6574 сымб. → &lt;/span&gt;9204 сымб.)
# [[Марк Твэн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6599 сымб. → &lt;/span&gt;9239 сымб.)
# [[Лао-Цзы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6656 сымб. → &lt;/span&gt;9318 сымб.)
# [[Брытанская імпэрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6680 сымб. → &lt;/span&gt;9352 сымб.)
# [[Жалеза]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6721 сымб. → &lt;/span&gt;9409 сымб.)
# [[Хуанхэ]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6741 сымб. → &lt;/span&gt;9437 сымб.)
# [[Збожжа]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6784 сымб. → &lt;/span&gt;9498 сымб.)
# [[Беднасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6793 сымб. → &lt;/span&gt;9510 сымб.)
# [[Тытунь]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6801 сымб. → &lt;/span&gt;9521 сымб.)
# [[Атлусьценьне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6834 сымб. → &lt;/span&gt;9568 сымб.)
# [[Сафокл]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6856 сымб. → &lt;/span&gt;9598 сымб.)
# [[Падатак]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6856 сымб. → &lt;/span&gt;9598 сымб.)
# [[Песьня]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6914 сымб. → &lt;/span&gt;9680 сымб.)
# [[Вэнэра]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6917 сымб. → &lt;/span&gt;9684 сымб.)
# [[Рэзыстар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6922 сымб. → &lt;/span&gt;9691 сымб.)
# [[Кроў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6957 сымб. → &lt;/span&gt;9740 сымб.)
# [[Мяса]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;6975 сымб. → &lt;/span&gt;9765 сымб.)
# [[Аднаўляльная энэргія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7015 сымб. → &lt;/span&gt;9821 сымб.)
# [[Культура]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7031 сымб. → &lt;/span&gt;9843 сымб.)
# [[Кітайская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7044 сымб. → &lt;/span&gt;9862 сымб.)
# [[Лік]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7045 сымб. → &lt;/span&gt;9863 сымб.)
# [[Іліяда]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7087 сымб. → &lt;/span&gt;9922 сымб.)
# [[Гіндустані]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7143 сымб. → &lt;/span&gt;10000 сымб.)
# [[Млечны Шлях]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7218 сымб. → &lt;/span&gt;10105 сымб.)
# [[Жытло]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7225 сымб. → &lt;/span&gt;10115 сымб.)
# [[Дынастыя Хань]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7227 сымб. → &lt;/span&gt;10118 сымб.)
# [[Дзіця]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7242 сымб. → &lt;/span&gt;10139 сымб.)
# [[Панамскі канал]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7261 сымб. → &lt;/span&gt;10165 сымб.)
# [[Марка Полё]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7267 сымб. → &lt;/span&gt;10174 сымб.)
# [[Сабака]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7271 сымб. → &lt;/span&gt;10179 сымб.)
# [[Мэтал]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7278 сымб. → &lt;/span&gt;10189 сымб.)
# [[Дагістарычны час]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7301 сымб. → &lt;/span&gt;10221 сымб.)
# [[Інсульт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7307 сымб. → &lt;/span&gt;10230 сымб.)
# [[Сярэднявечча]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7309 сымб. → &lt;/span&gt;10233 сымб.)
# [[Цукровы дыябэт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7319 сымб. → &lt;/span&gt;10247 сымб.)
# [[Канфуцыянства]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7323 сымб. → &lt;/span&gt;10252 сымб.)
# [[Нагіб Махфуз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7341 сымб. → &lt;/span&gt;10277 сымб.)
# [[Дыпляматыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7373 сымб. → &lt;/span&gt;10322 сымб.)
# [[Рака]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7391 сымб. → &lt;/span&gt;10347 сымб.)
# [[Нэрвовая сыстэма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7394 сымб. → &lt;/span&gt;10352 сымб.)
# [[Птушкі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7394 сымб. → &lt;/span&gt;10352 сымб.)
# [[Дынастыя Цын]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7420 сымб. → &lt;/span&gt;10388 сымб.)
# [[Ангкор-Ват]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7421 сымб. → &lt;/span&gt;10389 сымб.)
# [[Меч]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7425 сымб. → &lt;/span&gt;10395 сымб.)
# [[Псыхічны разлад]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7457 сымб. → &lt;/span&gt;10440 сымб.)
# [[Цьвёрды дыск]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7473 сымб. → &lt;/span&gt;10462 сымб.)
# [[Аналітычная хімія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7481 сымб. → &lt;/span&gt;10473 сымб.)
# [[Вярблюд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7485 сымб. → &lt;/span&gt;10479 сымб.)
# [[Стыхійнае бедзтва]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7498 сымб. → &lt;/span&gt;10497 сымб.)
# [[Байкал]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7516 сымб. → &lt;/span&gt;10522 сымб.)
# [[Залежнасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7524 сымб. → &lt;/span&gt;10534 сымб.)
# [[Геаграфія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7541 сымб. → &lt;/span&gt;10557 сымб.)
# [[Карл Лінэй]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7550 сымб. → &lt;/span&gt;10570 сымб.)
# [[Канстытуцыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7562 сымб. → &lt;/span&gt;10587 сымб.)
# [[Душа]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7583 сымб. → &lt;/span&gt;10616 сымб.)
# [[Паветранае судна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7590 сымб. → &lt;/span&gt;10626 сымб.)
# [[Правы чалавека]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7596 сымб. → &lt;/span&gt;10634 сымб.)
# [[Выкапнёвае паліва]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7634 сымб. → &lt;/span&gt;10688 сымб.)
# [[Трыганамэтрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7659 сымб. → &lt;/span&gt;10723 сымб.)
# [[Эпас пра Гільгамэша]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7663 сымб. → &lt;/span&gt;10728 сымб.)
# [[Імануіл Кант]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7665 сымб. → &lt;/span&gt;10731 сымб.)
# [[Руаль Амундсэн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7682 сымб. → &lt;/span&gt;10755 сымб.)
# [[Каталіцкая Царква]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7689 сымб. → &lt;/span&gt;10765 сымб.)
# [[Джон Лок]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7691 сымб. → &lt;/span&gt;10767 сымб.)
# [[Вакуўм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7714 сымб. → &lt;/span&gt;10800 сымб.)
# [[Сорга двухколернае]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7716 сымб. → &lt;/span&gt;10802 сымб.)
# [[Плаваньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7718 сымб. → &lt;/span&gt;10805 сымб.)
# [[Пратысты]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7723 сымб. → &lt;/span&gt;10812 сымб.)
# [[Стэнлі Кубрык]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7778 сымб. → &lt;/span&gt;10889 сымб.)
# [[Карл Вялікі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7814 сымб. → &lt;/span&gt;10940 сымб.)
# [[Філязофія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7814 сымб. → &lt;/span&gt;10940 сымб.)
# [[Транзыстар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7816 сымб. → &lt;/span&gt;10942 сымб.)
# [[Ёзэф Гайдн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7818 сымб. → &lt;/span&gt;10945 сымб.)
# [[Сацыялізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7846 сымб. → &lt;/span&gt;10984 сымб.)
# [[Атлянтычны акіян]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7850 сымб. → &lt;/span&gt;10990 сымб.)
# [[Адраджэньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7856 сымб. → &lt;/span&gt;10998 сымб.)
# [[Канфуцый]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7858 сымб. → &lt;/span&gt;11001 сымб.)
# [[Бэйсбол]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7868 сымб. → &lt;/span&gt;11015 сымб.)
# [[Ціхі акіян]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7875 сымб. → &lt;/span&gt;11025 сымб.)
# [[Галубовыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7879 сымб. → &lt;/span&gt;11031 сымб.)
# [[Гравітацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7881 сымб. → &lt;/span&gt;11033 сымб.)
# [[Людвіг Вітгенштайн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7894 сымб. → &lt;/span&gt;11052 сымб.)
# [[Вадкасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7894 сымб. → &lt;/span&gt;11052 сымб.)
# [[Сыстэма каардынат]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7898 сымб. → &lt;/span&gt;11057 сымб.)
# [[Труба]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7905 сымб. → &lt;/span&gt;11067 сымб.)
# [[Вуха]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7922 сымб. → &lt;/span&gt;11091 сымб.)
# [[Радыяактыўнасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7928 сымб. → &lt;/span&gt;11099 сымб.)
# [[Сыма Цянь]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7967 сымб. → &lt;/span&gt;11154 сымб.)
# [[Алюмін]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7971 сымб. → &lt;/span&gt;11159 сымб.)
# [[Арабская ліга]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7982 сымб. → &lt;/span&gt;11175 сымб.)
# [[Астэроід]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7986 сымб. → &lt;/span&gt;11180 сымб.)
# [[Гімалаі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7986 сымб. → &lt;/span&gt;11180 сымб.)
# [[Месяц (спадарожнік)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7996 сымб. → &lt;/span&gt;11194 сымб.)
# [[Пнэўманія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;7997 сымб. → &lt;/span&gt;11196 сымб.)
# [[Земнаводныя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8000 сымб. → &lt;/span&gt;11200 сымб.)
# [[Марыя Складоўская-Кюры]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8006 сымб. → &lt;/span&gt;11208 сымб.)
# [[Хлеб]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8006 сымб. → &lt;/span&gt;11208 сымб.)
# [[Кукуруза]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8040 сымб. → &lt;/span&gt;11256 сымб.)
# [[Макс Плянк]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8043 сымб. → &lt;/span&gt;11260 сымб.)
# [[Мастацтва]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8045 сымб. → &lt;/span&gt;11263 сымб.)
# [[Мэтар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8089 сымб. → &lt;/span&gt;11325 сымб.)
# [[Азот]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8102 сымб. → &lt;/span&gt;11343 сымб.)
# [[Горад]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8123 сымб. → &lt;/span&gt;11372 сымб.)
# [[Абвадненьне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8130 сымб. → &lt;/span&gt;11382 сымб.)
# [[Сафійскі сабор (Канстантынопаль)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8131 сымб. → &lt;/span&gt;11383 сымб.)
# [[Адзеньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8137 сымб. → &lt;/span&gt;11392 сымб.)
# [[Фэрнан Магелан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8148 сымб. → &lt;/span&gt;11407 сымб.)
# [[Электрамагнітнае ўзаемадзеяньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8155 сымб. → &lt;/span&gt;11417 сымб.)
# [[Плянэта]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8167 сымб. → &lt;/span&gt;11434 сымб.)
# [[Шруба]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8169 сымб. → &lt;/span&gt;11437 сымб.)
# [[Ўінстан Чэрчыль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8171 сымб. → &lt;/span&gt;11439 сымб.)
# [[Франц Шубэрт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8176 сымб. → &lt;/span&gt;11446 сымб.)
# [[Юры Гагарын]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8189 сымб. → &lt;/span&gt;11465 сымб.)
# [[Кітападобныя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8203 сымб. → &lt;/span&gt;11484 сымб.)
# [[Інд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8224 сымб. → &lt;/span&gt;11514 сымб.)
# [[Тымур]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8229 сымб. → &lt;/span&gt;11521 сымб.)
# [[Касьмічны палёт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8239 сымб. → &lt;/span&gt;11535 сымб.)
# [[Пшаніца]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8295 сымб. → &lt;/span&gt;11613 сымб.)
# [[Блюз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8321 сымб. → &lt;/span&gt;11649 сымб.)
# [[Дождж]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8324 сымб. → &lt;/span&gt;11654 сымб.)
# [[Размнажэньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8326 сымб. → &lt;/span&gt;11656 сымб.)
# [[Фундамэнталізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8338 сымб. → &lt;/span&gt;11673 сымб.)
# [[Экалёгія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8344 сымб. → &lt;/span&gt;11682 сымб.)
# [[Адукацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8356 сымб. → &lt;/span&gt;11698 сымб.)
# [[Фрыда Калё]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8357 сымб. → &lt;/span&gt;11700 сымб.)
# [[Чэ Гевара]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8379 сымб. → &lt;/span&gt;11731 сымб.)
# [[Японская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8412 сымб. → &lt;/span&gt;11777 сымб.)
# [[Самагубства]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8420 сымб. → &lt;/span&gt;11788 сымб.)
# [[Фартэпіяна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8451 сымб. → &lt;/span&gt;11831 сымб.)
# [[Тым Бэрнэрз-Лі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8463 сымб. → &lt;/span&gt;11848 сымб.)
# [[Гішпанская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8480 сымб. → &lt;/span&gt;11872 сымб.)
# [[Гай Юліюс Цэзар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8496 сымб. → &lt;/span&gt;11894 сымб.)
# [[Арытмэтыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8513 сымб. → &lt;/span&gt;11918 сымб.)
# [[Партэнон]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8531 сымб. → &lt;/span&gt;11943 сымб.)
# [[Свойскі бык]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8538 сымб. → &lt;/span&gt;11953 сымб.)
# [[Гэнры Форд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8544 сымб. → &lt;/span&gt;11962 сымб.)
# [[Слабое ўзаемадзеяньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8549 сымб. → &lt;/span&gt;11969 сымб.)
# [[Імавернасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8575 сымб. → &lt;/span&gt;12005 сымб.)
# [[Ніл Армстранг]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8589 сымб. → &lt;/span&gt;12025 сымб.)
# [[Плятон]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8594 сымб. → &lt;/span&gt;12032 сымб.)
# [[Кіляграм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8604 сымб. → &lt;/span&gt;12046 сымб.)
# [[Мікалай Капэрнік]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8631 сымб. → &lt;/span&gt;12083 сымб.)
# [[Іслам]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8632 сымб. → &lt;/span&gt;12085 сымб.)
# [[Рыхард Вагнэр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8641 сымб. → &lt;/span&gt;12097 сымб.)
# [[Іўрыт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8645 сымб. → &lt;/span&gt;12103 сымб.)
# [[Трапічны цыклён]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8646 сымб. → &lt;/span&gt;12104 сымб.)
# [[Грэцкая мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8648 сымб. → &lt;/span&gt;12107 сымб.)
# [[Палітычная партыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8656 сымб. → &lt;/span&gt;12118 сымб.)
# [[Паўночны полюс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8660 сымб. → &lt;/span&gt;12124 сымб.)
# [[Грамадзянская вайна ў ЗША]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8678 сымб. → &lt;/span&gt;12149 сымб.)
# [[Гітара]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8705 сымб. → &lt;/span&gt;12187 сымб.)
# [[Бавоўна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8713 сымб. → &lt;/span&gt;12198 сымб.)
# [[Каменны век]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8723 сымб. → &lt;/span&gt;12212 сымб.)
# [[Нэльсан Мандэла]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8746 сымб. → &lt;/span&gt;12244 сымб.)
# [[Рабства]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8753 сымб. → &lt;/span&gt;12254 сымб.)
# [[Тэмпэратура]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8756 сымб. → &lt;/span&gt;12258 сымб.)
# [[Сынан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8765 сымб. → &lt;/span&gt;12271 сымб.)
# [[Джэймз Кларк Максўэл]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8784 сымб. → &lt;/span&gt;12298 сымб.)
# [[Хранічная абструктыўная хвароба лёгкіх]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8793 сымб. → &lt;/span&gt;12310 сымб.)
# [[Брусэльскі сталічны рэгіён]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8816 сымб. → &lt;/span&gt;12342 сымб.)
# [[Эрнан Картэс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8835 сымб. → &lt;/span&gt;12369 сымб.)
# [[Садружнасьць нацыяў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8836 сымб. → &lt;/span&gt;12370 сымб.)
# [[Вуглярод]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8841 сымб. → &lt;/span&gt;12377 сымб.)
# [[Фізыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8880 сымб. → &lt;/span&gt;12432 сымб.)
# [[Арыстотэль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8881 сымб. → &lt;/span&gt;12433 сымб.)
# [[Шакаляд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8922 сымб. → &lt;/span&gt;12491 сымб.)
# [[Ядзерная энэргетыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8967 сымб. → &lt;/span&gt;12554 сымб.)
# [[Вайна ў Віетнаме]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;8995 сымб. → &lt;/span&gt;12593 сымб.)
# [[Адам Сьміт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9003 сымб. → &lt;/span&gt;12604 сымб.)
# [[Эндзі Ўоргал]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9017 сымб. → &lt;/span&gt;12624 сымб.)
# [[Фатаграфія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9024 сымб. → &lt;/span&gt;12634 сымб.)
# [[Спорт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9069 сымб. → &lt;/span&gt;12697 сымб.)
# [[Дыфэрэнцыйнае раўнаньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9071 сымб. → &lt;/span&gt;12699 сымб.)
# [[Эвэрэст]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9072 сымб. → &lt;/span&gt;12701 сымб.)
# [[Чанак’я]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9081 сымб. → &lt;/span&gt;12713 сымб.)
# [[Інгмар Бэргман]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9082 сымб. → &lt;/span&gt;12715 сымб.)
# [[Гульня]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9090 сымб. → &lt;/span&gt;12726 сымб.)
# [[Кава]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9102 сымб. → &lt;/span&gt;12743 сымб.)
# [[Дэмакратыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9109 сымб. → &lt;/span&gt;12753 сымб.)
# [[Вялікі выбух]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9208 сымб. → &lt;/span&gt;12891 сымб.)
# [[Від (біялёгія)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9208 сымб. → &lt;/span&gt;12891 сымб.)
# [[Віно]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9217 сымб. → &lt;/span&gt;12904 сымб.)
# [[Мэсапатамія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9226 сымб. → &lt;/span&gt;12916 сымб.)
# [[Марсэль Пруст]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9231 сымб. → &lt;/span&gt;12923 сымб.)
# [[Волга]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9233 сымб. → &lt;/span&gt;12926 сымб.)
# [[Рафаэль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9238 сымб. → &lt;/span&gt;12933 сымб.)
# [[Джэймз Джойс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9245 сымб. → &lt;/span&gt;12943 сымб.)
# [[Сярэдні Ўсход]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9254 сымб. → &lt;/span&gt;12956 сымб.)
# [[Сымон Балівар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9267 сымб. → &lt;/span&gt;12974 сымб.)
# [[Ганс Крыстыян Андэрсэн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9288 сымб. → &lt;/span&gt;13003 сымб.)
# [[Культурная соя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9288 сымб. → &lt;/span&gt;13003 сымб.)
# [[Суставаногія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9338 сымб. → &lt;/span&gt;13073 сымб.)
# [[Прырода]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9347 сымб. → &lt;/span&gt;13086 сымб.)
# [[Архітэктура]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9364 сымб. → &lt;/span&gt;13110 сымб.)
# [[Жан-Поль Сартр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9375 сымб. → &lt;/span&gt;13125 сымб.)
# [[Нямецкая мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9412 сымб. → &lt;/span&gt;13177 сымб.)
# [[Малекула]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9427 сымб. → &lt;/span&gt;13198 сымб.)
# [[Тэлефон]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9454 сымб. → &lt;/span&gt;13236 сымб.)
# [[Мысьленьне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9494 сымб. → &lt;/span&gt;13292 сымб.)
# [[Зыгмунд Фройд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9511 сымб. → &lt;/span&gt;13315 сымб.)
# [[Хорхэ Люіс Борхэс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9540 сымб. → &lt;/span&gt;13356 сымб.)
# [[Ровар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9581 сымб. → &lt;/span&gt;13413 сымб.)
# [[Рымская імпэрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9597 сымб. → &lt;/span&gt;13436 сымб.)
# [[Крыжовыя паходы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9601 сымб. → &lt;/span&gt;13441 сымб.)
# [[Вінцэнт ван Гог]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9657 сымб. → &lt;/span&gt;13520 сымб.)
# [[Саладын]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9738 сымб. → &lt;/span&gt;13633 сымб.)
# [[Паўднёвы акіян]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9750 сымб. → &lt;/span&gt;13650 сымб.)
# [[Бэнгальская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9802 сымб. → &lt;/span&gt;13723 сымб.)
# [[Джэфры Чосэр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9808 сымб. → &lt;/span&gt;13731 сымб.)
# [[Сяргей Эйзэнштэйн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9864 сымб. → &lt;/span&gt;13810 сымб.)
# [[Франц Кафка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9878 сымб. → &lt;/span&gt;13829 сымб.)
# [[Агрэгатны стан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9887 сымб. → &lt;/span&gt;13842 сымб.)
# [[Джаваньні П’ерлюіджы да Палестрына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9900 сымб. → &lt;/span&gt;13860 сымб.)
# [[Рыбы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;9925 сымб. → &lt;/span&gt;13895 сымб.)
# [[Матэматычны доказ]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10026 сымб. → &lt;/span&gt;14036 сымб.)
# [[Марлен Дытрых]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10030 сымб. → &lt;/span&gt;14042 сымб.)
# [[Абу Нувас]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10066 сымб. → &lt;/span&gt;14092 сымб.)
# [[Нобэлеўская прэмія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10075 сымб. → &lt;/span&gt;14105 сымб.)
# [[Суэцкі канал]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10076 сымб. → &lt;/span&gt;14106 сымб.)
# [[Астраномія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10084 сымб. → &lt;/span&gt;14118 сымб.)
# [[Ота фон Бісмарк]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10145 сымб. → &lt;/span&gt;14203 сымб.)
# [[Друк]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10145 сымб. → &lt;/span&gt;14203 сымб.)
# [[Джэймз Кук]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10147 сымб. → &lt;/span&gt;14206 сымб.)
# [[Кісьля]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10184 сымб. → &lt;/span&gt;14258 сымб.)
# [[Рэгбі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10189 сымб. → &lt;/span&gt;14265 сымб.)
# [[Вадарод]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10203 сымб. → &lt;/span&gt;14284 сымб.)
# [[Міжнародны Суд ААН]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10225 сымб. → &lt;/span&gt;14315 сымб.)
# [[Дыега Вэляскес]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10226 сымб. → &lt;/span&gt;14316 сымб.)
# [[Магнітнае поле]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10236 сымб. → &lt;/span&gt;14330 сымб.)
# [[Дзяржава]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10275 сымб. → &lt;/span&gt;14385 сымб.)
# [[Цукар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10276 сымб. → &lt;/span&gt;14386 сымб.)
# [[Кірыліца]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10322 сымб. → &lt;/span&gt;14451 сымб.)
# [[Год]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10331 сымб. → &lt;/span&gt;14463 сымб.)
# [[Луіс Армстранг]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10365 сымб. → &lt;/span&gt;14511 сымб.)
# [[Натуральная воспа]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10367 сымб. → &lt;/span&gt;14514 сымб.)
# [[Хімія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10388 сымб. → &lt;/span&gt;14543 сымб.)
# [[Прыгажосьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10392 сымб. → &lt;/span&gt;14549 сымб.)
# [[Капітал]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10408 сымб. → &lt;/span&gt;14571 сымб.)
# [[Сакрат]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10419 сымб. → &lt;/span&gt;14587 сымб.)
# [[Атам]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10461 сымб. → &lt;/span&gt;14645 сымб.)
# [[Акіра Курасава]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10496 сымб. → &lt;/span&gt;14694 сымб.)
# [[Анархізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10515 сымб. → &lt;/span&gt;14721 сымб.)
# [[Кацусіка Хакусай]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10558 сымб. → &lt;/span&gt;14781 сымб.)
# [[Этаноль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10559 сымб. → &lt;/span&gt;14783 сымб.)
# [[Карл Маркс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10598 сымб. → &lt;/span&gt;14837 сымб.)
# [[Аборт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10611 сымб. → &lt;/span&gt;14855 сымб.)
# [[Галілео Галілей]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10621 сымб. → &lt;/span&gt;14869 сымб.)
# [[Плязма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10644 сымб. → &lt;/span&gt;14902 сымб.)
# [[Анды]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10647 сымб. → &lt;/span&gt;14906 сымб.)
# [[Эпілепсія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10786 сымб. → &lt;/span&gt;15100 сымб.)
# [[Купал]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10798 сымб. → &lt;/span&gt;15117 сымб.)
# [[Калідаса]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10825 сымб. → &lt;/span&gt;15155 сымб.)
# [[Сям’я]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10881 сымб. → &lt;/span&gt;15233 сымб.)
# [[Майкл Фарадэй]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10887 сымб. → &lt;/span&gt;15242 сымб.)
# [[Ігар Стравінскі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10894 сымб. → &lt;/span&gt;15252 сымб.)
# [[Нігер (рака)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10900 сымб. → &lt;/span&gt;15260 сымб.)
# [[Альгарытм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10965 сымб. → &lt;/span&gt;15351 сымб.)
# [[Альбрэхт Дурэр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;10974 сымб. → &lt;/span&gt;15364 сымб.)
# [[Джордж Вашынгтон]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11015 сымб. → &lt;/span&gt;15421 сымб.)
# [[Шагнамэ]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11037 сымб. → &lt;/span&gt;15452 сымб.)
# [[Золата]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11063 сымб. → &lt;/span&gt;15488 сымб.)
# [[Ніл]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11093 сымб. → &lt;/span&gt;15530 сымб.)
# [[Галаўны боль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11142 сымб. → &lt;/span&gt;15599 сымб.)
# [[Тэлебачаньне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11150 сымб. → &lt;/span&gt;15610 сымб.)
# [[Робат]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11199 сымб. → &lt;/span&gt;15679 сымб.)
# [[Карэйская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11208 сымб. → &lt;/span&gt;15691 сымб.)
# [[Пэрыядычная сыстэма хімічных элемэнтаў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11227 сымб. → &lt;/span&gt;15718 сымб.)
# [[Вока]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11331 сымб. → &lt;/span&gt;15863 сымб.)
# [[Нэптун]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11374 сымб. → &lt;/span&gt;15924 сымб.)
# [[Пі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11387 сымб. → &lt;/span&gt;15942 сымб.)
# [[Гафіз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11411 сымб. → &lt;/span&gt;15975 сымб.)
# [[Навука]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11432 сымб. → &lt;/span&gt;16005 сымб.)
# [[Габрыель Гарсія Маркес]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11502 сымб. → &lt;/span&gt;16103 сымб.)
# [[Фашызм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11544 сымб. → &lt;/span&gt;16162 сымб.)
# [[Магатма Гандзі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11560 сымб. → &lt;/span&gt;16184 сымб.)
# [[Вецер]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11636 сымб. → &lt;/span&gt;16290 сымб.)
# [[Гарбата]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11651 сымб. → &lt;/span&gt;16311 сымб.)
# [[Лёгкая атлетыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11693 сымб. → &lt;/span&gt;16370 сымб.)
# [[Сухоты]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11702 сымб. → &lt;/span&gt;16383 сымб.)
# [[Гален]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11707 сымб. → &lt;/span&gt;16390 сымб.)
# [[Курыца]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11730 сымб. → &lt;/span&gt;16422 сымб.)
# [[Энэргія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11758 сымб. → &lt;/span&gt;16461 сымб.)
# [[Давід Гільбэрт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11769 сымб. → &lt;/span&gt;16477 сымб.)
# [[Тэрмадынаміка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11776 сымб. → &lt;/span&gt;16486 сымб.)
# [[Аль-Газалі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11823 сымб. → &lt;/span&gt;16552 сымб.)
# [[Сок]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11844 сымб. → &lt;/span&gt;16582 сымб.)
# [[Эўклід]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11886 сымб. → &lt;/span&gt;16640 сымб.)
# [[Пэрсыдзкая мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11919 сымб. → &lt;/span&gt;16687 сымб.)
# [[Рухавік унутранага згараньня]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;11996 сымб. → &lt;/span&gt;16794 сымб.)
# [[Мэрылін Манро]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12114 сымб. → &lt;/span&gt;16960 сымб.)
# [[Паўднёвая Амэрыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12121 сымб. → &lt;/span&gt;16969 сымб.)
# [[Чарлі Чаплін]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12124 сымб. → &lt;/span&gt;16974 сымб.)
# [[Нікалё Мак’явэльлі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12142 сымб. → &lt;/span&gt;16999 сымб.)
# [[Альгебра]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12219 сымб. → &lt;/span&gt;17107 сымб.)
# [[Сонца]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12265 сымб. → &lt;/span&gt;17171 сымб.)
# [[Кароткія нарды]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12291 сымб. → &lt;/span&gt;17207 сымб.)
# [[Майсей]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12376 сымб. → &lt;/span&gt;17326 сымб.)
# [[Імпэрыялізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12465 сымб. → &lt;/span&gt;17451 сымб.)
# [[Малако]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12487 сымб. → &lt;/span&gt;17482 сымб.)
# [[Франсіска Гоя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12578 сымб. → &lt;/span&gt;17609 сымб.)
# [[Атэізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12579 сымб. → &lt;/span&gt;17611 сымб.)
# [[Сулейман I]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12584 сымб. → &lt;/span&gt;17618 сымб.)
# [[Джэймз Ўат]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12618 сымб. → &lt;/span&gt;17665 сымб.)
# [[Геалёгія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12624 сымб. → &lt;/span&gt;17674 сымб.)
# [[Эўра]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12800 сымб. → &lt;/span&gt;17920 сымб.)
# [[Адольф Гітлер]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12845 сымб. → &lt;/span&gt;17983 сымб.)
# [[Эрнэст Рэзэрфорд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12937 сымб. → &lt;/span&gt;18112 сымб.)
# [[Урад]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;12983 сымб. → &lt;/span&gt;18176 сымб.)
# [[Азартная гульня]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13015 сымб. → &lt;/span&gt;18221 сымб.)
# [[Жыцьцё]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13058 сымб. → &lt;/span&gt;18281 сымб.)
# [[Суахілі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13063 сымб. → &lt;/span&gt;18288 сымб.)
# [[Танец]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13142 сымб. → &lt;/span&gt;18399 сымб.)
# [[Малійская імпэрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13178 сымб. → &lt;/span&gt;18449 сымб.)
# [[Зорка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13336 сымб. → &lt;/span&gt;18670 сымб.)
# [[Людвіг ван Бэтговэн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13344 сымб. → &lt;/span&gt;18682 сымб.)
# [[Джордж Байран]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13398 сымб. → &lt;/span&gt;18757 сымб.)
# [[Рэлігія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13404 сымб. → &lt;/span&gt;18766 сымб.)
# [[Готфрыд Ляйбніц]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13468 сымб. → &lt;/span&gt;18855 сымб.)
# [[Чарлз Дыкенз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13484 сымб. → &lt;/span&gt;18878 сымб.)
# [[Арктычны акіян]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13705 сымб. → &lt;/span&gt;19187 сымб.)
# [[Томас Эдысан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13856 сымб. → &lt;/span&gt;19398 сымб.)
# [[Мацуо Басё]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13925 сымб. → &lt;/span&gt;19495 сымб.)
# [[Уладзімер Ленін]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13932 сымб. → &lt;/span&gt;19505 сымб.)
# [[Колер]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;13969 сымб. → &lt;/span&gt;19557 сымб.)
# [[Рак (захворваньне)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14078 сымб. → &lt;/span&gt;19709 сымб.)
# [[Зямля]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14086 сымб. → &lt;/span&gt;19720 сымб.)
# [[Гамэр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14188 сымб. → &lt;/span&gt;19863 сымб.)
# [[Хвароба Альцгаймэра]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14220 сымб. → &lt;/span&gt;19908 сымб.)
# [[Гіп-гоп]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14420 сымб. → &lt;/span&gt;20188 сымб.)
# [[Шкло]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14513 сымб. → &lt;/span&gt;20318 сымб.)
# [[Роза Люксэмбург]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14625 сымб. → &lt;/span&gt;20475 сымб.)
# [[Дунай]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14708 сымб. → &lt;/span&gt;20591 сымб.)
# [[Яганэс Брамс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14858 сымб. → &lt;/span&gt;20801 сымб.)
# [[Машына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14892 сымб. → &lt;/span&gt;20849 сымб.)
# [[Лё Карбюзье]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;14959 сымб. → &lt;/span&gt;20943 сымб.)
# [[Ацтэкі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15037 сымб. → &lt;/span&gt;21052 сымб.)
# [[Аўгустын]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15160 сымб. → &lt;/span&gt;21224 сымб.)
# [[Ібн Хальдун]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15234 сымб. → &lt;/span&gt;21328 сымб.)
# [[Ібн Батута]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15332 сымб. → &lt;/span&gt;21465 сымб.)
# [[Лацінскае пісьмо]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15342 сымб. → &lt;/span&gt;21479 сымб.)
# [[Георг Вільгельм Фрыдрых Гэгель]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15393 сымб. → &lt;/span&gt;21550 сымб.)
# [[Біблія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15408 сымб. → &lt;/span&gt;21571 сымб.)
# [[Альфрэд Гічкок]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15429 сымб. → &lt;/span&gt;21601 сымб.)
# [[Тысяча і адна ноч]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15461 сымб. → &lt;/span&gt;21645 сымб.)
# [[ГЭС Тры цясьніны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15488 сымб. → &lt;/span&gt;21683 сымб.)
# [[Сыр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15506 сымб. → &lt;/span&gt;21708 сымб.)
# [[Ізраіль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15645 сымб. → &lt;/span&gt;21903 сымб.)
# [[Грэцкі альфабэт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;15742 сымб. → &lt;/span&gt;22039 сымб.)
# [[Ўолт Дыснэй]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16007 сымб. → &lt;/span&gt;22410 сымб.)
# [[Міжнародны валютны фонд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16011 сымб. → &lt;/span&gt;22415 сымб.)
# [[Канал]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16048 сымб. → &lt;/span&gt;22467 сымб.)
# [[Леанарда да Вінчы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16107 сымб. → &lt;/span&gt;22550 сымб.)
# [[Пераклад]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16161 сымб. → &lt;/span&gt;22625 сымб.)
# [[Фёдар Дастаеўскі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16314 сымб. → &lt;/span&gt;22840 сымб.)
# [[Фэдэрыка Фэліні]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16351 сымб. → &lt;/span&gt;22891 сымб.)
# [[Асманская імпэрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16367 сымб. → &lt;/span&gt;22914 сымб.)
# [[Карыбскае мора]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16429 сымб. → &lt;/span&gt;23001 сымб.)
# [[Паўночнае мора]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16492 сымб. → &lt;/span&gt;23089 сымб.)
# [[Індыйскі акіян]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16554 сымб. → &lt;/span&gt;23176 сымб.)
# [[Клімат]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16615 сымб. → &lt;/span&gt;23261 сымб.)
# [[Цытрус]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16682 сымб. → &lt;/span&gt;23355 сымб.)
# [[Ядзерная зброя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16838 сымб. → &lt;/span&gt;23573 сымб.)
# [[Электрычнасьць]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;16905 сымб. → &lt;/span&gt;23667 сымб.)
# [[Аль-Харэзьмі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;17459 сымб. → &lt;/span&gt;24443 сымб.)
# [[Жанна д’Арк]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;17572 сымб. → &lt;/span&gt;24601 сымб.)
# [[Шарль дэ Голь]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;17630 сымб. → &lt;/span&gt;24682 сымб.)
# [[Асацыяцыя дзяржаваў Паўднёва-Ўсходняй Азіі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;17788 сымб. → &lt;/span&gt;24903 сымб.)
# [[Інжынэрная справа]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;18103 сымб. → &lt;/span&gt;25344 сымб.)
# [[Сахара]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;18181 сымб. → &lt;/span&gt;25453 сымб.)
# [[Мартын Гайдэгер]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;18263 сымб. → &lt;/span&gt;25568 сымб.)
# [[Афрыканскі зьвяз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;18283 сымб. → &lt;/span&gt;25596 сымб.)
# [[Дыскрымінацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;18460 сымб. → &lt;/span&gt;25844 сымб.)
# [[Макс Вэбэр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;18464 сымб. → &lt;/span&gt;25850 сымб.)
# [[Вугляводы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;18492 сымб. → &lt;/span&gt;25889 сымб.)
# [[Аўстралія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;18580 сымб. → &lt;/span&gt;26012 сымб.)
# [[Этыёпія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;18988 сымб. → &lt;/span&gt;26583 сымб.)
# [[Ежа]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;18991 сымб. → &lt;/span&gt;26587 сымб.)
# [[Базыліка Сьвятога Пятра]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;19006 сымб. → &lt;/span&gt;26608 сымб.)
# [[Здароўе]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;19381 сымб. → &lt;/span&gt;27133 сымб.)
# [[Танзанія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;19438 сымб. → &lt;/span&gt;27213 сымб.)
# [[Анры Матыс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;19497 сымб. → &lt;/span&gt;27296 сымб.)
# [[Куба]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;19812 сымб. → &lt;/span&gt;27737 сымб.)
# [[Політэізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;19829 сымб. → &lt;/span&gt;27761 сымб.)
# [[Кіліманджара]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;19863 сымб. → &lt;/span&gt;27808 сымб.)
# [[Сусьвет]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;19910 сымб. → &lt;/span&gt;27874 сымб.)
# [[Ум Кульсум]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;19912 сымб. → &lt;/span&gt;27877 сымб.)
# [[Дантэ Аліг’еры]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;19924 сымб. → &lt;/span&gt;27894 сымб.)
# [[Віетнам]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;20101 сымб. → &lt;/span&gt;28141 сымб.)
# [[Дэмакратычная Рэспубліка Конга]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;20336 сымб. → &lt;/span&gt;28470 сымб.)
# [[Сунь Ятсэн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;20641 сымб. → &lt;/span&gt;28897 сымб.)
# [[Касьпійскае мора]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;20667 сымб. → &lt;/span&gt;28934 сымб.)
# [[Тэніс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;20780 сымб. → &lt;/span&gt;29092 сымб.)
# [[Людовік XIV]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;20795 сымб. → &lt;/span&gt;29113 сымб.)
# [[Банглядэш]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;20858 сымб. → &lt;/span&gt;29201 сымб.)
# [[Ёсіф Сталін]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;20951 сымб. → &lt;/span&gt;29331 сымб.)
# [[Бангкок]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21000 сымб. → &lt;/span&gt;29400 сымб.)
# [[Сусьветная арганізацыя здароўя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21115 сымб. → &lt;/span&gt;29561 сымб.)
# [[Сымона дэ Бавуар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21533 сымб. → &lt;/span&gt;30146 сымб.)
# [[Армія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21550 сымб. → &lt;/span&gt;30170 сымб.)
# [[Ёган Вольфганг фон Гётэ]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21557 сымб. → &lt;/span&gt;30180 сымб.)
# [[Стаматалёгія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21592 сымб. → &lt;/span&gt;30229 сымб.)
# [[Жак Карт’е]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21603 сымб. → &lt;/span&gt;30244 сымб.)
# [[Ашока]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21736 сымб. → &lt;/span&gt;30430 сымб.)
# [[Гаўтама Буда]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21745 сымб. → &lt;/span&gt;30443 сымб.)
# [[Алан Т’юрынг]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21755 сымб. → &lt;/span&gt;30457 сымб.)
# [[Апэрацыйная сыстэма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21834 сымб. → &lt;/span&gt;30568 сымб.)
# [[Паблё Пікаса]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21867 сымб. → &lt;/span&gt;30614 сымб.)
# [[Польшча]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21876 сымб. → &lt;/span&gt;30626 сымб.)
# [[Міжнародны рух Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21896 сымб. → &lt;/span&gt;30654 сымб.)
# [[Джакама Пучыні]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21956 сымб. → &lt;/span&gt;30738 сымб.)
# [[Го]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;21968 сымб. → &lt;/span&gt;30755 сымб.)
# [[Сонечная сыстэма]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22009 сымб. → &lt;/span&gt;30813 сымб.)
# [[Малярыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22062 сымб. → &lt;/span&gt;30887 сымб.)
# [[Француская рэвалюцыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22064 сымб. → &lt;/span&gt;30890 сымб.)
# [[Сынгапур]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22088 сымб. → &lt;/span&gt;30923 сымб.)
# [[Леанард Ойлер]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22121 сымб. → &lt;/span&gt;30969 сымб.)
# [[Ерусалім]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22149 сымб. → &lt;/span&gt;31009 сымб.)
# [[Дыназаўр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22169 сымб. → &lt;/span&gt;31037 сымб.)
# [[Вэргіліюс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22172 сымб. → &lt;/span&gt;31041 сымб.)
# [[Галяктыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22175 сымб. → &lt;/span&gt;31045 сымб.)
# [[Фрыдэрык Шапэн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22185 сымб. → &lt;/span&gt;31059 сымб.)
# [[Энцыкляпэдыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22190 сымб. → &lt;/span&gt;31066 сымб.)
# [[Віктор Юго]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22210 сымб. → &lt;/span&gt;31094 сымб.)
# [[Джон Мэйнард Кейнз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22221 сымб. → &lt;/span&gt;31109 сымб.)
# [[Турэцкая мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22292 сымб. → &lt;/span&gt;31209 сымб.)
# [[Лізавета I]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22302 сымб. → &lt;/span&gt;31223 сымб.)
# [[Сатурн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22305 сымб. → &lt;/span&gt;31227 сымб.)
# [[Канстантын I Вялікі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22327 сымб. → &lt;/span&gt;31258 сымб.)
# [[Танк]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22331 сымб. → &lt;/span&gt;31263 сымб.)
# [[Хрысьціянства]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22341 сымб. → &lt;/span&gt;31277 сымб.)
# [[Авідыюс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22343 сымб. → &lt;/span&gt;31280 сымб.)
# [[Піва]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22409 сымб. → &lt;/span&gt;31373 сымб.)
# [[Дынастыя Тан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22412 сымб. → &lt;/span&gt;31377 сымб.)
# [[Сыднэй]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22417 сымб. → &lt;/span&gt;31384 сымб.)
# [[Уран]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22492 сымб. → &lt;/span&gt;31489 сымб.)
# [[Мэркурый]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22525 сымб. → &lt;/span&gt;31535 сымб.)
# [[Транспарт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22582 сымб. → &lt;/span&gt;31615 сымб.)
# [[Француская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22619 сымб. → &lt;/span&gt;31667 сымб.)
# [[Міжнародная сыстэма СІ]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22646 сымб. → &lt;/span&gt;31704 сымб.)
# [[Багдад]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22656 сымб. → &lt;/span&gt;31718 сымб.)
# [[Мухамад]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22663 сымб. → &lt;/span&gt;31728 сымб.)
# [[Сэул]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22722 сымб. → &lt;/span&gt;31811 сымб.)
# [[Ёган Кеплер]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22737 сымб. → &lt;/span&gt;31832 сымб.)
# [[Дака]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22750 сымб. → &lt;/span&gt;31850 сымб.)
# [[Лі Бо]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22869 сымб. → &lt;/span&gt;32017 сымб.)
# [[Архімэд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22871 сымб. → &lt;/span&gt;32019 сымб.)
# [[Юпітэр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22884 сымб. → &lt;/span&gt;32038 сымб.)
# [[Карачы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22885 сымб. → &lt;/span&gt;32039 сымб.)
# [[Рэнэ Дэкарт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22940 сымб. → &lt;/span&gt;32116 сымб.)
# [[Карл Фрыдрых Гаўс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;22961 сымб. → &lt;/span&gt;32145 сымб.)
# [[Мартын Лютэр Кінг]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23001 сымб. → &lt;/span&gt;32201 сымб.)
# [[Авіцэна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23006 сымб. → &lt;/span&gt;32208 сымб.)
# [[Рэвалюцыя 1917 году ў Расеі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23062 сымб. → &lt;/span&gt;32287 сымб.)
# [[Мікелянджэлё]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23076 сымб. → &lt;/span&gt;32306 сымб.)
# [[Эканоміка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23094 сымб. → &lt;/span&gt;32332 сымб.)
# [[Фільм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23103 сымб. → &lt;/span&gt;32344 сымб.)
# [[Мартын Лютэр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23104 сымб. → &lt;/span&gt;32346 сымб.)
# [[Ліпіды]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23138 сымб. → &lt;/span&gt;32393 сымб.)
# [[Антарктыда]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23198 сымб. → &lt;/span&gt;32477 сымб.)
# [[Сінтаізм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23205 сымб. → &lt;/span&gt;32487 сымб.)
# [[Мігель Сэрвантэс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23240 сымб. → &lt;/span&gt;32536 сымб.)
# [[Старажытны Эгіпет]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23268 сымб. → &lt;/span&gt;32575 сымб.)
# [[Токіё]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23284 сымб. → &lt;/span&gt;32598 сымб.)
# [[Анатомія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23291 сымб. → &lt;/span&gt;32607 сымб.)
# [[Эрвін Шрэдынгер]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23320 сымб. → &lt;/span&gt;32648 сымб.)
# [[Антон Чэхаў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23323 сымб. → &lt;/span&gt;32652 сымб.)
# [[Бізантыйская імпэрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23333 сымб. → &lt;/span&gt;32666 сымб.)
# [[Тайлянд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23339 сымб. → &lt;/span&gt;32675 сымб.)
# [[Калката]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23430 сымб. → &lt;/span&gt;32802 сымб.)
# [[Багата]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23542 сымб. → &lt;/span&gt;32959 сымб.)
# [[Мумбаі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23559 сымб. → &lt;/span&gt;32983 сымб.)
# [[Дынастыя Мін]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23576 сымб. → &lt;/span&gt;33006 сымб.)
# [[Мальер]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23651 сымб. → &lt;/span&gt;33111 сымб.)
# [[Расейская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23675 сымб. → &lt;/span&gt;33145 сымб.)
# [[Мэксыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23685 сымб. → &lt;/span&gt;33159 сымб.)
# [[Аргентына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23702 сымб. → &lt;/span&gt;33183 сымб.)
# [[Ісак Ньютан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23715 сымб. → &lt;/span&gt;33201 сымб.)
# [[Дамаск]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23736 сымб. → &lt;/span&gt;33230 сымб.)
# [[Рэінкарнацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23764 сымб. → &lt;/span&gt;33270 сымб.)
# [[Аўганістан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23795 сымб. → &lt;/span&gt;33313 сымб.)
# [[Дэлі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23819 сымб. → &lt;/span&gt;33347 сымб.)
# [[Пэкін]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23821 сымб. → &lt;/span&gt;33349 сымб.)
# [[Саудаўская Арабія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23841 сымб. → &lt;/span&gt;33377 сымб.)
# [[Старажытная Грэцыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;23982 сымб. → &lt;/span&gt;33575 сымб.)
# [[Найробі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24026 сымб. → &lt;/span&gt;33636 сымб.)
# [[Мост]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24055 сымб. → &lt;/span&gt;33677 сымб.)
# [[Рыю-дэ-Жанэйру]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24100 сымб. → &lt;/span&gt;33740 сымб.)
# [[Вальтэр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24115 сымб. → &lt;/span&gt;33761 сымб.)
# [[Ўільям Шэксьпір]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24191 сымб. → &lt;/span&gt;33867 сымб.)
# [[Сальвадор Далі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24211 сымб. → &lt;/span&gt;33895 сымб.)
# [[Бронзавы век]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24265 сымб. → &lt;/span&gt;33971 сымб.)
# [[Іран]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24270 сымб. → &lt;/span&gt;33978 сымб.)
# [[Банан (плод)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24344 сымб. → &lt;/span&gt;34082 сымб.)
# [[Турэччына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24349 сымб. → &lt;/span&gt;34089 сымб.)
# [[Мэхіка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24407 сымб. → &lt;/span&gt;34170 сымб.)
# [[Будызм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24434 сымб. → &lt;/span&gt;34208 сымб.)
# [[Электроніка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24482 сымб. → &lt;/span&gt;34275 сымб.)
# [[Скалістыя горы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24495 сымб. → &lt;/span&gt;34293 сымб.)
# [[Чжэн Хэ]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24644 сымб. → &lt;/span&gt;34502 сымб.)
# [[Пратэстанцтва]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24675 сымб. → &lt;/span&gt;34545 сымб.)
# [[Эўропа]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24678 сымб. → &lt;/span&gt;34549 сымб.)
# [[Тадж Магал]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24684 сымб. → &lt;/span&gt;34558 сымб.)
# [[Дзьмітры Мендзялееў]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24712 сымб. → &lt;/span&gt;34597 сымб.)
# [[Дрэва]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24747 сымб. → &lt;/span&gt;34646 сымб.)
# [[Бялкі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24801 сымб. → &lt;/span&gt;34721 сымб.)
# [[Гандаль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24824 сымб. → &lt;/span&gt;34754 сымб.)
# [[Арабска-ізраільскі канфлікт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24850 сымб. → &lt;/span&gt;34790 сымб.)
# [[Джакарта]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;24858 сымб. → &lt;/span&gt;34801 сымб.)
# [[Індыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25070 сымб. → &lt;/span&gt;35098 сымб.)
# [[Нігерыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25083 сымб. → &lt;/span&gt;35116 сымб.)
# [[Кітай]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25183 сымб. → &lt;/span&gt;35256 сымб.)
# [[Мэка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25191 сымб. → &lt;/span&gt;35267 сымб.)
# [[Біялёгія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25212 сымб. → &lt;/span&gt;35297 сымб.)
# [[Ангельская мова]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25312 сымб. → &lt;/span&gt;35437 сымб.)
# [[Карабель]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25428 сымб. → &lt;/span&gt;35599 сымб.)
# [[Зараастрызм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25469 сымб. → &lt;/span&gt;35657 сымб.)
# [[Тлен]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25602 сымб. → &lt;/span&gt;35843 сымб.)
# [[Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25629 сымб. → &lt;/span&gt;35881 сымб.)
# [[Марс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25780 сымб. → &lt;/span&gt;36092 сымб.)
# [[Ватыкан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;25829 сымб. → &lt;/span&gt;36161 сымб.)
# [[Першая сусьветная вайна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;26005 сымб. → &lt;/span&gt;36407 сымб.)
# [[Антоніё Вівальдзі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;26242 сымб. → &lt;/span&gt;36739 сымб.)
# [[Эгіпет]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;26395 сымб. → &lt;/span&gt;36953 сымб.)
# [[Тэгеран]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;26438 сымб. → &lt;/span&gt;37013 сымб.)
# [[Аўтамабіль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;26514 сымб. → &lt;/span&gt;37120 сымб.)
# [[Хуткасьць сьвятла]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;26663 сымб. → &lt;/span&gt;37328 сымб.)
# [[Георг Фрыдрых Гэндэль]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;26975 сымб. → &lt;/span&gt;37765 сымб.)
# [[Лагас]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;26976 сымб. → &lt;/span&gt;37766 сымб.)
# [[Судан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;27075 сымб. → &lt;/span&gt;37905 сымб.)
# [[Вашку да Гама]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;27792 сымб. → &lt;/span&gt;38909 сымб.)
# [[Жан-Жак Русо]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;28096 сымб. → &lt;/span&gt;39334 сымб.)
# [[Мустафа Кемаль Ататурк]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;28159 сымб. → &lt;/span&gt;39423 сымб.)
# [[Японія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;29075 сымб. → &lt;/span&gt;40705 сымб.)
# [[Нацысцкая Нямеччына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;29151 сымб. → &lt;/span&gt;40811 сымб.)
# [[Паўночная Амэрыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;29314 сымб. → &lt;/span&gt;41040 сымб.)
# [[Тэхналёгія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;29652 сымб. → &lt;/span&gt;41513 сымб.)
# [[Эўрапейскі Зьвяз]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;30051 сымб. → &lt;/span&gt;42071 сымб.)
# [[Вада]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;30372 сымб. → &lt;/span&gt;42521 сымб.)
# [[Баскетбол]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;30657 сымб. → &lt;/span&gt;42920 сымб.)
# [[Швайцарыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;30660 сымб. → &lt;/span&gt;42924 сымб.)
# [[Ірак]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;30866 сымб. → &lt;/span&gt;43212 сымб.)
# [[Сара Бэрнар]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;31391 сымб. → &lt;/span&gt;43947 сымб.)
# [[Энрыка Фэрмі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;31649 сымб. → &lt;/span&gt;44309 сымб.)
# [[Застуда]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;31680 сымб. → &lt;/span&gt;44352 сымб.)
# [[Атэны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;31871 сымб. → &lt;/span&gt;44619 сымб.)
# [[The Beatles]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;31882 сымб. → &lt;/span&gt;44635 сымб.)
# [[Мэдыцына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;31921 сымб. → &lt;/span&gt;44689 сымб.)
# [[Кансэрватызм]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;32008 сымб. → &lt;/span&gt;44811 сымб.)
# [[Пётар Чайкоўскі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;32079 сымб. → &lt;/span&gt;44911 сымб.)
# [[Гішпанія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;32166 сымб. → &lt;/span&gt;45032 сымб.)
# [[Цягліцы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;32174 сымб. → &lt;/span&gt;45044 сымб.)
# [[Санкт-Пецярбург]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;32242 сымб. → &lt;/span&gt;45139 сымб.)
# [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў па пытаньнях адукацыі, навукі і культуры]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;33118 сымб. → &lt;/span&gt;46365 сымб.)
# [[Чынгісхан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;33122 сымб. → &lt;/span&gt;46371 сымб.)
# [[Азія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;33252 сымб. → &lt;/span&gt;46553 сымб.)
# [[Дыялектыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;33477 сымб. → &lt;/span&gt;46868 сымб.)
# [[Вольфганг Амадэй Моцарт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;33873 сымб. → &lt;/span&gt;47422 сымб.)
# [[Эйфэлева вежа]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;34681 сымб. → &lt;/span&gt;48553 сымб.)
# [[Аляксандар Пушкін]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;34761 сымб. → &lt;/span&gt;48665 сымб.)
# [[Афрыка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;35086 сымб. → &lt;/span&gt;49120 сымб.)
# [[Бульба]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;35480 сымб. → &lt;/span&gt;49672 сымб.)
# [[Масква]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;35575 сымб. → &lt;/span&gt;49805 сымб.)
# [[Кір II]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;35642 сымб. → &lt;/span&gt;49899 сымб.)
# [[Джэйн Остын]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;35786 сымб. → &lt;/span&gt;50100 сымб.)
# [[Сусьветная гандлёвая арганізацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;36226 сымб. → &lt;/span&gt;50716 сымб.)
# [[Ісус Хрыстос]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;36531 сымб. → &lt;/span&gt;51143 сымб.)
# [[Нікола Тэсла]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;36540 сымб. → &lt;/span&gt;51156 сымб.)
# [[Стамбул]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;36584 сымб. → &lt;/span&gt;51218 сымб.)
# [[Ганконг]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;37507 сымб. → &lt;/span&gt;52510 сымб.)
# [[Кіншаса]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;37538 сымб. → &lt;/span&gt;52553 сымб.)
# [[Глябальнае пацяпленьне]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;38115 сымб. → &lt;/span&gt;53361 сымб.)
# [[Ёган Сэбастыян Бах]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;38796 сымб. → &lt;/span&gt;54314 сымб.)
# [[Альбэрт Айнштайн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;38873 сымб. → &lt;/span&gt;54422 сымб.)
# [[Калізэй]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;38896 сымб. → &lt;/span&gt;54454 сымб.)
# [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;39963 сымб. → &lt;/span&gt;55948 сымб.)
# [[Гісторыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;41456 сымб. → &lt;/span&gt;58038 сымб.)
# [[Алімпійскія гульні]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;41477 сымб. → &lt;/span&gt;58068 сымб.)
# [[Сусьветны банк]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;41676 сымб. → &lt;/span&gt;58346 сымб.)
# [[Рабіндранат Тагор]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;42836 сымб. → &lt;/span&gt;59970 сымб.)
# [[Рэмбрант]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;44500 сымб. → &lt;/span&gt;62300 сымб.)
# [[Мао Дзэ-дун]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;44938 сымб. → &lt;/span&gt;62913 сымб.)
# [[Расея]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;45417 сымб. → &lt;/span&gt;63584 сымб.)
# [[Канада]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;46191 сымб. → &lt;/span&gt;64667 сымб.)
# [[Вена]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;46921 сымб. → &lt;/span&gt;65689 сымб.)
# [[Фрэнк Лойд Райт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;48046 сымб. → &lt;/span&gt;67264 сымб.)
# [[Франклін Дэлана Рузвэлт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;48541 сымб. → &lt;/span&gt;67957 сымб.)
# [[Шанхай]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;48989 сымб. → &lt;/span&gt;68585 сымб.)
# [[Хрыстафор Калюмб]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;51150 сымб. → &lt;/span&gt;71610 сымб.)
# [[Футбол]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;52261 сымб. → &lt;/span&gt;73165 сымб.)
# [[Шахматы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;53026 сымб. → &lt;/span&gt;74236 сымб.)
# [[Джузэпэ Вэрдзі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;53442 сымб. → &lt;/span&gt;74819 сымб.)
# [[Аўстрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;53739 сымб. → &lt;/span&gt;75235 сымб.)
# [[Рэфармацыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;53786 сымб. → &lt;/span&gt;75300 сымб.)
# [[Бэрлін]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;54057 сымб. → &lt;/span&gt;75680 сымб.)
# [[Лос-Анджэлес]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;56606 сымб. → &lt;/span&gt;79248 сымб.)
# [[Дубай]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;56646 сымб. → &lt;/span&gt;79304 сымб.)
# [[Альжыр]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;56691 сымб. → &lt;/span&gt;79367 сымб.)
# [[Парыж]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;57056 сымб. → &lt;/span&gt;79878 сымб.)
# [[Амстэрдам]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;57097 сымб. → &lt;/span&gt;79936 сымб.)
# [[Густаў Малер]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;58733 сымб. → &lt;/span&gt;82226 сымб.)
# [[Сан-Паўлу]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;59025 сымб. → &lt;/span&gt;82635 сымб.)
# [[Нідэрлянды]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;60735 сымб. → &lt;/span&gt;85029 сымб.)
# [[Кейптаўн]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;61579 сымб. → &lt;/span&gt;86211 сымб.)
# [[Арганізацыя краін-экспартэраў нафты]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;62400 сымб. → &lt;/span&gt;87360 сымб.)
# [[Аляксандар Македонскі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;63243 сымб. → &lt;/span&gt;88540 сымб.)
# [[Украіна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;63657 сымб. → &lt;/span&gt;89120 сымб.)
# [[Мадрыд]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;66665 сымб. → &lt;/span&gt;93331 сымб.)
# [[Каір]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;69502 сымб. → &lt;/span&gt;97303 сымб.)
# [[Лёндан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;70611 сымб. → &lt;/span&gt;98855 сымб.)
# [[Італія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;71393 сымб. → &lt;/span&gt;99950 сымб.)
# [[Пётар I]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;73782 сымб. → &lt;/span&gt;103295 сымб.)
# [[Другая сусьветная вайна]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;74800 сымб. → &lt;/span&gt;104720 сымб.)
# [[Рым]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;79729 сымб. → &lt;/span&gt;111621 сымб.)
# [[Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;80951 сымб. → &lt;/span&gt;113331 сымб.)
# [[Напалеон I Банапарт]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;80988 сымб. → &lt;/span&gt;113383 сымб.)
# [[Актавіян Аўгуст]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;83740 сымб. → &lt;/span&gt;117236 сымб.)
# [[Буэнас-Айрэс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;85028 сымб. → &lt;/span&gt;119039 сымб.)
# [[Нямеччына]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;90307 сымб. → &lt;/span&gt;126430 сымб.)
# [[Партугалія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;92439 сымб. → &lt;/span&gt;129415 сымб.)
# [[Калюмбія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;93460 сымб. → &lt;/span&gt;130844 сымб.)
# [[Пакістан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;96832 сымб. → &lt;/span&gt;135565 сымб.)
# [[Рэспубліка Карэя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;98121 сымб. → &lt;/span&gt;137369 сымб.)
# [[Вялікабрытанія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;102067 сымб. → &lt;/span&gt;142894 сымб.)
# [[Цягнік]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;102352 сымб. → &lt;/span&gt;143293 сымб.)
# [[Вашынгтон (акруга Калюмбія)]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;103706 сымб. → &lt;/span&gt;145188 сымб.)
# [[Нью-Ёрк]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;109938 сымб. → &lt;/span&gt;153913 сымб.)
# [[Бразылія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;111082 сымб. → &lt;/span&gt;155515 сымб.)
# [[Злучаныя Штаты Амэрыкі]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;116484 сымб. → &lt;/span&gt;163078 сымб.)
# [[Чорная дзірка]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;117112 сымб. → &lt;/span&gt;163957 сымб.)
# [[Майкл Джэксан]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;121809 сымб. → &lt;/span&gt;170533 сымб.)
# [[Францыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;125799 сымб. → &lt;/span&gt;176119 сымб.)
# [[Філіпіны]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;128250 сымб. → &lt;/span&gt;179550 сымб.)
# [[Інданэзія]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;152534 сымб. → &lt;/span&gt;213548 сымб.)
# [[Пітэр Паўль Рубэнс]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;154183 сымб. → &lt;/span&gt;215856 сымб.)
# [[Сьвятая Рымская імпэрыя]] (&lt;span style=&quot;color: #909090;&quot;&gt;162588 сымб. → &lt;/span&gt;227623 сымб.)</text>
      <sha1>eot4g7fnpw46zwiw7b0006wb7qveo0l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Франчэска Пэтрарка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>111968</id>
    <revision>
      <id>2682456</id>
      <parentid>2607611</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T10:12:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2682456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25444" sha1="kj30hmuoshigim9x4gc4l67ah10iy3o" xml:space="preserve">{{Пісьменьнік}}
'''Франчэ́ска Пэтра́рка''' ({{мова-it|Francesco Petrarca}}; 20 ліпеня 1304 — 19 ліпеня 1374) — італьянскі паэт, мысьляр, навуковец, адзін з заснавальнікаў эўрапейскай гуманістычнай культуры эпохі [[Адраджэньне|Адраджэньня]]. Быў чальцом [[францішкане|ордэна францысканцаў]]. Услаўляў творчую і духоўна разьняволеную асобу. Ягоны ''«Канцаньерэ»'' (''«Кніга песень»''), створаная на працягу ўсяго жыцьця (апошняя рэдакцыя 1373—1374) і прысьвечаная «мадоньне Ляўры», адкрыла новую эру ў эўрапейскай паэзіі. У сваіх філязофскіх трактатах ''«Аб сродках супраць пакут і радасьцяў»'' (1358—1366), ''«Аб маім уласным невуцтве…»'' (1367—1368) паэт бачыць прызваньне чалавека ня толькі ў самаўдасканаленьні, але і ў служэньні грамадзтву. Паэтычны аўтапартрэт, створаны ім у адным з санэтаў у ''«Кнізе песень»'', адкрывае ўнутраны сьвет чалавека гуманістычнай культуры.

Творы Пэтраркі з ''«Кнігі песень»'' на беларускую мову перакладалі [[Юрка Гаўрук|Ю. Гаўрук]], [[Міхась Дуброўскі|М. Дуброўскі]], [[Лявон Баршчэўскі|Л. Баршчэўскі]], [[Уладзімер Скарынкін|У. Скарынкін]].

== Біяграфія ==
=== Маладосьць ===
Пэтрарка нарадзіўся 20 ліпеня 1304 году ў тасканскім горадзе [[Арэцца]]. Ён быў сынам [[Сэр Пэтрарка|Сэра Пэтрарка]] і ягонай жонкі Элета Каніджані. Малому далі імя Франчэска Пэтрарка. Знакаміты паэт [[Дантэ Аліг’еры]] быў сябрам бацькі Пэтраркі{{Зноска|Plumb|1961|Plumb|161—175}}.

[[Файл:Arezzo-Casa di Francesco Petrarca.JPG|значак|зьлева|Дом Пэтраркі ў [[Арэцца]], дзе нарадзіўся выбітны паэт.]]
Сваё раньняе дзяцінства Пэтрарка правёў у вёсцы [[Інчыза]] ля [[Флярэнцыя|Флярэнцыі]]. Аднак, большую частку свайго раньняга жыцьця будучы паэт пражыў у [[Авіньён]]е і бліжэйшай вёсцы [[Карпантра]], бо калі ён быў яшчэ дзіцём ягоная сям’я пераязджала ўсьлед за папам [[Клімэнт V|Клімэнтам V]], які перабраўся ў Авіньён у 1309 годзе. Пэтрарка вывучаў права ва [[Унівэрсытэт Манпэлье|ўнівэрсытэце Манпэлье]] з 1316 па 1320 гады, а потым яшчэ некалькі гадоў ва [[Балёнскі ўнівэрсытэт|ўнівэрсытэце Балёньні]]. Поруч з Пэтраркам вучыўся ягоны сябар і аднаклясьнік [[Гвіда Сэтэ]], які у будучым стаў арцыбіскупам [[Генуя|Генуі]]. Прафэсію праўніка абраў для Пэтраркі і ягонага брата абраў тата, бо ён таксама працаваў у сфэры [[права]]. Пэтрарка ж, аднак, у першую чаргу быў зацікаўлены ў вывучэньні [[лацінская літаратура|лацінскай літаратуры]] і лічыў сем гадоў свайго навучаньня марнымі. Пэтрарка занадта часта адцягнуўся на свае цікавасьці, за што ягоны бацька аднойчы кінуў сынавы кнігі ў агонь&lt;ref&gt;Bishop, Morris (1963). «Petrarch and His World». Indiana University Press. — С. 27. — ISBN 978-0-253-34122-8.&lt;/ref&gt;. Акрамя таго, Пэтрарка ў сваім жыцьці сутыкнуўся з тым, што ягоныя апекуні праз прававую маніпуляцыю пазбавілі яго невялікай маёмасьці ў Флярэнцыі, які паэт атрымаў у спадчыну, што толькі ўзмацніла ягоную непрыязнасьць да прававой сыстэмы. Гэтую сыстэму ён разглядаў як мастацтва продажу справядлівасьці{{Зноска|Plumb|1961|Plumb|161—175}}.

Пэтрарка быў плённым пісьменьнікам. Адным з сваіх галоўных сяброў ён лічыў [[Джаваньні Бакачча]], якому вельмі часта пісаў лісты. Пасьля сьмерці бацькоў Пэтрарка і ягоны брат Герарда вярнуліся ў Авіньён у 1326 годзе, дзе паэт працаваў у шматлікіх клерыкальны службах. Гэтая праца дала яму шмат вольнага часу, які ён прысьвяціў літаратарству. Ягонай першай маштабнай працай была эпічная паэма ''«[[Афрыка (паэма)|Афрыка]]»'', якую ён склаў лацінскай моваў. Твор распавядаў пра вялікага рымскага генэрала [[Сцыпіён]]а. Пэтрарка адразу стаў эўрапейскай знакамітасьцю. 8 красавіка 1341 году ён стаў другім паэтам-ляўрэатам з часоў клясычнай старажытнасьці{{Зноска|Plumb|1961|Plumb|164}}&lt;ref&gt;Kirkham, Victoria (2009). [https://books.google.com/books?id=iGDdF667hosC&amp;q=giordano+orsini+1341&amp;pg=PA9 «Petrarch: A Critical Guide to the Complete Works»]. Chicago: University of Chicago Press. — С. 9. — ISBN 978-0226437439.&lt;/ref&gt;.

=== Праца ===
[[Файл:Francesco Petrarch by Justo de Gante.jpg|значак|Выява Пэтраркі працы [[Юстус ван Гент|Юстуса ван Гента]].]]
Пэтрарка шмат падарожнічаў па Эўропе, бо працаваў яшчэ і амбасадарам. Аднак, ён таксама зьдзяйсьняў вандроўкі дзеля задавальненьня&lt;ref&gt;Bishop, Morris (1963). «Petrarch and his World». Indiana University Press. — С. 92. — ISBN 0-8046-1730-9.&lt;/ref&gt;. А праз сваё ўзыходжаньне на гару [[Ванту]] быў названы першым турыстам у сьвеце&lt;ref&gt;NSA Family Encyclopedia. «Petrarch, Francesco». Vol. 11. Standard Education Corp. 1992. — С. 240.&lt;/ref&gt;. Пэтрарка вельмі рупіўся у справе аднаўленьня ведаў пра пісьменьнікаў [[Старажытны Рым|Старажытнага Рыма]] і [[Старажытная Грэцыя|Грэцыі]]. Літаратар быў знаўцам антычнай літаратуры, міталёгіі і філязофіі, нястомным шукальнікам і зьбіральнікам старажытных рукапісаў. Пэтрарка ўпершыню супрацьпаставіў ідэалізаваны сьвет клясычнай старажытнасьці пустой [[схалястыка|схалястыцы]] і невуцтву. Адраджэньне забытых вольнасьцяў, ідэалаў ісьціны і прыгажосьці стала спосабам сьцьвярджэньня каштоўнасьці чалавека, ягоных творчых здольнасьцяў і зямнога быцьця. Пэтрарка атрымаў пераклады твораў [[Гамэр]]а працы [[Леантыюс Пілятас|Леантыюса Пілятаса]] з рукапісу, набытага Бакачча, аднак, паэт моцна крытычна паставіўся да выніку. У 1345 годзе ён асабіста выявіў калекцыю лістоў [[Марк Туліюс Цыцэрон|Цыцэрона]], пра якія раней не было вядома, з калекцыі ''«[[Лісты з Атыкі|Лістоў з Атыкі]]»'' ў бібліятэцы [[Вэронская катэдра|Вэронскай катэдры]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180420090857/http://www.bibliotecacapitolare.it/en/history/ «History»]. Biblioteca Capitolare Verona.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:140608 Mont-Ventoux-04.jpg|значак|зьлева|Вяршына гары [[Ванту]].]]
Пэтрарка распавядаў, што 26 красавіка 1336 году разам з братам і двума служкамі ён узышоў на вяршыню гару Ванту&lt;ref&gt;Nicolson, Marjorie Hope (1997). «Mountain Gloom and Mountain Glory: The Development of the Aesthetics of the Infinite». — С. 49. — ISBN 0-295-97577-6&lt;/ref&gt;. Пра гэты ўчынак паэт распавёў у знакамітым лісьце да свайго сябра і духоўніка [[Дыянізіё Рабэрці]]. Гэты ліст быў складзены празь некаторы час пасьля ўзыходжаньня. У ім Пэтрарка сьцьвярджаў, што быў натхнёны старажытнагрэцкім каралём [[Філіп V Македонскі|Філіпам V]], які зьдзейсьніў праходжаньне праз [[Траянскі перацяг]]. Састарэлы селянін папярэджваў Пэтрарку, што аніхто за 50 гадоў да таго не ўзыходзіў на Ванту, і адгаворваў яго ад спробы ўзысьці на вяршыню. Швайцарскі гісторык XIX стагодзьдзя [[Якаб Буркгард]] адзначаў, што францускі філёзаф [[Жан Бурыдан]] уздымаўся быў на тую ж гору за некалькі гадоў да Пэтраркі&lt;ref&gt;Burckhardt, Jacob (1860). [https://archive.org/details/civilisationren02middgoog «The Civilisation of the Period of the Renaissance in Italy»]. — С. 301—302.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Lynn Thorndike (1943). [https://www.jstor.org/stable/2707236 «Renaissance or Prenaissance»]. Journal of the History of Ideas, Vol. 4, No. 1. — С. 69—74.&lt;/ref&gt;. Навукоўцы адзначаюць, што ліст Пэтраркі&lt;ref&gt;Asher, Lyell (1993). «Petrarch at the Peak of Fame». PMLA. 108 (5): 1050—1063. [[:doi:10.2307/462985|doi:10.2307/462985]]. [[:JSTOR:462985|JSTOR 462985]].&lt;/ref&gt; да Дыянізіё выказвае дзівосна «сучаснае» стаўленьне да эстэтычнага задавальненьня ў велічы краявідаў і па-ранейшаму апісаньне зь ліста цытуецца ў кнігах і часопісах, якія прысьвечаныя [[альпінізм]]у. У Пэтраркі такое стаўленьне спалучаецца з памкненьнем да дабрадзейнага хрысьціянскага жыцьця. Адзначаецца, што на вяршыню паэт узяў з сабой асобнік ягонага ўлюбёнага настаўніка Сьвятога [[Аўгустын]]а, які ён заўсёды насіў з сабой&lt;ref&gt;McLaughlin, Edward Tompkins (1894). «Studies in Medieval Life and Literature». New York: G.P. Putnam’s Sons. — С. 6.&lt;/ref&gt;.

=== Апошнія гады ===
Пэтрарка правёў пазьнейшую частку свайго жыцьця, падарожнічаючы па Паўночнай Італіі і Паўднёвай Францыі як навуковец і паэт-дыплямат. Ягоная праца ў [[Каталіцкая Царква|Каталіцкай Царкве]] не дазваляла яму ажаніцца, але, як мяркуецца, ён меў двух дзяцей. Гэтак сын Джаваньні нарадзіўся ў 1337 годзе, а дачка Франчэска нарадзілася ў 1343 годзе. Пазьней ён легітымізаваў сваіх дзяцей{{Зноска|Plumb|1961|Plumb|165}}. Цягам 1340-х і 1350-х гадоў літаратар жыў у невялікім доме ў [[Фантэн-дэ-Ваклюз]] на ўсход ад Авіньёну ў [[Францыя|Францыі]].

Ягоны сын Джаваньні памёр ад [[чума|чумы]] ў 1361 годзе. У тым жа годзе Пэтрарка быў пасьвечаны ў [[канонік]]і у гарадку [[Мансэлічэ]] блізу [[Падуа|Падуі]]. У тым жа годзе Франчэска пабралася шлюбам з Франчэскуолём да Брасана, які пазьней быў прызначаны выканаўцам волі Пэтраркі. У 1362 годзе маладыя, неўзабаве па нараджэньні дачкі Элеты, пераехалі да Пэтраркі ў [[Вэнэцыя|Вэнэцыю]], каб уцячы далей ад чумы. Другі ўнук Пэтраркі, які меў імя Франчэска, нарадзіўся ў 1366 годзе, але памёр перад сваім другім днём нараджэньня. Дачка Франчэска з сваёй сям’ёй жыла ў Пэтраркі ў Вэнэцыі ажно пяць гадоў з 1362 па 1367 гады ў палацы Моліна. Аднак, сам Пэтрарка ўвесь гэты час працягваў падарожнічаць.

=== Сьмерць ===
[[Файл:Arquà Petrarca Punto di vista di un'aquila.jpg|значак|Пэтраркавы дом у [[Аркуа-Пэтрарка|Аркуа]], дзе і памёр літаратар.]]
Каля 1368 году Пэтрарка зь сям’ёй сваёй дачкі пераехаў у невялікі горад [[Аркуа-Пэтрарка|Аркуа]] на [[Эўганскія пагоркі|Эўганскіх пагорках]] недалёка ад [[Падуя|Падуі]], дзе правёў апошнія гады свайго жыцьця. Памёр знакаміты паэт у сваім доме ў Аркуа 18 ці 19 ліпеня 1374 году. Сёньня ў доме Пэтраркі месьціцца сталая выстава ягоных твораў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20231129023422/https://blogs.bl.uk/european/2018/12/not-petrarchs-cat.html «(Not?) Petrarch's Cat»]. blogs.bl.uk.&lt;/ref&gt;.

Згодна з Пэтраркавым тэстамэнтам, якое датуецца 4 красавіка 1370 году, 50 [[флярын (манэта)|флярынаў]] ён пакідуў Бакачча, каб той «набыў сабе новы цёплы зімовы халат», розная іншая маёмасьць, як то конь, срэбны кубак, лютня, адышлі ва ўласнасьць да брата і сяброў. Пэтраркавы дома ў Фантэн-дэ-Ваклюзе атрымаў наглядчык, але асноўную частку маёмасьці Пэтрарка аддаў зяцю да Брасану. У тэстамэнце бракавала згадак ані пра маёмасьць у Аркуа, ані пра бібліятэку літаратара. Набыткі Пэтраркі, як мяркуецца, былі дараваныя камусьці ў Вэнэцыі ў абмен на палац Моліна, аднак, такая дамоўленасьць, верагодна, была скасаваная, калі Пэтрарка пераехаў у Падуа, якое было ворагам Вэнэцыі ў тыя часы. Бібліятэку ў выніку атрымалі падуанцы, а ягоныя кнігі і рукапісы шырока разышліся па ўсёй Эўропе. 

== Творчасьць ==
Творчасьць Пэтраркі падзяляецца на дзьве няроўныя часткі: італьянская паэзія і розныя творы, напісаныя на лаціне.

=== Італьянскай мовай ===
[[Файл:Bundesarchiv Bild 183-1985-0819-019, Handschrift, Francesco Petrarca.jpg|значак|зьлева|Адзін зь вершай Пэтраркі.]]
Калі лацінскія творы Пэтраркі маюць вялікае гістарычнае значэньне, то ягоная сусьветная слава як паэта грунтуецца выключна на ягоных італьянскіх вершах. Сам Пэтрарка ставіўся да іх з пагардай, як да дробязяў, якія ён пісаў не дзеля публікі, а дзеля сябе, імкнучыся як-небудзь задаволіць журботнае сэрца. Беспасярэднасьць, глыбокая шчырасьць італьянскіх вершаў аўтара абумовілі іхны велізарны ўплыў на сучасьнікаў і наступныя пакаленьні.

Ён назвае сваю каханку Ляўрай і паведамляе толькі тое, што ўпершыню пабачыў яе ў царкве Санта-Кляра 6 красавіка 1327 году і што роўна праз 21 год яна памерла. Пасьля гэтага ён яшчэ 10 гадоў усхваляў яе, прысьвяціўшы ёй зборнік санэтаў і ''«Канцаньерэ»''. Як і паэты [[дольчэ стыль нуова]], Пэтрарка ідэалізуе Ляўру, робіць яе цэнтрам усіх дасканаласьцяў, сьцьвярджаючы, што ейнае прыгажосьць ачышчае і акультурвае ягогную псыхіку. Але Ляўра не страчвае сваіх рэальных рысаў, не становіцца алегарычнай фігурай, бесьцялесным сымбалем праўды і дабрадзейнасьці. Яна застаецца сапраўднай прыгожай жанчынай, якой паэт захапляецца як мастак, знаходзячы ўсё новыя фарбы дзеля апісаньня ейнай прыгажосьці, фіксуючы асаблівае і непаўторнае ў ёй у кожны прамежак часу.

Акрамя вобразу каханьня да Ляўры, у ''«Канцаньерэ»'' маюцца некалькі вершаў рознага зьместу, пераважна палітычнага і рэлігійнага характару, і алегарычная карціна каханьня паэта, у якой адлюстраваная перамога каханьня над чалавекам, цнатлівасьці над каханьнем, сьмерці над цнатлівасьцю, славы над сьмерцю, часу над славай і адвечнасьцю над часам.

=== Лацінай ===
Творасьць аўтара лацінаю ўлучае ў першую чаргу дзьве ягоныя аўтабіяграфіі. Першая зь іх, незавершаная, якая апісвае гісторыю жыцьця аўтара, была створаная ў форме ліста да нашчадкаў. Другая аўтабіяграфія мае форму задуманнага дыялёгу Пэтраркі з [[Аўгустын]]ам — ''«Пра пагарду да сьвету»''.  Гэты твор адлюстроўвае маральную барацьбу аўтара з нутраным жыцьцём агулам. Крыніца гэтай барацьбы палягае на супярэчнасьці паміж асабістымі памкненьнямі Пэтраркі і традыцыйнай аскетычнай маральлю. Адсюль паўстала асаблівая цікавасьць Пэтраркі да этычных пытаньняў, якім ён прысьвяціў 4 трактаты. У паядынку з Аўгустынам, які ўвасабляе рэлігійна-аскетычны сьветапогляд, але ўсё ж перамагае гуманістычны сьветапогляд Пэтраркі.

Як перакананы католік, Пэтрарка ў гэтых трактатах, а таксама ў перапісцы ды іншых працах спрабуе прымірыць сваю любоў да клясычнай літаратуры з царкоўнай дактрынай і рэзка нападае на схалястыкаў і сучасьнікаў з духавенства. Гэта асабліва пракметна ў ''«Лістах бяз адрасу»'', якія зьмяшчаюць вострыя сатырычныя выпады супраць распусты папскай сталіцы. Гэтыя лісты складаюць чатыры кнігі, яны адрасаваныя рэальным ці ўяўным асобам. Гэты своеасаблівы літаратурны жанр Пэтраркі быў натхнёны лістамі [[Марк Туліюс Цыцэрон|Цыцэрона]] і [[Сэнэка|Сэнэкі]], за што займеў шалёны посьпех як дзякуючы ўдалай лацінскай кампазыцыі, гэтак і сіле іхняй разнастайнасьці і актуальнасьці зьместу. Крытычнае стаўленьне Пэтраркі, з аднаго боку, да царкоўнай сучаснасьці, а з другога боку, да антычнай літаратуры сьведчаць аб ягонай павышанай самасьвядомасьці і крытычным настроі ўвогуле.

== Беларускія пераклады ==
* {{Артыкул| аўтар = Петрарка.| загаловак = Сонэт. | спасылка  = https://digital.nlb.by/files/original/635d00ce393d5656a2f782be87820219.pdf | мова  = | адказны = Пераклад з італьянскай [[Юрка Гаўрук|Юркі Гаўрука]]. | выданьне  =[[Аршанскі маладняк|Аршанскі маладняк]] | тып = часопіс | год  = 1926 | том   = | нумар  = 2(4) | старонкі  = 18 | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}}
* Петрарка, Ф. Санэты. Дж.Г.Байран. Паломніцтва Чайльд-Гарольда: лірыка, паэмы. Верлен, П. У месяцавым ззяньні: лірыка. Мн., 1994 (Школьная бібліятэка).
* Дантэ Аліг’еры. Новае жыццё. Петрарка, Ф. Кніга песень / Перакл. У.Скарынкіна. Мн., 2011 (Бібліятэка сусьветнай літаратуры).
* Петрарка, Ф. Выбраныя песні з «Канцаньерэ» / Перакл. [[Лявон Баршчэўскі|Л. Баршчэўскага]]. Мн., 2016 (Паэты плянэты).

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Кніга
|аўтар         = Plumb J. H.
|частка        = Petrarch
|загаловак     = The Italian Renaissance
|арыгінал      = 
|спасылка      = https://archive.org/details/alberteinsteinbi00fols
|выданьне      = 
|месца         = New York
|выдавецтва    = American Heritage Publishing
|год           = 1961
|том           = 
|старонкі      = 
|старонак      = 
|isbn          = 0-618-12738-0
|ref           = Plumb
}}

{{Бібліяінфармацыя}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Пэтрарка}}
[[Катэгорыя:Італьянскія паэты]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся 20 ліпеня]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1304 годзе]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Балёнскага ўнівэрсытэту]]
[[Катэгорыя:Рэнэсансныя гуманісты]]</text>
      <sha1>kj30hmuoshigim9x4gc4l67ah10iy3o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тадэвуш Райхштайн</title>
    <ns>0</ns>
    <id>113476</id>
    <revision>
      <id>2682421</id>
      <parentid>2671599</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T05:51:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taravyvan Adijene</username>
        <id>1924</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>2682421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9241" sha1="p7xj6unbs3bdnjzfzv3ururwu38gab6" xml:space="preserve">{{Навуковец}}
'''Тадэ́вуш Райхшта́йн''' ({{мова-pl|Tadeusz Reichstein}}; 20 ліпеня 1897, [[Улацлавэк]], [[Расейская імпэрыя|Расійская імпэрыя]] — 1 жніўня 1996, [[Базэль]], [[Швайцарыя]]) — швайцарскі хімік, ляўрэат [[Нобэлеўская прэмія па фізыялёгіі ці мэдыцыне|Нобэлеўскай прэміі па фізыялёгіі ці мэдыцыне]] (1950, сумесна з [[Эдўард Кендал|Эдўардам Кендалам]] і [[Філіп Гэнч|Філіпам Гэнчам]]) «за адкрыцьці, якія тычацца гармонаў кары наднырачнікаў, іх структуры і біялягічных эфэктаў».

== Жыцьцяпіс ==
Нарадзіўся ў польска-жыдоўскай сям’і Густавы Брокман й Ізыдара Райхштайна. Меў чатырох малодшых братоў. Восеньню і зімой сям’я мешкала ў [[Кіеў|Кіеве]], дзе бацька працаваў інжынэрам у цукровай галіне. Увесну яны пераяжджалі ва Ўлацлавак да Брокманаў, уласьнікаў [[тартак]]у. Так Тадэвуш правёў першыя восем гадоў свайго жыцьця.

З прычыны пагромаў у Расейскай імпэрыі бацька вырашыў вывезьці сям’ю. Тадэвуш пачаў навучацца ў школе-інтэрнаце [[Ена (горад)|Ены]] ([[Нямеччына]]). У 1907 бацькі забралі яго ў [[Цюрых]] ([[Швайцарыя]]), навучалі самастойна.

У 1914 року Тадэвуш паступіў у прамысловую рэальную вучэльню, скончыў у 1916. Паступіў у [[Цюрыская вышэйшая тэхнічная школа|Вышэйшую тэхнічную школу]] (ВТШ), дзе ў 1920 атрымаў дыплём інжынэра-хіміка.

Працаваць пачаў дэгустатарам пладова-ягадных вінаў, аднак неўзабаве быў запрошаны ў [[Роршах]] на працу кантралёрам якасьці на ліхтарнай фабрыцы.

У 1921 року вярнуўся ў Цюрых, каб працягнуць навучаньне ў ВТШ. Пад кіраўніцтвам [[Герман Штраўдынгер|Германа Штраўдынгера]] праз год атрымаш [[Доктар філязофіі|доктарскую]] ступень у [[Хімічная інжынэрыя|хімічнай інжынэрыі]].&lt;!-- Тут жа пазнаёміўся зь [[Леапольд Ружычка|Леапольдам Ружычкам]].--&gt;

У 1927 року ажаніўся з Генрыетай Люіз Куорлес ван Афард, зь якой мелі дачку.

У 1929 пачаў выкладаць у ВТШ; з 1937 — [[асацыяваны прафэсар]].

У 1938 року атрымаў пасаду прафэсара [[Фармацэўтычная хімія|фармацэўтычнай хіміі]] ў [[Базэльскі ўнівэрсытэт|Базэльскім унівэрсытэце]], а з 1946 да выхаду на пэнсію ў 1967 року быў прафэсарам [[Арганічная хімія|арганічнай хіміі]].

У апошнія тры дэкады жыцьця зацікавіўся фітахіміяй і [[цыталёгія]]й папаратнікаў, апублікаваўшы па гэтай тэме больш за 80 працаў.

Памёр 1 жніўня 1996 у 99-гадовым веку, на той час стаўшы найдаўжэй пражылым ляўрэатам Нобэлеўскай прэміі.

== Навуковая дзейнасьць ==
Дасьледаваў будову і ўласьцівасьць [[гетэрацыклічнае злучэньне|гетэрацыклічных злучэньняў]], [[Цукар|цукроў]], [[вітамін]]аў, [[стэроід]]аў, [[Сэрцавы гліказыд|сэрцавых гліказыдаў]] расьліннага паходжаньня.

Дасьледаваў [[Арэны|араматычныя злучэньні]] ў [[Кава|каве]] ды [[Цыкорыя|цыкорыі]]&lt;ref&gt;{{Спасылка|загаловак=Tadeus Reichstein – Biographical|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1950/reichstein/biographical/|назва праекту=Nobel Prize Outreach 2025|мова=en}}&lt;/ref&gt;. У 1933 року, працуючы ў хімічнай лябараторыі [[Леапольд Ружычка|Ружычкі]], здолеў сынтэзаваць [[вітамін C]]. Цяпер гэты працэс носіць {{Не перакладзена|працэс Райхштайна|ягонае імя|d|Q908210}}. У 1936—1940 роках вылучыў [[картызон]].

== Прэміі і ўзнагароды ==
Разам з [[Эдўард Кендал|Эдўардам Кендалам]] і [[Філіп Гэнч|Філіпам Гэнчам]] стаў ляўрэатам [[Нобэлеўская прэмія па фізыялёгіі ці мэдыцыне|Нобэлеўскай прэміі па фізыялёгіі ці мэдыцыне]] 1950 року за дасьледаваньні [[гармон]]аў наднырачнікаў, якія дапамаглі вылучыць картызон.

У 1951 року разам з Кендалам стаў ляўрэатам [[Кэмэранаўская прэмія Эдынбурскага ўнівэрсытэту|Кэмэранаўскай прэміі Эдынбурскага ўнівэрсытэту]].

Сябра [[Лёнданскае каралеўскае таварыства|Лёнданскага каралеўскага таварыства]], [[Нацыянальная акадэмія навук ЗША|Нацыянальнай акадэміі навук ЗША]]. Ганаровы доктар [[Парыскі ўнівэрсытэт|Сарбоны]] (1947), Польскага ўнівэрсытэту ў Лёндане (1978), [[Гданьскі мэдычны ўнівэрсытэт|Гданьскай мэдычнай акадэміі]] (1995).

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{Артыкул
| аўтар             = Bob Weintraub.
| загаловак         = Tadeus Reichstein (1897-1996): Vitamin C, The Hormones of the Adrenal Cortex, Ferns and Insects
| арыгінал          = 
| спасылка          = https://drive.google.com/file/d/1a9d-8GHLUI1GQcpRHVFgWCTElKiwkMRy/view
| мова              = 
| адказны           = 
| аўтар выданьня    = 
| выданьне          = The Israel Chemist and Engineer
| тып               = 
| месца             = 
| выдавецтва        = 
| год               = жнівень 2016
| выпуск            = 2
| том               = 
| нумар             = 
| старонкі          = 46—49
| isbn              = 
| issn              = 
| архіўная спасылка = 
| недасяжны         = 
}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1950/reichstein/facts/ Тадэвуш Райхштайн] {{ref-en}} на бачыне Нобэлеўскага камітэту

{{Нобэлеўская прэмія па фізыялёгіі ці мэдыцыне}}
{{Бібліяінфармацыя}}
{{Партал|Хімія}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Райхштайн, Тадэвуш}}
[[Катэгорыя:Швайцарскія мэдыкі]]
[[Катэгорыя:Швайцарскія біяхімікі]]
[[Катэгорыя:Сябры Леапальдзіны]]
[[Катэгорыя:Сябры Амэрыканскай акадэміі мастацтваў і навук]]
[[Катэгорыя:Выкладчыкі Базэльскага ўнівэрсытэту]]
[[Катэгорыя:Выкладчыкі Вышэйшай тэхнічнай школы Цюрыху]]
[[Катэгорыя:Польскія нобэлеўскія ляўрэаты]]
[[Катэгорыя:Швайцарскія нобэлеўскія ляўрэаты]]
[[Катэгорыя:Птэрыдолягі]]
[[Катэгорыя:Жыдоўскія хімікі]]
[[Катэгорыя:Замежныя сябры Нацыянальнай акадэміі навук ЗША]]
[[Катэгорыя:Ганаровыя дактары Гданьскага мэдычнага ўнівэрсытэту]]
[[Катэгорыя:Польскія жыды]]
[[Катэгорыя:Швайцарскія жыды]]
[[Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Ўлацлаўку]]
[[Катэгорыя:Аўтары батанічных таксонаў]]</text>
      <sha1>p7xj6unbs3bdnjzfzv3ururwu38gab6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нэадым</title>
    <ns>0</ns>
    <id>118185</id>
    <revision>
      <id>2682346</id>
      <parentid>2653127</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T14:59:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2682346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6995" sha1="f0r6gkccbvk76o62nnhxc2gx1io5vcj" xml:space="preserve">{{Хімічны элемэнт
|Назва = Нэадым
|Ангельская назва = Neodymium
|Сымбаль = Nd
|Атамны нумар = 60
|Зьлева = [[Празэадым]]
|Справа = [[Прамэт]]
|Зьнізу = [[Уран|U]]
|Структура крышталічнай краты = hexagonal close-packed
|Выява = {{#property:P18}}
|Апісаньне выявы =нэадым у колбе, запоўненай аргонам
|Выява2 =Neodymium2.jpg
|Апісаньне выявы2 =5 грамаў звышчыстага нэадыму, памер каля 1 см
|Катэгорыя = Лантаноіды
|Фаза = Цьвёрдае цела
|Група = Лянтаноіды
|Пэрыяд = 6
|Блёк = f
|Атамная маса = 144,242
|Канфігурацыя электронаў = [Xe] 4f&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; 6s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
|Электронаў у абалонцы = 2 8 18 22 8 2
|Колер =срабрыста-белы
|Шчыльнасьць пры пакаёвай тэмпэратуры =7,00
|Тэмпэратура плаўленьня К =1294
|Тэмпэратура плаўленьня Ц =1021
|Тэмпэратура плаўленьня Ф =1869,8
|Тэмпэратура кіпеньня К =3347,15
|Тэмпэратура кіпеньня Ц =3074
|Тэмпэратура кіпеньня Ф =5565,2
|Удзельная цеплыня плаўленьня =7,1
| Лік энергіяў іянізацыі = 3
| 1-я энэргія іянізацыі = 533,1
| 2-я энэргія іянізацыі =1040
| 3-я энэргія іянізацыі = 2130
| Цеплаправоднасьць =17
| Электраадмоўнасьць = 1,14
| Радыюс Ван дэр Ваальса = 181
| Нумар CAS = 7440-00-8
| Назва ў родным склоне = нэадыма
| Ізатопы = 
{{!}}-----
{{!}} &lt;sup&gt;142&lt;/sup&gt;Nd {{!}}{{!}} '''27,2%'''
{{!}} colspan=&quot;4&quot; {{!}} &lt;sup&gt;142&lt;/sup&gt;Nd зьяўляецца стабільным пры 82 нэўтронах
{{!}}-----
{{!}} &lt;sup&gt;143&lt;/sup&gt;Nd {{!}}{{!}} 12,2%
{{!}} colspan=&quot;4&quot; {{!}} &lt;sup&gt;143&lt;/sup&gt;Nd зьяўляецца стабільным пры 83 нэўтронах
{{!}}-----
{{!}} &lt;sup&gt;144&lt;/sup&gt;Nd {{!}}{{!}} 23,8%
{{!}}{{!}} 2.29×10&lt;sup&gt;15&lt;/sup&gt; гадоў {{!}}{{!}} [[Альфа-распад|α]]{{!}}{{!}} ? {{!}}{{!}}&lt;sup&gt;140&lt;/sup&gt;Ce
{{!}}-----
{{!}} &lt;sup&gt;145&lt;/sup&gt;Nd {{!}}{{!}} 8,3%
{{!}} colspan=&quot;4&quot; {{!}} &lt;sup&gt;145&lt;/sup&gt;Nd зьяўляецца стабільным пры 85 нэўтронах
{{!}}-----
{{!}} &lt;sup&gt;146&lt;/sup&gt;Nd {{!}}{{!}} 17,2%
{{!}} colspan=&quot;4&quot; {{!}} &lt;sup&gt;146&lt;/sup&gt;Nd зьяўляецца стабільным пры 86 нэўтронах
{{!}}-----
{{!}} &lt;sup&gt;148&lt;/sup&gt;Nd {{!}}{{!}} 5,7%
{{!}} colspan=&quot;4&quot; {{!}} &lt;sup&gt;148&lt;/sup&gt;Nd зьяўляецца стабільным пры 88 нэўтронах
{{!}}-----
{{!}} &lt;sup&gt;150&lt;/sup&gt;Nd {{!}}{{!}} 5,6%
{{!}}{{!}} 6,7×10&lt;sup&gt;18&lt;/sup&gt; гадоў{{!}}{{!}} β&lt;sup&gt;−&lt;/sup&gt;β&lt;sup&gt;−&lt;/sup&gt; {{!}}{{!}} ? {{!}}{{!}} &lt;sup&gt;150&lt;/sup&gt;Sm
}}
'''Нэадым''' ({{мова-la|Neodymium}}, ад грэц. «neos» новы і «didymos» блізьня) '''Nd''' — [[хімічны элемэнт]], [[Лянтаноіды|лянтаноід]]; атамны нумар 60. Упершыню выдзелены у [[1885]] годзе нямецкім хімікам Карлам Ўэльсбахам (Carl F. Auer von Welsbach). Нэадым мае дзьве [[Алятропія|алятропныя]] формы — двайную шасьцігранную і кубічную, пераход паміж якімі адбываецца пры тэмпэратуры 863°C.

Выкарыстоўваецца ў сумесі з [[празэадым]]ам для атрыманьня бясколернага шкла, якое добра паглынае ўльтрафіялетавыя промні.

Сплавы [[магн]]у, [[алюмін]]у або [[тытан]]у з нэадымам маюць высокую трываласьць і прымяняюцца ў авія- і ракетабудаваньні.

== Падрыхтоўка ==
Нэадым здабываюць з мінералаў монацыт і бастнэзыт. Руду апрацоўваюць кіслотамі, затым выкарыстоўваюць экстракцыю растваральнікамі і іённы абмен для аддзялення нэадыму ад іншых элементаў. У канцы праводзіцца рэдукцыя для атрымання метала. &lt;ref&gt;''[https://www.samaterials.com/blog/neodymium-element-properties-and-uses.html Neodymium: Element Properties and Uses]''. Stanford Advanced Materials. Retrieved May 13, 2025&lt;/ref&gt;

== Прымяненне ==

* '''Магніты''': Нэадым выкарыстоўваецца для вырабу магнітаў NdFeB, якія маюць вельмі моцнае магнітнае поле. Яны прымяняюцца ў жорсткіх дысках, электрарухавіках, вятракругах, калонках і навушніках.&lt;ref&gt;''[https://www.stanfordmaterials.com/blog/neodymium-properties-and-applications.html Neodymium: Element Properties and Uses]''. Stanford Materials. Retrieved May 13, 2025&lt;/ref&gt;
* '''Шкло і лазеры''': Нэадым дадаецца ў шкло для надання фіялетавага або чырвонага колеру і выкарыстоўваецца ў Nd:YAG лазерах для медыцынскіх працэдур і зваркі.
* '''Электроніка''': Нэадым уваходзіць у склад фосфараў для тэлевізараў і святлодыёдаў. Таксама выкарыстоўваецца ў крыаахаладжальніках дзякуючы высокай цеплаёмістасці.&lt;ref&gt;Inman, G., Nlebedim, I. C., &amp; Prodius, D. (2022). Application of ionic liquids for the recycling and recovery of technologically critical and valuable metals. ''Energies'', 15(2), 628. https://doi.org/10.3390/en15020628&lt;/ref&gt;

* '''Прамысловасць і медыцына''': Нэадым дадаецца ў сталь для паляпшэння якасці. Ізатопы нэадыму выкарыстоўваюцца ў радыятэрапіі і лазернай хірургіі.

== Крыніцы ==
&lt;references /&gt;

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20160307203700/http://www.webelements.com/neodymium/index.html Neodymium. The essentials.]{{ref-en}} [WebElements Periodic Table]
* [http://www.lenntech.com/periodic/elements/nd.htm Neodymium (Nd) — Chemical properties, Health and Environmental effects]{{ref-en}}
{{Пэрыядычная сыстэма хімічных элемэнтаў}}

[[Катэгорыя:Хімічныя элемэнты]]
[[Катэгорыя:Лянтаноіды]]</text>
      <sha1>f0r6gkccbvk76o62nnhxc2gx1io5vcj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ртуць</title>
    <ns>0</ns>
    <id>118229</id>
    <revision>
      <id>2682404</id>
      <parentid>2347841</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T22:12:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2682404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5624" sha1="i0uweo0na5en050be8cy212b9e2b79q" xml:space="preserve">{{Хімічны элемэнт
|Назва =Ртуць
|Ангельская назва =Mercury
|Сымбаль =Hg
|Атамны нумар =80
|Зьлева =[[Золата]]
|Справа =[[Таль]]
|Зьнізу = [[Капэрніц|Cn]]
|Зьверху =[[Кадм|Cd]]
|Структура крышталічнай краты = 
|Апісаньне выгляду = 
|Выява =Pouring_liquid_mercury_bionerd.jpg
|Апісаньне выявы =
|Выява2 =
|Памер выявы2 =  
|Апісаньне выявы2 =
|Колер катэгорыі = 
|Катэгорыя =Пераходныя мэталы
|Колер фазы = 
|Фаза = 
|Група = 12
|Пэрыяд = 6
|Блёк = d
|Атамная маса =200,59
|Канфігурацыя электронаў =[Xe] 4f&lt;sup&gt;14&lt;/sup&gt; 5d&lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt; 6s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
|Электронаў у абалонцы =  
|Колер =
|Шчыльнасьць Па = 
|Шчыльнасьць пры пакаёвай тэмпэратуры = 
|Тэмпэратура плаўленьня Ц =–38,83
|Тэмпэратура кіпеньня Ц =356,73
|Крытычны пункт К =1750
|Крытычны пункт МПа =172,00
| Ступені атляняньня = +1, +2
}}
'''Ртуць''', '''Жывое срэбра''' або '''Жывое серабро''' ({{мова-la|Hydrargyrum}}) '''Hg''' — [[хімічны элемэнт]] II групы [[Пэрыядычная сыстэма элемэнтаў|пэрыядычнай сыстэмы]]; атамны нумар 80. Адзіны [[мэтал]], які пры пакаёвай тэмпэратуры знаходзіцца ў вадкай фазе. Мае серабрысты колер. Вельмі цяжкі66-е месца сярод іншых элемэнтаў паводле распаўсюджанасьці. Рэдка сустракаецца ў прыродзе ў самародным стане. Асноўны рудны мінэрал ртуці — кінавар HgS. Атрымліваюць гэты мэтал награваньнем кінавары ў атмасфэры паветра і наступнай кандэнсацыі пароў. У параўнаньні зь іншымі мэталамі ртуць мае дастаткова нізкую целпаправоднасьць, і сярэднюю электраправоднасьць. Ртуць лёгка ўтварае стопкі з шматлікімі мэталамі, напрыклад золатам, срэбрам і цынай. [[Стопак|Стопкі]] ртуці завуцца [[Амальгамы|амальгамамі]]. Пары ртуці ўтвараюць злучэньні з нэонам, аргонам, крыптонам і ксэнонам пры электрычных разрадах. Гэтыя злучэньні ўтрымліваюцца [[Сілы Ван-дэр-Ваальса|сіламі Ван-дэр-Ваальса]] і адпавядаюць хімічным формулам HgNe, HgAr, HgKr і HgXe. Радовішчы ў [[Гішпанія|Гішпаніі]], [[Украіна|Украіне]], [[Расея|Расеі]]. Каля 75% ртуці вырабляецца ў Гішпаніі і Кітаі. Ёмістасьць для працы з ртуцьцю важыць 34,46 кг.

Выкарыстоўваецца ў прыборах вымярэньня ціску (баромэтры, маноматры, арэомэтры) і тэмпэратуры (тэрмомэтры). У электратэхніцы — у выключальніках, лямпах дзённага сьвятла, кварцавых лямпах. Лёгкасьць ўтварэньня амальгамы золата выкарыстоўваецца для выдзяленьня золата з ягоных руд. Іншыя прымяненьні — вытворчасьць [[пэстыцыд]]аў, ртутных кантэйнераў для вытворчасьці каустычнай соды і хлёру, зубных плёмбаў, фарбы устойлівай да марской вады, [[Гальванічны элемэнт|батарэек]] ды каталізатараў. Сярод солей ртуці найбольшае значэньне маюць хлярыд ртуці HgCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; (для выдаленьня [[Іржа|іржы]]), ртутнага хлярыду Hg&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Cl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; (каламель, дагэтуль час ад часу выкарыстоўваецца ў мэдыцыне), фульмінат ртуці (Hg(ONC)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;), дэтанатар, які шырока ўжываецца ў выбухоўках, і сульфід ртуці (HgS, кінавар, якасны [[пігмэнт]] для фарбаў). Важнае значэньне маюць арганічныя злучэньні ртуці.

== Літаратура ==
* {{Кніга|загаловак=CRC Handbook of chemistry and physics|адказны=Editor-in-chief: David R. Lide|выданьне=84th edition 2003-2004|выдавецтва=CRC press|год=2003|старонак=2616|isbn=0849304849}}

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commons}}
* [https://web.archive.org/web/20170308212327/https://www.webelements.com/mercury/ Mercury»the essentials]{{ref-en}} [WebElements Periodic Table]
{{Пэрыядычная сыстэма хімічных элемэнтаў}}

[[Катэгорыя:Хімічныя элемэнты]]
[[Катэгорыя:Пераходныя мэталы]]</text>
      <sha1>i0uweo0na5en050be8cy212b9e2b79q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ніхон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>118236</id>
    <revision>
      <id>2682355</id>
      <parentid>2652536</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T15:39:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2682355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6108" sha1="97tg60go5teya1ot5wpco1x5p26ln81" xml:space="preserve">{{Хімічны элемэнт
|Назва =Ніхон
|Ангельская назва =Nihonium
|Сымбаль =Nh
|Атамны нумар =113
|Зьлева =[[Капэрніц]]
|Справа =[[Флеровіюм]]
|Зьнізу = 
|Зьверху =[[Таль|Tl]]
|Структура крышталічнай краты = 
|Апісаньне выгляду = 
|Выява ={{#property:P18}}
|Апісаньне выявы =
|Выява2 =
|Памер выявы2 =  
|Апісаньне выявы2 =
|Колер катэгорыі = f0f0f0
|Катэгорыя =
|Колер фазы = 
|Фаза = Цьвёрдае цела
|Група = 13
|Пэрыяд = 7
|Блёк = d
|Атамная маса =[286]
|Канфігурацыя электронаў = [Rn] 5f&lt;sup&gt;14&lt;/sup&gt;6d&lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt;7s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;7p&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
|Электронаў у абалонцы =2 8 18 32 32 18 3
| Нумар CAS =54084-70-7
| isotopes comment =  
| Ізатопы =
{{!}}-----
{{!}}&lt;sup&gt;282&lt;/sup&gt;Nh
{{!}} -
{{!}} 0,07 [[сэкунда|с]]
{{!}} [[альфа-распад|α]]
{{!}}?
{{!}}&lt;sup&gt;278&lt;/sup&gt;Rg
{{!}}-----
{{!}}&lt;sup&gt;283&lt;/sup&gt;Nh
{{!}} -
{{!}} 100 [[сэкунда|мс]]
{{!}} α
{{!}}?
{{!}}&lt;sup&gt;279&lt;/sup&gt;Rg
{{!}}-----
{{!}}&lt;sup&gt;284&lt;/sup&gt;Nh
{{!}} -
{{!}} 0,48 с
{{!}} α
{{!}}?
{{!}}&lt;sup&gt;280&lt;/sup&gt;Rg
{{!}}-----
{{!}}&lt;sup&gt;285&lt;/sup&gt;Nh
{{!}} -
{{!}} 5,5 с
{{!}} α
{{!}} ?
{{!}}&lt;sup&gt;281&lt;/sup&gt;Rg
{{!}}-----
{{!}}&lt;sup&gt;286&lt;/sup&gt;Nh
{{!}} -
{{!}} 20 с
{{!}} α
{{!}} ?
{{!}}&lt;sup&gt;282&lt;/sup&gt;Rg
| Назва ў родным склоне = ніхону
}}
'''Ніхон''' (Nh)&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=http://www.jinr.ru/posts/priznan-prioritet-v-otkrytii-novyh-himicheskih-elementov-113-115-117-i-118/|загаловак=Названия новых химических элементов 113, 115, 117 и 118|дата публікацыі=8 июня 2016|выдавец=ОИЯИ|мова=ru}}&lt;/ref&gt; — радыяактыўны штучна сынтэзаваны [[хімічны элемэнт]] 17 групы (III групы паводле старой клясыфікацыі) [[Пэрыядычная сыстэма элемэнтаў|пэрыядычнай сыстэмы]]; атамны нумар 113. Адносіцца да катэгорыі трансуранавых элемэнтаў.

Упершыню атрыманы падчас экспэрымэнтаў 14 ліпеня — 10 жніўня 2003 у Аб’яднаным інстытуце ядзерных дасьледаваньняў у [[Дубна (Расея)|Дубне]], [[Расея]] (у супрацоўніцтве зь Лівэрморскай нацыянальнай лябараторыяй, [[ЗША]]). Экспэрымэнты праводзіліся на [[цыклатрон]]е U400 і дубненскім газанапоўненым сэпаратары аскелкаў (DGFRS). У гэтых экспэрымэнтах спачатку было атрымана чатыры ядры [[Маскоў|Маскову]] (атамны нумар 115). Потым гэтыя ядры распадаліся з выпрамяненьнем альфа-часьцінак у ізатопы ніхону. Вынікі апублікаваныя ў аўтарытэтным навуковым часопісе  Physical Review C&lt;ref&gt;{{Артыкул|загаловак=Experiments on the synthesis of element 115 in the reaction &lt;sup&gt;243&lt;/sup&gt;Am(&lt;sup&gt;48&lt;/sup&gt;Ca,xn)&lt;sup&gt;291–x&lt;/sup&gt;115|аўтар=Yu. Ts. Oganessian, V. K. Utyonkoy, Yu. V. Lobanov, F. Sh. Abdullin, A. N. Polyakov, I. V. Shirokovsky, Yu. S. Tsyganov, G. G. Gulbekian, S. L. Bogomolov, A. N. Mezentsev, S. Iliev, V. G. Subbotin, A. M. Sukhov, A. A. Voinov, G. V. Buklanov, K. Subotic, V. I. Zagrebaev, M. G. Itkis, J. B. Patin, K. J. Moody, J. F. Wild, M. A. Stoyer, N. J. Stoyer, D. A. Shaughnessy, J. M. Kenneally, and R. W. Lougheed|выданьне=Phys. Rev. C|год=2004|нумар=69|старонкі=021601(R)|||||}}&lt;/ref&gt;. Пазьней у Японіі былі праведзеныя экспэрымэнты па запуску іёнаў цынку, якія рухаліся з хуткасьцю на 10% меншай за хуткасьць сьвятла, для сутыкненьня з тонкім слоем бісмуту. У гэтым экспэрымэнце відавочна атрымаўся вельмі цяжкі іён, які пасьлядоўна зазнаў некалькі альфа-распадаў. Была зробленая выснова, што гэтыя альфа-распады зазнаў ізатоп элемэнта з атамным нумарам 113 &lt;sup&gt;278&lt;/sup&gt;Nh. Часовай сыстэматычнай назвай была &quot;Унунтар&quot; {{мова-la|Ununtrium}}), хімічны сымбаль '''Uut'''. У студзені 2016 адкрыцьцё ніхону было прызнанае Міжнародным саюзам тэарэтычнай і прыкладной хіміі (IUPAC) і IUPAP. Назву &quot;ніхон&quot; прапанавалі японскія навукоўцы. Гэтая назва паходзіць ад японскага слова, якое абазначае &quot;Японія&quot;. 8 чэрвеня 2016 IUPAC была прапанаваная сучасная назва з тэрмінам 6 месяцаў. У лістападзе 2016 назва была афіцыйна зацьверджаная.

Пра хімічныя ўласьцівасьці ніхону нічога дакладна не вядома. Лічыцца, што ён паводзіць сябе аналягічна [[Таль|талю]].

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20180810112015/https://www.webelements.com/nihonium/ Nihonium»the essentials]{{ref-en}} [WebElements Periodic Table]
* [https://www.britannica.com/science/element-113 nihonium]{{ref-en}} Britannica.com

{{Пэрыядычная сыстэма хімічных элемэнтаў}}

[[Катэгорыя:Мэталы]]</text>
      <sha1>97tg60go5teya1ot5wpco1x5p26ln81</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Радон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>118260</id>
    <revision>
      <id>2682391</id>
      <parentid>2653126</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T21:03:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2682391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8063" sha1="ahwxgd2b3nf23102flb4ownlfrmoyz7" xml:space="preserve">{{Хімічны элемэнт
|Назва =Радон
|Ангельская назва =Radon
|Сымбаль =Rn
|Атамны нумар =86
|Зьлева =[[Астат]]
|Справа =
|Зьнізу =[[Аганэсон|Og]]
|Зьверху =[[Ксэнон|Xe]]
|Колер катэгорыі = 
|Катэгорыя =Інэртны газ
|Колер фазы = 
|Фаза = Газ
|Група =VIII
|Пэрыяд =6 
|Блёк =p
|Атамная маса =[222]
|Канфігурацыя электронаў =[Xe].4f&lt;sup&gt;14&lt;/sup&gt; 5d&lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt;6s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;6p&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt;
|Электронаў у абалонцы =2 8 18 32 18 8
|Колер =без колеру
|Шчыльнасьць пры пакаёвай тэмпэратуры = 9,73×10&lt;sup&gt;-3&lt;/sup&gt;
|Шчыльнасьць пры тэмпэратуры плаўленьня = 4,4×10&lt;sup&gt;-3&lt;/sup&gt;
|Тэмпэратура плаўленьня К =202
|Тэмпэратура плаўленьня Ц =-71
|Тэмпэратура плаўленьня Ф =‑96
|Тэмпэратура кіпеньня К =211,3
|Тэмпэратура кіпеньня Ц =‑61,7
|Тэмпэратура кіпеньня Ф =‑79,1
|Крытычны пункт К =377
|Крытычны пункт МПа =6,28
|Насычаная пара 1 =110,15
|Насычаная пара 10 =121,15
|Насычаная пара 100 =412,15
|Насычаная пара 1 k =151,75
|Насычаная пара 10 k =175,55
|Насычаная пара 100 k =210,85
| Лік энергіяў іянізацыі =1
| 1-я энэргія іянізацыі =1037
| Ступені атляняньня = 0, +2
|Цеплаёмістасьць =20,786
| Цеплаправоднасьць =0,00361
| Нумар CAS = 10043-92-2
| Радыюс Ван дэр Ваальса =220
|Ізатопы =
{{!}}-----
{{!}} &lt;sup&gt;222&lt;/sup&gt;Ra
{{!}} 0,0054%
{{!}} 3,82 [[Содні|сод]]
{{!}}[[альфа-распад|α]]
{{!}} 5,48
{{!}}&lt;sup&gt;218&lt;/sup&gt;Po
}}
'''Радон''' ({{мова-la|Radonum}}) '''Rn''' — [[хімічны элемэнт]] 18 (VIII) групы [[Пэрыядычная сыстэма элемэнтаў|пэрыядычнай сыстэмы]]; атамны нумар 86. Інэртны газ. Распаўсюджанасьць у прыродзе — нізкая: 84-е месца сярод элемэнтаў. Больш за ўсё радону ў радыяактыўных рудах (звычайна — разам з [[Уран (хімічны элемэнт)|уранам]] і [[Тор (элемэнт)|торам]]). Пры [[Пакаёвая тэмпэратура|пакаёвай тэмпэратуры]] радон — радыёактыўны аднаатамны газ бяз колеру і паху. Пры тэмпэратуры ніжэйшай за тэмпэратуру плаўленьня радон выпраменьвае яркае фасфарэсцэнтнае сьвячэньне, якое становіцца жоўтым пры зьніжэньні тэмпэратуры і аранжава-чырвоным пры тэмпэратуры кіпеньня [[паветра]] (−195 °C). Радон быў упершыню выдзелены ў 1900 годзе нямецкім хімікам Фрыдрыхам Эрнстам Дорнам пры вывучэньні распаду [[Рад (элемэнт)|раду]]. Першапачаткова меў назву «эманацыя радыю». У 1908 годзе [[Ўільям Рамзай]] і Р. Грэй (R. W. Gray) атрымалі чысты радон і назвалі яго «нітон» (niton). Высьветлілася, што радон — самы цяжкі газ зь вядомых (у 7,5 разоў цяжэйшы за паветра). Ад 1923 году элемэнт мае назву «радон». Радон-222 атрымліваецца пры распадзе раду і таксама выпрамяняе [[Альфа-часьцінка|альфа-часьцінкі]]. Ён мае пэрыяд паўраспаду 3,823 дні. Радон-220 звычайна ўтвараецца пры распадзе [[Тор (элемэнт)|тору]] і завецца «тарон». Ён мае пэрыяд паўраспаду 55,6 сэкундаў і зазнае [[альфа-распад]]. Радон-219 утвараецца пры распадзе [[актын]]у і завецца «актынон». Ягоны [[пэрыяд паўраспаду]] 3,9 сэкундаў, распад адбываецца з выпрамяненьнем альфа-часьціцы. Ацэнкі сьведчаць, што на кожнай квадратнай мілі (каля 2.59 км²)[[Глеба|глебы]] ў глыбіні 15 см утрымліваецца каля 1 г раду. З-за гэтага у [[Атмасфэра Зямлі|атмасфэру]] ўвесь час трапляе невялікая частка радону. У паветры раду ўтрымліваецца адна частка на 10&lt;sup&gt;21&lt;/sup&gt;. Радон можа ўтвараць хімічныя злучэньні з [[фтор]]ам. У 1980-я стала зразумела, што радон небясьпечны для здароўя. Праца з радонам, як і з астатнімі радыёактыўнымі матэрыяламі, вымагае захадаў бясьпекі. Асноўную небясьпеку ўяўляюць цьвёрдыя прадукты распаду радону (палён, бісмут ды волава), якія назапашваюцца ў паветраным пыле. Гэтыя ізатопы прыводзяць да [[Рак лёгкіх|раку лёгкіх]]. Асноўнай прычынай раку лёгкіх у тых, хто ня [[Тытунепаленьне|паліць]], зьяўляецца радон. Памяшканьні, у якіх утрымліваецца рад, тор, актын, неабходна добра праветрываць, каб пазьбегнуць назапашваньня радону. Такама утрыманьне радону ва ўранавых [[руднік]]ах зьяўляецца вялікай небясьпекай для здароўя. У ЗША найбольшай бясьпечнай прызначаная канцэнтрацыя радону 4 пКі/л.

Радонавыя ванны ў мэдыцыне. Крыніца мечаных атамаў (радыяактыўных метак).

== Літаратура ==
* {{Кніга|загаловак=CRC Handbook of chemistry and physics|адказны=Editor-in-chief: David R. Lide|выданьне=84th edition 2003-2004|выдавецтва=CRC press|год=2003|старонак=2616|isbn=0849304849}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20170310091415/https://www.webelements.com/radon/ Radon&quot;the essentials]{{ref-en}} [WebElements Periodic Table]
* [http://periodictable.com/Elements/086/data.html Technical data for the element Radon in the Periodic Table]{{ref-en}}
* [http://www.lenntech.com/periodic/elements/rn.htm Radon (Rn) — Chemical properties, Health and Environmental effects]{{ref-en}}
* [https://www.britannica.com/science/radon radon (Rn) | chemical element.] Britannica.com
* {{Спасылка|url=https://periodic.lanl.gov/86.shtml|загаловак=Periodic Table of Elements|выдавец=Los Alamos National Laboratory|мова=en|дата=18 студзеня 2026}}
* {{Спасылка|url=https://www.nndc.bnl.gov/nudat3/decaysearchdirect.jsp?nuc=222Rn&amp;unc=NDS|загаловак=Rn-222 Decay Radiation Results|выдавец=National Nuclear Data Center|мова=en|дата=18 студзеня 2026}}
{{Пэрыядычная сыстэма хімічных элемэнтаў}}

[[Катэгорыя:Хімічныя элемэнты]]
[[Катэгорыя:Інэртныя газы]]</text>
      <sha1>ahwxgd2b3nf23102flb4ownlfrmoyz7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хваля Пінск</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136067</id>
    <revision>
      <id>2682387</id>
      <parentid>2673964</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T20:36:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Склад */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2682387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20377" sha1="kljrlmj868py6ycpxezeelkoqv5wrtv" xml:space="preserve">{{Футбольны клюб
|Назва            = Хваля
|Лягатып          = FK Chvalia Pinsk.gif
|ПоўнаяНазва      = Футбольны клюб «Хваля»
|Горад            = [[Пінск]], [[Беларусь]]
|Заснаваны        = 1987
|Стадыён          = «[[Хваля (стадыён)|Хваля]]»
|Умяшчальнасьць   = 3136
|Пасада кіраўніка = Дырэктар
|Кіраўнік         = Уладзімер Мамаеў
|Трэнэр           = 
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ХваляПінскЛіга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ХваляПінскСэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ХваляПінск}}
|Сайт             = http://www.fcvolna-pinsk.by
|Прыналежнасьць   = Беларускія
}}
«'''Хваля'''» — футбольны клюб зь [[Беларусь|Беларусі]], базуецца ў горадзе [[Пінск]]у. Заснаваны ў 1987 годзе. З 2017 году выступае ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лізе]] чэмпіянату Беларусі.

== Гісторыя ==
Першыя футбольныя матчы ў [[Пінск]]у адбыліся ў 1915 годзе. 27 ліпеня мясцовыя каманды «Спарта» і «Штацкая» правялі таварыскую гульню, дзе мацней аказалася першая з камандаў зь лікам 11:0. Пасьля сканчэньня [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай вайны]] горад увайшоў у склад [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]], а ягоныя клюбы былі далучаны да спаборніцтваў Люблінскай акругі.

У 1929 годзе сыстэма польскіх лігаў была перайначана, то бок створаны новыя акругі, сярод якіх была створаная Палеская з цэнтрам у [[Берасьце|Берасьці]]. Да сярэдзіны 1930-х гадоў чэмпіёнамі акругі станавіліся берасьцейскія клюбы, аднак іхную гегемонію перарваў пінскі клюб «Котвіца» ў 1935 годзе, такім чынам пінчукі ўпершыню выйшлі ў адборачны турнір да польскага першынства. Аднак клюб згуляў ня вельмі ўдала, заняўшы апошні трэці радок адбору, пры тым што апошнія матчы клюб прапусьціў з-за адсутнасьці турнірных пэрспэктываў. У 1936 годзе сытуацыя паўтарылася, аднак адбор на гэты раз праводзіўся па кубкавай сыстэме. Пінчукі двойчы атрымалі паразу ад валынскага клюбу «Галерчык» і сышлі з турніру.

[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|Сэзон 2013 году]] «Хваля» пачала выдатна, здабыўшы на старце 5 перамог запар. Пасьля першага кола каманда замацавалася на чацьвертым месцы. Але ў другім коле вынікі пагоршылі. Дружына выдала дзесяціматчавую сэрыю без перамогаў. Не зважаючы на тое, што сэрыя была пераірваная ў апошнім туры перамогай над «[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебскам]]» (1:0), «Хваля» скончыла сэзон толькі на 12 месцы, што стала найгоршым вынікам з 2006 году. Перад пачаткам [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|сэзону 2014 году]] каманда страціла сваіх лідэраў, замест якіх у каманду вярнуўся шэраг дасьведчаных гульцоў-пінчукоў. Таксама дружына дапоўнілі маладыя гульцы зь іншых клюбаў. У выніку, каманда ад самага пачатку турніру апынулася ў канцы табліцы, доўгі час «Хваля» змагалася за выжываньне супраць «[[Слонім-2017 (футбольны клюб)|Слоніму]]». У тым сэзоне Першую лігу мусіў быў пакінуць адзін клюб. Цяжкім ударам для пінчукоў стала сьмерць брамніка [[Мікалай Адамец|Мікалая Адамца]] ў верасьні 2014 году. У кастрычніку 2014 году, пасьля ўдалай сэрыі «Слоніма», «Хваля» затрымалася на апошнім радку і ўжо за некалькі тураў да сканчэньня першынства страціла шанец захаваць сваё месца ў другім дывізіёне.

У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|сэзоне 2015 году]] «Хвалю» прадстаўлялі ў асноўным уласныя выхаванцы. Камандзе ставілася задача вярнуцца ў Першую лігу, але гульня ў чэмпіянаце рабілася неналежным чынам — пінчукі саступілі сваім асноўным канкурэнтам. У ліпені 2015 году [[Вадзім Бяленка|Вадзіма Бяленку]] на трэнэрскай пасадзе замяніў [[Сяргей Шульжык]], аднак ён ня здолеў выправіць сытуацыю. Толькі ў канцы турніру каманда стала трывала здабываць перамогі, аднак гэта ня выратавала яе ад пятага месца. Клюб ня трапіў у фінальны этап. Перад [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|сэзонам 2016 году]] камандзе было зноўку пастаноўлена павярнуцца ў Першую лігу. «Хваля» была відавочным фаварытам чэмпіянату і ў выніку ўпэўнена атрымала перамогу ў Другой лізе, забясьпечыўшы першае месца за некалькі тураў да фінішу. Па выхадзе ў Першую лігу каманда захавала асноўных гульцоў, да якіх далучыўся шэраг навабранцаў з досьведам выступу ў Найвышэйшай лізе. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|сэзоне 2017 году]] дружына амаль адразу замацавалася ў цэнтры табліцы і ў выніку скончыла сэзон на сёмым месцы. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|Сэзон 2018 году]] атрымаўся для «Хвалі» няўдалым, каманда хутка апынулася ў ніжняй частцы табліцы. У ліпені Сяргей Шульжык выправіўся ў адстаўку, аднак пры новым трэнэры [[Віталь Кірылка|Віталі Кірылку]] сытуацыя не зьмянілася, і каманда скончыла сэзон на 13 месцы пры 15 удзельніках. У пачатку 2019 году каманду ўзначаліў [[Алег Кароль]], які прывёў шмат гульцоў з свайго былога клюбу «Слоніма-2017». Каманда ставіла на мэту заняць месца ў верхняй палове табліцы. Спачатку «Хваля» месьцілася ў сярэдзіне табліцы, але хутка шэраг няўдачаў адкінуў яе бліжэй да зоны вылету. У верасьні Кароль пакінуў каманду, на ягонае месца быў прызначаны [[Вадзім Бяленка]], аднак істотна гэта сытуацыю не выправіла, пінская каманда скончыла сэзон на 12 месцы.

У 2020 годзе каманду папоўніла свае шэрагі гульцамі з досьведам выступу ў Найвышэйшай лізе. Большую частку сэзону «Хваля» знаходзілася ў сярэдзіне табліцы і, не зважаючы на няўдалы фініш турніру. Пры аніводнай перамогі ў васьмі апошніх матчах пінская дружына заняла выніковае 9 месца. У пачатку 2021 году новым галоўным трэнэрам стаў пінчук [[Сяргей Ясковіч]], які перад гэтым пасьпяхова ачольваў койданаўскі «[[Арсэнал Койданаў|Арсэнал]]». Каманда працягвала ўзмацоўвацца дасьведчанымі гульцамі. Гэта дало свой плён, то бок «Хваля» хутка замацавалася ў верхняй палове табліцы і часам прэтэндавала на прызавыя месцы. Толькі паводле вынікаў апошняга тура пінская каманда страціла шанец на прасоўваньне у Найвышэйшую лігу, фінішаваўшы чацьвертай. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|сэзоне 2022 году]] «Хваля» лічылася аднім з фаварытаў і добра пачала, але пасьля рушылі няўдачы. Не зважаючы на шэраг перамог над канкурэнтамі, паразы працягваліся, і неўзабаве пінская каманда апусьцілася ў сярэдзіну табліцы. «Хваля» яшчэ магла змагацца за выхад у Найвышэйшую лігу, але няўдалы фініш пакінуў каманду на сёмым месцы. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|сэзоне 2023 году]] «Хваля» пераважна знаходзілася ў сярэдзіне табліцы і скончыла чэмпіянат на восьмым месцы пры 17 удзельніках.

== Былыя назовы ==
* «Камунальнік» (1987—1996)
* «Пінск-900» (1997—2005)

== Склад ==
: ''Актуальны на 4 жніўня 2026 году''
{{Склад}}
{{Гулец|1|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Арсень Асонаў||2006}}
{{Гулец|2|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Данііл Пракапчук||2000}}
{{Гулец|4|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Аляксандар Курадавец||2005}}
{{Гулец1|7|Q14404861|Аб|}}
{{Гулец1|8|Q117197157|ПА|}}
{{Гулец1|9|Q128826420|ПА|}}
{{Гулец1|10|Q19862541|ПА|}}
{{Гулец|11|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Данііл Ткачык||2002}}
{{Гулец|12|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Станіслаў Ляцко||2001}}
{{Гулец1|15|Q3646627|Нап|капітан}}
{{Гулец|16|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Сяргей Кірыковіч||2008}}
{{Падзел складу}}
{{Гулец1|17|Q65030897|Аб|}}
{{Гулец|19|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Кірыл Кавалевіч||2004}}
{{Гулец1|21|Q64781797|ПА|}}
{{Гулец|22|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Арцём Самуйлік|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Мн]]|2006}}
{{Гулец1|25|Q128825210|Аб|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Мн]]}}
{{Гулец1|33|Q129254571|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Берасьце|Дынама Бр]]}}
{{Гулец1|55|Q113016351|ПА|}}
{{Гулец|62|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Станіслаў Балук||2008}}
{{Гулец|77|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Ягор Нікіпаронак||2002}}
{{Гулец1|91|Q111805260|Нап|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Арсэнал Койданаў|Арсэнал]]}}
{{Гулец1|97|Q96149137|ПА|}}
{{Канец складу}}

== Статыстыка ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=55|Сэзон
!width=50|Ліга
!width=30|Месца
!width=30|{{Падказка|Г|Гульні}}
!width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}}
!width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}}
!width=30|{{Падказка|П|Паразы}}
!width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}}
!width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}}
![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''8''' || 28 || 8 || 10 || 10 || 24–45 || 34 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/8]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''12''' || 30 || 11 || 6 || 13 || 30–41 || 39 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''16''' {{Падзеньне}} || 30 || 4 || 8 || 18 || 26–62 || 20 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''9''' || 20 || 11 || 5 || 4 || 49–19 || 38 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''1''' {{Рост}} || 24 || 19 || 3 || 2 || 87–20 || 60 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''7''' || 30 || 13 || 4 || 13 || 48–48 || 43 || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''13''' || 28 || 6 || 7 || 15 || 23–49 || 25 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''12''' || 28 || 5 || 6 || 17 || 29–49 || 21 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''9''' || 26 || 6 || 7 || 13 || 41–52 || 27 || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''4''' || 33 || 16 || 8 || 9 || 49–39 || 56 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''7''' || 24 || 10 || 6 || 8 || 44–35 || 36 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Першая]] || '''8''' || 32 || 12 || 7 || 13 || 41–49 || 43 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Першая]] || '''5''' || 34 || 21 || 3 || 10 || 70–43 || 66 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/8]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Першая]] || '''11''' || 34 || 13 || 9 || 12 || 65–55 || 48 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/16]]
|}

== Галоўныя трэнэры ==
* [[Сяргей Ясковіч]] (з 21 студзеня 2021)&lt;ref name=&quot;staff&quot;&gt;{{Спасылка|url=https://www.transfermarkt.co.uk/volna-pinsk/mitarbeiterhistorie/verein/24177|загаловак=Volna Pinsk - Current and former staff | вылавец=Transfermarkt|мова=en}}&lt;/ref&gt;
* [[Вадзім Бяленка]] (з 1 кастрычніка 2019 да 20 студзеня 2021)&lt;ref name=&quot;staff&quot;/&gt;
* [[Алег Кароль]] (з студзеня да 30 верасьня 2019 году)&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/122195.html Олег Король возглавил «Волну»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Віталь Кірылка]] (в. а., ліпень — сьнежань 2018 году)&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/115420.html Сергей Шульжик подал в отставку с поста главного тренера «Волны»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Сяргей Шульжык]] (ліпень 2015 году — ліпень 2018 году)&lt;ref&gt;[http://by.tribuna.com/football/1031145686.html Беленко ушел с поста главного тренера «Волны»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Вадзім Бяленка]] (студзень — ліпень 2015 году)&lt;ref&gt;[http://by.tribuna.com/football/1026305491.html Беленко будет главным тренером «Волны» в предстоящем сезоне]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Сяргей Чэпкі]] (верасень 2012 году — студзень 2015 году)
* [[Сяргей Шульжык]] (ліпень 2010 — верасень 2012)

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.fcvolna-pinsk.by Афіцыйная старонка]{{ref-ru}}

{{Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}}

[[Катэгорыя:Пінск]]
[[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1987 годзе]]</text>
      <sha1>kljrlmj868py6ycpxezeelkoqv5wrtv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чарнаморац Адэса</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136885</id>
    <revision>
      <id>2682334</id>
      <parentid>2627416</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T12:15:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artsiom91</username>
        <id>28241</id>
      </contributor>
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2682334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2968" sha1="hy14260y8brl8804b4put391pfckc21" xml:space="preserve">{{Футбольны клюб
|Назва            = Чарнаморац
|Лягатып          = ФК Чорноморець Одеса.gif
|ПоўнаяНазва      = ФК «Чорноморець» Одеса
|Заснаваны        = 26 сакавіка 1936
|Горад            = [[Адэса]], [[Украіна]]
|Стадыён          = [[Чарнаморац (стадыён)|Чарнаморац]]
|Умяшчальнасьць   = 34 164
|Прэзыдэнт        = 
|Трэнэр           = 
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Украіны|ЧарнаморацЛіга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Украіны|ЧарнаморацСэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Украіны|Чарнаморац}}
|Прыналежнасьць   = Украінскія
| pattern_la1 = _chornomorets2021-22_hm
| pattern_b1  = _chornomorets2021-22_hm
| pattern_ra1 = _chornomorets2021-22_hm
| pattern_sh1 =
| pattern_so1 =
| leftarm1    =
| body1       =
| rightarm1   =
| shorts1     = 567EC4
| socks1      = 000000
| pattern_la2 = _siroki2122a
| pattern_b2  = _siroki2122a
| pattern_ra2 = _siroki2122a
| pattern_sh2 =
| pattern_so2 =
| leftarm2    = FFFFFF
| body2       = FFFFFF
| rightarm2   = FFFFFF
| shorts2     = FFFFFF
| socks2      = FFFFFF
}}
«'''Чарнамо́рац'''» ({{мова-uk|Чорноморець}}) — украінскі футбольны клюб з гораду [[Адэса|Адэсы]]. Заснаваны ў 1936 годзе. Двухразовы ўладальнік [[Кубак Украіны па футболе|Кубка Ўкраіны]] (1992, 1994).

== Галоўныя трэнэры ==
* [[Аляксандар Бабіч]] (2014—2017)
* [[Алег Дулуб]] (верасень — сьнежань 2017 году)&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/104059.html Олег Дулуб представлен в качестве главного тренера одесского «Черноморца»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220707052126/https://www.pressball.by/news/football/283603 Олег Дулуб официально возглавил БАТЭ]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Канстанцін Фралоў]] (2017—2018)
* [[Ангёл Чэрвянкоў]] (2018—2019)
* [[Астап Маркевіч]] (2019—2020)
* [[Сяргей Кавалец]] (2020—2021)
* [[Аляксей Антонаў]] (2021)
* [[Юрый Мароз]] (2021)
* [[Раман Грыгорчук]] (2022— д.т.)

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://chernomorets.odessa.ua/ Афіцыйны сайт]

{{Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе}}

[[Катэгорыя:Адэса]]
[[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1936 годзе]]</text>
      <sha1>hy14260y8brl8804b4put391pfckc21</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ліда (футбольны клюб)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141488</id>
    <revision>
      <id>2682378</id>
      <parentid>2673904</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T20:31:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Склад */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2682378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32961" sha1="ozsbdsw2uj4fwjr5sm2wdztz99ucifj" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні}}
{{Футбольны клюб
|Назва            = Ліда
|Лягатып          = FK Lida.png
|ПоўнаяНазва      = Футбольны клюб «Ліда»
|Горад            = [[Ліда]], [[Беларусь]]
|Заснаваны        = 1962
|Стадыён          = «[[Старт (стадыён, Ліда)|Старт]]»
|Умяшчальнасьць   = 2960
|Пасада кіраўніка = Старшыня
|Кіраўнік         = Іван Дубатоўка
|Трэнэр           = 
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ЛідаЛіга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ЛідаСэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|Ліда}}
|Сайт             = http://fclida.by/
|Прыналежнасьць   = Беларускія
}}
«'''Ліда'''» — футбольны клюб зь [[Беларусь|Беларусі]]. Заснаваны ў 1962 годзе. Базуецца ў месьце [[Ліда|Лідзе]], якое знаходзяцца ў [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]]. Адзін з наймацнейшых клюбаў часоў [[БССР]], 4-разовы [[чэмпіянат БССР па футболе|чэмпіён БССР]] (1983, 1985, 1986, 1989), а таксама пераможца й прызэр розных турніраў БССР. У 1990-х гадох клюб часьцяком выступаў у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]] айчыннага чэмпіянату, апошні раз датуецца [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2000 году|сэзонам 2000 году]]. На сёньня каманда гуляе ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лізе]] [[чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі па футболе]].

== Гісторыя ==
=== За савецкім часам ===
[[Файл:Abutnik 1989.jpg|міні|зьлева|250пкс|Чэмпіёнскі склад «Абутніку» ў 1989 годзе]]
Клюб у горадзе [[Ліда]] быў утвораны ў 1962 годзе пад назвай «Чырвоны сьцяг». Назва пратрымалася ўсяго год і ў 1963 годзе клюб быў перайменаваны ў «Вымпел». Пагуляўшы пад гэтым імем 8 сэзонаў, у 1971 годзе каманда надоўга атрымала назву «Абутнік». Назвай каманда была абавязана свайму спонсару [[Лідзкая абутковая фабрыка|Лідзкай абутковай фабрыцы]]. Каманда выступала ў розных турнірах Беларускай ССР. Першы значны посьпех прыйшоў у 1972 годзе. «Абутнік» выйшаў у фінал [[Кубак БССР па футболе|Кубка БССР]], але саступіў «[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда]]» (Жодзін) зь лікам 0:2. Празь дзесяць гадоў жодзінцы зноўку абыгралі лідчанаў у фінале Кубка БССР зь лікам 3:0.

У 1983 годзе «Абутнік» у [[чэмпіянат БССР па футболе|чэмпіянаце БССР]] выйшаў у фінал, дзе сустрэўся зь менскай «[[Арбіта Менск|Арбітай]]». Першы матч у Лідзе скончыўся зь лікам 0:0, а сустрэча ў [[Менск]]у завяршылася ўнічыю 1:1, такім чынам, гол забіты на чужым полі, прынёс лідчанам золата. У 1984 годзе «Абутнік» быў мацнейшы за жодзінскае «Тарпэда» ў фінале [[Супэркубак БССР па футболе|Супэркубку БССР]]. У 1985 годзе лідчане ў групе чэмпіянату БССР набралі 36 пунктаў, а паказчык мячоў склаў 58:12. У фінале «Ліда» прымала ў сябе «Тарпэда» й атрымала перамогу зь лікам 2:0. У матчы ў адказ у Жодзіне «Абутнік» атрымаў паразу — 1:2, але дзякуючы агульнаму ліку стаў двухразовым чэмпіёнам БССР.

У 1986 годзе ў фінале Супэркубка БССР быў абыграны салігорскі «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёр]]». У чэмпіянаце каманда зноўку прабілася ў фінал. У саперніках быў бабруйскі «[[Шыньнік Бабруйск|Шыньнік]]». Перамогшы на выезьдзе й дома 1:0, лідчане заваявалі трэцяе чэмпіёнства. У 1987 годзе менскі «[[Спадарожнік Менск|Спадарожнік]]» набраў столькі ж пунктаў як і «Абутнік», але вырваў выхад у фінал дзякуючы лепшай розьніцы мячоў. У наступным годзе каманда зноўку фінішавала другой, трохі саступіўшы ўсё таму ж «Спадарожніку». У 1989 годзе ў Ліду прыйшоў апошні вялікі футбольны посьпех, чэмпіянат упершыню праводзіўся выключна па колавай сыстэме, без стыкавых матчаў і групаў. «Абутнік» апярэдзіў «Спадарожнік» у выніковай табліцы на адзін пункт і стаў чатырохразовым чэмпіёнам БССР.

=== Часы незалежнасьці ===
Здабыцьцё [[Беларусь]]сю незалежнасьці аўтаматычна азначала ўзмацненьне чэмпіянату, таму што самыя моцныя каманды больш не гулялі ў турнірах СССР, ва ўсіх быў адзіны турнір — [[чэмпіянат Беларусі па футболе]]. З моманту стварэньня ў 1992 годзе па 2000 год прафэсійным футбольным клюбам кіраваў [[Іван Прохараў]]. У першым нацыянальным чэмпіянаце, які адбыўся ў 1992 годзе, «Абутнік» фінішаваў на 12 месцы з 16 камандаў. Каманда паказвала добры футбол са знакамітымі супернікамі. У другім чэмпіянаце каманда ня здолела ўтрымацца ў найвышэйшым дывізіёне.

Стаўшы ў наступным турніры чэмпіёнамі [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лігі]], каманда вярнулася ў Найвышэйшую лігу й паказала ў сэзоне 1994—1995 гадоў найлепшы вынік у сваёй гісторыі — 8 месца, маючы на сваім рахунку 10 перамог, 10 нічыіх і 10 паразаў. У наступным сэзоне лідчане захавалі месца ў Найвышэйшай лізе, а ў 1996 годзе гэтае зрабіць былі няздольныя.

У 1997 годзе каманда з новай назвай «Ліда» заняла трэцяе месца ў Першай лізе, а ў 1998 годзе клюб стаў чэмпіёнам Першай лігі, усталяваўшы абсалютны рэкорд усіх чэмпіянатаў Першай лігі, прайшоўшы са старту 20 тураў без паразаў. Затым два наступныя сэзоны «Ліда» правяла ў Найвышэйшай лізе, атрымаўшы ў 1999 годзе яскравыя перамогі над [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]] й менскім «[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама]]». Зоркамі каманды ў той час былі [[Вітольд Хахлач]], [[Сяргей Петрушэўскі]] і толькі пачынаўшы ў той час свой зорны шлях у дарослым футболе будучы капітан БАТЭ й гулец [[Зборная Беларусі па футболе|зборнай Беларусі]] [[Аляксандар Юрэвіч]], а таксама галоўны форвард [[Зьвіяд Бурдзэнідзэ]], які за два гады ў Першай лізе вызначыўся 36 разоў. У 2000 годзе «Ліда» ў апошні раз гуляла ў Найвышэйшай лізе. Калі да 2005 году каманда ставіла перад сабой задачу выхаду ў Найвышэйшую лігу, але пасьля пачала змагацца за выжываньне ў Першай лізе. Гэтак у 2006 годзе ўпершыню «Ліда» апусьцілася ў клясе ніжэй за Першую лігу. У 2007 годзе каманда вярнулася ў Першую лігу, але ў 2010 годзе зноўку была паніжаная ў клясе. У 2011 годзе дзякуючы намаганьням [[Дзьмітры Дзенісюк|Дзьмітрыя Дзенісюка]], які забіў 30 мячоў, «Лідзе» атрымалася заняць першае месца й вярнуцца ў Першую лігу. У пачатку [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|сэзону 2012 году]] клюб прабіўся ў 1/4 фіналу [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]], дзе саступіў наваполацкаму «[[Нафтан Наваполацак|Нафтану]]», а ў чэмпіянаце ўдалося замацавацца ў Першай лізе, заняўшы выніковае 11 месца.

У пачатку 2013 году быў адкрыты новы стадыён «[[Старт (стадыён, Ліда)|Старт]]», дзе «Ліда» стала ладзіць свае хатнія матчы нароўні з ранейшым стадыёнам «[[Юнацтва (стадыён, Ліда)|Юнацтва]]». У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|сэзоне 2013 году]] «Ліда» мела добры склад, у якім галоўным чынам выступалі ўласныя выхаванцы. Дружына мела добры старт, не атрымаўшы аніводнай паразы за першыя 10 тураў. Шмат у чым гэта адбылося дзякуючы намаганьням нападніка [[Ігар Крывабок|Ігара Крывабока]], які хутка ачоліў табліцу бамбардзіраў усёй Першай лігі. Але ў ліпені Крывабок перайшоў у наваполацкі «[[Нафтан Наваполацак|Нафтан]]», а «Ліда» згуляла некалькі дрэнных матчаў, у тым ліку прыгуляла ў розыгрышы Кубка Беларусі ад «[[Смаргонь (футбольны клюб)|Смаргоні]]» 0:5. У жніўні гульня каманды зноў уладкавалася. Замест Крывабока лідэрства ў камандзе ўзяў іншы вэтэран — [[Дзьмітры Кавалёнак]]. У выніку «Ліда» выйшла на чацьвертае месца і нават навязвала барацьбу «[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебску]]» за трэці радок. Тым ня менш, у канцы турніру камандзе прыйшлося бараніць сваё чацьвертае месца ад «[[Бяроза-2010 (футбольны клюб)|Бярозы-2010]]». Толькі дзякуючы перамозе ў апошнім туры над «[[Гарадзея (футбольны клюб)|Гарадзеяй]]» зь лікам 2:0 «Ліда» здолела заняць чацьвертае месца, якое сталася найлепшым для каманды з 2001 году.

Узімку 2014 году «Ліду» пакінулі дасьведчаныя гульцы, як то [[Віталь Надзіеўскі]] і [[Віталь Тарашчык]] завяршылі кар’еру, а ўжо перад самым пачаткам сэзона ў склад гарадзенскага «[[Нёман Горадня|«Нёмна]]» павярнуўся Кавалёнак. У выніку каманда, хоць і захавала большую частку гульцоў, ужо ня здолела змагацца за высокія месцы і большую частку сэзонк правяла ў сярэдзіне табліцы. Але, правальны канец сэзонк адкінуў «Ліду» на 14 месца пры 16 удзельніках. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|сэзоне 2015 году]] ў «Лідзе» адбылася зьмена на трэнэрскай пасадзе, то бок замест Андрэя Пятрова каманду ачоліў былы брамнік клюбу [[Максім Лычоў]], які раней уваходзіў у трэнэрскі штаб. Не зважаючы на тое, што з клюбу сышла значная колькасьць футбалістаў, гэта было кампэнсавана запрашэньнем шэрагу выканаўцаў, як то [[Эдуард Чудноўскі]] і [[Сяргей Кавалюк]]. «Ліда» няўдала пачала сэзон, атрымаўшы дзьве паразы на пачатку, але потым стала здабываць перамогі, і першае кола дружына скончыла на трэцім месцы, якое давала мажлівасьць прасунуцца ў Найвышэйшую лігу. Падчас летняга трансфэрнага вакна Кавалюк перайшоў у гарадзенскі «Нёман», і другое кола «Ліда» правяла няўдала, хутка выбыўшы з барацьбы за мэдалі. Сэзон каманда скончыла на шостым месцы. У пачатку [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|сэзона 2016 году]] галоўным трэнэрам «Ліды» быў прызначаны [[Віталь Тарашчык]]. Аднак, ужо ў чэрвені ён пакінуў сваю пасаду, на той момант каманда знаходзілася ў сярэдзіне табліцы. У жніўні 2016 году новым трэнэрам стаўся [[Вячаслаў Герашчанка]]. Пры ім «Ліда» доўгі час знаходзілася ў ніжняй палове, але пасьпяховы фініш дазволіў камандзе ўзьняцца на шосты радок.

[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|Сэзон 2017 году]] «Ліда» пачала пад кіраўніцтвам [[Пётар Качура|Пятра Качуры]]. Пасьля неблагога пачатку каманда стала трываць паразы, а некаторы час «Ліда» нават займала апошні радок табліцы. Улетку замест Качуры новым трэнэрам стаў [[Сяргей Саладоўнікаў]]. Лідзкі клюб паводле вынікаў сэзону заняў 14 месца і захаваў месца ў Першай лізе. Перад пачаткам [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|сэзону 2018 году]] «Ліда» істотна ўзмацніла склад, запрасіўшы шмат гульцоў з досьведам гульні ў Найвышэйшай лізе. Дружына разглядалася як адзін з прэтэндэнтаў на барацьбу за выхад у Найвышэйшую лігу. Аднак, ад самага пачатку турніру «Ліда» стала саступаць асноўным канкурэнтам. Далей сэзон прайшоў даволі пасьпяхова, каманда ўпэўнена замацавалася на чацьвертым радку і ў канцы амаль нагнала «[[Белшына Бабруйск|Белшыну]]», але ўсё ж фінішавала на чацьвертым месцы. У пачатку 2019 году «Ліду» пакінула большая частка гульцоў, каманду замест Сяргея Саладоўнікава зноў узначаліў Вячаслаў Герашчанка. Склад быў назьбіраны ў асноўным з маладых гульцоў, а таксама выхаванцаў лідзкага футболу. Дружына не разглядалася як прэтэндэнт на высокія месцы, аднак здолела добра распачаць сэзон, доўгі час месьцілася ўверсе табліцы. У ліпені 2019 году Герашчанка стаў галоўным трэнэрам летувіскай «[[Паланга (футбольны клюб)|Палангі]]», кіраваць «Лідай» застаўся ягоны памочнік [[Юры Каратай]]. У другой палове сэзону «Ліда» мела горшыя вынікі і фінішавала ў чэмпіянаце сёмай.

У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|сэзоне 2020 году]] ў каманды значна абнавіўся склад, былі запрошаны ў асноўным маладыя гульцы, а таксама расейскія выканаўцы. Трэнэрам быў зацьверджаны Юры Каратай. Каманда пачала турнір з штрафам у тры пункты за ўдзел у дамоўленых матчах у сэзонах 2017 і 2018 гадоў. На працягу сэзону «Ліда» замацавалася ў сярэдзіне табліцы, паказваючы нестабільныя вынікі, то бок перамогі над камандамі верхняй паловы чаргаваліся з паразамі і матчамі ўнічыю з аўтсайдэрамі. У кастрычніку Каратай быў адхілены ад трэнэрскай пасады, а ягоныя абавязкі стаў выконваць [[Сяргей Петрушэўскі]]. Каманда зноўку скончыла сэзон на сёмым месцы. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|сэзоне 2021 году]] камандай працягваў кіраваць Сяргей Петрушэўскі. Клюб страціў асноўных футбалістаў, якіх зноў зьмянілі маладыя, пераважна гарадзенскія гульцы. Год пачаўся для каманды няблага, але пазьней клюб трапіў у ніжнюю частку табліцы. Адначасова адбылося пагаршэньне фінансавага становішча, праз што ўлетку каманду пакінула некалькі дасьведчаных майстроў, а пазьней, у кастрычніку, празь нявыплату заробку былому трэнэру клюбу Паўлу Лісоўскаму на «Ліду» была накладзеная забарона на трансфэры&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20230308191237/https://www.pressball.by/news/football/398282 Футбол. На &quot;Лиду&quot; наложен запрет на трансферы]{{Ref-ru}} Прессбол.&lt;/ref&gt;. Апошняя траціна турніру была праваленая, каманда трывала паразы і скончыла сэзон на 11 месцы пры 12 удзельніках. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|Сэзон 2022 году]] «Ліда» пачала пад кіраўніцтвам новага трэнэра [[Віталь Рашкевіч|Віталя Рашкевіча]]. Дружына апынулася ўнізе табліцы, аднак часам адбірала пункты ў фаварытаў. У ліпені Рашкевіч быў звольнены, а выканаўцам абавязкаў галоўнага трэнэра стаў ягоны памочнік [[Аляксей Дабравольскі]]. Чэмпіянат лідзкая каманда скончыла на 10 месцы пры 13 удзельніках. Сэзон 2023 году «Ліда» пракрочыла ў сярэдзіне табліцы, паўтарыўшы вынік папярэдняга сэзону.

== Былыя назовы ==
* «Чырвоны сьцяг» (1962—1963)
* «Вымпел» (1963—1971)
* «Абутнік» (1971—1996)
* «Ліда» (з 1997 году)

== Склад ==
: ''Актуальны на 4 жніўня 2026 году''
{{Склад}}
{{Гулец1|3|Q4738617|Аб|}}
{{Гулец|4|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Вадзім Іваноўскі||2003}}
{{Гулец1|5|Q14512810|Аб|}}
{{Гулец|6|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Максім Кацынель|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Нёман Горадня|Нёман]]|2005}}
{{Гулец|7|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Дзьмітры Градабоеў|капітан|1991}}
{{Гулец|8|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Арсень Галушка||2003}}
{{Гулец1|9|Q130588557|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Нёман Горадня|Нёман]]}}
{{Гулец|10|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Аляксей Чарнадараў||2001}}
{{Гулец|11|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Арцём Палуянаў|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Іслач Менскі раён|Іслач]]|2008}}
{{Гулец|13|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Яўген Карповіч||2001}}
{{Гулец|14|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Дзяніс Хадыка||2005}}
{{Гулец|15|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Арцём Салыга||2002}}
{{Гулец|16|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Арцём Янушка||2007}}
{{Падзел складу}}
{{Гулец|17|{{Сьцяг|Расея}}|ПА|Аляксандар Пузач||1995}}
{{Гулец|18|{{Сьцяг|Расея}}|Аб|Захар Дзятлаў||2007}}
{{Гулец|19|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Кірыл Чарняк||2007}}
{{Гулец1|20|Q108669024|ПА|}}
{{Гулец|21|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Сяргей Журневіч|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Нёман Горадня|Нёман]]|2007}}
{{Гулец1|22|Q18175563|Нап|}}
{{Гулец1|23|Q138562056|ПА|}}
{{Гулец|24|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Ягор Зайцаў||2007}}
{{Гулец|25|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Яўген Грэмза||1995}}
{{Гулец1|27|Q111313859|Нап|}}
{{Гулец1|—|Q19810293|Бр|}}
{{Гулец|—|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Рыгор Бялоў||2007}}
{{Гулец|—|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Эдуард Карасталёў|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарп.-БелАЗ]]|2004}}
{{Канец складу}}

== Статыстыка ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=55|Сэзон
!width=50|Ліга
!width=30|Месца
!width=30|{{Падказка|Г|Гульні}}
!width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}}
!width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}}
!width=30|{{Падказка|П|Паразы}}
!width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}}
!width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}}
![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''11''' || 28 || 8 || 6 || 14 || 32–49 || 30 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''4''' || 30 || 15 || 7 || 8 || 53–38 || 52 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''14''' || 30 || 10 || 1 || 19 || 46–64 || 31 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''6''' || 30 || 15 || 5 || 10 || 65–53 || 50 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''6''' || 26 || 11 || 5 || 10 || 26–33 || 38 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''14''' || 30 || 6 || 10 || 14 || 28–39 || 28 || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/32]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''4''' || 28 || 18 || 4 || 6 || 45–18 || 58 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''7''' || 28 || 12 || 8 || 8 || 49–32 || 44 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''7''' || 26 || 9 || 7 || 10 || 37–42 || 31{{Заўвага|«Ліда» пазбаўленая 3 пунктаў праз удзел гульцоў у дамоўленых матчах у 2017—2018 гадах}} || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/32]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''11''' || 33 || 4 || 9 || 20 || 33–75 || 21 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''10''' || 24 || 6 || 8 || 10 || 35–43 || 26 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Першая]] || '''10''' || 32 || 12 || 5 || 15 || 44–48 || 41 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Першая]] || '''6''' || 34 || 15 || 7 || 12 || 48–40 || 52 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Першая]] || '''5''' || 34 || 19 || 2 || 13 || 74–44 || 59 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/16]]
|}

== Галоўныя трэнэры ==
* [[Юры Каратай]] (в. а. зь ліпеня 2019 году)&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/128831.html «Лиду» покинули главный тренер и лучший бомбардир]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Вячаслаў Герашчанка]] (студзень — ліпень 2019 году)&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/122308.html Вячеслав Геращенко стал новым главным тренером ФК «Лида»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Сяргей Саладоўнікаў]] (жнівень 2017 году — студзень 2019 году)&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/102740.html Сергей Солодовников подписал контракт с «Лидой»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/122054.html Сергей Солодовников покинул «Лиду»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Пётар Качура]] (студзень — ліпень 2017 году)&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/94718.html Петр Качуро возглавил «Лиду»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Вячаслаў Герашчанка]] (жнівень — сьнежань 2016 году)&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/89271.html Вячеслав Геращенко возглавил «Лиду»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Юры Каратай]] (в. а. у ліпені 2016 году)&lt;ref&gt;[http://by.tribuna.com/football/1041612456.html Таращик покинул пост главного тренера «Лиды»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Віталь Тарашчык]] (люты — чэрвень 2016 году)&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/81005.html Виталий Таращик назначен главным тренером «Лиды»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Дзьмітры Макаранка]] (в. а. у кастрычніку 2015 году — студзені 2016 году)&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/77138.html Максим Лычев покинул пост главного тренера «Лиды»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Максім Лычоў]] (люты 2015 году — кастрычнік 2015 году)&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/66587.html Максим Лычев — новый главный тренер «Лиды»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Андрэй Пятроў]] (да лютага 2015 году)

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://fclida.by/ Афіцыйная старонка]{{ref-ru}}
* [http://www.youtube.com/user/FCLida Канал на YouTube]{{ref-ru}}

{{Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}}

[[Катэгорыя:Ліда]]</text>
      <sha1>ozsbdsw2uj4fwjr5sm2wdztz99ucifj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Слонім-2017 (футбольны клюб)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143043</id>
    <revision>
      <id>2682384</id>
      <parentid>2673971</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T20:33:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Склад */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2682384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16749" sha1="49ksxrbhtdruwzhn5u8shnn2lql5ksd" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні|Слонім (неадназначнасьць)}}
{{Футбольны клюб
|Назва            = Слонім-2017
|Лягатып          = FK Słonim.jpg
|ПоўнаяНазва      = 
|Заснаваны        = 2009
|Горад            = [[Слонім]], [[Беларусь]]
|Стадыён          = [[Юнацтва (стадыён, Слонім)|Юнацтва]]
|Умяшчальнасьць   = 2220
|Пасада кіраўніка = Дырэктар
|Кіраўнік         = Сяргей Салдаценка
|Трэнэр           = 
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|Слонім2017Ліга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|Слонім2017Сэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|Слонім2017}}
|Сайт             = http://fcslonim.by/
|Прыналежнасьць   = Беларускія
}}
«'''Слонім-2017'''» — беларускі футбольны клюб з гораду [[Слонім]]у. Заснаваны ў 2009 годзе. З 2013 году выступае ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лізе]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]].

== Гісторыя ==
У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] годзе «Белтрансгаз» заняў другое месца ў Другой лізе і атрымаў права выступаць у [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] годзе ў Першай лізе. Пад назвай «Слонім» каманда пачала выступаць з 2013 году, калі да слонімскага «Белтрансгазу» быў далучаны слонімскі «[[Камунальнік Слонім|Камунальнік]]». Амаль увесь сэзон 2013 году дружына правяла ўнізе табліцы. «Слонім» 13 разоў згуляў унічыю — болей за ўсіх у чэмпіянаце. Толькі пад сканчэньне турніру дружына стала трывала набіраць пункты, але ўзьняцца вышэй за канкурэнтаў ня здолела. У выніку — 13 месца. Перад сэзонам 2014 году з каманды сышлі амаль усе асноўныя гульцы. Замест іх склад «Слоніма» папоўнілі мясцовыя футбалісты, а таксама гульцы, якія апынуліся незапатрабаванымі ў сваіх клюбах. У выніку «Слонім» амаль адразу апынуўся ў канцы табліцы, дзе доўгі час змагаўся зь пінскай «Хваляй» за захаваньне месца ў Першай лізе. Увосень 2014 году «Слонім» выступаў пасьпяхова, што дазволіла камандзе за некалькі тураў да фінішу выратавацца ад вылету ў Другую лігу, але вышэй 15 месца ўзьняцца яна гэтак і ня здолела. У сэзоне 2015 году «Слонім» здолеў умацавацца шэрагам дасьведчаных гульцоў, дзякуючы чаму скончыў сэзон на 9 месцы, аднак у наступным сэзоне апусьціўся на 11 радок.

Перад [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|сэзонам 2017 году]] назва клюбу зьмененая на «Слонім-2017»&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/95756.html «Слоним» сменил владельцев и переименован в «Слоним 2017»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Пад кіраўніцтвам новага трэнэра слонімскі клюб пасьпяхова пачаў сэзон 2017 году. Атрымаўшы некалькі перамог над фаварытамі, каманда скончыла першую палову сэзону на трэцім месцы. Аднак, у жніўні 2017 году [[Вячаслаў Царук]] пакінуў пасаду галоўнага трэнэра «Слоніма-2017», і другую палову чэмпіянату клюб правёў значна горш, апусьціўшыся на выніковае 11 месца. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|Сэзон 2018 году]] каманда правяла роўна, знаходзячыся ў сярэдзіне табліцы, і ў выніку скончыла сэзон на сёмым месцы. Першая палова [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|сэзона 2019 году]] атрымалася для слонімскай каманды няўдалай, добра была распачатая другая палова чэмпіянату, аднак хутка вынікі зноў пагоршыліся. У выніку «Слонім-2017» стаў трынаццатым. У 2020 годзе слонімская каманда амаль увесь час ішла ў сярэдзіне табліцы і скончыла сэзон восьмай. У 2021 годзе ў камандзе гулялі пераважна маладыя футбалісты, многія зь якіх былі ўзятыя ў арэнду ў іншых клюбах. Няблага пачаўшы сэзон, каманда неўзабаве апусьцілася ўніз, а пасьля апынулася на апошнім 12 радку, дзе засталася да заканчэньня турніру. Праз плянаванае пашырэньне лігі, аднак, апошняя каманда не выбывала ў Другую лігу, і «Слонім-2017» застаўся ў Першай лізе.

У пачатку 2022 году новым галоўным трэнэрам стаў [[Ігар Латаш]]. Каманда дрэнна пачала чэмпіянат і доўгі час ішла на апошнім радку, аднак у другой палове сэзону вынікі палепшыліся, і ў выніку «Слонім-2017» фінішаваў 11 месцы пры 13 удзельніках. У верасьні 2023 году быў звольнены галоўны трэнэр Ігар Латаш, каманду ў якасьці выканаўцы абавязкаў галоўнага трэнэра прыняў ягоны памочнік [[Георгі Татарашвілі]]&lt;ref&gt;{{cite web|url = https://t.me/fcslonim2017_official/507|title = Временно исполняющим обязанности главного тренера ФК &quot;Слоним 2017&quot;|first = |last = |author = |date = 2023-09-01|work = [[Telegram-канал]] ФК &quot;Слоним-2017&quot;/FC &quot;Slonim-2017&quot;|language = ru|trans_title = |accessdate = 2023-12-05}}&lt;/ref&gt;, аднак гэта толькі часова дапамагло выправіць вынікі. Каманда скончыла сэзон на 15-м месцы пры 17 удзельніках.

== Склад ==
: ''Актуальны на 4 жніўня 2026 году''
{{Склад}}
{{Гулец|1|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Дзяніс Міськевіч||2005}}
{{Гулец|2|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Даніла Гарбуз||2004}}
{{Гулец|3|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Віталь Пара||2004}}
{{Гулец|5|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Дзьмітры Вячорка|капітан|2001}}
{{Гулец|8|{{Сьцяг|Расея}}|ПА|Раман Мушулаў||2005}}
{{Гулец|9|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Сьцяпан Гоманаў||2005}}
{{Гулец|10|{{Сьцяг|Расея}}|Нап|Павал Аленчаў||2005}}
{{Гулец|11|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Артур Старавойтаў||2004}}
{{Гулец|12|{{Сьцяг|Расея}}|ПА|Іван Сёмін||2002}}
{{Гулец|14|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Максім Ткацэвіч||2001}}
{{Гулец1|15|Q99980490|Аб|}}
{{Гулец|16|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Дзьмітры Сай||1996}}
{{Гулец|17|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Арсень Сокал||2005}}
{{Гулец|18|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Арсень Жукоўскі||2005}}
{{Гулец|19|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Аляксандар Конеў||2004}}
{{Падзел складу}}
{{Гулец1|20|Q130442419|Аб|}}
{{Гулец|23|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Максім Клунок||2000}}
{{Гулец|24|{{Сьцяг|Расея}}|ПА|Вадзім Шчарбакоў||2004}}
{{Гулец|27|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Іван Фурманаў||2006}}
{{Гулец|44|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Андрэй Агапаў||1998}}
{{Гулец|55|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Артур Чуйко||2006}}
{{Гулец|66|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Кірыл Крутарожкін||2000}}
{{Гулец|76|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Дзяніс Куцко||1983}}
{{Гулец1|77|Q87114637|ПА|}}
{{Гулец|88|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Мікіта Чуйко||2006}}
{{Гулец1|99|Q125772367|Нап|}}
{{Гулец|—|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Аляксандар Турук||1996}}
{{Гулец|—|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Андрэй Болван||2006}}
{{Гулец|—|{{Сьцяг|Расея}}|Нап|Марат Дзукаеў||2005}}
{{Гулец1|—|Q111292289|Аб|}}
{{Канец складу}}

== Статыстыка ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=55|Сэзон
!width=50|Ліга
!width=30|Месца
!width=30|{{Падказка|Г|Гульні}}
!width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}}
!width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}}
!width=30|{{Падказка|П|Паразы}}
!width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}}
!width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}}
![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''2''' {{Рост}} || 36 || 24 || 6 || 6 || 95–35 || 78 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/8]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''13''' || 30 || 7 || 13 || 10 || 38–45 || 34 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''15''' || 30 || 6 || 12 || 12 || 32–50 || 30 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/32]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''9''' || 30 || 13 || 2 || 15 || 41–55 || 41 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''11''' || 26 || 6 || 6 || 14 || 36–49 || 24 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''11''' || 30 || 10 || 7 || 13 || 33–46 || 37 || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''7''' || 28 || 9 || 9 || 10 || 37–37 || 36 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''13''' || 28 || 4 || 9 || 15 || 18–47 || 21 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''8''' || 26 || 8 || 6 || 12 || 22–32 || 30 || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''12''' || 33 || 3 || 7 || 23 || 27–62 || 16 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/32]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''11''' || 24 || 5 || 3 || 16 || 24–53 || 18 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/32]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Першая]] || '''15''' || 32 || 5 || 7 || 20 || 26–63 || 22 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Першая]] || '''16''' || 34 || 6 || 8 || 20 || 26–65 || 26 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Першая]] || '''18''' || 34 || 6 || 2 || 26 || 31–79 || 20 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/8]]
|}

== Галоўныя трэнэры ==
* [[Леанід Лагун]] (зь лютага 2019 году)&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/122820.html Леонид Лагун возглавил «Слоним-2017»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Алег Кароль]] (жнівень 2017 году — студзень 2019 году)&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/103834.html Олег Король назначен на пост главного тренера «Слонима-2017»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/122056.html Король ушел с поста главного тренера «Слонима-2017» и, вероятно, возглавит «Волну»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Аляксандар Кадоўбік]] (в. а. у жніўні 2017 году)&lt;ref&gt;[http://www.pressball.by/articles/football/belarus/99380 Первая лига. Тур 17. «Слоним» без Царюка]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Вячаслаў Царук]] (студзень — жнівень 2017 году)&lt;ref name=&quot;f95149&quot;&gt;[http://www.football.by/news/95149.html Новым главным тренером «Слонима» стал Вячеслав Царюк]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Аляксей Шубянок]] (да 2016 году)

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20160502062716/http://fcslonim.by/ Афіцыйны сайт]{{Ref-ru}}

{{Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}}

[[Катэгорыя:Слонім]]</text>
      <sha1>49ksxrbhtdruwzhn5u8shnn2lql5ksd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Расейская мова ва Ўкраіне</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143388</id>
    <revision>
      <id>2682397</id>
      <parentid>2654847</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T21:31:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2682397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72784" sha1="4lap9ody8y4vgjsicxmo6e6be4j8x2g" xml:space="preserve">'''Расейская мова ва Ўкраіне''' — другая паводле ўжыванасьці мова ва [[Украіна|Ўкраіне]], пасьля [[украінская мова|ўкраінскае мовы]]. Паводле афіцыйных зьвестак Усеўкраінскага перапісу насельніцтва 2001 году&lt;ref&gt;[http://2001.ukrcensus.gov.ua/rus/  Всеукраїнський перепис населення 2001]&lt;/ref&gt;, [[расейская мова|расейскую мову]] назвалі роднай 14 млн 273 тыс. [[Грамадзянства Ўкраіны|грамадзянаў Украіны]], або 29,6% [[насельніцтва Ўкраіны|насельніцтва краіны]]. Зь іх этнічныя [[расейцы]] складаюць 56%, у гэтым ліку астатнія адсоткі склалі прадстаўнікі іншых нацыянальнасьцяў.

Украінская мова пераважае ў Заходняй Украіне, у цэнтральных ды паўночна-ўсходніх рэгіёнах краіны, расейская — у [[Данбас]]е, [[Аўтаномная Рэспубліка Крым|Крыме]] ды на поўдні&lt;ref name=&quot;uabooks.info&quot;&gt;https://web.archive.org/web/20130620131040/http://uabooks.info/ua/book_market/analytics/?pid=2386&lt;/ref&gt;.

Пасьля прыняцьця закону [[Вадзім Калесьнічэнка|Калесьнічэнкі]]-[[Сяргей Ківалаў|Ківалава]] «Аб асновах дзяржаўнае моўнае палітыкі» расейская стала [[рэгіянальная мова|рэгіянальнай мовай]] у шэрагу [[Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Украіны|вобласьцяў]] Украіны.

У [[Аўтаномная Рэспубліка Крым|Аўтаномнай Рэспубліцы Крым]] згодна з Канстытуцыяй Аўтаномнай Рэспублікі Крым з 1999 року ёй таксама нададзены шэраг функцыяў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070928160115/http://www.crimea.ru/article_info_big16041.htm Конституція АР Крим]&lt;/ref&gt;.

Сукупнасьць шматлікіх пытаньняў, зьвязаных з ужыткам ды выкарыстаньнем расейскае мовы ва Ўкраіне, а таксама з гісторыяй яе ўзьнікненьня й разьвіцьця на ўкраінскіх тэрыторыях, тлумачацца гісторыкамі, мовазнаўцамі і палітолягамі па-рознаму.

Гэтыя асаблівасьці зьвязаныя з шэрагам аспэктаў [[гісторыя Ўкраіны|гісторыі]] й [[культура Ўкраіны|культуры]] Ўкраіны, якія асьвятляліся ў розныя гістарычныя пэрыяды з пункту гледжаньня рознабаковых палітычных ідэалёгіяў, а таксама з той акалічнасьцю, што пытаньне расейскай мовы ва Ўкраіне шырока выкарыстоўваецца як прадмэт сучаснае палітычнае барацьбы. Расейская мова ва Ўкраіне па-рознаму асьвятляецца рознымі палітычнымі сіламі Ўкраіны ды Расеі ў сродках масавай інфармацыі&lt;ref name=&quot;Цвілюк&quot;&gt;'' Цвілюк С. А.'' Українізація України. Тернистий шлях національно-культурного відродження доби сталінізму. «Маяк», Одеса, 2004 ISBN 996-587-115-3&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Кучма&quot;&gt;''Кучма Л.'' [[Україна — не Росія (кніга)]], «Час», Москва, 2003 ISBN 5-94117-075-0&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==
{{Асноўны артыкул|Гісторыя расейскай мовы ва Ўкраіне|Русіфікацыя|Русіфікацыя Ўкраіны}}

=== Пранікненьне ===
Некаторыя з украінскіх дасьледнікаў ставяць пытаньне аб мажлівым узьнікненьні [[аканьне|акаючых]] формаў у гаворках {{Артыкул у іншым разьдзеле|Чарнігаўшчына|Чарнігаўшчыны|uk|Чернігівщина}} пад уплывам [[Маскоўская дзяржава|Маскоўскае дзяржавы]], у складзе якой зямля знаходзілася ў часы 1503—1618 гадоў.

Узьнікненьне першых істотных расейскіх паселішчаў ва Ўкраіне (поўнач Чарнігаўшчыны) прыпадае на другую палову XVII ст. ([[стараверы]]), адкуль хваля расьсяленьня ў XVIII—XIX стагодзьдзях распаўсюджвалася ў [[Правабярэжная Ўкраіна|Правабярэжную Ўкраіну]] ды поўдзень Украіны.

Іншая хваля калянізацыі расейскімі стараверамі займала абшар ад Паўночнае [[Дабруджа|Дабруджы]] й Паўднёвае [[Бэсарабія|Бэсарабіі]] да [[Букавіна|Букавіны]], калі ў 1770-х гадох «[[Ігнат Някрасаў|някрасаўцы]]» канчаткова пасяліліся ў вусьці [[Дунай|Дунаю]], адкуль іх вэрбавалі аўстрыйскія ўлады ў 1780-х гадох для пасяленьня на [[Букавіна|Букавіну]] ды [[Хоцін]]шчыну (вёскі Белая Крыніца, Белавусаўка, Ліпаваны — іх гаворкі дасьледавалі В. Сталбунова й У. Кузьняцоў). З нагоды выразнае й акрэсьленае [[канфэсія|канфэсійнае]] адасобленасьці расейскіх старавераў ад украінцаў, іх гаворкі (пераважна паўднёварасейскія, радзей — сярэднерасейскія) у малым аб’ёме зазналі ўплыў з боку [[украінская мова|ўкраінскае мовы]] (перадусім у [[лексыка|лексыцы]]).

У 1817 годзе, падарожнічаючы Ўкраінай, расейскі князь Іван Даўгарукаў паказваў на тое, што мясцовае насельніцтва не разумее расейскую мову:

{{Цытата|[[Палтава|Здесь (у Палтаве)]] я уже почиталъ себя в чужихъ краях, по самой простой, но для меня достаточной причине: я пересталъ понимать языкъ народный; сомной обыватель говорилъ, отвѣчалъ на мой вопросъ, но не совсѣмъ разумѣлъ меня, а я изъ пяти его словъ требовалъ тремъ переводу. Не станемъ входить в лабиринтъ подробныхъ и тонкихъ рассужденій; дадимъ волю простому понятію, и тогда многіе, думаю, согласятся со мною, что где перестаетъ нам быть вразумительно наречіе народа, тамъ и границы нашей родины, а по-моему, даже и отечества&lt;ref&gt;[http://www.nbuv.gov.ua/portal/soc_gum/kiev_old/2010_2/11-Melzyn-133-141.pdf Максим МЕЛЬЦИН. ІСТОРИЧНІ ПОСТАТІ. ПАМЯТНЫЕ МЕСТА УКРАИНЫ В МЕМУАРАХ И ПУТЕВЫХ ЗАМЕТКАХ кн. И.М. ДОЛГОРУКОВА: знаменитое и лично значимое. С. - 135.]&lt;/ref&gt;.}}

Калянізацыйныя хвалі расейскіх пасяленцаў у рэгіён [[Харкаў|Харкава]] ды [[Варонеж]]у (украінскія пасяленцы сустрэліся зь імі на гэтай тэрыторыі прыкладна ў XVII ст.), поўдню Ўкраіны (напрыканцы XVIII ст. і напачатку XIX ст. — стараверы, прыгонныя сяляне, пераведзеныя расейскімі абшарнікамі на больш прыбытковыя глебы, вайсковыя [[кантаністы]], уцекачы) — зазналі на сабе (апроч буйных суцэльных арэалаў) у цэлым [[культурная асыміляцыя|асыміляцыю]] з боку [[украінцы|ўкраінскага]] сельскага насельніцтва навакольных мясьцінаў; разам з гэтым [[стэп]] ды [[Слабажаншчына|слабажанскія]] гаворкі ўкраінскае мовы ў рознай ступені цярпелі ўплыў расейскае мовы.

Больш суцэльныя арэалы распаўсюджаньня гаворак расейскае мовы захоўваліся ў паўднёвай Бэсарабіі (перасяленцы з [[Арол (горад)|Арлоўскага]] й [[Курск]]ага рэгіёнаў), паўночнай частцы [[Адэса|Адэскага]] рэгіёну, некаторых іншых рэгіёнах.

== Русіфікацыя ды яе ўплыў на ўкраінскую мову ==
{{Асноўны артыкул|Русіфікацыя}}

Русіфікаваныя гаворкі гарадзкіх нізоў, прыгарадаў ды працоўных паселішчаў рэгіёнаў Данбасу й [[Дняпро (горад)|Дняпра]] ўзьніклі праз русіфікацыю мясцовага ўкраінскага элемэнту ды пастаяннага прытоку расейцаў, якія прыбывалі сюды для працы, ствараючы дробнаўрадавы, рамесны, купецкі й рабочы пласты. Расейскія гаворкі вялікіх местаў, якія маглі быць насычанымі [[арго|аргатызмамі]] ды [[слэнг]]ам, набылі асаблівае пашырэньне па [[Кастрычніцкі пераварот|кастрычніцкім перавароце]], утрымоўвалі сваю расейскамоўную форму, у прыватнасьці з нагоды пастаяннага сэзоннага флюктуацыйнага прытоку яе носьбітаў.

Гэты моўны [[суржык]] характарызуюць некаторыя паўднёва-ўкраінскія супольнасьці, прыкладам вымаўленьне традыцыйнага ўкраінскага фрыкатыўнага гука [[міжнародны фанэтычны альфабэт|/ɣ/]] (пазначаецца літарай ''г''; гук уласьцівы таксама й беларускай мове) у процівагу расейскаму выбухному гуку [[міжнародны фанэтычны альфабэт|/g/]] (ва ўкраінскай мове, а таксама ў [[клясычны правапіс беларускай мовы|клясычным правапісе]] беларускае мовы пазначаецца літарай ґ, у [[лацінка|лацінцы]] — g), вымаўленьне [[міжнародны фанэтычны альфабэт|/ɔ/]], [[міжнародны фанэтычны альфабэт|/ɛ/]], [[міжнародны фанэтычны альфабэт|/j/]] са спарадычным аканьнем, вымаўленьне ''э'', ''’э'', ''йэ'' у пазыцыі этымалягічнага [[Яць|''ѣ'']], зацьвярдзелыя ''р'' ды губныя ў канцы слова, [[ёт]]аваная рэалізацыя спалучэньняў накшталт ''вя'', ''бя'', ''пя'', цьвёрдыя ''ч'', ''шч'' (блізкая аналёгія — у [[трасянка|трасянцы]]), украінская міжслоўная фанэтыка ды націск, кіраваньне дзеясловаў ды прыметнікаў, а таксама бытавыя лексычныя ўкраінізмы й неадрозьніваньне прэдыкатыўных ад атрыбутыўных формаў прыметніка.

[[Файл:PEREPUS 1897.jpg|міні|230пкс|Пашырэньне ўкраінскае, расейскае ды іншых моваў на сёньняшняй тэрыторыі Ўкраіны згодна зь перапісамі 1897—1910 гадоў.]]
Украінскі правінцыйны варыянт расейскае мовы выкарыстоўваўся раней сярод абшарнікаў і правінцыйнай інтэлігенцыі, пазьней у асяродзьдзі партыйных чыноўнікаў і тэхнічнай інтэлігенцыі ў выніку русіфікацыйнага ціску й [[моўная палітыка|моўнае палітыкі]], што была скіраваная на бадай што расейска-ўкраінскі моўны [[білінгвізм]] тых асобаў, што ня могуць ці не жадаюць адразу перайсьці на расейскую мову. Той мэце служыла адпаведная папуляцыйная палітыка (з адпраўленьнем украінцаў на сэзонную працу па-за [[УССР|ЎССР]] і адпраўкай ва Ўкраіну расейцаў і замежнікаў, якія былі вымушаныя выкарыстоўваць расейскую мову) і такая ж моўная палітыка (у структуру ўкраінскае літаратурнае мовы замацоўваліся толькі элемэнты, тоесныя з расейскімі, пераадольваюцца адрозьненьні, патураньне расейска-ўкраінскаму суржыку мескіх нізоў ды працоўных).

Законамі 1869 ды 1886 гадоў [[Расейская імпэрыя|расейскі]] ўрад ажно да рэвалюцыі выплочваў грашовую надбаўку дзяржаўным службоўцам немясцовага паходжаньня на Правабярэжжы для яго русіфікацыі (афіцыйна — для дэпалянізацыі), прывабіўшы такім шляхам значную колькасьць расейцаў; такая ж палітыка праводзілася й Расейскай праваслаўнай царквою. Украінскі правінцыйны варыянт літаратурнае расейскае мовы мае праявы галоўным чынам у вымаўленьні як і ў рознай насычанасьці (у залежнасьці ад расейскамоўнае культуры асобы) асобнымі рысамі мескага ўкраінска-расейскага суржыку.

У [[Галічына|Галічыне]] й на Букавіне (у XIX ст.) ды [[Закарпацьце|Закарпацьці]] (ажно па 1945 г.) распаўсюджвалася праз прэсу й выданьні масквафільскага лягеру (пераважна сярод часткі духавенства і, радзей, сьвецкай інтэлігенцыі) асобная форма літаратурна-моўнага «[[язычые|язычыя]]»: архаізаваная сумесь украінскіх ды расейскіх царкоўнаславянізмаў з украінскім вымаўленьнем і абавязковым [[этымалёгія|этымалягічным]] [[правапіс]]ам.

== Сучаснасьць ==

=== Грамадзтва ===
[[Файл:Discrimination of Ukrainian language.jpg|міні|230пкс|''Дзяўчынка, пасунься, ты мяне прыціскаеш!'' Карыкатура на становішча расейскае й украінскае моваў ва Ўкраіне.]]
[[Файл:Meeting in Kharkov.jpg|міні|230пкс|Чальцы русафільскай арганізацыі выказваюць сваю падтрымку рашэньню Харкаўскае мескае рады зрабіць расейскую афіцыйнаю на мясцовым узроўні.]]
[[Файл:IspeakRussian.jpg|міні|230пкс|Расейскамоўныя актывісты зьбіраюць подпісы на падтрымку ўвядзеньня расейскае мовы як рэгіянальнае ў Адэсе, 2007 год.]]
[[Файл:Russianlang2001ua.PNG|міні|230пкс|Расейская мова як родная мова насельніцтва паводле перапісу 2001 году.]]
Паводле зьвестак Усеўкраінскага перапісу насельніцтва Ўкраіны ў 2001 годзе, ва Ўкраіне пражывала блізу 8 000 000 расейцаў (17,3% ад агульнага складу насельніцтва краіны). Адсоткавая дзеля аднамоўных расейцаў, якія карыстаюцца толькі расейскай мовай, складае ад 80 да 85%&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20071124125111/http://www.ukrcensus.gov.ua/results/general/nationality/ Про кількість та склад населення України за підсумками Всеукраїнського перепису населення 2001 року]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20101130221837/http://www.ukrcensus.gov.ua/results/general/language/ Про кількість та склад населення України за підсумками Всеукраїнського перепису населення 2001 року]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.obozrevatel.com/news/2007/3/23/162212.htm Мовний баланс: сухі факти проти крикливих політиканів.]&lt;/ref&gt;.

Паводле афіцыйных зьвестак гэтага перапісу&lt;ref&gt;[http://2001.ukrcensus.gov.ua/rus/ Всеукраїнський перепис населення 2001]&lt;/ref&gt;, расейскую мову назвалі роднай 14 273 000 грамадзянаў Украіны, або 29,6% насельніцтва краіны. Зь іх этнічныя расейцы складаюць 56%, тады як рэшта — прадстаўнікі іншых нацыянальнасьцяў&lt;ref&gt;[http://2001.ukrcensus.gov.ua/rus/results/general/language/ Мовний склад населення України за даними перепису 2001 року]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://2001.ukrcensus.gov.ua/rus/results/general/nationality/ Національний склад населення України за даними перепису 2001 року]&lt;/ref&gt;:

* 5545 тыс. [[украінцы|украінцаў]],
* 172 тыс. [[беларусы ва Ўкраіне|беларусаў]],
* 86 тыс. [[габрэі|габрэяў]],
* 81 тыс. [[грэкі|грэкаў]],
* 62 тыс. [[баўгары|баўгараў]],
* 46 тыс. [[малдаване|малдаванаў]],
* 43 тыс. [[татары|татараў]],
* 43 тыс. [[армяне|армянаў]],
* 22 тыс. [[палякі|палякаў]],
* 21 тыс. [[немцы|немцаў]],
* 15 тыс. [[крымскія татары|крымскіх татараў]].

Расейцы Ўкраіны карыстаюцца ўсімі правамі грамадзянаў і маюць усе сродкі для разьвіцьця расейскае культуры й мовы. Так ва Ўкраіне існуюць 14 дзяржаўных [[тэатар|тэатраў]], музэй расейскага мастацтва ў [[Кіеў|Кіеве]], існуюць расейскія дзіцячыя садкі, школы. У адсоткавым дачыненьні колькасьць расейскіх школаў ва Ўкраіне пераўзыходзіць адсотак грамадзянаў расейскае нацыянальнасьці (такое становішча расейскай мовы ва Ўкраіне значна адрозьніваецца ад становішча ўкраінскае мовы ў Расеі, дзе на каля 4 мільёны грамадзянаў Расеі ўкраінскае нацыянальнасьці не існуе ніводнае ўкраінамоўнае школы, тэатру, вышэйшае навучальнае ўстановы&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070519054819/http://www.kngu.org/KongrUkr/Communit/ObzhRuss.htm Конгрес національних громад України]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20081205071800/http://kobza.com.ua/content/view/2292/87/ Українська мова та освіта в Російській Федерації]&lt;/ref&gt;). Носьбіты расейскае мовы досыць камфортна адчуваюць сябе ва Ўкраіне. Так паводле зьвестак апытаньняў у Кіеве паводле моўнае прыкметы дыскрымінацыю зазналі толькі 11,9% апытаных носьбітаў расейскае мовы, у той час як носьбіты ўкраінскае мовы ў Кіеве зазналі значна большы ўзровень дыскрымінацыі на моўным грунце — 54,8% апытаных&lt;ref&gt;[http://exlibris.org.ua/swirz/r02.html Костянтин Свіржецький. Захистимо російську мову!]&lt;/ref&gt;.

=== Кнігавыданьне і СМІ ===
Паводле зьвестак Кніжнае палаты, станам на 15 чэрвеня 2009 году на ўкраінскай мове ў краіне было выдадзена 6457 кніжных найменваньняў тыражом 11 170 000 экзэмпляраў, на расейскай — 2460 кніжных найменваньняў тыражом 8 341 000 экзэмпляраў.

Паводле зьвестак Міністэрства юстыцыі, на жнівень 2009 году ва Ўкраіне зарэгістравана 25 933 украінамоўных, 3659 расейскамоўных ды 17 690 украіна-расейскамоўных [[газэта]]ў ды [[часопіс]]аў. У падпісным каталёгу «Роспечати» за 2008 год прапаноўваюцца да падпіскі 125 украінскіх газэтаў і часопісаў (пераважна навуковыя часопісы). Рэестар расейскае прэсы складае 150 старонак у каталёгу выданьняў замежных краінаў у другім паўгодзьдзі 2009 году.

=== Адукацыя ===
Згодна з апытаньнем, у 1998 годзе 47,2% апытаных лічылі, што расейская мова павінная выкладацца ў тым жа аб’ёме, што й украінская; 28,1% — у меншым за ўкраінскую, але ў большым за іншыя замежныя; 16,8% (у асноўным засяроджаныя ў Заходняй Украіне) лічылі, што расейская павінная выкладацца ня ў большым аб’ёме за іншыя замежныя мовы&lt;ref name=&quot;Белецкий&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20080531231753/http://www.analitik.org.ua/publications/joint/3dd2502a/3dd25952/ М. Белецкий, А. Толпыго «Национально-культурные и идеологические ориентации населения Украины» {{ref-ru}}]&lt;/ref&gt;.

Паводле зьвестак Міністэрства адукацыі і навукі, ва Ўкраіне адсочваецца тэндэнцыя да зьмяншэньня колькасьці навучальных установаў з расейскай мовай навучаньня. Гэтаму спрыяюць незалежнасьць Украіны, зацьверджаньне дзяржаўнага статусу ўкраінскае мовы, а таксама самасьвядомасьць ўкраінцаў.

У 2008/2009 навучальным годзе ва Ўкраіне функцыянавала 20 045 агульнаадукацыйных навучальных установаў, у якіх навучалася 4 438 383 вучні. У тым ліку

* 1 199 агульнаадукацыйных навучальных установаў — з навучаньнем на расейскай мове: у іх атрымліваюць адукацыю 403 719 вучняў.
* 1 628 школаў — з навучаньнем на ўкраінскай ды расейскай мовах (на расейскай мове навучаюцца 368 594 вучні).

Працуюць таксама школы з навучаньнем на трох мовах (украінскай, расейскай ды крымска-татарскай; на ўкраінскай, расейскай ды румынскай; на ўкраінскай, расейскай ды баўгарскай; на ўкраінскай, расейскай ды малдаўскай).

Агулам, у агульнаадукацыйных навучальных установах Украіны на расейскай мове навучаюцца 779 423 вучні. Апроч таго, расейскую мову як прадмэт вывучаюць 1 292 518 вучняў, а як факультатыў або ў гурткох — 165 544 вучні.

Такім чынам, колькасьць расейскіх школаў ва Ўкраіне складае 5,9% ад іх агульнае колькасьці (для параўнаньня, у 1991/1992 годзе іх было 3 364, што складала 15,9% ад іх агульнае колькасьці).

Ва Ўкраіне функцыянуе 919 прафэсійна-тэхнічных установаў. У 35 установах выкладаньне ўсіх прадмэтаў праводзіцца на расейскай мове. Колькасьць вучняў, якія навучаюцца на расейскай мове, складае 51,4 тыс. асобаў, або 12,5% ад агульнае колькасьці вучняў. Усе прадмэты выкладаюцца на расейскай мове ў [[Аўтаномная Рэспубліка Крым|Аўтаномнай Рэспубліцы Крым]] — у 29 прафэсійна-тэхнічных навучальных установах, а ў [[Севастопаль|Севастопалі]] — у 6 такіх установах. Часткова на расейскай мове выкладаюцца прадмэты ў некаторых установах Днепрапятроўскай, Данецкай, Запароскай, Луганскай, Адэскай, Харкаўскай абласьцей.

Вышэйшыя навучальныя ўстановы, якія прапаноўваюць атрыманьне адукацыі на расейскай мове, знаходзяцца ў асноўным у [[Луганск]]у, [[Данецк]]у, [[Харкаў|Харкаве]], [[Дняпро (горад)|Дняпры]], [[Адэса|Адэсе]] ды Аўтаномнай Рэспубліцы Крым. У 2008/2009 годзе колькасьць студэнтаў установаў першага-другога ўзроўняў акрэдытацыі, якія навучаюцца на расейскай мове, складала 45 907 (для параўнаньня: у 1999/2000 годзе іх было 123 560), а колькасьць студэнтаў установаў трэцяга-чацьвёртага ўзроўняў акрэдытацыі, якія навучаюцца на расейскай мове, складала 280 767 (для параўнаньня, у 1999/2000 годзе іх было 395 605). То бок у гэтым навучальным годзе на расейскай мове навучаліся 326 674 студэнты. Адзін з варыянтаў іх працаўладкаваньня — [[пэдагогіка]]. Зараз пэдагогаў для школаў з расейскай мовай выкладаньня рыхтуюць 12 вышэйшых навучальных установаў першага-другога ўзроўняў акрэдытацыі ды 34 вышэйшых навучальных установы трэцяга-чацьвёртага ўзроўняў акрэдытацыі&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090827005102/http://www.dt.ua/3000/3050/66878/ Дзеркало тижня № 30 (758) 15 — 21 серпня 2009. Українська діаспора: менталітет «в екзилі»? Автор: Ірина Кириченко]&lt;/ref&gt;.

Па стане на 2024 год, колькасць устаноў агульнай сярэдняй адукацыі (ЗЗСО) скарацілася на 2,3% у параўнанні са звесткамі за 2022/2023 год. У 12352 школах навучаўся 3867801 навучэнец (з улікам дзяцей, якія за мяжой, але працягваюць вучыцца дыстанцыйна). Колькасць ЗЗСО, у якіх навучанне праходзіць выключна на ўкраінскай мове, у 2023 годзе склала 12155 — 98,4%. Акрамя таго, на ўкраінскай навучаецца 3834708 навучэнцаў — 99,1%. 447 школьнікаў (0,01%) працягваюць вучыцца на расейскай мове на ўзроўні з дзяржаўнай. У 2022/2023 навучальным годзе такіх было 1362. У 2022 годзе колькасць навучэнцаў, якія вывучалі расейскую мову ў школах, зменшылася ў больш чым у 100 разоў: з 454,8 тысяч у верасні 2021 года да каля 4 тысяч па стане на 1 верасня 2022 года. У 2023/2024 годзе колькасць школьнікаў, якія вывучаюць расейскую мову як асобны прадмет, скарацілася яшчэ ў 5 разоў — да 768. Расейскую мову працягваюць выкладаць у 3 школах Украіны&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://life.pravda.com.ua/society/rosiysku-movu-v-ukrajini-vivchayut-menshe-nizh-800-uchniv-zvit-movnogo-ombudsmena-301344/|title=У деяких школах України досі вивчають російську як окремий предмет: звіт мовного омбудсмена|lang=uk|website=Українська правда. Життя|access-date=2024-06-23}}&lt;/ref&gt;.

=== Тэрытарыяльная дыфэрэнцыяцыя ===
[[Файл:Ukraine_census_2001_Ukrainian.svg|міні|230пкс|Украінская мова як родная ва Ўкраіне па абласьцях паводле перапісу 2001 году.]]
[[Файл:Ukraine census 2001 Russian.svg|міні|230пкс|Расейская мова як родная ва Ўкраіне па абласьцях паводле перапісу 2001 году.]]

Згодна са зьвесткамі [[Кіеўскі міжнародны інстытут сацыялёгіі|Кіеўскага міжнароднага інстытуту сацыялёгіі]], (2004) пераважна расейскую мову выкарыстоўвае для зносінаў абсалютная большасьць насельніцтва паўднёвых і ўсходніх рэгіёнаў&lt;ref name=&quot;portret&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20150403101945/http://www.analitik.org.ua/researches/archives/3dee44d0/41ecef0cad01e/ Портрет электоратов Ющенко и Януковича]&lt;/ref&gt;:

* [[Аўтаномная Рэспубліка Крым|Крым]] — 97%
* [[Адэская вобласьць]] — 85%
* [[Данецкая вобласьць]] — 93%
* [[Днепрапятроўская вобласьць]] — 72%
* [[Запароская вобласьць]] — 81%
* [[Луганская вобласьць]] — 89%
* [[Мікалаеўская вобласьць]] — 66%
* [[Харкаўская вобласьць]] — 74%

Стаўленьне да статусу расейскае мовы значна адрозьніваецца па рэгіёнах Украіны&lt;ref name=&quot;Bel_3&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20080531231753/http://www.analitik.org.ua/publications/joint/3dd2502a/3dd25952/ М. Белецкий, А. Толпыго: «Национально-культурные и идеологические ориентации населения Украины»]&lt;/ref&gt;.

Што датычыцца прыхільнікаў зьніжэньня статусу расейскае мовы, то больш за палову рэспандэнтаў, якія выступаюць за выключэньне расейскае мовы з афіцыйных зносінаў, жыве ў адным субрэгіёне: [[Галічына|Галічыне]]. Адпаведна ў ёй частка супраціўнікаў расейскае мовы складае 51%, тады як у наступнай за ёю [[Валынь|Валыні]] іх утрая менш — 17%&lt;ref name=&quot;Bel_3&quot; /&gt;.

'''Жаданая дзяржаўная палітыка ў дачыненьні да расейскае мовы залежна ад рэгіёну (на 1998)'''
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Жаданая палітыка !! Захад{{Заўвага|Да рэгіёну Захад улучаныя Галічына (Тэрнопальская, Івана-Франкоўская ды Львоўская вобласьці) і Валынь (Валынская ды Роўненская вобласьці).}} !! Усход{{Заўвага|Да рэгіёну Ўсход улучаныя Луганская ды Данецкая вобласьці.}} !! Украіна ў цэлым
|-
| Прыбраць з афіцыйнае сфэры || 34,6% || 2,2% || 10,2%
|-
| Рэгіянальны статус || 39,8% || 35,1% || 35,4%
|-
| Дзяржаўны статус || 25,6% || 62,7% || 48,6%
|}

Паводле апытаньняў 2008 году, каля траціны грамадзянаў лічаць мэтазгодным увядзеньне другое дзяржаўнае мовы, у той час як большасьць — дзьве траціны, або 60,9% апытаных выступаюць за захаваньне толькі за ўкраінскаю мовай статусу дзяржаўнай&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080618062856/http://newsru.ua/ukraine/16apr2008/zamovu.html Відповідно до опитувань, дві третини українців «за» єдину державну мову — українську]&lt;/ref&gt;.

=== Украінскі варыянт расейскае літаратурнае мовы ===
Некаторыя ўкраінскія русісты лічаць, што на тэрыторыі незалежнай Украіны зараз адбываецца адасабленьне самабытнае ўкраінскае літаратурнае нормы расейскае мовы&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130626191905/http://www.nr2.ru/crimea/228133.html NR2.RU: Украинские филологи изобретают в Крыму «украинский вариант русского литературного языка». 09.04.09. Крым.]&lt;/ref&gt;.

=== Палітычны ўплыў ===
[[Файл:Wahlkreise ukraine 2006 eng.png|міні|230пкс|Вынікі парлямэнцкіх выбараў 2006 году]]
[[Файл:RussianUseRu.PNG|міні|230пкс|Пашыранасьць расейскае мовы паводле рэгіёнаў Украіны (2003)]]

Вынікі парлямэнцкіх выбараў паказваюць высокую сувязь электаральных перавагаў з мовай, якая дамінуе ў тым ці іншым рэгіёне&lt;ref name=&quot;portret&quot; /&gt; за выключэньнем Кіева.

Тую ж залежнасьць паказваюць і прэзыдэнцкія выбары. Напрыклад, [[Віктар Януковіч]] у трэцім туры атрымаў больш за палову галасоў менавіта ў тых абласьцях Украіны, дзе распаўсюджаная расейская мова&lt;ref name=&quot;portret&quot; /&gt;: Данецкая (93%), Луганская (92%), Днепрапятроўская (63%), Харкаўская (68%), АР Крым (81%), Адэская (68%), Запароская (70%), Мікалаеўская (70%), Хэрсонская (52%). Усяго ў гэтых абласьцях ён атрымаў ''81% усіх сваіх галасоў''&lt;ref name=&quot;Kiev&quot;&gt;Вынятак з гэтае залежнасьці прадстаўляе места Кіеў: нягледзячы на дамінаваньне расейскае мовы, большасьць выбарцаў тут галасавалі за [[Віктар Юшчанка|Віктара Юшчанка]].&lt;/ref&gt;.

Вобласьці зь пераважнай падтрымкай Януковіча адрозьніваюцца высокай дзеляй расейскамоўных людзей, якія пражываюць у кожнай зь іх. Нават калі дзеля расейцаў паводле самаідэнтыфікацыі ў вобласьці ня вельмі вялікая, як, напрыклад, у Адэскай ці Днепрапятроўскай вобласьцях (11% ды 16% адпаведна), то частка расейскамоўных у кожнай з гэтых вобласьцяў перавышае дзьве траціны.

Дэталёвае дасьледаваньне наконт уплыву мовы размоваў на электаральныя перавагі выбарцаў правёў [[Кіеўскі цэнтар палітычных дасьледаваньняў і канфлікталёгіі|Кіеўскі «Цэнтар палітычных дасьледаваньняў і канфлікталёгіі»]]&lt;ref name=&quot;portret&quot; /&gt;{{Заўвага|Дасьледнікі разглянулі шэсьць лінгва-этнічных групаў сярод насельніцтва Ўкраіны: украінскамоўныя ўкраінцы (выбарцы, якія лічаць сябе этнічнымі ўкраінцамі і часьцей за ўсё размаўляюць на ўкраінскай мове), расейскамоўныя ўкраінцы (лічаць сябе этнічнымі ўкраінцамі, але часьцей за ўсё размаўляюць на расейскай мове), дзьвюхмоўныя ўкраінцы (ідэнтыфікуюць сябе як украінцы, аднолькава часта выкарыстоўваюць абедзьве мовы), украінамоўныя расейцы (ідэнтыфікуюць сябе як расейцы, але часьцей размаўляюць на ўкраінскай мове), расейскамоўныя расейцы (лічаць сябе расейцамі, часьцей выкарыстоўваюць расейскую мову), дзьвюхмоўныя расейцы (лічаць сябе расейцамі, аднолькава часта выкарыстоўваюць абедзьве мовы). Для аналізу былі выкарыстаныя зьвесткі сацыялягічнага дасьледаваньня перад трэцім турам выбараў Прэзыдэнта 2005, праведзенае [[Кіеўскі міжнародны інстытут сацыялёгіі|Кіеўскім міжнародным інстытутам сацыялёгіі]] (2000 рэспандэнтаў).}}.

Згодна з дасьледаваньнем, лінгва-этнічная самаідэнтыфікацыя выбарцаў ёсьць важным палітычным фактарам ва Ўкраіне (табліца).

'''[[Прэзыдэнцкія выбары ва Ўкраіне 2004 году]]: як галасавалі лінгва-этнічныя групы.'''

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Група !! Частка выбарцаў{{Заўвага|Сума частак ня роўная дакладна 100% праз хібы акругленьня.}} !! За Юшчанка !! За Януковіча
|-
| Украінамоўныя ўкраінцы || 38% || 81% || 12%
|-
| Расейскамоўныя ўкраінцы || 30% || 28% || 60%
|-
| Расейскамоўныя расейцы || 18% || 11% || 81%
|-
| Дзьвюхмоўныя ўкраінцы || 12% || 42% || 44%
|-
| Дзьвюхмоўныя расейцы || 2% || 19% || 62%
|-
| Украінамоўныя расейцы || &lt;1% || 50% || 42%
|}

Шэраг прарасейскіх палітычных партыяў і рухаў ва Ўкраіне спэкулююць на важнасьці вырашэньня пытаньнямі расейскае мовы, дэстабілізуючы ўкраінскі палітыкум і ўкраінскае грамадзтва&lt;ref&gt;[http://www.niss.gov.ua/Strateg_pr/1/1-6.pdf Музичко О. Є. Проросійські суспільно-політичні організації на півдні України як фактор дестабілізації ситуації в регіон: сучасний стан проблеми та шляхи їх вирішення. // ''Стратегічні пріоритети'', №1, 2006 °C. 42—47.]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }},&lt;br /&gt; [http://www.razumkov.org.ua/article.php?news_id=346 Національне питання як політичний інструмент: деякі приклади з українського життя. // Центр Разумкова. 24 квітня 2004 року]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

Так на нацыянальным узроўні пытаньні мовы займаюць адно з апошніх месцаў у пераліку актуальных тэмаў для грамадзянаў. Паводле апытаньняў 2007 году расейская мова ў сьпісе актуальных тэмаў займае 26 месца з 30. Аднак у некаторых рэгіёнах прыярытэтнасьць пытаньня расейскае мовы трохі вышэйшая: так, у паўднёва-ўсходніх рэгіёнах яно займае ад 18 да 22 месца ў пераліку актуальных. Толькі ў Крыме пытаньне расейскае мовы займае 4 месца. Такім чынам пытаньне статусу расейскае мовы ў цэлым па краіне набрала 8%, галоўным чынам за рахунак Крыму ды Данбасу&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20071226222005/http://www.pravda.com.ua/news/2007/11/14/66859.htm Місце зустрічі змінити не можна. Сіверодонецьк-2]&lt;/ref&gt;.

У той жа час, электаральныя перавагі маюць моцную [[карэляцыя|карэляцыю]] з моваю выбарцаў (гл. таксама ніжэй): Віктар Януковіч атрымаў падтрымку пераважнае большасьці ''расейскамоўных расейцаў'', тады як Віктар Юшчанка — ''украінамоўных украінцаў''&lt;ref name=&quot;portret&quot;/&gt;.

Як паказвае статыстычны аналіз галасаваньня&lt;ref name=&quot;portret&quot;/&gt;, электарат Юшчанка істотна адрозьніваецца паводле моўнае й нацыянальнае прыкметы ад электарату Януковіча — яго падмурак складаюць ''украінамоўныя ўкраінцы'' (дзьве траціны выбарцаў, 67%) ды 17% ''расейскамоўных украінцаў''. ''Этнічныя расейцы'' складаюць у электараце Юшчанка вельмі нязначную частку — усяго каля 6%.

Зь іншага боку, ва ўсіх вобласьцях, дзе перамог Януковіч, вялікая частка ''расейскамоўных'': больш за дзьве траціны&lt;ref name=&quot;portret&quot;/&gt;.

=== Апытаньні ды статыстыка ===
Паводле апытаньня, праведзенага ў верасьні 2012 году, 53,8% грамадзянаў Украіны выступілі супраць наданьня расейскай мове афіцыйнага статусу, 38,4% падтрымалі гэтую ідэю, 7,8% — ня вызначыліся&lt;ref&gt;[http://www.pravda.com.ua/news/2012/10/1/6973759/ Більше половини українців не хочуть ніяких статусів для російської.] ''Українська правда.'' 1.10.2012.&lt;/ref&gt;. Станам на люты 2012 году 46% грамадзянаў Украіны падтрымалі наданьне расейскай мове статусу дзяржаўнай. Амаль столькі ж (45%) выступілі супраць гэтага. Яшчэ 8% — ня вызначыліся&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20121225004756/http://ratinggroup.com.ua/products/politic/data/entry/13992&lt;/ref&gt;.

Згодна з апытаньнем 2004 году Кіеўскім міжнародным інстытутам сацыялёгіі (КМІС), расейскую мову выкарыстоўваюць дома 43-46% насельніцтва Ўкраіны. Паводле зьвестак апытаньня, праведзенага кампаніяй Research &amp; Branding Group, 68% грамадзянаў Украіны свабодна валодаюць расейскай мовай (украінскай — 57%)&lt;ref&gt;http://ridna.ua/p/rosijska-mova-i-bez-statusu-derzhavnoji-dominuje-nad-ukrajinskoyu/&lt;/ref&gt;.

Заходнеўкраінскі палітык, львавянін, народны дэпутат Тарас Стэцькіў заявіў у жніўні 2011 году, што калі б расейская мова атрымала ва Ўкраіне дзяржаўны статус, краіна распалася б на дзьве часткі&lt;ref&gt;http://most-dnepr.info/news/alt_history/42421.htm&lt;/ref&gt;. Пры гэтым палітоляг Уладзімер Карнілаў наадварот лічыць, што пакуль расейская мова не атрымае гэты статус, краіна будзе «разьдзірацца на часткі»&lt;ref&gt;http://censor.net.ua/news/194177/kornilov_poka_russkiyi_yazyk_ne_stanet_gosudarstvennym_ukraina_budet_razdiratsya_na_chasti&lt;/ref&gt;.

Згодна з артыкулам 10 часткі 1 Канстытуцыі Ўкраіны «дзяржаўнай мовай ва Ўкраіне зьяўляецца ўкраінская мова. Дзяржава забясьпечвае ўсебаковае разьвіцьцё і функцыянаваньне ўкраінскае мовы ва ўсіх сфэрах грамадзкага жыцьця на ўсёй тэрыторыі Ўкраіны, спрыяе вывучэньню моваў міжнародных зносінаў. Ва Ўкраіне гарантуецца вольнае разьвіцьцё, выкарыстаньне і абарона расейскай, іншых моваў нацыянальных меншасьцяў Украіны»&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20090603175116/http://www.rada.gov.ua/konst/CONST1.HTM#r1&lt;/ref&gt;. Згодна з Усеўкраінскім перапісам насельніцтва 2001 году ўкраінскую мову лічаць роднай 67,5% насельніцтва Ўкраіны, расейскую — 29,6%&lt;ref&gt;http://2001.ukrcensus.gov.ua/results/general/language/&lt;/ref&gt;. Пры гэтым на ўкраінскай мове размаўляе прыблізна 53% грамадзянаў Украіны, на расейскай — 45%&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20140408171319/http://tsn.ua/ukrayina/opituvannya-bilshist-ukrayinciv-spilkuyutsya-vdoma-ukrayinskoyu-movoyu.html&lt;/ref&gt;, хоць існуюць і іншыя лічбы&lt;ref&gt;http://www.pravda.com.ua/news/2011/09/7/6567769/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20160304213745/http://dif.org.ua/uploads/%D0%9C%D0%BE%D0%B2%D0%B0(2).doc&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.rb.com.ua/eng/politics/research/2009/4689.html{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. Трэба зазначыць, што больш дакладная інфармацыя адсутная, бо ў сацыялялгічных апытаньнях гаворка ідзе пра чыстую літаратурную ўкраінскую/расейскую мовы: ня ўлічваецца «фактар суржыку» (то бок чалавек размаўляе на суржыку, але галасуе за ўкраінскую ці расейскую; прыкладам гл. «[[трасянка]]»), часта ўзьнікае блытаніна і з канкрэтыкай тэрміну «[[родная мова]]» (гэта [[этнічная мова]], якая асацыюецца з карэнным этнасам дзяржавы; мова, на якой чалавек думае і часьцей за ўсё размаўляе; або мова дзяцінства).

Украінская мова пераважае ў Заходняй Украіне, у Цэнтры ды Паўночным Усходзе, расейская — у Данбасе, Крыме ды на Поўдні&lt;ref name=&quot;uabooks.info&quot;/&gt;. Ва Ўкраіне, асабліва ў этнічна зьмяшаных раёнах (Закарпацьце, Данбас, Адэская вобласьць, Крым) распаўсюджаныя зьявы [[білінгвізм]]у (дзьвюхмоўнасьці) ды [[полілінгвізм]]у (шматмоўнасьці). З XIX ст. фармуецца «[[суржык]]» (зьмяшаная ўкраінска-расейская мова), найбольш пашыраная на Левабярэжжы.

Нягледзячы на асаблівы статус расейскае мовы ва Ўкраіне, яна турбуе ўкраінцаў менш за кошты й беспрацоўе. Праблема гвалтоўнае ўкраінізацыі ды выцясьненьня расейскае мовы турбуе менш за 5% украінцаў. Пра гэта сьведчаць зьвесткі сацыялягічнага апытаньня, праведзенага GfK Ukraine ў сакавіку 2010 году. Глеб Вышлінскі, намесьнік дырэктара GfK Ukraine: «Вынікі апытаньня пацьвярджаюць, што палітычныя сілы толькі спэкулююць на моўным ды нацыянальным пытаньнях, тады як сапраўдныя патрабаваньні грамадзянаў да ўлады — утаймаваць рост коштаў і забясьпечыць працоўныя месцы»&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20100419063535/http://www.interfax.com.ua/rus/main/36245/&lt;/ref&gt;.

Таксама адзначаецца, што напрыклад каля 70% кіеўскіх школьнікаў разумеюць расейскую, але размаўляюць толькі на ўкраінскай мове, яшчэ 25% у стане выкарыстоўваць расейскую мову вусна і толькі 8% вольна валодаюць расейскай мовай вусна ды пісьмова&lt;ref&gt;[http://www. bereginya.org/news/09.09.2009.html Проблема російської мови :: Міжнародная організація «Берегиня Світу»]&lt;/ref&gt;.

=== Расейская мова ў судах ===
Зь 1 студзеня 2010 году дазваляецца праводзіць судовы разгляд на расейскай мове паводле ўзаемнае згоды бакоў. Грамадзянам, якія ня ў стане размаўляць на ўкраінскай ці расейскай мовах, дазволена карыстацца роднай мовай ці паслугамі перакладчыка.

=== Расейская мова як рэгіянальная ===
{{Асноўны артыкул|Рэгіянальныя мовы Ўкраіны|Закон Украіны «Пра асновы дзяржаўнае моўнае палітыкі»}}

У 2003 годзе Ўкраіна ратыфікавала [[Эўрапейская хартыя рэгіянальных моваў|Эўрапейскую хартыю рэгіянальных моваў]] або моваў меншасьцяў выданьня 1992 году і прыняла закон Украіны «Пра ратыфікацыю Эўрапейскае хартыі рэгіянальных моваў або моваў меншасьцяў», які набыў моц 1 студзеня 2006 году. 6 красавіка 2011 году Кабінэт міністраў Украіны зацьвердзіў працэдуру вылучэньня сродкаў на падтрымку рэгіянальных моваў Украіны&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131004212601/http://www.from-ua.com/news/cbb32cf93780c.html Кабмин выделил деньги на региональные языки Украины]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

Рэгіянальнымі мовамі лічыліся мовы, якія традыцыйна выкарыстоўваюцца ў межах пэўнае тэрыторыі дзяржавы грамадзянамі гэтае дзяржавы, якія складаюць групу, што паводле сваёй колькасьці меншая за рэшту насельніцтва гэтае дзяржавы; ды/або адрозьніваецца ад афіцыйнае мовы (моваў) гэтае дзяржавы&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120531224254/http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/zweb_n/webproc34?id=&amp;pf3511=41018&amp;pf35401=198572 ЗАКОН УКРАЇНИ «ПРО засади державної мовної політики»]&lt;/ref&gt;.

Закон «Пра асновы дзяржаўнае моўнае палітыкі» набыў моц 10 жніўня 2012 году&lt;ref&gt;[http://www.rbc.ua/ukr/newsline/show/v-ukraine-vstupil-v-silu-zakon-o-yazykah-10082012104900/ В Україні набув чинності закон про мови]&lt;/ref&gt;. Законам дэкляравалася, што пры ўмове, калі колькасьць асобаў-носьбітаў рэгіянальнае мовы, якія пражываюць на тэрыторыі распаўсюджаньня гэтае мовы, складае 10 і больш % колькасьці яе насельніцтва, для гэтага рэгіянальнай мове на дадзенай тэрыторыі ўводзіцца шэраг прэфэрэнцыяў: яна выкарыстоўвалася на гэтай тэрыторыі ў працы мясцовых органаў дзяржаўнае ўлады ды органаў мясцовага самакіраваньня, ужывалася і вывучалася ў дзяржаўных і камунальных навучальных установах, а таксама выкарыстоўвалася ў іншых сфэрах грамадзкага жыцьця. Акрамя таго, дадзены закон дэкляраваў свабоднае выкарыстаньне, поруч зь дзяржаўнай мовай, рэгіянальных моваў у такіх сфэрах, як эканамічная і сацыяльная дзейнасьць прадпрыемстваў, установаў, арганізацыяў, прыватных прадпрымальнікаў, аб’яднаньняў грамадзянаў; адукацыя, навука, культура, інфарматыка, СМІ ды сувязь, рэкляма.

Расейская як рэгіянальная мела статус у наступных рэгіёнах:
[[Файл:Реализация Закона Украины «Об основах государственной языковой политики» на региональном уровне.svg|thumb|right|230px|Рэгіёны Ўкраіны, дзе расейская мова мела рэгіянальны статус (пазначаныя {{Легенда|#FF8080|}} чырвоным колерам).]]

* [[Адэса]] (13 жніўня 2012 году)&lt;ref&gt;[http://www.odessa.ua/acts/council/43297/ Решение Одесского городского совета №&amp;nbsp;2419-VI от 13.08.2012 «О реализации положений Закона Украины „Об основах государственной языковой политики“ в городе Одессе»]{{Недаступная спасылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.pravda.com.ua/news/2012/08/13/6970739/ В ОДЕСІ РОСІЙСЬКІЙ МОВІ НАДАЛИ СТАТУС РЕГІОНАЛЬНОЇ]&lt;/ref&gt;
* [[Данецкая вобласьць|Данецкая]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160305114057/http://sovet.donbass.com/?lang=ru&amp;sec=02.01&amp;iface=Public&amp;cmd=showdoc&amp;args=id:2557 Решение Донецкого областного совета от 16 августа 2012 года №&amp;nbsp;6/14-346 «О реализации Закона Украины „Об основах языковой политики“ в Донецкой области»]&lt;/ref&gt; ды [[Запароская вобласьць|Запароская]] вобласьці, [[Севастопаль]] (16 жніўня 2012 году)&lt;ref&gt;[http://www.unian.ua/news/520537-donetska-ta-zaporizka-oblasti-zatverdili-regionalniy-status-rosiyskoji-movi.html Донецька та Запорізька області затвердили регіональний статус російської мови]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120826120334/http://rada.berdyansk.net/?p=15582 Рішення двадцятої позачергової сесії Запорізької обласної ради шостого скликання від 16.08.2012 №&amp;nbsp;2]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://enews.in.ua/u-sevastopoli-rosijska-mova-stala-rehionalnoyu/ У Севастополі російська мова стала регіональною]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[Днепрапятроўская вобласьць|Днепрапятроўская]], [[Луганская вобласьць|Луганская]] ды [[Хэрсонская вобласьць|Хэрсонская]] вобласьці (17 жніўня 2012 году)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120819070421/http://news.tochka.net/ua/126870-russkiy-yazyk-priznali-regionalnym-v-dnepropetrovskoy-oblasti/ Російська мова стала регіональною у Дніпропетровській, Луганській і Херсонській областях]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rbc.ua/ukr/newsline/show/hersonskiy-oblastnoy-sovet-predostavil-russkomu-yazyku-17082012123000 Херсонська обласна рада надала російській мові статус регіональної]&lt;/ref&gt;
* [[Мікалаеў (Мікалаеўская вобласьць)|Мікалаеў]] (21 жніўня 2012 году)&lt;ref&gt;[http://zaxid.net/home/showSingleNews.do?rosiyska_stala_regionalnoyu_i_v_mikolayevi&amp;objectId=1263027 Російська стала регіональною і в Миколаєві]&lt;/ref&gt;
* [[Харкаўская вобласьць]] (30 жніўня 2012)&lt;ref&gt;[http://ipress.ua/news/movnyy_zakon_7010.html Харківська область визнала російську мову регіональною]&lt;/ref&gt;
* [[Мікалаеўская вобласьць]] (7 верасьня 2012 году)&lt;ref&gt;[http://www.unian.ua/news/523847-yazyik-stav-regionalnim-sche-v-odniy-oblasti.html «Язик» став регіональним ще в одній області]&lt;/ref&gt;.

23 лютага 2014 году ў выніку палітычных падзеяў [[Эўрамайдан]]у [[Вярхоўная Рада Ўкраіны]] ўхваліла закон пра страту моцы закону «Пра захады дзяржаўнай моўнай палітыкі», у якім, у прыватнасьці, прадугледжваўся статус некаторых моваў як рэгіянальных&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://rada.gov.ua/news/Novyny/Povidomlennya/88068.html| копія = | дата копіі = | загаловак = Верховна Рада України ухвалила Закон &quot;Про визнання таким, що втратив чинність, Закону України &quot;Про засади державної мовної політики&quot;| фармат = | назва праекту = | выдавец = Афіцыйны партал Вярхоўнай Рады Ўкраіны| дата = 23 лютага 2014 | мова = uk| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{артыкул|аўтар=|загаловак=У Росії вже відреагували на скасування «мовного закону»|арыгінал=|спасылка=http://www.unian.ua/politics/888680-u-rosiji-vje-vidreaguvali-na-skasuvannya-movnogo-zakonu.html|аўтар выданьня=|выданьне=УНІАН|тып=|месца=|выдавецтва=|год=2014|выпуск=|том=|нумар=|старонкі=|isbn=}}&lt;/ref&gt;. Аднак 3 сакавіка стала вядома, што выканаўца абавязкаў прэзыдэнта Ўкраіны [[Аляксандар Турчынаў]] не падпісаў дадзены закон&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = Дэпартамэнт інфармацыі ды камунікацыяў з грамадзкасьцю сакратарыяту КМУ.| прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://www.kmu.gov.ua/control/publish/article?art_id=247069823&amp;utm_source=twitterfeed&amp;utm_medium=twitter| копія = | дата копіі = | загаловак = Арсеній Яценюк підтвердив, що Турчинов не дав ходу скасуванню мовного закону 2012 року| фармат = | назва праекту = | выдавец = Урадавы партал. Адзіны вэб-партал органаў выканаўчае ўлады Ўкраіны| дата = 3 сакавіка 2014 | мова = uk| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

== Дасьледнікі ==
Праблемы ўкраіна-расейскіх моўных узаемаадносінаў дасьледавалі П. Жытэцкі, А. Курыла, М. Сулыма, М. Гладкі, А. Сыняўскі, С. Сьмерачынскі, Р. Смаль-Стоцкі, В. Чаплэнка, І. Біладзід, Ё. Багмут, Г. Іжакевіч-Цілуйка, Ф. Серада, Г. Гнацюк, Д. Мірошнык, А. Шылоўскі, Б. Шарпыла, Р. Болдыраў, А. Сярбенская, Л. Масэнка, В. Сталбунова, В. Ільенка, М. Рогаль, Л. Карабчынская, Б. Антанэнка-Давыдовыч, Ю. Шэвэлёў і іншыя.

== Глядзіце таксама ==
* [[Русіфікацыя]]
* [[Русіфікацыя Ўкраіны]]
* [[Расейцы ва Ўкраіне]]
* [[Суржык]]
* [[Мовы ва Ўкраіне]]
* [[Расейская мова ў Беларусі]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* Енциклопедія українознавства. У 10-х томах. / Головний редактор Володимир Кубійович. — Париж; Нью-Йорк: Молоде життя, 1954—1989
* Українська мова у XX сторіччі: історія лінгвоциду: документи і матеріали. / Упоряд.: Лариса Масенко, Віктор Кубайчук, Орися Демська-Кульчицька та ін. — Київ: Видавничий дім «Києво-Могилянська академія», 2005. — 399 с ISBN 966-518-314-1 [https://web.archive.org/web/20210809163042/http://movahistory.org.ua/wiki/%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%97%D0%BD%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B0_%D1%83_%D0%A5%D0%A5_%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%87%D1%87%D1%96:_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F_%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B3%D0%B2%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B4%D1%83 Зміст книжки.] [https://web.archive.org/web/20121113090811/http://lib.movahistory.org.ua/Uk_mova_Istoriya_ingvotsydu_2005+OCR+Zmist.djvu Djvu-файл книжки з текстовим шаром і навігацією].
* Зеленецкий К. О русском языке в Новороссийском крае. О. 1855;
* Долопчев В. Опыт словаря неправильностей в русской разговорной речи (преимущественно в Южной России). О. 1886, друге вид. 1909;
* Смаль-Стоцький Р. Українськ. мова в Соз. Україні. В. 1936; друге вид. Нью-Йорк&amp;nbsp;— Торонто&amp;nbsp;— Сідней&amp;nbsp;— Париж 1969;
* Tichyý F. Vývojsoučasného spisovného jazyka na Podkarpatské Rusi. Прага 1938;
* Їжакевич (&amp;nbsp;— Цілуйко) Г. Питання російсько-українських мовних зв’язків. К. 1954;
* Гнатюк Г. Російсько-українськ. літ.-мовні зв’язки в другій пол. XVIII&amp;nbsp;— першій четверті XIX ст. К. 1957;
* ''Мирошник Д.'' Н.&amp;nbsp;В.&amp;nbsp;Гоголь. Его роль в укреплении русско-украинских языковых связей. X. 1959;
* Славянское языковедение, библиографический указатель литературы, изданной в СССР с 1918 по 1960 гг., 1&amp;nbsp;— 2 М. 1963;
* Королевич Н., Сарана Ф. Слов. філологія в Україні (1958&amp;nbsp;— 62), бібліографія. К. 1963;
* Питання стилістики української мови в її взаємозв’язку з ін. слов. мовами. Тези доповідей міжвузівської наук. конференції. Чернівці 1963;
* Республіканська наукова конференція з питань російсько-українських мовних зв’язків. Тези доповідей. XII. 1964. Луганське 1964;
* Зв’язки української мови з рос. та ін. слов. мовами в 16&amp;nbsp;— 19 ст, К. 1968;
* Королевич Н. (й ін.). Слов. філологія в Україні (1963&amp;nbsp;— 67), бібліографія, частина 1. Мовознавство. Фолкльористика. к. 1968;
* Україно-рос. мовні зв’язки радянського часу. К. 1969;
* Славянское языковедение, библиографический указатель литературы, изданной в СССР с 1961 по 1965 г., с дополнением за предыдущие годы. М. 1969;
* Штець М. Літ. мова українців Закарпаття і Сх. Словаччини (після 1918). Братіслава 1969;
* Shevelov G. Zum Problem des ukrainischen Anteils an der Bildung der russischen Schriftsprache Ende des 18 Jahrhunderts. Wiener slavistisohes Jahrbuch 16. 1970.

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20131210160027/http://statistika.in.ua/mova2001/rosiyska Карта російської мови в Україні по населених пунктах]
* [https://web.archive.org/web/20170731033237/http://www.ipiend.gov.ua/img/monograph/file/movna_sit_49.pdf МОВНА СИТУАЦІЯ В УКРАЇНІ: між конфліктом і консенсусом]
* [https://web.archive.org/web/20110522141706/http://nbb.com.ua/news/960/5/ Аналіз мовної ситуації в Україні] на сайце руху [[Не будь байдужим (рух)|Не будь байдужим]]
* [https://web.archive.org/web/20080531231753/http://www.analitik.org.ua/publications/joint/3dd2502a/3dd25952/ Белецкий М., Толпыго А. Национально-культурные и идеологические ориентации населения Украины // Полис. — Москва, 1998, № 4]{{ref-ru}}
* [http://razumkov.org.ua/socpolls.php?cat_id=174 Соціологічні опитування Центру Разумкова, присвячені мовному питанню]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://web.archive.org/web/20101209145653/http://russiancourses.ho.ua/our_school.html ЦЕНТР СЛАВЯНСКИХ ЯЗЫКОВ]

[[Катэгорыя:Мовы Ўкраіны]]</text>
      <sha1>4lap9ody8y4vgjsicxmo6e6be4j8x2g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Форум Цэзара</title>
    <ns>0</ns>
    <id>147908</id>
    <revision>
      <id>2682454</id>
      <parentid>1839749</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T10:00:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2682454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6040" sha1="khtvz6psye6gr6mio8lntrdwzfq11ss" xml:space="preserve">{{Збудаваньне
| Назва                     = Форум Цэзара
| Арыгінальная назва        = Forum Caesaris
| Выява                     = The Forum of Caesar (built near the Forum Romanum in Rome in 46 BC) and the Temple of Venus Genetrix, Imperial Forums, Rome (21101482544).jpg
| Памер                     = 
| Апісаньне выявы           = Руіны храма Вэнэры-прамаці на Форуме Цэзара
| Краіна                    = Італія
| Статус                    = 
| Тып                       = [[імпэратарскі форум]]
| Архітэктурны стыль        = 
| Структурная сыстэма       = 
| Месцазнаходжаньне         = [[Рым]], [[Італія]]
| Горад                     = 
| Адрас                     = 
| Узвышэньне                = 
| Замоўца                   = [[Гай Юліюс Цэзар|Юліюс Цэзар]]
| Уладальнік                = 
| Цяперашнія арандатары     = 
| Кіраўнік                  = 
| Клясыфікацыя              = 
| Пачатак будаўніцтва       = 
| Сканчэньне будаўніцтва    = [[46 да н. э.]]
| Дата адкрыцьця            = 
| Дата рэканструкцыі        = 
| Дата зносу                = 
| Дата разбурэньня          = 
| Вышыня                    = 
| Вышыня з антэнай          = 
| Дах                       = 
| Найвышэйшы паверх         = 
| Дыямэтар                  = 160 × 75 м
| Іншыя велічыні памеру     = 
| Колькасьць паверхаў       = 
| Агульная плошча           = 
| Умяшчальнасьць            = 
| Кошт будаўніцтва          = 
| Архітэктар                = 
| Сайт                      = 
| Шырата паўшар'е           = паўночнае
|   Шырата градусаў         = 41
|   Шырата хвілінаў         = 53
|   Шырата сэкундаў         = 38.43
| Даўгата паўшар'е          = усходняе
|   Даўгата градусаў        = 12
|   Даўгата хвілінаў        = 29
|   Даўгата сэкундаў        = 5.77
| Пазыцыя подпісу на мапе   = 
| Водступ подпісу на мапе   = 
}}
'''Форум Цэзара''' ({{мова-la|Forum Caesaris}}, таксама ''Forum Iulium'') — першы з [[імпэратарскі форум|імпэратарскіх форумаў]] Рыму. Цэзар даручыў [[Марк Туліюс Цыцэрон|Цыцэрону]] ў [[54 да н. э.|54 годзе да н.э.]] купіць вучастак зямлі на суму 60—100 мільёнаў [[Сэстэрцый|сэстэрцыяў]]. На гэтым участку [[Гай Юліюс Цэзар|Гаем Юліюсам Цэзарам]] у [[54 да н. э.|54]]—[[46 да н. э.|46 гады да н. э.]] быў пабудаваны новы форум як пашырэньне [[Рымскі Форум|Рымскага Форуму]]. У паўночнай частцы форуму разьмяшчаліся [[храм Вэнэры-Прамаці]] (''Venus Genetrix'') і Срэбраная базыліка (''basilica Argentaria''), свайго роду антычная біржа. Уздоўж ''Clivus Argentarius'' захаваліся руіны крамаў і майстэрняў за часам панаваньня [[Адрыян]]а. У антычных крыніцах гаворыцца таксама пра велічную конную статую Цэзара й статуі [[Клеапатра|Клеапатры]] з пазалочанай бронзы. У [[2 стагодзьдзе|II стагодзьдзі]] за імпэратарам [[Марк Ульпіюс Траян|Траянам]] форум цалкам перабудавалі, а пасьля пажару [[283]] году за [[Дыяклецыян]]ам адбудавалі наноў.

Форум займаў тэрыторыю 160 на 75 мэтраў&lt;ref&gt;Hornblower, Simon and Antony Spawforth. The Oxford Classical Dictionary. 3d Ed. Oxford: Oxford University Press, 1996.&lt;/ref&gt;, сёньня знаходзіцца часткова пад скверам і [[Вія дэі Форы Імпэрыялі]]. У наш час форум уяўляе сабой прамавугольную плошчу, якую з трох бакоў атачае аркавая галерэя, у цэнтры знаходзяцца руіны храма Вэнэры (тры калёны [[Карынцкі ордэр|карынцскага ордэру]] з бэлькамі), а таксама бронзавая скульптура Цэзара (копія адной з мармуравых статуяў імпэратара).

== Літаратура ==
* {{кніга
|аўтар = Stierlin, Henri
|загаловак = Imperium Romanum
|выданне = 
|месца = Koln
|выдавецтва = Benedikt Taschen Verlag GmbH
|год = 1996
|старонкі = 
|isbn = 3-8228-8729-3
}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
{{commons|Forum of Caesar}}
* [https://web.archive.org/web/20190608072614/http://www.capitolium.org/eng/fori/cesare.htm Forum of Caesar]. Capitolium.org
* [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Places/Europe/Italy/Lazio/Roma/Rome/_Texts/PLATOP*/Forum_Julium.html Forum Iulium]. A Topographical Dictionary of Ancient Rome.

{{coord|41|53|38.43|N|12|29|5.77|E|type:landmark|display=title}}

[[Катэгорыя:Імпэратарскія форумы Рыма]]
[[Катэгорыя:Рымскі форум]]
[[Катэгорыя:Архітэктура Старажытнага Рыма]]</text>
      <sha1>khtvz6psye6gr6mio8lntrdwzfq11ss</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рэжым Вішы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150954</id>
    <revision>
      <id>2682409</id>
      <parentid>2416512</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T22:58:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2682409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22343" sha1="8ilixpvfqd9r51mrjtah61s3cft4l7k" xml:space="preserve">{{Краіна
|Назва                            = Француская дзяржава
|НазваЎРоднымСклоне               = Францускай дзяржавы
|НазваНаДзяржаўнайМове            = État français
|ГодПачаткуІснаваньня             = 1940
|ГодКанцаІснаваньня               = 1944
|Сьцяг                            = Flag of France.svg
|Герб                             = Le cartouche de l'État Français.svg
|НацыянальныДэвіз                 = «Праца, Сям’я, Айчына»
|ДзяржаўныГімн                    = Маршал, мы тут!
|Месцазнаходжаньне                = Vichy france map.png
|ПодпісПадВыявайМесцазнаходжаньня = 
|АфіцыйнаяМова                    = [[француская мова|француская]]
|Сталіца                          = [[Вішы]] (дэ-факта)&lt;br /&gt;[[Парыж]] (дэ-юрэ)&lt;br /&gt;[[Зыгмарынген]] (1944—1945)
|НайбуйнейшыГорад                 = 
|ТыпУраду                         = [[Рэспубліка]]
|ПасадыКіраўнікоў                 = 
|ІмёныКіраўнікоў                  = [[Анры Філіп Пэтэн]]
|Плошча                           = 
|МесцаЎСьвецеПаводлеПлошчы        = 
|АдсотакВады                      = 
|ГодАцэнкіНасельніцтва            = 
|МесцаЎСьвецеПаводлеНасельніцтва  = 
|Насельніцтва                     = 
|ШчыльнасьцьНасельніцтва          = 
|ЭтнічныСклад                     = 
|КанфэсійныСклад                  = 
|Пісьменнасьць                    = 
|ГодАцэнкіСУП                     = 
|МесцаЎСьвецеПаводлеСУП           = 
|СУП                              = 
|СУПНаДушуНасельніцтва            = 
|Валюта                           = 
|КодВалюты                        = 
|ЧасавыПас                        = 
|ЧасРозьніцаUTC                   = 
|ЧасавыПасУлетку                  = 
|ЧасРозьніцаUTCУлетку             = 
|НезалежнасьцьПадзеі              = 
|НезалежнасьцьДаты                = 
|АўтамабільныЗнак                 = 
|ДамэнВерхнягаЎзроўню             = 
|ТэлефонныКод                     = 
|Дадаткі                          = 
|Катэгорыя                        = Палітычная гісторыя Францыі
}}
'''Рэжым Вішы́''' ({{мова-fr|le régime de Vichy}}) ці '''Вішысцкая Францыя''' (афіцыйная назва '''Француская дзяржава''' ({{мова-fr|l'État français}})) — [[Калябарацыянізм у Другой сусьветнай вайне|калябаранцкі]] рэжым у Паўднёвай Францыі часоў акупацыі Паўночнай Францыі [[Трэці Райх|нацысцкай Нямеччынай]] пасьля паразы Францыі напачатку [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] і падзеньня [[Парыж]]у ў 1940 годзе. Існаваў з 10 ліпеня 1940 па 22 красавіка 1945 году ([[дэ-факта]] да 25 жніўня 1944 году). Афіцыйна прытрымліваўся палітыкі [[нэўтралітэт]]у, але фактычна праводзіў палітыку ў інтарэсах [[Краіны Восі|краінаў «Восі»]].

Назва — ад курортнага гораду [[Вішы]], дзе ў ліпені 1940 году сабраўся Нацыянальны сход, які пастанавіў перадаць [[дыктатар]]скую ўладу [[Маршал Францыі|маршалу]] [[Анры Філіп Пэтэн|Анры Філіпу Пэтэну]]; гэта адзначыла канец [[Трэцяя рэспубліка|Трэцяй рэспублікі]]. Урад Пэтэна й у далейшым знаходзіўся ў Вішы, у той час як паўночная частка Францыі з [[Парыж]]ам была акупавана нямецкімі войскамі. У лістападзе 1942 году Нямеччына [[Апэрацыя «Антон»|акупавала ўсю тэрыторыю Францыі]], з гэтага моманту ўлада ўрада стала чыста намінальнай. Пасьля [[Вызваленьне Парыжа|вызваленьня Парыжа]] ў канцы жніўня 1944 году, урад быў эвакуяваны й існаваў у выгнаньні да канца красавіка 1945 году.

== Супрацоўніцтва з акупантамі ==
У кастрычніку 1940 году пасьля асабістай сустрэчы з [[Адольф Гітлер|Гітлерам]] Пэтэн заклікаў Францыю «супрацоўнічаць» ({{мова-fr|collaborer}}) з [[Трэці Райх|нацыстамі]]. Рэжым Вішы дзейнічаў у агульным рэчышчы нямецкай палітыкі, праводзячы рэпрэсіі супраць [[габрэі|габрэяў]], [[цыганы|цыганаў]], [[камунізм|камуністаў]], [[масоны|масонаў]]; на тэрыторыі Францыі дзейнічалі як нямецкія вайсковыя часткі [[СС]] і [[гэстапа]], гэтак і ўласная рэпрэсіўная арганізацыя — «Міліцыя» (з 1943 году).

Праводзіліся акцыі супраць [[Супраціўленьне (Францыя)|Супраціўленьня]], практыкаваліся расстрэлы закладнікаў. У 1944 годзе карнікі СС зьнішчылі паўднёвафранцускі пасёлак [[Арадур-сюр-Глян|Арадур]] (у першапачатковай зоне кантролю Вішы). Была створана сумесная франка-нямецкая [[33-я грэнадэрская дывізія СС «Шарлемань», 1-я француская|дывізія СС — «Шарлемань»]] ({{мова-fr|Charlemagne}}, названая ў гонар [[Карл Вялікі|Карла Вялікага]]).

У Нямеччыну вывозіліся францускія працоўныя (у абмен на згоду адпусьціць узятых напачатку войны францускіх ваеннапалонных). Аднак 27 лістапада 1942 году асноўныя сілы францускага ваенна-марскога флёту (3 [[лінкар]]ы, 7 [[крэйсэр]]аў, 15 [[эсьмінец|эсьмінцаў]], 12 падводных лодак і 74 іншых караблёў) з санкцыі ўрада Вішы [[Затапленьне францускага флёту ў Тулёне|былі затоплены]] ў [[Тулён]]е, каб яны не дасталіся ані краінам Восі, ані антыгітлераўскай кааліцыі.

У лютым 2009 году [[Адміністрацыйны суд Францыі]] прызнаў урад рэжыму Вішы адказным за дэпартацыю тысяч габрэяў у нямецкія канцэнтрацыйныя лягеры падчас Другой сусьветнай вайны. Паводле зьвестак суду, падчас кіраваньня рэжыму Вішы з 1942 па 1944 гады ў лягеры было дэпартавана 76 000 габрэяў. Вынесенае рашэньне стала афіцыйным прызнаньнем дачыненьня францускага ўрада часоў Другой сусьветнай вайны да [[Галакост]]у&lt;ref&gt;[http://lenta.ru/news/2009/02/17/blaim/ Францыя прызнала сваё дачыненьне да Галакосту]&lt;/ref&gt;. Рэжым Вішы, які праіснаваў са здачы Парыжа нямецкаму войскаму ў 1940 годзе да вызваленьня краіны хаўрусьнікамі ў 1944 годзе, афіцыйна прытрымліваўся палітыкі нэўтралітэту.

== Унутраная палітыка ==
Ідэалягічна рэжым Вішы арыентаваўся на традыцыйна-кансэрватыўныя каштоўнасьці, увасабленьнем якіх у міжваенныя гады лічыўся Пэтэн. Лічылася, што са зьвяржэньнем Францускай рэспублікі й усталяваньнем зьвязу зь Нямеччынай адбылася «Нацыянальная рэвалюцыя» (Révolution nationale). Дэвіз Францускай рэспублікі «[[Свабода, роўнасьць, братэрства]]» быў заменены на «Travail, Famille, Patrie» («[[Праца]], [[Сям’я]], [[Айчына]]»). Гербам вішысцкага рэжыму была сярэднявечная сякерка-[[францыска]]. Гімнам афіцыйна заставалася «[[Марсэльеза]]», аднак паводле патрабаваньняў немцаў яна была забаронена, і фактычным гімнам стала песьня ў гонар Пэтэна «[[Маршал, мы тут!]]» ({{мова-fr|Maréchal, nous voilà !}}).

Пэтэн з асабістай ініцыятывы ўвёў на падкантраляваная яму тэрыторыі антысэміцкія законы, габрэі былі перамешчаны ў лягеры, частка дэпартавана на тэрыторыю, занятую гітлераўцамі. Шэраг дзеячаў рэжыму, у прыватнасьці, былы прэм’ер [[П’ер Эт’ен Фляндэн]], будучы прэзыдэнт Францыі [[Франсуа Мітэран]], патаемна дапамагалі Францускаму Супраціўленьню.

== Міжнароднае становішча ==
[[Файл:Bundesarchiv Bild 183-H25217, Henry Philippe Petain und Adolf Hitler.jpg|міні|зьлева|Філіп Пэтэн на сустрэчы з Адольфам Гітлерам, 24 кастрычніка 1940 году]]
Міжнароднае становішча рэжыму Вішы было неадназначным. Краіны Восі прызнавалі яго законным урадам. Амбасадарам Нямеччыны быў прызначаны [[Ота Абэц]]. Дзяржавы, якія знаходзіліся ў стане вайны зь Нямеччынай (перш за ўсё [[Вялікабрытанія]]) лічылі, пачынаючы зь ліпеня 1940 году, законным прадстаўніцтвам Францыі ў сьвеце толькі [[Змагарная Францыя|рух]] [[Шарль дэ Голь|дэ Голю]], а рэжым Вішы — нелегітымным урадам на чале са [[дзяржаўная здрада|здраднікамі]]. Тым ня менш [[Злучаныя Штаты Аэмрыкі|ЗША]] і [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] першапачаткова прызналі рэжым Вішы й акрэдытавалі пры ім сваіх амбасадараў, гэтак, амбасадарам у ЗША стаў [[Эрык дэ Бішап]]. У 1941 годзе, стаўшы аб’ектам агрэсіі з боку Краінаў восі (СССР у чэрвені, а ЗША ў сьнежні), абедзьве гэтыя дзяржавы перавялі сваіх амбасадараў зь Вішы ў [[Лёндан]], прызнаўшы, такім чынам, урад дэ Голя. Рэжым быў прызнаны [[Канада]]й (да акупацыі паўднёвай Францыі) і [[Аўстралія]]й (да сканчэньня вайны). Некаторыя нэўтральныя дзяржавы мелі дыпляматычныя адносіны зь Вішы, іншыя — не.

== Адносіны зь Вялікабрытаніяй ==
Адносіны з былым хаўрусьнікам, Вялікабрытаніяй, у Францыі былі вельмі няпростымі. Трэба сказаць, што ў французаў для гэтага былі істотныя падставы: разгром францускага войска ў [[Бэльгія|Бэльгіі]] быў узмоцнены пасьпешным адыходам брытанскіх войскаў, падчас далейшай эвакуацыі зь [[Дункерк]]а францускія вайскоўцы склалі ўсяго 10% ад агульнай колькасьці эвакуяваных морам&lt;ref&gt;Мемуары Ў. Чэрчыля «Другая сусьветная вайна».&lt;/ref&gt;.
 
3 ліпеня 1940 году брытанскія ваенна-марскія сілы й авіяцыя [[Апэрацыя «Катапульта»|нанесьлі ўдар па францускіх караблёх]] у [[Мэрс-эль-Кебірэ]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070911002229/http://ship.bsu.by/main.asp?id=4028 Энциклопедия кораблей/Сражения/Вторая мировая война/Мерс-Эль-Кебире]&lt;/ref&gt;. У адказ ВПС Францыі пачалі бамбаваньне базы Вялікабрытаніі ў [[Гібральтар]]ы, па словах [[Ўінстан Чэрчыль|Ўінстана Чэрчыля]] — «без асаблівага запалу».

Рэжыму Вішы ўдалося захаваць кантроль амаль над усімі францускімі калёніямі, большасьць заморскіх тэрыторыяў не прызнавалі адкрыта прабрытанскую «[[Змагарная Францыя|Свабодную Францыю]]» [[Шарль дэ Голь|генэрала дэ Голя]]. У верасьні 1940 году галісцкія сілы пры прамой падтрымцы Вялікабрытаніі [[Сэнэгальская апэрацыя|распачалі спробу]] захопу [[Дакар]]у ў [[Сэнэгал]]е, якая скончылася поўным правалам. У 1941 годзе Вялікабрытанія [[Сырыйска-Лібанская апэрацыя|пад фармальнай падставай акупавала]] [[Сырыя|Сырыю]] і [[Лібан]], якімі Францыя валодала паводле мандату [[Ліга Народаў|Лігі Нацыяў]]. У 1942 годзе Вялікабрытанія пад падставай магчымага выкарыстаньня немцамі [[Мадагаскар]]у ў якасьці базы для падводных лодак зьдзейсьніла [[Мадагаскарская апэрацыя|ўзброенае ўварваньне на востраў]]. Баі працягваліся паўгода й скончыліся капітуляцыяй сілаў вішыстаў у лістападзе 1942 году. Патаемныя перамовы з брытанцамі вялі, паралельна з дэ Голем, некаторыя вядучыя дзеячы рэжыму — [[Франсуа Дарлян]], [[Анры Жыро]] й іншыя.

== Урад рэжыму Вішы ==
На працягу рэжыму Вішы галавой францускай дзяржавы заставаўся [[Анры Філіп Пэтэн|Філіп Пэтэн]] (1856—1951). Пры ім зьмянілася чатыры кабінэты міністраў, якія ўзначальвалі [[П’ер Ляваль]] (1883—1945), [[П’ер-Эт’ен Фляндэн]] (1889—1958) і [[Франсуа Дарлян]] (1881—1942).

;Пэрыяд рэакцыйных [[рэваншызм|рэваншыстаў]] (1940—1941)
* Урад Ляваля — з 16 ліпеня па 13 сьнежня 1940 году.
* Урад Фляндэна — з 14 сьнежня 1940 году па 9 лютага 1941 году.

;Пэрыяд [[Тэхнакратыя|тэхнакратаў]] (1941—1942)
* Урад Дарляна — з 10 лютага 1941 па 18 красавіка 1942 году.

;Пэрыяд [[прагматызм]]у Ляваля (1942—1943) і пэрыяд [[Калябарацыянізм|ультра-калябарацыяністаў]] (1944)
* Другі ўрад Ляваля — з 18 красавіка 1942 году па 19 жніўня 1944 году.

== Зьвяржэньне ==
25 жніўня 1944 году Парыж быў [[Паўднёва-француская апэрацыя|вызвалены]]. Пэтэн з кабінэтам міністраў былі вывезены нямецкімі войскамі ў Нямеччыну, дзе [[Фэрнан дэ Брынон]] заснаваў [[урад у выгнаньні]] ў горадзе [[Зыгмарынген]], які праіснаваў да 22 красавіка 1945 году. Пэтэн адмаўляўся ўдзельнічаць у [[Француская Ўрадавая Камісія|новым урадзе]]. У Зыгмарынгене было ўласнае радыё (''Radio-patrie''), СМІ (''La France'', ''Le Petit Parisien''), а таксама пасольствы Нямеччыны, Італіі й Японіі. Насельніцтва анкляву налічвала 6 тысячаў чалавек, уключаючы вядомых калябарацыянісцкіх журналістаў, пісьменьнікаў і актораў, як то [[Люі-Фэрдынанд Сэлін]], [[Люсьен Рэбатэ]] й [[Рабэр Ле Віган]].

Асноўныя кіраўнікі былі асуджаны за дзяржаваўную здраду ў 1945—1946 гадох. Шматлікія дзеячы культуры, якія заплямілі сябе падтрымкай рэжыму, былі прысуджаны да «грамадзкім зганьбаваньнем».

== Асобы ==
=== Вышэйшы ўрадавы савет ===
* [[Анры Філіп Пэтэн]] — галава Францускай дзяржавы.
* [[П’ер Ляваль]] — прэм’ер-міністар Францускай дзяржавы ў 1940 годзе й 1942—1944 гадох.
* [[Франсуа Дарлян]] — прэм’ер-міністар Францускай дзяржавы ў 1941—1942 гадох.
* [[П’ер-Эт’ен Фляндэн]] — прэм’ер-міністар Францускай дзяржавы ў 1940—1941 гадох.

=== Вайсковыя дзеячы ===
* [[Шарль Гюнцыгер]] — генэрал і [[міністар абароны]]
* [[Максім Вейган]] — [[Вярхоўны галоўнакамандуючы]] й [[міністр абароны]].
* [[Поль Туўе]] — глава Францускай міліцыі ў [[Ліён]]е.

=== Іншыя ===
* [[Марсэль Дэа]] — лідэр [[Француская народная партыя|Францускай народнай партыі]]
* [[Люі-Фэрдынанд Сэлін]] — пісьменьнік
* [[Марыс Папон]] — кіраўнік Службы па габрэйскіх пытаньнях у [[Прэфэктура (Францыя)|прэфэктуры]] [[Бардо]]
* [[Жан Баратра]] — генэральны камісар па справах спорту ў 1940—1942 гадох
* [[Шарль Леска]] — пісьменьнік, журналіст

== Глядзіце таксама ==
* [[Урад маршала Пэтэна]]
* [[Тэрытарыяльна-палітычная экспансія Трэцяга рэйха]]
* [[Італьянская акупацыя Францыі ў пэрыяд Другой сусьветнай вайны]]
* [[Францускія ваеннапалонныя ў Другой сусьветнай вайне]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* [http://annuaire-fr.narod.ru/statji/Russo-fe2003.html Руссо А. «Национальная революция» режима Виши // Французский ежегодник 2003. М., 2003.]
* [https://web.archive.org/web/20130208203425/http://www.mitin.com/books/klimova/chate01.shtml Л.-Ф. Селин «Из замка в замок» (перевод с французского, СПб, «Евразия» СПб, 1998)]
* Черчилль У. С. ''Вторая мировая война: в 6 т.'' /Пер. с англ. под ред. А.Орлова — М.:ТЕРРА — Книжный клуб, 1998.
* Hannsjörg Kowark, ''Das Ende der französischen Flotte im Zweiten Weltkrieg. Toulon 1940—1944''. Hamburg 1998. {{ISBN|3-8132-0548-7}} {{ref-de}}
[[Катэгорыя:1940 год у Францыі]]
[[Катэгорыя:Рэжым Вішы| ]]
[[Катэгорыя:Марыянэткавыя дзяржавы Другой сусьветнай вайны]]
[[Катэгорыя:Дзяржавы і тэрыторыі, заснаваныя ў 1940 годзе]]
[[Катэгорыя:Зьніклі ў 1945 годзе]]</text>
      <sha1>8ilixpvfqd9r51mrjtah61s3cft4l7k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>СКА-1938 Менск</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153907</id>
    <revision>
      <id>2682383</id>
      <parentid>2664227</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T20:33:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Склад */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2682383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28272" sha1="ragf6hclevr439ihx3chte3z68s9xuq" xml:space="preserve">{{Футбольны клюб
|Назва            = СКА-1938
|Лягатып          = SKA-1938 logo.png
|ПоўнаяНазва      = 
|Заснаваны        = 1996
|Горад            = [[Менск]], [[Беларусь]]
|Стадыён          = [[РЦАП-БДУ]]
|Умяшчальнасьць   = 1500
|Прэзыдэнт        = 
|Трэнэр           = 
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ЭнэргетыкБЛіга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ЭнэргетыкБСэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ЭнэргетыкБ}}
|Сайт             = http://energetikbgu.by/
|Прыналежнасьць   = Беларускія
}}
«'''СКА-1938'''» — беларускі футбольны клюб зь [[Менск]]у. Заснаваны ў 1996 годзе. У 2002—2005 гадах выступаў у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]]. Клюб мае сярод сваіх выхаванцаў такіх футбалістаў, як [[Аляксандар Быліна]], [[Аляксей Сквярнюк]], [[Валеры Апанас]] і некаторых іншых. У 2018 годзе каманда заняла другое месца ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лізе]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]] і атрымала права на ўдзел у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]]. Паводле вынікаў сэзону 2023 году каманда страціла месца ў элітным дывізіёне, вярнуўшыся ў Першую лігу. Раней клюб насіў назвы «Зорка», «Зорка»-ВА-БДУ, «Зорка»-БДУ і «Энэргетык»-БДУ.

== Гісторыя ==
Клюб быў заснаваны ў 1996 годзе і заявіўся ў [[другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|другую лігу]], адкуль празь некалькі гадоў падвысіўся спачатку да [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай]], а потым і да [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лігі]]. У эліце беларускага футболу клюб правёў чатыры гады, увесь час знаходзіўся ў зоне вылету і нарэшце вярнуўся ў Першую, а потым і ў другую лігу, дзе выступаў з 2008 па 2013 гады. У сэзоне 2013 году клюб вёў барацьбу за выхад у Першую лігу, але ў канцы сэзону саступіў другі радок мастоўскаму «[[Нёман-Мастадрэў Масты|Нёману]]», а сам апынуўся на трэцім месцы. Тым ня менш, пасьля адмовы «Нёману» ад павышэньня ў лютым 2014 году менчукі ўсё ж такі атрымалі магчымасьць выступіць у Першай лізе&lt;ref&gt;[http://by.tribuna.com/football/157462538.html?comments=1 «Звезда-БГУ» может выступить в первой лиге в сезоне-2014]. By.Tribuna.com{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. У сакавіку 2014 году «Зорка-БДУ» афіцыйна атрымала месца ў другім па ранзе дывізіёне&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/56108.html Всем 16 командам первой лиги сегодня были выданы лицензии для участия в чемпионате Беларуси]. Football.by{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|сэзоне 2014 году]] склад каманды амаль не зьмяніўся ў параўнаньні з папярэднім. Стаўка рабілася на ўласных маладых выхаванцаў. Калі не лічыць капітана каманды, дасьведчанага [[Валеры Апанас|Валерыя Апанаса]], то ўзрост гульцоў не пераўзыходзіў 27 гадоў, а пасьля зыходу ўлетку 2014 году з каманды лідэраў, [[Сяргей Русецкі|Сяргея Русецкага]] і [[Аляксей Хадневіч|Аляксея Хадневіча]], якія адправіліся ў магілеўскі «[[Дняпро Магілёў|Дняпро]]», увогуле 23 гадоў. Доўгі час каманда знаходзілася ўнізе турнірнай табліцы. Але, набраўшыся вопыту, маладыя гульцы бліжэй да канцу чэмпіянату сталі набіраць усё больш пунктаў, і ў выніку каманда скончыла сэзон на 9 месцы. Пры гэтым, паводле колькасьці забітых галоў (50 у 30 турах) «Зорка-БДУ» апынулася на другім месцы ў лізе пасьля мазырскай «[[Славія Мазыр|Славіі]]».

На [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|сэзон 2015 году]] ў каманду зноўку вярнуліся [[Сяргей Русецкі]] і [[Аляксей Хадневіч]]. Таксама, клюб дапоўнілі дасьведчаныя гульцы [[Аляксандар Быліна]], які выступаў за клюб яшчэ ў часы знаходжаньня «Зоркі-БДУ» ў Найвышэйшай лізе, і найлепшы бамбардзір у гісторыі Першай лігі [[Юры Мархель]], які таксама раней выступаў за менскі клюб. Дзякуючы такому ўзмацненьню «Зорка-БДУ» на старце сэзону разглядаецца спэцыялістамі як адзін з асноўных прэтэндэнтаў на падвышэньне ў клясе&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160305054647/http://offside.by/articles/1069/ Второй вагон. Анонс старта Первой лиги]. Offside.by{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Новы сэзон каманда пачала зь перамогі на родным стадыёне [[РЦАП-БДУ]] над клюбам «[[Баранавічы (футбольны клюб)|Баранавічы]]» зь лікам 4:2.

Перад пачаткам [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|сэзону 2017 году]] назва «Зорка»-БДУ была зьмененая на «Энэргетык»-БДУ&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/97820.html «Звезда-БГУ» переименована в «Энергетик-БГУ»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Пасьля няўдалага пачатку каманда стала набіраць пункты, першую палову чэмпіянату «Энэргетык-БДУ» скончыў на пятым месцы. Пазьней справы пайшлі горш, і клуб апусьціўся ў сярэдзіну табліцы, аднак пасьпяховы фініш дазволіў атрымаць выніковы шосты радок.

[[Файл:FK Zorka-BDU.gif|значак|зьлева|Клюбны лягатып, які выкарыстоўваўся з 2017 па 2025 гады.]]
У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|сэзоне 2018 году]] каманда працягвала рабіць стаўку на ўласных выхаванцаў, хоць некаторыя зь іх і былі запрошаныя ў клюбы Найвышэйшай лігі. З самага пачатку турніру «Энэргетык-БДУ» ўпэўнена ішоў па дыстанцыі і месьціўся сярод лідэраў. Барацьба з мазырскай «[[Славія Мазыр|Славіяй]]» і бабруйскай «[[Белшына Бабруйск|Белшынай]]» скончылася для сталічнага клюбу другім месцам і вяртаньнем у Найвышэйшую лігу праз трынаццаць гадоў. Перад пачаткам сэзону ў Найвышэйшай лізе «Энэргетык-БДУ» захаваў асноўных гульцоў, запрасіўшы таксама шэраг маладых футбалістаў, а таксама легіянэраў. Каманда гуляла ў атакуючы футбол, забівала шмат галоў, аднак пры гэтым яшчэ больш прапускала. Доўгі час «Энэргетык-БДУ» знаходзіўся ў канцы табліцы, змагаючыся за захаваньне месца ў элітным дывізіёне, аднак пасьпяховы фініш дазволіў камандзе заняць выніковае дванаццатае месца. Нападнік «Энэргетыка-БДУ» [[Ільля Шкурын]] зь дзевятнаццаццю галамі стаў найлепшым бамбардзірам лігі. Паколькі стадыён РЦАП-БДУ не падыходзіў, то свае матчы дружына ладзіла на гарадзкім стадыёне ў [[Маладэчна|Маладэчне]]. Каманда добра пачала сэзон, ішла сярод лідэраў турніру. Летам каманду пакінулі лідэры, [[Жасурбэк Яхшыбоеў]] і [[Дэйвід Твэ]], якія перайшлі ў салігорскі «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёр]]» і берасьцейскае «[[Дынама Берасьце|Дынама]]» адпаведна. У другой палове сэзону «Энэргетык-БДУ» стаў часьцей атрымліваць паразы, у выніку трапіў у сярэдзіну табліцы і скончыў сэзон на 10-м месцы, якое тым ня менш стала найлепшым у гісторыі.

У сьнежні 2020 году памёр заснавальнік і нязьменны кіраўнік клюбу [[Уладзімер Пігулеўскі|Ўладзімер Пігулеўскі]]. У сэзоне 2021 году каманда працягвала рабіць стаўку на іншаземных (пераважна ўзбэцкіх і афрыканскіх), а таксама маладых беларускіх гульцоў. З траўня хатнія матчы клюб праводзіў на [[Гарадзкі стадыён (Барысаў)|гарадзкім стадыёне]] ў [[Барысаў|Барысаве]]. Большую частку сэзону «Энэргетык-БДУ» знаходзіўся ў ніжняй палове табліцы, у канцы нават трапляў у зону вылету, але скончыў сэзон на 13-м месцы. У пачатку 2022 году клюб пакінулі лідэры, якіх замянілі маладыя выканаўцы, таксама былі запрошаныя футбалісты з [[Узбэкістан]]у. У лютым клюб пакінуў галоўны трэнэр [[Уладзімер Бяляўскі]], на ягонае месца заступіў [[Павал Раднёнак]], але пры гэтым фактычна падчас матчаў гульнёй кіраваў [[Аляксандар Паўлаў (футбаліст)|Аляксандар Паўлаў]], а агулам за трэніравальным працэсам працягваў наглядаць [[Анатоль Юрэвіч]]. У чэмпіянаце клюб выступаў пасьпяхова і хутка стаў аднім зь лідэраў, да канца сэзона змагаючыся за першы радок. У выніку «Энэргетык-БДУ» сэнсацыйна здабыў срэбраныя мэдалі, а нападнік клюбу [[Бабур Абдыхалікаў]] з 26 галамі стаў найлепшым бамбардзірам чэмпіянату.

У пачатку 2023 году клюб пакінула значная колькасьць гульцоў, якія былі лідэрамі каманды ў мінулым годзе. Яны перайшлі ў больш статусныя клюбы. Сэзон каманда пачала няўпэўнена і хутка апынулася ў ніжняй палове табліцы. 11 траўня 2023 году Камітэт кантрольна-дысцыплінарных і этычных пытаньняў [[Беларуская фэдэрацыя футболу|Беларускай фэдэрацыі футболу]] пазбавіў футбольны клюб «Энэргетык-БДУ» [[Срэбраны мэдаль|срэбраных мэдалёў]]. На падставе зьвестак [[Сьледчы камітэт Беларусі|Сьледчага камітэту Беларусі]] і апытаньня 20 асобаў выявілі ладжаньне кіраўніцтвам салігорскага клюбу «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёр]]» дамоўных гульняў у ходзе [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|першынства Беларусі 2022 году]] на падставе подкупу каманды «Энэргетык-БДУ» ў [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Найвышэйшай лізе]]. За гэта «Энэргетык-БДУ» і «Шахцёр» таксама адхілілі ад удзелу ў эўрапейскіх кубкавых турнірах 2023—2024 гадоў&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=«Шахцёр» і «Энэргетык-БДУ» адхілены ад удзелу ў эўракубкавых турнірах|спасылка=https://blr.belta.by/sport/view/shahtser-i-energetyk-bdu-adhileny-ad-udzelu-u-eurakubkavyh-turnirah-127883-2023/|выдавец=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва]]|дата публікацыі=11 траўня 2023|дата доступу=12 траўня 2023}}&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Rcop-stadium-minsk.webp|значак|Хатні стадыён клюбу [[РЦАП-БДУ]].]]
Клюб страціў на вырак 20 пунктаў у чэмпіянаце 2023 года і 10 пунктаў у чэмпіянаце 2024 году, а таксама атрымаў грашовы штраф. У дадатак дыскваліфікацыі і штрафы таксама атрымалі прадстаўнікі клюбу, як то [[Анатоль Юрэвіч]] і [[Арам Абд-аль-Маджыд]]&lt;ref name=&quot;dedication&quot;&gt;{{cite web|title=Официально|url=https://abff.by/en/news/article/oficialno-10684|publisher=[[АБФФ]]|date=2023-05-11|access-date=2023-06-02|lang=ru}}&lt;/ref&gt;. 22 траўня 2023 году «Энэргетык-БДУ» быў пазбаўлены яшчэ 3 пунктаў у чэмпіянаце 2023 году&lt;ref name=&quot;dedication2&quot;&gt;{{cite web|title=Заседание Комитета по клубному лицензированию АБФФ. Итоги|url=https://abff.by/news/article/zasedanie-komiteta-po-klubnomu-licenzirovaniu-abff-itogi-87046|publisher=[[АБФФ]]|date=2023-05-22|access-date=2023-06-02|lang=ru}}&lt;/ref&gt;. У выніку штрафаў каманда апынулася ў канцы табліцы, дзе змагалася зь іншымі аштрафаванымі клюбамі — салігорскім «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёрам]]» і бабруйскай «[[Белшына Бабруйск|Белшынай]]». Прапусьціўшы наперад «Шахцёр», сталічны клюб пэўны час знаходзіўся на апошнім радку, і толькі перамога ў апошнім туры дазволіла «Энэргетыку-БДУ» абысьці «Белшыну» і заняць перадапошняе месца. Пасьля паразы ў стыкавых матчах ад «[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебска]]» каманда апусьцілася ў Першую лігу. Пазьней каманда страціла месца і там, трапіўшы ў [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другую лігу]].

Паводле вынікаў паўфінальных матчаў Другой лігі клюб здолеў атрымаць права на вяртаньне ў Першую лігу&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://bel.football/news/energetik-bgu-primet-uchastie-v-maxline-pervoy-ligi-v-sleduyushchem-sezone|загаловак=«Энергетик-БГУ» вернулся в Первую лигу|выдавецтва=bel.football|дата публікацыі=16.11.2025|копія=https://web.archive.org/web/20251214050432/https://bel.football/news/energetik-bgu-primet-uchastie-v-maxline-pervoy-ligi-v-sleduyushchem-sezone|дата копіі=14.12.2025}}&lt;/ref&gt;. Таксама зьявілася інфармацыя, што з новага сэзону клюб чакае на вялікія зьмены, у тым ліку і зьмену назвы на СКА&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://bel.football/news/energetik-bgu-vskore-smenit-nazvanie|загаловак=«Энергетик-БГУ» вскоре сменит название|выдавецтва=bel.football|дата публікацыі=16.11.2025|копія=https://web.archive.org/web/20251207182432/https://bel.football/news/energetik-bgu-vskore-smenit-nazvanie|дата копіі=07.12.2025}}&lt;/ref&gt;. У фінале Другой лігі 22 лістапада 2025 году быў пераможаны дубль жодзінскага «[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда-БелАЗ]]», тым самым каманда заваявала залатыя мэдалі чэмпіянату&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://football.by/news/210467|загаловак=Вторая лига. Финал. &quot;Энергетик-БГУ&quot; разгромил &quot;Торпедо-БелАЗ-2&quot;|выдавецтва=football.by|дата публікацыі=22.11.2025}}&lt;/ref&gt;. У студзені 2026 году клюб афіцыйна замяніў назоў на СКА-1938&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://football.by/news/210467|загаловак=Вторая лига. Финал. &quot;Энергетик-БГУ&quot; разгромил &quot;Торпедо-БелАЗ-2&quot;|выдавецтва=football.by|дата публікацыі=22.11.2025}}&lt;/ref&gt;.

== Склад ==
: ''Актуальны на 4 жніўня 2026 году''
{{Склад}}
{{Гулец|1|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Дзяніс Селядцоў||2003}}
{{Гулец|2|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Арцём Саковіч||2006}}
{{Гулец|3|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Фёдар Федаровіч||2006}}
{{Гулец|4|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Дзяніс Ройка||2008}}
{{Гулец|5|{{Сьцяг|Расея}}|ПА|Арсень Мядзьведзеў||2005}}
{{Гулец1|6|Q126134534|ПА|капітан}}
{{Гулец|7|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Мацьвей Нікіфарэнка||2008}}
{{Гулец|8|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Ягор Лукашэнка||2005}}
{{Гулец|9|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Мірон Карыцька||2007}}
{{Гулец1|10|Q113469568|Нап|}}
{{Гулец|11|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Аляксандар Жлобіч||2007}}
{{Гулец|12|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Аляксей Каняхін||2006}}
{{Гулец|13|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Уладзіслаў Мацкевіч||2006}}
{{Гулец|14|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Ільля Казакоў||2005}}
{{Гулец|16|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Віктар Лісоўскі||2005}}
{{Падзел складу}}
{{Гулец|17|{{Сьцяг|Расея}}|Нап|Алі Картоеў||2005}}
{{Гулец|18|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Фёдар Ягіпцаў||2009}}
{{Гулец|19|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Вадзім Казлоўскі||2005}}
{{Гулец|20|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Арцём Холюсеў||2005}}
{{Гулец|21|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Цімур Ісаеў||2009}}
{{Гулец|23|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Максім Яскевіч||2008}}
{{Гулец1|25|Q108103548|ПА|}}
{{Гулец|26|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Цімафей Канцавы||2009}}
{{Гулец|27|{{Сьцяг|Расея}}|ПА|Аляксей Сьлівін||2003}}
{{Гулец1|28|Q132860019|Аб|}}
{{Гулец|—|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Яраслаў Шабан||2009}}
{{Гулец|—|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Арцём Кулага||2008}}
{{Гулец|—|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Раман Сілкін||2008}}
{{Гулец|—|{{Сьцяг|Расея}}|Нап|Аляксандар Мазько||2004}}
{{Гулец|—|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Кірыл Пармонаў||2004}}
{{Канец складу}}

== Статыстыка ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=55|Сэзон
!width=50|Ліга
!width=30|Месца
!width=30|{{Падказка|Г|Гульні}}
!width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}}
!width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}}
!width=30|{{Падказка|П|Паразы}}
!width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}}
!width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}}
![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''7''' || 36 || 18 || 4 || 14 || 54–41 || 58 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''3''' || 24 || 14 || 7 || 3 || 45–16 || 49 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''9''' || 30 || 12 || 4 || 14 || 50–48 || 40 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/8]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''10''' || 30 || 10 || 10 || 10 || 47–47 || 40 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/32]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''10''' || 26 || 9 || 6 || 11 || 33–41 || 33 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''6''' || 30 || 12 || 8 || 10 || 39–30 || 44 || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/32]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''2''' {{Рост}} || 28 || 21 || 4 || 3 || 69–24 || 67 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2019 году|Найвышэйшая]] || '''12''' || 30 || 8 || 9 || 13 || 52–66 || 33 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/8]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Найвышэйшая]] || '''10''' || 30 || 11 || 5 || 14 || 43–46 || 38 || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/8]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Найвышэйшая]] || '''13''' || 30 || 8 || 9 || 13 || 35–42 || 33 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/8]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Найвышэйшая]] || — || 30 || 18 || 6 || 6 || 50–27 || 60 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/8]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Найвышэйшая]] || '''14''' {{Падзеньне}} || 28 || 7 || 6 || 15 || 25–42 || 4 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/16]]
|}

== Галоўныя трэнэры ==
* [[Павал Раднёнак]] (з 2022 году)&lt;ref&gt;«Прессбол» №25 (4246), 29 сакавіка 2019&lt;/ref&gt;
* [[Уладзімер Бяляўскі]] (2019—2022)&lt;ref&gt;«Прессбол» №25 (4246), 29 сакавіка 2019&lt;/ref&gt;
* [[Анатоль Юрэвіч]] (2018)&lt;ref&gt;«Прессбол» №26 (4145), 6 красавіка 2018&lt;/ref&gt;
* [[Уладзімер Бяляўскі]] (2017)&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/94902.html Владимир Белявский сменил Анатолия Шкляра на посту наставника «Звезды-БГУ»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Анатоль Шкляр]] (да 2016 году)

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20190413190903/http://energetikbgu.by/ Афіцыйны сайт]{{Ref-ru}}
* [https://web.archive.org/web/20180329231617/http://www.football.bsu.by/ Сайт РЦАП-БДУ]{{Ref-ru}}
* [http://football.by/stat/belarus/2013_2/teams/43/ Інфармацыя пра каманду на football.by]{{Ref-ru}}

{{Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}}

[[Катэгорыя:Спорт у Менску]]</text>
      <sha1>ragf6hclevr439ihx3chte3z68s9xuq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162822</id>
    <revision>
      <id>2682331</id>
      <parentid>2671140</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T12:08:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artsiom91</username>
        <id>28241</id>
      </contributor>
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2682331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2787" sha1="5cibten1vaxsf3grqybcu5r0vhxo2zb" xml:space="preserve">{{Футбольная ліга
|назва              = Украінская прэм’ер-ліга
|лягатып            = Ukrainian Premier League.png
|памер              = 
|краіна             = {{Сьцяг Украіны|23px}} [[Украіна]]
|канфэдэрацыя       = [[УЭФА]]
|заснаваная         = 1992
|дывізіёны          = 
|каманды            = 16
|вылет у            = [[Першая ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе|Першая ліга]]
|узроўні            = 1
|хатнія кубкі       = [[Кубак Украіны па футболе|Кубак Украіны]], [[Суперкубак Украіны па футболе|Суперкубак Украіны]]
|міжнародныя кубкі  = [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]], [[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]], [[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]]
|чэмпіён            = [[Шахтар Данецк]] — 16-ы тытул
|сэзон              = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе 2025—2026 гадоў|2025—2026]]
|найпасьпяховы клюб = [[Дынама Кіеў]] — 17 тытулаў
|тэлебачаньне       = 
|сайт               = [http://upl.ua/ upl.ua]
|актуальны сэзон    = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе 2026—2027 гадоў|Сэзон 2026—2027 гадоў]]
}}
'''Украі́нская прэм’е́р-лі́га''' — найвышэйшы дывізіён сыстэмы [[Чэмпіянат Украіны па футболе|футбольных лігаў Украіны]]. У спаборніцтве ўдзельнічаюць 16 клюбаў. Пасьля кожнага сэзону два клюбы, якія занялі апошнія месцы, пераводзяцца ў [[Першая ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе|Першую лігу]], а іх месца займаюць дзьве найлепшыя каманды другога дывізіёну.

== Чэмпіёны ==
* [[Дынама Кіеў]] — 17 тытулаў
* [[Шахтар Данецк]] — 16
* [[Таўрыя Сімфэропаль]] — 1

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://upl.ua/ Афіцыйная старонка]

{{Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе}}
{{Сэзоны Прэм’ер-лігі чэмпіянату Ўкраіны па футболе}}

[[Катэгорыя:Чэмпіянат Украіны па футболе]]</text>
      <sha1>5cibten1vaxsf3grqybcu5r0vhxo2zb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Плятаніяс (футбольны клюб)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>165555</id>
    <revision>
      <id>2682362</id>
      <parentid>2620489</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T18:33:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2682362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1123" sha1="j9d9snfa6al099btk8wa6gupz9bielg" xml:space="preserve">{{Футбольны клюб
|Назва            = Плятаніяс
|Лягатып          = Platanias FC.png
|Горад            = [[Плятаніяс]], [[Грэцыя]]
|Расфармаваны     = 
|Стадыён          = [[Пэрыволія (стадыён)|Пэрыволія]]
|Умяшчальнасьць   = 4000
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Грэцыі|ПлятаніясЛіга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Грэцыі|ПапярэдніСэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Грэцыі|Плятаніяс}}
|Прыналежнасьць   = Грэцкія
}}
«'''Плятаніяс'''» — грэцкі футбольны клюб з гораду [[Плятаніяс]]у. Заснаваны ў 1931 годзе, адроджаны ў 2023 годзе.

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20121114061523/http://www.fcplatanias.gr/ Афіцыйны сайт]

[[Катэгорыя:Плятаніяс]]</text>
      <sha1>j9d9snfa6al099btk8wa6gupz9bielg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Асіпавічы (футбольны клюб)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>166288</id>
    <revision>
      <id>2682375</id>
      <parentid>2673969</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T20:29:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Склад */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2682375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16197" sha1="isw69bas1pdo0bezkpi25tpaxhrx5n5" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні/варыянты|Асіпавічы (неадназначнасьць)|Асіповічы (неадназначнасьць)}}
{{Футбольны клюб
|Назва            = Асіпавічы
|Лягатып          = FK Asipovičy.png
|ПоўнаяНазва      = 
|Заснаваны        = 1994
|Горад            = [[Асіпавічы]], [[Беларусь]]
|Стадыён          = [[Юнацтва (стадыён, Асіпавічы)|Юнацтва]]
|Умяшчальнасьць   = 2500
|Пасада кіраўніка = Дырэктар
|Кіраўнік         = 
|Трэнэр           = 
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|АсіпавічыЛіга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|АсіпавічыСэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|Асіпавічы}}
|Сайт             = 
|Прыналежнасьць   = Беларускія
}}
«'''Асіпавічы'''» — беларускі футбольны клюб з гораду [[Асіпавічы|Асіпавічаў]]. Заснаваны ў 1994 годзе. У 1999 годзе клюб выступаў у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]], дзе заняў 15 месца і апусьціўся ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першую лігу]]. У 2003 годзе каманда пад ужо сучаснай назвай трапіла ў [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другую лігу]], дзе і праводзіла большую частку сваёй гісторыі. У 2022 годзе зноўку павярнулася ў Першую лігу.

== Гісторыя ==
Клюб быў заснаваны ў 1994 годзе і першапачаткова меў назву КРЗ, пазьней у 1996 годзе атрымаў назву «Сьвіслач-Дах». У 1998 годзе клюб выйшаў у [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першую лігу]], а на наступны год дэбютаваў у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]]. Выступ у найвышэйшым дывізіёне, аднак, быў нядоўгім, то бок клюб заняў апошняе месца і апусьціўся назад у Першую лігу. Найлепшымі бамбардзірамі той каманды былі [[Сяргей Крот]], [[Ігар Паркулевіч]] і [[Максім Самушчык]], кожны зь якіх запісаў 4 галы на свой рахунак у чэмпіянаце. «Сьвіслач-Дах» у тым сэзоне двойчы вырагуляў «Маладэчна», а таксама здабыў перамогі над «[[Тарпэда Магілёў|Тарпэда-Кадзіна]]» і «[[Ліда (футбольны клюб)|Лідай]]». Праз тры гады ўвогуле апынуўся ў [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другой лізе]]. З 2002 году клюб мае сучасную назву.

[[Файл:FK Asipavičy-FK Homiel-23-07-2023.png|значак|зьлева|Гульцы «Асіпавічаў» у матчы [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]] супраць «[[Гомель (футбольны клюб)|Гомля]]».]]
У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|сэзоне 2016 году]], пасьля доўгіх безвыніковых гадоў у трэцім дывізіёне, «Асіпавічы» сталіся адным з асноўных прэтэндэнтаў на павышэньне ў клясе. Каманда амаль увесь сэзон трымала другое месца ў табліцы і, не зважаючы на няўдалы фініш, здолела захаваць яго паводле вынікаў чэмпіянату і прасунуцца ў Першую лігу. Па вяртаньні ў другі дывізіён дружына з пачатку турніру апынулася ў зоне вылету. У другой палове сэзону «Асіпавічы» замацаваліся на перадапошнім месцы і, не зважаючы на барацьбу да апошняга тура, выбылі ў Другую лігу. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|сэзоне 2018 году]] ў Другой лізе каманда месьцілася ў верхняй частцы табліцы, але не прэтэндавала на прызавыя месцы, і скончыла сэзон на шостым радку. Сытуацыя захавалася і ў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|сэзоне 2019 году]], калі «Асіпавічы» сталі восьмымі.

Паводле вынікаў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|сэзону 2021 году]] асіпавіцкі клюб скончыў першынство на пятымі радку і ў пачатку 2021 году атрымалі прапанову заявіцца ў Першую лігу замест камандаў, якія адмовіліся ад удзелу, аднак у сакавіку 2021 году клюб вырашыў працягнуць свае выступы ў Другой лізе&lt;ref&gt;[https://football.by/news/149216.html &quot;Осиповичи&quot; заявили, что не пойдут в первую лигу]{{Ref-ru}}. Football.by&lt;/ref&gt;. «Асіпавічы» выйшлі ў плэй-оф Другой лігі, дзе ў выніку занялі чацьвертае месца ў атрымалі месца ў Першай лізе. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|сэзоне 2022 году]] ў Першай лізе клюб быў сярод аўтсайдэраў, аднак за некалькі тураў да фінішу здолеў пакінуць апошні радок і фінішаваць на 12 месцы перад «Баранавічамі».

== Склад ==
: ''Актуальны на 4 жніўня 2026 году''
{{Склад}}
{{Гулец1|1|Q123413394|Бр|}}
{{Гулец|2|{{Сьцяг|Расея}}|Аб|Дзяніс Сорын||2004}}
{{Гулец|4|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Максім Жордачкін||2004}}
{{Гулец|5|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Аляксандар Мінкевіч||2006}}
{{Гулец1|6|Q84497963|ПА|}}
{{Гулец|7|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Максім Азараў||2001}}
{{Гулец1|8|Q124971190|Нап|}}
{{Гулец|9|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Данііл Кулікоў|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Белшына Бабруйск|Белшына]]|2007}}
{{Гулец1|10|Q111313786|ПА|}}
{{Гулец|11|{{Сьцяг|Расея}}|ПА|Цімафей Кавардаеў||2006}}
{{Гулец|12|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Аляксандар Грынь||2003}}
{{Гулец|14|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Цімур Мінец|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Нёман Горадня|Нёман]]|2006}}
{{Падзел складу}}
{{Гулец|15|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Алег Пятроўскі|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Нёман Горадня|Нёман]]|2006}}
{{Гулец|16|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Рустам Гурыновіч||2006}}
{{Гулец|17|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Аляксандар Емяльянаў|капітан|1995}}
{{Гулец|18|{{Сьцяг|Расея}}|Аб|Андрэй Хаджыеў||2006}}
{{Гулец1|19|Q109660000|ПА|}}
{{Гулец1|21|Q11789499|ПА|}}
{{Гулец|23|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Андрэй Кухоцкаволец||2005}}
{{Гулец1|25|Q115119424|Нап|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Белшына Бабруйск|Белшына]]}}
{{Гулец1|27|Q124754218|ПА|}}
{{Гулец|29|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Марат Васількевіч|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Нёман Горадня|Нёман]]|2005}}
{{Гулец1|31|Q121985357|Аб|}}
{{Гулец|33|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Яўген Ярашэвіч|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Мн]]|2005}}
{{Канец складу}}

== Статыстыка ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=55|Сэзон
!width=190|Ліга
!width=30|Месца
!width=30|{{Падказка|Г|Гульні}}
!width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}}
!width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}}
!width=30|{{Падказка|П|Паразы}}
!width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}}
!width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}}
![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''18''' || 36 || 8 || 9 || 19 || 47–74 || 33 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/32]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''9''' || 24 || 5 || 8 || 11 || 28–35 || 23 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/32]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''11''' || 24 || 9 || 6 || 9 || 32–33 || 33 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/64]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''8''' || 26 || 12 || 1 || 13 || 48–45 || 37 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/32]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''2''' {{Рост}} || 24 || 13 || 6 || 5 || 50–29 || 45 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/32]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''15''' {{Падзеньне}} || 30 || 6 || 7 || 17 || 30–62 || 25 || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/32]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''6''' || 28 || 11 || 7 || 10 || 51–42 || 40 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/32]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''8''' || 28 || 10 || 5 || 13 || 32–48 || 35 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/32]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Другая]] — група Б || '''3''' || 20 || 12 || 1 || 7 || 44–35 || 37 ||rowspan=&quot;2&quot; | [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/32]]
|-
| [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Другая]] — фінальны этап || '''5''' || 10 || 3 || 0 || 7 || 14–27 || 9
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Другая]] — Магілёўскі || '''2''' || 18 || 12 || 3 || 3 || 60–16 || 39 ||rowspan=&quot;2&quot; | [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/32]]
|-
| [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Другая]] — плэй-оф || '''4''' {{Рост}} || 7 || 3 || 2 || 2 || 12–12 ||
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Першая]] || '''12''' || 24 || 3 || 4 || 17 || 21–53 || 13 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Першая]] || '''17''' {{Падзеньне}} || 32 || 1 || 2 || 29 || 21–85 || 5 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/8]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Другая]] — Магілёўскі || '''1''' || 18 || 18 || 0 || 0 || 102–9 || 54 ||rowspan=&quot;2&quot; | [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/32]]
|-
| [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Другая]] — плэй-оф (Група Г) || '''3''' {{Рост}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 4–4 || 4
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Першая]] || '''17''' || 34 || 6 || 6 || 22 || 41–78 || 24 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/16]]
|}

== Галоўныя трэнэры ==
* [[Аляксандар Кавалеўскі]] (з 2019 году)
* [[Вадзім Чэчат]] (верасень — сьнежань 2018 году)&lt;ref&gt;[https://www.pressball.by/articles/football/belarus/102868 Вторая лига. 24 тур. Брожение в райцентрах]{{Недаступная спасылка|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[Канстанцін Чахаў]] (ліпень — верасень 2018 году)&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/115766.html «Осиповичи» возглавил Константин Чахов]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Дзяніс Дрыгалёў]] (красавік 2017 году — ліпень 2018 году)&lt;ref&gt;[https://by.tribuna.com/football/1050048633.html Дригалев стал играющим главным тренером «Осиповичей»]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Аляксандар Кончыц]] (да 2016 году)

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}}

[[Катэгорыя:Асіпавічы]]
[[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1994 годзе]]</text>
      <sha1>isw69bas1pdo0bezkpi25tpaxhrx5n5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Александрыя (футбольны клюб)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168283</id>
    <revision>
      <id>2682336</id>
      <parentid>2681931</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T12:15:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artsiom91</username>
        <id>28241</id>
      </contributor>
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2682336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8395" sha1="2rissmsfz34vjcsxfevsblulyxn9m8x" xml:space="preserve">{{Футбольны клюб
|Назва            = Александрыя
|Лягатып          = FC Oleksandriya.svg
|ПоўнаяНазва      = ФК Олександрія
|Заснаваны        = 1948
|Горад            = [[Александрыя (Кіраваградзкая вобласьць)|Александрыя]], [[Украіна]]
|Стадыён          = [[Ніка (стадыён)|Ніка]]
|Умяшчальнасьць   = 7000
|Прэзыдэнт        = 
|Трэнэр           = 
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Украіны|АлександрыЛіга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Украіны|АлександрыСэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Украіны|Александры}}
|Прыналежнасьць   = Украінскія
}}
«'''Александрыя'''» ({{мова-uk|Олександрія}}) — украінскі футбольны клюб з гораду [[Александрыя (Кіраваградзкая вобласьць)|Александрыі]]. Заснаваны ў 1948 годзе.

== Гісторыя ==
Клюб быў заснаваны пасьля [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] і меў назву «Шахтар», якая прадстаўляла мясцовае вугальнае прадпрыемства на нацыянальным узроўні ў першынстве калектываў фізычнае культуры. Пачатак быў няўдалым, бо ў першым сэзоне шахтары трывалі 7 паразаў у 7 матчах, заняўшы выніковае восьмае месца, а праз год зноўку каманда скончыла сэзон на восьмым месцы, але ўжо сярод дзесяці камандаў. У выніку клюб правёў наступныя тры сэзоны ў другой групе чэмпіянату калектываў фізычнае культуры. Александрыйцы аднавілі свае выступы ў аматарскім чэмпіянаце СССР з 1956 году.

У 1960 і 1961 гадох, як рэгіянальны чэмпіён, «Шахтар» двойчы беспасьпяхова згуляў супраць кіраваградзкай «[[Зорка Кіраваград|Зоркі]]» ў пераходных матчах за права гуляць у клясе Б. На пачатку [[Чэмпіянат СССР па футболе 1962 году|сэзону 1962 году]] клюб быў далучаны да розыгрышу [[чэмпіянат СССР па футболе|чэмпіянату СССР]] клясы Б. Свой першы матч клюб згуляў у розыгрышу [[Кубак СССР па футболе|Кубку СССР]] 9 траўня 1962 году ў Александрыі супраць ровенскага «[[Калгасьнік Роўна|Калгасьніка]]». «Шахтар» здабыў перамогу ў тым матчы зь лікам 4:3. На наступным этапе 1/128 фіналу 21 траўня ў [[Запарожжа|Запарожжы]] александрыйскі клюб трываў паразу ад мясцовага «[[Мэталюрг Запарожжа|Мэталюргу]]» зь лікам 1:2. Усяго «Шахтар» 5 разоў удзельнічаў у розыгрышу Кубка СССР. Першыя тры сэзоне ў чэмпіянаце СССР клюб змагаўся за захаваньне месца ў дывізіёне, а пазьней александрыйцы сталі моцным клюбам сярэдзіны табліцы. Апошні матч у розыгрышах Кубка СССР шахтары правялі 27 красавіка 1966 году ў Александрыі супраць «[[Крыўбас Крывы Рог|Крыўбасу]]», дзе гаспадары саступілі зь лікам 0:2. Самая пасьпяховая камандай клюбу была каманда 1968 году, калі ў фінальным турніры за права гуляць у другой групе клясы А «Шахтар» заняў восьмае месца. У клясе Б каманда гуляла 9 сэзонаў.

Пасьля чарговай рэарганізацыі чэмпіянату СССР «Шахтар» страціў статус каманды майстроў і на працягу 18 гадоў выступаў у савецкіх спаборніцтвах сярод фізкультурных камандаў. Чатыры разы на гэтым турніры «Шахтар» быў другім, у 1973, 1974, 1975 і 1989 гадох, і адзін раз трэцім у 1972 годзе ў сваёй зоне. Да таго ж клюб аднойчы прабіўся у фінал аматарскага кубка УССР 1974 году, дзе саступіў трафэй львоўскаму «[[Сокал Львоў|Сокалу]]», 0:0 і 0:1.

У 1991 годзе клюб з новай назвай «Паліграфтэхніка» дэбютаваў у спаборніцтвах незалеэнай Украіны, распачаўшы з трэцяга дывізіну, дзе адразу стаў пераможцам сваёй зоны, а на фінальным турніры, які прайшоў у [[Марыюпаль|Марыюпалі]], стала бронзавым прызэрам лігі, што дало клюбу права выступаць у [[Першая ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе|Першай лізе]] нацыянальнага [[Чэмпіянат Украіны па футболе|чэмпіянату Ўкраіны]]. Свой першы матч у новай лізе каманда правяла 14 сакавіка 1992 году ў Александрыі супраць чаркаскага «[[Дняпро Чаркасы|Дняпра]]». Гульня скончылася перамогай александрыйцаў зь лікам 3:1. У час незалежнасьці александрыйцы былі дастаткова пасьпяховымі ў першай лізе за выняткам сэзонаў 1996—1997 і 1997—1998 гадоў, бо клюб не апускаўся ніжэй за восьмае месца ў турнірнай табліцы. У [[Чэмпіянат Украіны па футболе 2000—2001 гадоў|сэзоне 2000—2001 гадоў]] клюб заняў трэцяе месца і атрымаў права выступаць у элітным дывізіёне чэмпіянату Ўкраіны. «Паліграфтэхніка» два сэзоны запар здолела захаваць прапіску ў найвышэйшай лізе, двойчы займаючы 13-е месца. Па выніках [[Чэмпіянат Украіны па футболе 2001—2002 гадоў|сэзону 2001—2002 гадоў]] у [[Кіеў|Кіеве]] давялося згуляць пераходны матч супраць жытомірскага «[[Палесьсе Жытомір|Палесься]]», у якім александрыйцы былі мацнейшыя за суперніка зь лікам 1:0. Аднак, празь фінансавыя цяжкасьці у 2003 годзе клюб быў вымушана прыпыніць свае выступы ў элітным дывізіёне. Ужо з новым назовам «Александрыя» ў [[Чэмпіянат Украіны па футболе 2004—2005 гадоў|сэзоне 2004—2005 гадоў]] пачала свой новы ўздым.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.pfcalexandria.com.ua/ Афіцыйны сайт]

[[Катэгорыя:Александрыя (Кіраваградзкая вобласьць)‎]]</text>
      <sha1>2rissmsfz34vjcsxfevsblulyxn9m8x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Знакі валют</title>
    <ns>10</ns>
    <id>191333</id>
    <revision>
      <id>2682347</id>
      <parentid>2500281</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T15:04:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Orange-kun</username>
        <id>12061</id>
      </contributor>
      <origin>2682347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6353" sha1="nv3uv0zlgktdyxdrg8z9jn0ngvjghjk" xml:space="preserve">{{Навігацыйная табліца2
|назва_шаблёну = Знакі валют
|назва = 
|state = &lt;includeonly&gt;collapsed&lt;/includeonly&gt;
|выява                  = 
|базавы_стыль           = background: #CCCC66;
|стыль_групаў           = text-align:left;
|стыль_няцотных_сьпісаў = font-size:120%;
|стыль_сьпісаў          = background:#f0f0f0;font-size:120%;
|кляса_карткі           = hlist
|група_інфармацыі1 = [[Знакі валют|Сымбалі]]
|сьпіс1            = 
* {{nowrap пачатак}}&lt;small&gt;[[Знак валюты]]&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;[[Сымбаль грыўні]]&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;[[Сымбаль дэнарыя]]&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;[[Сымбаль даляру]]&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;[[Сымбаль драму]]&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;[[Сымбаль драхмы]]&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;[[Сымбаль эўра]]&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;[[Сымбаль ены|Сымбаль ены]]&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;[[Сымбаль рыалу]]&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;[[Сымбаль рубля]]&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;[[Сымбаль рупіі]]&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;[[Сымбаль франку]]&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;[[Сымбаль фунту]]&lt;/small&gt;{{nowrap канец}}

|група_інфармацыі2 = [[Сьпіс існых валют|Існыя валюты]]
|сьпіс2 = 
* [[Тайскі бат|฿]]
* [[Сымбаль драму|֏]]
* [[Беларускі рубель|Br]]
* [[Ганскі сэдзі|₵]]
* [[Кастарыканскі калён|₡]]
* [[Панамскі бальбоа|B/.]]
* [[Македонскі дэнар|ден.]]
* [[Віетнамскі донг|₫]]
* [[Сымбаль эўра|€]]
* [[Форынт|Ft]]
* [[Казахстанскі тэнге|&amp;#x20B8;]]
* [[Парагвайскі гуарані|₲]]
* [[Чэская крона|Kč]]
* [[Кіп|₭]]
* [[Гандураская лемпіра|L]]
* [[Сымбаль фунту|£ (₤)]]
* [[Нігерыйская найра|{{Юнікод|₦}}]]
* [[Філіпінскае пэса|₱]]
* [[Пула (валюта)|P]]
* [[Паўднёваафрыканскі ранд|R]]
* [[Расейскі_рубель|₽]]
* [[Файл:BYN symbol.svg|baseline|10px|link=Беларускі рубель]]
* [[Малайзійскі рынгіт|RM]]
* [[Рупія|₨]]
* [[Грузінскі лары|ლ]]
* [[Сымбаль рупіі|Re (Rs)]]
* [[Сымбаль рубля|р.]]
* [[Пэруанскі новы соль|S/.]]
* [[Бангладэская така|৳ (Tk, ৲)]]
* [[Бразыльскі рэал|R$]]
* [[Сымбаль даляру|$]]
* [[Тугрык|₮]]
* [[Вона|₩]]
* [[Кітайскі юань|Ұ]]
* [[Сымбаль ены|¥]]
* [[Злоты|zł]]
* [[Сымбаль грыўні|₴]]
* [[Гватэмальскі кетсаль|Q]]
* [[Шэкель|₪]]
* [[Кітайскі юань|元]]
* [[Сымбаль рыялу|﷼]]
* [[Турэцкая ліра|₺]]
* [[Сымбаль рупіі|₹]]

|група_інфармацыі3 = [[Сьпіс гістарычных валют|Гістарычныя валюты]]
|сьпіс3 = 
* [[Аўстраль|₳]]
* [[Крузэйра (грашовая адзінка)|₢]]
* [[Цыфраа|$]]
* [[Сымбаль драхмы|₯]]
* [[Ліўр|{{Юнікод|&amp;#x20B6;}}]]
* [[Спэсміла|{{Юнікод|&amp;#x20B7;}}]]
* [[ЭКЮ|₠]]
* [[Флярын (манэта)|ƒ]]
* [[Сымбаль франку|₣]]
* [[Італьянская ліра|L (₤)]]
* [[Мальтыйская ліра|Lm]]
* [[Пэсэта|₧]]
* [[Пэруанскі інці|I/.]]
* [[Чэхаславацкая крона|Kčs]]
* [[Славацкая крона|Sk]]

|група_інфармацыі4 = [[Разьменныя грашовыя адзінкі]]
|сьпіс4            = 
* [[Цэнт (манэта)|¢]]
* [[Міль (грашовая адзінка)|₥]]
* [[Пфэніг#Сымбаль пфэнігу|₰]]
* [[Пэні#Сымбаль пэні|р (d)]]
* [[Алтын|&lt;sup&gt;&lt;u&gt;a&lt;/u&gt;&lt;/sup&gt;]]
* [[Грош|&lt;sup&gt;&lt;u&gt;де&lt;/u&gt;&lt;/sup&gt;]]
* [[Капейка|&lt;sup&gt;&lt;u&gt;ко&lt;/u&gt;&lt;/sup&gt;]]

|група_інфармацыі5 = Антычныя грашовыя адзінкі
|сьпіс5            = 
* &lt;small&gt;'''[[Сымбалі старажытнарымскіх грашовых і вагавых адзінак|Старажытны Рым]]'''&lt;/small&gt;:
* [[Сымбаль дэнарыя|&lt;font face=&quot;Cardo&quot; size=&quot;2&quot;&gt;&amp;#x10196;&lt;/font&gt; (&lt;s&gt;X&lt;/s&gt;)]]
* [[Квінарый|&lt;font face=&quot;Cardo&quot; size=&quot;2&quot;&gt;&amp;#x10197;&lt;/font&gt; (&lt;s&gt;V&lt;/s&gt;)]]
* [[Сестэрцый|&lt;font face=&quot;Cardo&quot; size=&quot;2&quot;&gt;&amp;#x10198;&lt;/font&gt; (&lt;s&gt;IIS&lt;/s&gt;)]]
* [[Дупондый|&lt;font face=&quot;Cardo&quot; size=&quot;2&quot;&gt;&amp;#x10199;&lt;/font&gt; (&lt;s&gt;II&lt;/s&gt;)]]
* [[Ас (грашовая адзінка)|&lt;font face=&quot;Cardo&quot; size=&quot;2&quot;&gt;&amp;#x1019A;&lt;/font&gt; (&lt;s&gt;''I''&lt;/s&gt;)]]
* [[Сэміс|S]]
* [[Унцыя|&lt;big&gt;'''•'''&lt;/big&gt;]]&lt;br /&gt;
* &lt;small&gt;'''[[Сымбалі старажытнагрэцкіх грашовых і вагавых адзінак|Старажытная Грэцыя]]'''&lt;/small&gt;:
* [[Талант|Τ (&lt;font face=&quot;Cardo&quot; size=&quot;3&quot;&gt;&amp;#x1017A;&lt;/font&gt;)]]
* [[Міна (адзінка вымярэньня)|Μ]]
* [[Статэр|Σ]]
* [[Сымбаль драхмы|&lt;font face=&quot;Cardo&quot; size=&quot;3&quot;&gt;&amp;#x1017B;&lt;/font&gt; (&lt;·)]]
* [[Абол|&lt;font face=&quot;Cardo&quot; size=&quot;3&quot;&gt;&amp;#x1017C;&lt;/font&gt; (~)]]
{{nowrap канец}}

|група_інфармацы6 = [[Коды і клясыфікатары валют|Асноўныя стандарты]]
|сьпіс6           = 
* {{nowrap пачатак}} &lt;small&gt;[[ISO 4217]]&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;[[Юнікод|Unicode 6.1.0]]
** [http://www.unicode.org/charts/PDF/U20A0.pdf Сымбалі валютаў]{{nowrap канец}}

|ніз              = 
}}&lt;noinclude&gt;
Гэты шаблён варта выкарыстоўваць у артыкулах пра самі сымбалі валют (напрыклад, [[сымбаль фунту]]), а не ў артыкулах пра валюты!

[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Валюты|{{НАЗВА_СТАРОНКІ}}]]
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Фінансы|{{НАЗВА_СТАРОНКІ}}]]
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Сымбалі валют|*]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nv3uv0zlgktdyxdrg8z9jn0ngvjghjk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Паперпрам Гомель</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192289</id>
    <revision>
      <id>2682381</id>
      <parentid>2673908</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T20:32:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Склад */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2682381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10972" sha1="a5l759viaf7284adkst9hccfzyei6f5" xml:space="preserve">{{Футбольны клюб
|Назва            = Паперпрам
|Лягатып          = ФК Паперпрам Гомель.gif
|ПоўнаяНазва      = 
|Заснаваны        = 
|Горад            = [[Гомель]], [[Беларусь]]
|Стадыён          = [[Гомсельмаш (стадыён)|Гомсельмаш]]
|Умяшчальнасьць   = 3500
|Пасада кіраўніка = 
|Кіраўнік         = 
|Трэнэр           = 
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ПаперпрамГЛіга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ПаперпрамГСэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ПаперпрамГ}}
|Сайт             = 
|Прыналежнасьць   = Беларускія
}}
«'''Паперпрам'''» — беларускі футбольны клюб з [[Гомель|Гомлю]]. У 2018 годзе выступаў у [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другой лізе]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]]. У сэзоне 2023 году «Паперпрам» дэбютаваў у розыгрышы [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лігі]].

== Гісторыя ==
Каманда была заснавана ў 2016 годзе і спачатку выступала ў [[футзал]]е. У 2017 годзе «Паперпрам» заявіўся на чэмпіянат Гомлю і зь першай спробы атрымаў у ім перамогу. У канцы 2017 году стала вядома пра намер клюбу заявіцца ў [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другую лігу]] чэмпіянату Беларусі, і ў студзені 2018 году «Паперпрам» афіцыйна адправіў дакумэнты дзеля ўдзелу&lt;ref&gt;[https://www.football.by/news/108720.html &quot;Бумпром&quot; отправил документы для участия во второй лиге]{{Ref-ru}} Football.by.&lt;/ref&gt;. У Другой лізе клюб стаў аўтсайдэрам і ў сэзоне 2018 году заняў апошні 15 радок, здабыўшы толькі дзьве перамогі, у тым ліку адну тэхнічную, і двойчы згуляўшы ўнічыю.

У студзені 2019 году каманда адмовілася ад удзелу ў Другой лізе чэмпіянату Беларусі і перайшла ў чэмпіянат Гомельскай вобласьці&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/122480.html «Бумпром» в 2019 году не сыграет во второй лиге]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Празь перафарматаваньне Другой лігі, якая значна павялічыла колькасьць удзельнікаў і прадстаўніцтва абласьцей, у [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|сэзоне 2020 году]] «Паперпрам» павярнуўся на рэспубліканскі ўзровень&lt;ref&gt;[http://football.by/news/138491.html Утвержден формат проведения чемпионата страны во второй лиге]{{Ref-ru}} Football.by.&lt;/ref&gt;.

У пачатку 2021 году «Паперпрам» абвесьціў аб пераходзе на прафэсійны ўзровень, запрасіў дасьведчаных футбалістаў, многія зь якіх выступалі ў Найвышэйшай лізе. Каманда ставіла мэтай змагацца за выхад у Першую лігу, здолела выйсьці ў плэй-оф Другой лігі, але саступіла там на стадыі 1/8 фіналу. Тым ня менш, праз адмовы некаторых клюбаў «Паперпрам» працягваў прэтэндаваць на павышэньне, аднак у студзені 2022 году АБФФ паміж «Паперпрамам» і «[[Маладэчна (футбольны клюб)|Маладэчнам]]» абрала дзеля ўдзелу ў Першай лізе маладэчанскі клюб&lt;ref&gt;[https://football.by/news/160269.html Что такое &quot;Бумпром&quot;? И почему федерация выбрала не его, а &quot;Молодечно&quot;?]{{Ref-ru}} Football.by.&lt;/ref&gt;. У лютым 2022 году, пасьля таго як «[[Крумкачы Менск|Крумкачы]]» адмовіліся ад удзелу ў Першай лізе ў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|сэзоне 2022 году]], гомельскі клюб атрымаў прапанову далучыцца да Першай лігі, але вырашыў застацца ў Другой лізе&lt;ref&gt;[https://football.by/news/160973.html &quot;Бумпром&quot; отказался идти в первую лигу]{{Ref-ru}} Football.by.&lt;/ref&gt;. Новым галоўным трэнэрам тады быў прызначаны [[Аляксей Краўчанка]]. У сэзоне 2022 году дружына паўтарыла выніка папярэдняга сэзону, саступіўшы на стадыі 1/8 фіналу плэй-оф Другой лігі. Тым ня менш, АБФФ запрасіла клюб да ўдзелу ў Першай лізе. Дэбютны сэзон у Першай лізе прынёс камандзе 13-е месца пры 17 удзельніках.

== Склад ==
: ''Актуальны на 4 жніўня 2026 году''
{{Склад}}
{{Гулец|1|{{Сьцяг|ЗША}}|Бр|Тымаці Сырэль||2003}}
{{Гулец1|2|Q133696389|Аб|}}
{{Гулец|4|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Сяргей Кружылін||2003}}
{{Гулец1|5|Q51202414|Аб|}}
{{Гулец1|8|Q26207537|ПА|капітан}}
{{Гулец1|9|Q23767580|Нап|}}
{{Гулец1|11|Q119949623|Нап|}}
{{Гулец1|17|Q106662617|Нап|}}
{{Гулец1|19|Q111904778|Аб|}}
{{Гулец|21|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Мікіта Аўсянік||2004}}
{{Гулец1|29|Q111306252|ПА|}}
{{Падзел складу}}
{{Гулец1|30|Q111942088|Аб|}}
{{Гулец1|33|Q97768041|Аб|}}
{{Гулец1|47|Q119040245|ПА|}}
{{Гулец|59|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Арцём Жаўнярэнка||2003}}
{{Гулец|72|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Аліхан Фазылаў||2000}}
{{Гулец1|77|Q107506532|Нап|}}
{{Гулец1|79|Q119267110|ПА|}}
{{Гулец1|91|Q106555023|Нап|}}
{{Гулец|93|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Яўген Ісачанка||2006}}
{{Гулец1|95|Q133288456|ПА|}}
{{Канец складу}}

== Статыстыка ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=55|Сэзон
!width=150|Ліга
!width=55|Месца
!width=30|{{Падказка|Г|Гульні}}
!width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}}
!width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}}
!width=30|{{Падказка|П|Паразы}}
!width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}}
!width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}}
![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''15''' || 28 || 2 || 2 || 24 || 20–93 || 8 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/64]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Другая]] — група Б || '''8''' || 20 || 7 || 3 || 10 || 29–51 || 24 ||rowspan=&quot;2&quot; | [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/32]]
|-
| [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Другая]] — за 15 месца || '''16''' || 2 || 0 || 1 || 1 || 2–3 ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Другая]] — Гомельскі || '''2''' || 14 || 11 || 2 || 1 || 41–5 || 35 ||rowspan=&quot;2&quot; | [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/128]]
|-
| [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Другая]] — плэй-оф || '''9—16''' || 2 || 0 || 0 || 2 || 1–7 ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Другая]] — Гомельскі || '''1''' || 18 || 17 || 0 || 1 || 165–11 || 51 ||rowspan=&quot;2&quot; | [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/32]]
|-
| [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Другая]] — плэй-оф || '''9—16''' {{Рост}} || 2 || 0 || 0 || 2 || 0–1 ||
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Першая]] || '''13''' || 32 || 10 || 8 || 14 || 45–62 || 38 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Першая]] || '''9''' || 34 || 13 || 9 || 12 || 50–37 || 48 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Першая]] || '''6''' || 34 || 16 || 11 || 7 || 56–36 || 59 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/16]]
|}

== Галоўныя трэнэры ==
* [[Кірыл Яшчанка]] (2018)

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}}

[[Катэгорыя:Спорт у Гомлі]]</text>
      <sha1>a5l759viaf7284adkst9hccfzyei6f5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682433</id>
      <parentid>2682381</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T07:22:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Вікіпэдыя:Выявы|выява]]</comment>
      <origin>2682433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10959" sha1="dut18qq5x9dwwhdwoy86n6ko34r4fza" xml:space="preserve">{{Футбольны клюб
|Назва            = Паперпрам
|Лягатып          = ФК Паперпрам.svg
|ПоўнаяНазва      = 
|Заснаваны        = 
|Горад            = [[Гомель]], [[Беларусь]]
|Стадыён          = [[Гомсельмаш (стадыён)|Гомсельмаш]]
|Умяшчальнасьць   = 3500
|Пасада кіраўніка = 
|Кіраўнік         = 
|Трэнэр           = 
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ПаперпрамГЛіга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ПаперпрамГСэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ПаперпрамГ}}
|Сайт             = 
|Прыналежнасьць   = Беларускія
}}
«'''Паперпрам'''» — беларускі футбольны клюб з [[Гомель|Гомлю]]. У 2018 годзе выступаў у [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другой лізе]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]]. У сэзоне 2023 году «Паперпрам» дэбютаваў у розыгрышы [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лігі]].

== Гісторыя ==
Каманда была заснавана ў 2016 годзе і спачатку выступала ў [[футзал]]е. У 2017 годзе «Паперпрам» заявіўся на чэмпіянат Гомлю і зь першай спробы атрымаў у ім перамогу. У канцы 2017 году стала вядома пра намер клюбу заявіцца ў [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другую лігу]] чэмпіянату Беларусі, і ў студзені 2018 году «Паперпрам» афіцыйна адправіў дакумэнты дзеля ўдзелу&lt;ref&gt;[https://www.football.by/news/108720.html &quot;Бумпром&quot; отправил документы для участия во второй лиге]{{Ref-ru}} Football.by.&lt;/ref&gt;. У Другой лізе клюб стаў аўтсайдэрам і ў сэзоне 2018 году заняў апошні 15 радок, здабыўшы толькі дзьве перамогі, у тым ліку адну тэхнічную, і двойчы згуляўшы ўнічыю.

У студзені 2019 году каманда адмовілася ад удзелу ў Другой лізе чэмпіянату Беларусі і перайшла ў чэмпіянат Гомельскай вобласьці&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/122480.html «Бумпром» в 2019 году не сыграет во второй лиге]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Празь перафарматаваньне Другой лігі, якая значна павялічыла колькасьць удзельнікаў і прадстаўніцтва абласьцей, у [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|сэзоне 2020 году]] «Паперпрам» павярнуўся на рэспубліканскі ўзровень&lt;ref&gt;[http://football.by/news/138491.html Утвержден формат проведения чемпионата страны во второй лиге]{{Ref-ru}} Football.by.&lt;/ref&gt;.

У пачатку 2021 году «Паперпрам» абвесьціў аб пераходзе на прафэсійны ўзровень, запрасіў дасьведчаных футбалістаў, многія зь якіх выступалі ў Найвышэйшай лізе. Каманда ставіла мэтай змагацца за выхад у Першую лігу, здолела выйсьці ў плэй-оф Другой лігі, але саступіла там на стадыі 1/8 фіналу. Тым ня менш, праз адмовы некаторых клюбаў «Паперпрам» працягваў прэтэндаваць на павышэньне, аднак у студзені 2022 году АБФФ паміж «Паперпрамам» і «[[Маладэчна (футбольны клюб)|Маладэчнам]]» абрала дзеля ўдзелу ў Першай лізе маладэчанскі клюб&lt;ref&gt;[https://football.by/news/160269.html Что такое &quot;Бумпром&quot;? И почему федерация выбрала не его, а &quot;Молодечно&quot;?]{{Ref-ru}} Football.by.&lt;/ref&gt;. У лютым 2022 году, пасьля таго як «[[Крумкачы Менск|Крумкачы]]» адмовіліся ад удзелу ў Першай лізе ў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|сэзоне 2022 году]], гомельскі клюб атрымаў прапанову далучыцца да Першай лігі, але вырашыў застацца ў Другой лізе&lt;ref&gt;[https://football.by/news/160973.html &quot;Бумпром&quot; отказался идти в первую лигу]{{Ref-ru}} Football.by.&lt;/ref&gt;. Новым галоўным трэнэрам тады быў прызначаны [[Аляксей Краўчанка]]. У сэзоне 2022 году дружына паўтарыла выніка папярэдняга сэзону, саступіўшы на стадыі 1/8 фіналу плэй-оф Другой лігі. Тым ня менш, АБФФ запрасіла клюб да ўдзелу ў Першай лізе. Дэбютны сэзон у Першай лізе прынёс камандзе 13-е месца пры 17 удзельніках.

== Склад ==
: ''Актуальны на 4 жніўня 2026 году''
{{Склад}}
{{Гулец|1|{{Сьцяг|ЗША}}|Бр|Тымаці Сырэль||2003}}
{{Гулец1|2|Q133696389|Аб|}}
{{Гулец|4|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Сяргей Кружылін||2003}}
{{Гулец1|5|Q51202414|Аб|}}
{{Гулец1|8|Q26207537|ПА|капітан}}
{{Гулец1|9|Q23767580|Нап|}}
{{Гулец1|11|Q119949623|Нап|}}
{{Гулец1|17|Q106662617|Нап|}}
{{Гулец1|19|Q111904778|Аб|}}
{{Гулец|21|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Мікіта Аўсянік||2004}}
{{Гулец1|29|Q111306252|ПА|}}
{{Падзел складу}}
{{Гулец1|30|Q111942088|Аб|}}
{{Гулец1|33|Q97768041|Аб|}}
{{Гулец1|47|Q119040245|ПА|}}
{{Гулец|59|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Арцём Жаўнярэнка||2003}}
{{Гулец|72|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Аліхан Фазылаў||2000}}
{{Гулец1|77|Q107506532|Нап|}}
{{Гулец1|79|Q119267110|ПА|}}
{{Гулец1|91|Q106555023|Нап|}}
{{Гулец|93|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Яўген Ісачанка||2006}}
{{Гулец1|95|Q133288456|ПА|}}
{{Канец складу}}

== Статыстыка ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=55|Сэзон
!width=150|Ліга
!width=55|Месца
!width=30|{{Падказка|Г|Гульні}}
!width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}}
!width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}}
!width=30|{{Падказка|П|Паразы}}
!width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}}
!width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}}
![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''15''' || 28 || 2 || 2 || 24 || 20–93 || 8 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/64]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Другая]] — група Б || '''8''' || 20 || 7 || 3 || 10 || 29–51 || 24 ||rowspan=&quot;2&quot; | [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/32]]
|-
| [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Другая]] — за 15 месца || '''16''' || 2 || 0 || 1 || 1 || 2–3 ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Другая]] — Гомельскі || '''2''' || 14 || 11 || 2 || 1 || 41–5 || 35 ||rowspan=&quot;2&quot; | [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/128]]
|-
| [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Другая]] — плэй-оф || '''9—16''' || 2 || 0 || 0 || 2 || 1–7 ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Другая]] — Гомельскі || '''1''' || 18 || 17 || 0 || 1 || 165–11 || 51 ||rowspan=&quot;2&quot; | [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/32]]
|-
| [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Другая]] — плэй-оф || '''9—16''' {{Рост}} || 2 || 0 || 0 || 2 || 0–1 ||
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Першая]] || '''13''' || 32 || 10 || 8 || 14 || 45–62 || 38 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Першая]] || '''9''' || 34 || 13 || 9 || 12 || 50–37 || 48 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Першая]] || '''6''' || 34 || 16 || 11 || 7 || 56–36 || 59 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/16]]
|}

== Галоўныя трэнэры ==
* [[Кірыл Яшчанка]] (2018)

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}}

[[Катэгорыя:Спорт у Гомлі]]</text>
      <sha1>dut18qq5x9dwwhdwoy86n6ko34r4fza</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682435</id>
      <parentid>2682433</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T07:23:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>артаграфія</comment>
      <origin>2682435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10959" sha1="023mmp0dpdmef9gxl248c233kiza9a5" xml:space="preserve">{{Футбольны клюб
|Назва            = Паперпрам
|Лягатып          = ФК Паперпрам.svg
|ПоўнаяНазва      = 
|Заснаваны        = 
|Горад            = [[Гомель]], [[Беларусь]]
|Стадыён          = [[Гомсельмаш (стадыён)|Гомсельмаш]]
|Умяшчальнасьць   = 3500
|Пасада кіраўніка = 
|Кіраўнік         = 
|Трэнэр           = 
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ПаперпрамГЛіга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ПаперпрамГСэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ПаперпрамГ}}
|Сайт             = 
|Прыналежнасьць   = Беларускія
}}
«'''Паперпрам'''» — беларускі футбольны клюб з [[Гомель|Гомля]]. У 2018 годзе выступаў у [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другой лізе]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]]. У сэзоне 2023 году «Паперпрам» дэбютаваў у розыгрышы [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лігі]].

== Гісторыя ==
Каманда была заснавана ў 2016 годзе і спачатку выступала ў [[футзал]]е. У 2017 годзе «Паперпрам» заявіўся на чэмпіянат Гомля і зь першай спробы атрымаў у ім перамогу. У канцы 2017 году стала вядома пра намер клюбу заявіцца ў [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другую лігу]] чэмпіянату Беларусі, і ў студзені 2018 году «Паперпрам» афіцыйна адправіў дакумэнты дзеля ўдзелу&lt;ref&gt;[https://www.football.by/news/108720.html &quot;Бумпром&quot; отправил документы для участия во второй лиге]{{Ref-ru}} Football.by.&lt;/ref&gt;. У Другой лізе клюб стаў аўтсайдэрам і ў сэзоне 2018 году заняў апошні 15 радок, здабыўшы толькі дзьве перамогі, у тым ліку адну тэхнічную, і двойчы згуляўшы ўнічыю.

У студзені 2019 году каманда адмовілася ад удзелу ў Другой лізе чэмпіянату Беларусі і перайшла ў чэмпіянат Гомельскай вобласьці&lt;ref&gt;[http://www.football.by/news/122480.html «Бумпром» в 2019 году не сыграет во второй лиге]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Празь перафарматаваньне Другой лігі, якая значна павялічыла колькасьць удзельнікаў і прадстаўніцтва абласьцей, у [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|сэзоне 2020 году]] «Паперпрам» павярнуўся на рэспубліканскі ўзровень&lt;ref&gt;[http://football.by/news/138491.html Утвержден формат проведения чемпионата страны во второй лиге]{{Ref-ru}} Football.by.&lt;/ref&gt;.

У пачатку 2021 году «Паперпрам» абвесьціў аб пераходзе на прафэсійны ўзровень, запрасіў дасьведчаных футбалістаў, многія зь якіх выступалі ў Найвышэйшай лізе. Каманда ставіла мэтай змагацца за выхад у Першую лігу, здолела выйсьці ў плэй-оф Другой лігі, але саступіла там на стадыі 1/8 фіналу. Тым ня менш, праз адмовы некаторых клюбаў «Паперпрам» працягваў прэтэндаваць на павышэньне, аднак у студзені 2022 году АБФФ паміж «Паперпрамам» і «[[Маладэчна (футбольны клюб)|Маладэчнам]]» абрала дзеля ўдзелу ў Першай лізе маладэчанскі клюб&lt;ref&gt;[https://football.by/news/160269.html Что такое &quot;Бумпром&quot;? И почему федерация выбрала не его, а &quot;Молодечно&quot;?]{{Ref-ru}} Football.by.&lt;/ref&gt;. У лютым 2022 году, пасьля таго як «[[Крумкачы Менск|Крумкачы]]» адмовіліся ад удзелу ў Першай лізе ў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|сэзоне 2022 году]], гомельскі клюб атрымаў прапанову далучыцца да Першай лігі, але вырашыў застацца ў Другой лізе&lt;ref&gt;[https://football.by/news/160973.html &quot;Бумпром&quot; отказался идти в первую лигу]{{Ref-ru}} Football.by.&lt;/ref&gt;. Новым галоўным трэнэрам тады быў прызначаны [[Аляксей Краўчанка]]. У сэзоне 2022 году дружына паўтарыла выніка папярэдняга сэзону, саступіўшы на стадыі 1/8 фіналу плэй-оф Другой лігі. Тым ня менш, АБФФ запрасіла клюб да ўдзелу ў Першай лізе. Дэбютны сэзон у Першай лізе прынёс камандзе 13-е месца пры 17 удзельніках.

== Склад ==
: ''Актуальны на 4 жніўня 2026 году''
{{Склад}}
{{Гулец|1|{{Сьцяг|ЗША}}|Бр|Тымаці Сырэль||2003}}
{{Гулец1|2|Q133696389|Аб|}}
{{Гулец|4|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Сяргей Кружылін||2003}}
{{Гулец1|5|Q51202414|Аб|}}
{{Гулец1|8|Q26207537|ПА|капітан}}
{{Гулец1|9|Q23767580|Нап|}}
{{Гулец1|11|Q119949623|Нап|}}
{{Гулец1|17|Q106662617|Нап|}}
{{Гулец1|19|Q111904778|Аб|}}
{{Гулец|21|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Мікіта Аўсянік||2004}}
{{Гулец1|29|Q111306252|ПА|}}
{{Падзел складу}}
{{Гулец1|30|Q111942088|Аб|}}
{{Гулец1|33|Q97768041|Аб|}}
{{Гулец1|47|Q119040245|ПА|}}
{{Гулец|59|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Арцём Жаўнярэнка||2003}}
{{Гулец|72|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Аліхан Фазылаў||2000}}
{{Гулец1|77|Q107506532|Нап|}}
{{Гулец1|79|Q119267110|ПА|}}
{{Гулец1|91|Q106555023|Нап|}}
{{Гулец|93|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Яўген Ісачанка||2006}}
{{Гулец1|95|Q133288456|ПА|}}
{{Канец складу}}

== Статыстыка ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=55|Сэзон
!width=150|Ліга
!width=55|Месца
!width=30|{{Падказка|Г|Гульні}}
!width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}}
!width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}}
!width=30|{{Падказка|П|Паразы}}
!width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}}
!width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}}
![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''15''' || 28 || 2 || 2 || 24 || 20–93 || 8 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/64]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Другая]] — група Б || '''8''' || 20 || 7 || 3 || 10 || 29–51 || 24 ||rowspan=&quot;2&quot; | [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/32]]
|-
| [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Другая]] — за 15 месца || '''16''' || 2 || 0 || 1 || 1 || 2–3 ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Другая]] — Гомельскі || '''2''' || 14 || 11 || 2 || 1 || 41–5 || 35 ||rowspan=&quot;2&quot; | [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/128]]
|-
| [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Другая]] — плэй-оф || '''9—16''' || 2 || 0 || 0 || 2 || 1–7 ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Другая]] — Гомельскі || '''1''' || 18 || 17 || 0 || 1 || 165–11 || 51 ||rowspan=&quot;2&quot; | [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/32]]
|-
| [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Другая]] — плэй-оф || '''9—16''' {{Рост}} || 2 || 0 || 0 || 2 || 0–1 ||
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Першая]] || '''13''' || 32 || 10 || 8 || 14 || 45–62 || 38 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Першая]] || '''9''' || 34 || 13 || 9 || 12 || 50–37 || 48 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Першая]] || '''6''' || 34 || 16 || 11 || 7 || 56–36 || 59 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/16]]
|}

== Галоўныя трэнэры ==
* [[Кірыл Яшчанка]] (2018)

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}}

[[Катэгорыя:Спорт у Гомлі]]</text>
      <sha1>023mmp0dpdmef9gxl248c233kiza9a5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Новасібірскі завод хімканцэнтратаў</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200631</id>
    <revision>
      <id>2682343</id>
      <parentid>2310506</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T14:41:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2682343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19355" sha1="4wki77n3zoskry32yxxjxcy4rvzwb8j" xml:space="preserve">{{Каардынаты|55|5|29|паўночнае|82|59|9|усходняе|выяўленьне=загаловак}}
{{Кампанія 
|назва               = Новасібірскі завод хімканцэнтратаў
|лягатып             = 
|тып                 = публічнае [[акцыянэрнае таварыства]]
|лістынг на біржы    = 
|дэвіз               = Адказнасьць, надзейнасьць, якасьць
|заснаваная          = 1950
|заснавальнікі       = [[Савет міністраў СССР]]
|разьмяшчэньне       = Расея, [[Новасібірск]], Калінінская акруга, вул. Б.Хмяльніцкага, д. 94
|ключавыя постаці    = Міхаіл Зарубін, Сяргей Буймоў
|галіна              = [[прамысловасьць]]
|прадукцыя           = [[ядзернае паліва]], [[літ]], уран і іх злучэньні, цэалітныя каталізатары
|абарачэньне         = {{Рост}}7,3 млрд [[Расейскі рубель|рас.рублёў]] (2015 г.; $100,2 млн)&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Сярэднеўзважаны курс валют за 2015 год: даляр ЗША (72,8827 рас.руб на канец году)|спасылка=https://www.audit-it.ru/currency/sr_vz.php?currency=USD&amp;period_month=12&amp;period_year=2015&amp;getcurrency=1|выдавец=Аўдытарская фірма «Аўдзееў і Ка»|мова=ru|дата публікацыі=2016|дата доступу=14 кастрычніка 2018}}&lt;/ref&gt;
|апэрацыйны прыбытак = 
|чысты прыбытак      = {{Рост}}1,393 млрд рас.руб. (2010 г.; $45,707 млн)
|лік супрацоўнікаў   = 2650 (2010 г.)
|матчына кампанія    = «[[ЦВЭЛ]]» (Масква)
|даччыныя кампаніі   = ТАА «НЗХК-Інструмэнт», ЗАТ «УАТ НЗХК», ТАА «НЗХК-Энэргія»
|аўдытар             = 
|сайт                = [http://nccp.ru/ nccp.ru]
}}
'''Новасібірскі  завод хімканцэнтратаў, Новасыбірскі завод хімканцэнтратаў''' (НЗХК) — дзяржаўнае прадпрыемства Расеі ў галіне вытворчасьці [[Ядзернае паліва|ядзернага паліва]], заснаванае ў 1950 годзе ў [[Новасыбірск]]у пад назвай «Дзяржаўны саюзны завод № 250».

== Вытворчасьць ==
[[Файл:RIAN archive 132609 Uranium dioxide fuel pellet starting material.jpg|значак|250пкс|Бочкі з сыравінай для вырабу таблетак дыяксыду ўрану (2006 г.)]]
Спачатку парашок пераносяць з кантэйнэра ў печ, куды дадаюць плястыфікатар для спрасаваньня. Пасьля выпяканьня пры тэмпэратуры каля +2000 [[Градус Цэльсія|°C]] цягам 20 гадзінаў атрымліваюць 1200 таблетак з узбагачаным [[Уран (хімічны элемэнт)|уранам]]. Энэргавартасьць таблеткі складае 400 кг [[Вугаль|вугалю]] або 3,5 барэлі нафты, якіх дастаткова для ацяпленьня асабняка цягам тыдня. У [[цэх]]у на 1/4 вытворчай лініі [[робат]] складае 350 таблетак у цеплавыдзяляльны элемэнт (ЦВЭл) у выглядзе [[Цыркон (элемэнт)|цырконавай]] трубкі. На 3/4 вытворчай лініі ЦВЭл праходзіць 11 замераў якасьці. Затым ЦВЭлы (312) складаюць у цеплавыдзяляльную зборку (ЦВЗ) ў выглядзе шасьціграннай паліўнай касэты вагой каля 700 кг. Партыя паліва складаецца са 163 ЦВЗ, якіх стае на год працы [[Ядзерны рэактар|ядзернага рэактара]]. Пасьля году замяняюць 1/4 загружанага паліва (41 ЦВЗ)&lt;ref name=&quot;а&quot;&gt;{{Навіна|аўтар=Андрэй Воўкаў, тэлеканал «[[Беларусь 1]]»|загаловак=Як у Новасыбірску вырабляецца паліва для БелАЭС|спасылка=https://www.tvr.by/bel/news/ekonomika/kak_v_novosibirske_proizvoditsya_toplivo_dlya_belaes/
|выдавец=[[Белтэлерадыёкампанія]]|дата публікацыі=23 верасьня 2018|дата доступу=14 кастрычніка 2018}}&lt;/ref&gt;.

== Вырабы ==
[[Файл:RIAN archive 132603 Nuclear power reactor fuel assembly.jpg|значак|260пкс|Цеплавыдзяляльная зборка «НЗХК» (2006 г.)]]
На 2018 год ПАТ «Новасыбірскі завод хімканцэнтратаў» вырабляла:
* [[Цеплавыядзяляльная зборка|цеплавыдзяляльныя зборкі]] (ЦВЗ) для [[Вода-вадзяны ядзерны рэактар|вода-вадзяных ядзерных рэактараў]], у тым ліку для дасьледчых і [[Вода-вадзяны энэргетычны рэактар|энэргетычных]] (ВВЭР) магутнасьцю 1000 і 1200 мэга[[ват]];
* мэталічны ўран і [[Хімічнае злучэньне|злучэньні]] ўрану — [[Дыяксыд урану|дыяксыду ўрану]] (UO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;), закіс-вокіс урану (U&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;8&lt;/sub&gt;) і [[Стопак|стопкі]] ўрану;
* мэталічны [[літ]] (98% каталітычны і 99,9% акумулятарны) і 5 [[Солі|соляў]] літу — [[гідрыд літу]] (LiH), кабальтат літу (LiCoO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;), [[карбанат літу]] (Li&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;CO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;), фасфат літу жалеза (LiFePO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;) і хлярыд літу (LiCl)&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Солі літу|спасылка=http://nccp.ru/en/products/lithium_and_its_compounds/nomenclature_of_salts_li/?PAGEN_1=2|выдавец=ПАТ «Новасыбірскі завод хімканцэнтратаў»|мова=en|дата публікацыі=2018|дата доступу=14 кастрычніка 2018}}&lt;/ref&gt;;
* [[ізатоп]] літ-7 і [[гіпахлярыт натру]] (NaOCl);
* 4 [[цэаліт]]ныя каталізатары — ІК-17-1 (93,2% [[крэмнязём]], 4,3% аксыд алюміну), ІК-17-М (95% крэмнязём, 2% аксыд алюміну, 0,5% аксыд жалеза і 0,09% аксыд натру), ІК-30-БІМТ (95% крэмнязём, 2% аксыд алюміну, 0,5% аксыд жалеза і 0,05% аксыд натру) і КН-30 (90% крэмнязём, 1,4% аксыд алюміну, 0,35% аксыд жалеза і 0,1% аксыд натру)&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Цэалітныя каталізатары|спасылка=http://nccp.ru/en/products/zeolite_catalysts/|выдавец=ПАТ «Новасыбірскі завод хімканцэнтратаў»|мова=en|дата публікацыі=2018|дата доступу=14 кастрычніка 2018}}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ Цеплавыдзяляльныя зборкі
! Назва
! Лік ЦВЭл !! Маса паліва (кг) !! Цеплавая магутнасьць (мэгават) !! Тэрмін службы (гадоў) !! Рэактар !! АЭС (краіна)
|-
! ЦВЗ-493&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Цеплавыдзяляльныя зборкі для ВВЭР|спасылка=http://nccp.ru/en/products/fuel_for_nuclear_power_plants/fuel_for_vver/|выдавец=ПАТ «Новасыбірскі завод хімканцэнтратаў»|мова=en|дата публікацыі=2018|дата доступу=14 кастрычніка 2018}}&lt;/ref&gt;
| 317 || 499 || 19,9 || 5 || ВВЭР-1000 || [[Новаваронеская АЭС|Новаваронеская]] (Расея)
|-
! УЦВЗ
| 311 || 489,8 || 18,4 || 5 || ВВЭР-1000 || [[Бушэрская АЭС|Бушэрская]] (Іран), [[Куданкуламская АЭС|Куданкуламская]] (Індыя), [[Цяньваньская АЭС|Цяньваньская]] (Кітай)
|-
! ЦВЗ-2М
| 312 || 527 || 19,1 || 7 || ВВЭР-1000 || [[Балакоўская АЭС|Балакоўская]] і [[Растоўская АЭС|Растоўская]] (Расея), Цяньваньская (Кітай)
|-
! ЦВЗА
| 312 || 499 || 18,4 || 5 || ВВЭР-1000 || [[Запароская АЭС|Запароская]], [[Ровенская АЭС|Ровенская]], [[Хмяльніцкая АЭС|Хмяльніцкая]] (Украіна) і [[Паўднёваўкраінская АЭС|Паўднёваўкраінская]], [[Казладуйская АЭС|Казладуйская]] (Баўгарыя)
|-
! ЦВЗ [[АЭС-2006]]
| 312 || 534,1 || 19,6 || 7 || ''ВВЭР-1200'' || [[Новаваронеская АЭС-2|Новаваронеская № 2]] (Расея)
|-
! ЦВЗ-квадрат&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Цеплавыдзяляльныя зборкі для PWR|спасылка=http://nccp.ru/en/products/fuel_for_nuclear_power_plants/fuel_for_pwr/|выдавец=ПАТ «Новасыбірскі завод хімканцэнтратаў»|мова=en|дата публікацыі=2018|дата доступу=14 кастрычніка 2018}}&lt;/ref&gt;
| 264 || 527,5 ||  20,1 || 6 || PWR || ЗША
|}

Для дасьледчых рэактараў выпускалі 4 віды ядзернага паліва.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+
! Назва 
!Узбагачанасьць уранам-235 (%) !! Маса ўрану-235 (грамаў) !! Энэргаправоднай паверхні на стрыжань (см²/см³) !! Урану-235 на стрыжань (грам/літар) !! Рэактар (краіна)
|-
! ВВР-М5&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Цеплавыдзяляльныя зборкі для дасьледчых рэактараў|спасылка=http://nccp.ru/en/products/fuel_for_research_reactors/fuel/|выдавец=ПАТ «Новасыбірскі завод хімканцэнтратаў»|мова=en|дата публікацыі=2018|дата доступу=14 кастрычніка 2018}}&lt;/ref&gt;
| 90 || 66 || 6,56 || 122,6 || [[ВВР-М]] (Расея)
|-
! ВВР-КН
| 19,7 || 245 || 5,46 || 104,4 || ВВР-К (Казахстан)
|-
! МДР
| 90 || 377 || 3,07 || 85,9 || МДР-М1 (Расея)
|-
! ІРТ-4М
| 19,7 || 300 || 5,25 || 101,4 || ЛВР-15 і ВР-1Р (Чэхія), ВВР-СМ (Узбэкістан), ІРТ-1 (Лібія)
|}

== Мінуўшчына ==
[[Файл:RIAN archive 155684 The Novosibirsk Chemical Concentrate Plant.jpg|значак|240пкс|Зборачны цэх ЦВЗ (2007 г.)]]
25 верасьня 1948 году [[Савет міністраў СССР]] зацьвердзіў Пастанову аб будаўніцтве ў [[Новасыбірск]]у (Расейская СФСР) ўранавага завода. У 1949 годзе на 240 гектарах пачалі ўзводзіць вытворчыя будынкі пад «Дзяржаўны саюзны завод № 250». У 1950 годзе пусьцілі досьледна-вытворчы [[цэх]]. У 1951 годзе вырабілі першыя цеплавыдзяляльныя зборкі (ЦВЗ) для савецкіх энэргетычных рэактараў. Да 1953 году запусьцілі 4 асноўныя цэхі для перапрацоўкі ўрану. Першапачатковая магутнасьць прадпрыемства складала 1000 уранавых блёкаў за год. У 1958 годзе ў цэху № 6 пусьцілі вытворчасьць [[літ]]у і яго соляў, якія сталі пастаўляць за мяжу&lt;ref name=&quot;б&quot;&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Новасыбірскі хімічны завод|спасылка=https://www.tvel.ru/about/20years/history/nzhk/|выдавец=АТ «[[ЦВЭЛ]]»|мова=ru|дата публікацыі=2018|дата доступу=14 кастрычніка 2018}}&lt;/ref&gt;.

[[Файл:RIAN archive 132570 Packing up processed ingots.jpg|значак|260пкс|Упакоўваньне мэталічнага літу ў вакуўмны пакет (2006 г.)]]
За 1960—1968 гады доля хібных цеплавыдзяляльных элемэнтаў (ЦВЭл), выяўленых падчас выкарыстаньня ў рэактарах, скарацілася з 5,2% да 0,07%. Да 1968 году вытворчасьць вырасла ў 7,5 разу, а [[кошт]] перапрацоўкі ўпаў у 13,8 разу. У 1970-я гады асвоілі выраб ЦВЭлаў у выглядзе тонкасьценных 3-слаёвых трубак на аснове мэталакерамічнага [[Ядзернае паліва|ядзернага паліва]] для патрэбаў дасьледчых рэактараў. Зьнешні слой такога ЦВЭл складаўся з алюмінавага стопку. У 1980 годзе ўпершыню выпусьцілі ЦВЗ для [[Вода-вадзяны энэргетычны рэактар|вода-вадзяных энэргетычных рэактараў]] магутнасьцю 1000 мэгават (ВВЭР-1000). У 1992 годзе прадпрыемства пераўтварылі ў [[акцыянэрнае таварыства]]. У 1996 годзе прадпрыемства падпарадкавалі «[[ЦВЭЛ]]» (Масква). У 1997 годзе сталі вырабляць ЦВЗ для ВВЭР-440 і пераўтварылі прадпрыемства ў ААТ «Новасыбірскі завод хімканцэнтратаў». У 2000 годзе здалі вытворчасьць паліўных таблетак для ЦВЗ ВВЭР. У 2003 годзе асвоілі выраб парашкоў дыяксыду ўрану па амоній-дыюратнай схеме. У 2005 годзе сталі вырабляць ЦВЗА зь цьвёрдым каркасам, што павялічыла тэрмін службы да 5 гадоў&lt;ref name=&quot;б&quot;/&gt;.

[[Файл:RIAN archive 132602 Fuel assembly final inspection.jpg|значак|250пкс|Выходны замер якасьці ЦВЗ (2006 г.)]]
У 2006 годзе запусьцілі вытворчасьць цэалітных каталізатараў, якія выкарыстоўваюць для фракцыянаваньня вуглевадародаў у газа- і нафтаперапрацоўцы. З 2011 году пачалі вырабляць урана-алюмінавыя пруткі, якія выкарыстоўваюць для атрыманьня лекавых радыё[[ізатоп]]аў&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Гісторыя «НЗХК»|спасылка=http://nccp.ru/en/about/history_of_nccp/|выдавец=ПАТ «Новасыбірскі завод хімканцэнтратаў»|мова=en|дата публікацыі=2018|дата доступу=14 кастрычніка 2018}}&lt;/ref&gt;. У 2014 годзе ўпершыню выпусьцілі «ЦВЗ-Квадрат» для рэактараў у Заходняй Эўропе. «НЗХК» заняў каля 75% сусьветнага рынку ізатопа літ-7 чысьцінёй 99,99% у сувязі з 3-гадовай дамовай на пастаўку ў Кітай&lt;ref name=&quot;б&quot;/&gt;.

У 2018 годзе «Новасыбірскі завод хімканцэнтратаў» пачаў выраб цеплавыдзяляльных зборак (ЦВЗ) для «[[Беларуская АЭС|Беларускай АЭС]]» (Астравец), паводле дамовы з «[[ЦВЭЛ]]» (Масква) ад 28 сьнежня 2017 году&lt;ref name=&quot;а&quot;/&gt;.

=== Кіраўнікі ===
* Аляксандар Міхайлаў (1950—1951)
* {{Артыкул у іншым разьдзеле|Анатоль Калістаў||ru|Каллистов, Анатолий Назарович}} (1951—1956)
* {{Артыкул у іншым разьдзеле|Павал Уласаў||ru|Власов, Павел Семёнович}} (1956—1975)
* [[Эрык Сьвечнікаў]] (1975—1988)
* Віктар Кірындас (1988—1992)
* Аляксандар Беласохаў (1992—1996)
* Уладзімер Афанасьеў (1996—2002)
* Юры Забелін (2002—2005)
* Уладзімер Разін (2005—2009)
* Уладзімер Ражкоў (2009—2012)
* Канстанцін Вяргазаў (лістапад 2012 — жнівень 2014)
* Юры Гернер (жнівень 2014 — ліпень 2016)
* [[Міхаіл Зарубін]] (зь ліпеня 2016 году)

== Галерэя ==
&lt;gallery&gt;
RIAN archive 155685 The Novosibirsk Chemical Concentrate Plant.jpg|Адбор уранавых таблетак, вырабленых з дыяксыду ўрану (2006 г.)
RIAN archive 155689 The Novosibirsk Chemical Concentrate Plant.jpg|Праверка і адбор цеплавыдзяляльных элемэнтаў (2007 г.)
&lt;/gallery&gt;

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commonscat|Novosibirsk Chemical Concentrate Works}}
* {{Навіна|аўтар=|загаловак=Зваротная сувязь|спасылка=http://nccp.ru/en/feedback/|выдавец=ПАТ «Новасыбірскі завод хімканцэнтратаў»|мова=en|дата публікацыі=2018|дата доступу=14 кастрычніка 2018}}
* [https://web.archive.org/web/20181012233215/http://nzhk-instrument.ru/ ТАА «НЗХК-Інструмэнт»]{{ref-ru}}
* [http://uat54.ru/ ЗАТ «УАТ НЗХК»]{{ref-ru}}
* [https://web.archive.org/web/20181020110412/http://nccp-energy.ru/ ТАА «НЗХК-Энэргія»]{{ref-ru}}

{{Накід}}

[[Катэгорыя:Прадпрыемствы Расеі]]
[[Катэгорыя:Энэргетычныя кампаніі]]
[[Катэгорыя:Дзяржаўныя кампаніі]]
[[Катэгорыя:Новасібірск]]
[[Катэгорыя:Ядзернае паліва]]
[[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1950 годзе]]
[[Катэгорыя:Савецкія прадпрыемствы]]</text>
      <sha1>4wki77n3zoskry32yxxjxcy4rvzwb8j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ева Вежнавец</title>
    <ns>0</ns>
    <id>238657</id>
    <revision>
      <id>2682424</id>
      <parentid>2682044</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T06:45:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43015-96</username>
        <id>99326</id>
      </contributor>
      <comment>памылка ў слове &quot;выданьнях&quot;</comment>
      <origin>2682424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19001" sha1="1ggc823n6vxhfjfnmqtoredxah8sbww" xml:space="preserve">{{Пісьменьніца}}
'''Е́ва Вежнаве́ц''', сапр. '''Сьвятла́на Курс''', 9 студзеня 1972, в. [[Загальле (Менская вобласьць)|Загальле]], [[Любанскі раён]] — 20 ліпеня 2026, [[Варшава]], [[Польшча]]&lt;ref&gt;[https://belsat.eu/94436239/svyatlana-kurs Памерла пісьменніца Святлана Курс]&lt;/ref&gt;) — беларуская пісьменьніца, журналістка.

== Жыцьцяпіс ==
Нарадзілася 9 студзеня 1972 году ў вёсцы [[Загальле (Менская вобласьць)|Загальле]] [[Любанскі раён|Любанскага раёну]], дзе правяла дзяцінства. У маленстве шмат хварэла, перажыла [[Клінічная сьмерць|клінічную сьмерць]] і, паводле ўласных успамінаў, была выратавана мясцовымі вясковымі шаптухамі&lt;ref name=&quot;tok_2021&quot;&gt;{{cite web| url=https://nashaniva.com/281254 | title=«Нашы кліканні, што гэта фашызм, што будзе кепска, ніхто не слухаў». Гутарым з пісьменніцай Святланай Курс, пераможцай прэміі Гедройца | publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]] | date=2021-12-03 | accessdate=2023-11-29}}&lt;/ref&gt;.

У 1994 годзе скончыла [[філялягічны факультэт БДУ]]&lt;ref name=&quot;КП&quot;&gt;{{cite web| date=2021-11-26| url=https://news.zerkalo.io/cellar/6222.html?c | title=История женщины, вернувшейся с Запада в Беларусь. Рассказываем о лучшей книге года | publisher=[[Зеркало (інтэрнэт-выданне)|Zerkalo.io]] | accessdate=2023-11-29}}&lt;/ref&gt;. Пасьля разьмеркавання працавала настаўніцай у роднай вёсцы і выхавацелькай у дзіцячым садку, але хутка сышла з сыстэмы адукацыі. У 1990-я гады далучылася да беларускага нацыянальнага руху, уступіла ў [[Беларускі народны фронт «Адраджэньне»|БНФ]], працавала стажорам на беларускім радыё. Актыўна ўдзельнічала ў жыцьці менскай творчай багемы таго часу, сябравала з многімі вядомымі дзеячамі культуры, сярод якіх [[Анатоль Сыс]], [[Міхал Анемпадыстаў]], [[Артур Клінаў]]&lt;ref name=&quot;tok_2022&quot;&gt;{{cite web| url=https://nashaniva.com/301454 | title=Як жыла, піла і тварыла менская багема ў 1990-х? Успамінае пісьменніца Святлана Курс | publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]] | date=2022-10-22 | accessdate=2023-11-29}}&lt;/ref&gt;.

Галоўная рэдактарка часопіса [[Беларускі Хэльсынскіі камітэт|Беларускага Хэльсынскага камітэту]] «Чалавек» (1996—1999). У розныя гады друкавалася ў такіх выданьнях, як «[[Наша Ніва]]», «[[Свабода (газэта, 1990)|Свабода]]», «[[ARCHE Пачатак|ARCHE]]», «[[Наша гісторыя]]», «[[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]]», арт-праекта «Партызан», [[Радыё Свабода|радыё «Свабода»]].

У 2006 годзе пераехала ў [[Польшча|Польшчу]] на працу ў «[[Эўрапейскае радыё для Беларусі|Эўрарадыё]]», дзе адпрацавала 13 гадоў. Таксама супрацоўнічала з тэлеканалам [[Белсат]] да 2020 году. Жыла ў [[Варшава|Варшаве]]. Як перакладчыца супрацоўнічала з [[Тэатральны інстытут імя Зьбігнева Рашэўскага|Тэатральным інстытутам імя Зьбігнева Рашэўскага]] ў Варшаве (2019). Зьяўлялася дзяячкай, аўтаркай і перакладчыцай Таварыства маладых творцаў «Да Тэатра» ў Позьнані.

У 2020 годзе, падчас [[Пандэмія COVID-19|пандэміі каранавірусу]] і пасьля страты працы на радыё, пайшла працаваць сацыяльнай работніцай (апякункай) — даглядала старых і цяжкахворых палякаў. Паводле яе слоў, яна пайшла на гэты крок сьвядома, каб пераадолець уласны страх старасьці і сьмерці&lt;ref&gt;{{cite web| author=[[Ян Максімюк]]| date=2021-03-13| url=https://www.svaboda.org/a/31143720.html| title=Аповед зламанага чалавека. Размова пра новую кнігу Евы Вежнавец | publisher=[[Радыё Свабода]] | accessdate=2023-12-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;svaboda_2020&quot;&gt;{{cite web| url=https://www.svaboda.org/a/30593918.html | title=«Я зразумела, што магу вымыць любую дупу». Пісьменьніца Сьвятлана Курс на час пандэміі пайшла працаваць сацработніцай | publisher=[[Радыё Свабода]] | date=2020-05-06 | accessdate=2023-11-29}}&lt;/ref&gt;.

З-за грамадзкай актыўнасьці і пагрозы палітычнага перасьледу не магла вярнуцца ў Беларусь [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|пасьля падзей 2020 году]]&lt;ref name=&quot;lt_2026&quot;&gt;{{cite web| url=https://nashaniva.com/389077 | title=Святлана Курс: Я абсалютная песімістка, аднак жыццё ўсё падкідвае шчаслівыя фіналы | publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]] | date=2026-02-25 | accessdate=2026-03-01}}&lt;/ref&gt;.

У траўні 2025 году ў Сьвятланы Курс была дыягнаставана [[анкалёгія]] на позьняй стадыі. Фонд [[BYSOL]] абвясьціў тэрміновы збор сродкаў на лячэньне ў Нацыянальным анкалягічным цэнтры ў Варшаве: неабходная сума ў 10 тысяч эўра была сабрана беларусамі ўсяго за тры гадзіны&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://reform.news/pisatelnice-svetlane-kurs-za-noch-sobrali-neobhodimuju-summu-na-lechenie | title=Писательнице Светлане Курс за 3 часа собрали необходимую сумму на лечение | publisher=Reform.news | date=2025-05-14 | accessdate=2026-07-21}}&lt;/ref&gt;. Пісьменніца прайшла курсы хіміятэрапіі і змагалася з хваробай больш за год.

Памерла 20 ліпеня 2026 году ў [[Варшава|Варшаве]] ва ўзросьце 54 гадоў&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://nashaniva.com/400324 | title=Памерла Святлана Курс | publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]] | date=2026-07-20 | accessdate=2026-07-21}}&lt;/ref&gt;.

== Творчасьць ==
Творчы псэўданім «Ева Вежнавец» пісьменьніца стварыла, злучыўшы імя прамаці ўсіх жанчын з прозьвішчам свайго школьнага ваенрука&lt;ref name=&quot;warsaw_2026&quot;&gt;{{cite web| url=https://nashaniva.com/385914 | title=«Мне страшэнна падабаюцца кепскія мужчыны». Святлана Курс распавяла, як пісала сваю першую кнігу | publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]] | date=2026-01-17 | accessdate=2026-03-01}}&lt;/ref&gt;.

У першым нумары часопісу «Аrche» ў 1998 годзе было апублікавана яе першае апавяданьне «Мы два Хохлікі». Яго яна напісанае на просьбу тагачаснага рэдактара «[[Наша Ніва|Нашай Нівы]]» [[Андрэй Дынько|Андрэя Дынько]]. Была суаўтаркай зборніка практык тэатральных і вулічных хэпенінгаў «Свабода без цябе» (2003).

У 2008 годзе ў Кнігарні Нашай Нівы выйшаў зборнік апавяданьняў «Шлях дробнай сволачы»&lt;ref&gt;[https://naviny.media/rubrics/culture/2008/01/14/ic_news_117_283822 Вышел сборник рассказов Евы Вежнавец «Шлях дробнай сволачы»]{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Белорусскіе Новості&lt;/ref&gt;. У ім аўтарка вывела галерэю нетыповых жаночых вобразаў: моцных, трывалых гераінь, якія шукаюць сябе і спрабуюць выжыць у суровых рэаліях. Сама пісьменьніца пазьней ставілася да свайго дэбюту крытычна, называючы яго «грахамі юнацтва», поўнымі пафасу&lt;ref name=&quot;warsaw_2026&quot;/&gt;.

У 2015 годзе ў Нашай Ніве апублікавала сваё апавяданьне «Параска і яе чорны бык», не пад псэўданімам, а пад сапраўдным прозьвішчам&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://nashaniva.com/151609|title=Святлана Курс, раней Ева Вежнавец, упершыню апублікавала апавяданне пад сваім імем|publisher=[[Наша Ніва]]|date=20.06.2015}}&lt;/ref&gt;.

У 2020 годзе Ева Вежнавец стала адной з дзвюх першых аўтарак выдавецкага праекта [[Сьвятлана Алексіевіч|Сьвятланы Алексіевіч]] «[[Пфляўмбаўм (выдавецтва)|Пфляўмбаўм]]», у межах якога выйшла аповесьць «[[Па што ідзеш, воўча?]]». Жанр твора акрэсьлены як «балотная казка». Галоўная гераіня — алькагалічка сярэдніх гадоў, якая даглядала чужых старых людзей на Захадзе і змушана едзе на пахаваньне сваёй бабулі-варажбіткі ў беларускую глуш, дзе паглыбляецца ў трагічную гісторыю свайго роду і краіны ў ХХ стагодзьдзі. Аўтарка адзначала, што кніга зьяўляецца своеасаблівым канспэктам жахлівага ХХ стагодзьдзя і на 20-40% складаецца з аўтабіяграфічнага матэрыялу&lt;ref name=&quot;lt_2026&quot;/&gt;. Твор атрымаў шырокі розгалас і быў перакладзены на нямецкую, літоўскую і польскую мовы. У 2023 годзе нямецкі пераклад кнігі трапіў у шорт-ліст Міжнароднай літаратурнай прэміі Дома культур сьвету (Бэрлін)&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://euroradio.fm/ru/kniga-evy-vezhnavec-pa-shto-idzesh-voucha-v-short-liste-mezhdunarodnoy-premii | title=Книга Евы Вежнавец &quot;Па што ідзеш, воўча?&quot; — в шорт-листе международной премии | publisher=[[Эўрапейскае радыё для Беларусі]] | date=2023-08-17 | accessdate=2023-11-29}}&lt;/ref&gt;.

Для прозы Евы Вежнавец характэрны бязьлітасная шчырасьць, цікавасьць да «жыцьцёвага бруду і чарнаты», натуралізм, густы дыялектны калярыт, а таксама глыбокае асэнсаваньне гістарычных траўмаў беларускага народу.

У 2023 годзе Сьвятлана Курс уваходзіла ў склад журы [[Прэмія імя Ежы Гедройца|прэміі імя Ежы Гедройца]]&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://nashaniva.com/330458 | title=Святлана Курс: Пакуль леў ці конь жывыя, іх будуць лупіць з усіх бакоў | publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]] | date=2023-11-19 | accessdate=2026-07-21}}&lt;/ref&gt;.

== Грамадзянская пазыцыя ==
Сьвятлана Курс была пасьлядоўнай абаронцай незалежнасьці Беларусі і крытыкам [[Расеійскі імпэрыялізм|расейскага імпэрыялізму]]. Яна адкрыта называла расейскі культурны праект «няўдалым і фашысцкім», лічачы, што расейская мова і літаратура нясуць у сабе зарад зьнішчэння ўсяго нерасейскага. Праз гэта ў 2025 годзе ў яе адбылася завочная публічная палеміка з нобелеўскай ляўрэаткай [[Сьвятлана Алексіевіч|Сьвятланай Алексіевіч]]&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://nashaniva.com/382512 | title=Святлана Курс — Алексіевіч: За рускую мову і літаратуру мы ўсе мусім плаціць крывёю | publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]] | date=2025-11-30 | accessdate=2026-07-21}}&lt;/ref&gt;.

Рэгулярна пісала публіцыстычныя калёнкі. Пасьля пачатку [[Расейскае ўварваньне ва Ўкраіну (з 2022)|поўнамаштабнай вайны ва Ўкраіне]] ініцыявала зборы сродкаў для [[Беларускія добраахвотнікі ва Ўкраіне|беларускіх добраахвотнікаў]]&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://nashaniva.com/322859 | title=Святлана Курс прапанавала правесці яшчэ адзін марафон — для беларускіх ваяроў | publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]] | date=2023-07-30 | accessdate=2026-07-21}}&lt;/ref&gt;. Сьмела выказвалася пра цяжкія старонкі гісторыі, у тым ліку публічна расказвала пра свайго прадзеда-энкавэдыста, які адпраўляў сем’і на [[Салаўкі]] і за гэта быў пракляты аднавяскоўцамі&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://nashaniva.com/389247 | title=Смерць, траўма і хрумсткая капуста. Пра што гаварыла Святлана Курс на сустрэчы з беларусамі ў Вільні | publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]] | date=2026-02-28 | accessdate=2026-03-01}}&lt;/ref&gt;.

== Бібліяграфія ==
* «[[Шлях дробнай сволачы]]» (Менск, «Логвінаў», 2008).
* «[[Па што ідзеш, воўча?]]» (Менск, «Пфляўмбаўм» / Цымбераў, 2020; «Пфляўмбаўм» / «Альфа кніга», 2022; Вільня, «Пфляўмбаўм», 2024).
=== Аўдыё кнігі ===
* {{Спасылка | аўтар = Ева Вежнавец.  | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 19 ліпеня 2022| url = https://www.youtube.com/watch?v=KkqDWsAFrn0| копія = | дата копіі = | загаловак = Па што ідзеш, воўча? / Аўдыёкніга| фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Эўрапейскае радыё для Беларусі|Еўрарадыё]] | дата доступу = | accessyear =  | мова = | камэнтар = Чытае [[Алена Зуй-Вайцяхоўска]]. }}

== Узнагароды ==
* [[2013]] — стыпендыятка літаратурнай рэзыдэнцыі Villa Aurora und Thomas Mann House, фінансаванай Міністэрствам замежных спраў і дзяржаўным упаўнаважаным па культуры [[Нямеччына|Фэдэратыўнай Рэспублікі Нямеччна]].
* [[2018]] — ляўрэатка Творчага конкурсу [[Беларуская асацыяцыя журналістаў|Беларускай асацыяцыі журналістаў]] «Вольнае слова».
* [[2021]] — уганаравана [[Літаратурная прэмія імя Ежы Гедройца|прэміяй Ежы Гедройца]] за найлепшую кнігу прозы на беларускай мове за аповесьць «[[Па што ідзеш, воўча?]]»&lt;ref name=&quot;КП&quot; /&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://knihi.com/Jeva_Vieznaviec/ Ева Вежнавец] на Беларускай Палічцы
* {{Спасылка | аўтар = [[ Андрэй Хадановіч]]. | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі =  6 сакавіка 2023 | url = https://www.youtube.com/watch?v=VSQ1r4kVjjA| копія = | дата копіі = | загаловак = Ваўкі, улада і людзі: магічнае даследаванне беларускай нацыі. Ева Вежнавец| фармат = | назва праекту = ХАДАНОВІЧ|CHADANOVIČ | выдавец =  | дата доступу = | accessyear =  | мова = | камэнтар = }}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Вежнавец, Ева}}
[[Катэгорыя:Выпускнікі філялягічнага факультэту БДУ]]
[[Катэгорыя:Беларускія літаратаркі]]
[[Катэгорыя:Беларускія журналісткі]]
[[Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі імя Ежы Гедройца]]
[[Катэгорыя:Памерлі ад раку]]</text>
      <sha1>1ggc823n6vxhfjfnmqtoredxah8sbww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Славенская дэмакратычная партыя</title>
    <ns>0</ns>
    <id>242683</id>
    <revision>
      <id>2682410</id>
      <parentid>2394215</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T01:01:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2682410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7189" sha1="qt5rfooz1jsfgga4d7v92ht9ysimprs" xml:space="preserve">{{Партыя
| назва                      = Славенская дэмакратычная партыя
| арыгінальная назва         = Slovenska demokratska stranka
| тып                        = партыя
| лягатып                    = SDS logotype.svg
| подпіс                     = 
| памер                      = 
| лідэр                      = [[Янэз Янша]]
| заснавальнік               = 
| заснаваная                 = 16 лютага 1989
| дата роспуску              = 
| штаб-кватэра               = [[Любляна]]
| супрацоўніцтва             = 
| ідэалёгія                  = [[нацыяналізм]], [[нацыянал-кансэрватызм]], [[сацыял-кансэрватызм]], правы папулізм, антыіміграцыя
| інтэрнацыянал              = 
| моладзевая арганізацыя     = 
| колькасьць                 = 
| дэпутатаў у Эўрапарлямэнце = 2/8
| назва парлямэнту           = [[Дзяржаўны сход Славеніі|Дзяржаўны сход]]
| дэпутатаў у парлямэнце     = 27/90
| назва ніжняй палаты парлямэнту        = 
| дэпутатаў у ніжняй палаце парлямэнту  = 
| назва верхняй палаты парлямэнту       = 
| дэпутатаў у верхняй палаце парлямэнту = 
| назва мясцовых саветаў                = 
| дэпутатаў у мясцовых саветах          = 
| орган партыйнага друку     = 
| гімн                       = 
| дэвіз                      = 
| сайт                       = [http://www.sds-online.org/ sds.si]
}}
'''Славенская дэмакратычная партыя''' ({{мова-sl|Slovenska demokratska stranka}}) — [[нацыяналізм|нацыяналістычная]]&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/world/2018/jun/03/anti-immigration-party-leads-exit-poll-in-slovenian-election «Slovenian nationalist party set for power after winning election»]. The Guardian.&lt;/ref&gt; права-[[папулізм|папулісцкая]]&lt;ref&gt;Klaus Wahl (2020). [https://books.google.com/books?id=KCe7DwAAQBAJ&amp;pg=PA201 «The Radical Right: Biopsychosocial Roots and International Variations»]. Springer Nature. — С. 201. — ISBN 978-3-030-25131-4.&lt;/ref&gt; палітычная партыя [[Славенія|Славеніі]]. Ачоленая былым прэм’ер-міністрам Славеніі [[Янэз Янша|Янэзам Яншам]], партыя ёсьць сябрам [[Эўрапейская народная партыя|Эўрапейскай народнай партыі]], [[Міжнародны дэмакратычны зьвяз|Міжнароднага дэмакратычнага зьвязу]] і [[Цэнтрысцкі дэмакратычны інтэрнацыянал|Цэнтрысцкага дэмакратычнага інтэрнацыяналу]]&lt;ref&gt;[https://www.idu.org/members/ «Members»]. International Democrat Union.&lt;/ref&gt;.

Партыя зьявілася ў выніку зьліцьця дзьвюх розных палітычных партыяў, зьяўляючыся правапераемніцай як Сацыял-дэмакратычнага зьвязу і Славенскага дэмакратычнага зьвязу&lt;ref name=&quot;guardiancich&quot;&gt;Igor Guardiancich (2012). [https://books.google.com/books?id=APcO_fndhx0C&amp;pg=PA194 «Pension Reforms in Central, Eastern and Southeastern Europe: From Post-Socialist Transition to the Global Financial Crisis»]. Routledge. — С. 194. — ISBN 978-1-136-22595-6.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.delo.si/novice/slovenija/umrl-je-prvi-predsednik-sds-france-tomsic.html «Umrl je prvi predsednik SDS France Tomšič»]. Delo.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://siol.net/novice/slovenija/pred-20-leti-je-bila-ustanovljena-slovenska-demokraticna-zveza-54747 «Pred 20 leti je bila ustanovljena Slovenska demokratična zveza»]. Siol.net&lt;/ref&gt;. Гэтыя партыя ўваходзілі ў дэмакратычны палітычны альянс, які здолеў перамагчы [[камуністычная партыя Славеніі|камуністычную партыю]] Славеніі на першых дэмакратычных выбарах у Славеніі ў 1990 годзе і правесьці дэмакратызацыю краіны і ейнага аддзяленьне ад [[Югаславія|Югаславіі]].

Пасьля 2000 году партыя падала заяўку на тое, каб стаць чальцом Эўрапейскай народнай партыі&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200814153759/https://www.delo.si/novice/volitve/kratka-zgodovina-stranke-sds.html «Kratka zgodovina stranke SDS»]. Delo.&lt;/ref&gt;, прыняўшы [[лібэралізм|лібэральную]] эканамічную палітыку і пазьнейшыя меры па жорсткай эканоміі ў сувязі з эканамічным крызісам канца 2000 году, захаваўшы пры гэтым [[эўраатлянтызм|эўраатлянтычную]] накіраванасьць. Зрух у права партыя зьведала пры зьмене назвы ў 2003 годзе, каб з назвы было выключана слова «сацыяльная»&lt;ref name=&quot;guardiancich&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Hloušek, Vít; Kopeček, Lubomír (2010), [https://books.google.com/books?id=K79sdX-amEgC&amp;pg=PA26 «Origin, Ideology and Transformation of Political Parties: East-Central and Western Europe Compared»]. Ashgate. — С. 26. — ISBN 9780754678403.&lt;/ref&gt;. На той час, партыя характарызавалася як лібэральна-кансэрватыўная&lt;ref&gt;Alfio Cerami (2006). [https://books.google.com/books?id=MJdWwGKl2iAC&amp;pg=PA29 «Social Policy in Central and Eastern Europe: The Emergence of a New European Welfare Regime»]. LIT Verlag Münster. — С. 29. — ISBN 978-3-8258-9699-7.&lt;/ref&gt; альбо кансэрватыўна-лібэральная&lt;ref&gt;Vít Hloušek; Lubomír Kopecek (2013). [https://books.google.com/books?id=W3wHffNQ7owC&amp;pg=PA177 «Origin, Ideology and Transformation of Political Parties: East-Central and Western Europe Compared»]. Ashgate Publishing, Ltd. — С. 177. — ISBN 978-1-4094-9977-0.&lt;/ref&gt; паводле [[ідэалёгія|ідэалягічнай]] накіраванасьці.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20180322222038/http://sds-online.org/ Афіцыйны сайт].

{{Накід:Палітыка}}
[[Катэгорыя:Палітычныя партыі Славеніі]]
[[Катэгорыя:Міжнародны дэмакратычны зьвяз]]
[[Катэгорыя:Нацыянал-кансэрватыўныя партыі]]</text>
      <sha1>qt5rfooz1jsfgga4d7v92ht9ysimprs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Папярэдні футбольны сэзон Украіны</title>
    <ns>10</ns>
    <id>246528</id>
    <revision>
      <id>2682333</id>
      <parentid>2674139</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T12:14:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artsiom91</username>
        <id>28241</id>
      </contributor>
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2682333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6719" sha1="es44jl0p60ryvxl4lu65f3cnjyz74pn" xml:space="preserve">{{#switch: {{{1}}}
&lt;!-- Рознае --&gt;
| ПапярэдніСэзон = [[Чэмпіянат Украіны па футболе 2025—2026 гадоў|2025—2026]]

&lt;!-- 1 дывізіён --&gt;
| АбалоньКіеЛіга = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе|Прэм’ер-ліга]] | АбалоньКіеСэзон = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе 2025—2026 гадоў|2025—2026]] | АбалоньКіе = 12 месца
| ВерасРоўнаЛіга = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе|Прэм’ер-ліга]] | ВерасРоўнаСэзон = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе 2025—2026 гадоў|2025—2026]] | ВерасРоўна = 11 месца
| ДынамаКіеўЛіга = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе|Прэм’ер-ліга]] | ДынамаКіеўСэзон = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе 2025—2026 гадоў|2025—2026]] | ДынамаКіеў = 4 месца
| ЗараЛугансЛіга = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе|Прэм’ер-ліга]] | ЗараЛугансСэзон = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе 2025—2026 гадоў|2025—2026]] | ЗараЛуганс = 8 месца
| КарпатыЛьвЛіга = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе|Прэм’ер-ліга]] | КарпатыЛьвСэзон = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе 2025—2026 гадоў|2025—2026]] | КарпатыЛьв = 9 месца
| КоласКавалЛіга = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе|Прэм’ер-ліга]] | КоласКавалСэзон = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе 2025—2026 гадоў|2025—2026]] | КоласКавал = 6 месца
| КрыўбасКрыЛіга = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе|Прэм’ер-ліга]] | КрыўбасКрыСэзон = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе 2025—2026 гадоў|2025—2026]] | КрыўбасКры = 7 месца
| ЛНЗЧаркасыЛіга = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе|Прэм’ер-ліга]] | ЛНЗЧаркасыСэзон = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе 2025—2026 гадоў|2025—2026]] | ЛНЗЧаркасы = 2 месца
| ПалесьсеЖыЛіга = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе|Прэм’ер-ліга]] | ПалесьсеЖыСэзон = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе 2025—2026 гадоў|2025—2026]] | ПалесьсеЖы = 3 месца
| ЧарнаморацЛіга = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе|Прэм’ер-ліга]] | ЧарнаморацСэзон = [[Першая ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе 2025—2026 гадоў|2025—2026]] | Чарнаморац = [[Першая ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе|Першая ліга]], 2 месца (падвышэньне)
| ШахтарДанеЛіга = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе|Прэм’ер-ліга]] | ШахтарДанеСэзон = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе 2025—2026 гадоў|2025—2026]] | ШахтарДане = 1 месца

&lt;!-- Іншыя --&gt;
| АлександрыЛіга = [[Першая ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе|Першая ліга]] | АлександрыСэзон = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе 2025—2026 гадоў|2025—2026]] | Александры = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе|Прэм’ер-ліга]], 15 месца (паніжэньне)
| АлімпікДанЛіга = ? | АлімпікДан = ?
| ВалыньЛуцаЛіга = ? | ВалыньЛуца = ?
| ВорсклаПалЛіга = — | ВорсклаПалСэзон = [[Першая ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе 2025—2026 гадоў|2025—2026]] | ВорсклаПал = [[Першая ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе|Першая ліга]], 14 месца (паніжэньне)
| ДзяснаЧарнЛіга = ? | ДзяснаЧарн = ?
| Дніпро-1Ліга   = - | Дніпро-1Сэзон   =  | Дніпро-1   = 
| ЗоркаКрапіЛіга = - | ЗоркаКрапі = -
| ЛьвоўЛіга      = ? | Львоў      = ?
| МарыюпальЛіга  = ? | Марыюпаль  = ?
| МінайЛіга      = - | МінайСэзон      =  | Мінай      = 
| МэталістХаЛіга = [[Першая ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе|Першая ліга]] | МэталістХа = 7 месца
| МэталюргЗаЛіга = [[Другая ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе|Другая ліга]] | МэталюргЗа = [[Першая ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе|Першая ліга]], 16 месца (паніжэньне)
| ПоганьЛьвоЛіга = Прэм’ер-ліга Львоўскай вобласьці | ПоганьЛьво = 10 месца
| РухЛьвоўЛіга   = [[Другая ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе|Другая ліга]] | РухЛьвоўСэзон   = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе 2025—2026 гадоў|2025—2026]] | РухЛьвоў = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе|Прэм’ер-ліга]], 14 месца (паніжэньне)
| ТаўрыяСімфЛіга = ? | ТаўрыяСімф = ?

| default = 0}}&lt;noinclude&gt;
{{Дакумэнтацыя}}
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Футбольныя папярэднія сэзоны|Украіна]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>es44jl0p60ryvxl4lu65f3cnjyz74pn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сялец (Брагінскі раён)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>249920</id>
    <revision>
      <id>2682422</id>
      <parentid>2682265</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T06:38:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */</comment>
      <origin>2682422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38632" sha1="gy41q7v78xv7oyrxqex9m1posa80kcs" xml:space="preserve">{{Іншыя_значэньні}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Сялец
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Сяльца
|Назва па-расейску                = 
|Трансьлітараваная назва          = Sialec
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = перад 1574 годам
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Брагінскі раён|Брагінскі]]
|Сельсавет                        = [[Малейкаўскі сельсавет|Малейкаўскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 51
 |Шырата хвілінаў                 = 49
 |Шырата сэкундаў                 = 43
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 20
 |Даўгата сэкундаў                = 00
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьлева 
|Водступ подпісу на мапе          =  
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Сялец'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Малейкаўскі сельсавет|Малейкаўскім сельсавеце]] [[Брагінскі раён|Брагінскага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]] [[Беларусь|Беларусі]].

[[Файл:POL COA Korybut.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Карыбут князёў Вішнявецкіх.]]
[[Файл:Добры Вішнявецкіх у 1581 г. (працяг).jpg|значак|зьлева|170px|Сялец у падатковым рэестры Кіеўскага ваяводзтва 1581 г.]]

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

У пісьмовых крыніцах паселішча ці не ўпершыню згаданае ў 1574 годзе пры разьдзеле Брагінскага маёнтку паміж князямі-братамі Аляксандрам Аляксандравічам і Міхаілам Аляксандравічам Вішнявецкімі. Тады {{пачатак цытаты}}''Село Селце з людми отчизными, куничниками, з даню грошовою и медовою, з лесы, дубровами, чертежами, полями, сеножатми и з гоны бобровыми и ловы зверинными''{{канец цытаты}} дасталося князю Аляксандру&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200605102849/http://www.belniidad.by/sites/default/files/bash/bash01_2000.pdf Спиридонов М. Ф. Акт о разделе имения Брягин. 1574 г. // Беларускі археаграфічны штогоднік. Выпуск 1. – Мінск, 2000. С. 188]&lt;/ref&gt;. На 1581 год, калі маёнткам валодала яго ўдава княгіня Аляксандра (з роду Капустаў) Вішнявецкая, у Сяльцы налічвалася 22 дымы [[асадныя сяляне|асадных сялянаў]] (×6 — прыблізна 132 чалавекі), зь якіх выбіралася па 15 грошаў, і 8 [[агароднікі|агароднікаў]] (каля 48 чалавек), зь іх — па 4 грошы падатку&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 44. Опис 1. Справа 1. А. 884-884зв.; Źródła dziejowe (далей: ZD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław). Dział I-szy. /Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 38&lt;/ref&gt;.

29 чэрвеня 1609 году спадчыньнікі часткі Брагінскіх добраў князя Аляксандра{{заўвага|Аб'яднаў абедзьве паловы ў сваіх руках князь [[Ярэмі Вішнявецкі|Ярэмі Міхал Вішнявецкі]] толькі ў 1641 г.&lt;ref&gt;Czamańska I. Wiśniowieccy. Monografia rodu. — Poznań, 2007. S. 145, 171&lt;/ref&gt;}} яго сын князь Адам і княгіня Аляксандра з Хадкевічаў Вішнявецкія фундавалі ў Сяльцы царкву Сьвятога Спаса і мужчынскі манастыр, якому надалі сяло «''Защовъбъе... зо всими доходами и пожытками''». Заснаваны таксама манастыр жаночы з царквой Дабравешчаньня Найсьвяцейшай Багародзіцы, на ўтрыманьне якога адпісана трэцяя частка прыбыткаў мужчынскага манастыра. 19 жніўня 1613 году ў Кіеўскім [[гродзкі суд|гродзкім судзе]] быў складзены зыск аб нявыплаце Адаму і Аляксандры Хадкевічаўне Вішнявецкім, іх дачцэ Крысьціне панам Янам Юндзілам сумы, запісанай на добрах Зашчоб'е, [[Мікулічы (Гомельская вобласьць)|Мікулічы]], частцы мястэчка Брагін, на Сяльцы і [[Высокае (Хвойніцкі раён)|Высокім]]&lt;ref&gt;ZD. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Dział II-gi. — Warszawa, 1894. S. 200—201&lt;/ref&gt;. 

З тэксту ліста ўдавы Крысьціны, княгіні Вішнявецкай, Мікалаевай Малінскай, датаванага 24 днём лютага 1632 году, вынікае, што абодва манастыры «''на тот час суть спустошалые''». І «''ку лепшому чынечи розмноженю хвалы Бжои''» княгіня аддала іх ігуменьні Кіеўскага Ўзьнясенскага Пячэрскага манастыра Алімпіядзе з дому Рагозаў Сілічавай, яе дачцэ Марыне «''и иншим законницом при них мешкаючым и напотом будучым''», а таксама пацьвердзіла бацькоўскае наданьне на&lt;ref&gt;Собрание древних грамот и актов городов Минской губернии, православных монастырей, церквей и по разным предметам. — Минск, 1848. С. 68—71, 166—168&lt;/ref&gt;: {{пачатак цытаты}}''Село Защовбе с поддаными и зо всякими ихъ повинностями и послушенством, пожитками и приналежностями... А меновите теж и въ Селцу подданых трох з их кгрунтами, и з деревом бортным, ово зо всякими здавна приналежностями и звычаиными пожитками. Зособна теж до самого манастыра поля робочые и неробочые, сеножати, млынъ и з его вымелками на реце Щовби, также на тои реце волное рыб ловене на язах и иншими посудками, водле старых прыналежностеи звычаев и уживаня до тых манастыровъ належачих. Ничого на себе и на потомки свое тых добръ не имуючы и не зоставуючы...''{{канец цытаты}}

[[Файл:Фрагмэнт запісу Крысьціны Даніловічавай. 1641 г.jpg|значак|зьлева|170px|Фрагмэнт запісу Крысьціны Даніловічавай. 1641 г.]]

20 ліпеня 1641 году пані Крысьціна з князёў Вішнявецкіх, на той час жонка Пятра Даніловіча, крайчага кароннага, саступіла князю [[Ярэмі Вішнявецкі|Ярэмію Вішнявецкаму]] сваю палову замку і места Брагін зь сёламі, у ліку якіх быў і Сялец&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Radziwiłłów. Dział X. Sygn. 933. S. 8-13&lt;/ref&gt;.

На 28 чэрвеня 1650 году дзяржаўцам Брагіна і той часткі воласьці, якая да 1641 г. належала пані Крысьціне Даніловічавай, названы пан Даніэль Сіліч. Тады ў панскай частцы Сяльца налічвалася 23 дымы (≈138 жыхароў)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 7. Т. 2: Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1890. С. 424; Національно-визвольна війна в Україні. 1648-1657. Збірник за документами актових книг / Керівник проекту Музичук О. В.; Упор.: Сухих Л. А., Страшко В. В. Державний комітет архівів України. Центральний державний історичний архів України, м. Київ. – Київ, 2008. С. 534&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Herb Pobog barokowy.svg|100пкс|значак|Герб Побуг роду Канецпольскіх.]]
[[Файл:Сьпярыж Нудычы Гамолічы Мікулічы Веляцін Сялец у пастой 1686-1687 гг.jpg|значак|зьлева|170px|Сялец у пастой 1686-1687 гг.]]

16 жніўня 1673 году кароль [[Міхал Вішнявецкі|Міхал Карыбут Вішнявецкі]] пацьвердзіў даўні фундуш манастырам у Сяльцы, што быў у складзе Брагінскага графства, як запісана ў загалоўку граматы, альбо Брагінскага ключа — як у самым тэксьце&lt;ref&gt; Князі Вишневецькі. — Київ, 2016 (2017). С. 213&lt;/ref&gt;. Згодна з люстрацыяй падымнага падатку [[Оўруч|Оўруцкага]] павету [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] ад 25 студзеня 1683 году, 3 дымы ў вёсцы Сялец трымаў пан Ясінскі, а з 6 дымоў (у другі пабор — з 3-х) вёскі Зашчоб’е (wsi Zaszczeblów) «''czerniczek Brahińskich''{{заўвага|Маюцца на ўвазе сялецкія; пра манастыры ў Брагіне зьвестак няма.}}» выплачваліся 3 злотыя &lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 7. T. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 489, 490, 507&lt;/ref&gt;.

28 чэрвеня 1687 году Сялец названы ў справе Оўруцкага [[гродзкі суд|гродзкага суда]] сярод паселішчаў часткі Брагінскага маёнтку ваяводзіча бэлзскага, каралеўскага палкоўніка Яна Канецпольскага, зруйнаваных працяглым (ад лістападу 1686 года да самых «''[[сёмуха|świątek zielonych]]''») пастоем рэестравых казакоў запарозскага палкоўніка Паўла Апостала Шчуроўскага. У 20 яго дварах (каля 120 жыхароў) казакі, у адрозьненьне ад іншых месцаў, самі не стаялі, разьмясьцілі толькі трох коней на пакорм. Але вяскоўцаў прымусілі справіць ажно 7 вазоў, кожны з хамутом, раменнай шляёй, касой, сякерай, рыдлёўкай, біклагай, мазьніцай з двума {{падказка|гарцамі|гарц або гарнец — 2, 8237 л}} дзёгцю; зь іх выбралі здору, гарэлкі, за порах, 20 пар хустаў палатна на ўладкаваньне паходных шатроў агулам на 969 злотых, {{падказка|легуміны|салодкая выпечка альбо слодычы, вырабленыя з ужываньнем зьбітых яек і цукру з рознымі дадаткамі.}} 44 вядры, аўса 67 вёдраў, 21 кабана (wieprzow), 58 падсьвінкаў, 143 кур, 9 баранаў; палкоўніку Шчуроўскаму і сотніку Русановічу далі адпаведна 24 і 6 злотых, [[каляднае|каляды]] — 30 злотых&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 5. А. 330-330зв.; Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. Акты о казаках (1679—1716). — Киев, 1868. С. 152&lt;/ref&gt;.

26 траўня 1696 году ў Оўруцкім гродзкім судзе актыкаваная скарга, пададзеная ад імя пана Аляксандра Сіліча на яго стрыя Самуэля Сіліча, лоўчага ноўгарад-северскага, зяця Юрыя Гасоўскага і родных братоў Антонія і Паўла Сілічаў. У кастрычніку 1695 году Ю. Гасоўскі, падбухтораны панам лоўчым, раней маючым канфлікт зь нябожчыкам панам Рыгорам Сілічам, братам падаўца скаргі, наехаў на двор у Сяльцы, дзе без усялякай нагоды зьбіў пані гаспадыню. Пазьней ён, А. і П. Сілічы наехалі на тамтэйшы жаночы манастыр ritus Graeci, манахіню Софію зьбілі кіямі, да перадсьмяротнага стану давёўшы. І надалей Ю. Гасоўскі учыняў розныя гвалты, як тое — вокны ў карчме, сярод ночы наехаўшы, павыцінаў, зьбіў брагінсага арандатара Рушмана Давідовіча і яго сына. У красавіку 1696 году ізноў наехаў на манастыр, уварваўся ў царкву, адарваў ад сьцяны партрэт нябожчыка Рыгора Сіліча, а манахіню, якая спрабавала супрацівіцца таму, словамі жорстка зьняважыў. Усяляк перашкаджаў завяршэньню сялецкімі падданымі збудаваньняў для лоўлі рыбы на рацэ Брагінцы (маўляў, усё спаліць), жадаючы той промысел узурпаваць. І з астатняга. Калі пан Казімер Янішэўскі, [[возны]], зьявіўся па гэтай справе да двара [[Лісьцьвін|Лісьцьвінскага]], пры ўваходзе яму ў галаву патрапіла міска; магчыма, дайшло б і да большага, як бы не ўмяшаўся ксёндз, вікары астраглядаўскі{{заўвага|На той час ім быў ксёндз Даніэль Міклашэвіч з ордэну братоў-прапаведнікаў (Ordo fratrum Praedicatorum) альбо дамініканаў.}}, ды хоць часова супакоіў свавольнага&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 1. Т. 4. Акты об унии и состоянии православной церкви с половины XVII века (1648—1798). — Киев, 1871. С. 113—114&lt;/ref&gt;.

У кастрычніку 1698 году складзены інвэнтар мужчынскага манастыра ў Сяльцы, які ўзначальваў ігумэн Феадосій Ханкевіч. Згодна зь ім, на манастырскіх землях жылі і працавалі альбо служылі 9 падданых зь сем'ямі: Грышка Стары (меў трох коней), Нічыпар Бондар (меў каня), Хведар Сьляпы (меў вала), Іван Вульскі, Андрэй Паўлоўскі, Васіль Вульскі, брат Васіля, Лукаш Козуман, Хвілька Баярын. 8 гаспадароў трымалі па [[валока|1 валоцы]] зямлі, зь якіх адпрацоўвалі паншчыну па 2 дні хлопскіх (мужчынскіх) і па 2 белагаловых (жаночых) на тыдзень. Баярын, як звычайна, быў на службе, на зямлі не працаваў, павіннасьцямі не абцяжараны&lt;ref&gt;Львоўская нацыянальная навуковая бібліятэка імя [[Васіль Стафанік|В. Стэфаніка]] НАН Украіны. Адзьдзел рукапісаў. Ф. 3. Спр. 820. А. 667 і наст.&lt;/ref&gt;.  

[[Файл:Пячатка Сялецкага базыльянскага кляштару 14 чэрвеня 1742 г. Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва Кароны Польскай.jpg|100пкс|значак|зьлева|Пячатка Сялецкага базыльянскага кляштару на лісьце ад 14 чэрвеня 1742 г.{{заўвага|Дзяніс Лісейчыкаў засьведчыў, што на сёньня гэта самы раньні зь вядомых адбіткаў сярод кляштараў Беларускай правінцыі базыльянскага ордэну, але ў артыкуле дасьледчыка сам Сялец чамусьці пазначаны ў Рэчыцкім павеце ВКЛ&lt;ref&gt;Д. В. Лісейчыкаў. «TALIS EST BASILIUS MAGNUS»: пячаткі манастыроў Беларускай правінцыі базыльянскага ордэна канца XVIII – першай трэці XIX ст. // Архіварыус: зб. навук. паведамл. і арт.; вып. 18 / рэдкал.: В. Ф. Голубеў (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск: НГАБ, 2020. С. 160—161&lt;/ref&gt;.}}]][[Файл:POL COA Rawicz.svg|100пкс|значак|Герб Равіч паноў Ракіцкіх.]]

Пасля сьмерці ў 1719 годзе апошняга спадчыннага ўладальніка пана серадзкага ваяводы Яна Канецпольскага і шматгадовага знаходжаньня (яшчэ і пры жыцьці нябожчыка) ў заставе ў паноў Сілічаў&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 284&lt;/ref&gt;, прыкладна ад 1733 году Сялец стаў уласнасьцю князя [[Міхал Сэрвацы Вішнявецкі|Міхала Сэрвацыя]] са старэйшай галіны роду [[Вішнявецкія|Вішнявецкіх]], які менавіта ў тым годзе ці не ўпершыню падпісаўся «графам на Брагіне»&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской археографической комиссией. — Вильна, 1870. Т. IV. Акты Бресцкого гродского суда. С. 485&lt;/ref&gt;. Лістом ад 14 чэрвеня 1742 году ваявода віленскі, вялікі гетман ВКЛ князь Міхал Сэрвацы і княгіня Тэкля з Радзівілаў Вішнявецкія пацьвердзілі фундуш Сялецкаму манастыру. Гэтым разам — айцам базыльянам&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 694. Воп. 5. Спр. 140. А. 129—132&lt;/ref&gt;.

Паводле зьвестак на 1748 год ксяндза Караля Непамуцэна Арлоўскага, Сялец быў сярод паселішчаў, частка жыхароў якіх (зь ліку шляхты) належала да [[Астрагляды|Астраглядавіцкай]] парафіі Оўруцкага дэканату Кіеўскай дыяцэзіі&lt;ref&gt;Ks. Orłowski K. N. Defensa biskupstwa y dyecezyi Kiiowskiey. — Lwów, 1748. S. 148&lt;/ref&gt;. У 1754 годзе з 32 двароў (каля 192 жыхароў) вёскі Сялец Брагінскага маёнтку «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачваліся 5 злотых, «na milicję» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 20 злотых. З 5 двароў (≈30 чалавек) у Сяльцы айцоў базыльянаў адпаведна — 22 з паловай грошы і 3 злотыя&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 192&lt;/ref&gt;. У тым жа годзе маёнтак быў куплены ў княгіні Эльжбэты Вішнявецкай Міхалавай Замойскай панам Францішкам Антоніем Ракіцкім.

[[Файл:Сялец у эксплікацыі да мапы Брагінскага графства 1783 г.png|значак|зьлева|170пкс|Сялец у эксплікацыі да мапы Брагінскага графства 1783 г.]]

Паводле перапісаў габрэйскага насельніцтва 1765, 1778 і 1784 гадоў у вёсцы Сялец (Sielce) пражывалі адпаведна 6, 3 і 3 чалавекі (głowy), плацельшчыкі пагалоўшчыны, якія належалі да Брагінскага кагалу&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 302, 391, 710&lt;/ref&gt;. Пэўна, на зьмяншэньне колькасьці габрэяў не магла не паўплываць [[Каліеўшчына]] 1768 году, што была апошнім і наймацнейшым уздымам гайдамацкага руху ва Украіне.

Сялец і ўгодзьдзі тутэйшых базыльянаў згаданыя ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства, датаванай 27 днём жніўня 1783 году.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

[[Файл:Фальварак і вёска Гарадзішча на плане Генеральнага межавання Рэчыцкага павету 1797 г.png|значак|зьлева|170пкс|Сялец на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]]

У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793 год) Сялец апынуўся ў межах Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. С. 181—182&lt;/ref&gt;.  З крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 году, вядома, што вёскі [[Вуглы (Брагінскі раён)|Вуглы]], [[Каманоў]], сяло Сялец, хутар [[Малейкі]], якія належалі панам Людвіку і Алаізію Ракіцкім, у «оренду поступлено капитану Сандеру».&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 72&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Сялец на карце Ф. Ф. Шуберта 1826-40 гг.jpg|значак|зьлева|170px|Сялец на мапе Ф. Ф. Шубэрта 1832 г.]][[Файл:Святар Праабражэнскай царквы ў Сяльцы а. Андрэй Пяцельчыц.jpg|значак|170px|Сялецкі сьвятар а. Андрэй Пяцельчыц.]]

Згодна з энцыкляпэдыяй «Гарады і вёскі Беларусі», на 1850 год паселішча мела 41 двор. У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 138 жыхароў Сяльца абодвух полаў належалі да прыходу Праабражэнскай царквы&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 720&lt;/ref&gt;.

У парэформавы пэрыяд Сялец належаў да Брагінскай воласьці. У сьпісе прыходаў і прычтаў па чатырох благачынных акругах (у межах Рэчыцкага павету) Менскай епархіі на 1876 год у складзе прычту Праабражэнскай царквы ў Сяльцы названыя настаяцель а. Андрэй Пяцельчыц, в. а. штатнага псаломшчыка Раман Тучкевіч і звышштатны Аляксандар Мігай. У складзе прыходу, акрамя Сяльца, — вёскі Гарадзішча, Малейкі, Катловіца, Зарэчча, Сьцяжарнае, Цюцькі, Крыўча, Пераносы, Юркавічы, Углы, Каманоў, Міхнаўка, Рудня Жураўлёвая, Лубенікі&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. – Минск, 1876. № 10. С. 457&lt;/ref&gt;. На 1879 год прыход складалі 1196 мужчынскага і 1119 жаночага полу верных&lt;ref&gt;Описание церквей и приходов Минской епархии. VIII. Речицкий уезд. — Минск, 1879. С. 30&lt;/ref&gt;.

У 1886 годзе паселішча налічвала 33 двары, 195 жыхароў, дзейнічалі царква і капліца&lt;ref&gt;Волости и важнейшие селения Европейской России. — С.-Петербург, 1886. Вып. 5. С. 111&lt;/ref&gt;. 31 траўня 1890 году, на запрашэньне а. Андрэя Пяцельчыца, прыходзкую школу ў Сяльцы наведаў інспэктар зь Менску протаіерэй Павал Афонскі, які застаўся задаволены ведамі вучняў&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. — Минск, 1891. № 2. С. 78—80&lt;/ref&gt;. 

Паводле перапісу 1897 года ў Сяльцы было 44 двары з 283 жыхарамі, існавалі царкоўна-прыходзкая школа, царква, капліца, вятрак. На 1909 год — 57 двароў, 340 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 179&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Ўстаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана была часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Сялец і Брагін, аднак, апынуліся ў складзе часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Прычым, старастай (губэрнатарам) гэтман [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]] [[Павал Скарападзкі]] прызначыў былога ўладальніка [[Двор-Гарадзішча|маёнтку Гарадзішча]], галаву Рэчыцкай павятовай управы П. А. Патона. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы»&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 – січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. С. 85&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Брагінская воласьць увайшла ў склад [[ССРБ|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], аднак 16 студзеня Масква далучыла яе разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі да [[РСФСР]].

З 8 сьнежня 1926 да 30 сьнежня 1927 году Сялец — цэнтар Сялецкага сельсавету ў Брагінскім раёне [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай]], з 9 чэрвеня 1927 году [[Гомельская акруга|Гомельскай]] акругі. У 1930 годзе арганізаваны [[калгас]] «Новы беларус», працавалі 2 ветракі, конная крупарушка, 2 гамарні, воўначоска. З 20 лютага 1938 году — у складзе [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] з цэнтрам у Мазыры.

Падчас [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] на франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 66 мясцовых жыхароў. У памяць пра загінулых у 1965 годзе ў скверы ўсталявана скульптура салдата.

З 8 студзеня 1954 году Сялец адміністрацыйна належыць да Гомельскай вобласьці. Паводле перапісу 1959 году у вёсцы — 661 жыхар. Цэнтар [[калгас]]у імя Э. Тэльмана. Працавалі клуб, пачатковая школа, бібліятэка, дзіцячы садок.

== Геаграфія ==
За 9 км на паўночны ўсход ад [[Брагін]]а, 35 км ад чыгуначнай станцыі [[Хвойнікі]] (на галінцы [[Васілевічы]] — Хвойнікі ад лініі [[Каленкавічы]] — Гомель), 122 км ад [[Гомель|Гомля]].

=== Гідраграфія ===
Рака Брагінка, на ўсходзе сетка мэліярацыйных каналаў.

== Транспартная сетка ==
Побач [[аўтамабільная дарога|аўтадарога]], якая злучае Брагін з дарогай [[Лоеў]] — [[Рэчыца]].

== Насельніцтва ==
* 2004 год — 101 двор, 261 жыхар.

== Забудова ==
Складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, да якой на ўсходзе далучаецца просталінейная вуліца. Забудова двухбаковая, драўляная, сядзібнага тыпу.

=== Страчаная спадчына ===

== Асобы ==
* [[А. І. Шаўчэнка]] — камісар партызанскай брыгады імя К. Я. Варашылава, якая дзейнічала на Вілейшчыне падчас [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]].
* [[У. П. Чапега]] — беларускі перакладчык.

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}}

{{Малейкаўскі сельсавет}}
{{Брагінскі раён}}

[[Катэгорыя:Малейкаўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёну]]</text>
      <sha1>gy41q7v78xv7oyrxqex9m1posa80kcs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682423</id>
      <parentid>2682422</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T06:44:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Пад уладай Расейскай імпэрыі */</comment>
      <origin>2682423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38633" sha1="7ko5ssxojurq32kwr97whaorgaezggv" xml:space="preserve">{{Іншыя_значэньні}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Сялец
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Сяльца
|Назва па-расейску                = 
|Трансьлітараваная назва          = Sialec
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = перад 1574 годам
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Брагінскі раён|Брагінскі]]
|Сельсавет                        = [[Малейкаўскі сельсавет|Малейкаўскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 51
 |Шырата хвілінаў                 = 49
 |Шырата сэкундаў                 = 43
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 20
 |Даўгата сэкундаў                = 00
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьлева 
|Водступ подпісу на мапе          =  
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Сялец'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Малейкаўскі сельсавет|Малейкаўскім сельсавеце]] [[Брагінскі раён|Брагінскага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]] [[Беларусь|Беларусі]].

[[Файл:POL COA Korybut.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Карыбут князёў Вішнявецкіх.]]
[[Файл:Добры Вішнявецкіх у 1581 г. (працяг).jpg|значак|зьлева|170px|Сялец у падатковым рэестры Кіеўскага ваяводзтва 1581 г.]]

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

У пісьмовых крыніцах паселішча ці не ўпершыню згаданае ў 1574 годзе пры разьдзеле Брагінскага маёнтку паміж князямі-братамі Аляксандрам Аляксандравічам і Міхаілам Аляксандравічам Вішнявецкімі. Тады {{пачатак цытаты}}''Село Селце з людми отчизными, куничниками, з даню грошовою и медовою, з лесы, дубровами, чертежами, полями, сеножатми и з гоны бобровыми и ловы зверинными''{{канец цытаты}} дасталося князю Аляксандру&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200605102849/http://www.belniidad.by/sites/default/files/bash/bash01_2000.pdf Спиридонов М. Ф. Акт о разделе имения Брягин. 1574 г. // Беларускі археаграфічны штогоднік. Выпуск 1. – Мінск, 2000. С. 188]&lt;/ref&gt;. На 1581 год, калі маёнткам валодала яго ўдава княгіня Аляксандра (з роду Капустаў) Вішнявецкая, у Сяльцы налічвалася 22 дымы [[асадныя сяляне|асадных сялянаў]] (×6 — прыблізна 132 чалавекі), зь якіх выбіралася па 15 грошаў, і 8 [[агароднікі|агароднікаў]] (каля 48 чалавек), зь іх — па 4 грошы падатку&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 44. Опис 1. Справа 1. А. 884-884зв.; Źródła dziejowe (далей: ZD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław). Dział I-szy. /Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 38&lt;/ref&gt;.

29 чэрвеня 1609 году спадчыньнікі часткі Брагінскіх добраў князя Аляксандра{{заўвага|Аб'яднаў абедзьве паловы ў сваіх руках князь [[Ярэмі Вішнявецкі|Ярэмі Міхал Вішнявецкі]] толькі ў 1641 г.&lt;ref&gt;Czamańska I. Wiśniowieccy. Monografia rodu. — Poznań, 2007. S. 145, 171&lt;/ref&gt;}} яго сын князь Адам і княгіня Аляксандра з Хадкевічаў Вішнявецкія фундавалі ў Сяльцы царкву Сьвятога Спаса і мужчынскі манастыр, якому надалі сяло «''Защовъбъе... зо всими доходами и пожытками''». Заснаваны таксама манастыр жаночы з царквой Дабравешчаньня Найсьвяцейшай Багародзіцы, на ўтрыманьне якога адпісана трэцяя частка прыбыткаў мужчынскага манастыра. 19 жніўня 1613 году ў Кіеўскім [[гродзкі суд|гродзкім судзе]] быў складзены зыск аб нявыплаце Адаму і Аляксандры Хадкевічаўне Вішнявецкім, іх дачцэ Крысьціне панам Янам Юндзілам сумы, запісанай на добрах Зашчоб'е, [[Мікулічы (Гомельская вобласьць)|Мікулічы]], частцы мястэчка Брагін, на Сяльцы і [[Высокае (Хвойніцкі раён)|Высокім]]&lt;ref&gt;ZD. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Dział II-gi. — Warszawa, 1894. S. 200—201&lt;/ref&gt;. 

З тэксту ліста ўдавы Крысьціны, княгіні Вішнявецкай, Мікалаевай Малінскай, датаванага 24 днём лютага 1632 году, вынікае, што абодва манастыры «''на тот час суть спустошалые''». І «''ку лепшому чынечи розмноженю хвалы Бжои''» княгіня аддала іх ігуменьні Кіеўскага Ўзьнясенскага Пячэрскага манастыра Алімпіядзе з дому Рагозаў Сілічавай, яе дачцэ Марыне «''и иншим законницом при них мешкаючым и напотом будучым''», а таксама пацьвердзіла бацькоўскае наданьне на&lt;ref&gt;Собрание древних грамот и актов городов Минской губернии, православных монастырей, церквей и по разным предметам. — Минск, 1848. С. 68—71, 166—168&lt;/ref&gt;: {{пачатак цытаты}}''Село Защовбе с поддаными и зо всякими ихъ повинностями и послушенством, пожитками и приналежностями... А меновите теж и въ Селцу подданых трох з их кгрунтами, и з деревом бортным, ово зо всякими здавна приналежностями и звычаиными пожитками. Зособна теж до самого манастыра поля робочые и неробочые, сеножати, млынъ и з его вымелками на реце Щовби, также на тои реце волное рыб ловене на язах и иншими посудками, водле старых прыналежностеи звычаев и уживаня до тых манастыровъ належачих. Ничого на себе и на потомки свое тых добръ не имуючы и не зоставуючы...''{{канец цытаты}}

[[Файл:Фрагмэнт запісу Крысьціны Даніловічавай. 1641 г.jpg|значак|зьлева|170px|Фрагмэнт запісу Крысьціны Даніловічавай. 1641 г.]]

20 ліпеня 1641 году пані Крысьціна з князёў Вішнявецкіх, на той час жонка Пятра Даніловіча, крайчага кароннага, саступіла князю [[Ярэмі Вішнявецкі|Ярэмію Вішнявецкаму]] сваю палову замку і места Брагін зь сёламі, у ліку якіх быў і Сялец&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Radziwiłłów. Dział X. Sygn. 933. S. 8-13&lt;/ref&gt;.

На 28 чэрвеня 1650 году дзяржаўцам Брагіна і той часткі воласьці, якая да 1641 г. належала пані Крысьціне Даніловічавай, названы пан Даніэль Сіліч. Тады ў панскай частцы Сяльца налічвалася 23 дымы (≈138 жыхароў)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 7. Т. 2: Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1890. С. 424; Національно-визвольна війна в Україні. 1648-1657. Збірник за документами актових книг / Керівник проекту Музичук О. В.; Упор.: Сухих Л. А., Страшко В. В. Державний комітет архівів України. Центральний державний історичний архів України, м. Київ. – Київ, 2008. С. 534&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Herb Pobog barokowy.svg|100пкс|значак|Герб Побуг роду Канецпольскіх.]]
[[Файл:Сьпярыж Нудычы Гамолічы Мікулічы Веляцін Сялец у пастой 1686-1687 гг.jpg|значак|зьлева|170px|Сялец у пастой 1686-1687 гг.]]

16 жніўня 1673 году кароль [[Міхал Вішнявецкі|Міхал Карыбут Вішнявецкі]] пацьвердзіў даўні фундуш манастырам у Сяльцы, што быў у складзе Брагінскага графства, як запісана ў загалоўку граматы, альбо Брагінскага ключа — як у самым тэксьце&lt;ref&gt; Князі Вишневецькі. — Київ, 2016 (2017). С. 213&lt;/ref&gt;. Згодна з люстрацыяй падымнага падатку [[Оўруч|Оўруцкага]] павету [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] ад 25 студзеня 1683 году, 3 дымы ў вёсцы Сялец трымаў пан Ясінскі, а з 6 дымоў (у другі пабор — з 3-х) вёскі Зашчоб’е (wsi Zaszczeblów) «''czerniczek Brahińskich''{{заўвага|Маюцца на ўвазе сялецкія; пра манастыры ў Брагіне зьвестак няма.}}» выплачваліся 3 злотыя &lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 7. T. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 489, 490, 507&lt;/ref&gt;.

28 чэрвеня 1687 году Сялец названы ў справе Оўруцкага [[гродзкі суд|гродзкага суда]] сярод паселішчаў часткі Брагінскага маёнтку ваяводзіча бэлзскага, каралеўскага палкоўніка Яна Канецпольскага, зруйнаваных працяглым (ад лістападу 1686 года да самых «''[[сёмуха|świątek zielonych]]''») пастоем рэестравых казакоў запарозскага палкоўніка Паўла Апостала Шчуроўскага. У 20 яго дварах (каля 120 жыхароў) казакі, у адрозьненьне ад іншых месцаў, самі не стаялі, разьмясьцілі толькі трох коней на пакорм. Але вяскоўцаў прымусілі справіць ажно 7 вазоў, кожны з хамутом, раменнай шляёй, касой, сякерай, рыдлёўкай, біклагай, мазьніцай з двума {{падказка|гарцамі|гарц або гарнец — 2, 8237 л}} дзёгцю; зь іх выбралі здору, гарэлкі, за порах, 20 пар хустаў палатна на ўладкаваньне паходных шатроў агулам на 969 злотых, {{падказка|легуміны|салодкая выпечка альбо слодычы, вырабленыя з ужываньнем зьбітых яек і цукру з рознымі дадаткамі.}} 44 вядры, аўса 67 вёдраў, 21 кабана (wieprzow), 58 падсьвінкаў, 143 кур, 9 баранаў; палкоўніку Шчуроўскаму і сотніку Русановічу далі адпаведна 24 і 6 злотых, [[каляднае|каляды]] — 30 злотых&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 5. А. 330-330зв.; Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. Акты о казаках (1679—1716). — Киев, 1868. С. 152&lt;/ref&gt;.

26 траўня 1696 году ў Оўруцкім гродзкім судзе актыкаваная скарга, пададзеная ад імя пана Аляксандра Сіліча на яго стрыя Самуэля Сіліча, лоўчага ноўгарад-северскага, зяця Юрыя Гасоўскага і родных братоў Антонія і Паўла Сілічаў. У кастрычніку 1695 году Ю. Гасоўскі, падбухтораны панам лоўчым, раней маючым канфлікт зь нябожчыкам панам Рыгорам Сілічам, братам падаўца скаргі, наехаў на двор у Сяльцы, дзе без усялякай нагоды зьбіў пані гаспадыню. Пазьней ён, А. і П. Сілічы наехалі на тамтэйшы жаночы манастыр ritus Graeci, манахіню Софію зьбілі кіямі, да перадсьмяротнага стану давёўшы. І надалей Ю. Гасоўскі учыняў розныя гвалты, як тое — вокны ў карчме, сярод ночы наехаўшы, павыцінаў, зьбіў брагінсага арандатара Рушмана Давідовіча і яго сына. У красавіку 1696 году ізноў наехаў на манастыр, уварваўся ў царкву, адарваў ад сьцяны партрэт нябожчыка Рыгора Сіліча, а манахіню, якая спрабавала супрацівіцца таму, словамі жорстка зьняважыў. Усяляк перашкаджаў завяршэньню сялецкімі падданымі збудаваньняў для лоўлі рыбы на рацэ Брагінцы (маўляў, усё спаліць), жадаючы той промысел узурпаваць. І з астатняга. Калі пан Казімер Янішэўскі, [[возны]], зьявіўся па гэтай справе да двара [[Лісьцьвін|Лісьцьвінскага]], пры ўваходзе яму ў галаву патрапіла міска; магчыма, дайшло б і да большага, як бы не ўмяшаўся ксёндз, вікары астраглядаўскі{{заўвага|На той час ім быў ксёндз Даніэль Міклашэвіч з ордэну братоў-прапаведнікаў (Ordo fratrum Praedicatorum) альбо дамініканаў.}}, ды хоць часова супакоіў свавольнага&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 1. Т. 4. Акты об унии и состоянии православной церкви с половины XVII века (1648—1798). — Киев, 1871. С. 113—114&lt;/ref&gt;.

У кастрычніку 1698 году складзены інвэнтар мужчынскага манастыра ў Сяльцы, які ўзначальваў ігумэн Феадосій Ханкевіч. Згодна зь ім, на манастырскіх землях жылі і працавалі альбо служылі 9 падданых зь сем'ямі: Грышка Стары (меў трох коней), Нічыпар Бондар (меў каня), Хведар Сьляпы (меў вала), Іван Вульскі, Андрэй Паўлоўскі, Васіль Вульскі, брат Васіля, Лукаш Козуман, Хвілька Баярын. 8 гаспадароў трымалі па [[валока|1 валоцы]] зямлі, зь якіх адпрацоўвалі паншчыну па 2 дні хлопскіх (мужчынскіх) і па 2 белагаловых (жаночых) на тыдзень. Баярын, як звычайна, быў на службе, на зямлі не працаваў, павіннасьцямі не абцяжараны&lt;ref&gt;Львоўская нацыянальная навуковая бібліятэка імя [[Васіль Стафанік|В. Стэфаніка]] НАН Украіны. Адзьдзел рукапісаў. Ф. 3. Спр. 820. А. 667 і наст.&lt;/ref&gt;.  

[[Файл:Пячатка Сялецкага базыльянскага кляштару 14 чэрвеня 1742 г. Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва Кароны Польскай.jpg|100пкс|значак|зьлева|Пячатка Сялецкага базыльянскага кляштару на лісьце ад 14 чэрвеня 1742 г.{{заўвага|Дзяніс Лісейчыкаў засьведчыў, што на сёньня гэта самы раньні зь вядомых адбіткаў сярод кляштараў Беларускай правінцыі базыльянскага ордэну, але ў артыкуле дасьледчыка сам Сялец чамусьці пазначаны ў Рэчыцкім павеце ВКЛ&lt;ref&gt;Д. В. Лісейчыкаў. «TALIS EST BASILIUS MAGNUS»: пячаткі манастыроў Беларускай правінцыі базыльянскага ордэна канца XVIII – першай трэці XIX ст. // Архіварыус: зб. навук. паведамл. і арт.; вып. 18 / рэдкал.: В. Ф. Голубеў (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск: НГАБ, 2020. С. 160—161&lt;/ref&gt;.}}]][[Файл:POL COA Rawicz.svg|100пкс|значак|Герб Равіч паноў Ракіцкіх.]]

Пасля сьмерці ў 1719 годзе апошняга спадчыннага ўладальніка пана серадзкага ваяводы Яна Канецпольскага і шматгадовага знаходжаньня (яшчэ і пры жыцьці нябожчыка) ў заставе ў паноў Сілічаў&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 284&lt;/ref&gt;, прыкладна ад 1733 году Сялец стаў уласнасьцю князя [[Міхал Сэрвацы Вішнявецкі|Міхала Сэрвацыя]] са старэйшай галіны роду [[Вішнявецкія|Вішнявецкіх]], які менавіта ў тым годзе ці не ўпершыню падпісаўся «графам на Брагіне»&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской археографической комиссией. — Вильна, 1870. Т. IV. Акты Бресцкого гродского суда. С. 485&lt;/ref&gt;. Лістом ад 14 чэрвеня 1742 году ваявода віленскі, вялікі гетман ВКЛ князь Міхал Сэрвацы і княгіня Тэкля з Радзівілаў Вішнявецкія пацьвердзілі фундуш Сялецкаму манастыру. Гэтым разам — айцам базыльянам&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 694. Воп. 5. Спр. 140. А. 129—132&lt;/ref&gt;.

Паводле зьвестак на 1748 год ксяндза Караля Непамуцэна Арлоўскага, Сялец быў сярод паселішчаў, частка жыхароў якіх (зь ліку шляхты) належала да [[Астрагляды|Астраглядавіцкай]] парафіі Оўруцкага дэканату Кіеўскай дыяцэзіі&lt;ref&gt;Ks. Orłowski K. N. Defensa biskupstwa y dyecezyi Kiiowskiey. — Lwów, 1748. S. 148&lt;/ref&gt;. У 1754 годзе з 32 двароў (каля 192 жыхароў) вёскі Сялец Брагінскага маёнтку «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачваліся 5 злотых, «na milicję» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 20 злотых. З 5 двароў (≈30 чалавек) у Сяльцы айцоў базыльянаў адпаведна — 22 з паловай грошы і 3 злотыя&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 192&lt;/ref&gt;. У тым жа годзе маёнтак быў куплены ў княгіні Эльжбэты Вішнявецкай Міхалавай Замойскай панам Францішкам Антоніем Ракіцкім.

[[Файл:Сялец у эксплікацыі да мапы Брагінскага графства 1783 г.png|значак|зьлева|170пкс|Сялец у эксплікацыі да мапы Брагінскага графства 1783 г.]]

Паводле перапісаў габрэйскага насельніцтва 1765, 1778 і 1784 гадоў у вёсцы Сялец (Sielce) пражывалі адпаведна 6, 3 і 3 чалавекі (głowy), плацельшчыкі пагалоўшчыны, якія належалі да Брагінскага кагалу&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 302, 391, 710&lt;/ref&gt;. Пэўна, на зьмяншэньне колькасьці габрэяў не магла не паўплываць [[Каліеўшчына]] 1768 году, што была апошнім і наймацнейшым уздымам гайдамацкага руху ва Украіне.

Сялец і ўгодзьдзі тутэйшых базыльянаў згаданыя ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства, датаванай 27 днём жніўня 1783 году.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

[[Файл:Фальварак і вёска Гарадзішча на плане Генеральнага межавання Рэчыцкага павету 1797 г.png|значак|зьлева|170пкс|Сялец на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]]

У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793 год) Сялец апынуўся ў межах Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. С. 181—182&lt;/ref&gt;.  З крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 году, вядома, што вёскі [[Вуглы (Брагінскі раён)|Вуглы]], [[Каманоў]], сяло Сялец, хутар [[Малейкі]], якія належалі панам Людвіку і Алаізію Ракіцкім, у «оренду поступлено капитану Сандеру».&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 72&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Святар Праабражэнскай царквы ў Сяльцы а. Андрэй Пяцельчыц.jpg|значак|170px|Сялецкі сьвятар а. Андрэй Пяцельчыц.]]
[[Файл:Сялец на карце Ф. Ф. Шуберта 1826-40 гг.jpg|значак|зьлева|170px|Сялец на мапе Ф. Ф. Шубэрта 1832 г.]]

Згодна з энцыкляпэдыяй «Гарады і вёскі Беларусі», на 1850 год паселішча мела 41 двор. У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 138 жыхароў Сяльца абодвух полаў належалі да прыходу Праабражэнскай царквы&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 720&lt;/ref&gt;.

У парэформавы пэрыяд Сялец належаў да Брагінскай воласьці. У сьпісе прыходаў і прычтаў па чатырох благачынных акругах (у межах Рэчыцкага павету) Менскай епархіі на 1876 год у складзе прычту Праабражэнскай царквы ў Сяльцы названыя настаяцель а. Андрэй Пяцельчыц, в. а. штатнага псаломшчыка Раман Тучкевіч і звышштатны Аляксандар Мігай. У складзе прыходу, акрамя Сяльца, — вёскі Гарадзішча, Малейкі, Катловіца, Зарэчча, Сьцяжарнае, Цюцькі, Крыўча, Пераносы, Юркавічы, Углы, Каманоў, Міхнаўка, Рудня Жураўлёвая, Лубенікі&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. – Минск, 1876. № 10. С. 457&lt;/ref&gt;. На 1879 год прыход складалі 1196 мужчынскага і 1119 жаночага полу верных&lt;ref&gt;Описание церквей и приходов Минской епархии. VIII. Речицкий уезд. — Минск, 1879. С. 30&lt;/ref&gt;.

У 1886 годзе паселішча налічвала 33 двары, 195 жыхароў, дзейнічалі царква і капліца&lt;ref&gt;Волости и важнейшие селения Европейской России. — С.-Петербург, 1886. Вып. 5. С. 111&lt;/ref&gt;. 31 траўня 1890 году, на запрашэньне а. Андрэя Пяцельчыца, прыходзкую школу ў Сяльцы наведаў інспэктар зь Менску протаіерэй Павал Афонскі, які застаўся задаволены ведамі вучняў&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. — Минск, 1891. № 2. С. 78—80&lt;/ref&gt;. 

Паводле перапісу 1897 года ў Сяльцы было 44 двары з 283 жыхарамі, існавалі царкоўна-прыходзкая школа, царква, капліца, вятрак. На 1909 год — 57 двароў, 340 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 179&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Ўстаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана была часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Сялец і Брагін, аднак, апынуліся ў складзе часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Прычым, старастай (губэрнатарам) гэтман [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]] [[Павал Скарападзкі]] прызначыў былога ўладальніка [[Двор-Гарадзішча|маёнтку Гарадзішча]], галаву Рэчыцкай павятовай управы П. А. Патона. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы»&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 – січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. С. 85&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Брагінская воласьць увайшла ў склад [[ССРБ|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], аднак 16 студзеня Масква далучыла яе разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі да [[РСФСР]].

З 8 сьнежня 1926 да 30 сьнежня 1927 году Сялец — цэнтар Сялецкага сельсавету ў Брагінскім раёне [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай]], з 9 чэрвеня 1927 году [[Гомельская акруга|Гомельскай]] акругі. У 1930 годзе арганізаваны [[калгас]] «Новы беларус», працавалі 2 ветракі, конная крупарушка, 2 гамарні, воўначоска. З 20 лютага 1938 году — у складзе [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] з цэнтрам у Мазыры.

Падчас [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] на франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 66 мясцовых жыхароў. У памяць пра загінулых у 1965 годзе ў скверы ўсталявана скульптура салдата.

З 8 студзеня 1954 году Сялец адміністрацыйна належыць да Гомельскай вобласьці. Паводле перапісу 1959 году у вёсцы — 661 жыхар. Цэнтар [[калгас]]у імя Э. Тэльмана. Працавалі клуб, пачатковая школа, бібліятэка, дзіцячы садок.

== Геаграфія ==
За 9 км на паўночны ўсход ад [[Брагін]]а, 35 км ад чыгуначнай станцыі [[Хвойнікі]] (на галінцы [[Васілевічы]] — Хвойнікі ад лініі [[Каленкавічы]] — Гомель), 122 км ад [[Гомель|Гомля]].

=== Гідраграфія ===
Рака Брагінка, на ўсходзе сетка мэліярацыйных каналаў.

== Транспартная сетка ==
Побач [[аўтамабільная дарога|аўтадарога]], якая злучае Брагін з дарогай [[Лоеў]] — [[Рэчыца]].

== Насельніцтва ==
* 2004 год — 101 двор, 261 жыхар.

== Забудова ==
Складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, да якой на ўсходзе далучаецца просталінейная вуліца. Забудова двухбаковая, драўляная, сядзібнага тыпу.

=== Страчаная спадчына ===

== Асобы ==
* [[А. І. Шаўчэнка]] — камісар партызанскай брыгады імя К. Я. Варашылава, якая дзейнічала на Вілейшчыне падчас [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]].
* [[У. П. Чапега]] — беларускі перакладчык.

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}}

{{Малейкаўскі сельсавет}}
{{Брагінскі раён}}

[[Катэгорыя:Малейкаўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёну]]</text>
      <sha1>7ko5ssxojurq32kwr97whaorgaezggv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682425</id>
      <parentid>2682423</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T06:46:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Пад уладай Расейскай імпэрыі */</comment>
      <origin>2682425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38635" sha1="oq3bf3d16d1ani8iu9avuu3q7t5v193" xml:space="preserve">{{Іншыя_значэньні}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Сялец
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Сяльца
|Назва па-расейску                = 
|Трансьлітараваная назва          = Sialec
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = перад 1574 годам
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Брагінскі раён|Брагінскі]]
|Сельсавет                        = [[Малейкаўскі сельсавет|Малейкаўскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 51
 |Шырата хвілінаў                 = 49
 |Шырата сэкундаў                 = 43
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 20
 |Даўгата сэкундаў                = 00
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьлева 
|Водступ подпісу на мапе          =  
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Сялец'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Малейкаўскі сельсавет|Малейкаўскім сельсавеце]] [[Брагінскі раён|Брагінскага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]] [[Беларусь|Беларусі]].

[[Файл:POL COA Korybut.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Карыбут князёў Вішнявецкіх.]]
[[Файл:Добры Вішнявецкіх у 1581 г. (працяг).jpg|значак|зьлева|170px|Сялец у падатковым рэестры Кіеўскага ваяводзтва 1581 г.]]

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

У пісьмовых крыніцах паселішча ці не ўпершыню згаданае ў 1574 годзе пры разьдзеле Брагінскага маёнтку паміж князямі-братамі Аляксандрам Аляксандравічам і Міхаілам Аляксандравічам Вішнявецкімі. Тады {{пачатак цытаты}}''Село Селце з людми отчизными, куничниками, з даню грошовою и медовою, з лесы, дубровами, чертежами, полями, сеножатми и з гоны бобровыми и ловы зверинными''{{канец цытаты}} дасталося князю Аляксандру&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200605102849/http://www.belniidad.by/sites/default/files/bash/bash01_2000.pdf Спиридонов М. Ф. Акт о разделе имения Брягин. 1574 г. // Беларускі археаграфічны штогоднік. Выпуск 1. – Мінск, 2000. С. 188]&lt;/ref&gt;. На 1581 год, калі маёнткам валодала яго ўдава княгіня Аляксандра (з роду Капустаў) Вішнявецкая, у Сяльцы налічвалася 22 дымы [[асадныя сяляне|асадных сялянаў]] (×6 — прыблізна 132 чалавекі), зь якіх выбіралася па 15 грошаў, і 8 [[агароднікі|агароднікаў]] (каля 48 чалавек), зь іх — па 4 грошы падатку&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 44. Опис 1. Справа 1. А. 884-884зв.; Źródła dziejowe (далей: ZD). T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław). Dział I-szy. /Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 38&lt;/ref&gt;.

29 чэрвеня 1609 году спадчыньнікі часткі Брагінскіх добраў князя Аляксандра{{заўвага|Аб'яднаў абедзьве паловы ў сваіх руках князь [[Ярэмі Вішнявецкі|Ярэмі Міхал Вішнявецкі]] толькі ў 1641 г.&lt;ref&gt;Czamańska I. Wiśniowieccy. Monografia rodu. — Poznań, 2007. S. 145, 171&lt;/ref&gt;}} яго сын князь Адам і княгіня Аляксандра з Хадкевічаў Вішнявецкія фундавалі ў Сяльцы царкву Сьвятога Спаса і мужчынскі манастыр, якому надалі сяло «''Защовъбъе... зо всими доходами и пожытками''». Заснаваны таксама манастыр жаночы з царквой Дабравешчаньня Найсьвяцейшай Багародзіцы, на ўтрыманьне якога адпісана трэцяя частка прыбыткаў мужчынскага манастыра. 19 жніўня 1613 году ў Кіеўскім [[гродзкі суд|гродзкім судзе]] быў складзены зыск аб нявыплаце Адаму і Аляксандры Хадкевічаўне Вішнявецкім, іх дачцэ Крысьціне панам Янам Юндзілам сумы, запісанай на добрах Зашчоб'е, [[Мікулічы (Гомельская вобласьць)|Мікулічы]], частцы мястэчка Брагін, на Сяльцы і [[Высокае (Хвойніцкі раён)|Высокім]]&lt;ref&gt;ZD. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Dział II-gi. — Warszawa, 1894. S. 200—201&lt;/ref&gt;. 

З тэксту ліста ўдавы Крысьціны, княгіні Вішнявецкай, Мікалаевай Малінскай, датаванага 24 днём лютага 1632 году, вынікае, што абодва манастыры «''на тот час суть спустошалые''». І «''ку лепшому чынечи розмноженю хвалы Бжои''» княгіня аддала іх ігуменьні Кіеўскага Ўзьнясенскага Пячэрскага манастыра Алімпіядзе з дому Рагозаў Сілічавай, яе дачцэ Марыне «''и иншим законницом при них мешкаючым и напотом будучым''», а таксама пацьвердзіла бацькоўскае наданьне на&lt;ref&gt;Собрание древних грамот и актов городов Минской губернии, православных монастырей, церквей и по разным предметам. — Минск, 1848. С. 68—71, 166—168&lt;/ref&gt;: {{пачатак цытаты}}''Село Защовбе с поддаными и зо всякими ихъ повинностями и послушенством, пожитками и приналежностями... А меновите теж и въ Селцу подданых трох з их кгрунтами, и з деревом бортным, ово зо всякими здавна приналежностями и звычаиными пожитками. Зособна теж до самого манастыра поля робочые и неробочые, сеножати, млынъ и з его вымелками на реце Щовби, также на тои реце волное рыб ловене на язах и иншими посудками, водле старых прыналежностеи звычаев и уживаня до тых манастыровъ належачих. Ничого на себе и на потомки свое тых добръ не имуючы и не зоставуючы...''{{канец цытаты}}

[[Файл:Фрагмэнт запісу Крысьціны Даніловічавай. 1641 г.jpg|значак|зьлева|170px|Фрагмэнт запісу Крысьціны Даніловічавай. 1641 г.]]

20 ліпеня 1641 году пані Крысьціна з князёў Вішнявецкіх, на той час жонка Пятра Даніловіча, крайчага кароннага, саступіла князю [[Ярэмі Вішнявецкі|Ярэмію Вішнявецкаму]] сваю палову замку і места Брагін зь сёламі, у ліку якіх быў і Сялец&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Radziwiłłów. Dział X. Sygn. 933. S. 8-13&lt;/ref&gt;.

На 28 чэрвеня 1650 году дзяржаўцам Брагіна і той часткі воласьці, якая да 1641 г. належала пані Крысьціне Даніловічавай, названы пан Даніэль Сіліч. Тады ў панскай частцы Сяльца налічвалася 23 дымы (≈138 жыхароў)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 7. Т. 2: Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1890. С. 424; Національно-визвольна війна в Україні. 1648-1657. Збірник за документами актових книг / Керівник проекту Музичук О. В.; Упор.: Сухих Л. А., Страшко В. В. Державний комітет архівів України. Центральний державний історичний архів України, м. Київ. – Київ, 2008. С. 534&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Herb Pobog barokowy.svg|100пкс|значак|Герб Побуг роду Канецпольскіх.]]
[[Файл:Сьпярыж Нудычы Гамолічы Мікулічы Веляцін Сялец у пастой 1686-1687 гг.jpg|значак|зьлева|170px|Сялец у пастой 1686-1687 гг.]]

16 жніўня 1673 году кароль [[Міхал Вішнявецкі|Міхал Карыбут Вішнявецкі]] пацьвердзіў даўні фундуш манастырам у Сяльцы, што быў у складзе Брагінскага графства, як запісана ў загалоўку граматы, альбо Брагінскага ключа — як у самым тэксьце&lt;ref&gt; Князі Вишневецькі. — Київ, 2016 (2017). С. 213&lt;/ref&gt;. Згодна з люстрацыяй падымнага падатку [[Оўруч|Оўруцкага]] павету [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] ад 25 студзеня 1683 году, 3 дымы ў вёсцы Сялец трымаў пан Ясінскі, а з 6 дымоў (у другі пабор — з 3-х) вёскі Зашчоб’е (wsi Zaszczeblów) «''czerniczek Brahińskich''{{заўвага|Маюцца на ўвазе сялецкія; пра манастыры ў Брагіне зьвестак няма.}}» выплачваліся 3 злотыя &lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 7. T. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 489, 490, 507&lt;/ref&gt;.

28 чэрвеня 1687 году Сялец названы ў справе Оўруцкага [[гродзкі суд|гродзкага суда]] сярод паселішчаў часткі Брагінскага маёнтку ваяводзіча бэлзскага, каралеўскага палкоўніка Яна Канецпольскага, зруйнаваных працяглым (ад лістападу 1686 года да самых «''[[сёмуха|świątek zielonych]]''») пастоем рэестравых казакоў запарозскага палкоўніка Паўла Апостала Шчуроўскага. У 20 яго дварах (каля 120 жыхароў) казакі, у адрозьненьне ад іншых месцаў, самі не стаялі, разьмясьцілі толькі трох коней на пакорм. Але вяскоўцаў прымусілі справіць ажно 7 вазоў, кожны з хамутом, раменнай шляёй, касой, сякерай, рыдлёўкай, біклагай, мазьніцай з двума {{падказка|гарцамі|гарц або гарнец — 2, 8237 л}} дзёгцю; зь іх выбралі здору, гарэлкі, за порах, 20 пар хустаў палатна на ўладкаваньне паходных шатроў агулам на 969 злотых, {{падказка|легуміны|салодкая выпечка альбо слодычы, вырабленыя з ужываньнем зьбітых яек і цукру з рознымі дадаткамі.}} 44 вядры, аўса 67 вёдраў, 21 кабана (wieprzow), 58 падсьвінкаў, 143 кур, 9 баранаў; палкоўніку Шчуроўскаму і сотніку Русановічу далі адпаведна 24 і 6 злотых, [[каляднае|каляды]] — 30 злотых&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 5. А. 330-330зв.; Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. Акты о казаках (1679—1716). — Киев, 1868. С. 152&lt;/ref&gt;.

26 траўня 1696 году ў Оўруцкім гродзкім судзе актыкаваная скарга, пададзеная ад імя пана Аляксандра Сіліча на яго стрыя Самуэля Сіліча, лоўчага ноўгарад-северскага, зяця Юрыя Гасоўскага і родных братоў Антонія і Паўла Сілічаў. У кастрычніку 1695 году Ю. Гасоўскі, падбухтораны панам лоўчым, раней маючым канфлікт зь нябожчыкам панам Рыгорам Сілічам, братам падаўца скаргі, наехаў на двор у Сяльцы, дзе без усялякай нагоды зьбіў пані гаспадыню. Пазьней ён, А. і П. Сілічы наехалі на тамтэйшы жаночы манастыр ritus Graeci, манахіню Софію зьбілі кіямі, да перадсьмяротнага стану давёўшы. І надалей Ю. Гасоўскі учыняў розныя гвалты, як тое — вокны ў карчме, сярод ночы наехаўшы, павыцінаў, зьбіў брагінсага арандатара Рушмана Давідовіча і яго сына. У красавіку 1696 году ізноў наехаў на манастыр, уварваўся ў царкву, адарваў ад сьцяны партрэт нябожчыка Рыгора Сіліча, а манахіню, якая спрабавала супрацівіцца таму, словамі жорстка зьняважыў. Усяляк перашкаджаў завяршэньню сялецкімі падданымі збудаваньняў для лоўлі рыбы на рацэ Брагінцы (маўляў, усё спаліць), жадаючы той промысел узурпаваць. І з астатняга. Калі пан Казімер Янішэўскі, [[возны]], зьявіўся па гэтай справе да двара [[Лісьцьвін|Лісьцьвінскага]], пры ўваходзе яму ў галаву патрапіла міска; магчыма, дайшло б і да большага, як бы не ўмяшаўся ксёндз, вікары астраглядаўскі{{заўвага|На той час ім быў ксёндз Даніэль Міклашэвіч з ордэну братоў-прапаведнікаў (Ordo fratrum Praedicatorum) альбо дамініканаў.}}, ды хоць часова супакоіў свавольнага&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 1. Т. 4. Акты об унии и состоянии православной церкви с половины XVII века (1648—1798). — Киев, 1871. С. 113—114&lt;/ref&gt;.

У кастрычніку 1698 году складзены інвэнтар мужчынскага манастыра ў Сяльцы, які ўзначальваў ігумэн Феадосій Ханкевіч. Згодна зь ім, на манастырскіх землях жылі і працавалі альбо служылі 9 падданых зь сем'ямі: Грышка Стары (меў трох коней), Нічыпар Бондар (меў каня), Хведар Сьляпы (меў вала), Іван Вульскі, Андрэй Паўлоўскі, Васіль Вульскі, брат Васіля, Лукаш Козуман, Хвілька Баярын. 8 гаспадароў трымалі па [[валока|1 валоцы]] зямлі, зь якіх адпрацоўвалі паншчыну па 2 дні хлопскіх (мужчынскіх) і па 2 белагаловых (жаночых) на тыдзень. Баярын, як звычайна, быў на службе, на зямлі не працаваў, павіннасьцямі не абцяжараны&lt;ref&gt;Львоўская нацыянальная навуковая бібліятэка імя [[Васіль Стафанік|В. Стэфаніка]] НАН Украіны. Адзьдзел рукапісаў. Ф. 3. Спр. 820. А. 667 і наст.&lt;/ref&gt;.  

[[Файл:Пячатка Сялецкага базыльянскага кляштару 14 чэрвеня 1742 г. Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва Кароны Польскай.jpg|100пкс|значак|зьлева|Пячатка Сялецкага базыльянскага кляштару на лісьце ад 14 чэрвеня 1742 г.{{заўвага|Дзяніс Лісейчыкаў засьведчыў, што на сёньня гэта самы раньні зь вядомых адбіткаў сярод кляштараў Беларускай правінцыі базыльянскага ордэну, але ў артыкуле дасьледчыка сам Сялец чамусьці пазначаны ў Рэчыцкім павеце ВКЛ&lt;ref&gt;Д. В. Лісейчыкаў. «TALIS EST BASILIUS MAGNUS»: пячаткі манастыроў Беларускай правінцыі базыльянскага ордэна канца XVIII – першай трэці XIX ст. // Архіварыус: зб. навук. паведамл. і арт.; вып. 18 / рэдкал.: В. Ф. Голубеў (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск: НГАБ, 2020. С. 160—161&lt;/ref&gt;.}}]][[Файл:POL COA Rawicz.svg|100пкс|значак|Герб Равіч паноў Ракіцкіх.]]

Пасля сьмерці ў 1719 годзе апошняга спадчыннага ўладальніка пана серадзкага ваяводы Яна Канецпольскага і шматгадовага знаходжаньня (яшчэ і пры жыцьці нябожчыка) ў заставе ў паноў Сілічаў&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 284&lt;/ref&gt;, прыкладна ад 1733 году Сялец стаў уласнасьцю князя [[Міхал Сэрвацы Вішнявецкі|Міхала Сэрвацыя]] са старэйшай галіны роду [[Вішнявецкія|Вішнявецкіх]], які менавіта ў тым годзе ці не ўпершыню падпісаўся «графам на Брагіне»&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской археографической комиссией. — Вильна, 1870. Т. IV. Акты Бресцкого гродского суда. С. 485&lt;/ref&gt;. Лістом ад 14 чэрвеня 1742 году ваявода віленскі, вялікі гетман ВКЛ князь Міхал Сэрвацы і княгіня Тэкля з Радзівілаў Вішнявецкія пацьвердзілі фундуш Сялецкаму манастыру. Гэтым разам — айцам базыльянам&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 694. Воп. 5. Спр. 140. А. 129—132&lt;/ref&gt;.

Паводле зьвестак на 1748 год ксяндза Караля Непамуцэна Арлоўскага, Сялец быў сярод паселішчаў, частка жыхароў якіх (зь ліку шляхты) належала да [[Астрагляды|Астраглядавіцкай]] парафіі Оўруцкага дэканату Кіеўскай дыяцэзіі&lt;ref&gt;Ks. Orłowski K. N. Defensa biskupstwa y dyecezyi Kiiowskiey. — Lwów, 1748. S. 148&lt;/ref&gt;. У 1754 годзе з 32 двароў (каля 192 жыхароў) вёскі Сялец Брагінскага маёнтку «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачваліся 5 злотых, «na milicję» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 20 злотых. З 5 двароў (≈30 чалавек) у Сяльцы айцоў базыльянаў адпаведна — 22 з паловай грошы і 3 злотыя&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 192&lt;/ref&gt;. У тым жа годзе маёнтак быў куплены ў княгіні Эльжбэты Вішнявецкай Міхалавай Замойскай панам Францішкам Антоніем Ракіцкім.

[[Файл:Сялец у эксплікацыі да мапы Брагінскага графства 1783 г.png|значак|зьлева|170пкс|Сялец у эксплікацыі да мапы Брагінскага графства 1783 г.]]

Паводле перапісаў габрэйскага насельніцтва 1765, 1778 і 1784 гадоў у вёсцы Сялец (Sielce) пражывалі адпаведна 6, 3 і 3 чалавекі (głowy), плацельшчыкі пагалоўшчыны, якія належалі да Брагінскага кагалу&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 302, 391, 710&lt;/ref&gt;. Пэўна, на зьмяншэньне колькасьці габрэяў не магла не паўплываць [[Каліеўшчына]] 1768 году, што была апошнім і наймацнейшым уздымам гайдамацкага руху ва Украіне.

Сялец і ўгодзьдзі тутэйшых базыльянаў згаданыя ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства, датаванай 27 днём жніўня 1783 году.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

[[Файл:Фальварак і вёска Гарадзішча на плане Генеральнага межавання Рэчыцкага павету 1797 г.png|значак|зьлева|170пкс|Сялец на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]]

У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793 год) Сялец апынуўся ў межах Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. С. 181—182&lt;/ref&gt;.  З крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 году, вядома, што вёскі [[Вуглы (Брагінскі раён)|Вуглы]], [[Каманоў]], сяло Сялец, хутар [[Малейкі]], якія належалі панам Людвіку і Алаізію Ракіцкім, у «оренду поступлено капитану Сандеру».&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 72&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Святар Праабражэнскай царквы ў Сяльцы а. Андрэй Пяцельчыц.jpg|значак|170px|Сялецкі сьвятар а. Андрэй Пяцельчыц.]]
[[Файл:Сялец на карце Ф. Ф. Шуберта 1826-40 гг.jpg|значак|зьлева|170px|Сялец на мапе Ф. Ф. Шубэрта 1832 г.]]

Згодна з энцыкляпэдыяй «Гарады і вёскі Беларусі», на 1850 год паселішча мела 41 двор. У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 138 жыхароў Сяльца абодвух полаў належалі да прыходу Праабражэнскай царквы&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 720&lt;/ref&gt;.

У парэформавы пэрыяд Сялец належаў да Брагінскай воласьці. У сьпісе прыходаў і прычтаў па чатырох благачынных акругах (у межах Рэчыцкага павету) Менскай епархіі на 1876 год у складзе прычту Праабражэнскай царквы ў Сяльцы названыя настаяцель а. Андрэй Пяцельчыц, в. а. штатнага псаломшчыка Раман Тучкевіч і звышштатны Аляксандар Мігай. У складзе прыходу, акрамя Сяльца, — вёскі Гарадзішча, Малейкі, Катловіца, Зарэчча, Сьцежарнае, Цюцькі, Крыўча, Пераносы, Юркавічы, Вуглы, Каманоў, Міхнаўка, Рудня Жураўлёвая, Лубенікі&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. – Минск, 1876. № 10. С. 457&lt;/ref&gt;. На 1879 год прыход складалі 1196 мужчынскага і 1119 жаночага полу верных&lt;ref&gt;Описание церквей и приходов Минской епархии. VIII. Речицкий уезд. — Минск, 1879. С. 30&lt;/ref&gt;.

У 1886 годзе паселішча налічвала 33 двары, 195 жыхароў, дзейнічалі царква і капліца&lt;ref&gt;Волости и важнейшие селения Европейской России. — С.-Петербург, 1886. Вып. 5. С. 111&lt;/ref&gt;. 31 траўня 1890 году, на запрашэньне а. Андрэя Пяцельчыца, прыходзкую школу ў Сяльцы наведаў інспэктар зь Менску протаіерэй Павал Афонскі, які застаўся задаволены ведамі вучняў&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. — Минск, 1891. № 2. С. 78—80&lt;/ref&gt;. 

Паводле перапісу 1897 года ў Сяльцы было 44 двары з 283 жыхарамі, існавалі царкоўна-прыходзкая школа, царква, капліца, вятрак. На 1909 год — 57 двароў, 340 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 179&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Ўстаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана была часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Сялец і Брагін, аднак, апынуліся ў складзе часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Прычым, старастай (губэрнатарам) гэтман [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]] [[Павал Скарападзкі]] прызначыў былога ўладальніка [[Двор-Гарадзішча|маёнтку Гарадзішча]], галаву Рэчыцкай павятовай управы П. А. Патона. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы»&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 – січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. С. 85&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Брагінская воласьць увайшла ў склад [[ССРБ|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], аднак 16 студзеня Масква далучыла яе разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі да [[РСФСР]].

З 8 сьнежня 1926 да 30 сьнежня 1927 году Сялец — цэнтар Сялецкага сельсавету ў Брагінскім раёне [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай]], з 9 чэрвеня 1927 году [[Гомельская акруга|Гомельскай]] акругі. У 1930 годзе арганізаваны [[калгас]] «Новы беларус», працавалі 2 ветракі, конная крупарушка, 2 гамарні, воўначоска. З 20 лютага 1938 году — у складзе [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] з цэнтрам у Мазыры.

Падчас [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] на франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 66 мясцовых жыхароў. У памяць пра загінулых у 1965 годзе ў скверы ўсталявана скульптура салдата.

З 8 студзеня 1954 году Сялец адміністрацыйна належыць да Гомельскай вобласьці. Паводле перапісу 1959 году у вёсцы — 661 жыхар. Цэнтар [[калгас]]у імя Э. Тэльмана. Працавалі клуб, пачатковая школа, бібліятэка, дзіцячы садок.

== Геаграфія ==
За 9 км на паўночны ўсход ад [[Брагін]]а, 35 км ад чыгуначнай станцыі [[Хвойнікі]] (на галінцы [[Васілевічы]] — Хвойнікі ад лініі [[Каленкавічы]] — Гомель), 122 км ад [[Гомель|Гомля]].

=== Гідраграфія ===
Рака Брагінка, на ўсходзе сетка мэліярацыйных каналаў.

== Транспартная сетка ==
Побач [[аўтамабільная дарога|аўтадарога]], якая злучае Брагін з дарогай [[Лоеў]] — [[Рэчыца]].

== Насельніцтва ==
* 2004 год — 101 двор, 261 жыхар.

== Забудова ==
Складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, да якой на ўсходзе далучаецца просталінейная вуліца. Забудова двухбаковая, драўляная, сядзібнага тыпу.

=== Страчаная спадчына ===

== Асобы ==
* [[А. І. Шаўчэнка]] — камісар партызанскай брыгады імя К. Я. Варашылава, якая дзейнічала на Вілейшчыне падчас [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]].
* [[У. П. Чапега]] — беларускі перакладчык.

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}}

{{Малейкаўскі сельсавет}}
{{Брагінскі раён}}

[[Катэгорыя:Малейкаўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёну]]</text>
      <sha1>oq3bf3d16d1ani8iu9avuu3q7t5v193</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дубровіца (Хвойніцкі раён)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>250674</id>
    <revision>
      <id>2682457</id>
      <parentid>2665216</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T10:20:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2682457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17595" sha1="q62nblv79u4oho55d4ksqne7ddn8ujh" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні|Дубровіца (неадназначнасьць)}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Дубровіца
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Дубровіцы
|Трансьлітараваная назва          = Dubrovica
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = перад 1646 годам
|Першыя згадкі                    = 1646 год
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]]
|Сельсавет                        = [[Велікаборскі сельсавет|Велікаборскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 116
|Год падліку колькасьці           = 2021
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 247623
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 52
 |Шырата хвілінаў                 = 03
 |Шырата сэкундаў                 = 01
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 06
 |Даўгата сэкундаў                = 20
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.5
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:Анатацыя акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.png|значак|зьлева|150пкс|Анатацыя да акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.]][[Файл:Прыход Хвойніцкай царквы ў 1752 г.png|значак|зьлева|150пкс|Дубровіца ў прыходзе Хвойніцкай царквы. 1752 г.]]
[[Файл:Няпоўны сьпіс габрэяў у Брагіне. 1784 г.jpg|значак|170px|Габрэі Дубровіцы ў Хвойніцкім кагале. 1784 г.]]

'''Дубро́віца'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Велікаборскі сельсавет|Велікаборскага сельсавету]].

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

[[Файл:Анатацыя акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.png|значак|зьлева|150пкс|Анатацыя да акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.]][[Файл:Прыход Хвойніцкай царквы ў 1752 г.png|значак|зьлева|150пкс|Дубровіца ў прыходзе Хвойніцкай царквы. 1752 г.]]

24 сьнежня 1642 году ад імя [[Мікалай Абрамовіч|Мікалая Абрамовіча]] складзены запіс ''вечнага продажу'' пагразлых у даўгах Астраглядавічаў і Хвойнікаў кіеўскаму падстолію [[Максыміліян Бжазоўскі|Максыміліяну Бжазоўскаму]], пра што Лукаш Мадлішэўскі выказваў клопат яшчэ ў лісьце ад 29 чэрвеня 1641 году&lt;ref&gt;Аrchiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich. Sygn. 1. S. 67&lt;/ref&gt;. Аднак, канчаткова гэтая справа была ўладкаваная ажно 17 красавіка 1646 году, прытым названая сума ў 200 000 злотых. У складзе набытых М. Бжазоўскім ад М. Абрамовіча добраў упершыню названае sioło Dąbrowica&lt;ref&gt;Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага. Ф. 1. Спр. 4104. № 2881&lt;/ref&gt;.

Паводле візыты Брагінскага дэканату, на 1752 год жыхары 13 двароў у вёсцы Дубровіца былі прыхаджанамі Хвойніцкай Сьвята-Пакроўскай царквы&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 301, 304адв.&lt;/ref&gt;. 

Потым «wieś Dąbrowica (Dombrowica)» згаданая ў перапісе габрэйскага насельніцтва ў Оўруцкім павеце Кіеўскага ваяводзтва 1765 году{{заўвага|Не з XIX ст., як пісаў С. В. Марцэлеў&lt;ref name=&quot;fn1&quot;&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} С. 439&lt;/ref&gt;}}, калі ў ёй жылі 4 плацельшчыкі пагалоўшчыны, якія належалі да Хвойніцкага кагалу. У 1778 і 1784 гадох улічаныя былі адпаведна 2 і 3 głowy&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 301, 391, 710&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

[[Файл:Вялікі Бор, Дубровіца, Рудзенька на плане Генеральнага межавання 1797 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Вялікі Бор, Дубровіца, Рудзенька на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]]

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Дубровіца — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе адміністрацыйна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч, В., Скрыпчанка, Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182&lt;/ref&gt;. Паводле рэвізіі 1795 году, тут было 15 двароў з 43 душамі мужчынскага і 39 жаночага полу прыгонных сялянаў&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 59. А. 125–127&lt;/ref&gt;.

У «Камеральном описании... Речицкой округи», датаваным 29 студзеня 1796 году, вёска Дубровіца названая сярод паселішчаў у складзе Хвойніцкіх добраў Людвіка Прозара{{Заўвага|Тут, напэўна, дапушчана памылка прачытаньня тэксту рэвізіі, бо ў ёй згаданая Людвіка з князёў Шуйскіх Прозарава, жонка абознага Караля.}}, якія раней былі перайшлі «в казну», але «по высочайшему повелению» вернутыя Луізе Прозаравай&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 70 — 71&lt;/ref&gt;.

У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» заьсведчана, што 31 асоба мужчынскага і 25 жаночага полу зь ліку жыхароў вёскі Дубровіца (Дамбровіца) належалі да Астраглядаўскай парафіі Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 382&lt;/ref&gt;.

У парэформавы пэрыяд Дубровіца адміністрацыйна належала да Хвойніцкай воласьці. На пачатак 1870 года ў вёсцы налічвалася 38 мужчынскіх душ сялян-уласьнікаў, прыпісаных да Дубровіцкага сельскага таварыства&lt;ref&gt;Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г. — Минск, 1870. Л. 69&lt;/ref&gt;. 

Паводле перапісу 1897 года ў Дубровіцы было 32 двары з 224 жыхарамі, працаваў хлебазапасны магазын&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;. На 1909 год у вёсцы налічвалася 35 двароў, 245 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 57&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Дубровіца, аднак, у складзе Хвойніцкай воласьці апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка – у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918 – 1920 гг. //  Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 – 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917 – 1921 / А. П. Грицкевич; под  науч. ред. А. Е. Тараса. – Минск: Современная школа, 2011. С. 92 – 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. – 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 – січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. – Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286 – 296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918 – 1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.) [и др.]. — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 85&lt;/ref&gt;. 

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. Паводле запіскі «Сведения о количестве учащихся школ Хойникской волости Речицкого уезда», на 8 сьнежня 1920 і на 15 красавіка 1921 году ў Дубровіцкай школе першай ступені (г. зн. пачатковай) было адпаведна 21 і 37 вучняў&lt;ref&gt;Дзяржаўны архіў Гомельскай вобласці. Ф. 68. Воп. 1. Спр. 16. А. 19&lt;/ref&gt;.

Напярэдадні [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў Дубровіцы налічвалася 88 двароў з 447 жыхарамі. У чэрвені 1943 году акупанты спалілі вёску і загубілі 52 жыхары&lt;ref&gt;Без срока давности. Беларусь: преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Гомельская область. Сборник архивных документов и материалов / сост.: А. Р. Дюков, В. Д. Селеменев (рук.) [и др.]; редкол.: А. К. Демянюк [и др.]. — Минск: НАРБ; Москва: Фонд «Историческая память», 2021. С. 499&lt;/ref&gt;. 40 вяскоўцаў загінулі на франтах.

== Насельніцтва ==
* 2021 год — 47 двароў, 116 жыхароў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20211019064229/http://hoiniki.gov.by/ru/velikoborskiy/ Інфармацыя пра насельніцтва Велікаборскага сельсавету на 25.01.2021 г.]&lt;/ref&gt;

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Велікаборскі сельсавет}}
{{Хвойніцкі раён}}

[[Катэгорыя:Велікаборскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]</text>
      <sha1>q62nblv79u4oho55d4ksqne7ddn8ujh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682458</id>
      <parentid>2682457</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T10:21:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2682458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17608" sha1="kbvnh3oyuu7pk7wphjm2w5sisacicfk" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні|Дубровіца (неадназначнасьць)}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Дубровіца
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Дубровіцы
|Трансьлітараваная назва          = Dubrovica
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = перад 1646 годам
|Першыя згадкі                    = 1646 год
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]]
|Сельсавет                        = [[Велікаборскі сельсавет|Велікаборскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 116
|Год падліку колькасьці           = 2021
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 247623
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 52
 |Шырата хвілінаў                 = 03
 |Шырата сэкундаў                 = 01
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 06
 |Даўгата сэкундаў                = 20
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.5
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:Анатацыя акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.png|значак|зьлева|150пкс|Анатацыя да акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.]][[Файл:Прыход Хвойніцкай царквы ў 1752 г.png|значак|зьлева|150пкс|Дубровіца ў прыходзе Хвойніцкай царквы. 1752 г.]]
[[Файл:Няпоўны сьпіс габрэяў у Брагіне. 1784 г.jpg|значак|зьлева|150px|Габрэі Дубровіцы ў Хвойніцкім кагале. 1784 г.]]

'''Дубро́віца'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Велікаборскі сельсавет|Велікаборскага сельсавету]].

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

[[Файл:Анатацыя акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.png|значак|зьлева|150пкс|Анатацыя да акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.]][[Файл:Прыход Хвойніцкай царквы ў 1752 г.png|значак|зьлева|150пкс|Дубровіца ў прыходзе Хвойніцкай царквы. 1752 г.]]

24 сьнежня 1642 году ад імя [[Мікалай Абрамовіч|Мікалая Абрамовіча]] складзены запіс ''вечнага продажу'' пагразлых у даўгах Астраглядавічаў і Хвойнікаў кіеўскаму падстолію [[Максыміліян Бжазоўскі|Максыміліяну Бжазоўскаму]], пра што Лукаш Мадлішэўскі выказваў клопат яшчэ ў лісьце ад 29 чэрвеня 1641 году&lt;ref&gt;Аrchiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich. Sygn. 1. S. 67&lt;/ref&gt;. Аднак, канчаткова гэтая справа была ўладкаваная ажно 17 красавіка 1646 году, прытым названая сума ў 200 000 злотых. У складзе набытых М. Бжазоўскім ад М. Абрамовіча добраў упершыню названае sioło Dąbrowica&lt;ref&gt;Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага. Ф. 1. Спр. 4104. № 2881&lt;/ref&gt;.

Паводле візыты Брагінскага дэканату, на 1752 год жыхары 13 двароў у вёсцы Дубровіца былі прыхаджанамі Хвойніцкай Сьвята-Пакроўскай царквы&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 301, 304адв.&lt;/ref&gt;. 

Потым «wieś Dąbrowica (Dombrowica)» згаданая ў перапісе габрэйскага насельніцтва ў Оўруцкім павеце Кіеўскага ваяводзтва 1765 году{{заўвага|Не з XIX ст., як пісаў С. В. Марцэлеў&lt;ref name=&quot;fn1&quot;&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} С. 439&lt;/ref&gt;}}, калі ў ёй жылі 4 плацельшчыкі пагалоўшчыны, якія належалі да Хвойніцкага кагалу. У 1778 і 1784 гадох улічаныя былі адпаведна 2 і 3 głowy&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 301, 391, 710&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

[[Файл:Вялікі Бор, Дубровіца, Рудзенька на плане Генеральнага межавання 1797 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Вялікі Бор, Дубровіца, Рудзенька на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]]

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Дубровіца — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе адміністрацыйна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч, В., Скрыпчанка, Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182&lt;/ref&gt;. Паводле рэвізіі 1795 году, тут было 15 двароў з 43 душамі мужчынскага і 39 жаночага полу прыгонных сялянаў&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 59. А. 125–127&lt;/ref&gt;.

У «Камеральном описании... Речицкой округи», датаваным 29 студзеня 1796 году, вёска Дубровіца названая сярод паселішчаў у складзе Хвойніцкіх добраў Людвіка Прозара{{Заўвага|Тут, напэўна, дапушчана памылка прачытаньня тэксту рэвізіі, бо ў ёй згаданая Людвіка з князёў Шуйскіх Прозарава, жонка абознага Караля.}}, якія раней былі перайшлі «в казну», але «по высочайшему повелению» вернутыя Луізе Прозаравай&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 70 — 71&lt;/ref&gt;.

У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» заьсведчана, што 31 асоба мужчынскага і 25 жаночага полу зь ліку жыхароў вёскі Дубровіца (Дамбровіца) належалі да Астраглядаўскай парафіі Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 382&lt;/ref&gt;.

У парэформавы пэрыяд Дубровіца адміністрацыйна належала да Хвойніцкай воласьці. На пачатак 1870 года ў вёсцы налічвалася 38 мужчынскіх душ сялян-уласьнікаў, прыпісаных да Дубровіцкага сельскага таварыства&lt;ref&gt;Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г. — Минск, 1870. Л. 69&lt;/ref&gt;. 

Паводле перапісу 1897 года ў Дубровіцы было 32 двары з 224 жыхарамі, працаваў хлебазапасны магазын&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;. На 1909 год у вёсцы налічвалася 35 двароў, 245 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 57&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Дубровіца, аднак, у складзе Хвойніцкай воласьці апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка – у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918 – 1920 гг. //  Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 – 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917 – 1921 / А. П. Грицкевич; под  науч. ред. А. Е. Тараса. – Минск: Современная школа, 2011. С. 92 – 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. – 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 – січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. – Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286 – 296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918 – 1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.) [и др.]. — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 85&lt;/ref&gt;. 

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. Паводле запіскі «Сведения о количестве учащихся школ Хойникской волости Речицкого уезда», на 8 сьнежня 1920 і на 15 красавіка 1921 году ў Дубровіцкай школе першай ступені (г. зн. пачатковай) было адпаведна 21 і 37 вучняў&lt;ref&gt;Дзяржаўны архіў Гомельскай вобласці. Ф. 68. Воп. 1. Спр. 16. А. 19&lt;/ref&gt;.

Напярэдадні [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў Дубровіцы налічвалася 88 двароў з 447 жыхарамі. У чэрвені 1943 году акупанты спалілі вёску і загубілі 52 жыхары&lt;ref&gt;Без срока давности. Беларусь: преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Гомельская область. Сборник архивных документов и материалов / сост.: А. Р. Дюков, В. Д. Селеменев (рук.) [и др.]; редкол.: А. К. Демянюк [и др.]. — Минск: НАРБ; Москва: Фонд «Историческая память», 2021. С. 499&lt;/ref&gt;. 40 вяскоўцаў загінулі на франтах.

== Насельніцтва ==
* 2021 год — 47 двароў, 116 жыхароў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20211019064229/http://hoiniki.gov.by/ru/velikoborskiy/ Інфармацыя пра насельніцтва Велікаборскага сельсавету на 25.01.2021 г.]&lt;/ref&gt;

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Велікаборскі сельсавет}}
{{Хвойніцкі раён}}

[[Катэгорыя:Велікаборскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]</text>
      <sha1>kbvnh3oyuu7pk7wphjm2w5sisacicfk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682459</id>
      <parentid>2682458</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T10:23:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2682459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17175" sha1="aoxmw01yxc8ogn8eu0gp1iz7mkznay9" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні|Дубровіца (неадназначнасьць)}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Дубровіца
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Дубровіцы
|Трансьлітараваная назва          = Dubrovica
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = перад 1646 годам
|Першыя згадкі                    = 1646 год
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]]
|Сельсавет                        = [[Велікаборскі сельсавет|Велікаборскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 116
|Год падліку колькасьці           = 2021
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 247623
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 52
 |Шырата хвілінаў                 = 03
 |Шырата сэкундаў                 = 01
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 06
 |Даўгата сэкундаў                = 20
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.5
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:Анатацыя акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.png|значак|зьлева|150пкс|Анатацыя да акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.]][[Файл:Прыход Хвойніцкай царквы ў 1752 г.png|значак|зьлева|150пкс|Дубровіца ў прыходзе Хвойніцкай царквы. 1752 г.]]
[[Файл:Няпоўны сьпіс габрэяў у Брагіне. 1784 г.jpg|значак|зьлева|150px|Габрэі Дубровіцы ў Хвойніцкім кагале. 1784 г.]]

'''Дубро́віца'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Велікаборскі сельсавет|Велікаборскага сельсавету]].

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

24 сьнежня 1642 году ад імя [[Мікалай Абрамовіч|Мікалая Абрамовіча]] складзены запіс ''вечнага продажу'' пагразлых у даўгах Астраглядавічаў і Хвойнікаў кіеўскаму падстолію [[Максыміліян Бжазоўскі|Максыміліяну Бжазоўскаму]], пра што Лукаш Мадлішэўскі выказваў клопат яшчэ ў лісьце ад 29 чэрвеня 1641 году&lt;ref&gt;Аrchiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich. Sygn. 1. S. 67&lt;/ref&gt;. Аднак, канчаткова гэтая справа была ўладкаваная ажно 17 красавіка 1646 году, прытым названая сума ў 200 000 злотых. У складзе набытых М. Бжазоўскім ад М. Абрамовіча добраў упершыню названае sioło Dąbrowica&lt;ref&gt;Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага. Ф. 1. Спр. 4104. № 2881&lt;/ref&gt;.

Паводле візыты Брагінскага дэканату, на 1752 год жыхары 13 двароў у вёсцы Дубровіца былі прыхаджанамі Хвойніцкай Сьвята-Пакроўскай царквы&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 301, 304адв.&lt;/ref&gt;. 

Потым «wieś Dąbrowica (Dombrowica)» згаданая ў перапісе габрэйскага насельніцтва ў Оўруцкім павеце Кіеўскага ваяводзтва 1765 году{{заўвага|Не з XIX ст., як пісаў С. В. Марцэлеў&lt;ref name=&quot;fn1&quot;&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} С. 439&lt;/ref&gt;}}, калі ў ёй жылі 4 плацельшчыкі пагалоўшчыны, якія належалі да Хвойніцкага кагалу. У 1778 і 1784 гадох улічаныя былі адпаведна 2 і 3 głowy&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 301, 391, 710&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

[[Файл:Вялікі Бор, Дубровіца, Рудзенька на плане Генеральнага межавання 1797 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Вялікі Бор, Дубровіца, Рудзенька на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]]

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Дубровіца — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе адміністрацыйна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч, В., Скрыпчанка, Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182&lt;/ref&gt;. Паводле рэвізіі 1795 году, тут было 15 двароў з 43 душамі мужчынскага і 39 жаночага полу прыгонных сялянаў&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 59. А. 125–127&lt;/ref&gt;.

У «Камеральном описании... Речицкой округи», датаваным 29 студзеня 1796 году, вёска Дубровіца названая сярод паселішчаў у складзе Хвойніцкіх добраў Людвіка Прозара{{Заўвага|Тут, напэўна, дапушчана памылка прачытаньня тэксту рэвізіі, бо ў ёй згаданая Людвіка з князёў Шуйскіх Прозарава, жонка абознага Караля.}}, якія раней былі перайшлі «в казну», але «по высочайшему повелению» вернутыя Луізе Прозаравай&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 70 — 71&lt;/ref&gt;.

У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» заьсведчана, што 31 асоба мужчынскага і 25 жаночага полу зь ліку жыхароў вёскі Дубровіца (Дамбровіца) належалі да Астраглядаўскай парафіі Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 382&lt;/ref&gt;.

У парэформавы пэрыяд Дубровіца адміністрацыйна належала да Хвойніцкай воласьці. На пачатак 1870 года ў вёсцы налічвалася 38 мужчынскіх душ сялян-уласьнікаў, прыпісаных да Дубровіцкага сельскага таварыства&lt;ref&gt;Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г. — Минск, 1870. Л. 69&lt;/ref&gt;. 

Паводле перапісу 1897 года ў Дубровіцы было 32 двары з 224 жыхарамі, працаваў хлебазапасны магазын&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;. На 1909 год у вёсцы налічвалася 35 двароў, 245 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 57&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Дубровіца, аднак, у складзе Хвойніцкай воласьці апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка – у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918 – 1920 гг. //  Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 – 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917 – 1921 / А. П. Грицкевич; под  науч. ред. А. Е. Тараса. – Минск: Современная школа, 2011. С. 92 – 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. – 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 – січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. – Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286 – 296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918 – 1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.) [и др.]. — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 85&lt;/ref&gt;. 

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. Паводле запіскі «Сведения о количестве учащихся школ Хойникской волости Речицкого уезда», на 8 сьнежня 1920 і на 15 красавіка 1921 году ў Дубровіцкай школе першай ступені (г. зн. пачатковай) было адпаведна 21 і 37 вучняў&lt;ref&gt;Дзяржаўны архіў Гомельскай вобласці. Ф. 68. Воп. 1. Спр. 16. А. 19&lt;/ref&gt;.

Напярэдадні [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў Дубровіцы налічвалася 88 двароў з 447 жыхарамі. У чэрвені 1943 году акупанты спалілі вёску і загубілі 52 жыхары&lt;ref&gt;Без срока давности. Беларусь: преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Гомельская область. Сборник архивных документов и материалов / сост.: А. Р. Дюков, В. Д. Селеменев (рук.) [и др.]; редкол.: А. К. Демянюк [и др.]. — Минск: НАРБ; Москва: Фонд «Историческая память», 2021. С. 499&lt;/ref&gt;. 40 вяскоўцаў загінулі на франтах.

== Насельніцтва ==
* 2021 год — 47 двароў, 116 жыхароў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20211019064229/http://hoiniki.gov.by/ru/velikoborskiy/ Інфармацыя пра насельніцтва Велікаборскага сельсавету на 25.01.2021 г.]&lt;/ref&gt;

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Велікаборскі сельсавет}}
{{Хвойніцкі раён}}

[[Катэгорыя:Велікаборскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]</text>
      <sha1>aoxmw01yxc8ogn8eu0gp1iz7mkznay9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682460</id>
      <parentid>2682459</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T10:28:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */</comment>
      <origin>2682460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17327" sha1="ldvuchcbj0jy7sc9ap4u36td631bcs9" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні|Дубровіца (неадназначнасьць)}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Дубровіца
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Дубровіцы
|Трансьлітараваная назва          = Dubrovica
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = перад 1646 годам
|Першыя згадкі                    = 1646 год
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]]
|Сельсавет                        = [[Велікаборскі сельсавет|Велікаборскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 116
|Год падліку колькасьці           = 2021
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 247623
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 52
 |Шырата хвілінаў                 = 03
 |Шырата сэкундаў                 = 01
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 06
 |Даўгата сэкундаў                = 20
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.5
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:Анатацыя акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.png|значак|зьлева|150пкс|Анатацыя да акту продажу добраў М. Абрамовіча ў 1646 г.]][[Файл:Прыход Хвойніцкай царквы ў 1752 г.png|значак|зьлева|150пкс|Дубровіца ў прыходзе Хвойніцкай царквы. 1752 г.]]
[[Файл:Няпоўны сьпіс габрэяў у Брагіне. 1784 г.jpg|значак|зьлева|150px|Габрэі Дубровіцы ў Хвойніцкім кагале. 1784 г.]]

'''Дубро́віца'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Велікаборскі сельсавет|Велікаборскага сельсавету]].

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

24 сьнежня 1642 году ад імя [[Мікалай Абрамовіч|Мікалая Абрамовіча]] складзены запіс ''вечнага продажу'' пагразлых у даўгах Астраглядавічаў і Хвойнікаў кіеўскаму падстолію [[Максыміліян Бжазоўскі|Максыміліяну Бжазоўскаму]], пра што Лукаш Мадлішэўскі выказваў клопат яшчэ ў лісьце ад 29 чэрвеня 1641 году&lt;ref&gt;Аrchiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich. Sygn. 1. S. 67&lt;/ref&gt;. Аднак, канчаткова гэтая справа была ўладкаваная ажно 17 красавіка 1646 году, прытым названая сума ў 200 000 злотых. У складзе набытых М. Бжазоўскім ад М. Абрамовіча добраў упершыню названае sioło Dąbrowica&lt;ref&gt;Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага. Ф. 1. Спр. 4104. № 2881&lt;/ref&gt;.

Паводле візыты Брагінскага дэканату, на 1752 год жыхары 13 двароў у вёсцы Дубровіца былі прыхаджанамі Хвойніцкай Сьвята-Пакроўскай царквы&lt;ref&gt;ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 301, 304адв.&lt;/ref&gt;. 

Потым «wieś Dąbrowica (Dombrowica)» згаданая ў перапісе габрэйскага насельніцтва ў Оўруцкім павеце Кіеўскага ваяводзтва 1765 году{{заўвага|Не з XIX ст., як пісаў С. В. Марцэлеў&lt;ref name=&quot;fn1&quot;&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} С. 439&lt;/ref&gt;}}, калі ў ёй жылі 4 плацельшчыкі пагалоўшчыны, якія належалі да Хвойніцкага кагалу. У 1778 і 1784 гадох улічаныя былі адпаведна 2 і 3 głowy&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 87. А. 1108зв.; Архив Юго-Западной России. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 301, 391, 710&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

[[Файл:Вялікі Бор, Дубровіца, Рудзенька на плане Генеральнага межавання 1797 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Вялікі Бор, Дубровіца, Рудзенька на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]]

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Дубровіца — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе адміністрацыйна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч, В., Скрыпчанка, Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182&lt;/ref&gt;. Паводле рэвізіі 1795 году, тут было 15 двароў з 43 душамі мужчынскага і 39 жаночага полу прыгонных сялянаў&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 59. А. 125–127&lt;/ref&gt;.

У «Камеральном описании... Речицкой округи», датаваным 29 студзеня 1796 году, вёска Дубровіца названая сярод паселішчаў у складзе Хвойніцкіх добраў Людвіка Прозара{{Заўвага|Тут, напэўна, дапушчана памылка прачытаньня тэксту рэвізіі, бо ў ёй згаданая Людвіка з князёў Шуйскіх Прозарава, жонка абознага Караля.}}, якія раней былі перайшлі «в казну», але «по высочайшему повелению» вернутыя Луізе Прозаравай&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 70 — 71&lt;/ref&gt;.

У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» заьсведчана, што 31 асоба мужчынскага і 25 жаночага полу зь ліку жыхароў вёскі Дубровіца (Дамбровіца) належалі да Астраглядаўскай парафіі Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 382&lt;/ref&gt;.

У парэформавы пэрыяд Дубровіца адміністрацыйна належала да Хвойніцкай воласьці. На пачатак 1870 года ў вёсцы налічвалася 38 мужчынскіх душ сялян-уласьнікаў, прыпісаных да Дубровіцкага сельскага таварыства&lt;ref&gt;Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г. — Минск, 1870. Л. 69&lt;/ref&gt;. 

Паводле перапісу 1897 года ў Дубровіцы было 32 двары з 224 жыхарамі, працаваў хлебазапасны магазын&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;. На 1909 год у вёсцы налічвалася 35 двароў, 245 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 57&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Дубровіца, аднак, у складзе Хвойніцкай воласьці апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка – у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918 – 1920 гг. //  Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 – 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917 – 1921 / А. П. Грицкевич; под  науч. ред. А. Е. Тараса. – Минск: Современная школа, 2011. С. 92 – 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. – 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 – січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. – Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286 – 296 (артыкул беларускамоўны); Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918 – 1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.) [и др.]. — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 85&lt;/ref&gt;. 

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. Паводле запіскі «Сведения о количестве учащихся школ Хойникской волости Речицкого уезда», на 8 сьнежня 1920 і на 15 красавіка 1921 году ў Дубровіцкай школе першай ступені (г. зн. пачатковай) было адпаведна 21 і 37 вучняў&lt;ref&gt;Дзяржаўны архіў Гомельскай вобласці. Ф. 68. Воп. 1. Спр. 16. А. 19&lt;/ref&gt;.

Напярэдадні [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў Дубровіцы налічвалася 88 двароў з 447 жыхарамі. У чэрвені 1943 году акупанты спалілі вёску і загубілі 52 жыхары&lt;ref&gt;Без срока давности. Беларусь: преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Гомельская область. Сборник архивных документов и материалов / сост.: А. Р. Дюков, В. Д. Селеменев (рук.) [и др.]; редкол.: А. К. Демянюк [и др.]. — Минск: НАРБ; Москва: Фонд «Историческая память», 2021. С. 499&lt;/ref&gt;. 40 вяскоўцаў загінулі на франтах.

== Насельніцтва ==
* 2021 год — 47 двароў, 116 жыхароў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20211019064229/http://hoiniki.gov.by/ru/velikoborskiy/ Інфармацыя пра насельніцтва Велікаборскага сельсавету на 25.01.2021 г.]&lt;/ref&gt;

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Велікаборскі сельсавет}}
{{Хвойніцкі раён}}

[[Катэгорыя:Велікаборскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]</text>
      <sha1>ldvuchcbj0jy7sc9ap4u36td631bcs9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тэадор Зойс Гайзэль</title>
    <ns>0</ns>
    <id>261861</id>
    <revision>
      <id>2682436</id>
      <parentid>2351601</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T07:28:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2682436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22965" sha1="d0s1gywqn8sjb6r91cu6bt3tfyzq3dn" xml:space="preserve">{{Пісьменьнік}}
'''Тэадор Зойс Гайзэль'''&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = Philip Nel.| прозьвішча = Nel| імя = Philip| аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 6 лютага 2013| url = https://philnel.com/2013/02/06/seusswrong/| копія = | дата копіі = | загаловак = How to Mispronounce “Dr. Seuss.”| фармат = | назва праекту = | выдавец = | дата доступу = 2 сьнежня 2022 | мова = en| камэнтар = It is true that the middle name of Theodor Geisel — “Seuss”, which was also his mother’s maiden name — was pronounced “Zoice” by the family, and by Theodor Geisel himself. So, if you are pronouncing his full given name, saying “Zoice” instead of “Soose” would not be wrong. You’d have to explain the pronunciation to your listener, but you would be pronouncing it as the family did.}}&lt;/ref&gt; або '''Тэадор Сюз Гайзэл'''&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://www.dictionary.com/browse/seuss| копія = | дата копіі = | загаловак = Seuss| фармат = | назва праекту = Random House Unabridged Dictionary| выдавец = Dictionary.com, LLC| дата доступу = 2 сьнежня 2022 | мова = en| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mw&quot;&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://www.merriam-webster.com/dictionary/Geisel| копія = | дата копіі = | загаловак = Geisel| фармат = | назва праекту = Merriam-Webster.com Dictionary| выдавец = Merriam-Webster| дата доступу = 2 сьнежня 2022 | мова = en| камэнтар = }}&lt;/ref&gt; ({{Мова-анг|Theodor Seuss Geisel}}; 2 сакавіка 1904, [[Спрынгфілд (Масачусэтс)|Спрынгфілд]], [[Масачусэтс]], [[ЗША]] — 24 верасьня 1991, [[Сан-Дыега]], [[Каліфорнія]], ЗША) — дзіцячы пісьменьнік і карыкатурнік ЗША. Напісаў ды ілюстраваў больш за 60 кніг пад [[Літаратурны псэўданім|псэўданімам]] '''Д-р Сюз''' ({{IPA|[suːs], [zuːs]}}).&lt;ref name=&quot;mw&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = Philip Nel.| прозьвішча = Nel| імя = Philip| аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 2 сакавіка 2016| url = https://philnel.com/2016/03/02/seussfilm/| копія = | дата копіі = | загаловак = Seuss on Film| фармат = | назва праекту = | выдавец = | дата доступу = 2 сьнежня 2022 | мова = en| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. Яшчэ пры жыцьці ягоныя дзіцячыя кнігі прададзеныя па ўсім сьвеце ў колькасьці больш за 600 мільёнаў асобнікаў і перакладзеныя больш як на 20 моваў&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар = Peter W. Bernstein.|загаловак = Unforgettable Dr. Seuss|арыгінал = |спасылка = |аўтар выданьня = |выданьне = Reader’s Digest Australia|тып = |месца = |выдавецтва = |год = 1992|выпуск = |том = |нумар = |старонкі = 192|isbn = | issn= 0034-0375}}&lt;/ref&gt;.

== Жыцьцяпіс ==
Нарадзіўся ў нямецкай сям’і Генрыеты Зойс і Тэадора Робэрта Гайзэля&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = Theodor Seuss Geisel.|імя = Theodor Seuss|прозьвішча = Geisel|частка = |загаловак = Theodor Seuss Geisel The Early Works of Dr. Seuss|арыгінал = |спасылка = |адказны = Constance Taylor|выданьне = |месца = |выдавецтва = |год = 2005|том = 1|старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}&lt;/ref&gt;. Тэайдор Гайзэль выхоўваўся і цягам усяго жыцьця трымаўся [[лютэранства]]&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = Scholl| імя = Travis| аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 2 сакавіка 2012| url = https://www.stltoday.com/lifestyles/faith-and-values/civil-religion/happy-birthday-dr-seuss/article_e366a878-64b6-11e1-b91f-001a4bcf6878.html| копія = | дата копіі = | загаловак = Happy birthday, Dr. Seuss!| фармат = | назва праекту = St. Louis Post-Dispatch| выдавец = | дата доступу = 2 сьнежня 2022 | мова = en| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. У 1925 року скончыў [[Дартмуцкі каледж]], яшчэ падчас навучаньня ў якім пачаў пісаць у гумарыстычны часопіс «Dartmouth Jack-O-Lantern» пад псэўданімам «Сюз» і пэўны быў ягоным галоўным рэдактарам.

Пасьля Дартмуту Гайзэль паступіў у [[Каледж Лінкальна (Оксфард)|оксфардзкі Каледж Лінкальна]], дзе пазнаёміўся з будучай жонкай Гелен Палмэр. Ня скончыўшы каледжу, вярнуўся ў 1927 року ў ЗША, дзе пачаў адсылаць свае апавяданьні і карцінкі ў СМІ і выдавецтвы. 16 ліпеня 1927 року ягоныя карыкатуры ўпершыню апублікаваныя на агульнадзяржаўным узроўні ў газэце''[[The Saturday Evening Post]]''. Атрымаўшы ганарар, Гайзэль вырашыў пераехаць у Нью-Ёрк, дзе пачаў працаваць пісьменьнікам ды ілюстратарам у гумарыстычным часопісе ''Judge'', дзе ўжо 22 кастрычніка таго ж году выйшла ягоная першая карыкатура. 29 лістапада 1927 яны з Гелен Палмэр узялі шлюб.

У пачатку 1928 у адной з карыкатураў для ''Judge'' Гайзэль згадаў папулярны ў той час [[Інсэктыцыд|спрэй ад казурак]]. Заўважыўшы гэта, вытворцы спрэю, [[ExxonMobil|Standard Oil of New Jersey]], прапанавалі яму паўдзельнічаць у рэкляме. Кампанія супрацоўніцтва ў рэкляме «Flit» працягвалася спарадычна да 1941 року, а дэвіз «Quick, Henry, the Flit!» увайшоў у папулярную культуру. Дзякуючы супрацоўніцтву з Standard Oil of New Jersey творы Гайзэля сталі запатрабаваныя і пачалі рэгулярна публікавацца ў часопісах ''[[Life (часопіс)|Life]]'', ''[[Liberty (часопіс)|Liberty]]'' і ''[[Vanity Fair (часопіс)|Vanity Fair]]''.

Цяперашні даход дазволіў Гайзэлям пераехаць у лепшы квартал і ўвайсьці ў вышэйшыя слаі грамадзтва. Яны пазнаёміліся з заможнай сям’ёй банкіра [[Фрэнк Артур Вандэрліп|Фрэнка Артура Вандэрліпа]], а таксама сталі падарожнічаць па сьвеце: да 1936 року Тэадор з Гелен разам наведалі 30 краінаў.

Пасьля «Flit» Тэадор Зойс Гайзэль удзельнічаў таксама ў рэклямных кампаніях іншай прадукцыі Standard Oil, а таксама іншых кампаніях, сярод якіх [[Ford Motor Company]], [[NBC Radio Network]] і Holly Sugar. У 1931 року Гайзэль апублікаваў сваю першую кнігу «Перлы» ({{Мова-анг|Boners|скарочана}}), зборнік дзіцячых выказваньнях з сваімі ілюстрацыямі. Калі кніга ўзначаліла сьпіс бэстсэлераў ''[[The New York Times]]'', у тым жа годзе выйшаў працяг «Яшчэ перлы» ({{Мова-анг|More Boners|скарочана}}). Натхнёны пасьпяховымі продажамі і ацэнкамі крытыкаў, Гайзэль напісаў ды ілюстраваў [[Буквар|Абэцэду]] зь «вельмі дзіўнымі жывёламі», якая выдаўцоў не зацікавіла.

У 1936 року Тэадор Гайзэль напісаў сваю першую дзіцячую кнігу-верш ''And to Think That I Saw It on Mulberry Street'', якую адмовіліся выдаваць, па розных успамінах аўтара, ад 20 да 43 выдавецтваў, пакуль ён не зьвярнуўся да аднаклясьніка з Дартмуцкага каледжу і ня выдаў кнігу ў [[Vanguard Press]]. Да Другой сусьветнай вайны Гайзэль напісаў яшчэ чатыры кнігі, першыя тры зь якіх былі празаічнымі. З выхадам у 1940 року кнігі ''Horton Hatches the Egg'' ён вярнуўся да вершаў.

З пачаткам вайны Гайзэль зьвярнуўся да палітычнай карыкатуры, за два гады стварыўшы для нью-ёрскага штодзёньніку ''PM'' больш за 400 малюнкаў. Карыкатуры, пазьней сабраныя ў кнізе ''Dr. Seuss Goes to War'', асуджалі [[Адольф Гітлер|Гітлера]] ды [[Бэніта Мусаліні|Мусаліні]], за што аўтара крытыкавалі палітыкі, якія перасьцерагалі ад уступленьня ЗША ў вайну. У 1942 Гайзэль пераключыўся на наўпроставую падтрымку ЗША ў вайне. Сьпярша ён маляваў плякаты для [[Міністэрства фінансаў ЗША|Міністэрства фінансаў]] і Рады ваеннай вытворчасьці, а ў 1943 пайшоў у войска і служыў камандзірам аддзелу анімацыі Першага кінэматаграфічнага аддзяленьня [[Вайскова-паветраныя сілы ЗША|ВПС ЗША]], дзе здымаў прапагандысцкія фільмы.

Па вайне Гайзэль з жонкай пераехалі ў [[Сан-Дыега]] (Каліфорнія), дзе пісьменьнік працягнуў ствараць кнігі для дзяцей; у пэрыяд 1950—1960-х выйшлі ягоныя найбольш вядомыя кнігі, такія як ''If I Ran the Zoo'' (1950), ''Horton Hears a Who!'' (1955), ''If I Ran the Circus'' (1956), ''The Cat in the Hat'' (1957), ''How the Grinch Stole Christmas!'' (1957), ''Green Eggs and Ham'' (1960). Таксама Д-р Сюз напісаў [[М’юзыкал|музычна]]-[[фэнтэзійны фільм]] ''The 5,000 Fingers of Dr. T.'' (1953), пасьля правалу якога ў пракаце і ў крытыкаў больш ніколі не здымаў мастацкіх стужак. У 1950-х публікаваў таксама апавяданьні, пераважна ў часопісе ''Redbook''. Некаторыя зь іх пазьней увайшлі ў зборнікі ці перавыдадзеныя асобнымі кнігамі.

У траўні 1954 року часопіс ''[[Life (часопіс)|Life]]'' апублікаваў справаздачу па [[Пісьменнасьць|пісьменнасьці]] шкаляроў, якая паказала, што дзеці ня хочуць вучыцца чытаць па нецікавых падручніках. Тады прадстаўнік выдавецтва Ўільям Элсўарт Сполдынг склаў сьпіс 348 словаў, на яго думку, неабходных для разуменьня першаклясьнікамі, і прапанаваў Гайзэлю напісаць кнігу, скарыстаўшыся 250 словамі з гэтага сьпісу, каб «гэтую кнігу дзеці не змаглі адкласьці». Так празь 9 месяцаў Гайзэль скончыў складаньне ''Ката ў капелюшы'', скарыстаўшыся 236 словамі Сполдынгава сьпісу. ''Кот у капелюшы'' і наступныя кнігі, напісаныя для наймалодшых дзяцей, здабылі найбольшы міжнародны посьпех і папулярныя дагэтуль. Акрамя падобных кніг, Тэадор Гайзэль працягваў пісаць кнігі і для старэйшага дзіцячага веку.

23 кастрычніка 1967 року жонка Гелен пасьля шматгадовай хваробы скончыла жыцьцё самагубствам. 21 чэрвеня 1968 Тэадор Зойс узяў у жонкі Одры Дыманд. Ні ў першым, ні ў другім шлюбе пісьменьнік ня меў дзяцей, абгрунтоўваючы гэта так: «Ты іх народзіш, а мне забаўляць». Одры пасьля ўзгадвала, што «ён усё жыцьцё пражыў безь дзяцей і быў гэтым вельмі задаволены».

24 верасьня 1991 року Тэадор Гайзэль памёр ад раку ва ўласным доме ў Сан-Дыега. Ягоны прах быў раскіданы ў Ціхім акіяне. Жонка Одры памерла ў 2018 року.

== Прэміі і ўзнагароды ==
У 1955 року Гайзэль атрымаў званьне ганаровага доктара гуманітарных навук Дартмуцкага каледжу. У 1980 — аналягічнае званьне ад каледжу Ўіт’е.

У 1980 узнагароджаны {{Не перакладзена|Спадчынны мэдаль дзіцячай літаратуры|Мэдалём Лоры Інгалз Ўайлдэр|d|Q354323}}. У 1984 — [[Пулітцэраўская прэмія|Пулітцэраўскай прэміяй]].

У 1995 року імем Гайзэля і Одры названая бібліятэка Ўнівэрсытэту Сан-Дыега.

У 2002 року ў [[Спрынгфілд (Масачусэтс)|Спрынгфілд]]зе адкрыты Сад мэмарыяльных скульптураў Д-ра Сюза. У 2017 побач адкрыўся музэй «Дзівосны сьвет д-ра Суза».

У 2004 року заснаваная Прэмія імя Гайзэля, якая ўручаецца штороку «найвыбітнейшай амэрыканскай кніге для пачынаючых чытачоў, выдадзеную па-ангельску ў ЗША ў папярэднім годзе».

У 2008 року Тэадор Гайзэль уключаны ў Каліфарнійскую залю славы.

У 2012 року Мэдычнай школе Дартмуту нададзенае імя Одры і Тэадора Гайзэляў.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{Кніга |назва = The Seuss, the Whole Seuss and Nothing But the Seuss: A Visual Biography of Theodor Seuss Geisel |прозьвішча = Cohen |імя = Charles |выдавецтва = Random House Books for Young Readers |год = 2004 |isbn = 978-0-375-82248-3 |oclc = 53075980 |спасылка = https://archive.org/details/seusswholeseus00cohe }}
* {{Кніга |назва = Of Sneetches and Whos and the Good Dr. Seuss: Essays on the Writings and Life of Theodor Geisel |адказны = Thomas Fensch|выдавецтва = [[McFarland &amp; Company]] |год = 1997 |isbn = 978-0-7864-0388-2 }}
* {{Кніга |назва = The Secret Art of Dr. Seuss |прозьвішча = Geisel |імя = Audrey |выдавецтва = [[Random House]] |год = 1995 |isbn = 978-0-679-43448-1 }}
* {{Кніга |назва = Dr. Seuss from Then to Now: A Catalogue of the Retrospective Exhibition |прозьвішча = Geisel |імя = Theodor |выдавецтва = [[Random House]] |год = 1987 |isbn = 978-0-394-89268-9 |спасылка = https://archive.org/details/drseussfromthent00seus }}
* {{Кніга |назва =  Dr. Seuss Goes to War: The World War II Editorial Cartoons of Theodor Seuss Geisel |прозьвішча = Geisel |імя = Theodor |адказны = Richard Minnear|выдавецтва = [[The New Press|New Press]] |год = 2001 |isbn = 978-1-56584-704-0 }}
* {{Кніга |спасылка = http://www.dartmouth.edu/~library/digital/collections/books/ocm58916242/index.html |назва = The Beginnings of Dr. Seuss: An Informal Reminiscence |прозьвішча = Geisel |імя = Theodor |выдавецтва = [[Dartmouth College]] |год = 2004 |копія = https://web.archive.org/web/20141006161726/http://www.dartmouth.edu/~library/digital/collections/books/ocm58916242/index.html |дата копіі = 6 кастрычніка 2014 }}
* {{Кніга |назва = Theodor Seuss Geisel: The Early Works, Volume 1 |прозьвішча = Geisel |імя = Theodor Seuss |выдавецтва =  Checker Book Publishing |год = 2005 |isbn = 978-1-933160-01-6 }}
* {{Кніга |назва = The Tough Coughs as He Ploughs the Dough: Early Writings and Cartoons by Dr. Seuss |прозьвішча = Geisel |імя = Theodor |адказны = Richard Minnear|выдавецтва = Morrow/Remco Worldservice Books |год = 1987 |isbn = 978-0-688-06548-5 |месца = New York |спасылка = https://archive.org/details/toughcoughsashep00seus }}
* {{Кніга |назва = Becoming Dr. Seuss: Theodor Geisel and the Making of an American Imaginationc |прозьвішча = Jones |імя = Brian Jay |выдавецтва = Dutton |год = 2019 |isbn = 978-1524742782 }}
* {{Кніга |спасылка = http://www.dartmouth.edu/~library/digital/collections/books/ocm45408191/index.html |назва = Who's Who and What's What in the Books of Dr. Seuss |прозьвішча = Lathem |імя = Edward Connery |выдавецтва = [[Dartmouth College]] |год = 2000 |копія = https://web.archive.org/web/20141006073908/http://www.dartmouth.edu/~library/digital/collections/books/ocm45408191/index.html |дата копіі = 6 кастрычніка 2014 }}
* {{Кніга |назва = Dr. Seuss |прозьвішча = MacDonald |імя = Ruth K. |выдавецтва = Twayne Publishers |год = 1988 |isbn = 978-0-8057-7524-2 |спасылка = https://archive.org/details/drseuss0000macd }}
* {{Кніга |назва = Dr. Seuss &amp; Mr. Geisel |аўтар = Judith Morgan, Neil Morgan. |выдавецтва = [[Random House]] |год = 1995 |isbn = 978-0-679-41686-9 |спасылка = https://archive.org/details/drseussmrgeisel00morg }}
* {{Кніга |назва = The Annotated Cat: Under the Hats of Seuss and His Cats |прозьвішча = Nel |імя = Philip |выдавецтва = [[Random House]] |год = 2007 |isbn = 978-0-375-83369-4 }}
* {{Кніга |назва = Dr. Seuss: American Icon |прозьвішча = Nel |імя = Philip |выдавецтва = Continuum Publishing |год = 2004 |isbn = 978-0-8264-1434-2 |спасылка = https://archive.org/details/drseussamericani0000nelp }}
* {{Кніга |назва = Theodor Seuss Geisel |прозьвішча = Pease |імя = Donald E. |выдавецтва = [[Oxford University Press]] |год = 2010 |isbn = 978-0-19-532302-3 |спасылка = https://archive.org/details/theodorseussgeis0000peas }}
* {{Кніга |назва = Oh, the Places He Went |аўтар = Maryann Weidt, Kerry Maguire. |выдавецтва = Carolrhoda Books |год = 1994 |isbn = 978-0-87614-627-9 |спасылка = https://archive.org/details/ohplaceshewentst00weid }}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20221203082123/https://www.seussville.com/ Бачына Сюзвілю] {{ref-en}}
* [http://lambiek.net/artists/s/seuss_dr.htm Біяграфія] {{ref-en}} ў Комікляпэдыі Ламб’ека
* [http://libraries.ucsd.edu/speccoll/dsads/ Рэклямнае мастацтва Д-ра Зойса] {{ref-en}}
* {{IMDb імя|317450|Д-р Зойс}}

{{Бібліяінфармацыя}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Гайзэль, Тэадор Зойс}}
[[Катэгорыя:Доктар Сюз| ]]
[[Катэгорыя:Літаратары ЗША]]
[[Катэгорыя:Паэты ЗША]]
[[Катэгорыя:Сцэнарысты ЗША]]
[[Катэгорыя:Літаратары, вядомыя пад псэўданімамі]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі каледжу Лінкальна (Оксфард)]]
[[Катэгорыя:Антыфашысты ЗША]]
[[Катэгорыя:Дзіцячыя ілюстратары ЗША]]
[[Катэгорыя:Дзіцячыя літаратары ЗША]]
[[Катэгорыя:Карыкатурысты ЗША]]
[[Катэгорыя:Ілюстратары ЗША]]
[[Катэгорыя:Асобы ЗША нямецкага паходжаньня]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Спрынгфілдзе (Масачусэтс)]]
[[Катэгорыя:Дзіцячыя паэты]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Дартмуцкага каледжу]]
[[Катэгорыя:Памерлі ад раку гартані]]
[[Катэгорыя:Ляўрэаты прайм-таймавай прэміі „Эмі“]]
[[Катэгорыя:Ляўрэаты Пулітцэраўскай прэміі]]
[[Катэгорыя:Выканаўцы RCA Records]]
[[Катэгорыя:Кавалеры Легіёну заслуг]]
[[Катэгорыя:Вайскоўцы ВПС ЗША]]
[[Катэгорыя:Супрацоўнікі Warner Bros. Cartoons]]</text>
      <sha1>d0s1gywqn8sjb6r91cu6bt3tfyzq3dn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Эйсімонт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>263302</id>
    <revision>
      <id>2682402</id>
      <parentid>2681546</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T22:08:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43190-81</username>
        <id>99321</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2682402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19828" sha1="idfaeywlu4it3yp0aku87spuuiol1rk" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Эйсімонт
|лацінка          = Ejsimont
|арыгінал         = Eismund
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Эйса|Eyse]] + [[Мунд|Mund]]
|варыянт          = Эйсмунт, Эйсмунд, Эйсмант, Айсмант, Эйшмант, Гейсімонт
|вытворныя        = [[Ізмунт]], [[Ясмант]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Эйсімонт''', '''Э́йсмант''' (''Э́йсмунт'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''[[Эйсмант]]''' (''[[Эйсманд]]'', ''Эйсмунд'', ''Айсмант'').

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Эйсэнмунд або Эйсмунд (Eisenmund, Eismund&lt;ref name=&quot;Rymut-1999-178&quot;&gt;Rymut K. Nazwiska Polaków: słownik historyczno-etymologiczny. T. 1. — Kraków, 1999. S. 178.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref name=&quot;Gottschald-1982-170&quot;&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. [https://books.google.by/books?id=FgYREAAAQBAJ&amp;pg=PA170&amp;dq=%22eisenmund%22+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi78N_1yPCBAxXeg_0HHbpaB60Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=%22eisenmund%22%20namenkunde&amp;f=false S. 170].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Rymut-1999-178&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Эйса|ісан- (эйс-, іс-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Ізбут]], [[Ісавін]], [[Ізмунт]]; германскія імёны Isbodus, Isovin, Ismund) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] eisarn, германскага *isarna-, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] îsarn, îsan 'жалеза'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 161.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.&lt;/ref&gt; або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Эйсмант германскаму імю Eismund сьцьвердзіў польскі спэцыяліст у галіне [[Анамастыка|анамастыкі]] [[Казімер Рымут]]&lt;ref name=&quot;Rymut-1999-178&quot;/&gt;. Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне літоўскага шляхецкага прозьвішча Эйсмант (Ejsmont) сьцьвярджалася яшчэ ў артыкуле «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год)&lt;ref&gt;Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=UMpLAQAAIAAJ&amp;q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&amp;q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&amp;f=false S. 975].&lt;/ref&gt;.

Германскі характар [[Ліцьвіны|літоўскіх]] імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — сьцьвердзілі францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]]&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.&lt;/ref&gt; і амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]&lt;ref&gt;Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала прозьвішча Eismund (1782 год)&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=EISMUND&amp;ofb=marggrabowa&amp;modus=&amp;lang=de EISMUND], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Эйсманд (Eismond, Ejsmond), Эйсмант (Eismont, Ejsmont, Ejsmondt, Ejsmontt, Eysmont, Eysmontt), Эйсмунд (Ejsmund), Эйсмунт (Ejsmundt, Ejsmunt), Эйсмунтовіч (Ejsmuntowicz), Эйсымант (Ejssymont), Эйсыманд (Ejsymond), Эйсымант (Ejsymont, Ejsymontt, Eysymont, Eysymonth, Eysymontt), Эйсімант (Eysimont) і Эйсімунт (Eysimunt)&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 106, 108—109.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''у [[Эйшышкі|Еишискахъ]]. Митъку Еисимонътовичу чоловекъ'' (1440—1492 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 47.&lt;/ref&gt;; ''Пацу Еисимонътовичу 8 бочокъ'' (2 чэрвеня 1489 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 86.&lt;/ref&gt;; ''Венъцко Еисимонътовичъ… Пашко а Статко, а Петрок, а Прокопъ Еисимонтовичи… Петрашко Еисимонтович самъ. Миколаи Еисимонтовичъ самъ… Дашко Еисимонтовичъ'' (1528 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 95.&lt;/ref&gt;; ''бояре [[Горадня|Городенские]]: Петръ Станкевичъ Гейсимонтовичъ'' (12 чэрвеня 1539 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 17. Акты Гродненского земского суда. — Вильна, 1890. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=aF4jAQAAMAAJ&amp;q=%D0%93%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%93%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 2].&lt;/ref&gt;; ''Ейсимонты'' (1567 год)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%40%D0%95%D0%B9%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8B#v=snippet&amp;q=%40%D0%95%D0%B9%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8B&amp;f=false С. 685, 687].&lt;/ref&gt;; ''parochia Saraska… śl. Szczęsny Eysimont'' (1580 год)&lt;ref&gt;Jabłonowski A. Podlasie. — Warszawa, 1908. S. 112.&lt;/ref&gt;; ''Eustachy Esymont… od Stanisława Eustachego Eysymonta… Stanisław Eustachi Eysimont'' (1667 год)&lt;ref&gt;Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 1. — Warszawa, 2015. S. 628—646.&lt;/ref&gt;; ''Hrehory Eysmont''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 228.&lt;/ref&gt;, ''Jakubowa Eysmontowa''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 229.&lt;/ref&gt;, ''pana Wacława Eysmunta''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 231.&lt;/ref&gt;, ''Jerzy Eysmont''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 236.&lt;/ref&gt;, ''Jan Zygmunt Eysmunt''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 243.&lt;/ref&gt;, ''Kazimierz Eysmunt'', ''Michał Eysmunt''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 245.&lt;/ref&gt;, ''Jan Eysmunt''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 252.&lt;/ref&gt; (1690 год); ''Francij Eysmont et Helena Eysmontowa'' (1707 год)&lt;ref&gt;Гурская Ю., Вайткявичус В. Балтийское наследие в Восточной Беларуси: новые исторические и лингвистические данные об Обольцах // Acta Baltico-Slavica. Nr. 32 (2008). С. 18.&lt;/ref&gt;; ''Jakub Ejsmund'' (1737 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Ejsmund&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Uciana], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Bogusław Eysymontowicz na Uzłowcach'' (4 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 111.&lt;/ref&gt;; ''MD Adamo Eysmunt'' (12 студзеня 1790 году)&lt;ref&gt;Sẽnosios Pasvalio bažnyčios knygos. X. 1776—1793 metų jungtuvių metrikų knyga. — Savilaida, 2016. P. 54.&lt;/ref&gt;; ''Dorota Aysmont'' (1801 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Aysmont&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Poniemunek], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Regina Eyszmont'' (1809 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Eyszmont&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Ejszyszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Aleksander Eysmontowicz'' (1812 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Eysmontowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Słonim], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Jan Eysmuntt'' (1814 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Eysmuntt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Widze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Felicyian Eysymont'' (28 траўня 1836 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 161.&lt;/ref&gt;; ''Maryjanna z Eysmontów Czarnocka'' (21 лістапада 1836 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 153.&lt;/ref&gt;; ''Magdalena Eyssymont'' (1838 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Eyssymont&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Szczuczyn], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Therese Eismund'' (1847 год)&lt;ref&gt;[https://ofb.genealogy.net/famreport.php?ofb=memelland&amp;ID=I429841&amp;lang=de Therese EISMUND], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;; ''Paulina Ejsmont'' (13 кастрычінка 1912 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 160.&lt;/ref&gt;; ''Zygmunt Ejsmunt'' (1926 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Ejsmunt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Pohost Zahorodzki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Мітка Эйсімонтавіч — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які атрымаў наданьне ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]]; меркаваны пачынальнік роду [[Эйсманты|Эйсмантаў]]
* Пац Эйсімонтавіч — [[Горадня|гарадзенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1489 годзе
* Венцка Эйсімонтавіч — гарадзенскі баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Пашка, Статка, Пятрок і Пракоп Эйсімонтавічы — гарадзенскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Пятрашка і Мікалай Эйсімонтавічы — гарадзенскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Дашка Эйсімонтавіч — гарадзенскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Ніл Эйсмонт (Эйсманд) — жыхар [[Смаленск]]у на 1906 год&lt;ref&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Smolensk_1906_StateDumaVoters.pdf Смоленские Губернские Ведомости, 28 ноября 1906 года]. С. 6.&lt;/ref&gt;
* Гаўрыла, Даніла і Іван Эйсмонты — праваслаўныя жыхары ваколіцаў [[Амсьціслаў|Амсьціслава]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 57 Могилевских Губ. Ведомостей от 21 июля 1907 года. С. 9.&lt;/ref&gt;
* Аляксей, Андрэй, Антон, Вікенці, Марцін, Рыгор, Станіслаў, Цімафей Эйсманты — праваслаўны жыхары [[Невельскі павет|Невельскага павету]] на 1907 год&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/duma-list-of-vitebsk-gubernia/Duma%20List%20of%20Vitebsk%20Gubernia%20-%201907%20-%20Drissa%20town/page/n3/mode/2up Землевладельцы, владеющие землей в количестве не менее одной пятой полного ценза (по Невельскому уезду)]. С. 5.&lt;/ref&gt;
* Нікадзім Эйсмант — праваслаўны з [[Сакольскі павет (Гарадзенская губэрня)|Сакольскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №804 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004358628?page=61&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 12861].&lt;/ref&gt;
* Станіслаў Эйсманд (1871—?) — мешчанін зь [[Менск]]у, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%AD%D0%B9%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E_%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1871) Эйсманд Станіслаў Адамавіч (1871)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* [[Кароль (імя)|Кароль]] Эйсмунт (1882—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Ваўкавыск]]у, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index27.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Мар’ян Эйсмант (1889—?) — беларус з ваколіцаў Менску, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%AD%D0%B9%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%80%27%D0%AF%D0%BD_%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1889) Эйсмант Мар’Ян Аляксандравіч (1889)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Уладзіслаў Эйсмант (1898—?) — беларус з ваколіцаў Менску, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%AD%D0%B9%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%A3%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E_%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1898) Эйсмант Уладзіслаў Аляксандравіч (1898)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Раман Эйсмант (1900—?) — беларус з ваколіцаў [[Вільня|Вільні]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index27.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Самарской обл.&lt;/ref&gt;
* Юльян Эйсмант (1908—?) — беларус з ваколіцаў Ваўкавыску, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;

Эйсманты — уладальнікі зямлі ў [[Невельскі павет|Невельскім павеце]] на 1878 год&lt;ref&gt;Памятная книжка Витебской губернии. На 1878 год. — Витебск, 1878. С. 338.&lt;/ref&gt;.

Эйсмант (Ejsmont, Ejsmontt, Eysmont, Eysmontt), Эйсымант (Ejsymont, Eysymont) і Эйсімант (Eysimont) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпамінаўся маёнтак Іванаўцы або Эйсімонты ў [[Гарадзенскі павет|Гарадзенскім павеце]]&lt;ref&gt;Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 305.&lt;/ref&gt;.

На [[Гарадзенскі павет|гістарычнай Гарадзеншчыне]] існуюць вёскі [[Эйсманты (вёска)|Эйсманты]] і [[Вялікія Эйсманты]], на [[Старадубскі павет|гістарычнай Старадубшчыне]] — [[Сімонтаўка|Сімонтаўка (Есімонтаўка)]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Эйса]]
* [[Мунд]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай ісан}}
{{Імёны з асновай мунд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>idfaeywlu4it3yp0aku87spuuiol1rk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682403</id>
      <parentid>2682402</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T22:08:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43190-81</username>
        <id>99321</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2682403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19830" sha1="7dqpsllo4gmzjvy3eov4wbasfb9cub1" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Эйсімонт
|лацінка          = Ejsimont
|арыгінал         = Eismund
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Эйса|Eyse]] + [[Мунд|Mund]]
|варыянт          = Эйсмунт, Эйсмунд, Эйсмант, Айсмант, Эйшмант, Гейсімонт
|вытворныя        = [[Ізмунт]], [[Ясмант]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Эйсімонт''', '''Э́йсмант''' (''Э́йсмунт'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''[[Эйсмант]]''' (''[[Эйсманд]]'', ''Эйсмунд'', ''Айсмант'').

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Эйсэнмунд або Эйсмунд (Eisenmund, Eismund&lt;ref name=&quot;Rymut-1999-178&quot;&gt;Rymut K. Nazwiska Polaków: słownik historyczno-etymologiczny. T. 1. — Kraków, 1999. S. 178.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref name=&quot;Gottschald-1982-170&quot;&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. [https://books.google.by/books?id=FgYREAAAQBAJ&amp;pg=PA170&amp;dq=%22eisenmund%22+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi78N_1yPCBAxXeg_0HHbpaB60Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=%22eisenmund%22%20namenkunde&amp;f=false S. 170].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Rymut-1999-178&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Эйса|ісан- (эйс-, іс-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Ізбут]], [[Ісавін]], [[Ізмунт]]; германскія імёны Isbodus, Isovin, Ismund) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] eisarn, германскага *isarna-, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] îsarn, îsan 'жалеза'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 161.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.&lt;/ref&gt; або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Эйсмант германскаму імю Eismund сьцьвердзіў польскі спэцыяліст у галіне [[Анамастыка|анамастыкі]] [[Казімер Рымут]]&lt;ref name=&quot;Rymut-1999-178&quot;/&gt;. Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне літоўскага шляхецкага прозьвішча Эйсмант (Ejsmont) сьцьвярджалася яшчэ ў артыкуле «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год)&lt;ref&gt;Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=UMpLAQAAIAAJ&amp;q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&amp;q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&amp;f=false S. 975].&lt;/ref&gt;.

Германскі характар [[Ліцьвіны|літоўскіх]] імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — сьцьвердзілі францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]]&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.&lt;/ref&gt; і амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]&lt;ref&gt;Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала прозьвішча Eismund (1782 год)&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=EISMUND&amp;ofb=marggrabowa&amp;modus=&amp;lang=de EISMUND], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Эйсманд (Eismond, Ejsmond), Эйсмант (Eismont, Ejsmont, Ejsmondt, Ejsmontt, Eysmont, Eysmontt), Эйсмунд (Ejsmund), Эйсмунт (Ejsmundt, Ejsmunt), Эйсмунтовіч (Ejsmuntowicz), Эйсымант (Ejssymont), Эйсыманд (Ejsymond), Эйсымант (Ejsymont, Ejsymontt, Eysymont, Eysymonth, Eysymontt), Эйсімант (Eysimont) і Эйсімунт (Eysimunt)&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 106, 108—109.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''у [[Эйшышкі|Еишискахъ]]. Митъку Еисимонътовичу чоловекъ'' (1440—1492 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 47.&lt;/ref&gt;; ''Пацу Еисимонътовичу 8 бочокъ'' (2 чэрвеня 1489 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 86.&lt;/ref&gt;; ''Венъцко Еисимонътовичъ… Пашко а Статко, а Петрок, а Прокопъ Еисимонтовичи… Петрашко Еисимонтович самъ. Миколаи Еисимонтовичъ самъ… Дашко Еисимонтовичъ'' (1528 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 95.&lt;/ref&gt;; ''бояре [[Горадня|Городенские]]: Петръ Станкевичъ Гейсимонтовичъ'' (12 чэрвеня 1539 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 17. Акты Гродненского земского суда. — Вильна, 1890. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=aF4jAQAAMAAJ&amp;q=%D0%93%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%93%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 2].&lt;/ref&gt;; ''Ейсимонты'' (1567 год)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%40%D0%95%D0%B9%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8B#v=snippet&amp;q=%40%D0%95%D0%B9%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8B&amp;f=false С. 685, 687].&lt;/ref&gt;; ''parochia Saraska… śl. Szczęsny Eysimont'' (1580 год)&lt;ref&gt;Jabłonowski A. Podlasie. — Warszawa, 1908. S. 112.&lt;/ref&gt;; ''Eustachy Esymont… od Stanisława Eustachego Eysymonta… Stanisław Eustachi Eysimont'' (1667 год)&lt;ref&gt;Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 1. — Warszawa, 2015. S. 628—646.&lt;/ref&gt;; ''Hrehory Eysmont''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 228.&lt;/ref&gt;, ''Jakubowa Eysmontowa''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 229.&lt;/ref&gt;, ''pana Wacława Eysmunta''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 231.&lt;/ref&gt;, ''Jerzy Eysmont''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 236.&lt;/ref&gt;, ''Jan Zygmunt Eysmunt''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 243.&lt;/ref&gt;, ''Kazimierz Eysmunt'', ''Michał Eysmunt''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 245.&lt;/ref&gt;, ''Jan Eysmunt''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 252.&lt;/ref&gt; (1690 год); ''Francij Eysmont et Helena Eysmontowa'' (1707 год)&lt;ref&gt;Гурская Ю., Вайткявичус В. Балтийское наследие в Восточной Беларуси: новые исторические и лингвистические данные об Обольцах // Acta Baltico-Slavica. Nr. 32 (2008). С. 18.&lt;/ref&gt;; ''Jakub Ejsmund'' (1737 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Ejsmund&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Uciana], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Bogusław Eysymontowicz na Uzłowcach'' (4 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 111.&lt;/ref&gt;; ''MD Adamo Eysmunt'' (12 студзеня 1790 году)&lt;ref&gt;Sẽnosios Pasvalio bažnyčios knygos. X. 1776—1793 metų jungtuvių metrikų knyga. — Savilaida, 2016. P. 54.&lt;/ref&gt;; ''Dorota Aysmont'' (1801 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Aysmont&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Poniemunek], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Regina Eyszmont'' (1809 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Eyszmont&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Ejszyszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Aleksander Eysmontowicz'' (1812 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Eysmontowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Słonim], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Jan Eysmuntt'' (1814 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Eysmuntt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Widze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Felicyian Eysymont'' (28 траўня 1836 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 161.&lt;/ref&gt;; ''Maryjanna z Eysmontów Czarnocka'' (21 лістапада 1836 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 153.&lt;/ref&gt;; ''Magdalena Eyssymont'' (1838 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Eyssymont&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Szczuczyn], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Therese Eismund'' (1847 год)&lt;ref&gt;[https://ofb.genealogy.net/famreport.php?ofb=memelland&amp;ID=I429841&amp;lang=de Therese EISMUND], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;; ''Paulina Ejsmont'' (13 кастрычінка 1912 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 160.&lt;/ref&gt;; ''Zygmunt Ejsmunt'' (1926 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Ejsmunt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Pohost Zahorodzki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Мітка Эйсімонтавіч — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які атрымаў наданьне ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]]; меркаваны пачынальнік роду [[Эйсманты|Эйсмантаў]]
* Пац Эйсімонтавіч — [[Горадня|гарадзенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1489 годзе
* Венцка Эйсімонтавіч — гарадзенскі баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Пашка, Статка, Пятрок і Пракоп Эйсімонтавічы — гарадзенскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Пятрашка і Мікалай Эйсімонтавічы — гарадзенскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Дашка Эйсімонтавіч — гарадзенскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Ніл Эйсмонт (Эйсманд) — жыхар [[Смаленск]]у на 1906 год&lt;ref&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Smolensk_1906_StateDumaVoters.pdf Смоленские Губернские Ведомости, 28 ноября 1906 года]. С. 6.&lt;/ref&gt;
* Гаўрыла, Даніла і Іван Эйсмонты — праваслаўныя жыхары ваколіцаў [[Амсьціслаў|Амсьціслава]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 57 Могилевских Губ. Ведомостей от 21 июля 1907 года. С. 9.&lt;/ref&gt;
* Аляксей, Андрэй, Антон, Вікенці, Марцін, Рыгор, Станіслаў, Цімафей Эйсманты — праваслаўныя жыхары [[Невельскі павет|Невельскага павету]] на 1907 год&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/duma-list-of-vitebsk-gubernia/Duma%20List%20of%20Vitebsk%20Gubernia%20-%201907%20-%20Drissa%20town/page/n3/mode/2up Землевладельцы, владеющие землей в количестве не менее одной пятой полного ценза (по Невельскому уезду)]. С. 5.&lt;/ref&gt;
* Нікадзім Эйсмант — праваслаўны з [[Сакольскі павет (Гарадзенская губэрня)|Сакольскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №804 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004358628?page=61&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 12861].&lt;/ref&gt;
* Станіслаў Эйсманд (1871—?) — мешчанін зь [[Менск]]у, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%AD%D0%B9%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E_%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1871) Эйсманд Станіслаў Адамавіч (1871)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* [[Кароль (імя)|Кароль]] Эйсмунт (1882—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Ваўкавыск]]у, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index27.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Мар’ян Эйсмант (1889—?) — беларус з ваколіцаў Менску, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%AD%D0%B9%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%80%27%D0%AF%D0%BD_%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1889) Эйсмант Мар’Ян Аляксандравіч (1889)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Уладзіслаў Эйсмант (1898—?) — беларус з ваколіцаў Менску, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%AD%D0%B9%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%A3%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E_%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1898) Эйсмант Уладзіслаў Аляксандравіч (1898)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Раман Эйсмант (1900—?) — беларус з ваколіцаў [[Вільня|Вільні]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index27.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Самарской обл.&lt;/ref&gt;
* Юльян Эйсмант (1908—?) — беларус з ваколіцаў Ваўкавыску, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;

Эйсманты — уладальнікі зямлі ў [[Невельскі павет|Невельскім павеце]] на 1878 год&lt;ref&gt;Памятная книжка Витебской губернии. На 1878 год. — Витебск, 1878. С. 338.&lt;/ref&gt;.

Эйсмант (Ejsmont, Ejsmontt, Eysmont, Eysmontt), Эйсымант (Ejsymont, Eysymont) і Эйсімант (Eysimont) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпамінаўся маёнтак Іванаўцы або Эйсімонты ў [[Гарадзенскі павет|Гарадзенскім павеце]]&lt;ref&gt;Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 305.&lt;/ref&gt;.

На [[Гарадзенскі павет|гістарычнай Гарадзеншчыне]] існуюць вёскі [[Эйсманты (вёска)|Эйсманты]] і [[Вялікія Эйсманты]], на [[Старадубскі павет|гістарычнай Старадубшчыне]] — [[Сімонтаўка|Сімонтаўка (Есімонтаўка)]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Эйса]]
* [[Мунд]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай ісан}}
{{Імёны з асновай мунд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>7dqpsllo4gmzjvy3eov4wbasfb9cub1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682407</id>
      <parentid>2682403</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T22:56:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43190-81</username>
        <id>99321</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2682407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19832" sha1="j0wa57anqz6pzh2n7bw71td8lhgrbeq" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Эйсімонт
|лацінка          = Ejsimont
|арыгінал         = Eismund
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Эйса|Eyse]] + [[Мунд|Mund]]
|варыянт          = Эйсмунт, Эйсмунд, Эйсмант, Айсмант, Эйшмант, Гейсімонт
|вытворныя        = [[Ізмунт]], [[Ясмант]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Эйсімонт''', '''Э́йсмант''' (''Э́йсмунт'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''[[Эйсмант]]''' (''[[Эйсманд]]'', ''Эйсмунд'', ''Айсмант'').

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Эйсэнмунд або Эйсмунд (Eisenmund, Eismund&lt;ref name=&quot;Rymut-1999-178&quot;&gt;Rymut K. Nazwiska Polaków: słownik historyczno-etymologiczny. T. 1. — Kraków, 1999. S. 178.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref name=&quot;Gottschald-1982-170&quot;&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. [https://books.google.by/books?id=FgYREAAAQBAJ&amp;pg=PA170&amp;dq=%22eisenmund%22+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi78N_1yPCBAxXeg_0HHbpaB60Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=%22eisenmund%22%20namenkunde&amp;f=false S. 170].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Rymut-1999-178&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Эйса|ісан- (эйс-, іс-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Ізбут]], [[Ісавін]], [[Ізмунт]]; германскія імёны Isbodus, Isovin, Ismund) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] eisarn, германскага *isarna-, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] îsarn, îsan 'жалеза'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 161.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.&lt;/ref&gt; або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Эйсмант германскаму імю Eismund сьцьвердзіў польскі спэцыяліст у галіне [[Анамастыка|анамастыкі]] [[Казімер Рымут]]&lt;ref name=&quot;Rymut-1999-178&quot;/&gt;. Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне літоўскага шляхецкага прозьвішча Эйсмант (Ejsmont) сьцьвярджалася яшчэ ў артыкуле «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год)&lt;ref&gt;Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=UMpLAQAAIAAJ&amp;q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&amp;q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&amp;f=false S. 975].&lt;/ref&gt;.

Германскі характар [[Ліцьвіны|літоўскіх]] імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — сьцьвердзілі францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]]&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.&lt;/ref&gt; і амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]&lt;ref&gt;Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала прозьвішча Eismund (1782 год)&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=EISMUND&amp;ofb=marggrabowa&amp;modus=&amp;lang=de EISMUND], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Эйсманд (Eismond, Ejsmond), Эйсмант (Eismont, Ejsmont, Ejsmondt, Ejsmontt, Eysmont, Eysmontt), Эйсмунд (Ejsmund), Эйсмунт (Ejsmundt, Ejsmunt), Эйсмунтовіч (Ejsmuntowicz), Эйсымант (Ejssymont), Эйсыманд (Ejsymond), Эйсымант (Ejsymont, Ejsymontt, Eysymont, Eysymonth, Eysymontt), Эйсімант (Eysimont) і Эйсімунт (Eysimunt)&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 106, 108—109.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''у [[Эйшышкі|Еишискахъ]]. Митъку Еисимонътовичу чоловекъ'' (1440—1492 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 47.&lt;/ref&gt;; ''Пацу Еисимонътовичу 8 бочокъ'' (2 чэрвеня 1489 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 86.&lt;/ref&gt;; ''Венъцко Еисимонътовичъ… Пашко а Статко, а Петрок, а Прокопъ Еисимонтовичи… Петрашко Еисимонтович самъ. Миколаи Еисимонтовичъ самъ… Дашко Еисимонтовичъ'' (1528 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 95.&lt;/ref&gt;; ''бояре [[Горадня|Городенские]]: Петръ Станкевичъ Гейсимонтовичъ'' (12 чэрвеня 1539 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 17. Акты Гродненского земского суда. — Вильна, 1890. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=aF4jAQAAMAAJ&amp;q=%D0%93%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%93%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 2].&lt;/ref&gt;; ''Ейсимонты'' (1567 год)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%40%D0%95%D0%B9%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8B#v=snippet&amp;q=%40%D0%95%D0%B9%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8B&amp;f=false С. 685, 687].&lt;/ref&gt;; ''parochia Saraska… śl. Szczęsny Eysimont'' (1580 год)&lt;ref&gt;Jabłonowski A. Podlasie. — Warszawa, 1908. S. 112.&lt;/ref&gt;; ''Eustachy Esymont… od Stanisława Eustachego Eysymonta… Stanisław Eustachi Eysimont'' (1667 год)&lt;ref&gt;Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 1. — Warszawa, 2015. S. 628—646.&lt;/ref&gt;; ''Hrehory Eysmont''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 228.&lt;/ref&gt;, ''Jakubowa Eysmontowa''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 229.&lt;/ref&gt;, ''pana Wacława Eysmunta''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 231.&lt;/ref&gt;, ''Jerzy Eysmont''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 236.&lt;/ref&gt;, ''Jan Zygmunt Eysmunt''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 243.&lt;/ref&gt;, ''Kazimierz Eysmunt'', ''Michał Eysmunt''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 245.&lt;/ref&gt;, ''Jan Eysmunt''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 252.&lt;/ref&gt; (1690 год); ''Francij Eysmont et Helena Eysmontowa'' (1707 год)&lt;ref&gt;Гурская Ю., Вайткявичус В. Балтийское наследие в Восточной Беларуси: новые исторические и лингвистические данные об Обольцах // Acta Baltico-Slavica. Nr. 32 (2008). С. 18.&lt;/ref&gt;; ''Jakub Ejsmund'' (1737 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Ejsmund&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Uciana], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Bogusław Eysymontowicz na Uzłowcach'' (4 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 111.&lt;/ref&gt;; ''MD Adamo Eysmunt'' (12 студзеня 1790 году)&lt;ref&gt;Sẽnosios Pasvalio bažnyčios knygos. X. 1776—1793 metų jungtuvių metrikų knyga. — Savilaida, 2016. P. 54.&lt;/ref&gt;; ''Dorota Aysmont'' (1801 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Aysmont&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Poniemunek], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Regina Eyszmont'' (1809 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Eyszmont&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Ejszyszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Aleksander Eysmontowicz'' (1812 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Eysmontowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Słonim], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Jan Eysmuntt'' (1814 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Eysmuntt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Widze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Felicyian Eysymont'' (28 траўня 1836 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 161.&lt;/ref&gt;; ''Maryjanna z Eysmontów Czarnocka'' (21 лістапада 1836 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 153.&lt;/ref&gt;; ''Magdalena Eyssymont'' (1838 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Eyssymont&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Szczuczyn], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Therese Eismund'' (1847 год)&lt;ref&gt;[https://ofb.genealogy.net/famreport.php?ofb=memelland&amp;ID=I429841&amp;lang=de Therese EISMUND], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;; ''Paulina Ejsmont'' (13 кастрычінка 1912 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 160.&lt;/ref&gt;; ''Zygmunt Ejsmunt'' (1926 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Ejsmunt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Pohost Zahorodzki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Мітка Эйсімонтавіч — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які атрымаў наданьне ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]]; меркаваны пачынальнік роду [[Эйсманты|Эйсмантаў]]
* Пац Эйсімонтавіч — [[Горадня|гарадзенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1489 годзе
* Венцка Эйсімонтавіч — гарадзенскі баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Пашка, Статка, Пятрок і Пракоп Эйсімонтавічы — гарадзенскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Пятрашка і Мікалай Эйсімонтавічы — гарадзенскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Дашка Эйсімонтавіч — гарадзенскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Ніл Эйсмонт (Эйсманд) — жыхар [[Смаленск]]у на 1906 год&lt;ref&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Smolensk_1906_StateDumaVoters.pdf Смоленские Губернские Ведомости, 28 ноября 1906 года]. С. 6.&lt;/ref&gt;
* Гаўрыла, Даніла і Іван Эйсмонты — праваслаўныя жыхары ваколіцаў [[Амсьціслаў|Амсьціслава]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 57 Могилевских Губ. Ведомостей от 21 июля 1907 года. С. 9.&lt;/ref&gt;
* Аляксей, Андрэй, Антон, Вікенці, Марцін, Рыгор, Станіслаў і Цімафей Эйсманты — праваслаўныя жыхары [[Невельскі павет|Невельскага павету]] на 1907 год&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/duma-list-of-vitebsk-gubernia/Duma%20List%20of%20Vitebsk%20Gubernia%20-%201907%20-%20Drissa%20town/page/n3/mode/2up Землевладельцы, владеющие землей в количестве не менее одной пятой полного ценза (по Невельскому уезду)]. С. 5.&lt;/ref&gt;
* Нікадзім Эйсмант — праваслаўны з [[Сакольскі павет (Гарадзенская губэрня)|Сакольскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №804 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004358628?page=61&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 12861].&lt;/ref&gt;
* Станіслаў Эйсманд (1871—?) — мешчанін зь [[Менск]]у, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%AD%D0%B9%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E_%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1871) Эйсманд Станіслаў Адамавіч (1871)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* [[Кароль (імя)|Кароль]] Эйсмунт (1882—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Ваўкавыск]]у, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index27.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Мар’ян Эйсмант (1889—?) — беларус з ваколіцаў Менску, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%AD%D0%B9%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%80%27%D0%AF%D0%BD_%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1889) Эйсмант Мар’Ян Аляксандравіч (1889)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Уладзіслаў Эйсмант (1898—?) — беларус з ваколіцаў Менску, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%AD%D0%B9%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%A3%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E_%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1898) Эйсмант Уладзіслаў Аляксандравіч (1898)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Раман Эйсмант (1900—?) — беларус з ваколіцаў [[Вільня|Вільні]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index27.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Самарской обл.&lt;/ref&gt;
* Юльян Эйсмант (1908—?) — беларус з ваколіцаў Ваўкавыску, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;

Эйсманты — уладальнікі зямлі ў [[Невельскі павет|Невельскім павеце]] на 1878 год&lt;ref&gt;Памятная книжка Витебской губернии. На 1878 год. — Витебск, 1878. С. 338.&lt;/ref&gt;.

Эйсмант (Ejsmont, Ejsmontt, Eysmont, Eysmontt), Эйсымант (Ejsymont, Eysymont) і Эйсімант (Eysimont) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпамінаўся маёнтак Іванаўцы або Эйсімонты ў [[Гарадзенскі павет|Гарадзенскім павеце]]&lt;ref&gt;Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 305.&lt;/ref&gt;.

На [[Гарадзенскі павет|гістарычнай Гарадзеншчыне]] існуюць вёскі [[Эйсманты (вёска)|Эйсманты]] і [[Вялікія Эйсманты]], на [[Старадубскі павет|гістарычнай Старадубшчыне]] — [[Сімонтаўка|Сімонтаўка (Есімонтаўка)]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Эйса]]
* [[Мунд]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай ісан}}
{{Імёны з асновай мунд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>j0wa57anqz6pzh2n7bw71td8lhgrbeq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682408</id>
      <parentid>2682407</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T22:57:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43190-81</username>
        <id>99321</id>
      </contributor>
      <origin>2682408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19791" sha1="7gv05f87fsbq2p6zle5i285kqbj3fih" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Эйсімонт
|лацінка          = Ejsimont
|арыгінал         = Eismund
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Эйса|Eyse]] + [[Мунд|Mund]]
|варыянт          = Эйсмунт, Эйсмунд, Эйсмант, Айсмант, Эйшмант, Гейсімонт
|вытворныя        = [[Ізмунт]], [[Ясмант]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Эйсімонт''', '''Э́йсмант''' (''Э́йсмунт'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''[[Эйсмант]]''' (''[[Эйсманд]]'', ''Эйсмунд'', ''Айсмант'').

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Эйсэнмунд або Эйсмунд (Eisenmund, Eismund&lt;ref name=&quot;Rymut-1999-178&quot;&gt;Rymut K. Nazwiska Polaków: słownik historyczno-etymologiczny. T. 1. — Kraków, 1999. S. 178.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref name=&quot;Gottschald-1982-170&quot;&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. [https://books.google.by/books?id=FgYREAAAQBAJ&amp;pg=PA170&amp;dq=%22eisenmund%22+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi78N_1yPCBAxXeg_0HHbpaB60Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=%22eisenmund%22%20namenkunde&amp;f=false S. 170].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Rymut-1999-178&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Эйса|ісан- (эйс-, іс-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Ізбут]], [[Ісавін]], [[Ізмунт]]; германскія імёны Isbodus, Isovin, Ismund) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] eisarn, германскага *isarna-, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] îsarn, îsan 'жалеза'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 161.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.&lt;/ref&gt; або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Эйсмант германскаму імю Eismund сьцьвердзіў польскі спэцыяліст у галіне [[Анамастыка|анамастыкі]] [[Казімер Рымут]]&lt;ref name=&quot;Rymut-1999-178&quot;/&gt;. Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне літоўскага шляхецкага прозьвішча Эйсмант (Ejsmont) сьцьвярджалася яшчэ ў артыкуле «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год)&lt;ref&gt;Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=UMpLAQAAIAAJ&amp;q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&amp;q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&amp;f=false S. 975].&lt;/ref&gt;.

Германскі характар [[Ліцьвіны|літоўскіх]] імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — сьцьвердзілі францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]]&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.&lt;/ref&gt; і амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]&lt;ref&gt;Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала прозьвішча Eismund (1782 год)&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=EISMUND&amp;ofb=marggrabowa&amp;modus=&amp;lang=de EISMUND], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Эйсманд (Eismond, Ejsmond), Эйсмант (Eismont, Ejsmont, Ejsmondt, Ejsmontt, Eysmont, Eysmontt), Эйсмунд (Ejsmund), Эйсмунт (Ejsmundt, Ejsmunt), Эйсмунтовіч (Ejsmuntowicz), Эйсымант (Ejssymont), Эйсыманд (Ejsymond), Эйсымант (Ejsymont, Ejsymontt, Eysymont, Eysymonth, Eysymontt), Эйсімант (Eysimont) і Эйсімунт (Eysimunt)&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 106, 108—109.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''у [[Эйшышкі|Еишискахъ]]. Митъку Еисимонътовичу чоловекъ'' (1440—1492 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 47.&lt;/ref&gt;; ''Пацу Еисимонътовичу 8 бочокъ'' (2 чэрвеня 1489 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 86.&lt;/ref&gt;; ''Венъцко Еисимонътовичъ… Пашко а Статко, а Петрок, а Прокопъ Еисимонтовичи… Петрашко Еисимонтович самъ. Миколаи Еисимонтовичъ самъ… Дашко Еисимонтовичъ'' (1528 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 95.&lt;/ref&gt;; ''бояре [[Горадня|Городенские]]: Петръ Станкевичъ Гейсимонтовичъ'' (12 чэрвеня 1539 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 17. Акты Гродненского земского суда. — Вильна, 1890. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=aF4jAQAAMAAJ&amp;q=%D0%93%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%93%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 2].&lt;/ref&gt;; ''Ейсимонты'' (1567 год)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%40%D0%95%D0%B9%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8B#v=snippet&amp;q=%40%D0%95%D0%B9%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8B&amp;f=false С. 685, 687].&lt;/ref&gt;; ''parochia Saraska… śl. Szczęsny Eysimont'' (1580 год)&lt;ref&gt;Jabłonowski A. Podlasie. — Warszawa, 1908. S. 112.&lt;/ref&gt;; ''Eustachy Esymont… od Stanisława Eustachego Eysymonta… Stanisław Eustachi Eysimont'' (1667 год)&lt;ref&gt;Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 1. — Warszawa, 2015. S. 628—646.&lt;/ref&gt;; ''Hrehory Eysmont''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 228.&lt;/ref&gt;, ''Jakubowa Eysmontowa''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 229.&lt;/ref&gt;, ''pana Wacława Eysmunta''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 231.&lt;/ref&gt;, ''Jerzy Eysmont''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 236.&lt;/ref&gt;, ''Jan Zygmunt Eysmunt''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 243.&lt;/ref&gt;, ''Kazimierz Eysmunt'', ''Michał Eysmunt''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 245.&lt;/ref&gt;, ''Jan Eysmunt''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 252.&lt;/ref&gt; (1690 год); ''Francij Eysmont et Helena Eysmontowa'' (1707 год)&lt;ref&gt;Гурская Ю., Вайткявичус В. Балтийское наследие в Восточной Беларуси: новые исторические и лингвистические данные об Обольцах // Acta Baltico-Slavica. Nr. 32 (2008). С. 18.&lt;/ref&gt;; ''Jakub Ejsmund'' (1737 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Ejsmund&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Uciana], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Bogusław Eysymontowicz na Uzłowcach'' (4 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 111.&lt;/ref&gt;; ''MD Adamo Eysmunt'' (12 студзеня 1790 году)&lt;ref&gt;Sẽnosios Pasvalio bažnyčios knygos. X. 1776—1793 metų jungtuvių metrikų knyga. — Savilaida, 2016. P. 54.&lt;/ref&gt;; ''Dorota Aysmont'' (1801 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Aysmont&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Poniemunek], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Regina Eyszmont'' (1809 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Eyszmont&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Ejszyszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Aleksander Eysmontowicz'' (1812 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Eysmontowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Słonim], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Jan Eysmuntt'' (1814 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Eysmuntt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Widze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Felicyian Eysymont'' (28 траўня 1836 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 161.&lt;/ref&gt;; ''Maryjanna z Eysmontów Czarnocka'' (21 лістапада 1836 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 153.&lt;/ref&gt;; ''Magdalena Eyssymont'' (1838 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Eyssymont&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Szczuczyn], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Therese Eismund'' (1847 год)&lt;ref&gt;[https://ofb.genealogy.net/famreport.php?ofb=memelland&amp;ID=I429841&amp;lang=de Therese EISMUND], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;; ''Paulina Ejsmont'' (13 кастрычінка 1912 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 160.&lt;/ref&gt;; ''Zygmunt Ejsmunt'' (1926 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Ejsmunt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Pohost Zahorodzki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Мітка Эйсімонтавіч — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які атрымаў наданьне ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]]; меркаваны пачынальнік роду [[Эйсманты|Эйсмантаў]]
* Пац Эйсімонтавіч — [[Горадня|гарадзенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1489 годзе
* Венцка Эйсімонтавіч — гарадзенскі баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Пашка, Статка, Пятрок і Пракоп Эйсімонтавічы — гарадзенскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Пятрашка і Мікалай Эйсімонтавічы — гарадзенскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Дашка Эйсімонтавіч — гарадзенскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Ніл Эйсмонт (Эйсманд) — жыхар [[Смаленск]]у на 1906 год&lt;ref&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Smolensk_1906_StateDumaVoters.pdf Смоленские Губернские Ведомости, 28 ноября 1906 года]. С. 6.&lt;/ref&gt;
* Гаўрыла, Даніла і Іван Эйсмонты — праваслаўныя жыхары ваколіцаў [[Амсьціслаў|Амсьціслава]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 57 Могилевских Губ. Ведомостей от 21 июля 1907 года. С. 9.&lt;/ref&gt;
* Аляксей, Андрэй, Антон, Вікенці, Марцін, Рыгор, Станіслаў і Цімафей Эйсманты — праваслаўныя жыхары [[Невельскі павет|Невельскага павету]] на 1907 год&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/duma-list-of-vitebsk-gubernia/Duma%20List%20of%20Vitebsk%20Gubernia%20-%201907%20-%20Drissa%20town/page/n3/mode/2up Землевладельцы, владеющие землей в количестве не менее одной пятой полного ценза (по Невельскому уезду)]. С. 5.&lt;/ref&gt;
* Нікадзім Эйсмант — праваслаўны з [[Сакольскі павет (Гарадзенская губэрня)|Сакольскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №804 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004358628?page=61&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 12861].&lt;/ref&gt;
* Станіслаў Эйсманд (1871—?) — мешчанін зь [[Менск]]у, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%AD%D0%B9%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E_%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1871) Эйсманд Станіслаў Адамавіч (1871)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* [[Кароль (імя)|Кароль]] Эйсмунт (1882—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Ваўкавыск]]у, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index27.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Мар’ян Эйсмант (1889—?) — беларус з ваколіцаў Менску, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%AD%D0%B9%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%80%27%D0%AF%D0%BD_%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1889) Эйсмант Мар’Ян Аляксандравіч (1889)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Уладзіслаў Эйсмант (1898—?) — беларус з ваколіцаў Менску, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%AD%D0%B9%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%A3%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E_%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1898) Эйсмант Уладзіслаў Аляксандравіч (1898)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Раман Эйсмант (1900—?) — беларус з ваколіцаў [[Вільня|Вільні]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index27.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Самарской обл.&lt;/ref&gt;
* Юльян Эйсмант (1908—?) — беларус з ваколіцаў Ваўкавыску, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;

Эйсманты — уладальнікі зямлі ў [[Невельскі павет|Невельскім павеце]] на 1878 год&lt;ref&gt;Памятная книжка Витебской губернии. На 1878 год. — Витебск, 1878. С. 338.&lt;/ref&gt;.

Эйсмант (Ejsmont, Ejsmontt, Eysmont, Eysmontt), Эйсымант (Ejsymont, Eysymont) і Эйсімант (Eysimont) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпамінаўся маёнтак Іванаўцы або Эйсімонты ў [[Гарадзенскі павет|Гарадзенскім павеце]]&lt;ref&gt;Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 305.&lt;/ref&gt;.

На [[Гарадзенскі павет|гістарычнай Гарадзеншчыне]] існуюць вёскі [[Эйсманты (вёска)|Эйсманты]] і [[Вялікія Эйсманты]], на [[Старадубскі павет|гістарычнай Старадубшчыне]] — [[Сімонтаўка|Сімонтаўка (Есімонтаўка)]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Эйса]]
* [[Мунд]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай ісан}}
{{Імёны з асновай мунд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>7gv05f87fsbq2p6zle5i285kqbj3fih</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бутрым</title>
    <ns>0</ns>
    <id>263348</id>
    <revision>
      <id>2682390</id>
      <parentid>2682274</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T20:55:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43190-81</username>
        <id>99321</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2682390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43016" sha1="hsbxxoleg5aw2o35208m2cfm2xdvny8" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Бутрым
|лацінка          = Butrym
|арыгінал         = Bauderrim
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Бода|Budo]] + [[Рым (імя)|Rim]] &lt;br&gt; [[Бота|Buto]] + Rim
|варыянт          = Будрым, Ботрым, Батрым, Путрым
|вытворныя        = [[Ботрам]]
|зьвязаныя        = [[Рымбут]]
}}

'''Бутрым''' (''Ботрым'', ''Бутрымка'', ''Путрым''), '''Будрым''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго [[Бутрым (прозьвішча)|прозьвішча]].

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Бодэрым (Bauderrim&lt;ref&gt;Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. — Wien, 1987. S. 128.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Khallieva Boiché O. Imja et Name, Aux sources de l’anthropnymie germanique, anglo-saxonne et slave. — Presses de l’université Paris-Sorbonne, 2015. P. 375.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Köbler G. [https://www.koeblergerhard.de/germanistischewoerterbuecher/germanischeswoerterbuch/germ-uc-sort-12865abs-20130208.htm Germanisches Wörterbuch]. 5. Auflage, 2014.&lt;/ref&gt;) і Рэмбод, Рымбод, Рымбот або Рымбота (Rembod, Rimbodes&lt;ref&gt;Lagom: Festschrift für Peter Berghaus zum 60. Geburtstag am 20. November 1979. — Münster, 1981. [https://books.google.by/books?id=gCYfAAAAMAAJ&amp;q=RIMBODES&amp;dq=RIMBODES&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwirjon59tmJAxVd9AIHHa5JOKUQ6AF6BAgIEAI S. 69].&lt;/ref&gt;, Rimbotus&lt;ref&gt;Cartulaire du Prieuré de Saint-Gilles de l’Hôpital de Saint-Jean de Jérusalem (1129—1210). — Paris, 1997. [https://books.google.by/books?id=u_VnAAAAMAAJ&amp;q=%22Rimbotus%22&amp;dq=%22Rimbotus%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi566L__O6CAxXRif0HHasABDoQ6AF6BAgOEAI P. 5].&lt;/ref&gt;, Rimboto&lt;ref&gt;Profous A. Místní jména v Čechách, jejich vznik, původní význam a změny. Díl. V. — Praha, 1960. [https://books.google.by/books?id=-CkDAAAAMAAJ&amp;q=rimo,+Rimboto&amp;dq=rimo,+Rimboto&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjgnZHMpc2JAxV99wIHHax9IKo4ChDoAXoECAwQAg S. 263].&lt;/ref&gt;) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Schlaug W. Die altsächsischen Personennamen vor dem Jahre 1000. — Lund, 1962. S. 144.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Huth V. Die Düsseldorfer Sakramentarhandschrift D 1 als Memorialzeugnis. Mit einer Wiedergabe der Namen und Namengruppen (Taf. XIV—XXXII) // Frühmittelalterlichen Studien. Bd. 20. — Berlin; New York, 1986. S. 296.&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) паходзіць ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Бода|-буд- (-бод-)]]&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.&lt;/ref&gt; (у старажытных тэкстах ''bod'' праз доўгае ''о'' пісалася як ''baud''&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 59.&lt;/ref&gt;), а аснова [[Рым (імя)|-рым-]] (імёны ліцьвінаў [[Рымель]], [[Рыман]], [[Рымант|Рымунд]]; германскія імёны Riemel, Rimann, Rimund) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] rimis 'спакой, стрыманасьць, непарухлівасьць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Бутрым азначае «непарушны корань»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 20.&lt;/ref&gt; (тое ж, што і [[Рымбут]]). Апроч таго, адзначалася старажытнае германскае імя [[Ботрам|Bothram]]&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 267.&lt;/ref&gt;.

Паходжаньне імя Бутрым ад складаньня германскіх імёнаў Bodo і Rimo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 19.&lt;/ref&gt;. 

Бытаваньне імя Бутрым (''Бутримъ'') адзначалася яшчэ за часамі [[Кіеўская Русь|Русі]], прытым у мазавецкіх і падляскіх дыялектах [[Польская мова|польскай мовы]] «butrym, butryn» — гэта каржакаватае, плотнае дзіця; нязграбны, тоўсты чалавек, а паводле слоўніка [[Уладзімер Даль|Ўладзімера Даля]] «бутрим» — упарты, непаслухмяны, пахмурны чалавек. Летувіскія аўтары называюць усе пералічанымі славянскія словы і старажытнае рускае імя «[[Балтыйскія мовы|балтызмамі]]»&lt;ref&gt;[[Алег Ліцкевіч|Ліцкевіч А.]] Комплекс звестак «Летапісца вялікіх князёў літоўскіх» пра нобіля Вайдылу: да праблемы верагоднасці і кантэксту // Studia Historica Europae Orientalis. Вып. 6, 2013. C. 154—155.&lt;/ref&gt;. Адзначалася шырокае бытаваньне прозьвішча Бутрын (Butryn) у ваколіцах [[Мазовія|мазавецкага]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Вісьнеў (Мінскі павет)|Вісьнева|pl|Wiśniew (powiat miński)}}&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;w=07mz&amp;rid=B&amp;exac=&amp;search_lastname=Butryn&amp;search_lastname2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;bdm=B&amp;rpp1=&amp;ordertable= Butryn], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя ''Butrymme''&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=%40Butrymme#v=snippet&amp;q=%40Butrymme&amp;f=false S. 22].&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаецца прозьвішча Путрым (Putrym)&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 265.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Buttrim'' ([[Летапісец вялікіх князёў літоўскіх]]); ''Butrim Souiczouicz'' (1387—1394 гады)&lt;ref&gt;[http://starbel.by/dok/d051.htm Поручная грамота за Братошу Койлутовича (1387—1394)]{{Недаступная спасылка|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''па(н) Бутри(м)'' (20 траўня 1407 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 15 ст. (1965)|к}} С. 35.&lt;/ref&gt;; ''Butrim de [[Жырмуны|Zirmuny]]''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 52.&lt;/ref&gt;, ''cum Butrymo''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 54.&lt;/ref&gt;, ''Butrim''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 57, 69.&lt;/ref&gt; (''Butrym''&lt;ref name=&quot;Piatrauskas-2014-219&quot;&gt;{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 219.&lt;/ref&gt;; [[Гарадзельская унія|2 кастрычніка 1413 год]]); ''Butrim''&lt;ref name=&quot;Piatrauskas-2014-253&quot;&gt;{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 253.&lt;/ref&gt; (22 верасьня, 24 кастрычніка і 27 лістапада 1414 году, 12 і 26 траўня 1415 году, 26 кастрычніка 1416 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=0jchAQAAMAAJ&amp;q=Butrim#v=snippet&amp;q=Butrim&amp;f=false S. 298, 301, 317, 318, 329, 371].&lt;/ref&gt;, 19 красавіка 1437 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 749.&lt;/ref&gt;); ''Johanne Buttrim de [[Жырмуны|Szzyrmuni]]'' (26 студзеня 1416 году)&lt;ref&gt;Semkowicz W. Nieznane nadania Witolda dla osób prywatnych // Ateneum Wileńskie. Z. 3—4, 1931. S. 852.&lt;/ref&gt;; ''Johannes Butrim Smolnensis'' ([[Мельнскі мір|27 верасьня 1422 году]])&lt;ref&gt;Dokumenty strony polsko-litewskiej pokoju mełneńskiego z 1422 roku. — Poznań, 2004. S. 11.&lt;/ref&gt;; ''Buttrym'' (XV ст.)&lt;ref name=&quot;Piatrauskas-2014-219&quot;/&gt;; ''Jorge Butrym'' (1432 год)&lt;ref&gt;Codex diplomaticus Lithuaniae, 1253—1433. — Vratislaviae, 1845. [https://books.google.by/books?id=G-ItQP7DyhkC&amp;pg=PA371&amp;dq=Jorge+Butrym&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjKnOPLiaX9AhXKtKQKHehVATkQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=Jorge%20Butrym&amp;f=false P. 371].&lt;/ref&gt;; ''Georgij fratris Butrim [sigilla]'' ([[Троцкая унія|20 студзеня 1433 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 94.&lt;/ref&gt;; ''Georgius Butrym'' (22 сакавіка 1433 году)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210514163950/http://starbel.by/dok/d057.htm Послание князей и бояр Руси Базельскому собору в поддержку князя Свидригайла (1433)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''her Jorge Putriimme von herczog [[Сьвідрыгайла|Swiidergalle]]'' (17 кастрычніка 1435 году)&lt;ref&gt;Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 8. — Riga; Moskau, 1884. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=OUYOAAAAQAAJ&amp;q=Putriimme#v=snippet&amp;q=Putriimme&amp;f=false S. 611].&lt;/ref&gt;; ''Wladislaus alias Butrin'' (1445 год)&lt;ref&gt;Album studiosorum Universitatis Cracoviensis. T. 1. — Cracoviae, 1887. [https://books.google.by/books?id=cFkWAQAAIAAJ&amp;pg=PA2&amp;dq=Wladislaus+alias+Butrin&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiulda1m4j9AhXPgf0HHZVYCtAQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=Wladislaus%20alias%20Butrin&amp;f=false P. 2].&lt;/ref&gt;; ''her Butrinco''&lt;ref name=&quot;Piatrauskas-2014-253&quot;/&gt;; ''ego Anna filia generosa domini Butrimi legitima'' (1476—1477 гады)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 258.&lt;/ref&gt;; ''Martino Butrimo'' (12 ліпеня 1478 год)&lt;ref&gt;Rowell S. Nuo Vilniaus katedros iki Lietuvos Didžiosios. Kunigaikštystės pakraščių: šv. 10 000 riterių kankinių kultas // Amžininko ir istoriko pasakojimai apie krikščionybę, Žemaitiją ir Lietuvos Didžiąją Kunigaikštystę. — Klaipėda, 2024. P. 53.&lt;/ref&gt;; ''Бутримко Якубовичъ'' (9 верасьня 1488 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 68.&lt;/ref&gt;; ''Бутримъ Олехновичъ'' (2 ліпеня 1493 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 74.&lt;/ref&gt;; ''Бутрим Довкгин(т)ович'' (31 сакавіка 1495 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 67.&lt;/ref&gt;, 31 жніўня 1496 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 151.&lt;/ref&gt;); ''Бутрымъ Якубовичъ Немировичъ'' (25 лістапада 1500 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 148.&lt;/ref&gt;; ''дворанина нашого Бутрима Якубовича'' (24 ліпеня 1501 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 271.&lt;/ref&gt;; ''Мартинъ Якубовичъ Бутримъ'' (16 красавіка 1502 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|25к}} P. 183.&lt;/ref&gt;; ''купил в Ывашка а въ Бутрима Яновичовъ'' (11 верасьня 1504 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|37к}} P. 315.&lt;/ref&gt;; ''famuli domini Martini Butrim'' (25 траўня 1505 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 699.&lt;/ref&gt;; ''Бутрим(ъ) Немирович(ъ)'' (1506 год, 23 ліпеня 1507 году, 8 лютага і 15 траўня 1509 году, 19 кастрычніка 1510 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} P. 208, 388, 395, 412, 414.&lt;/ref&gt;, 19 верасьня 1561 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|37к}} P. 488.&lt;/ref&gt;); ''Ego Nicolaus Butrym heres in [[Граўжышкі|Grawszyszki]]'' (1507 год)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 227.&lt;/ref&gt;; ''homines nostros districtus [[Мерач|Merecensis]]… Coreiwa Butrimowicza… Stanka Butrymowicza'' (16 жніўня 1511 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|11к}} P. 99.&lt;/ref&gt;; ''unum hominem, dictum Butrim'' (9 сьнежня 1519 году)&lt;ref&gt;Pergamentų katalogas. — Vilnius, 1980. P. 98.&lt;/ref&gt;; ''люди… а Бутрыма [[Агіла|Екгиловича]]'' (22 жніўня 1522 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|12к}} P. 239.&lt;/ref&gt;; ''Янко Бутримович'' (12 і 24 жніўня 1524 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 3, 7.&lt;/ref&gt;; ''Бутримъ Микулич''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 65.&lt;/ref&gt;, ''Станислав Бутримович''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 60.&lt;/ref&gt;, ''Петръ Бутримович''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 71.&lt;/ref&gt;, ''Амъброс Бутримович… Григор Бутрымовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 74.&lt;/ref&gt;, ''Адамъ Бутримовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 75.&lt;/ref&gt;, ''Пашко Бутримовичъ… Богушъ Бутримовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 76.&lt;/ref&gt;, ''Амъброжеи Бутримовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 78.&lt;/ref&gt;, ''Станиславъ Бутримовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 80.&lt;/ref&gt;, ''Мартинъ Бутримъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 81.&lt;/ref&gt;, ''Мартинъ Бутримович''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 85.&lt;/ref&gt;, ''Матеи Бутримовичъ… Миколаи Бутримовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 87.&lt;/ref&gt;, ''Миколаи Бутримовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 90.&lt;/ref&gt;, ''Янко Бутримовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 94.&lt;/ref&gt;, ''Бутримъ Довнаровичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 95.&lt;/ref&gt;, ''Миколаи Бутримовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 98.&lt;/ref&gt;, ''Бутримъ Навдовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 102.&lt;/ref&gt;, ''Богданъ Бутримовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 103.&lt;/ref&gt;, ''Бутрым Олехновичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 159.&lt;/ref&gt;, ''Янъ Бутрымовичъ… Бутрымъ Монковичъ… Юри Бутърымовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 160.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''Бутрымъ'' (11 лютага 1531 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Беларускі архіў|2к}} С. 50.&lt;/ref&gt;; ''Стецко Бутримович'' (1536—1537 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 74.&lt;/ref&gt;; ''[[Мінейка (імя)|Минеико]] Будримович'' (1537—1538 гады)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 109, 290.&lt;/ref&gt;; ''Бутрим Петрович'' (29 сакавіка 1542 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|27к}} P. 164.&lt;/ref&gt;; ''люди добрые и тому моему листу добре сведоми… Бутрымъ Петрашевич… а Бутрыма Петровича'' (20 кастрычніка 1542 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|230к}} P. 57.&lt;/ref&gt;; ''мещане [[Мазыр|Мозырские]]… Ходоръ Бутримовичь'' (1552 год)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 7, т. 1. — Киев, 1886. С. 627.&lt;/ref&gt;; ''у Бутрыма Белевича'' (27 красавіка 1558 году)&lt;ref&gt;Брэгер Г. Невядомы інвентар маёнткаў Лебедзева і Хажовая 1558 г. // Гістарычна-археалагічны зборнік. Вып. 32, 2017. С. 203.&lt;/ref&gt;; ''Butrym Piotrasskowic'' (1558 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Hvt6OUpCnNoC&amp;q=Butrym#v=snippet&amp;q=Butrym&amp;f=false С. 389].&lt;/ref&gt;; ''Миколаи Бутрымовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 199.&lt;/ref&gt;, ''Якубъ Бүтрымовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 289.&lt;/ref&gt;, ''Марътынъ Бутрымович''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 361.&lt;/ref&gt; (1565 год); ''з Бутримовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%40%D0%91%D1%83%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%40%D0%91%D1%83%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 665].&lt;/ref&gt;, ''Якубъ Бутримовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%40%D0%91%D1%83+%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%40%D0%91%D1%83%20%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 690].&lt;/ref&gt;, ''Мартинъ з Микуличъ Бутримовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%87%D1%8A+%D0%91%D1%83%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%BE+%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%87%D1%8A%20%D0%91%D1%83%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%BE%20%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 825].&lt;/ref&gt;, ''Андрей Бутримовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 832.&lt;/ref&gt;, ''Матей Бутрымъ Якубовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%40%D0%91%D1%83%D1%82%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8A#v=snippet&amp;q=%40%D0%91%D1%83%D1%82%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8A&amp;f=false С. 1018].&lt;/ref&gt;, ''Мартинъ Бутримовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1286.&lt;/ref&gt; (1567 год); ''Ивашъка Бутримовича'' (14—16 студзеня 1579 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 39. — Вильна, 1915. С. 166.&lt;/ref&gt;; ''домомъ Ивана Бутримовича'' (27 красавіка 1579 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 39. — Вильна, 1915. С. 229.&lt;/ref&gt;; ''Aleksiey Butrymowicz'' (21 жніўня 1599 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8cM7AQAAMAAJ&amp;q=Butrymowicz#v=snippet&amp;q=Butrymowicz&amp;f=false С. 630].&lt;/ref&gt;; ''Петро Бутрименко… Максим Бутрименко… Лукян Бутрименко… Бутрим Попович'' (1649 год)&lt;ref&gt;Реєстр Війська Запорозького 1649 року. — К., 1995. С. 291—292, 301, 306.&lt;/ref&gt;; ''Nicolaus Butrymowicz'' (1675—1677 гады)&lt;ref&gt;Žemaičių vyskupijos vizitacija 1675—1677 m. // Fontes Historiae Lituaniae. Vol. X, 2011. P. 646.&lt;/ref&gt;; ''Zachar Butrym… Chalim Butrym… Łukian Butrym… Kuźma Butrym'' (1722 год)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 27. — Витебск, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8HBmAAAAcAAJ&amp;q=Butrym#v=snippet&amp;q=Butrym&amp;f=false С. 259].&lt;/ref&gt;; ''Iwan Butrymowicz'' (1728 год)&lt;ref&gt;[https://sources.ruzhany.info/112_25a.html «Inwentarż Maiętnosci Rożaneÿ» 1728], НГАБ. Ф. 1928, воп. 1, спр. 208.&lt;/ref&gt;; ''Butrymowicze… Butrymowszczyzna'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Leon Butrymowski'' (1751 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=10pl&amp;rid=S&amp;search_lastname=Butrymowski&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Krynki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Marianna Butrimowicz'' (1758 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=11173&amp;search_lastname=&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=100&amp;searchtable=&amp;rpp2=50 Butkiszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Parafia [[Неманойці|niemonoyska]]… Butrymowicze folwarczek'' (1784 год)&lt;ref&gt;Krahel A. Opisy parafii dekanatu trockiego w diecezji wileńskiej 1784 roku — edycja źródł historycznych. — Białystok, 2015. S. 55.&lt;/ref&gt;; ''Ewa Batrym'' (1803 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Batrym&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Nacza], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Marianna Botrymowicz'' (1815 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=23lt&amp;rid=D&amp;search_lastname=Botrymowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Wilno śś. Franciszka i Bernarda], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Róży z Statkowskich Botrymowiczowej'' (1864 год)&lt;ref&gt;Tolkačevski K. Epigrafinio įrašo kultūra ir komunikacija: XIX a. Vilniaus memorialinių įrašų pagrindu. — Vilnius, 2016. P. 379.&lt;/ref&gt;; ''Maria Butrymienok'' (1888 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Butrymienok&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Szkłów], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Бутрым ({{†}} 1382) — пляменьнік маці [[Вітаўт]]а, пакараны сьмерцю на загад [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Ягайла|Ягайлы]] ў якасьці помсты за забойства старосты лідзкага [[Вайдыла|Вайдылы]]
* [[Ян Бутрым]] ({{†}} да 1428) — [[маршалак гаспадарскі]] і [[намесьнік смаленскі]], меў сына [[Юры Бутрым|Юрыя]]; пачынальнік роду [[Бутрымовічы|Бутрымовічаў]]
* [[Бутрым Кезгайла]] (у каталіцтве Ўладзіслаў; {{†}} да 1445) — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]]
* Васіль Бутрымаў — жыхар [[Кастрама|Кастрамы]], які ўпамінаецца ў другой чвэрці XV стагодзьдзе&lt;ref&gt;Веселовский С. Б. Ономастикон Древнерусские имена, прозвища и фамилии. — М., 1974. С. 57.&lt;/ref&gt;
* Бутрым Алехнавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1493 годзе
* Бутрым Даўгінтавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1495 і 1496 гадох
* [[Бутрым Якубавіч Неміровіч]] (да 1488 — па 1523) — [[цівун]] [[Вільня|віленскі]]
* Марцін Якубавіч Бутрым — намесьнік [[Вялёна|вялёнскі]], які ўпамінаецца ў 1502 годзе
* Бутрым Янавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1504 годзе
* Станчык Бутрымавіч — [[Коўна|ковенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1523 годзе&lt;ref&gt;Описание документов и бумаг, хранящихся в Московском архиве Министерства юстиции. Кн. 21. — М., 1915. С. 278.&lt;/ref&gt;
* Бутрым Мікуліч — [[Наваградак|наваградзкі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Станіслаў Бутрымавіч — [[Меднікі|медніцкі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Пётар Бутрымавіч — [[кернаў]]скі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Амброс і Грыгор Бутрымавічы — [[вількамір]]скія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Адам Бутрымавіч — [[Тавяны|тавянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Пашка і Богуш Бутрымавічы — [[Пяняны|пянянскія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Амбражэй Бутрымавіч — [[Гедройцы (мястэчка)|гедройцкі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Станіслаў Бутрымавіч і Марцін Бутрым — баяры [[Ковенскі павет (ВКЛ)|Ковенскага павету]], якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Марцін Бутрымавіч — [[Сумілішкі|суміліскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Мацей і Мікалай Бутрымавічы — [[Высокі Двор|высакадворскія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Мікалай Бутрымавіч — [[Радунь|радунскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Янка Бутрымавіч — [[Астрына|астрынскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Бутрым [[Доўнар (імя)|Доўнаравіч]] — [[Горадня|гарадзенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Мікалай Бутрымавіч — [[слонім]]скі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Бутрым Наўдавіч — [[Упіцкі павет|упіцкі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Багдан Бутрымавіч — [[Трокі|троцкі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Бутрым Алехнавіч, Ян Бутрымавіч, Бутрым Монкавіч і Юры Бутрымавіч — вялёнскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Сьцецька Бутрымавіч — гарадзенскі баярын, які ўпамінаецца ў 1536/1537 годзе
* Бутрым Пятровіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1542 годзе
* Мікалай Рыгоравіч Бутрымовіч — [[Расены|расенскі]] [[зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1591 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 2. ― Вильна, 1903. С. 179.&lt;/ref&gt;
* Захар, Халімон, Лук’ян і Кузьма Бутрымы — жыхары мястэчка [[Астроўна|Астроўны]] ([[Віцебскае ваяводзтва]]), якія ўпамінаюцца ў 1714 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230804113407/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1835-ostrovno-inventar-1714-g-v-vitebskom-voevodstve Островно инвентарь 1714 г. в Витебском воеводстве], Архіў гісторыка Анішчанкі, 28 сакавіка 2021 г.&lt;/ref&gt;
* Мікалай Батрымовіч — шляхціч [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]], які ўпамінаецца ў 1728 годзе&lt;ref&gt;[[Леанід Лаўрэш|Лаўрэш Л.]] Падымны рэестр шляхты Лідскага павета, 1728 г. // Лідскі летапісец. № 3―4 (99―100), 2022. С. 43―60.&lt;/ref&gt;
* [[Мацей Бутрымовіч]] (1745—1814) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], мечнік, падстароста і лоўчы [[пінск]]і
* Андрыян Бутрымовіч — [[прэор]] [[Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла і манастыр базылянаў (Баруны)|Барунскага базылянскага манастыра]] ў 1794 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230547/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/713-dukhovenstvo-grodnenskogo-poveta-v-vosstanii-1794-g Духовенство Гродненского повета в восстании 1794 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 22 лістапада 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Ёсіф, Іван, Казімер і Фадзей Бутрымавы — жыхары [[Рэжыцкі павет|Рэжыцкага павету]] на 1905 год&lt;ref&gt;Приложение к № 233 Витебских Губернских Ведомостей, 16 октября 1905 года. С. 1.&lt;/ref&gt;
* «[[Бутрым Няміра]]» — п’еса [[Францішак Аляхновіч|Францішка Аляхновіча]], напісаная ў 1906 годзе паводле легенды [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлава Ластоўскага]] «Каменная труна»
* Васіль Батрымовіч (Бутрымовіч) — жыхар [[Смаленск]]у на 1906 год&lt;ref&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Smolensk_1906_StateDumaVoters.pdf Смоленские Губернские Ведомости, 28 ноября 1906 года]. С. 1.&lt;/ref&gt;
* Антон і Ёсіф Бутрымы — праваслаўныя з [[Наваградзкі павет (Менская губэрня)|Наваградзкага павету]], параненыя ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №776 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://dlib.rsl.ru/viewer/01004358826#?page=254 С. 12414].&lt;/ref&gt;
* Уладзімер Бутрымовіч — праваслаўны з [[Гарадзенскі павет (Гарадзенская губэрня)|Гарадзенскага павету]], памерлы ад ранаў у Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №176 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://www.svrt.ru/1914/0-books/0121-0140.pdf#page=104&amp;view=FitBV С. 2024].&lt;/ref&gt;
* Мікалай Бутрымовіч — праваслаўны з [[Духаўшчынскі павет|Духаўшчынскага павету]], паранены ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №59 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004923154?page=288 С. 930].&lt;/ref&gt;
* Раман Будрымовіч — каталік зь [[Віленскі павет (Віленская губэрня)|Віленскага павету]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №918 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358791?page=275 С. 14675].&lt;/ref&gt;
* Іван Бутрымаў (1896—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Наваградак|Наваградку]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Смоленской обл.&lt;/ref&gt;
* Іван Бутрымовіч (1906—?) — беларус з ваколіцаў [[Нясьвіж]]у, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%91%D1%83%D1%82%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%86%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1906) Бутрымовіч Іван Антонавіч (1906)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* [[Венанцы Бутрым]] (1936—2003) — беларускі пісьменьнік і мастак

Бутрымовічы (Butrymowicz) — прыгонныя зь вёскі [[Буракі|Буракоў]] ([[Троцкі павет]]), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 394.&lt;/ref&gt;.

Бутрымы гербу [[Тапор]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 435.&lt;/ref&gt;.

Бутрымы-Пакрамовічы&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/p/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на П], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; і Бутрымы-Строўпі&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/s/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на С], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; — літоўскія шляхецкія роды.

Будрымы (Budrym) гербу [[Тапор]] — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў [[Шаўлі|Шаўляў]]&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 57.&lt;/ref&gt;.

[[Бутрымавы]] — шляхецкі род [[Маскоўская дзяржава|Маскоўскай дзяржавы]].

Бутрым (Butrym) і Бутрымовіч (Butrymowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпаміналіся сёлы Бартламееўка або Бутрымаўка-Волчкавічы і Бутрымаўка або Балтрамееўка ў [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкім павеце]]&lt;ref&gt;Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 13, 53.&lt;/ref&gt;.

У 1690 годзе ўпаміналася мясцовасьць Бабяны Бутрымавічы ў [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 50, 292.&lt;/ref&gt;.

На 1900—1905 гады існавала вёска Бутрымы ў Ваўкавыскім павеце Гарадзенскай губэрні&lt;ref&gt;Указатель населенным местностям Гродненской губернии, с относящимися к ним необходимыми сведениями. — Гродна, 1905. С. 161.&lt;/ref&gt;, на 1900 год — вёска і маёнтак Бутрымавічы ў Троцкім павеце Віленскай губэрні&lt;ref&gt;{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|15-1к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XV_cz.1/282 S. 282].&lt;/ref&gt;.

На 1904 год існавалі вёскі з назвай Бутрымава ў Бельскім і Духаўшчынскім паветах Смаленскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Смоленской губернии. — Смоленск, 1904. С. 81, 215.&lt;/ref&gt;.

На 1909 год існаваў [[фальварак]] Бутрымаўшчына ў Менскім павеце Менскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 21.&lt;/ref&gt;.

На 1910 год існавалі вёска і [[фальварак]] Бутрымава (Бутрымова) у Сеньненскім павеце Магілёўскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Могилевской губернии. — Могилев, 1910. С. 181—182.&lt;/ref&gt;.

На [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] існуе вёска [[Бутрымава]], на [[Гарадзенскі павет|гістарычнай Гарадзеншчыне]] — [[Бутрымаўцы]]. Назву [[Бутрыманцы]] маюць вёскі на гістарычных [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленшчыне]] і [[Троцкі павет|Троччыне]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Бода]]
* [[Бота]]
* [[Рым (імя)|Рым]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай буд}}
{{Імёны з асновай бут}}
{{Імёны з асновай рым}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>hsbxxoleg5aw2o35208m2cfm2xdvny8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Давойна Вісігердавіч</title>
    <ns>0</ns>
    <id>263557</id>
    <revision>
      <id>2682452</id>
      <parentid>2591205</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T09:52:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43090-37</username>
        <id>99328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Імя */</comment>
      <origin>2682452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5143" sha1="fipnk59ajfq49tl4izob4e44zt90pc9" xml:space="preserve">{{Шляхціч
| Імя                 = Давойна Вісігердавіч
| Лацінка             = Davojna Visigierdavič / Visihierdavič
| Поўнае імя          = 
| Арыгінальнае імя    =
| Жанчына             =
| Партрэт             = 
| Шырыня партрэту     =
| Подпіс партрэту     = 
| Герб                = 
| Шырыня гербу        =
| Подпіс гербу        = 
| Пасады              =
| Пачатак пэрыяду     =
| Заканчэньне пэрыяду = 
| Папярэднік          =
| Наступнік           =
| Імя пры нараджэньні =
| Нарадзіўся          = 
| Месца нараджэньня   =
| Памёр               = 
| Месца сьмерці       =
| Род                 = 
| Бацька              = [[Вісігерд]] (?)
| Маці                = 
| Жонка               = 
| Дзеці               = Іван (Івашка), [[Алехна Давойнавіч|Алехна]], [[Андрэй Давойнавіч|Андрэй (Андрушка)]]
| Рэгаліі             =
| Колер               =
| Колер загалоўку     =
}}
'''Давойна Вісігердавіч''' — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]].

Відаць, вотчынныя маёнткі знаходзіліся ў ваколіцах [[Ліда|Ліды]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 241.&lt;/ref&gt;.

== Імя ==
{{Асноўны артыкул|Давойна|Вісігерд (імя)}}

Давін, пазьней Дэвайн (Dawin, Dewen&lt;ref&gt;Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, &amp; Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=fGUUAAAAYAAJ&amp;q=Dewen#v=snippet&amp;q=Dewen&amp;f=false P. 427].&lt;/ref&gt;, Dewein&lt;ref&gt;Kim Bateman, [https://dinglereams.org/wp-content/uploads/2022/08/Where-did-W-D-Reams-middle-name-come-from.pdf Where did William Dewin Ream’s middle name come from?], The Dingle Ream Family Archive, August 2022&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Dawin#v=snippet&amp;q=Dawin&amp;f=false S. 406].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Даўга|-даў(г)-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]], [[Даўгер]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'&lt;ref&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Война|-вуйн- (-войн-, -вун-)]] (імёны ліцьвінаў [[Войнар]], [[Войнат]], [[Гервойна]]; германскія імёны Wunar, Voinot, Geruuni) — ад старагерманскага wunna, гоцкага wunands 'шчаснасьць, задаволенасьць', [[Ісьляндзкая мова|ісьляндзкага]] vænn 'прыемны', [[Нямецкая мова|нямецкага]] gewohnt 'задаволены'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Віна (імя)|-він- (-вайн-)]]&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Давойна азначае «годны да шчасьця»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Dowoyn Wysigirdonis'' ([[Віленска-Радамская унія|18 студзеня 1401 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 38.&lt;/ref&gt;.

== Біяграфія ==
Зь літоўскага баярскага роду. Магчыма, сын [[Вісігерд]]а. Упамінаецца толькі ва ўмове з Польшчай (1401 год).

Меў сыноў Івана (Івашку), [[Алехна Давойнавіч|Алехну]] і [[Андрэй Давойнавіч|Андрэя (Андрушку)]].

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}
* {{Літаратура/Літоўская знаць (2014)}}
* {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}}

[[Катэгорыя:Баяры літоўскія]]</text>
      <sha1>fipnk59ajfq49tl4izob4e44zt90pc9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Даўмонт (імя)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>263951</id>
    <revision>
      <id>2682389</id>
      <parentid>2680946</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T20:39:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43190-81</username>
        <id>99321</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2682389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35286" sha1="tqxm5qxmnoi0t35wo30l9ql5see1322" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Даўмонт
|лацінка          = Daŭmont
|арыгінал         = Damond &lt;br&gt; Dagmunt
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Даўга|Davo]] + [[Мунд|Mond]] &lt;br&gt; [[Дака (імя)|Dago]] + Munt
|варыянт          = Даўмунд, Даўмунт, Даўмонд, Дамонт, Даўгімонт, Даўкмонт, Домант, Домунд, Домунт, Доўмант, Доўмунд
|вытворныя        = [[Талімонт (імя)|Талімонт]], [[Дульмант]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Даўмонт''' (''Даўмунд'', ''Даўмунт'', ''Даўмонд'', ''Дамонт''), '''Даўгімонт''' (''Даўкмонт'') — мужчынскае імя і вытворныя ад яго прозьвішчы '''Доўмант''' (''Доўмунд''), '''Домант''' (''Домунд'', ''Домунт'').

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Дамунд або Дамонд (Damundus&lt;ref&gt;[https://www.koeblergerhard.de/got/tg/got_namen.pdf Anhang 3 Wörterbuch der gotischen Namen] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. — Leiden — Köln, 1989.&lt;/ref&gt;, Damondus) і Дагімунд або Дагмунт (Dachimundus&lt;ref&gt;Bruckner W. Die Sprache der Langobarden. — Strassburg, 1895. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=pOwSOFBgFfQC&amp;q=Dachimundus#v=snippet&amp;q=Dachimundus&amp;f=false S. 241].&lt;/ref&gt;, Dagmunt&lt;ref&gt;Bass A. Deutsche Vornamen. — Leipzig, 1909. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=9JotAQAAMAAJ&amp;q=Dag+munt#v=snippet&amp;q=Dag%20munt&amp;f=false S. 122].&lt;/ref&gt;) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. [https://books.google.by/books?id=OwkWAQAAMAAJ&amp;q=%22Damundus%22+Damondus&amp;dq=%22Damundus%22+Damondus&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjQ58e7m_OCAxUyh_0HHZCGCGsQ6AF6BAgHEAI S. 112].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-22&quot;&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Даўга|-даў(г)-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]], [[Даўгер]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'&lt;ref&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Дака (імя)|-даг- (-дак-, -таг-)]]&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1948-103&quot;&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1964-20&quot;&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 20.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.&lt;/ref&gt; або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Даўмонт азначае «здольны да гарлівасьці»&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-22&quot;/&gt;. Апроч таго, адзначалася старажытнае германскае імя Theumondo ([[Тэўда (імя)|Theu]]-mondo)&lt;ref&gt;Repertori D’Antropònims Catalans (RAC). Vol. 1. — Barcelona, 1994. [https://books.google.by/books?id=SUwv8x15BE8C&amp;pg=PA534&amp;dq=theumondo&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj46f2Zw8SEAxVEhv0HHbwcDHsQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=theumondo&amp;f=false P. 534].&lt;/ref&gt;.

Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне літоўскага шляхецкага прозьвішча Доўмунт (Dowmunt) сьцьвярджалася яшчэ ў артыкуле «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год)&lt;ref&gt;Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=UMpLAQAAIAAJ&amp;q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&amp;q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&amp;f=false S. 975].&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Даўмонт германскаму імю Dagamund&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Dagamund#v=snippet&amp;q=Dagamund&amp;f=false S. 395].&lt;/ref&gt; (Daegmund) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1964-20&quot;/&gt;. Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — таксама сьцьвердзіў амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]&lt;ref&gt;Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Demundis&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 179.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Довъмонтъ'' ([[Галіцка-Валынскі летапіс]]); ''Довмонтъ… с Доумонтомъ съ пльсковичи на Литву'' (''Доумонтъ''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-155&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 155.&lt;/ref&gt;; [[Наўгародзкі першы летапіс]]); ''псалъ Довмонтовъ писець'' (па 1266 годзе)&lt;ref&gt;Русско-ливонские акты. — СПб, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=JmhcAAAAcAAJ&amp;q=+%D0%BF%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%8A+%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%8A+%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B5%D1%86%D1%8C#v=snippet&amp;q=%D0%BF%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%8A%20%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%8A%20%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B5%D1%86%D1%8C&amp;f=false С. 15].&lt;/ref&gt;; ''Dovmundus'' (1292 год)&lt;ref&gt;Hansisches Urkundenbuch. Bd. 1. — Halle, 1876. [https://books.google.by/books?id=r-8OAAAAYAAJ&amp;pg=PA378&amp;dq=Dovmundus+1292&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjAh4uFzob9AhUt57sIHQwYCz0Q6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=Dovmundus%201292&amp;f=false S. 378].&lt;/ref&gt;; ''передъ намесники полоцькими: перед Домонтом'' (7 сакавіка 1399 — 25 сакавіка 1407 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 112.&lt;/ref&gt;; ''у Доманта'' (1410 — пачатак 1420-х гадоў)&lt;ref&gt;Зализняк А. А. Древненовгородский диалект. 2-е изд. — М., 2004. С. 669, 734.&lt;/ref&gt;; ''nobilibus… Woitko Dolmontowicz'' (22 траўня 1425 году{{Заўвага|У публікацыі 1932 году адпаведны дакумэнт азначаецца як «падроблены»}})&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 119.&lt;/ref&gt;; ''Iewlaschonis Dowmunthowicz'' ([[Чартарыйскае замірэньне|1 верасьня 1431 году]])&lt;ref&gt;Бучинський Б. Кілька причинків до часів вел. князя Свитригайла (1430—1433) // ЗНТШ. Т. 76. — Львів, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ieU7h4YBiV0C&amp;q=Wygaelowycz#v=snippet&amp;q=Wygaelowycz&amp;f=false С. 135].&lt;/ref&gt;; ''Dewmunt Wolkowicz'' ([[Другая Хрыстмэмэльская ўмова|15 траўня 1432 году]])&lt;ref&gt;Русско-ливонские акты. — СПб., 1868. [https://books.google.by/books?id=JmhcAAAAcAAJ&amp;pg=PA191&amp;dq=Dewmunt+Wolkowicz&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj9l4_Lzob9AhU08LsIHZVwBqEQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=Dewmunt%20Wolkowicz&amp;f=false С. 191].&lt;/ref&gt;; ''Некрашу Довкгимонътовичу земля Кгвоздева'' (1440—1492 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 21.&lt;/ref&gt;; ''Домонтъ''&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=QUoPAQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 40, 42, 45, 180—182, 198].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 5. — СПб., 1851. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=gc5hAAAAcAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 193—195, 197—198, 200, 203].&lt;/ref&gt; або ''Домантъ''&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=QUoPAQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 40—41, 180, 302].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 5. — СПб., 1851. С. 193, 195, 198.&lt;/ref&gt; ([[Наўгародзкі чацьверты летапіс]] і [[Сафійскі першы летапіс]]); ''землицы покупили… у Степанка у Домонтовского'' (каля 1466 — каля 1480 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 290.&lt;/ref&gt;; ''кгедроитскыи паны у головах: Доумонтъ [[Война|Воиневич]]'' (1469—1477 гады)&lt;ref&gt;Ivoška D., Ryčkov A. Brėžiant Vyžuonų ribą: šiaurės rytų Lietuvos XV a. asmenvardžiai ir (ne)pamirštas) kelias // Acta Linguistica Lithuanica. XCI, 2024. P. 35.&lt;/ref&gt;; ''Gabriele Domunthowicz'' (10 чэрвеня 1471 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 317.&lt;/ref&gt;; ''ducem Domunth, Jacobum fratrem germanum de Swyr'' (''dux Domunth de [[Сьвір (мястэчка)|Swyr]]''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-155&quot;/&gt;; 1483 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 388.&lt;/ref&gt;; ''Daumunt Butwidowicz'' (31 кастрычніка 1484 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 399.&lt;/ref&gt;; ''Павле Домантове'' (XV ст.)&lt;ref&gt;Зализняк А. А. Древненовгородский диалект. 2-е изд. — М., 2004. С. 104.&lt;/ref&gt;; ''Домантъ''&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 10. — СПб., 1885. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8mBKAQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 145, 150, 159].&lt;/ref&gt; або ''Домонтъ''&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 10. — СПб., 1885. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8mBKAQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 145, 150—151].&lt;/ref&gt; ([[Ніканаўскі летапіс]]); ''[[Упіцкі павет|Упитское]] волости… в бояр… у Васка Довмонтовича'' (9 чэрвеня 1517 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 339.&lt;/ref&gt;; ''Довмонт Билевичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 77.&lt;/ref&gt;, ''Томъко Довмонтовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 84.&lt;/ref&gt;, ''Довмонтъ Маръковичъ… Томъко Довмонътович''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 86.&lt;/ref&gt;, ''Талюшъ Довкмонътовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 160.&lt;/ref&gt;, ''Павел Довмонътовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 168.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''[[Нарбут (імя)|Нарбут]] Довмонтович… [[Нарымонт (імя)|Нармонтъ]] Довмонтович'' (1537 год)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 25, 196.&lt;/ref&gt;; ''волости [[Горадня|Городеньское]]… землицу пустовъскую на имя Домонътовъщину'' (20 лістапада 1552 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|35к}} P. 168.&lt;/ref&gt;; ''бояр господарских тогож повету Минского: князя Ивана Домонта'' (2 кастрычніка 1557 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Беларускі архіў|3к}} С. 20.&lt;/ref&gt;; ''Петръ Домонтъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A+640#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A%20640&amp;f=false С. 640].&lt;/ref&gt;, ''Павелъ Томковичъ Домонтъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915.
С. 647.&lt;/ref&gt;, ''Григорей Шимковичъ Домонтовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%A8%D0%B8%D0%BC%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A+%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%22#v=snippet&amp;q=%22%D0%A8%D0%B8%D0%BC%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%20%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%22&amp;f=false С. 652].&lt;/ref&gt;, ''Петръ Домонтовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 669.&lt;/ref&gt;, ''Петръ Домонтъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1322.&lt;/ref&gt; (1567 год); ''Johannes Domundns Lituanus'' (1580 год)&lt;ref&gt;Czaplewski P. Polacy na studyach w Ingolsztacie. Z rękopisów Uniwersytetu Monachijskiego. — Poznań, 1914. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=eVNAQFo05RIC&amp;q=Johannes+Domundns+#v=snippet&amp;q=Johannes%20Domundns&amp;f=false S. 25].&lt;/ref&gt;; ''pana Yana Pietrowicza Dowmonta… подпис руки писмом рускимъ тыми словы: Ян Петровичъ Довмонт властною рукою'' (24 верасьня 1585 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 249, 266.&lt;/ref&gt;; ''еи милость панеи Ганъне Балтромеевне Довмонта Сесицкои'' (4 сакавіка 1596 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 405.&lt;/ref&gt;; ''Kasper z Dowmunta Siesicki'' (3 ліпеня 1596 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 32. — Вильна, 1907. С. 362.&lt;/ref&gt;; ''Езофъ Станиславовичъ Довмонт рукою [властною] подписалъ'' (11 кастрычніка 1597 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 470.&lt;/ref&gt;; ''Daumondus'' ([[Альбэрт Каяловіч]], 1650 год)&lt;ref&gt;Historiae Litvanae. — Dantisci, 1650. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=FVsVAAAAQAAJ&amp;q=Daumondus#v=snippet&amp;q=Daumondus&amp;f=false P. 152, 162, 164].&lt;/ref&gt;; ''Dowmund Sieśickj… Dowmundami… Dowmond'' (сярэдзіна XVII ст., 1897 год)&lt;ref&gt;Ks. Wojciecha Wijuka Kojałowicza Herbarz rycerstwa W.X. Litewskiego tak zwany Compendium. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RMUNldfQ2-MC&amp;q=Dowmund#v=snippet&amp;q=Dowmund&amp;f=false S. 23].&lt;/ref&gt;; ''Samuel Domontowicz'' (сакавік — красавік 1656 году)&lt;ref&gt;Augusiewicz S. Spis uchodźców z Wielkiego Księstwa Litewskiego w Prusach Książęcych w latach 1655—1656 w zbiorach Geheimes Staatsarchiv Preussicher Kulturbesitz w Berlinie // Komunikaty Mazursko-Warmińskie. Nr. 1 (271), 2011. S. 168.&lt;/ref&gt;; ''Pan Domont Karol'' (7 ліпеня 1664 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 15. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=QA4LAAAAIAAJ&amp;q=Domont#v=snippet&amp;q=Domont&amp;f=false С. 124].&lt;/ref&gt;; ''Marcjan Domontowicz'' (1667 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo połockie 1667 i 1690 r. — Warszawa, 2018. S. 42.&lt;/ref&gt;; ''земянинъ гдрский воеводства Полоцкого, панъ Ерый Доминикъ Домонтовичъ… бояре нашы Харитонъ да Олехъно Балтромеевичы Домонтовичы… даный Глебу Юревичу Домонъту'' (6 чэрвеня 1668 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 24. — Витебск, 1893. С. 306—307.&lt;/ref&gt;; ''Damontowicz'' (1671—1681 гады)&lt;ref&gt;Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 136.&lt;/ref&gt;; ''paniej Krystyny Ihnatowiczówny Dowmątowej'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo połockie 1667 i 1690 r. — Warszawa, 2018. S. 83, 94.&lt;/ref&gt;; ''Dominicus Dowmont'' (3 сьнежня 1708 году)&lt;ref&gt;Kaminskas-Krinčius A. Seniausiosios išlikusios originalios 1705—1726 m. Stakliškių bažnyčios krikšto metrikų knygos fragmento (1705—1710) publikacija. Bibliotheca Lituana. T. 2 (2012). P. 471.&lt;/ref&gt;; ''Dowmontowszczyzna'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Adam Domant'' (1757 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;w=23lt&amp;rid=S&amp;exac=1&amp;search_lastname=Domant&amp;search_lastname2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;bdm=S&amp;rpp1=&amp;ordertable= Bobty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Benedykt Domontt'' (4 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 111.&lt;/ref&gt;; ''Marianna Domontt'' (1770 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Domontt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wielkie Eysymonty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Augustinus Dowmontt… Georgius Dowmontt'' (20 і 25 верасьня 1778 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_mirties_1778_1779.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1778—1779 m. mirties įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Andrzej Dowmuntt'' (22 лютага 1780 год)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 318.&lt;/ref&gt;; ''Parafia Kowarska… Dowmunty, okolica'' (1784 год)&lt;ref&gt;Komosa Ł. A. Dekanat wiłkomierski w 1784 r. w świetle opisów parafii. — Białystok, 2013. S. 32.&lt;/ref&gt;; ''Szymon Dowmond… Adam Dowmond''&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 459.&lt;/ref&gt;, ''Adam Dowmont x, Maciej Dowmond x, Bartłomiej Dowmond x''&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 464.&lt;/ref&gt;, ''Adam Dowmunt''&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 488.&lt;/ref&gt; (9 лютага 1791 году); ''Jerzy Domunt'' (1793 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;exac=1&amp;search_lastname=Domunt&amp;search_lastname2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;bdm=B&amp;rpp1=&amp;ordertable= Odelsk], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Józefa Dowmund'' (1835 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dowmund&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Dubinki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Rozalia Daumont Domont'' (1838 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Daumont&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Łunna], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Antonella Dowmontowicz'' (1842 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=23lt&amp;rid=D&amp;search_lastname=Dowmontowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Giedrojcie], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Даўмонт]] ({{†}} 1285) — меркаваны [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікі князь літоўскі]]
* [[Даўмонт Пскоўскі|Даўмонт]] (у праваслаўі Цімафей; {{†}} 1299) — князь у Нальшанскай зямлі, служылы князь пскоўскі
* Даўмонт Воўкавіч — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў 1432 годзе
* Яўлашка Даўмонтавіч ({{†}} па 1431) — літоўскі баярын, які ўжываў пячаць з рускім надпісам «Печать Евлашка Домонтова»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 205.&lt;/ref&gt;
* Даўмонт [[Бутывід]]авіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1484 годзе
* Даўмонт Білевіч — [[Пяняны|пянянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Томка Даўмонтавіч — [[Жыжмары|жыжмарскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Даўмонт Маркавіч і Томка Даўмонтавіч — [[Сумілішкі|суміліскія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Павал Даўмонтавіч — [[Жараны|жаранскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Даўмонт — легендарны князь на [[Уцяна|Ўцяне]], сын легендарнага князя літоўскага, жамойцкага і рускага Рамана
* [[Марцін Гедройц|Марцін Матушавіч Даўмонт Гедройц]] (1545—1621) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], [[Ваяводы амсьціслаўскія|ваявода амсьціслаўскі]]&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 9. Województwo mścisławskie XVI—XVIII wiek. — Warszawa, 2019. S. 193.&lt;/ref&gt;
* [[Міхал Сясіцкі|Міхал Даўмонт Сясіцкі]] ({{†}} 1713) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, ваявода [[Ваяводы менскія|менскі]] і амсьціслаўскі
* Андрэй, Матэвуш, Міхал і Станіслаў Доўманты — шляхцічы [[Полацкае ваяводзтва|Полацкага ваяводзтва]], якія ўпамінаюцца ў 1765 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810231801/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/273-popis-shlyakhty-polotskogo-voevodstva-30-09-1765-g Попис шляхты Полоцкого воеводства 30.09.1765 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 19 жніўня 2015 г.&lt;/ref&gt;
* Павал Аляксеевіч Дамантовіч — уладальнік зямлі ў [[Дрысенскі павет|Дрысенскім павеце]] на 1878 год&lt;ref&gt;Памятная книжка Витебской губернии. На 1878 год. — Витебск, 1878. С. 296.&lt;/ref&gt;
* [[Міхайла Дамантовіч]] (1830—1902) — народжаны на Чарнігаўшчыне генэрал і вайсковы гісторык, украінскі і беларускі этнограф&lt;ref&gt;Бандарчык В. Гісторыя беларускай этнаграфіі. — {{Менск (Мн.)}}, 1964. С. 70.&lt;/ref&gt;, які засьведчыў, што ўкраінцы «''гэтым імём ([[ліцьвіны]])… называюць увогуле ўсіх [[беларусы|беларусаў]]''»&lt;ref&gt;Домонтовыч М. Материалы географии и статистики России, собранные офицерами Генерального штаба. Черниговская губерния. — СПб., 1865. [https://books.google.by/books?id=ULhiAAAAcAAJ&amp;pg=PA533&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiRpcXCk7X6AhXJvKQKHWvOCp8Q6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 532].&lt;/ref&gt;
* Ёсіф, Ігнаці і Карл Доўманты — жыхары [[Лепельскі павет|Лепельскага павету]] на 1905 год&lt;ref&gt;Витебские Губернские Ведомости. № 231, 14 октября 1905 года. С. 5.&lt;/ref&gt;
* Вацлаў Доўмант — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Дзісна|Дзісны]] на 1912 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 61 Виленских Губернских Ведомостей, 1912. С. 11.&lt;/ref&gt;
* Гардзей Даўмантовіч — праваслаўны з ваколіцаў [[Лельчыцы|Лельчыцаў]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №385 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004351347?page=227 С. 6147].&lt;/ref&gt;
* Вакула Дамантовіч — праваслаўны з [[Мазырскі павет|Мазырскага павету]], зьніклы ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №627 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358799?page=101 С. 10021].&lt;/ref&gt;

З XVI ст. прыдомкам Доўманд або Доўмунд (Доўмунт) карысталіся [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды [[Рукевічы|Рукевічаў]] (Руковічаў&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/r/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Р], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;) і [[Сясіцкія|Сясіцкіх]] гербу [[Гіпацэнтаўр (герб)|Гіпацэнтаўр]]&lt;ref&gt;Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=chg-AAAAIAAJ&amp;q=Dowmond+Dowmund#v=snippet&amp;q=Dowmond%20Dowmund&amp;f=false S. 32].&lt;/ref&gt;.

Доўманты гербаў [[Пагоня]], [[Баволя]] і [[Розьмер]] — літоўскі шляхецкі род зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 470.&lt;/ref&gt;.

Доўманты (Dowmont) — літоўскія шляхецкія роды з ваколіцаў [[Камаі|Камаяў]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 74.&lt;/ref&gt; і [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 260.&lt;/ref&gt;.

Долманты або Дольманты (Dołmont, Dolmont) і Доманты (Domont) — літоўскія шляхецкія роды з Троцкага павету&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 259.&lt;/ref&gt;.

[[Доманты|Доманты Машэнскія]] гербу ўласнага — літоўскі княскі род.

Далмунты, Дамантовічы&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/d/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Д], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; і Доўманты-Ляскатоўскія&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/l/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Л], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; — літоўскія шляхецкія роды.

Даўмунтовічы (Dowmuntowicz) гербу ўласнага — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 5. — Warszawa, 1936. S. 138.&lt;/ref&gt;.

Дэмантовічы (Demontowicz) гербу [[Вяж]] — літоўскі шляхецкі род, які меў уладаньні на Жамойці&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Rzeszów, 2001. S. 318.&lt;/ref&gt;.

[[Дамантовічы]] — шляхецкі род [[Гетманшчына|Гетманшчыны]].

Дамантовіч (Domontowicz), Доўмант (Dowmontt) і Доўмунт (Dowmunt) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпаміналіся сяло Даўмонтавічы і маёнтак Дамонтавічы ў [[Наваградзкае ваяводзтва|Наваградзкім ваяводзтве]], маёнтак Даўмонтаўшчызна або Кублічы ў [[Полацкае ваяводзтва|Полацкім ваяводзтве]] і фальварак Даўмонты ў [[Вількамірскі павет|Вількамірскім павеце]]&lt;ref&gt;Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 246, 252.&lt;/ref&gt;.

У XVI ст. існавалі маёнтак Дамонты і рака Дамонта (''Домонта'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=D-KlFQ7Bd3gC&amp;q=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8B#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8B&amp;f=false С. 89, 101].&lt;/ref&gt;.

На 1906 год існаваў маёнтак Доўмантаўшчына (Даўмантоўшчына) у Лепельскім павеце Віцебскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 192.&lt;/ref&gt;.

На [[Слуцкае княства|гістарычнай Случчыне]] існуе вёска [[Домантавічы]], на [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] — [[Дзяманты]], у ваколіцах [[Залатаноша|Залатаношы]] — [[Дамантава]] (упаміналася ў 1536 годзе)&lt;ref&gt;Непокупный А. П. Балто-севернославянские языковые связи. — Киев, 1976. С. 167.&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Даўга]]
* [[Мунда|Мунд]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай даўг}}
{{Імёны з асновай мунд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>tqxm5qxmnoi0t35wo30l9ql5see1322</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нарбут (імя)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>264596</id>
    <revision>
      <id>2682395</id>
      <parentid>2682286</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T21:09:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43190-81</username>
        <id>99321</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2682395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29620" sha1="62c0qr9el6m26vl96bt1zlme3cbafxg" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Нарбут
|лацінка          = Narbut
|арыгінал         = Narbot
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Нор (імя)|Noro]] + [[Бота|Boto]]
|варыянт          = Нарбуд, Нарбот, Норбут, Нарыбут
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Бутнар]]
}}

'''Нарбут''' (''Нарбот''), '''Норбут''', '''Нарыбут''', '''Нарбуд''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго [[Нарбут|прозьвішча]].

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Нарпод, пазьней Нарпот або Нарбот (Norpod, Norpoth&lt;ref name=&quot;Dräger-2017-87&quot;&gt;Dräger K. Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 6. — Berlin; Boston, 2017. S. 87—88.&lt;/ref&gt;, Narbot&lt;ref name=&quot;Germain-2007-755&quot;&gt;Germain J., Herbillon J. Dictionnaire des noms de famille en Wallonie et à Bruxelles. — Bruxelles, 2007. [https://www.google.by/books/edition/Dictionnaire_des_noms_de_famille_en_Wall/4bYErd60g3YC?hl=ru&amp;gbpv=1&amp;dq=narbot+narbert&amp;pg=PA755&amp;printsec=frontcover P. 755].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://justitia-veritas.be/justitia-veritas/belgique/histoire/dictionnaire-noms-belges-woordenboek-belgische-familienamen/n/ N], Dictionnaire de tous les noms de famille belges&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Norpod#v=snippet&amp;q=Norpod&amp;f=false S. 1169].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Germain-2007-755&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Dräger-2017-87&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Нор (імя)|-нар- (-нор-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Нарэла]], [[Нарвід]], [[Нарымонт (імя)|Нарымунт]]; германскія імёны Narelo, Norvid, Normunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] nasjan 'захоўваць, ратаваць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] -neri 'уратаваньне, утрыманьне'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 187.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Бода|-буд- (-бод-)]]&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Нарбут азначае «захаваны корань»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 24.&lt;/ref&gt; (тое ж, што і імя [[Бутнар]]).

Адпаведнасьць імя Нарбут германскаму імю Norpod сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 161.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Nierbota&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.&lt;/ref&gt;: ''Nyerbotha'' (1437 год), ''Nerbotha'' (1440 год), ''Petrus et Nicolaus Nerbothy de Mylczicze'' (1446 год), ''Petrus et Nicolaus Nerbothe de Mylczicze'' (1466 год)&lt;ref&gt;Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 4. — Wrocław, 1974—1976. S. 53.&lt;/ref&gt;, ''per ipsos Petrum et Nicolaum Narboti'' (1469 год)&lt;ref&gt;Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej polskiej z Archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie. T. 18. — Lwów, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=G5ETAQAAMAAJ&amp;q=Narboti#v=snippet&amp;q=Narboti&amp;f=false S. 14].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 4. — Wrocław, 1974—1976. S. 16.&lt;/ref&gt;. Апроч таго, у Польшчы гістарычна бытавала імя Насебуд (Nasebud, Nesebud&lt;ref&gt;Бодуэн-де-Куртенэ И. А. О древне-польском языке до XIV-го столетия. — Лейпциг, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=GlBKAAAAcAAJ&amp;q=Nassebudo#v=snippet&amp;q=Nassebudo&amp;f=false С. 68].&lt;/ref&gt;): ''Nassebudo camerariis aliisque'' (каля 1143 году)&lt;ref&gt;Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski. T. I. — Poznań, 1877. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=HKIBAAAAQAAJ&amp;q=Nassebudo#v=snippet&amp;q=Nassebudo&amp;f=false S. 40].&lt;/ref&gt;, ''Godes filius Nesebud… Bogumil filius Nesebud… Nesebud filius Meley'' (1204 год)&lt;ref&gt;Urkundensammlung zur geschichte des fürstenthums Oels. — Breslau, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=HFrTAAAAMAAJ&amp;q=Nesebud#v=snippet&amp;q=Nesebud&amp;f=false S. 23, 25—26].&lt;/ref&gt;.

У ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]] адзначалася прозьвішча Narbot (Narbott, Norbot, Narbut, Narbutt, Norbat)&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=NARBOT&amp;ofb=memelland&amp;modus=&amp;lang=de Narbot], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;. 

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Нарбудовіч (Narbudowicz)&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 232.&lt;/ref&gt;, Нарбутовіч (Narbutowicz, Narbuttowicz), Нарбат (Narbot), Нарбатовіч (Narbotowicz), Нарыбут (Narybut), Норбат (Norbot), Норбут (Norbutt)&lt;ref&gt;Naruszewicz-Duchlińska A. Surnames of Lithuanian origins in Polish anthroponomy // Preservation of Cultural Heritage and Strengthening of Regional Identity. — Klaipėda, 2008. S. 84—88.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Нарбуту ставищо Орле на реце Сесюсе'' (1440—1492 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 21.&lt;/ref&gt;; ''Нарибуту'' (''Нарибут''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 275.&lt;/ref&gt;; 1440—1492 гады, 7 лістапада 1442 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} С. 27, 50, 68.&lt;/ref&gt;; ''domino Naributh [[Ятаўт|Yatoltowicz]]'' (21 кастрычніка 1440 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 190.&lt;/ref&gt;; ''domino Naributh Calatowicz'' (14 студзеня 1459 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 255.&lt;/ref&gt;; ''Petro alias Dobrogosth Narbutowycz'' (20 верасьня 1471 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 320.&lt;/ref&gt;; ''herrnn Iaen Naerbotowitz'' (2 верасьня 1475 году)&lt;ref&gt;Codex epistolaris saeculi decimi quinti. T. 3. — Kraków, 1894. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8DchAQAAMAAJ&amp;q=Iaen+Naerbotowitz+#v=snippet&amp;q=Iaen%20Naerbotowitz&amp;f=false P. 225].&lt;/ref&gt;; ''her Iaen Narbotowitcz'' (па 2 верасьня 1475 году)&lt;ref&gt;Codex epistolaris saeculi decimi quinti. T. 3. — Kraków, 1894. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=9PM4e5_Ljn8C&amp;q=%40Narbotowitcz#v=snippet&amp;q=%40Narbotowitcz&amp;f=false P. 226].&lt;/ref&gt;; ''Narbud dedi quatuor decim grossos… Narbud'' (1477 год)&lt;ref name=&quot;RK-1960&quot;&gt;Rachunki królewskie z lat 1471—1472 i 1476—1478. — Warszawa, 1960. [https://books.google.by/books?id=pgvTAAAAMAAJ&amp;q=%22Narbud%22&amp;dq=%22Narbud%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiArc7Ppd2CAxU0iv0HHQQwAX8Q6AF6BAgIEAI S. 198, 209, 234].&lt;/ref&gt;; ''Narbud'' (1478 год)&lt;ref name=&quot;RK-1960&quot;/&gt;; ''Narbuth'' (31 кастрычніка 1484 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 399.&lt;/ref&gt;; ''Доброгосту Нарибутовичу 14 копъ с корчомъ в [[Браслаў|Браславли]]'' (23 лістапада 1486 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 29.&lt;/ref&gt;; ''Воитеху Нарибутовичу'' (6 сакавіка 1488 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 75.&lt;/ref&gt;; ''пану Доброгосту Нарибутовичу'' (17 сакавіка 1488 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 56.&lt;/ref&gt;; ''Narbuth [[Гінівіл (імя)|Gynuilovicz]]'' (7 студзеня 1491 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 432.&lt;/ref&gt;; ''Nobilis Dobrogost Noributhowicz Lituanus laicus Wilnensis diocesis'' (7 траўня 1492 году)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 215.&lt;/ref&gt;; ''[[Альбэрт|Alberto]] Narbutowicz'' (29 сьнежня 1505 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 711.&lt;/ref&gt;; ''by deme marschalcke heren Albrechte Narbotowitz'' (7 лютага 1509 году)&lt;ref&gt;Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Abt. 2, Bd. 3. — Riga; Moskau, 1914. [https://books.google.by/books?id=PK5JAQAAMAAJ&amp;pg=PA384&amp;dq=Albrechte+Narbotowitz&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjI58jCzf_9AhUY7qQKHfFqDd8Q6AF6BAgOEAI#v=onepage&amp;q=Albrechte%20Narbotowitz&amp;f=false S. 384].&lt;/ref&gt;; ''nos Barbara Bonifacy olim Narbuthowicz relicta una'' (3 чэрвеня 1511 году)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 128.&lt;/ref&gt;; ''земль пустовских там жо в [[Дарсунішкі|Дорсунишках]]… Нарбутовщины'' (19 сакавіка 1514 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 227.&lt;/ref&gt;; ''Нарбут Янкович… Ондреи Норъбутович'' (1537 год)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 24, 85.&lt;/ref&gt;; ''чоловекъ господарски Нарбут Анъдрушкович'' (27 траўня 1543 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Nauji Vytauto laikotarpio aktai // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 398.&lt;/ref&gt;; ''село Нарбутовичовь… села Нарбутовичовъ'' (1554 год)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 8. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=J2dcAAAAcAAJ&amp;q=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8C#v=snippet&amp;q=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8C&amp;f=false С. 18].&lt;/ref&gt;; ''Станиславъ Нарбутовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1328.&lt;/ref&gt;, ''отъ Марка Нарбутовича''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%40%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0+%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%40%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0%20%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 1333].&lt;/ref&gt; (1567 год); ''з другое стороны моркгомъ Якова Нарбута'' (2 красавіка 1579 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 39. — Вильна, 1915. С. 218.&lt;/ref&gt;; ''Нарбутъ Коваль'' (24 красавіка 1580 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=OF0jAQAAMAAJ&amp;q=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D1%8A+%D0%9A%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%8C#v=snippet&amp;q=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D1%8A%20%D0%9A%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%8C&amp;f=false С. 204].&lt;/ref&gt;; ''служба… Нарбут Воитъкович'' (XVI ст.)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 1.&lt;/ref&gt;; ''Балтромеи а Нарбут Остановичы зъ сынми двема — Валентиномъ Балтромеевичомъ а Матеюмъ Нарбутовичомъ'' (20 чэрвеня 1594 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 363.&lt;/ref&gt;; ''Laurin Narbutowicz'' (1602—1615 гады)&lt;ref&gt;Зинкявичус З. К вопросу о литовско-польских языковых контактах по данным антропонимики г. Вильнюса начала XVII в. // Балто-славянские исследования. — М., 1974. С. 138.&lt;/ref&gt;; ''Norbud… Narbud'' (1671—1681 гады)&lt;ref&gt;Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 177.&lt;/ref&gt;; ''Michał Narbutowicz'' (1721 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Narbutowicz%20&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Mir], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Kazimierz Norbut'' (1728 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=10pl&amp;rid=S&amp;search_lastname=Norbut&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=&amp;ordertable= Suwałki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Narbutowicze'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''F. Faustus Narbutt lmi An. in 2dum'' (1754 год)&lt;ref&gt;Ваврик М., о. Нарис розвитку і стану Василіянського чина XVII—XX ст. — Рим, 1979. С. 99.&lt;/ref&gt;; ''Helena Norbut'' (1760 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Norbut&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Szyłele], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Kazimierz Dowgiałło Narbutt… Antoni Narbutt'' (4 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 103, 114.&lt;/ref&gt;; ''zaścianki… Narbatowszczyzna'' (1782—1783 гады)&lt;ref&gt;Breslaujos dekanato vizitacija 1782—1783 m. Fontes Historiae Lituaniae, vol. VII. — Vilnius, 2008. P. 296.&lt;/ref&gt;; ''Parafia [[Іказьнь (вёска)|ikaźnieńska]]… Narbatowszczyzna, dwa zaścianki''&lt;ref&gt;Jodczyk K. Opisy parafii diecezji wileńskiej z 1784 roku. T. 1: Dekanat Brasław. — Białystok, 2009. S. 86, 95.&lt;/ref&gt;, ''Parafia Kowarska… Norbuty, wieś''&lt;ref&gt;Komosa Ł. A. Dekanat wiłkomierski w 1784 r. w świetle opisów parafii. — Białystok, 2013. S. 32, 34.&lt;/ref&gt; (1784 год); ''Krystyna Narbotowicz'' (1798 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Narbotowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Widze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Jan Norbutt'' (1803 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Norbutt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Nowe Miasto], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Jan Narbutowicz'' (1837 год)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 114.&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Нарбут (літоўскі баярын)|Нарбут]] — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], меў сыноў [[Пётар Дабрагост Нарбут|Пятра Дабрагоста]], Яна, Станіслава, Мікалая, Юрыя і Альбэрта; пачынальнік роду [[Нарбуты (род)|Нарбутаў]]
* Нарбут [[Ганус (імя)|Ганусавіч]] — жыхар [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], які ўпамінаецца ў 1538 годзе&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&amp;q=%D0%93%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82&amp;dq=%D0%93%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwif2Yrb79SCAxVuhv0HHU1yCp8Q6AF6BAgHEAI P. 368].&lt;/ref&gt;
* Нарбут Янкавіч — жыхар Жамойцкага староства, які ўпамінаецца ў 1537 годзе
* Іван Якаўлевіч Нарбут — уладальнік зямлі ў [[Себескі павет|Себескім павеце]] на 1878 год&lt;ref&gt;Памятная книжка Витебской губернии. На 1878 год. — Витебск, 1878. С. 364.&lt;/ref&gt;
* Іяан Нарбут — праваслаўны сьвятар у Себескім павеце на 1905 год&lt;ref&gt;Приложение к № 233 Витебских Губернских Ведомостей, 16 октября 1905 года. С. 3.&lt;/ref&gt;
* Міхал Нарбут — жыхар [[Смаленск]]у на 1906 год&lt;ref&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Smolensk_1906_StateDumaVoters.pdf Смоленские Губернские Ведомости, 28 ноября 1906 года]. С. 3.&lt;/ref&gt;
* Адам і Андрэй Нарбуты — жыхары ваколіцаў [[Лепель|Лепеля]] на 1906 год&lt;ref&gt;Витебские Губернские Ведомости. № 93, 16 ноября 1906 года. С. 5.&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Нарбут — жыхар ваколіцаў [[Белы|Белага]] на 1906 год&lt;ref&gt;Особое приложение к № 47 Смоленских Губернских Ведомостей, 1906. С. 3.&lt;/ref&gt;
* Васіль Нарбут — праваслаўны жыхар ваколіцаў [[Горкі|Горкаў]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 4 Могилевских Губ. Ведомостей от 13 января 1907 года. С. 22.&lt;/ref&gt;
* Павал і Сьцяпан Нарбуты — праваслаўныя жыхары з ваколіцаў [[Ворша|Воршы]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 58 Могилевских Губ. Ведомостей от 25 июля 1907 года. С. 26.&lt;/ref&gt;
* Казімер Нарбут — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Ліда|Ліды]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 57 Виленских Губернских Ведомостей, 1907. С. 16.&lt;/ref&gt;
* Сяргей Нарбутовіч — праваслаўны з ваколіцаў [[Мір (мястэчка)|Міру]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №86 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358843?page=120 С. 1364].&lt;/ref&gt;
* Валер Нарбуд — каталік з [[Расенскі павет|Расенскага павету]], зьніклы ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №36 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358632?page=251 С. 571].&lt;/ref&gt;
* Рыгор Нарбатаў — праваслаўны зь [[Бельскі павет (Смаленская губэрня)|Бельскага павету]], зьніклы ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №482 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358807?page=22 С. 7702].&lt;/ref&gt;
* Кірыл Нарбутаў — праваслаўны з [[Сычоўскі павет|Сычоўскага павету]], паранены ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №41 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004923154?page=5 С. 645].&lt;/ref&gt;
* [[Андрэй Нарбут]] ({{нар.}} 1930) — беларускі гісторык-генэоляг, інжынэр; першы старшыня [[Беларусы|Беларускага]] зямляцтва ў Маскве
* Вадзім Нарбутовіч — студэнт [[Бэрлінскі ўнівэрсытэт імя Гумбальтаў|Бэрлінскага ўнівэрсытэту]], заступнік беларускай моладзі ў [[Нямеччына|Нямеччыне]] (2004 год)&lt;ref&gt;Барыс Кіт — Грамадзянін свету. — {{Менск (Мінск)}}, 2004. С. 376.&lt;/ref&gt;

Нарбутовічы — [[парафія]]не касьцёла ў [[Наваградак|Наваградку]] на 1850 год&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810231533/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/546-novogrudok-1850-spisok-prikhozhan-kostela Новогрудок 1850 список прихожан костела], Архіў гісторыка Анішчанкі, 20 лютага 2016 г.&lt;/ref&gt;.

Нарбуты (Narbut) — прыгонныя зь вёскі [[Мацканы|Мацканаў]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 394.&lt;/ref&gt;.

Даўгялы-Нарбуты і Нарутовічы-Нарбуты — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/n/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Н], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Нарбутовічы (Narbutowicz) гербаў [[Ружа (герб)|Ружа]] і [[Задора (герб)|Задора]] — літоўскія шляхецкія роды&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 9. — Warszawa, 1937. S. 27.&lt;/ref&gt;.

Нарбут (Narbut) і Нарбутовіч (Narbutowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У 1970-я гады ў [[Абольцы|Абольцах]] адзначалася прозьвішча Нарбут&lt;ref&gt;Непокупный А. П. Балто-севернославянские языковые связи. — Киев, 1976. С. 164.&lt;/ref&gt;.

На [[Смаленскі павет|гістарычнай Смаленшчыне]] адзначаецца прозьвішча Нарбут&lt;ref&gt;Гурская Ю. А. Фамилии балтийского происхождения на территории Смоленщины и Беларуси // Смоленск и Смоленщина в именах и названиях: история и современность (к 1150-летию со дня основания города): сб. статей по материалам докл. и сообщ., Смоленск, 4-5 окт. 2012 г.; редкол.: И. А. Королева [и др.]. С. 27—32.&lt;/ref&gt;.

Норбат (''Norbot'') — прозьвішча, гістарычна зафіксанае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]&lt;ref&gt;Lietuvių pavardžių žodynas. T. 2. — Vilnius, 1989. P. 332.&lt;/ref&gt;.

На тэрыторыі цяперашняй Летувы фіксаваліся прозьвішчы Нарбот, Нарбуда і Нарбуд у [[Летувізацыя|летувізаваных формах]]&lt;ref&gt;Lietuvių pavardžių žodynas. T. 2. — Vilnius, 1989. P. 295.&lt;/ref&gt;.

У XVI ст. існавала сяло Нарбутавічы (''Нарбутовичи'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. С. 199.&lt;/ref&gt;.

У 1678 годзе ўпамінаўся хутар Нарбутаўка каля [[Нежын]]у&lt;ref&gt;Непокупный А. П. Балто-севернославянские языковые связи. — Киев, 1976. С. 168.&lt;/ref&gt;.

У 1749 годзе ўпамінаўся маёнтак Нарбуцішкі ў [[Браслаўскі павет|Браслаўскім павеце]]&lt;ref&gt;Каталог древним актовым книгам губерний: Виленской, Гродненской, Минской и Ковенской, а также книгам некоторых судов губерний Могилевской и Смоленской, хранящимся ныне в Центральном архиве в Вильне. — Вильна, 1872. С. 785.&lt;/ref&gt;.

Норбудэн (''Norbuden'', з гэтай назвы выводзілі асабовае імя Norbud&lt;ref&gt;Hoppe F. Ortsnamen der Provinz Preussen // Altpreussische Monatsschrift. Bd. 14. — Königsberg, 1877. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=GjrB7FtPKPIC&amp;q=Norbuden+Norbud#v=snippet&amp;q=Norbuden%20Norbud&amp;f=false S. 409].&lt;/ref&gt;; ''Narbutten'' у 1590 годзе) — былая вёска каля [[Гумбінэн]]у ў [[Прусія|Прусіі]]&lt;ref&gt;Палмайтис Л. Предложение по научной русификации исконных наименований перешедшей в состав России северной части бывшей Восточной Пруссии. — Европейский институт рассеянных этнических меньшинств, 2003. С. 44.&lt;/ref&gt;.

На [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] існуюць дзьве вёскі з назвай [[Нарбуты]]. На [[Слонімскі павет|гістарычнай Слонімшчыне]] існуе вёска [[Нарбутавічы]], на [[Менскі павет|гістарычнай Меншчыне]] — [[Нарбутава]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Нор (імя)|Нор]]
* [[Бота]]
* [[Бода]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай нар}}
{{Імёны з асновай бут}}
{{Імёны з асновай буд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>62c0qr9el6m26vl96bt1zlme3cbafxg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Астравец (футбольны клюб)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>264802</id>
    <revision>
      <id>2682376</id>
      <parentid>2673963</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T20:30:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Склад */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2682376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10753" sha1="4ubfm6gjws37jitg4r108kqxl9az729" xml:space="preserve">{{Футбольны клюб
|Назва            = Астравец
|Лягатып          = Футбольный клуб Островец.jpg
|ПоўнаяНазва      = 
|Заснаваны        = 
|Горад            = [[Астравец]], [[Беларусь]]
|Стадыён          = [[Гарадзкі стадыён (Астравец)|Гарадзкі]]
|Умяшчальнасьць   = {{Лік|1008}}
|Прэзыдэнт        = 
|Трэнэр           = 
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|АстравецЛіга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|АстравецСэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|Астравец}}
|Сайт             = 
|Прыналежнасьць   = Беларускія
}}
«'''Астраве́ц'''» — беларускі футбольны клюб з [[Астравец|Астраўца]], які ладзіць свае хатнія матчы на [[Гарадзкі стадыён (Астравец)|Гарадзкім стадыёне]].

== Гісторыя ==
Клюб быў заснаваны ў 2019 годзе і ў першы год выступаў у чэмпіянаце Гарадзенскай вобласьці. У 2020 годзе «Астравец» заявіўся ў Другую лігу, дзе заняў выніковае 9 месца. Падчас сэзону клюб як трэнэр ачоліў гулец [[Сяргей Крот]]. У 2021 годзе, значна ўзмацніўшы склад, клюб пастанавіў сабе выйсьці ў Першую лігу. Упэўнена атрымаўшы перамогу ў Гарадзенскім дывізіёне, астравецкая каманда выйшла ў плэй-оф і здолела дайсьці да фіналу, дзе перамагла рагачоўскі «[[Макслайн Рагачоў|Макслайн]]» зь лікам 3:1. Нападнік «Астраўца» [[Аляксей Хадневіч]] з 59 галамі ўсталяваў рэкорд выніковасьці за сэзон у Другой лізе. Перад стартам у другім дывізіёне клюб склаў дамовы з колішнім гульцом зборнай Беларусі [[Дзьмітры Алісейка|Дзьмітром Алісейкам]]. Ужо падчас сэзону да каманды далучыўся з койданаўскага «[[Арсэнал Койданаў|Арсэналу]]» яшчэ адзін былы футбаліст зборнай [[Антон Сарока]]. У сэзоне 2022 году зь [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лізе]] «Астравец» доўгі час змагаўся за высокія месцы, аднак у выніку стаў пятым.

Вынік [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|сэзону 2023 году]] быў самым няўдалым для зялёна-белых у іхняй нядоўгай гісторыі. Пасьля першых дзесяці тураў каманда ішла сёмай у турнірнай табліцы, аднак да канца першай паловы чэмпіянату апусьцілася на 11-ы радок. Летнія трансфэры павінны былі дапамагчы выправіць сытуацыю, што спачатку дапамагло. Гэтак астраўчане вярнуліся на 7-ы радок у табліцы пасьля 26 туру, аднак канцоўку сэзону каманда праваліла. У васьмі заключных турах было набранае ўсяго толькі два пункты, сэрыя з шасьці паразаў запар на фінішы адкінула каманду на 12-е месца. Па заканчэньні сэзону з 19 футбалістамі з розных прычынаў былі скасаваны кантракты. Да пачатку сэзону 2024 году зялёна-белыя паўсталі перад сваімі заўзятарамі ў абноўленым складзе. Пасьля расчаравальнага папярэдняга сэзону кіраўніцтва клюбу зрабіла перастаноўку ў трэнэрскім штабе. Пасаду галоўнага трэнэра заняў [[Юры Каратай]], а [[Сяргей Крот]] стаў ягоным памочнікам. Клюб узяў курс на амаладжэньне, у выніку чаго былі складзеныя кантракты пераважна з футбалістамі 2002—2004 гадамі нараджэньня, сярэдні век каманды склаў 22 гады на пачатак сэзону.

== Склад ==
: ''Актуальны на 4 жніўня 2026 году''
{{Склад}}
{{Гулец|1|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Іван Фралоў|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Мн]]|2005}}
{{Гулец|2|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Дзьмітры Мяркулаў||2007}}
{{Гулец1|4|Q115255442|Аб|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Славія Мазыр|Славія]]}}
{{Гулец|7|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Ільля Зайцаў||2005}}
{{Гулец1|8|Q115272381|Нап|}}
{{Гулец|9|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Аляксандар Федасенка||1999}}
{{Гулец|10|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Кірыл Ганчарык|капітан|2004}}
{{Гулец|11|{{Сьцяг|Расея}}|ПА|Максім Бойчанка||2005}}
{{Гулец|14|{{Сьцяг|Расея}}|Аб|Іван Мокшын||2003}}
{{Гулец1|17|Q121434938|Нап|}}
{{Гулец1|18|Q99732505|ПА|}}
{{Падзел складу}}
{{Гулец|19|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Ягор Міхей||2000}}
{{Гулец|20|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Герман Жарнасек||2005}}
{{Гулец|21|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Арцём Кільіманаў||1998}}
{{Гулец|22|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Мацьвей Каліноўскі|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Мн]]|2005}}
{{Гулец|23|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Ягор Ісачанка||2005}}
{{Гулец|25|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Арцём Ганжураў||2003}}
{{Гулец1|44|Q124945429|Аб|}}
{{Гулец|81|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Глеб Скрыпнік||2005}}
{{Гулец|82|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Уладзіслаў Дрозд|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Іслач Менскі раён|Іслач]]|2007}}
{{Гулец|88|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Мікіта Якімовіч|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Славія Мазыр|Славія]]|2006}}
{{Гулец|97|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Данііл Цык|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Славія Мазыр|Славія]]|2005}}
{{Канец складу}}

== Статыстыка ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=55|Сэзон
!width=150|Ліга
!width=30|Месца
!width=30|{{Падказка|Г|Гульні}}
!width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}}
!width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}}
!width=30|{{Падказка|П|Паразы}}
!width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}}
!width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}}
![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Другая]] — група А || '''5''' || 20 || 11 || 2 || 7 || 48–25 || 35 ||rowspan=&quot;2&quot; | [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/16]]
|-
| [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Другая]] — за 9 месца || '''9''' || 2 || 2 || 0 || 0 || 12–4 ||
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Другая]] — Гарадзенскі || '''1''' || 24 || 23 || 1 || 0 || 169–8 || 70 ||rowspan=&quot;2&quot; | [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/32]]
|-
| [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Другая]] — плэй-оф || '''1''' {{Рост}} || 7 || 5 || 1 || 1 || 18–7 ||
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Першая]] || '''5''' || 24 || 11 || 7 || 6 || 42–34 || 40 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Першая]] || '''12''' || 32 || 10 || 9 || 13 || 54–62 || 39 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/8]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Першая]] || '''11''' || 34 || 12 || 7 || 15 || 44–57 || 43 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/32]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Першая]] || '''9''' || 34 || 16 || 3 || 15 || 56–48 || 51 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/16]]
|}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://fco.by/ Афіцыйны сайт]

{{Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}}

[[Катэгорыя:Астравец]]</text>
      <sha1>4ubfm6gjws37jitg4r108kqxl9az729</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ніва Доўбізна</title>
    <ns>0</ns>
    <id>264867</id>
    <revision>
      <id>2682380</id>
      <parentid>2673914</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T20:31:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Склад */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2682380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9563" sha1="9ogcdob2aoy8dqunxygtdqth58drumf" xml:space="preserve">{{Футбольны клюб
|Назва            = Ніва
|Лягатып          = Ніва Доўбізна.png
|ПоўнаяНазва      = 
|Заснаваны        = 
|Горад            = [[Доўбізна]], [[Беларусь]]
|Стадыён          = 
|Умяшчальнасьць   = 
|Прэзыдэнт        = 
|Трэнэр           = 
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|НіваДоўбізЛіга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|НіваДоўбізСэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|НіваДоўбіз}}
|Сайт             = 
|Прыналежнасьць   = Беларускія
}}
«'''Ні́ва'''» — беларускі футбольны клюб з [[Доўбізна|Доўбізны]], аграгарадку зь [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейскай вобласьці]].

== Гісторыя ==
Футбольны клюб быў закладзены ў 2005 годзе з ініцыятывы мясцовага каапэратыва сельскагаспадарчай вытворчасьці Агра-Ніва. У 2020 годзе клюб стаў уладальнікам [[Кубак рэгіёнаў Беларусі па футболе|Кубка рэгіёнаў Беларусі]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20221114140320/https://www.trkbrest.by/15314-nva-uladalnk-kubka-regena-vdea.html &quot;Ніва&quot; — уладальнік Кубак рэгіёнаў (Відэа)]. Тэлерадыёкампанія «Берасьце».&lt;/ref&gt;. У 2021 годзе дзякуючы рэформе [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|другой лігі]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]] ўзяў удзел у розыгрышы&lt;ref&gt;[https://by.tribuna.com/football/1096126176-vo-vtoroj-lige-vystupyat-79-komand/ Во второй лиге выступят 79 команд]{{Ref-ru}}. Tribuna.com&lt;/ref&gt;, дзе ў дывізіёне «Захад» Берасьцейскае вобласьці здолеў навязаць барацьбу клюбу «[[Маларыта (футбольны клюб)|Маларыце]]», заняўшы другі радок. Выніковы правёўшы фінальны турнір вобласьці ў плэй-оф другой лігі ў 1/8 фіналу «Ніва» саступіла «[[Астравец (футбольны клюб)|Астраўцу]]», які і стаў пераможцам першынства.

У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|сэзоне 2022 году]] ў сваім дывізіёне «Захад» Берасьцейскае вобласьці «Ніва» стала наймацнейшай, не атрымаўшы аніводнай паразы. Гэтым разам у фінальным турніры «Ніва» бліскуча прайшла ўсе раўнды перагуляўшы гомельскі «[[Лясгас Гомель|Лясгас]]», гарадзенскі «[[Нёман-Белкард Горадня|Нёман-Белкард]]», салігорскі «[[Партызан Салігорск|Партызан]]» і менскія «[[Крумкачы Менск|Крумкачы]]». У выніку клюб стаў чэмпіёнам другой лігі&lt;ref&gt;[https://football.by/news/169391 &quot;Нива&quot; из Долбизно выиграла чемпионат во второй лиге]{{Ref-ru}}. Football.by&lt;/ref&gt;. Пасьля перамогі галоўны трэнэр клюбу заявіў, што дружына будзе рыхтавацца да ўдзелу ў першай лізе. У лютым 2023 году [[Барыс Канявега]], які раней быў футбалістам клюбу на працягу 2 гадоў, быў прызначаны галоўным трэнэрам каманды&lt;ref&gt;[https://football.by/news/172198 Коневега возглавит &quot;Ниву&quot;]{{Ref-ru}}. Football.by&lt;/ref&gt;. У сэзоне 2023 году каманда знаходзілася пераважна ў сярэдзіне табліцы і скончыла чэмпіянат на 9-м месцы пры 17 удзельніках.

== Склад ==
: ''Актуальны на 4 жніўня 2026 году''
{{Склад}}
{{Гулец|1|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Руслан Бялоў||2005}}
{{Гулец|3|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Максім Дручык||1999}}
{{Гулец1|4|Q96464934|Аб|}}
{{Гулец1|7|Q112027927|Нап|}}
{{Гулец1|8|Q67186684|ПА|}}
{{Гулец1|9|Q134450832|ПА|}}
{{Гулец|10|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Уладзіслаў Дыбін||1996}}
{{Гулец|12|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Мікіта Доўнар||2006}}
{{Гулец1|15|Q133288492|Нап|}}
{{Гулец1|18|Q4528975|Аб|капітан}}
{{Гулец|20|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Аляксандар Мартысевіч||2007}}
{{Гулец|21|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Мікалай Ляшкевіч||1993}}
{{Падзел складу}}
{{Гулец|23|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Дзьмітры Федарцоў||1993}}
{{Гулец1|26|Q3987916|Аб|}}
{{Гулец1|29|Q20850476|Нап|}}
{{Гулец|35|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Даніла Кашцялян||2006}}
{{Гулец|41|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Аляксей Тхагалегаў||1995}}
{{Гулец|47|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Уладзімер Скамароўскі||2007}}
{{Гулец1|62|Q2669805|Нап|}}
{{Гулец|69|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Яўген Машагін||2000}}
{{Гулец1|77|Q106676191|Аб|}}
{{Гулец1|88|Q34618551|Аб|}}
{{Гулец1|99|Q122190644|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Славія Мазыр|Славія]]}}
{{Канец складу}}

== Статыстыка ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!width=55|Сэзон
!width=225|Ліга
!width=25|Месца
!width=30|{{Падказка|Г|Гульні}}
!width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}}
!width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}}
!width=30|{{Падказка|П|Паразы}}
!width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}}
!width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}}
![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]]
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Другая]] — Берасьцейскі (захад) || '''2''' || 14 || 11 || 2 || 1 || 74–14 || 35 ||rowspan=&quot;3&quot; | [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/128]]
|-
| [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Другая]] — Берасьцейскі (плэй-оф) || '''3''' || 6 || 2 || 1 || 3 || 14–10 || 7
|-
| [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Другая]] — плэй-оф || '''9—16''' || 2 || 0 || 0 || 2 || 2–8 ||
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Другая]] — Берасьцейскі (захад) || '''1''' || 10 || 10 || 0 || 0 || 65–6 || 30 ||rowspan=&quot;3&quot; | [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/32]]
|-
| [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Другая]] — Берасьцейскі (плэй-оф) || '''1''' || 10 || 9 || 0 || 1 || 43–5 || 27
|-
| [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Другая]] — плэй-оф || '''1''' || 7 || 5 || 1 || 1 || 35–6 ||
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Першая]] || '''9''' || 32 || 12 || 5 || 15 || 53–66 || 41 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/8]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Першая]] || '''3''' || 34 || 21 || 7 || 6 || 73–34 || 70 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/16]]
|-
| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Першая]] || '''7''' || 34 || 15 || 10 || 9 || 68–56 || 55 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/16]]
|}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://fco.by/ Афіцыйны сайт]

{{Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}}

[[Катэгорыя:Доўбізна]]</text>
      <sha1>9ogcdob2aoy8dqunxygtdqth58drumf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Файл:ФК Паперпрам Гомель.gif</title>
    <ns>6</ns>
    <id>265020</id>
    <revision>
      <id>2682434</id>
      <parentid>2372916</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T07:22:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>выдаліць</comment>
      <origin>2682434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="j5w4icwv28rsufjvzhwvda1vu3jc42g" xml:space="preserve">{{Выдаліць|Ёсьць новая выява ў іншым фармаце}}</text>
      <sha1>j5w4icwv28rsufjvzhwvda1vu3jc42g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Карыбут (імя)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>265156</id>
    <revision>
      <id>2682367</id>
      <parentid>2682300</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T19:26:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43190-81</username>
        <id>99321</id>
      </contributor>
      <comment>/* Паходжаньне */</comment>
      <origin>2682367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35089" sha1="nbbbv3mndpb2p3ronjs9j87zhk213wf" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Карыбут
|лацінка          = Karybut
|арыгінал         = Karibaudis &lt;br&gt; Coributh
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Кор|Caro]] + [[Бода|Budo]] &lt;br&gt; [[Гір|Hari]] + [[Бота|Boto]]
|варыянт          = Карыбот, Карабуд, Карбут, Карбот, Корбут, Корбат, Карпут
|вытворныя        = [[Гербут]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Карыбут''' (''Карыбот''), '''Карбут''' (''Карбот''), '''Карабуд''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''[[Корбут]]'''{{Заўвага|Іншыя прыклады аналягічнага пераносу націску: імя [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]] і прозьвішча [[Доўгерды|Доўгерд (Доўгірд)]], імя [[Даўмонт (імя)|Даўмонт]] і прозьвішча [[Доманты|Домант]] (Доўмант), імя [[Жыгімонт]] і прозьвішча [[Жыгманты|Жыгмант]]}} (''Корбат'', ''Карабут'').

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Карыбода або Карыбут (Karibaudis, Korybut&lt;ref name=&quot;SEMSNO-2002-26&quot;&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 26.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref name=&quot;Gamillscheg-1936-134&quot;&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 134.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SEMSNO-2002-26&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная]] [[Кор|-кар- (-кор-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Караман (імя)|Караман]], [[Карымонт]], [[Карыят (імя)|Карыят]]; германскія імёны Caroman, Caromond, Cariatto) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] kaurus 'цяжкі, важкі'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt; або ад гоцкага&lt;ref&gt;[https://www.koeblergerhard.de/got/got_k.html K] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.&lt;/ref&gt; і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] kara 'турбота, клопат'&lt;ref name=&quot;Gamillscheg-1936-134&quot;/&gt;, а аснова [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Бода|-буд- (-бод-)]]&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.&lt;/ref&gt; (у старажытных тэкстах ''bod'' праз доўгае ''о'' пісалася як ''baud''&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 59.&lt;/ref&gt;). Такім парадкам, імя Карыбут азначае «цяжкі корань»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.&lt;/ref&gt;.

Германскае паходжаньне імя Карыбут (Korybut) сьцьвердзіў этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]] — ад германскага імя Hariboth (Harboth)&lt;ref name=&quot;SEMSNO-2002-26&quot;/&gt;, якое таксама фіксуецца ў форме [[Карыябод (імя)|Cariobaud]] ([[Гір|Cario]]-baud)&lt;ref&gt;Haubrichs W. Romano-germanische Hybridnamen des frühen Mittelalters nördlich der Alpen // Akkulturation. Probleme einer germanisch-romanischen Kultursynthese. — Berlin, 2004. S. [https://books.google.by/books?id=JW0jAAAAQBAJ&amp;pg=PA180&amp;dq=Cariobaud&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjX-buq0aaJAxWt9gIHHbHVEBkQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=Cariobaud&amp;f=false S. 180].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. — Wien, 1987. S. 170.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Khallieva Boiché O. Imja et Name, Aux sources de l’anthropnymie germanique, anglo-saxonne et slave. — Presses de l’université Paris-Sorbonne, 2015. P. 347.&lt;/ref&gt;. Адзначалася гістарычнае бытаваньне германскага імя Карыбут у Польшчы: ''Mathias Coributh… vicarius perpetuus in ecclesia [[Гнезна (Польшча)|Gneznensi]]'' (1440 год); ''domino… Coributh'' (1451 год); ''Koributh… Kuriboth'' (1495 год)&lt;ref&gt;Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 3. — Wrocław, 1971—1973. S. 88.&lt;/ref&gt;.

У Польшчы ў XVI—XVIII стагодзьдзях адзначаліся прозьвішчы Karbot, Korybut&lt;ref&gt;Antroponimia Polski od XVI do końca XVIII wieku. T. 2: H—Mą. — Kraków, 2009. S. 236, 284.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Cariebut'' (31 кастрычніка 1382 году&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210511071118/http://starbel.by/dok/d090.htm Договор между ВКЛ и Тевтонским орденом о передаче части Жемайтии за рекой Дубисой (1382)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;)&lt;ref&gt;Codex diplomaticus Lithuaniae, 1253—1433. — Vratislaviae, 1845. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=G-ItQP7DyhkC&amp;q=Cariebut#v=snippet&amp;q=Cariebut&amp;f=false P. 57].&lt;/ref&gt;; ''Caribut'' (31 кастрычніка 1382 году&lt;ref&gt;[http://starbel.by/dok/d091.htm Договор между ВКЛ и Тевтонским орденом о военной помощи (1382)]{{Недаступная спасылка|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;)&lt;ref&gt;Codex diplomaticus Lithuaniae, 1253—1433. — Vratislaviae, 1845. [https://books.google.by/books?id=G-ItQP7DyhkC&amp;pg=PA59&amp;dq=caribut+1382&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjKi-3NqqL9AhU3R_EDHQpaCQAQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=caribut%201382&amp;f=false P. 59].&lt;/ref&gt;; ''Coribut'' (14 жніўня 1385 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 3.&lt;/ref&gt;; ''Nos Demetrius, alias Korybuth, dux Litwanie, dominus et heres de Nowogrodek'' (23 кастрычніка 1386 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=0jchAQAAMAAJ&amp;q=Koributh#v=snippet&amp;q=Koributh&amp;f=false S. 10].&lt;/ref&gt;; ''Corybutho Novogrodensi''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 6.&lt;/ref&gt;, ''Coriboto Nouogrodensi''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 8.&lt;/ref&gt; (17 лютага 1387 году); ''Coributh Nowogrodensi'' (20 лютага 1387 году)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20241127204736/http://starbel.by/dok/d040.htm Земский привилей боярам-католикам ВКЛ (1387)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''Coributo Novogrodensi'' (22 лютага 1387 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 14.&lt;/ref&gt;; ''Дмитрии инемъ именемъ Корибутъ князь Новгородьскии и Северскии''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-160&quot;/&gt; (26 красавіка 1388 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 82.&lt;/ref&gt;; ''Мы Дмитрии инемъ именемъ Корибутъ князь Литовскии''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-160&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 160.&lt;/ref&gt; (18 траўня 1388 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 84.&lt;/ref&gt;; ''Karobud'' (10 жніўня 1388 году&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20241126211539/http://starbel.by/dok/d137.htm Жалоба магистра Тевтонского ордена на захват Литвой замка в Мазовии (1388)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;)&lt;ref&gt;Codex diplomaticus Lithuaniae, 1253—1433. — Vratislaviae, 1845. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=G-ItQP7DyhkC&amp;q=Karobud#v=snippet&amp;q=Karobud&amp;f=false P. 47].&lt;/ref&gt;; ''Мы, княз Дмитрий Олгердович''&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210511080921/http://starbel.by/dok/d047.htm Присяжная грамота князя Дмитрия Ольгердовича (1388)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt; (16 сьнежня 1388 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 98.&lt;/ref&gt;; ''зять мой князь Корибутъ''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-160&quot;/&gt; (1393 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 118.&lt;/ref&gt;; ''Iwan Coributowicz junior'' (29 лістапада 1430 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Спадчыньнікі Вітаўта (2015)|к}} С. 515.&lt;/ref&gt;; ''Fedor Korybuthowicz'' ([[Хрыстмэмэльская ўмова|22 чэрвеня 1431 году]])&lt;ref&gt;Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 8. — Riga; Moskau, 1884. [https://books.google.by/books?id=OUYOAAAAQAAJ&amp;pg=PA272&amp;dq=Fedor+Korybuthowicz&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi-05Gamf_9AhXNtqQKHRTWCXsQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=Fedor%20Korybuthowicz&amp;f=false S. 272].&lt;/ref&gt;; ''Iwaschco Coributowicz'' (6 верасьня 1431 году)&lt;ref&gt;Codex epistolaris saeculi decimi quinti. T. 1. — Cracoviae, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=cHNmAAAAcAAJ&amp;q=Coributowicz#v=snippet&amp;q=Coributowicz&amp;f=false P. 70].&lt;/ref&gt;; ''Fedor Koributhowicz'' ([[Гарадзенская унія|15 кастрычніка 1432 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 81.&lt;/ref&gt;; ''Fedor Koributhovicz [sigilla]'' ([[Троцкая унія|20 студзеня 1433 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 94.&lt;/ref&gt;; ''Koributh'' ([[Ян Длугаш]])&lt;ref&gt;Joannis Długossii seu longini canonici Cracoviensis Historiae Polonicae libri XII. T. 3. L. 9, 10. — Cracoviae, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ONvkM5EkcLYC&amp;q=Koributh#v=snippet&amp;q=Koributh&amp;f=false P. 172, 406, 409, 486, 500].&lt;/ref&gt;; ''Korbut'' ([[Хроніка Быхаўца]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 141, 145.&lt;/ref&gt;; ''Корибутова дочка Олкирдовича Маря… тая Маря Корыбутовна… князя Иванова сестра Корыбутовича'' (15 сакавіка 1505 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 312.&lt;/ref&gt;; ''люди нашы [[Горадня|Городенъское]] волости… доилида Мартина Корботовича… Мартина Корбутовича'' (1 студзеня 1519 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|11к}} P. 75.&lt;/ref&gt;; ''боярынъ повету Слонимского Петръ Корбутъ'' (3 верасьня 1533 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. С. 86.&lt;/ref&gt;; ''панъ Мартинъ Корбутовичъ — бояринъ ей милости пани Кищиное'' (12 кастрычніка 1570 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 22. — Вильна, 1895. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=l-UDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 432].&lt;/ref&gt;; ''Корибут… Корибут Олгердович'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 70.&lt;/ref&gt;; ''Созона Корбата пуста'' (6 ліпеня 1601 год)&lt;ref&gt;Тэльман Маслюкоў, [https://lavra.by/vozrozhdenie-obiteli/istoriya/istoriya-monastyrya/inventar-lauryshauskaga-manastyra-1601-goda Інвентар Лаўрышаўскага манастыра 1601 года]&lt;/ref&gt;; ''pana Korbuta'' (1621 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Рэестры попісу паспалітага рушэньня шляхты ВКЛ з 1621 году (2015)|к}} S. 122.&lt;/ref&gt;; ''pana Lewona, pana Jana Korbutow'' (30 чэрвеня 1633 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. С. 337.&lt;/ref&gt;; ''Ивань Корибут, Васил Корибутов зят'' (1649 год)&lt;ref&gt;Реєстр Війська Запорозького 1649 року. — К., 1995. С. 240.&lt;/ref&gt;; ''pana Jarosza Korbuta'' (21 траўня 1653 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. С. 392.&lt;/ref&gt;; ''Theophil Korbut'' (30 студзеня 1655 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Рэестр казацкай харугвы ваўкавыскага старосты Яна Трызны ў 1654 г. // Герольд Litherland. № 24, 2023. С. 100—106.&lt;/ref&gt;; ''Roman Korbutt… Lewon Korbut… Pawełł Korbutt… Iwan Korbutt, Iakub Korbut… Hryhory Korbut… Fiedor Korbut, Siemion y Fiedor Korbutowie… Moysiey Korbutt… Iwan Korbutt… Hryhory Korbut… Ian Korbut'' (4 красавіка 1657 году)&lt;ref&gt;Глінскі Я. Рэестр зямян Слуцкага і Капыльскага княстваў 1657 году // Архіварыус. Вып. 21, 2023. С. 71—73, 75, 79.&lt;/ref&gt;; ''до вельможного княжати его милости Кориботовича Збараского'' (1 жніўня 1667 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=--UDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 466].&lt;/ref&gt;; ''Marcina Korbuta… Iwan Korbut'' (19 жніўня 1684 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. С. 500.&lt;/ref&gt;; ''szlachetny Korbutowicz'' (18 красавіка 1757 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 8. — Вильна, 1875. С. 213.&lt;/ref&gt;; ''Pietrok Korbut… Pauluk Korbut'' (4 сакавіка 1759 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=WGYjAQAAMAAJ&amp;q=Korbut#v=snippet&amp;q=Korbut&amp;f=false С. 82].&lt;/ref&gt;; ''Leon Korbut — strażnik Smoleński'' (6 лютага 1764 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 13. — Вильна, 1886. С. 221.&lt;/ref&gt;; ''Leon Korbut — skarb. Smoleński'' (19 лютага 1764 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 13. — Вильна, 1886. С. 236.&lt;/ref&gt;; ''Antoni Korbutt'' (4 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 117.&lt;/ref&gt;; ''Jan Korbut'' (7 лістапада 1765 году)&lt;ref&gt;Malewski Cz. [https://pawet.net/library/history/city_district/data_people/ahulnaie/03/Malewski_Czesslaw._Popis_szlachty_lidzkiej_z_1765_roku.html Popis szlachty lidzkiej z 1765 roku] // Rocznik Stowarzyszenia Naukowców Polaków Litwy. 2005. S. 168—183.&lt;/ref&gt;; ''Korbhutowicz'' (''Korputowicz'', 1768 год)&lt;ref&gt;Sinkevičiūtė D., Račickaja V. Lietuvių dvikamienių vardų kilmės asmenvardžiai ir jų kamienų užrašymo ypatybės Vilniaus naujųjų miestiečių ir laiduotojų 1661—1795 metų sąraše // Archivum Lithuanicum. T. 16, 2014. P. 302.&lt;/ref&gt;; ''Casimiri Korbut'' (1798 год)&lt;ref&gt;Гурская Ю., Вайткявичус В. Балтийское наследие в Восточной Беларуси: новые исторические и лингвистические данные об Обольцах // Acta Baltico-Slavica. Nr. 32 (2008). С. 21.&lt;/ref&gt;; ''Karbutowiczowna'' (1802 год)&lt;ref&gt;[https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/Indeks1800_14.pdf Indeks nazwisk rodziców dzieci urodzonych w parafii (Nowe) Daugieliszki w latach 1800—1814]&lt;/ref&gt;; ''Julia Korbat'' (1885 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Korbat&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Porozów (prawosł.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама:
* Скорбут (параўн.: ''Dawid Żminigajło Jawgiel'', т. б. ''z Minigajła''&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 303, 443.&lt;/ref&gt;): Скорбут (Skorbut) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;}}.

== Носьбіты ==
* [[Карыбут]] (у праваслаўі Дзьмітры; каля 1358 — па 1404) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], князь [[Наваградак|наваградзкі]]; меў сыноў Івана, [[Жыгімонт Карыбутавіч|Жыгімонта]] і Хведара, пачынальнік родаў [[Карыбутавічы|Карыбутавічаў]], [[Вішнявецкія|Карыбут-Вішнявецкіх]] і [[Варанецкія|Карыбут-Варанецкіх]]
* Андзюн Карбот — каралеўскі слуга аптэкар, які ўпамінаецца ў 1586 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=XhILAAAAIAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B0&amp;f=false С. 201].&lt;/ref&gt;
* Марцыян Карбат (Marcyan Karbot) — [[электар]] караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Уладзіслаў Ваза|Ўладзіслава Вазы]] ад [[Сандамірскае ваяводзтва|Сандамірскага ваяводзтва]]&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-86&quot;&gt;Dunin Borkowski J., Dunin Wąsowicz M. Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 1 (1908—1909). — Lwów, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Pq0EAAAAIAAJ&amp;q=Karbot#v=snippet&amp;q=Karbot&amp;f=false S. 86].&lt;/ref&gt;
* Ян Карбат (Jan Karbot) — дзяржаўны дзяяч [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]], каморнік гродзкі пільзьненскі, электар Уладзіслава Вазы ад Сандамірскага ваяводзтва&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-86&quot;/&gt;
* Марцін Корбат (Marcin Korbot) — электар караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Міхал Вішнявецкі|Міхала Карыбута Вішнявецкага]] ад Сандамірскага ваяводзтва&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-98&quot;&gt;Dunin Borkowski J., Dunin Wąsowicz M. Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 1 (1908—1909). — Lwów, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Pq0EAAAAIAAJ&amp;q=Korbot#v=snippet&amp;q=Korbot&amp;f=false S. 98].&lt;/ref&gt;
* Станіслаў Корбат (Stanisław Korbot) — электар Міхала Карыбута Вішнявецкага ад Сандамірскага ваяводзтва&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-98&quot;/&gt;
* Лявон Корбут — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], стражнік і скарбнік [[смаленск]]і
* Бэніямін Казімер Карыбут Скіндэр — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, чашнік [[вількамір]]скі ў 1694—1704 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom I: Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2004. S. 412.&lt;/ref&gt;
* Іван Карабут — жыхар вёскі [[Задашчэньне|Задашчэньня]] (каля [[Шацак|Шацку]]), які ўпамінаецца ў 1749&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230805212648/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1064-shatsk-inventar-1749-g Шацк инвентарь 1749 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 5 чэрвеня 2018 г.&lt;/ref&gt; і 1755&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230805214343/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1015-shatsk-inventar-1755-g-v-minskom-voevodstve Шацк инвентарь 1755 г. в Минском воеводстве], Архіў гісторыка Анішчанкі, 25 сакавіка 2018 г.&lt;/ref&gt; гадох
* Антон Корбут — шляхціч [[Наваградзкае ваяводзтва|Наваградзкага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1765 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230249/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/618-shlyakhta-novogrudskogo-voevodstva-generalnyj-popis-1765 Шляхта Новогрудского воеводства. Генеральный попис 1765], Архіў гісторыка Анішчанкі, 18 красавіка 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Ян Корбут — шляхціч Наваградзкага ваяводзтва, які ўпамінаецца ў 1777 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230251/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/526-shlyakhta-novogrudskogo-voevodstva-na-sejmike-1777-g-spisok Шляхта Новогрудского воеводства на сеймике 1777 г. Список], Архіў гісторыка Анішчанкі, 13 лютага 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Пётар Карбутовіч і Пётар Карыбутовіч — шляхцічы [[Менскае ваяводзтва|Менскага ваяводзтва]], якія ўпамінаюцца ў 1787 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810225136/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/721-shlyakhta-minskogo-voevodstva-na-sejmike-1787-g Шляхта Минского воеводства на сеймике 1787 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 23 сьнежня 2016 г.&lt;/ref&gt;
* [[Элегі Пранціш Вуль|Элегі Францішак Карафа-Корбут]] (1835—1894) — беларускі паэт
* Герман Корбат — жыхар ваколіцаў [[Лепель|Лепеля]] на 1906 год&lt;ref&gt;Витебские Губернские Ведомости. № 93, 16 ноября 1906 года. С. 3.&lt;/ref&gt;
* Іван Карбутовіч — жыхар [[Вільня|Вільні]] на 1906 год&lt;ref&gt;Список лиц, пользующихся правом участия в выборах в Государственную Думу по 6-му избирательному участку г. Вильны. — Вильна, 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=dWsNAAAAIAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 19].&lt;/ref&gt;
* Іван Корбут — праваслаўны жыхар ваколіцаў [[Гомель|Гомля]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 58 Могилевских Губ. Ведомостей от 25 июля 1907 года. С. 33.&lt;/ref&gt;
* Сяргей Корбутаў — адзін з найлепшых настаўнікаў [[Сычоўскі павет|Сычоўскага павету]] на 1907 і 1908 гады&lt;ref&gt;Смоленские епархиальные ведомости. № 18, 1908. С. 275.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Извлечение из отчета о состоянии церковных школ Смоленской епархии в 1907—8 учебном году // Смоленские епархиальные ведомости. № 20, 1909. С. 5.&lt;/ref&gt;
* Мікалай Корбут — праваслаўны з ваколіцаў [[Парычы|Парычаў]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №854 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358794?page=218 С. 13658].&lt;/ref&gt;
* Дамінік Карбут — каталік з [[Шавельскі павет (Ковенская губэрня)|Шавельскага павету]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №760 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004422334?page=315&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 12155].&lt;/ref&gt;
* Андрэй Корбут — праваслаўны з [[Магілёўскі павет|Магілёўскага павету]], забіты ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №1165 убитым, раненым и без вести пропавшим солдатам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004358817?page=195&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 18629].&lt;/ref&gt;
* Іван Корбут (1878—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Слуцак|Слуцку]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82_%D0%9A%D1%96%D1%80%D1%8B%D0%BB_%D0%86%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1878) Корбут Кірыл Іванавіч (1878)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Эўдакія Корбут-Леановіч (1885—1937) — беларуска з ваколіцаў [[Старобін]]а, забітая ўладамі СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index11.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;

Прыдомкам Карыбут карысталіся літоўскія княскія роды Вішнявецкіх, Варанецкіх і [[Збараскія|Збараскіх]], шляхецкі род [[Дашкевічы|Дашкевічаў]]&lt;ref&gt;Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897.[https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=chg-AAAAIAAJ&amp;q=Korybut#v=snippet&amp;q=Korybut&amp;f=false S. 61].&lt;/ref&gt;.

У канцы XVIII ст. на [[Аршанскі павет|гістарычнай Аршаншчыне]] адзначаўся шляхецкі род Корбутаў&lt;ref&gt;Анішчанка Я. Шляхецкія ваколіцы ўсходнебеларускіх губерняў 1783—1785 і 1798—1799 // Годнасьць. № 1 (3), 1997. С. 25.&lt;/ref&gt;.

Корбуты (Korbut) — прыгонныя зь вёскі [[Пеляка (вёска)|Пелякі]] (каля [[Лынтупы|Лынтупаў]]), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 74.&lt;/ref&gt;.

Корбуты — [[парафія]]не царквы ў [[Баславец|Баслаўцы]] ([[Слуцкае княства|Случчына]]) на 1840 год&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230529/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/583-baslavets-tserkov-v-slutskom-uezde-1840-g-prikhozhane Баславец церковь в Слуцком уезде 1840 г. прихожане], Архіў гісторыка Анішчанкі, 4 сакавіка 2016 г.&lt;/ref&gt;.

Корбуты — парафіяне царквы ў [[Лапічы|Лапічах]] ([[Менскі павет|Меншчына]]) на 1870—1883 гады&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810231618/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/171-tserkov-lapichi-igumenskogo-uezda-prikhozhane церковь Лапичи Игуменского уезда. Прихожане], Архіў гісторыка Анішчанкі, 10 чэрвеня 2015 г.&lt;/ref&gt;.

Корбуты гербу [[Корчак (герб)|Корчак]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 583.&lt;/ref&gt;.

Корбуты (Korbut) — літоўскі шляхецкі род з [[Лынтупы|Лынтупаў]], [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]] і ваколіцаў [[Кабыльнік]]у&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 109.&lt;/ref&gt;.

Карбутовічы (Korbutowicz) гербу Корчак — шляхецкі род [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]&lt;ref&gt;Gajl T. Herby Szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodow. — Gdańsk, 2003. S. 280, 284.&lt;/ref&gt; з [[Жытомірскі павет|Жытомірскага павету]]&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 7. — Warszawa, 1937. S. 54.&lt;/ref&gt;.

Карыбуты (Korybut) гербу ўласнага — шляхецкі род Рэчы Паспалітай з [[Холмскі павет|Холмскага павету]]&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 7. — Warszawa, 1937. S. 54.&lt;/ref&gt;.

Карбаты (Karboth) гербу [[Тры булавы]] — шляхецкі род Рэчы Паспалітай з [[Кракаўскае ваяводзтва|Кракаўскага]] і [[Сандамірскае ваяводзтва|Сандамірскага]] ваяводзтваў&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 6. — Warszawa, 1936. S. 262.&lt;/ref&gt;.

Корбут (Korbut) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

Карбутовіч (''Korbutowicz'') — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]&lt;ref&gt;Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 1050.&lt;/ref&gt;.

На 1904 год існавала сядзіба Корбаты ў Ельнянскім павеце Смаленскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Смоленской губернии. — Смоленск, 1904. С. 247.&lt;/ref&gt;.

На 1909 год існаваў [[засьценак]] Харыбут у Барысаўскім павеце Менскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 208.&lt;/ref&gt;.

На [[Аршанскі павет|гістарычнай Аршаншчыне]] існуе вёска [[Карбатоўка]], у ваколіцах [[Канатоп (горад)|Канатопу]] — [[Карабутава]] (упаміналася ў 1649 і 1664 гадох як ''Кориботово'')&lt;ref&gt;Непокупный А. П. Балто-севернославянские языковые связи. — Киев, 1976. С. 167.&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Кор|Кара]]
* [[Бода]]
* [[Бота]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай кар}}
{{Імёны з асновай буд}}
{{Імёны з асновай бут}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>nbbbv3mndpb2p3ronjs9j87zhk213wf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682372</id>
      <parentid>2682367</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T19:47:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43190-81</username>
        <id>99321</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2682372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35201" sha1="3rcsfak6je90d0nkxw20qlou3bx1glf" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Карыбут
|лацінка          = Karybut
|арыгінал         = Karibaudis &lt;br&gt; Coributh
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Кор|Caro]] + [[Бода|Budo]] &lt;br&gt; [[Гір|Hari]] + [[Бота|Boto]]
|варыянт          = Карыбот, Карабуд, Карбут, Карбот, Корбут, Корбат, Карпут
|вытворныя        = [[Гербут]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Карыбут''' (''Карыбот''), '''Карбут''' (''Карбот''), '''Карабуд''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''[[Корбут]]'''{{Заўвага|Іншыя прыклады аналягічнага пераносу націску: імя [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]] і прозьвішча [[Доўгерды|Доўгерд (Доўгірд)]], імя [[Даўмонт (імя)|Даўмонт]] і прозьвішча [[Доманты|Домант]] (Доўмант), імя [[Жыгімонт]] і прозьвішча [[Жыгманты|Жыгмант]]}} (''Корбат'', ''Карабут'').

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Карыбода або Карыбут (Karibaudis, Korybut&lt;ref name=&quot;SEMSNO-2002-26&quot;&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 26.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref name=&quot;Gamillscheg-1936-134&quot;&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 134.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SEMSNO-2002-26&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная]] [[Кор|-кар- (-кор-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Караман (імя)|Караман]], [[Карымонт]], [[Карыят (імя)|Карыят]]; германскія імёны Caroman, Caromond, Cariatto) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] kaurus 'цяжкі, важкі'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt; або ад гоцкага&lt;ref&gt;[https://www.koeblergerhard.de/got/got_k.html K] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.&lt;/ref&gt; і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] kara 'турбота, клопат'&lt;ref name=&quot;Gamillscheg-1936-134&quot;/&gt;, а аснова [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Бода|-буд- (-бод-)]]&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.&lt;/ref&gt; (у старажытных тэкстах ''bod'' праз доўгае ''о'' пісалася як ''baud''&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 59.&lt;/ref&gt;). Такім парадкам, імя Карыбут азначае «цяжкі корань»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.&lt;/ref&gt;.

Германскае паходжаньне імя Карыбут (Korybut) сьцьвердзіў этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]] — ад германскага імя Hariboth (Harboth)&lt;ref name=&quot;SEMSNO-2002-26&quot;/&gt;, якое таксама фіксуецца ў форме [[Карыябод (імя)|Cariobaud]] ([[Гір|Cario]]-baud)&lt;ref&gt;Haubrichs W. Romano-germanische Hybridnamen des frühen Mittelalters nördlich der Alpen // Akkulturation. Probleme einer germanisch-romanischen Kultursynthese. — Berlin, 2004. S. [https://books.google.by/books?id=JW0jAAAAQBAJ&amp;pg=PA180&amp;dq=Cariobaud&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjX-buq0aaJAxWt9gIHHbHVEBkQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=Cariobaud&amp;f=false S. 180].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. — Wien, 1987. S. 170.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Khallieva Boiché O. Imja et Name, Aux sources de l’anthropnymie germanique, anglo-saxonne et slave. — Presses de l’université Paris-Sorbonne, 2015. P. 347.&lt;/ref&gt;. Адзначалася гістарычнае бытаваньне германскага імя Карыбут у Польшчы: ''Mathias Coributh… vicarius perpetuus in ecclesia [[Гнезна (Польшча)|Gneznensi]]'' (1440 год); ''domino… Coributh'' (1451 год); ''Koributh… Kuriboth'' (1495 год)&lt;ref&gt;Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 3. — Wrocław, 1971—1973. S. 88.&lt;/ref&gt;.

У Польшчы ў XVI—XVIII стагодзьдзях адзначаліся прозьвішчы Karbot, Korybut&lt;ref&gt;Antroponimia Polski od XVI do końca XVIII wieku. T. 2: H—Mą. — Kraków, 2009. S. 236, 284.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Cariebut'' (31 кастрычніка 1382 году&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210511071118/http://starbel.by/dok/d090.htm Договор между ВКЛ и Тевтонским орденом о передаче части Жемайтии за рекой Дубисой (1382)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;)&lt;ref&gt;Codex diplomaticus Lithuaniae, 1253—1433. — Vratislaviae, 1845. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=G-ItQP7DyhkC&amp;q=Cariebut#v=snippet&amp;q=Cariebut&amp;f=false P. 57].&lt;/ref&gt;; ''Caribut'' (31 кастрычніка 1382 году&lt;ref&gt;[http://starbel.by/dok/d091.htm Договор между ВКЛ и Тевтонским орденом о военной помощи (1382)]{{Недаступная спасылка|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;)&lt;ref&gt;Codex diplomaticus Lithuaniae, 1253—1433. — Vratislaviae, 1845. [https://books.google.by/books?id=G-ItQP7DyhkC&amp;pg=PA59&amp;dq=caribut+1382&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjKi-3NqqL9AhU3R_EDHQpaCQAQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=caribut%201382&amp;f=false P. 59].&lt;/ref&gt;; ''Coribut'' (14 жніўня 1385 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 3.&lt;/ref&gt;; ''Nos Demetrius, alias Korybuth, dux Litwanie, dominus et heres de Nowogrodek'' (23 кастрычніка 1386 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=0jchAQAAMAAJ&amp;q=Koributh#v=snippet&amp;q=Koributh&amp;f=false S. 10].&lt;/ref&gt;; ''Corybutho Novogrodensi''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 6.&lt;/ref&gt;, ''Coriboto Nouogrodensi''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 8.&lt;/ref&gt; (17 лютага 1387 году); ''Coributh Nowogrodensi'' (20 лютага 1387 году)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20241127204736/http://starbel.by/dok/d040.htm Земский привилей боярам-католикам ВКЛ (1387)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''Coributo Novogrodensi'' (22 лютага 1387 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 14.&lt;/ref&gt;; ''Дмитрии инемъ именемъ Корибутъ князь Новгородьскии и Северскии''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-160&quot;/&gt; (26 красавіка 1388 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 82.&lt;/ref&gt;; ''Мы Дмитрии инемъ именемъ Корибутъ князь Литовскии''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-160&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 160.&lt;/ref&gt; (18 траўня 1388 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 84.&lt;/ref&gt;; ''Karobud'' (10 жніўня 1388 году&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20241126211539/http://starbel.by/dok/d137.htm Жалоба магистра Тевтонского ордена на захват Литвой замка в Мазовии (1388)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;)&lt;ref&gt;Codex diplomaticus Lithuaniae, 1253—1433. — Vratislaviae, 1845. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=G-ItQP7DyhkC&amp;q=Karobud#v=snippet&amp;q=Karobud&amp;f=false P. 47].&lt;/ref&gt;; ''Мы, княз Дмитрий Олгердович''&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210511080921/http://starbel.by/dok/d047.htm Присяжная грамота князя Дмитрия Ольгердовича (1388)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt; (16 сьнежня 1388 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 98.&lt;/ref&gt;; ''зять мой князь Корибутъ''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-160&quot;/&gt; (1393 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 118.&lt;/ref&gt;; ''Iwan Coributowicz junior'' (29 лістапада 1430 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Спадчыньнікі Вітаўта (2015)|к}} С. 515.&lt;/ref&gt;; ''Fedor Korybuthowicz'' ([[Хрыстмэмэльская ўмова|22 чэрвеня 1431 году]])&lt;ref&gt;Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 8. — Riga; Moskau, 1884. [https://books.google.by/books?id=OUYOAAAAQAAJ&amp;pg=PA272&amp;dq=Fedor+Korybuthowicz&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi-05Gamf_9AhXNtqQKHRTWCXsQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=Fedor%20Korybuthowicz&amp;f=false S. 272].&lt;/ref&gt;; ''Iwaschco Coributowicz'' (6 верасьня 1431 году)&lt;ref&gt;Codex epistolaris saeculi decimi quinti. T. 1. — Cracoviae, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=cHNmAAAAcAAJ&amp;q=Coributowicz#v=snippet&amp;q=Coributowicz&amp;f=false P. 70].&lt;/ref&gt;; ''Fedor Koributhowicz'' ([[Гарадзенская унія|15 кастрычніка 1432 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 81.&lt;/ref&gt;; ''Fedor Koributhovicz [sigilla]'' ([[Троцкая унія|20 студзеня 1433 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 94.&lt;/ref&gt;; ''Koributh'' ([[Ян Длугаш]])&lt;ref&gt;Joannis Długossii seu longini canonici Cracoviensis Historiae Polonicae libri XII. T. 3. L. 9, 10. — Cracoviae, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ONvkM5EkcLYC&amp;q=Koributh#v=snippet&amp;q=Koributh&amp;f=false P. 172, 406, 409, 486, 500].&lt;/ref&gt;; ''Korbut'' ([[Хроніка Быхаўца]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 141, 145.&lt;/ref&gt;; ''Корибутова дочка Олкирдовича Маря… тая Маря Корыбутовна… князя Иванова сестра Корыбутовича'' (15 сакавіка 1505 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 312.&lt;/ref&gt;; ''люди нашы [[Горадня|Городенъское]] волости… доилида Мартина Корботовича… Мартина Корбутовича'' (1 студзеня 1519 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|11к}} P. 75.&lt;/ref&gt;; ''боярынъ повету Слонимского Петръ Корбутъ'' (3 верасьня 1533 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. С. 86.&lt;/ref&gt;; ''панъ Мартинъ Корбутовичъ — бояринъ ей милости пани Кищиное'' (12 кастрычніка 1570 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 22. — Вильна, 1895. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=l-UDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 432].&lt;/ref&gt;; ''Корибут… Корибут Олгердович'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 70.&lt;/ref&gt;; ''Созона Корбата пуста'' (6 ліпеня 1601 год)&lt;ref&gt;Тэльман Маслюкоў, [https://lavra.by/vozrozhdenie-obiteli/istoriya/istoriya-monastyrya/inventar-lauryshauskaga-manastyra-1601-goda Інвентар Лаўрышаўскага манастыра 1601 года]&lt;/ref&gt;; ''pana Korbuta'' (1621 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Рэестры попісу паспалітага рушэньня шляхты ВКЛ з 1621 году (2015)|к}} S. 122.&lt;/ref&gt;; ''pana Lewona, pana Jana Korbutow'' (30 чэрвеня 1633 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. С. 337.&lt;/ref&gt;; ''Ивань Корибут, Васил Корибутов зят'' (1649 год)&lt;ref&gt;Реєстр Війська Запорозького 1649 року. — К., 1995. С. 240.&lt;/ref&gt;; ''pana Jarosza Korbuta'' (21 траўня 1653 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. С. 392.&lt;/ref&gt;; ''Theophil Korbut'' (30 студзеня 1655 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Рэестр казацкай харугвы ваўкавыскага старосты Яна Трызны ў 1654 г. // Герольд Litherland. № 24, 2023. С. 100—106.&lt;/ref&gt;; ''Roman Korbutt… Lewon Korbut… Pawełł Korbutt… Iwan Korbutt, Iakub Korbut… Hryhory Korbut… Fiedor Korbut, Siemion y Fiedor Korbutowie… Moysiey Korbutt… Iwan Korbutt… Hryhory Korbut… Ian Korbut'' (4 красавіка 1657 году)&lt;ref&gt;Глінскі Я. Рэестр зямян Слуцкага і Капыльскага княстваў 1657 году // Архіварыус. Вып. 21, 2023. С. 71—73, 75, 79.&lt;/ref&gt;; ''до вельможного княжати его милости Кориботовича Збараского'' (1 жніўня 1667 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=--UDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 466].&lt;/ref&gt;; ''Marcina Korbuta… Iwan Korbut'' (19 жніўня 1684 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. С. 500.&lt;/ref&gt;; ''szlachetny Korbutowicz'' (18 красавіка 1757 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 8. — Вильна, 1875. С. 213.&lt;/ref&gt;; ''Pietrok Korbut… Pauluk Korbut'' (4 сакавіка 1759 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=WGYjAQAAMAAJ&amp;q=Korbut#v=snippet&amp;q=Korbut&amp;f=false С. 82].&lt;/ref&gt;; ''Leon Korbut — strażnik Smoleński'' (6 лютага 1764 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 13. — Вильна, 1886. С. 221.&lt;/ref&gt;; ''Leon Korbut — skarb. Smoleński'' (19 лютага 1764 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 13. — Вильна, 1886. С. 236.&lt;/ref&gt;; ''Antoni Korbutt'' (4 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 117.&lt;/ref&gt;; ''Jan Korbut'' (7 лістапада 1765 году)&lt;ref&gt;Malewski Cz. [https://pawet.net/library/history/city_district/data_people/ahulnaie/03/Malewski_Czesslaw._Popis_szlachty_lidzkiej_z_1765_roku.html Popis szlachty lidzkiej z 1765 roku] // Rocznik Stowarzyszenia Naukowców Polaków Litwy. 2005. S. 168—183.&lt;/ref&gt;; ''Korbhutowicz'' (''Korputowicz'', 1768 год)&lt;ref&gt;Sinkevičiūtė D., Račickaja V. Lietuvių dvikamienių vardų kilmės asmenvardžiai ir jų kamienų užrašymo ypatybės Vilniaus naujųjų miestiečių ir laiduotojų 1661—1795 metų sąraše // Archivum Lithuanicum. T. 16, 2014. P. 302.&lt;/ref&gt;; ''Casimiri Korbut'' (1798 год)&lt;ref&gt;Гурская Ю., Вайткявичус В. Балтийское наследие в Восточной Беларуси: новые исторические и лингвистические данные об Обольцах // Acta Baltico-Slavica. Nr. 32 (2008). С. 21.&lt;/ref&gt;; ''Karbutowiczowna'' (1802 год)&lt;ref&gt;[https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/Indeks1800_14.pdf Indeks nazwisk rodziców dzieci urodzonych w parafii (Nowe) Daugieliszki w latach 1800—1814]&lt;/ref&gt;; ''Julia Korbat'' (1885 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Korbat&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Porozów (prawosł.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама:
* Скорбут (параўн.: ''Dawid Żminigajło Jawgiel'', т. б. ''z Minigajła''&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 303, 443.&lt;/ref&gt;): Скорбут (Skorbut) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;}}.

== Носьбіты ==
* [[Карыбут]] (у праваслаўі Дзьмітры; каля 1358 — па 1404) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], князь [[Наваградак|наваградзкі]]; меў сыноў Івана, [[Жыгімонт Карыбутавіч|Жыгімонта]] і Хведара, пачынальнік родаў [[Карыбутавічы|Карыбутавічаў]], [[Вішнявецкія|Карыбут-Вішнявецкіх]] і [[Варанецкія|Карыбут-Варанецкіх]]
* Андзюн Карбот — каралеўскі слуга аптэкар, які ўпамінаецца ў 1586 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=XhILAAAAIAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B0&amp;f=false С. 201].&lt;/ref&gt;
* Марцыян Карбат (Marcyan Karbot) — [[электар]] караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Уладзіслаў Ваза|Ўладзіслава Вазы]] ад [[Сандамірскае ваяводзтва|Сандамірскага ваяводзтва]]&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-86&quot;&gt;Dunin Borkowski J., Dunin Wąsowicz M. Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 1 (1908—1909). — Lwów, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Pq0EAAAAIAAJ&amp;q=Karbot#v=snippet&amp;q=Karbot&amp;f=false S. 86].&lt;/ref&gt;
* Ян Карбат (Jan Karbot) — дзяржаўны дзяяч [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]], каморнік гродзкі пільзьненскі, электар Уладзіслава Вазы ад Сандамірскага ваяводзтва&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-86&quot;/&gt;
* Марцін Корбат (Marcin Korbot) — электар караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Міхал Вішнявецкі|Міхала Карыбута Вішнявецкага]] ад Сандамірскага ваяводзтва&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-98&quot;&gt;Dunin Borkowski J., Dunin Wąsowicz M. Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 1 (1908—1909). — Lwów, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Pq0EAAAAIAAJ&amp;q=Korbot#v=snippet&amp;q=Korbot&amp;f=false S. 98].&lt;/ref&gt;
* Станіслаў Корбат (Stanisław Korbot) — электар Міхала Карыбута Вішнявецкага ад Сандамірскага ваяводзтва&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-98&quot;/&gt;
* Лявон Корбут — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], стражнік і скарбнік [[смаленск]]і
* Бэніямін Казімер Карыбут Скіндэр — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, чашнік [[вількамір]]скі ў 1694—1704 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom I: Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2004. S. 412.&lt;/ref&gt;
* Іван Карабут — жыхар вёскі [[Задашчэньне|Задашчэньня]] (каля [[Шацак|Шацку]]), які ўпамінаецца ў 1749&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230805212648/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1064-shatsk-inventar-1749-g Шацк инвентарь 1749 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 5 чэрвеня 2018 г.&lt;/ref&gt; і 1755&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230805214343/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1015-shatsk-inventar-1755-g-v-minskom-voevodstve Шацк инвентарь 1755 г. в Минском воеводстве], Архіў гісторыка Анішчанкі, 25 сакавіка 2018 г.&lt;/ref&gt; гадох
* Антон Корбут — шляхціч [[Наваградзкае ваяводзтва|Наваградзкага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1765 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230249/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/618-shlyakhta-novogrudskogo-voevodstva-generalnyj-popis-1765 Шляхта Новогрудского воеводства. Генеральный попис 1765], Архіў гісторыка Анішчанкі, 18 красавіка 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Ян Корбут — шляхціч Наваградзкага ваяводзтва, які ўпамінаецца ў 1777 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230251/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/526-shlyakhta-novogrudskogo-voevodstva-na-sejmike-1777-g-spisok Шляхта Новогрудского воеводства на сеймике 1777 г. Список], Архіў гісторыка Анішчанкі, 13 лютага 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Пётар Карбутовіч і Пётар Карыбутовіч — шляхцічы [[Менскае ваяводзтва|Менскага ваяводзтва]], якія ўпамінаюцца ў 1787 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810225136/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/721-shlyakhta-minskogo-voevodstva-na-sejmike-1787-g Шляхта Минского воеводства на сеймике 1787 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 23 сьнежня 2016 г.&lt;/ref&gt;
* [[Элегі Пранціш Вуль|Элегі Францішак Карафа-Корбут]] (1835—1894) — беларускі паэт
* Герман Корбат — жыхар ваколіцаў [[Лепель|Лепеля]] на 1906 год&lt;ref&gt;Витебские Губернские Ведомости. № 93, 16 ноября 1906 года. С. 3.&lt;/ref&gt;
* Іван Карбутовіч — жыхар [[Вільня|Вільні]] на 1906 год&lt;ref&gt;Список лиц, пользующихся правом участия в выборах в Государственную Думу по 6-му избирательному участку г. Вильны. — Вильна, 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=dWsNAAAAIAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 19].&lt;/ref&gt;
* Іван Корбут — праваслаўны жыхар ваколіцаў [[Гомель|Гомля]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 58 Могилевских Губ. Ведомостей от 25 июля 1907 года. С. 33.&lt;/ref&gt;
* Сяргей Корбутаў — адзін з найлепшых настаўнікаў [[Сычоўскі павет|Сычоўскага павету]] на 1907 і 1908 гады&lt;ref&gt;Смоленские епархиальные ведомости. № 18, 1908. С. 275.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Извлечение из отчета о состоянии церковных школ Смоленской епархии в 1907—8 учебном году // Смоленские епархиальные ведомости. № 20, 1909. С. 5.&lt;/ref&gt;
* Мікалай Корбут — праваслаўны з ваколіцаў [[Парычы|Парычаў]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №854 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358794?page=218 С. 13658].&lt;/ref&gt;
* Дамінік Карбут — каталік з [[Шавельскі павет (Ковенская губэрня)|Шавельскага павету]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №760 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004422334?page=315&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 12155].&lt;/ref&gt;
* Андрэй Корбут — праваслаўны з [[Магілёўскі павет|Магілёўскага павету]], забіты ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №1165 убитым, раненым и без вести пропавшим солдатам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004358817?page=195&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 18629].&lt;/ref&gt;
* Іван Корбут (1878—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Слуцак|Слуцку]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82_%D0%9A%D1%96%D1%80%D1%8B%D0%BB_%D0%86%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1878) Корбут Кірыл Іванавіч (1878)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Эўдакія Корбут-Леановіч (1885—1937) — беларуска з ваколіцаў [[Старобін]]а, забітая ўладамі СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index11.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;

Прыдомкам Карыбут карысталіся літоўскія княскія роды Вішнявецкіх, Варанецкіх і [[Збараскія|Збараскіх]], шляхецкі род [[Дашкевічы|Дашкевічаў]]&lt;ref&gt;Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897.[https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=chg-AAAAIAAJ&amp;q=Korybut#v=snippet&amp;q=Korybut&amp;f=false S. 61].&lt;/ref&gt;.

У канцы XVIII ст. на [[Аршанскі павет|гістарычнай Аршаншчыне]] адзначаўся шляхецкі род Корбутаў&lt;ref&gt;Анішчанка Я. Шляхецкія ваколіцы ўсходнебеларускіх губерняў 1783—1785 і 1798—1799 // Годнасьць. № 1 (3), 1997. С. 25.&lt;/ref&gt;.

Корбуты (Korbut) — прыгонныя зь вёскі [[Пеляка (вёска)|Пелякі]] (каля [[Лынтупы|Лынтупаў]]), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 74.&lt;/ref&gt;.

Корбуты — [[парафія]]не царквы ў [[Баславец|Баслаўцы]] ([[Слуцкае княства|Случчына]]) на 1840 год&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230529/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/583-baslavets-tserkov-v-slutskom-uezde-1840-g-prikhozhane Баславец церковь в Слуцком уезде 1840 г. прихожане], Архіў гісторыка Анішчанкі, 4 сакавіка 2016 г.&lt;/ref&gt;.

Корбуты — парафіяне царквы ў [[Лапічы|Лапічах]] ([[Менскі павет|Меншчына]]) на 1870—1883 гады&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810231618/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/171-tserkov-lapichi-igumenskogo-uezda-prikhozhane церковь Лапичи Игуменского уезда. Прихожане], Архіў гісторыка Анішчанкі, 10 чэрвеня 2015 г.&lt;/ref&gt;.

Корбуты гербу [[Корчак (герб)|Корчак]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 583.&lt;/ref&gt;.

Корбуты (Korbut) — літоўскі шляхецкі род з [[Лынтупы|Лынтупаў]], [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]] і ваколіцаў [[Кабыльнік]]у&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 109.&lt;/ref&gt;.

[[Карбутоўскія]] — [[Смаленскі павет|смаленскі]] шляхецкі род.

Карбутовічы (Korbutowicz) гербу Корчак — шляхецкі род [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]&lt;ref&gt;Gajl T. Herby Szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodow. — Gdańsk, 2003. S. 280, 284.&lt;/ref&gt; з [[Жытомірскі павет|Жытомірскага павету]]&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 7. — Warszawa, 1937. S. 54.&lt;/ref&gt;.

Карыбуты (Korybut) гербу ўласнага — шляхецкі род Рэчы Паспалітай з [[Холмскі павет|Холмскага павету]]&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 7. — Warszawa, 1937. S. 54.&lt;/ref&gt;.

Карбаты (Karboth) гербу [[Тры булавы]] — шляхецкі род Рэчы Паспалітай з [[Кракаўскае ваяводзтва|Кракаўскага]] і [[Сандамірскае ваяводзтва|Сандамірскага]] ваяводзтваў&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 6. — Warszawa, 1936. S. 262.&lt;/ref&gt;.

Корбут (Korbut) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

Карбутовіч (''Korbutowicz'') — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]&lt;ref&gt;Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 1050.&lt;/ref&gt;.

На 1904 год існавала сядзіба Корбаты ў Ельнянскім павеце Смаленскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Смоленской губернии. — Смоленск, 1904. С. 247.&lt;/ref&gt;.

На 1909 год існаваў [[засьценак]] Харыбут у Барысаўскім павеце Менскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 208.&lt;/ref&gt;.

На [[Аршанскі павет|гістарычнай Аршаншчыне]] існуе вёска [[Карбатоўка]], у ваколіцах [[Канатоп (горад)|Канатопу]] — [[Карабутава]] (упаміналася ў 1649 і 1664 гадох як ''Кориботово'')&lt;ref&gt;Непокупный А. П. Балто-севернославянские языковые связи. — Киев, 1976. С. 167.&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Кор|Кара]]
* [[Бода]]
* [[Бота]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай кар}}
{{Імёны з асновай буд}}
{{Імёны з асновай бут}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>3rcsfak6je90d0nkxw20qlou3bx1glf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Давойны</title>
    <ns>0</ns>
    <id>265543</id>
    <revision>
      <id>2682453</id>
      <parentid>2504967</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T09:52:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43090-37</username>
        <id>99328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Імя */</comment>
      <origin>2682453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4308" sha1="mzvtigzjtsla21t13026qjnl31ff4kp" xml:space="preserve">{{Род
|Назва                        = Давойны
|Лацінка                      = Davojny
|Назва ў родным склоне        = Давойнаў
|Назва роду на мове арыгіналу =
|Герб                         = POL COA Szeliga.svg
|Шырыня выявы                 = 
|Подпіс выявы                 = Герб «[[Шэліга]]»
|Дэвіз                        =
|Дэвіз па-беларуску           =
|Краіна паходжаньня           = [[Вялікае Княства Літоўскае]]
|Тытул                        =
|Тытулы                       =
|Прызнаныя ў                  = 
|Першы з роду                 = 
|Апошні з роду                =
|Адгалінаваньне роду          =
|Адгалінаваньні ад роду       =
}}
'''Давойны''' — [[Ліцьвіны|літоўскі]] шляхецкі род гербу «[[Шэліга]]».

== Імя ==
{{Асноўны артыкул|Давойна}}

Давін, пазьней Дэвайн (Dawin, Dewen&lt;ref&gt;Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, &amp; Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=fGUUAAAAYAAJ&amp;q=Dewen#v=snippet&amp;q=Dewen&amp;f=false P. 427].&lt;/ref&gt;, Dewein&lt;ref&gt;Kim Bateman, [https://dinglereams.org/wp-content/uploads/2022/08/Where-did-W-D-Reams-middle-name-come-from.pdf Where did William Dewin Ream’s middle name come from?], The Dingle Ream Family Archive, August 2022&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Dawin#v=snippet&amp;q=Dawin&amp;f=false S. 406].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Даўга|-даў(г)-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]], [[Даўгер]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'&lt;ref&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Война|-вуйн- (-войн-, -вун-)]] (імёны ліцьвінаў [[Войнар]], [[Войнат]], [[Гервойна]]; германскія імёны Wunar, Voinot, Geruuni) — ад старагерманскага wunna, гоцкага wunands 'шчаснасьць, задаволенасьць', [[Ісьляндзкая мова|ісьляндзкага]] vænn 'прыемны', [[Нямецкая мова|нямецкага]] gewohnt 'задаволены'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Віна (імя)|-він- (-вайн-)]]&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Давойна азначае «годны да шчасьця»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==
Паходзяць ад [[Давойна Вісігердавіч|Давойны Вісігердавіча]] — літоўскага баярына, які засьведчыў умову 1401 году. Меў сыноў Івана (Івашку), [[Алехна Давойнавіч|Алехну]] і [[Андрэй Давойнавіч|Андрэя (Андрушку)]].

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

[[Катэгорыя:Беларускія шляхецкія роды]]
[[Катэгорыя:Шляхецкія роды Вялікага Княства Літоўскага]]</text>
      <sha1>mzvtigzjtsla21t13026qjnl31ff4kp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дорг (імя)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>266184</id>
    <revision>
      <id>2682438</id>
      <parentid>2677371</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T08:59:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43090-37</username>
        <id>99328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2682438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21904" sha1="ja2stmoc88i361ilq5fibnppozu0474" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Дорґ
|лацінка          = Dorg / Dorg
|арыгінал         = Drogo
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт          = Дрога, Драга, Драка
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Даргіла]], [[Доргень]], [[Даргвойн]], [[Драгат]]
}}

'''Дорг''', '''Дрога''', '''Драга''', '''Драка''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Дрога, Драга або Драка (Drogo, Drago, Draco) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Drogo+Drago#v=snippet&amp;q=Drogo%20Drago&amp;f=false S. 420].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-22&quot;&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.&lt;/ref&gt;. Іменная аснова дрог- (дорг-) паходзіць ад [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] drogo 'ваяр'&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-22&quot;/&gt; або ад германскага dragan 'несьці, падтрымліваць'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 74.&lt;/ref&gt;. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Даргіла|Даргіла (Драгіл, Даргель, Драгал)]], [[Доргень|Доргень (Доргін)]], [[Драгат]]. Адзначаліся германскія імёны Drogila (Drogulus), Drogen (Drogin), Drogat. Апроч таго, адзначалася германскае імя Darg&lt;ref&gt;Vroonen E. Les noms de famille de Belgique. Vol 2: Dictionnaire étymologique des noms de famille de Belgique. — Bruxelles, 1957.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://justitia-veritas.be/justitia-veritas/belgique/histoire/dictionnaire-noms-belges-woordenboek-belgische-familienamen/d/ D], Dictionnaire de tous les noms de famille belges&lt;/ref&gt;.

У Польшчы гістарычна бытавалі імёны Droga, Drogiel, Dargan (Drogan), Dargota, Dargusz (Dargasz, Drogusz, Drogosz), Dargomier (Drogomir), Dargorad (Drogoradz), Dargosław (Drogosław), Lederg, Świedarg&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. Cz. 1: Odapelatywne nazwy osobowe. — Kraków, 2001. S. 56.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны: ''Darghe'' (1435 год)&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-22&quot;&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925.[https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Dargebudt#v=snippet&amp;q=Dargebudt&amp;f=false S. 22].&lt;/ref&gt;, ''Dargil / Dargel / Dargilo''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Drogila&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 292.&lt;/ref&gt;}} (1344 і 1392 гады), ''Drogenne''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Druogen&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Druogen#v=snippet&amp;q=Druogen&amp;f=false S. 421].&lt;/ref&gt;}}&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-26&quot;&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Drogenne#v=snippet&amp;q=Drogenne&amp;f=false S. 26].&lt;/ref&gt;, ''Dargebut / Dargebute / Dargebudt''{{Заўвага|name=&quot;Dragobod&quot;|Адзначалася старажытнае германскае імя Dragobod&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1462&quot;&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Dracoald#v=snippet&amp;q=Dracoald&amp;f=false S. 1462].&lt;/ref&gt;}} (1363 год)&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-22&quot;/&gt;, ''Dargaude'' / ''Dargawde''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Dragoaldus&lt;ref name=&quot;Searle-897-548&quot;&gt;Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum. — Cambrigde, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RLkEAAAAIAAJ&amp;q=Dragoaldus#v=snippet&amp;q=Dragoaldus&amp;f=false P. 548].&lt;/ref&gt;, Dracoald&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1462&quot;/&gt;}}&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-22&quot;/&gt;, ''Dragothe'' (1414 год)&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-26&quot;/&gt;. Апроч таго, у Прусіі бытавалі прозьвішчы Darge&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DARGE&amp;ofb=abschwangen&amp;modus=&amp;lang=de DARGE (Ortsfamilienbuch Abschwangen/Almenhausen)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DARGE&amp;ofb=stockheim&amp;modus=&amp;lang=de DARGE (Ortsfamilienbuch Stockheim], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DARGE&amp;ofb=deutsch_wilten&amp;modus=&amp;lang=de DARGE (Ortsfamilienbuch Deutsch Wilten], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt; і Drage&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DRAGE&amp;ofb=freystadt&amp;modus=&amp;lang=de DRAGE], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;.

У [[Наўгародзкая рэспубліка|Ноўгарадзе]], магчыма, бытавала імя Дарагабуд{{Заўвага|name=&quot;Dragobod&quot;}}: ''Дорогобуде''&lt;ref&gt;Зализняк А. А. Древненовгородский диалект. 2-е изд. — М., 2004. С. 509.&lt;/ref&gt;.

У Польшчы ў XVII—XVIII стагодзьдзях адзначаліся прозьвішчы Darga, Dargiel, Dargosz&lt;ref&gt;Antroponimia Polski od XVI do końca XVIII wieku. T. 1: A—G. — Kraków, 2007. S. 383.&lt;/ref&gt;.

У [[Памор’е|Памор’і]] бытавала прозьвішча Darger&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DARGER&amp;ofb=buetow&amp;modus=&amp;lang=de DARGER], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Dorge'' (Хроніка Прускай зямлі [[Мікалай зь Ярошына|Мікалая зь Ярошына]])&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 1. — Leipzig, 1861. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=tPxxbl8_y64C&amp;q=Dorge#v=snippet&amp;q=Dorge&amp;f=false S. 351].&lt;/ref&gt;; ''Darge'' ([[Паведамленьні аб літоўскіх дарогах]])&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8H8OAAAAYAAJ&amp;q=Darge#v=snippet&amp;q=Darge&amp;f=false S. 667—669, 671, 677, 679].&lt;/ref&gt;; ''Astyk cum fratre germano Dorgy'' ([[Віленска-Радамская унія|18 студзеня 1401 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 37.&lt;/ref&gt;; ''Sudimundi Dorgyeowicz''&lt;ref&gt;Бучинський Б. Кілька причинків до часів вел. князя Свитригайла (1430—1433) // ЗНТШ. Т. 76. — Львів, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ieU7h4YBiV0C&amp;q=Sudimundi+Dorgyeowicz#v=snippet&amp;q=Sudimundi%20Dorgyeowicz&amp;f=false С. 136].&lt;/ref&gt;, ''Sudimundi Dorgeowycz''&lt;ref&gt;Бучинський Б. Кілька причинків до часів вел. князя Свитригайла (1430—1433) // ЗНТШ. Т. 76. — Львів, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ieU7h4YBiV0C&amp;q=Sudimundi+Dorgeowycz#v=snippet&amp;q=Sudimundi%20Dorgeowycz&amp;f=false С. 135].&lt;/ref&gt; (''Sudimund Dorgewicz''&lt;ref name=&quot;Piatrauskas-2014-304&quot;&gt;{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 304.&lt;/ref&gt;; [[Чартарыйскае замірэньне|1 верасьня 1431 году]]); ''пану Судимонъту Доркгевичу'' (''Судимонът Доркгевич''&lt;ref name=&quot;Piatrauskas-2014-304&quot;/&gt;, 1440—1492 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 27.&lt;/ref&gt;; ''пан Дорг'' (20 красавіка 1448 году&lt;ref&gt;Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie. T. 1, 1366—1506. — Lwów, 1887. S. 44.&lt;/ref&gt;, 1440—1492 гады&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 63.&lt;/ref&gt;); ''Доркгъ'' (1440—1492 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 20, 33, 50, 57.&lt;/ref&gt;; ''Dorgys Gethowthowycz'' (2 лістапада 1449 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 221.&lt;/ref&gt;; ''Iwan Dorohowicz'' (13 чэрвеня 1456 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 249.&lt;/ref&gt;; ''люди… а Драку зъ братомъ'' (28 чэрвеня 1456 году)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 7. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=FukDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%BA%D1%83#v=snippet&amp;q=%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%BA%D1%83&amp;f=false С. 5].&lt;/ref&gt;; ''Михно Доркгевич(ъ)'' (18 чэрвеня 1482 году, 18 верасьня 1484 году, 17 сакавіка 1488 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 55, 112, 117.&lt;/ref&gt;); ''Михно Доркевичъ'' (23 лістапада 1486 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 28.&lt;/ref&gt;; ''Михаилъ Доркгевичъ в Довъкгахъ'' (12 кастрычніка 1488 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 76.&lt;/ref&gt;; ''панъ Миколаи Доркгевичъ'' (5 сьнежня 1492 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 72.&lt;/ref&gt;; ''memoriae Nicolai Dorgowicz'' (каля 1500 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 563.&lt;/ref&gt;; ''et Jacobo Dargowycz scabino et fratre eius Joanne'' (11 жніўня 1515 году)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 33.&lt;/ref&gt;; ''ciuis caunensis Jacobus Dorgewicz… Dargewicz'' (1524 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|224к}} P. 133.&lt;/ref&gt;; ''пустовщины… Даркгишку'' (1537 год)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 27.&lt;/ref&gt;; ''[[Мінтаўт|Минтовт]] Доркгович'' (1538 год)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&amp;q=%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82+1537&amp;dq=%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82+1537&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjwnbPB-qaKAxW987sIHQdkDJoQ6AF6BAgHEAI P. 229].&lt;/ref&gt;; ''cело Доркгевичи'' (1554 год)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 8. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=J2dcAAAAcAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&amp;f=false С. 59].&lt;/ref&gt;; ''Миколай Дороговичъ'' (1567 год)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9+%D0%94%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9%20%D0%94%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 1085].&lt;/ref&gt;; ''Georgius Dragowicz medicinae doctor'' (27 сакавіка 1586 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|276к}} P. 127.&lt;/ref&gt;; ''Дракга Сименько… Ивань Дракга'' (1649 год)&lt;ref&gt;Реєстр Війська Запорозького 1649 року. — К., 1995. С. 246, 381.&lt;/ref&gt;; ''Drakowicz'' (1671—1681 гады)&lt;ref&gt;Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 137.&lt;/ref&gt;; ''Piotr Dargiewicz'' (1675—1677 гады)&lt;ref&gt;Žemaičių vyskupijos vizitacija 1675—1677 m. // Fontes Historiae Lituaniae. Vol. X, 2011. P. 142.&lt;/ref&gt;; ''Jerzy Józef Draga'' (1799 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=13178&amp;search_lastname=&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=0&amp;searchtable=&amp;rpp2=50 Daugiele], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама: 
* Драгейка: ''Samuel Dragieyko''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 157.&lt;/ref&gt; (1690 год), ''boiar… Drogieykow'' (20 чэрвеня 1792 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. С. 512.&lt;/ref&gt;;
* Драган, Драгун, Даргун (адзначалася старажытнае германскае імя Droconis&lt;ref&gt;Haubrichs W. The early medieval naming-world of Ravenna, eastern Romagna and the Pentapolis // Ravenna: its role in earlier medieval change and exchange. — London, 2016. P. 288&lt;/ref&gt;, германскае імя Druggan&lt;ref&gt;Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, &amp; Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=fGUUAAAAYAAJ&amp;q=Druggan#v=snippet&amp;q=Druggan&amp;f=false P. 196].&lt;/ref&gt;): ''po Draganie'' (18 траўня 1588 году)&lt;ref&gt;Archiwum Domu Sapiehów. — Lwów, 1892. S. 32.&lt;/ref&gt;, ''sioło Wasiuny… Jan Dragon'' (3 студзеня 1664 году)&lt;ref&gt;Lietuvos inventoriai XVII a. — Vilnius, 1962. P. 229.&lt;/ref&gt;, ''nieboszczyka P. Drogoniewicza'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 108.&lt;/ref&gt;, ''Andrzej Dragun'' (1799 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Dragun&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Lida], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, ''Krystyna Dargun'' (1803 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dargun&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wawiórka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, Васіль Дроган (1889—1937) — [[беларусы|беларус]], [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index5.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Республики Башкортостан&lt;/ref&gt;;
* Даргуш, Даркша: Даргушы і Даркшэвічы — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/d/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Д], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;, у [[Памор’е|Памор’і]] адзначалася прозьвішча Dargusch&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DARGUSCH&amp;ofb=arnshagen&amp;modus=&amp;lang=de DARGUSCH], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;;
* Драгаўдзь (адзначалася старажытнае германскае імя Dragoaldus&lt;ref name=&quot;Searle-897-548&quot;/&gt;, Dracoald&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1462&quot;/&gt;): ''Dragowdzie'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;;
* Драгайла: ''чоловековъ: Дрокгаило'' (7 лістапада 1442 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 67.&lt;/ref&gt;;
* Драгінт: ''Daniel Drogint'' (1667 год)&lt;ref&gt;Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 1. — Warszawa, 2015. S. 570.&lt;/ref&gt;
* Драгімін (адзначалася германскае імя Drugmanne&lt;ref&gt;[https://www.filae.com/nom-de-famille/DRUGMANNE.html Patronyme DRUGMANNE], Filae.com: Genealogy&lt;/ref&gt;): ''Drogyminischky'' (16 лютага 1410 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 78.&lt;/ref&gt;}}.

== Носьбіты ==
* [[Дрога (герцаг Шампані)|Дрога]] (каля 670—708) — герцаг [[Шампань-Ардэны|Шампані]]
* [[Дрога Мэцкі]] (801—855 або 856) — біскуп [[Мэц]]у
* [[Дрога Міндэнскі]] ({{†}} 902) — біскуп [[Міндэн]]у
* [[Дрога Аснабруцкі]] ({{†}} 967) — біскуп [[Оснабрук]]у
* [[Дорг]] ({{†}} па 1401) — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], бацька [[Судзімонт Доргевіч|Судзімонта Доргевіча]]
* Дорг Гетаўтавіч — літоўскі баярын, сын [[Гетаўт]]а&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 235.&lt;/ref&gt;
* Дорг — літоўскі баярын, які ў 1448 годзе засьведчыў угоду [[Юры Астроскі|Юрыя Астроскага]]; магчыма, ён жа атрымаў некалькі наданьняў ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]]
* Мікалай Доргевіч — [[Доўгі|доўгаўскі]] цівун
* Міхна Доргевіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1482, 1484, 1486, 1488 гадох
* Міхал Доргевіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1488 годзе
* Мацей Шымкавіч Дарговіч — [[Расены|расенскі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1573 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=XhILAAAAIAAJ&amp;q=%D0%94%D0%B0%D1%80%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%B0%D1%80%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 1].&lt;/ref&gt;
* Фрыдрых Даргевіч — немец-лютэранін з [[Дрысенскі павет|Дрысенскага павету]] на 1907 год&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/duma-list-of-vitebsk-gubernia/Duma%20List%20of%20Vitebsk%20Gubernia%20-%201907%20-%20Drissa%20uyezd/mode/2up Приложение к № ? Витебских Губернских Ведомостей, 1907 год]. С. 2.&lt;/ref&gt;

Даргевічы (Dargiewicz) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 254.&lt;/ref&gt;.

Доркі — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[https://lyczkowski.net/be/daviednik/spisy-slachty/slachta Літоўская шляхта], Генэалёгія Лычкоўскіх&lt;/ref&gt;.

Даргевіч (Dargiewicz) і Драг (Drag) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У XVI ст. існавала сяло Драгі (''Драги'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=D-KlFQ7Bd3gC&amp;q=%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8&amp;f=false С. 101].&lt;/ref&gt;.

На [[Вількамірскі павет|гістарычнай Вількаміршчыне]] існуе вёска [[Дрогішкі]], на [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] — [[Доргішкі]], у [[Прусія|гістарычнай Прусіі]] — [[Дарген]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Германскія імёны-асновы}}
{{Імёны з асновай дрог}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>ja2stmoc88i361ilq5fibnppozu0474</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вісконт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>266543</id>
    <revision>
      <id>2682400</id>
      <parentid>2675467</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T21:39:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43190-81</username>
        <id>99321</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2682400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9579" sha1="eond9ox7iet5s5ijxrk3jo6ry6yvshh" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Вісконт
|лацінка          = Viskont
|арыгінал         = Wisgonda
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Віс|Wiso]] + [[Гунт|Gundo]]
|варыянт          = Віскант
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Вісконт''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Вісагунд, Вісігунда або Вісгунд, пазьней Вісгонда (Wisagund, Wisigunde&lt;ref&gt;Thüngen L. F. Das Namenbuch: Nachschlagewerk der Namenkunde. — Aschaffenburg, 2003. [https://www.google.by/books/edition/Das_Namenbuch/mM5tAAAAMAAJ?hl=ru&amp;gbpv=1&amp;bsq=wisigunde+-1284&amp;dq=wisigunde+-1284&amp;printsec=frontcover S. 711].&lt;/ref&gt;, Wisgund&lt;ref&gt;Weitershaus F. W. Das neue Vornamenbuch 8000 Vornamen: Herkunft u. Bedeutung. — München, 1988. S. 187.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Weitershaus F. W. Das neue Vornamenbuch 8000 Vornamen: Herkunft u. Bedeutung. — München, 1988. S. 351.&lt;/ref&gt;, Wisgonda&lt;ref&gt;Schaar J. Woordenboek van voornamen. — Utrecht, 1984. S. 363.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Wisagund#v=snippet&amp;q=Wisagund&amp;f=false S. 1623].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-21&quot;&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 21.&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вісігерд (імя)|Вісігерд]], [[Вісімонт|Вісімунт]], [[Вішымут]]; германскія імёны Wisigard, Wisemund, Vismuot) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] wis 'мудры, абазнаны', а аснова [[Гунт|-гунд- (-гунт-, -кунт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Гунтэр|Гунтар]], [[Вігунт]], [[Вірконт]]; германскія імёны Guntar, Wigunt, Werecundus) — ад гоцкага gunþs 'бойка, бітва'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Вісконт азначае «мудрасьць бітвы»&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-21&quot;/&gt;.

У Польшчы бытавала імя Вісканта (Вісконта&lt;ref&gt;Славянский именослов или собрание славянских личных имен в алфавитном порядке. — СПб., 1867. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=snNcAAAAcAAJ&amp;q=%D0%92%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%92%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B0&amp;f=false С. 39].&lt;/ref&gt;): ''Wiscanta'' (1329 год)&lt;ref&gt;Codex diplomaticus Majoris Poloniae. — Posnaniae, 1840. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=cDdNAAAAcAAJ&amp;q=Wiscanta#v=snippet&amp;q=Wiscanta&amp;f=false S. 103].&lt;/ref&gt;. 

У [[Прусія|Прусіі]] адзначалася імя Віскант: ''Wiskant'' (1361 год)&lt;ref&gt;Pierson W. Altpreußischer Namenkodex // Zeitschrift für Preußische Geschichte und Landeskunde. — Berlin, 1873. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ZrV-7V99ov8C&amp;q=Wiskant#v=snippet&amp;q=Wiskant&amp;f=false S. 737].&lt;/ref&gt;. Апроч таго, у Прусіі бытавала прозьвішча Wiskandt (Wiskant)&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=WISKANDT&amp;ofb=pobethen&amp;modus=&amp;lang=de WISKANDT (Ortsfamilienbuch Pobethen)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=WISKANDT&amp;ofb=stockheim&amp;modus=&amp;lang=de WISKANDT (Ortsfamilienbuch Stockheim)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=WISKANT&amp;ofb=stockheim&amp;modus=&amp;lang=de WISKANT], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;, у ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]] адзначалася прозьвішча Wieskand&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=WIESKAND&amp;ofb=memelland&amp;modus=&amp;lang=de WIESKAND], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''боярину виленскому Товтвилу Висконтовичу'' (10 жніўня 1495 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 82.&lt;/ref&gt;; ''Висконт [[Адзейка|Едейкович]]'' (1538 год)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 315.&lt;/ref&gt;; ''Symon Wiskont'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo wileńskie 1690 r. — Warszawa, 1989. S. 183.&lt;/ref&gt;; ''Jan Wiskont… Andrzey Wiskont'' (2 сакавіка 1758 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=WGYjAQAAMAAJ&amp;q=Wiskont#v=snippet&amp;q=Wiskont&amp;f=false С. 46, 49].&lt;/ref&gt;; ''Rafał Wiskont'' (19 лютага 1764 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 13. — Вильна, 1886. [https://books.google.by/books?newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;hl=ru&amp;id=EOQDAAAAYAAJ&amp;dq=%22%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D0%BE+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%BE%22+%2213%22&amp;q=Wiskont#v=snippet&amp;q=Wiskont&amp;f=false С. 235].&lt;/ref&gt;; ''Jerzy Wiskont'' (1784 год)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 25. — Вильна, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=IOYDAAAAYAAJ&amp;q=%40Wiskont#v=snippet&amp;q=%40Wiskont&amp;f=false С. 525].&lt;/ref&gt;; ''Franciszka Wiskont'' (1831 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=25po&amp;rid=D&amp;search_lastname=Wiskont&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=&amp;ordertable= Rosja-Wieliż], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Hipolit Wiskontt'' (1853 год)&lt;ref&gt;Tolkačevski K. Epigrafinio įrašo kultūra ir komunikacija: XIX a. Vilniaus memorialinių įrašų pagrindu. — Vilnius, 2016. P. 325.&lt;/ref&gt;; ''Antoni Wiskontt'' (1925 год)&lt;ref&gt;[https://genealogia.okiem.pl/artykul/22171/cmentarz-rossa-stara-litwa-spis/strona-2 Cmentarz Rossa Stara. Litwa. Spis], Fundacja Odtworzeniowa Dziedzictwa Narodowego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Таўцівіл (імя)|Таўтвіл]] Вісконтавіч — віленскі баярын, які ўпамінаецца ў 1495 годзе
* Антон Вісконт — жыхар [[Полацкі павет|Полацкага павету]] на 1905 год&lt;ref&gt;Приложение к № 42 Витебских Губернских Ведомостей, 17 октября 1905 года. С. 1.&lt;/ref&gt;
* Людвіг Вісконт (Віскант; 1922—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Слонім]]у, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index3.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;

Вісканты (Вісконты) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/v/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на В], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Як памяншальную форму ад імя Вісконт разглядаюць імя [[Полацак|палачаніна]] Віскошы (''Вискоша полоца(нинъ)''&lt;ref&gt;Михеев С. М. Муромец, брянец и полочанин в Лукке. Oб известных и новонайденных древнерусских надписях на стенах собора св. Мартина // Studi Slavistici. XX, 2023, 2. P. 14.&lt;/ref&gt;), надпіс зь якім той пакінуў у XII стагодзьдзі ў [[Катэдра Святога Марціна (Люка)|катэдры Святога Марціна]] ў [[Люка|Люцы]]&lt;ref&gt;Варонін В. [https://www.belhistory.eu/archives/6804 Гордин А. М. «…А потом забралася до Рыма». Граффито полоцкого странника XII века в Италии. Полоцк, 2023. 79 с.] // [[Беларускі гістарычны агляд (часопіс)|Беларускі гістарычны агляд]], 2024.&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Віс]]
* [[Гунт]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай віс}}
{{Імёны з асновай гунд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>eond9ox7iet5s5ijxrk3jo6ry6yvshh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Будрых</title>
    <ns>0</ns>
    <id>267494</id>
    <revision>
      <id>2682440</id>
      <parentid>2681858</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T09:12:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43090-37</username>
        <id>99328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2682440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10078" sha1="kejfb279gead4b6lvykt1eqoh5osjd8" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Будрых
|лацінка          = Budrych
|арыгінал         = Buddrich
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Бода|Budo]] + [[Рык|Rih]]
|варыянт          = Будрык
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = Richbodo
}}

'''Будрых''', '''Будрык''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Бодэрых, Бодэрык, Будрык, Будрых або Бодрык (Boderich&lt;ref&gt;Andresen K. G. Die altdeutschen Personennamen in ihrer Entwickelung und Erscheinung als heutige Geschlechtenamen. — Mainz, 1873. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=UKNSAAAAcAAJ&amp;q=Boderich#v=snippet&amp;q=Boderich&amp;f=false S. 30].&lt;/ref&gt;, Boderic&lt;ref name=&quot;Morlet-1985-167&quot;&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 267.&lt;/ref&gt;, Budrick&lt;ref name=&quot;Morlet-1985-167&quot;/&gt;, Buddrich&lt;ref&gt;Ferguson R. English Surnames: And Their Place in the Teutonic Family. — London and New York, 1858. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=L70EAAAAIAAJ&amp;q=Buddrich#v=snippet&amp;q=Buddrich&amp;f=false P. 347].&lt;/ref&gt;, Bodric&lt;ref&gt;Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum. — Cambrigde, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RLkEAAAAIAAJ&amp;q=Bodric#v=snippet&amp;q=Bodric&amp;f=false P. 110].&lt;/ref&gt;) і Рыхбода, Рыкбода або Рыкабода (Richbodo, Ricbodo, Ricobodo&lt;ref&gt;Felder E. Die Personennamen auf den merowingischen Münzen der Bibliothèque nationale de France. — München, 2003. S. 109.&lt;/ref&gt;) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Buttericus+B%C3%B6drich#v=snippet&amp;q=Buttericus%20B%C3%B6drich&amp;f=false S. 323, 1259].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Бода|-буд- (-бод-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Будзіла]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]], [[Будар]]; германскія імёны Budilo, Bodwidus, Buder) паходзіць ад [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] buda 'пасол, пасланьнік' або германскага bodo 'гаспадар'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Рык|-рых- (-рык-)]] (імёны ліцьвінаў [[Тэўдырых|Дзітрык]], [[Індрых]], [[Эрык]]; германскія імёны Ditricus, Hindrich, Erik) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] reiks 'магутны'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 188.&lt;/ref&gt;, германскага rikja 'магутны, каралеўскі'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 206.&lt;/ref&gt;.
 
У 1640 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Gregorius Bodereck, Memelensis Borussus''&lt;ref&gt;Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-sZYzw8knMEC&amp;q=Bodereck#v=snippet&amp;q=Bodereck&amp;f=false S. 410].&lt;/ref&gt;. У ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]] бытавала прозьвішча Buddrich&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=BUDDRICH&amp;ofb=memelland&amp;modus=&amp;lang=de BUDDRICH], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Budrich'' ([[Паведамленьні аб літоўскіх дарогах]])&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8H8OAAAAYAAJ&amp;q=Budrich#v=snippet&amp;q=Budrich&amp;f=false S. 691].&lt;/ref&gt;; ''у волости [[Эйшышкі|Еишышъскои]]… чоловека на имя… Матея Будрыковича'' (16 чэрвеня 1531 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|37к}} P. 161.&lt;/ref&gt;; ''Budrich Mirosławski''&lt;ref&gt;Popisy wojskowe pospolitego ruszenia Wielkiego Księstwa Litewskiego (1524—1566). — Białystok, 2018. S. 77. &lt;/ref&gt;, ''Piotr Budryk''&lt;ref&gt;Popisy wojskowe pospolitego ruszenia Wielkiego Księstwa Litewskiego (1524—1566). — Białystok, 2018. S. 98, 101.&lt;/ref&gt; (1524—1566 гады); ''Урбанъ Будриховичъ [[Вільня|вильневецъ]]'' (да 1600 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. С. 646.&lt;/ref&gt;; ''Zygmunt Budrykiewicz na miejscu Jan[a] Budrykiewicza'' (1667 год)&lt;ref&gt;Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 1. — Warszawa, 2015. S. 293.&lt;/ref&gt;; ''Jan Budryk'' (1797 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Budryk&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Repla], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Будрихъ Богданъ'' (1810 год)&lt;ref&gt;Исторический очерк развития С.-Петербургского лесного института (1803—1903). — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=X7AwAQAAMAAJ&amp;q=%D0%B1%D1%83%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%B1%D1%83%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8A&amp;f=false С. 93].&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Пётар Будрык — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], чашнік [[браслаў]]скі&lt;ref&gt;Летопись занятий Археографической комиссией. Вып. 13. — СПб., 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=_1YkAQAAIAAJ&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B4%D1%80%D1%8B%D0%BA%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B4%D1%80%D1%8B%D0%BA%D1%8A&amp;f=false С. 54].&lt;/ref&gt;
* Вацлаў Будрык — жыхар ваколіцаў [[Сянно|Сенна]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 54 Могилевских Губ. Ведомостей от 11 июля 1907 года. С. 12.&lt;/ref&gt;
* Пётар Будрых — лютэранін зь [[Дзьвінскі павет|Дзьвінскаг павету]] на 1907 год&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/duma-list-of-vitebsk-gubernia/Duma%20List%20of%20Vitebsk%20Gubernia%20-%201907%20-%20Dvinsk%20uyezd%20-%202/page/n1/mode/2up Приложение к № ? Витебских Губернских Ведомостей, 1907 год]. С. 1.&lt;/ref&gt;
* Канстантын Будрык — праваслаўны з ваколіцаў [[Пачапава (Баранавіцкі раён)|Пачапава]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №448 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358843?page=121 С. 7161].&lt;/ref&gt;
* Восіп і Кандраці Будрыкі — праваслаўныя зь [[Віленскі павет (Віленская губэрня)|Віленскага павету]], зьніклыя ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;ИИменной список №405 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://www.svrt.ru/1914/0-books/0405.pdf#page=13&amp;view=FitBV С. 6477].&lt;/ref&gt;
* Юзэф Будрык (1890—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Нясьвіж]]у, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;

Будрыкі гербаў [[Прус]] і [[Ястрабец (герб)|Ястрабец]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 429.&lt;/ref&gt;.

Будрык (Budryk) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У XVI ст. існаваў маёнтак Будрыкавічы (''Будриковичи'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=D-KlFQ7Bd3gC&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B4%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B4%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&amp;f=false С. 30].&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Бода]]
* [[Рык|Рых]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай буд}}
{{Імёны з асновай рых}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>kejfb279gead4b6lvykt1eqoh5osjd8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682441</id>
      <parentid>2682440</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T09:13:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43090-37</username>
        <id>99328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Паходжаньне */</comment>
      <origin>2682441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10078" sha1="9zu9qpskjrpocnub9y2lk59n4l2arso" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Будрых
|лацінка          = Budrych
|арыгінал         = Buddrich
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Бода|Budo]] + [[Рык|Rih]]
|варыянт          = Будрык
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = Richbodo
}}

'''Будрых''', '''Будрык''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Бодэрых, Бодэрык, Будрык, Будрых або Бодрык (Boderich&lt;ref&gt;Andresen K. G. Die altdeutschen Personennamen in ihrer Entwickelung und Erscheinung als heutige Geschlechtenamen. — Mainz, 1873. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=UKNSAAAAcAAJ&amp;q=Boderich#v=snippet&amp;q=Boderich&amp;f=false S. 30].&lt;/ref&gt;, Boderic&lt;ref name=&quot;Morlet-1985-167&quot;&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 267.&lt;/ref&gt;, Budrick&lt;ref name=&quot;Morlet-1985-167&quot;/&gt;, Buddrich&lt;ref&gt;Ferguson R. English Surnames: And Their Place in the Teutonic Family. — London and New York, 1858. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=L70EAAAAIAAJ&amp;q=Buddrich#v=snippet&amp;q=Buddrich&amp;f=false P. 347].&lt;/ref&gt;, Bodric&lt;ref&gt;Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum. — Cambrigde, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RLkEAAAAIAAJ&amp;q=Bodric#v=snippet&amp;q=Bodric&amp;f=false P. 110].&lt;/ref&gt;) і Рыхбода, Рыкбода або Рыкабода (Richbodo, Ricbodo, Ricobodo&lt;ref&gt;Felder E. Die Personennamen auf den merowingischen Münzen der Bibliothèque nationale de France. — München, 2003. S. 109.&lt;/ref&gt;) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Buttericus+B%C3%B6drich#v=snippet&amp;q=Buttericus%20B%C3%B6drich&amp;f=false S. 323, 1259].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Бода|-буд- (-бод-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Будзіла]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]], [[Будар]]; германскія імёны Budilo, Bodwidus, Buder) паходзіць ад [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] buda 'пасол, пасланьнік' або германскага bodo 'гаспадар'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Рык|-рых- (-рык-)]] (імёны ліцьвінаў [[Тэўдырых|Дзітрык]], [[Індрых]], [[Эрык]]; германскія імёны Ditricus, Hindrich, Erik) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] reiks 'магутны'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 188.&lt;/ref&gt;, германскага rikja 'магутны, каралеўскі'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 206.&lt;/ref&gt;.
 
У 1640 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Gregorius Bodereck, Memelensis Borussus''&lt;ref&gt;Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-sZYzw8knMEC&amp;q=Bodereck#v=snippet&amp;q=Bodereck&amp;f=false S. 410].&lt;/ref&gt;. У ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]] бытавала прозьвішча Buddrich&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=BUDDRICH&amp;ofb=memelland&amp;modus=&amp;lang=de BUDDRICH], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Budrich'' ([[Паведамленьні аб літоўскіх дарогах]])&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8H8OAAAAYAAJ&amp;q=Budrich#v=snippet&amp;q=Budrich&amp;f=false S. 691].&lt;/ref&gt;; ''у волости [[Эйшышкі|Еишышъскои]]… чоловека на имя… Матея Будрыковича'' (16 чэрвеня 1531 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|37к}} P. 161.&lt;/ref&gt;; ''Budrich Mirosławski''&lt;ref&gt;Popisy wojskowe pospolitego ruszenia Wielkiego Księstwa Litewskiego (1524—1566). — Białystok, 2018. S. 77. &lt;/ref&gt;, ''Piotr Budryk''&lt;ref&gt;Popisy wojskowe pospolitego ruszenia Wielkiego Księstwa Litewskiego (1524—1566). — Białystok, 2018. S. 98, 101.&lt;/ref&gt; (1524—1566 гады); ''Урбанъ Будриховичъ [[Вільня|вильневецъ]]'' (да 1600 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. С. 646.&lt;/ref&gt;; ''Zygmunt Budrykiewicz na miejscu Jan[a] Budrykiewicza'' (1667 год)&lt;ref&gt;Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 1. — Warszawa, 2015. S. 293.&lt;/ref&gt;; ''Jan Budryk'' (1797 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Budryk&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Repla], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Богданъ Будрихъ'' (1810 год)&lt;ref&gt;Исторический очерк развития С.-Петербургского лесного института (1803—1903). — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=X7AwAQAAMAAJ&amp;q=%D0%B1%D1%83%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%B1%D1%83%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8A&amp;f=false С. 93].&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Пётар Будрык — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], чашнік [[браслаў]]скі&lt;ref&gt;Летопись занятий Археографической комиссией. Вып. 13. — СПб., 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=_1YkAQAAIAAJ&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B4%D1%80%D1%8B%D0%BA%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B4%D1%80%D1%8B%D0%BA%D1%8A&amp;f=false С. 54].&lt;/ref&gt;
* Вацлаў Будрык — жыхар ваколіцаў [[Сянно|Сенна]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 54 Могилевских Губ. Ведомостей от 11 июля 1907 года. С. 12.&lt;/ref&gt;
* Пётар Будрых — лютэранін зь [[Дзьвінскі павет|Дзьвінскаг павету]] на 1907 год&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/duma-list-of-vitebsk-gubernia/Duma%20List%20of%20Vitebsk%20Gubernia%20-%201907%20-%20Dvinsk%20uyezd%20-%202/page/n1/mode/2up Приложение к № ? Витебских Губернских Ведомостей, 1907 год]. С. 1.&lt;/ref&gt;
* Канстантын Будрык — праваслаўны з ваколіцаў [[Пачапава (Баранавіцкі раён)|Пачапава]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №448 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358843?page=121 С. 7161].&lt;/ref&gt;
* Восіп і Кандраці Будрыкі — праваслаўныя зь [[Віленскі павет (Віленская губэрня)|Віленскага павету]], зьніклыя ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;ИИменной список №405 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://www.svrt.ru/1914/0-books/0405.pdf#page=13&amp;view=FitBV С. 6477].&lt;/ref&gt;
* Юзэф Будрык (1890—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Нясьвіж]]у, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;

Будрыкі гербаў [[Прус]] і [[Ястрабец (герб)|Ястрабец]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 429.&lt;/ref&gt;.

Будрык (Budryk) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У XVI ст. існаваў маёнтак Будрыкавічы (''Будриковичи'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=D-KlFQ7Bd3gC&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B4%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B4%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&amp;f=false С. 30].&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Бода]]
* [[Рык|Рых]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай буд}}
{{Імёны з асновай рых}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>9zu9qpskjrpocnub9y2lk59n4l2arso</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682442</id>
      <parentid>2682441</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T09:13:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43090-37</username>
        <id>99328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2682442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10080" sha1="b3d5ztvjmarfwm4btiohl5k8qcxnv6r" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Будрых
|лацінка          = Budrych
|арыгінал         = Buddrich
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Бода|Budo]] + [[Рык|Rih]]
|варыянт          = Будрык
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = Richbodo
}}

'''Будрых''', '''Будрык''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Бодэрых, Бодэрык, Будрык, Будрых або Бодрык (Boderich&lt;ref&gt;Andresen K. G. Die altdeutschen Personennamen in ihrer Entwickelung und Erscheinung als heutige Geschlechtenamen. — Mainz, 1873. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=UKNSAAAAcAAJ&amp;q=Boderich#v=snippet&amp;q=Boderich&amp;f=false S. 30].&lt;/ref&gt;, Boderic&lt;ref name=&quot;Morlet-1985-167&quot;&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 267.&lt;/ref&gt;, Budrick&lt;ref name=&quot;Morlet-1985-167&quot;/&gt;, Buddrich&lt;ref&gt;Ferguson R. English Surnames: And Their Place in the Teutonic Family. — London and New York, 1858. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=L70EAAAAIAAJ&amp;q=Buddrich#v=snippet&amp;q=Buddrich&amp;f=false P. 347].&lt;/ref&gt;, Bodric&lt;ref&gt;Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum. — Cambrigde, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RLkEAAAAIAAJ&amp;q=Bodric#v=snippet&amp;q=Bodric&amp;f=false P. 110].&lt;/ref&gt;) і Рыхбода, Рыкбода або Рыкабода (Richbodo, Ricbodo, Ricobodo&lt;ref&gt;Felder E. Die Personennamen auf den merowingischen Münzen der Bibliothèque nationale de France. — München, 2003. S. 109.&lt;/ref&gt;) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Buttericus+B%C3%B6drich#v=snippet&amp;q=Buttericus%20B%C3%B6drich&amp;f=false S. 323, 1259].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Бода|-буд- (-бод-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Будзіла]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]], [[Будар]]; германскія імёны Budilo, Bodwidus, Buder) паходзіць ад [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] buda 'пасол, пасланьнік' або германскага bodo 'гаспадар'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Рык|-рых- (-рык-)]] (імёны ліцьвінаў [[Тэўдырых|Дзітрык]], [[Індрых]], [[Эрык]]; германскія імёны Ditricus, Hindrich, Erik) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] reiks 'магутны'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 188.&lt;/ref&gt;, германскага rikja 'магутны, каралеўскі'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 206.&lt;/ref&gt;.
 
У 1640 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Gregorius Bodereck, Memelensis Borussus''&lt;ref&gt;Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-sZYzw8knMEC&amp;q=Bodereck#v=snippet&amp;q=Bodereck&amp;f=false S. 410].&lt;/ref&gt;. У ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]] бытавала прозьвішча Buddrich&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=BUDDRICH&amp;ofb=memelland&amp;modus=&amp;lang=de BUDDRICH], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Budrich'' ([[Паведамленьні аб літоўскіх дарогах]])&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8H8OAAAAYAAJ&amp;q=Budrich#v=snippet&amp;q=Budrich&amp;f=false S. 691].&lt;/ref&gt;; ''у волости [[Эйшышкі|Еишышъскои]]… чоловека на имя… Матея Будрыковича'' (16 чэрвеня 1531 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|37к}} P. 161.&lt;/ref&gt;; ''Budrich Mirosławski''&lt;ref&gt;Popisy wojskowe pospolitego ruszenia Wielkiego Księstwa Litewskiego (1524—1566). — Białystok, 2018. S. 77. &lt;/ref&gt;, ''Piotr Budryk''&lt;ref&gt;Popisy wojskowe pospolitego ruszenia Wielkiego Księstwa Litewskiego (1524—1566). — Białystok, 2018. S. 98, 101.&lt;/ref&gt; (1524—1566 гады); ''Урбанъ Будриховичъ [[Вільня|вильневецъ]]'' (да 1600 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. С. 646.&lt;/ref&gt;; ''Zygmunt Budrykiewicz na miejscu Jan[a] Budrykiewicza'' (1667 год)&lt;ref&gt;Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 1. — Warszawa, 2015. S. 293.&lt;/ref&gt;; ''Jan Budryk'' (1797 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Budryk&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Repla], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Богданъ Будрихъ'' (1810 год)&lt;ref&gt;Исторический очерк развития С.-Петербургского лесного института (1803—1903). — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=X7AwAQAAMAAJ&amp;q=%D0%B1%D1%83%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%B1%D1%83%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8A&amp;f=false С. 93].&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Пётар Будрык — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], чашнік [[браслаў]]скі&lt;ref&gt;Летопись занятий Археографической комиссией. Вып. 13. — СПб., 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=_1YkAQAAIAAJ&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B4%D1%80%D1%8B%D0%BA%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B4%D1%80%D1%8B%D0%BA%D1%8A&amp;f=false С. 54].&lt;/ref&gt;
* Вацлаў Будрык — жыхар ваколіцаў [[Сянно|Сенна]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 54 Могилевских Губ. Ведомостей от 11 июля 1907 года. С. 12.&lt;/ref&gt;
* Пётар Будрых — лютэранін зь [[Дзьвінскі павет|Дзьвінскага павету]] на 1907 год&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/duma-list-of-vitebsk-gubernia/Duma%20List%20of%20Vitebsk%20Gubernia%20-%201907%20-%20Dvinsk%20uyezd%20-%202/page/n1/mode/2up Приложение к № ? Витебских Губернских Ведомостей, 1907 год]. С. 1.&lt;/ref&gt;
* Канстантын Будрык — праваслаўны з ваколіцаў [[Пачапава (Баранавіцкі раён)|Пачапава]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №448 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358843?page=121 С. 7161].&lt;/ref&gt;
* Восіп і Кандраці Будрыкі — праваслаўныя зь [[Віленскі павет (Віленская губэрня)|Віленскага павету]], зьніклыя ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;ИИменной список №405 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://www.svrt.ru/1914/0-books/0405.pdf#page=13&amp;view=FitBV С. 6477].&lt;/ref&gt;
* Юзэф Будрык (1890—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Нясьвіж]]у, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;

Будрыкі гербаў [[Прус]] і [[Ястрабец (герб)|Ястрабец]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 429.&lt;/ref&gt;.

Будрык (Budryk) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У XVI ст. існаваў маёнтак Будрыкавічы (''Будриковичи'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=D-KlFQ7Bd3gC&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B4%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B4%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&amp;f=false С. 30].&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Бода]]
* [[Рык|Рых]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай буд}}
{{Імёны з асновай рых}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>b3d5ztvjmarfwm4btiohl5k8qcxnv6r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аскольд (імя)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>268014</id>
    <revision>
      <id>2682398</id>
      <parentid>2681528</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T21:31:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43190-81</username>
        <id>99321</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2682398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25727" sha1="7pw3dyg4dvass1zemnh2ddqrf4dks9q" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Аскольд
|лацінка          = Askold
|арыгінал         = Hoskoldr &lt;br&gt; Askold
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Гадзь|Hatho]] + [[Скольд|Sculd]] &lt;br&gt; [[Ашка|Asc]] + [[Вальда (імя)|Wald]] 
|варыянт          = Ясколд, Яскольд, Яскольт, Яскулд, Яскулт, Яскілд, Яшчолд, Яшчульда, Яшчулт
|вытворныя        = [[Яскаўт]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Аскольд''', '''Ясколд''' (''Яскольд'', ''Яскольт'', ''Яскулд'', ''Яскулт'', ''Яшчолд'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Аскольд (Askold&lt;ref&gt;Kjöllerström P. A. Svensk namnbok. Dopnamn, ättenamn, ortnamn. — Ulricehamn, 1895. S. 20.&lt;/ref&gt;) або Яскольд&lt;ref&gt;Mośko E. Stpol. jaszczowy i etymologia wyrazu jaszczur. W świetle niektórych nazw geograficznych i przyrodniczych // Język Polski. Nr. 3, 1966. S. 198.&lt;/ref&gt; — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня, якое цалкам адпавядае [[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскаму]] імю Hoskoldr&lt;ref&gt;Суперанская А. В. Словарь русских личных имён: Сравнение. Происхождение. Написание. — М.: Айрис-пресс, 2005. С. 42.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Слоўнік асабовых уласных імёнаў (2011)|к}} С. 38.&lt;/ref&gt; і [[Стараскандынаўская мова|старажытнаму ісьляндзкаму]] імю Höskuldr&lt;ref&gt;Петрухин В. Я. Аскольд и Дир // Древняя Русь в средневековом мире: Энциклопедия / Институт всеобщей истории РАН; Под ред. Е. А. Мельниковой, В. Я. Петрухин. — М., 2014. С. 44.&lt;/ref&gt;, якія выводзяць ад hǫð 'бітва' і skyldr 'прывязаны, абавязаны'&lt;ref&gt;Peterson L. Nordiskt runnamnslexikon. — Institutet för språk och folkminnen, 2007. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kruken K., Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Det Norske Samlaget, 1995.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nordicnames.de/wiki/H%C7%AB%C3%B0skuldr Hǫðskuldr], Nordic Names&lt;/ref&gt;. Таксама адзначалася старажытнае германскае імя Ascolt (Askold{{Заўвага|Паводле назвы мясцовасьці Ascoldengim}}&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Ascolt#v=snippet&amp;q=Ascolt&amp;f=false S. 149].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=i13cviZ0xYoC&amp;q=Askold#v=snippet&amp;q=Askold&amp;f=false S. 20].&lt;/ref&gt;, Aschhold&lt;ref&gt;Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=i13cviZ0xYoC&amp;q=Afchhold#v=snippet&amp;q=Afchhold&amp;f=false S. 20].&lt;/ref&gt;), дзе [[Двухасноўнае імя|іменная аснова]] [[Ашка|аск- (эш-, эс-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Есьман]], [[Ясмант|Яшмант]]; германскія імёны Esmann, Eschmunt) паходзіць ад германскага askiz 'ясень, ясеневая дзіда'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 8.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Вальда (імя)|-валд- (-алд, -олт)]] (імёны ліцьвінаў [[Геральд|Геральт]], [[Левальд|Левалт]], [[Рамвольт]]; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Ascoldus (Jascoldus, Jazcoldus, Jaszczołt, Jeszczołt)&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 8.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Асколдъ и Диръ… со Аскольдомъ и Диромъ… Ясколда и Дира'' ([[Ярмолінскі летапіс]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 23. — СПб., 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=hZdZAAAAcAAJ&amp;q=%D0%AF%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0&amp;f=false С. 1].&lt;/ref&gt;; ''Кинъяту Ясколдовичу чотыри чоловеки'' (9 лістапада 1449 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 66.&lt;/ref&gt;; ''Воитехъ Ясколъдовичъ'' (1528 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 97.&lt;/ref&gt;; ''боярына [[Ваўкавыск|волковыйского]] Шымъка Мацковича Ясколдовича… боярынъ господарский волъковыйский Шымъко Войтеховичъ Ясколъдовичъ'' (13 лістапада 1540 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|225к}} P. 167.&lt;/ref&gt;; ''With Jaskoldowicz… Wit Jaskułdowicz… Woyt Jaskołdowicz'' (1560 год)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=OF0jAQAAMAAJ&amp;q=Jasku%C5%82dowicz#v=snippet&amp;q=Jasku%C5%82dowicz&amp;f=false С. 62, 66—67, 69, 74].&lt;/ref&gt;; ''Петръ Ясколдъ… Матеи Ясколдъ… Павелъ Ясколдъ''&lt;ref&gt;Popisy wojskowe pospolitego ruszenia Wielkiego Księstwa Litewskiego (1524—1566). — Białystok, 2018. S. 243.&lt;/ref&gt;, ''Матыс Ящолдъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 327.&lt;/ref&gt; (1565 год); ''Петръ Стасевичъ Ясколдъ… Матей Грисевичъ Ясколдъ… Лукашъ Юрьевичъ Ясколдъ… Крыштофъ Матеевичъ Ясколдъ… Щасный Микалаевичъ Ясколдъ… Матей Мартиновичъ Ясколдъ… Сарафинъ Мартиновичъ Ясколдъ… Обронко Яновичъ Ясколдъ… Петръ Бартошевичъ Ясколдъ… Блажко, Павловъ зять, Ясколдъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=5fRZAAAAcAAJ&amp;q=%D1%8F%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D1%8F%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8A&amp;f=false С. 866].&lt;/ref&gt;, ''Стасевъ сынъ, Ясколдовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 872.&lt;/ref&gt;, ''Адамъ Матьевичъ Ясколдъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 873.&lt;/ref&gt;, ''Янъ Ящултовичъ… Петръ Ящултовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%AF%D1%89%D1%83%D0%BB%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D1%89%D1%83%D0%BB%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 997—998].&lt;/ref&gt; (1567 год); ''пан Ян Еронимовича Ходкевича через служебника своего Миколая Ясколду'' (29 студзеня 1567 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|51к}} С. 67.&lt;/ref&gt;; ''вознымъ повету Волковыского Петромъ Станиславовичомъ Ясколдою'' (31 траўня 1571 году)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 4. — Вильна, 1867. [https://books.google.by/books?id=dmZOAQAAMAAJ&amp;pg=PA244&amp;dq=%D0%AF%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%BE%D1%8E&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi4gPPr_I7_AhVk87sIHZEvDdYQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=%D0%AF%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%BE%D1%8E&amp;f=false С. 244].&lt;/ref&gt;; ''возный повету Волковыского Петръ Станиславовичъ Ясколдъ'' (12 лістапада 1594 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=B-UDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%AF%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8A&amp;f=false С. 128].&lt;/ref&gt;; ''пры боярыне Ящолте… Боярынъ Ящолдъ'' (23 кастрычніка 1597 году)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 1. — Вильна, 1867. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=IxELAAAAIAAJ&amp;q=%D0%AF%D1%89%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D1%89%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8A&amp;f=false С. 210, 213].&lt;/ref&gt;; ''Jan Jaskołd'' (1621 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Рэестры попісу паспалітага рушэньня шляхты ВКЛ з 1621 году (2015)|к}} S. 120.&lt;/ref&gt;; ''Криштоп Микулаев сын Яскольт… Микулай Бахромеев сын Яскольт''&lt;ref&gt;Памятники истории Восточной Европы. Источники 15-17 вв. Том 4. (Monumena Historica Res Gestas Europae Orientalis Illustrantia). Крестоприводная книга шляхты Великого княжества Литовского 1655 г. — Москва — Варшава, 1999. [https://books.google.by/books?id=MoAdAQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%BE%D0%BF+%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2+%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%AF%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%82%22&amp;dq=%22%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%BE%D0%BF+%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2+%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%AF%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%82%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjUsMSCotX_AhUuwQIHHS1vAQEQ6AF6BAgEEAI С. 77].&lt;/ref&gt;, ''Петр Хриштопов сын Яскольт''&lt;ref&gt;Памятники истории Восточной Европы. Источники 15-17 вв. Том 4. (Monumena Historica Res Gestas Europae Orientalis Illustrantia). Крестоприводная книга шляхты Великого княжества Литовского 1655 г. — Москва — Варшава, 1999. [https://books.google.by/books?id=MoAdAQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80+%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%B2+%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%AF%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%82%22&amp;dq=%22%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80+%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%B2+%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%AF%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%82%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjNptC3ptX_AhWqhv0HHafzA6UQ6AF6BAgGEAI С. 81].&lt;/ref&gt;, ''Юрья Федоров сын Яскольт''&lt;ref&gt;Памятники истории Восточной Европы. Источники 15-17 вв. Том 4. (Monumena Historica Res Gestas Europae Orientalis Illustrantia). Крестоприводная книга шляхты Великого княжества Литовского 1655 г. — Москва — Варшава, 1999. [https://books.google.by/books?id=MoAdAQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%AE%D1%80%D1%8C%D1%8F+%D0%A4%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2+%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%AF%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%82%22&amp;dq=%22%D0%AE%D1%80%D1%8C%D1%8F+%D0%A4%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2+%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%AF%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%82%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjfsPHBqdX_AhXY8LsIHRt5B9QQ6AF6BAgFEAI С. 96].&lt;/ref&gt; (1655 год); ''Stephan Iaskułt'' (13 лютага і 6 верасьня 1663 году)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 6, т. 1. Приложение. — Киев, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=aRIWAAAAYAAJ&amp;q=Jaskult#v=snippet&amp;q=Jaskult&amp;f=false С. 36, 47].&lt;/ref&gt;; ''шляхетного Стефана Яскулта'' (31 кастрычніка 1664 году)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 6, т. 1. Приложение. — Киев, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=aRIWAAAAYAAJ&amp;q=%D0%AF%D1%81%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D1%81%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D0%B0&amp;f=false С. 78].&lt;/ref&gt;; ''Kazimierz Urbanowicz Jaskołd''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo nowogródzkie 1690 r. — Warszawa, 2002. S. 196.&lt;/ref&gt;, ''Symon Urbanowicz Jaskołd… Symon Urbanowicz Jaskołd''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo nowogródzkie 1690 r. — Warszawa, 2002. S. 197.&lt;/ref&gt;, ''Dobrogost Jaskołd''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo trockie 1690 r. — Warszawa, 2000. S. 108.&lt;/ref&gt; (1690 год); ''Marianna Jaskołd'' (1708 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Jasko%C5%82d&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Indura], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Jan Jaskołd Klepacki'' (1723 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo połockie 1667 i 1690 r. — Warszawa, 2018. S. 139.&lt;/ref&gt;; ''Jaskołdowszczyzna'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Konstanty Jaskolld'' (30 сакавіка 1761 году)&lt;ref&gt;Pansevič V. Vilniaus miestiečių išsimokslinimas XVII—XVIII a. — Kaunas, 2017. P. 194.&lt;/ref&gt;; ''Parafia [[Кабыльнік|kobylnicka]]… Jaskułdowszczyzna''&lt;ref&gt;Świderski A. F. Dekanat świrski w 1784 r. w świetle opisów plebanów. — Białystok, 2004. S. 23.&lt;/ref&gt;, ''Parafia Remigolska… Jaskildy''&lt;ref&gt;Komosa Ł. A. Dekanat wiłkomierski w 1784 r. w świetle opisów parafii. — Białystok, 2013. S. 116, 118.&lt;/ref&gt;, ''Jaskiłdzie''&lt;ref&gt;Ukmergės dekanato vizitacija 1784 m. Fontes Historiae Lituaniae. Wol. VIII. — Vilnius, 2009. P. 157.&lt;/ref&gt; (1784 год); ''Józef Jaskółłd namiestnik p. J.K.M.'' (18 жніўня 1788 году)&lt;ref&gt;Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės seimelių instrukcijos (1788—1790). — Vilnius, 2015. P. 259.&lt;/ref&gt;; ''Jan Jaskułd… Maciej Jaskułd… Marcin Jaskułd'' (18 лістапада 1790 году)&lt;ref&gt;Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės seimelių instrukcijos (1788—1790). — Vilnius, 2015. P. 270.&lt;/ref&gt;; ''R. P. B. Placidus Jaszczołt'' (11 лютага 1819 году)&lt;ref&gt;Memoriale Fratrum Minorum Conventualium Vilnensium (1702—1832). — Vilnae, 2020. P. 283.&lt;/ref&gt;; ''Jan Oskołdowicz'' (1830 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=23lt&amp;rid=D&amp;search_lastname=Osko%C5%82dowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Wilno śś. Franciszka i Bernarda], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Ś. P. Katarzyny z Samsonowiczów Jaskołdowej'' (1836 год)&lt;ref&gt;Tolkačevski K. Epigrafinio įrašo kultūra ir komunikacija: XIX a. Vilniaus memorialinių įrašų pagrindu. — Vilnius, 2016. P. 274.&lt;/ref&gt;; ''Antoni, Urszula Oskaldowicz'' (1906 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Oskaldowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Nowa Mysz], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Witold Kazimierz Jaskold'' (1915 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=25po&amp;rid=S&amp;search_lastname=Jaskold&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date= Rosja-Smoleńsk], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Jaskołd-Gabsewicz'' (1919—1939 гады)&lt;ref&gt;[https://kresy.genealodzy.pl/litwin/ziemianiei.html Wykaz części majątków na Litwie Kowieńskiej w latach 1919—1939 w opracowaniu Jerzego Żenkiewicza pt. «Litwa na przestrzeni wieków i jej powiązania z Polską»]&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Аскольд]] ({{†}} 882) — [[Варагі|вараг]] з дружыны [[Рурык]]а, кіеўскі князь у 864—882 гадох (кіраваў разам зь [[Дзір (кіеўскі князь)|Дзірам]])
* [[Гінят|Кінят]] Яскольдавіч — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў 1449 годзе
* Войцех Ясколдавіч — [[ваўкавыск]]і баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Анна Яскальчына (Anna Jaskolczina) — [[кракаў]]ская [[Мяшчане|мяшчанка]], якая ўпамінаецца ў 1541 годзе&lt;ref&gt;Katalog testamentów z krakowskich ksiąg miejskich do 1550 roku. — Warszawa, 2017. S. 281.&lt;/ref&gt;
* Мікалай Аляксандравіч Габрыяловіч Яскольд — [[Расены|расенскі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1596 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 4. ― Вильна, 1905. С. 117.&lt;/ref&gt;
* Анна Яскальчына (Anna Jaskołczyna) — [[львоў]]ская [[Мяшчане|мяшчанка]], удава па Яскольце, якая ўпамінаецца ў 1640 годзе&lt;ref&gt;Testamenty mieszkańców lwowskich z drugiej połowy XVI i z XVII wieku. — Warszawa, 2017. S. 194.&lt;/ref&gt;
* Казімер Ян Янавіч Габшэвіч Яскольд — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], падчашы [[вількамір]]скі ў 1677—1700 гадох, пісар гродзкі [[Жамойць|жамойцкі]] ў 1682 годзе, цівун [[Паюры|паюрскі]] ў 1684 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom I: Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2004. S. 450.&lt;/ref&gt;
* Канстантын Габшэвіч Яскольд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падчашы вількамірскі ў 1691—1700 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom I: Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2004. S. 452.&lt;/ref&gt;
* Ян Яскольд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, скарбнік [[Ліда|лідзкі]] ў 1787—1795 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom I: Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2004. S. 384.&lt;/ref&gt;
* [[Францішак Яшчалд]] (1808—1873) — польскі і беларускі архітэктар
* Адальбэрт Ясколд — жыхар [[Віцебск]]у на 1905 год&lt;ref&gt;Приложение к № 42 Витебских Губернских Ведомостей, 17 октября 1905 года. С. 3.&lt;/ref&gt;
* Ігнаці Яскольд-Кляпацкі — жыхар [[Смаленск]]у на 1906 год&lt;ref&gt;Особое приложение к № 47 Смоленских Губернских Ведомостей, 1906. С. 3.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Smolensk_1906_StateDumaVoters.pdf Смоленские Губернские Ведомости, 28 ноября 1906 года]. С. 6.&lt;/ref&gt;
* Вікенці Аскальдовіч — праваслаўны з [[Наваградзкі павет (Менская губэрня)|Наваградзкага павету]], перанены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №1210 убитым, раненым и без вести пропавшим солдатам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004422370?page=153 С. 19353].&lt;/ref&gt;
* Восіп Яскальдовіч — праваслаўны з Наваградзкага павету, паранены ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №789 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358636?page=133 С. 12611].&lt;/ref&gt;
* Лявонці Яшчульда — праваслаўны зь [[Бельск Падляскі|Бельску Падляскага]], забіты ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №966 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004358787?page=91&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 15447].&lt;/ref&gt;
* Надзея Аскальдовіч (1926—?) — [[беларусы|беларуска]] з ваколіцаў [[Баранавічы|Баранавічаў]], якая [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпела ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%90%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%9D%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D1%8F_%D0%9F%D0%B0%D1%9E%D0%BB%D0%B0%D1%9E%D0%BD%D0%B0_(1926) Аскальдовіч Надзея Паўлаўна (1926)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Віктар Аскальдовіч (1926—?) — беларус з ваколіцаў [[Новая Мыш|Новай Мышы]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%90%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%86%D0%BE%D1%81%D1%96%D1%84%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1926) Аскальдовіч Віктар Іосіфавіч (1926)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;

Ясколды або Аскольды (Jaskołd, Askold) гербу [[Радван (герб)|Радван]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Ваўкавыскі павет|Ваўкавыскага павету]]&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 3. — Rzeszów, 2001. [https://books.google.by/books?id=ckcrAQAAIAAJ&amp;q=askold+jaskold&amp;dq=askold+jaskold&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwix8J-mwev-AhUJPewKHXNSACcQ6AF6BAgGEAI S. 211].&lt;/ref&gt;.

Ясколды-Кляпацкія — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/k/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на К], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Яскальд (Jaskold) і Яшчальд (Jaszczold) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

На [[Ваўкавыскі павет|гістарычнай Ваўкавышчыне]] існуе вёска [[Яскалды]], на [[Падляскае ваяводзтва (1513—1795)|гістарычным Падляшшы]] — [[Яшчолты]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Гадзь|Гата]]
* [[Скульд]]
* [[Ашка|Аск]]
* [[Вальда (імя)|Валд]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай гад}}
{{Імёны з асновай скулд}}
{{Імёны з асновай аск}}
{{Імёны з асновай валд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>7pw3dyg4dvass1zemnh2ddqrf4dks9q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мажэйка (імя)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>268794</id>
    <revision>
      <id>2682374</id>
      <parentid>2681355</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T20:28:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43190-81</username>
        <id>99321</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2682374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27386" sha1="oux0xmjvvmw340okpzm6jdnnriwylbs" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Мажэйка
|лацінка          = Mažejka
|арыгінал         = Mazecha
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Маж|Mazo]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -к- (-k-)}}
|варыянт          = Мазека, Мажэка, Мазейка, Мажыка, Майжэйка, Мяжэйка
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Мажэйка''' (''Мазейка'', ''Майжэйка''), '''Мажэка''' (''Мазека'', ''Майзека''), '''Мажыка''', '''Мяжэйка''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго [[Мажэйка|прозьвішча]].

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Мазека або Мазіка (Mazecha, Mazika, *Masico&lt;ref&gt;Flöer M. Die Ortsnamen des Märkischen Kreises. — Bielefeld, 2018. S. 259.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Mazecha+Mazika#v=snippet&amp;q=Mazecha%20Mazika&amp;f=false S. 1120].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Маж|маз- (мез-, мас-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Мажэла]], [[Мазан]], [[Межгел|Мазгіль]]; германскія імёны Mazela, Massana, Mesgilo) узыходзіць да [[Гоцкая мова|гоцкага]] *Matja 'есьці, ядун'&lt;ref&gt;Schonfeld M. Wörterbuch der altgermanischen personen-und völkernamen. — Heidelberg, 1911. S. 166.&lt;/ref&gt;, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] maz 'ежа'&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Mazo%2C+Maas#v=snippet&amp;q=Mazo%2C%20Maas&amp;f=false S. 1119].&lt;/ref&gt; ([[Беларуская мова|беларускае]] мажны{{Заўвага|Параўн.: муж &gt; мужны, вежа &gt; вежны і пад.}} 'рослы, поўны, моцнага целаскладу; тоўсты').

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя ''Masicke'' (1346 і 1401 гады)&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Masicke#v=snippet&amp;q=Masicke&amp;f=false S. 55].&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаецца прозьвішча Мазэйка (Mozejko)&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 228.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Maseke'' ([[Старэйшая рыфмаваная хроніка]])&lt;ref&gt;Livländische Reimchronik. — Paderborn, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DpBFAQAAMAAJ&amp;q=Maseke#v=snippet&amp;q=Maseke&amp;f=false S. 273].&lt;/ref&gt;; ''вызвали есмы с [[Літва|Литовъское земле]] два братеньця [[Дудзен|Тутения]] а Моижека'' (1264—1301 гады)&lt;ref&gt;[http://starbel.by/dok/d324.htm Грамота галицкого князя Льва Даниловича для Тутения и Моижека из Литвы на село Добаневичи (1264—1301)]{{Недаступная спасылка|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''Можеику чоловекъ'' (22 чэрвеня 1415 году&lt;ref&gt;Saviščevas E. Polityka nadań wielkich książąt litewskich na Żmudzi w pierwszej połowie XV wieku // Prace historyczne 141, z. 2 (2014). S. 495.&lt;/ref&gt; паводле выпісу 9 чэрвеня 1614 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Nauji Vytauto laikotarpio aktai // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 383.&lt;/ref&gt;; ''Moseyko'' (1419 год)&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Moseyko#v=snippet&amp;q=Moseyko&amp;f=false S. 62].&lt;/ref&gt;; ''Можеику три семеици''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 20.&lt;/ref&gt;, ''[[Гінтаўт|Кгинътовту]] Кубетовичу чоловекъ Можеико путныи''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 27.&lt;/ref&gt;, ''чотыри чоловеки в Скрабличикох у [[Мерач|Мерецкои]] волости… а Можеика''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 28.&lt;/ref&gt;, ''бискупу жомоитскому шесть чоловековъ… Можеико''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 39.&lt;/ref&gt;, ''Можеику две семъици… Можеику два чоловека у Видуклях''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 49.&lt;/ref&gt;, ''Можеику два чоловеки у [[Крожы|Крожех]]… Можеику чоловекь Квеибугъ у Видуклях''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 50.&lt;/ref&gt; (1440—1492 гады); ''кгедроитскыи паны у головах… Ондрюшко Можеикович… князя Ивановы люди Юрьевича болничане… Можеико… другіи Можеико'' (1469—1477 гады)&lt;ref&gt;Ivoška D., Ryčkov A. Brėžiant Vyžuonų ribą: šiaurės rytų Lietuvos XV a. asmenvardžiai ir (ne)pamirštas) kelias // Acta Linguistica Lithuanica. XCI, 2024. P. 36—37.&lt;/ref&gt;; ''honorabilibus generosis et nobilibus dominis… [[Альбэрт|Alberto]] Moszeykowycz de [[Івянец|Ywyenyecz]]'' (15 чэрвеня 1477 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 357.&lt;/ref&gt;; ''людеи [[Браслаў|браславских]] одну службу, на имя Семена Моижейкова'' (12 чэрвеня 1506 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 380.&lt;/ref&gt;; ''у слуги нашого у путного у велюнъца на имя у [[Ягайла (імя)|Якгаила]] Мажыиковича и въ братыи его въ [[Ягмін|Якмина]] а въ Кгинтовта'' (18 лютага 1509 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} P. 318.&lt;/ref&gt;; ''в повете Городеньскомъ Жорославское волости… людеи… Ивана Межеиковича'' (23 чэрвеня 1511 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|25к}} P. 98.&lt;/ref&gt;; ''людеи наших в Городеиском повете в Жерославскои волости… Ивана Можеиковича, Зенова Можеиковича'' (24 чэрвеня 1514 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 160.&lt;/ref&gt;; ''nobilis Możeyko'' (6 сьнежня 1522 году)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 150.&lt;/ref&gt;; ''Можеко Олехновичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 72.&lt;/ref&gt;, ''Можеико Тишъковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 99.&lt;/ref&gt;, ''Можеико Ячевичъ… Щепанъ Можеиковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 102.&lt;/ref&gt;, ''Томашъ Можеиковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 159.&lt;/ref&gt;, ''Хрщон Можеиковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 160.&lt;/ref&gt;, ''Можеико Пикелевичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 161.&lt;/ref&gt;, ''Янъ Можеиковичъ… Можеиковая вдова''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 163.&lt;/ref&gt;, ''[[Даўгайла|Довкгял]] Можеиковичъ… Анъдрея Межеиковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 164.&lt;/ref&gt;, ''Можеико [[Бутывіл|Бутвиловичъ]]''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 165.&lt;/ref&gt;, ''Якубъ Можеиковичъ… Юри Можеиковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 168.&lt;/ref&gt;, ''Можеико Юдеиковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 169.&lt;/ref&gt;, ''Янъко Можеиковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 170.&lt;/ref&gt;, ''Бартош Можеиковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 171.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''лесничый [[Падляскае ваяводзтва (1513—1795)|подляшъский]] Патей Тишковичъ… братомъ его Можейком'' (27 траўня 1529 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|224к}} P. 316.&lt;/ref&gt;; ''а въ людей нашыхъ — [[Высокі Двор|высокодворцов]] же, на ймя в Римъка Можиковича'' (сьнежань 1534 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|227к}} P. 158.&lt;/ref&gt;; ''Jan Moyzekowicz'' (4 сьнежня 1553 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 42—43.&lt;/ref&gt;; ''село Можейковичи'' (1554 год)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 8. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=J2dcAAAAcAAJ&amp;q=%D0%9C%D0%BE%D0%B6%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%9C%D0%BE%D0%B6%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&amp;f=false С. 35].&lt;/ref&gt;; ''Blazei a Mikuc Mozieikowicy'' (1558 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. С. 512.&lt;/ref&gt;; ''Możeyko Stankowicz… Staś Mozeykowicz'' (1561 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=lpH9QHs_wUMC&amp;q=Mo%C5%BCeyko#v=snippet&amp;q=Mo%C5%BCeyko&amp;f=false С. 117, 140].&lt;/ref&gt;; ''небожъчицы Галены Григор’евъны Можеиковича'' (8 кастрычніка 1593 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 345.&lt;/ref&gt;; ''Waśko Mozeykowicz… Moyzeyko Burdzik'' (1641 год)&lt;ref&gt;Ординация королевских пущ: в лесничествах бывшего Великого Княжества Литовского. — Вильна, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=jGdcAAAAcAAJ&amp;q=Mozeykowicz#v=snippet&amp;q=Mozeykowicz&amp;f=false С. 109, 157].&lt;/ref&gt;; ''Alexander Możeyko… Siemion Możeyko… Andrzey Możeyko'' (4 красавіка 1657 году)&lt;ref&gt;Глінскі Я. Рэестр зямян Слуцкага і Капыльскага княстваў 1657 году // Архіварыус. Вып. 21, 2023. С. 73—74, 77.&lt;/ref&gt;; ''Michał Możeyko'' (1667 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo połockie 1667 i 1690 r. — Warszawa, 2018. S. 59.&lt;/ref&gt;; ''Filip Możeyko'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo połockie 1667 i 1690 r. — Warszawa, 2018. S. 122.&lt;/ref&gt;; ''Mozeyko'' (1710 год)&lt;ref&gt;Гурская Ю., Вайткявичус В. Балтийское наследие в Восточной Беларуси: новые исторические и лингвистические данные об Обольцах // Acta Baltico-Slavica. Nr. 32 (2008). С. 19.&lt;/ref&gt;; ''Maciej Maziejko'' (1715 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=10pl&amp;rid=B&amp;search_lastname=Maziejko&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Suwałki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Roman Możeyko bojaryn, dym odin'' (29 студзеня 1730 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 2. — Витебск, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=a5ROAQAAMAAJ&amp;q=Mo%C5%BEeyko#v=snippet&amp;q=Mo%C5%BEeyko&amp;f=false С. 335].&lt;/ref&gt;; ''Mozeyki… Mazyki'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Marianna Mazeyko'' (1773 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=11173&amp;search_lastname=&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=650&amp;searchtable=&amp;rpp2=50 Butkiszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Anna Możejkowicz'' (1815 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Mo%C5%BCejkowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Grodno św. Franciszka Ksawerego (Fara)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Mazik'' (канец XIX ст.)&lt;ref&gt;[https://genealogia.lt/pdfs/marcinkance.pdf Spis mieszkańców parafii marcinkańskiej w końcu XIX w.], Genealogia Wileńszczyzny&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Мажэйка — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які атрымаў ад вялікага князя [[Вітаўт]]а чалавека ў Калтынянскай воласьці ([[Жамойць]])
* Мажэйка — літоўскі баярын, які атрымаў наданьні ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]]
* [[Мажэйка Цішкавіч Каранеўскі|Мажэйка Цішкавіч]] — [[камянец]]кі баярын, які ўпамінаецца ў 1523 годзе&lt;ref&gt;Описание документов и бумаг, хранящихся в Московском архиве Министерства юстиции. Кн. 21. — М., 1915. С. 275.&lt;/ref&gt; і ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году, сын Цішкі Ходкавіча Каранеўскага&lt;ref&gt;Boniecki A. Herbarz polski. Wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. Cz. 1, t. XI. — Warszawa, 1907. S. 232.&lt;/ref&gt;
* Мажэка Алехнавіч — [[кернаў]]скі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Мажэйка Юр’евіч — жыхар [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], які ўпамінаецца ў 1538 годзе&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&amp;q=%22%D0%AE%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%9C%D0%BE%D0%B6%D0%B5%D0%B8%D0%BA%D0%BE%22&amp;dq=%22%D0%AE%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%9C%D0%BE%D0%B6%D0%B5%D0%B8%D0%BA%D0%BE%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiZgPfSs9eCAxVn7rsIHT81CjoQ6AF6BAgIEAI P. 267].&lt;/ref&gt;
* Раман Мажэйка — жыхар мястэчка [[Варонічы|Варонечы]] ([[Полацкае ваяводзтва]]), які ўпамінаецца ў 1618 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/836-inventar-1618-g-polotskoj-arkhepiskopii Инвентарь 1618 г. полоцкой архепископии]{{Недаступная спасылка|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Архіў гісторыка Анішчанкі, 5 красавіка 2017 г.&lt;/ref&gt;
* Андрэй Мазека — жыхар вёскі [[Юравічы (Менская вобласьць)|Юравічаў]] (каля [[Ігумен]]у), які ўпамінаецца ў 1701 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1009-igumen-inventar-1701-g-v-minskom-voevodstve Игумен инвентарь 1701 г. в Минском воеводстве]{{Недаступная спасылка|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Архіў гісторыка Анішчанкі, 17 сакавіка 2018 г.&lt;/ref&gt;
* Пётар Мазейка — жыхар вёскі [[Логвіна]] (Полацкае ваяводзтва), які ўпамінаецца ў 1749 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/888-trodevichi-inventar-1749-g-polotskoe-voevodstvo Тродевичи инвентарь 1749 г. Полоцкое воеводство]{{Недаступная спасылка|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Архіў гісторыка Анішчанкі, 20 ліпеня 2017 г.&lt;/ref&gt;
* Фёдар Мазека — жыхар вёскі [[Гвазды|Гваздаў або Заляшанаў]] (Полацкае ваяводзтва), які ўпамінаецца ў 1766 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230807203416/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/803-zelki-inventar-1766-g Зельки инвентарь 1766 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 16 сакавіка 2017 г.&lt;/ref&gt;
* Рыгор і Яўстах Мажэйкі — шляхцічы [[Полацкае ваяводзтва|Полацкага ваяводзтва]], якія ўпамінаюцца ў 1765 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810231801/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/273-popis-shlyakhty-polotskogo-voevodstva-30-09-1765-g Попис шляхты Полоцкого воеводства 30.09.1765 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 19 жніўня 2015 г.&lt;/ref&gt;
* Алаіз, Тэадор, Францішак і Якуб Мажэйкі — шляхцічы [[Менскае ваяводзтва|Менскага ваяводзтва]], якія ўпамінаюцца ў 1787 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810225136/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/721-shlyakhta-minskogo-voevodstva-na-sejmike-1787-g Шляхта Минского воеводства на сеймике 1787 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 23 сьнежня 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Стэфан Мажэйкін — жыхар [[Гарадоцкі павет|Гарадоцкага павету]] на 1905 год&lt;ref&gt;Приложение к № 230 Витебских Губернских Ведомостей, 13 октября 1905 г. С. 1.&lt;/ref&gt;
* Іван, Трафім і Фёдар Мажэйкі — жыхары [[Быхаў|Быхава]] на 1906 год&lt;ref&gt;Список лиц, имеющих право на участие в выборах на съезде городских избирателей в городе Быхов Могилевской губернии согласно указа 11 декабря 1905. Составил Быховский городской староста. Опубликовано приложением к Могилевским Губ. Ведомостям, 1906. С. 9.&lt;/ref&gt;
* Аляксандар, Антон, Апанас, Іван, Казімер, Канстантын, Міхал, Пётар і Сямён Мажэйкі — праваслаўныя жыхары ваколіцаў [[Рагачоў|Рагачова]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 56 Могилевских Губ. Ведомостей от 17 июля 1907 года. С. 5, 11.&lt;/ref&gt;
* Максім Масейка — праваслаўны жыхар ваколіцаў [[Магілёў|Магілёва]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 56 Могилевских Губ. Ведомостей от 18 июля 1907 года. С. 37.&lt;/ref&gt;
* Іван Мажэйка — праваслаўны з [[Барысаўскі павет|Барысаўскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №604 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358800?page=45 С. 9661].&lt;/ref&gt;
* Іван Мажэйка — праваслаўны з ваколіцаў [[Карма|Кармы]], паранены ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №64 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004923165?page=52&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 1012].&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Мазейка — каталік з ваколіцаў [[Сувалкі|Сувалкаў]], паранены ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №61 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004923165?page=11 С. 971].&lt;/ref&gt;
* Андрэй Мажэйка — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Вільня|Вільні]] на 1912 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 61 Виленских Губернских Ведомостей, 1912. С. 2.&lt;/ref&gt;
* Аўрам Мазека (1871—1938) — беларус з ваколіцаў [[Езярышча]], [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D0%BA%D0%B0_%D0%90%D1%9E%D1%80%D0%B0%D0%BC_%D0%86%D0%B3%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1871) Мазека Аўрам Ігнатавіч (1871)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* [[Вітольд]] Мажэйка (1881—?) — беларус з ваколіцаў [[Вільня|Вільні]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index13.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* [[Зінаіда Мажэйка]] (1933—2014) — беларуская этнамузыказнаўца
* [[Павал Мажэйка]] ({{нар.}} 1978) — беларускі журналіст і грамадзкі дзяяч

Мажэйкі&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/m/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на М], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; (Możejko) гербу [[Лебедзь (герб)|Лебедзь]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 88.&lt;/ref&gt; і [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 358.&lt;/ref&gt;.

Мажэйкі-Каранеўскія&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/k/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на К], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; — літоўскі шляхецкі род.

Мазэйка (Mazejko, Mozejko) і Мазэйковіч (Mozejkowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

На 1906 год існавала вёска Мажэкі ў Невельскім павеце Віцебскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 263.&lt;/ref&gt;.

На 1909 год існаваў маёнтак Мажэйкі ў Менскім павеце Менскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 125.&lt;/ref&gt;.

На 1910 год існаваў выселак Мазыкі ў Амсьціслаўскім павеце Магілёўскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Могилевской губернии. — Могилев, 1910. С. 94.&lt;/ref&gt;.

На [[Віцебскі павет|гістарычнай Віцебшчыне]] існуе вёска [[Мазекі]], на [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|гістарычнай Амсьціслаўшчыне]] — [[Мазыкі]]. Вёскі з назвай [[Мажэйкі (неадназначнасьць)|Мажэйкі]] існуюць на гістарычных [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]], [[Берасьцейскі павет|Берасьцейшчыне]] і [[Лідзкі павет|Лідчыне]]. У былым [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]] існуе места [[Мажэйкі]], на гістарычнай Лідчыне — вёскі [[Мажэйкаўшчына]], [[Мажэйкава]] і [[Вялікае Мажэйкава]], на [[Полацкае ваяводзтва|гістарычнай Полаччыне]] — вёска [[Мажэйчына]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны на -іка}}
{{Імёны з асновай маз}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>oux0xmjvvmw340okpzm6jdnnriwylbs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682393</id>
      <parentid>2682374</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T21:08:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43190-81</username>
        <id>99321</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2682393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27392" sha1="03rr420b4j17yy6bnx3l8s3noys8f8d" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Мажэйка
|лацінка          = Mažejka
|арыгінал         = Mazecha
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Маж|Mazo]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -к- (-k-)}}
|варыянт          = Мазека, Мажэка, Мазейка, Мажыка, Майжэйка, Мяжэйка
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Мажэйка''' (''Мазейка'', ''Майжэйка''), '''Мажэка''' (''Мазека'', ''Майзека''), '''Мажыка''', '''Мяжэйка''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго [[Мажэйка|прозьвішча]].

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Мазека або Мазіка (Mazecha, Mazika, *Masico&lt;ref&gt;Flöer M. Die Ortsnamen des Märkischen Kreises. — Bielefeld, 2018. S. 259.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Mazecha+Mazika#v=snippet&amp;q=Mazecha%20Mazika&amp;f=false S. 1120].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Маж|маз- (мез-, мас-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Мажэла]], [[Мазан]], [[Межгел|Мазгіль]]; германскія імёны Mazela, Massana, Mesgilo) узыходзіць да [[Гоцкая мова|гоцкага]] *Matja 'есьці, ядун'&lt;ref&gt;Schonfeld M. Wörterbuch der altgermanischen personen-und völkernamen. — Heidelberg, 1911. S. 166.&lt;/ref&gt;, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] maz 'ежа'&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Mazo%2C+Maas#v=snippet&amp;q=Mazo%2C%20Maas&amp;f=false S. 1119].&lt;/ref&gt; ([[Беларуская мова|беларускае]] мажны{{Заўвага|Параўн.: муж &gt; мужны, вежа &gt; вежны і пад.}} 'рослы, поўны, моцнага целаскладу; тоўсты').

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя ''Masicke'' (1346 і 1401 гады)&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Masicke#v=snippet&amp;q=Masicke&amp;f=false S. 55].&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаецца прозьвішча Мазэйка (Mozejko)&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 228.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Maseke'' ([[Старэйшая рыфмаваная хроніка]])&lt;ref&gt;Livländische Reimchronik. — Paderborn, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DpBFAQAAMAAJ&amp;q=Maseke#v=snippet&amp;q=Maseke&amp;f=false S. 273].&lt;/ref&gt;; ''вызвали есмы с [[Літва|Литовъское земле]] два братеньця [[Дудзен|Тутения]] а Моижека'' (1264—1301 гады)&lt;ref&gt;[http://starbel.by/dok/d324.htm Грамота галицкого князя Льва Даниловича для Тутения и Моижека из Литвы на село Добаневичи (1264—1301)]{{Недаступная спасылка|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''Можеику чоловекъ'' (22 чэрвеня 1415 году&lt;ref&gt;Saviščevas E. Polityka nadań wielkich książąt litewskich na Żmudzi w pierwszej połowie XV wieku // Prace historyczne 141, z. 2 (2014). S. 495.&lt;/ref&gt; паводле выпісу 9 чэрвеня 1614 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Nauji Vytauto laikotarpio aktai // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 383.&lt;/ref&gt;; ''Moseyko'' (1419 год)&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Moseyko#v=snippet&amp;q=Moseyko&amp;f=false S. 62].&lt;/ref&gt;; ''Можеику три семеици''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 20.&lt;/ref&gt;, ''[[Гінтаўт|Кгинътовту]] Кубетовичу чоловекъ Можеико путныи''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 27.&lt;/ref&gt;, ''чотыри чоловеки в Скрабличикох у [[Мерач|Мерецкои]] волости… а Можеика''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 28.&lt;/ref&gt;, ''бискупу жомоитскому шесть чоловековъ… Можеико''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 39.&lt;/ref&gt;, ''Можеику две семъици… Можеику два чоловека у Видуклях''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 49.&lt;/ref&gt;, ''Можеику два чоловеки у [[Крожы|Крожех]]… Можеику чоловекь Квеибугъ у Видуклях''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 50.&lt;/ref&gt; (1440—1492 гады); ''кгедроитскыи паны у головах… Ондрюшко Можеикович… князя Ивановы люди Юрьевича болничане… Можеико… другіи Можеико'' (1469—1477 гады)&lt;ref&gt;Ivoška D., Ryčkov A. Brėžiant Vyžuonų ribą: šiaurės rytų Lietuvos XV a. asmenvardžiai ir (ne)pamirštas) kelias // Acta Linguistica Lithuanica. XCI, 2024. P. 36—37.&lt;/ref&gt;; ''honorabilibus generosis et nobilibus dominis… [[Альбэрт|Alberto]] Moszeykowycz de [[Івянец|Ywyenyecz]]'' (15 чэрвеня 1477 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 357.&lt;/ref&gt;; ''людеи [[Браслаў|браславских]] одну службу, на имя Семена Моижейкова'' (12 чэрвеня 1506 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 380.&lt;/ref&gt;; ''у слуги нашого у путного у велюнъца на имя у [[Ягайла (імя)|Якгаила]] Мажыиковича и въ братыи его въ [[Ягмін|Якмина]] а въ Кгинтовта'' (18 лютага 1509 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} P. 318.&lt;/ref&gt;; ''в повете Городеньскомъ Жорославское волости… людеи… Ивана Межеиковича'' (23 чэрвеня 1511 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|25к}} P. 98.&lt;/ref&gt;; ''людеи наших в Городеиском повете в Жерославскои волости… Ивана Можеиковича, Зенова Можеиковича'' (24 чэрвеня 1514 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 160.&lt;/ref&gt;; ''nobilis Możeyko'' (6 сьнежня 1522 году)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 150.&lt;/ref&gt;; ''Можеко Олехновичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 72.&lt;/ref&gt;, ''Можеико Тишъковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 99.&lt;/ref&gt;, ''Можеико Ячевичъ… Щепанъ Можеиковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 102.&lt;/ref&gt;, ''Томашъ Можеиковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 159.&lt;/ref&gt;, ''Хрщон Можеиковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 160.&lt;/ref&gt;, ''Можеико Пикелевичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 161.&lt;/ref&gt;, ''Янъ Можеиковичъ… Можеиковая вдова''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 163.&lt;/ref&gt;, ''[[Даўгайла|Довкгял]] Можеиковичъ… Анъдрея Межеиковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 164.&lt;/ref&gt;, ''Можеико [[Бутывіл|Бутвиловичъ]]''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 165.&lt;/ref&gt;, ''Якубъ Можеиковичъ… Юри Можеиковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 168.&lt;/ref&gt;, ''Можеико Юдеиковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 169.&lt;/ref&gt;, ''Янъко Можеиковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 170.&lt;/ref&gt;, ''Бартош Можеиковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 171.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''лесничый [[Падляскае ваяводзтва (1513—1795)|подляшъский]] Патей Тишковичъ… братомъ его Можейком'' (27 траўня 1529 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|224к}} P. 316.&lt;/ref&gt;; ''а въ людей нашыхъ — [[Высокі Двор|высокодворцов]] же, на ймя в Римъка Можиковича'' (сьнежань 1534 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|227к}} P. 158.&lt;/ref&gt;; ''Jan Moyzekowicz'' (4 сьнежня 1553 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 42—43.&lt;/ref&gt;; ''село Можейковичи'' (1554 год)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 8. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=J2dcAAAAcAAJ&amp;q=%D0%9C%D0%BE%D0%B6%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%9C%D0%BE%D0%B6%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&amp;f=false С. 35].&lt;/ref&gt;; ''Blazei a Mikuc Mozieikowicy'' (1558 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. С. 512.&lt;/ref&gt;; ''Możeyko Stankowicz… Staś Mozeykowicz'' (1561 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=lpH9QHs_wUMC&amp;q=Mo%C5%BCeyko#v=snippet&amp;q=Mo%C5%BCeyko&amp;f=false С. 117, 140].&lt;/ref&gt;; ''небожъчицы Галены Григор’евъны Можеиковича'' (8 кастрычніка 1593 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 345.&lt;/ref&gt;; ''Waśko Mozeykowicz… Moyzeyko Burdzik'' (1641 год)&lt;ref&gt;Ординация королевских пущ: в лесничествах бывшего Великого Княжества Литовского. — Вильна, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=jGdcAAAAcAAJ&amp;q=Mozeykowicz#v=snippet&amp;q=Mozeykowicz&amp;f=false С. 109, 157].&lt;/ref&gt;; ''Alexander Możeyko… Siemion Możeyko… Andrzey Możeyko'' (4 красавіка 1657 году)&lt;ref&gt;Глінскі Я. Рэестр зямян Слуцкага і Капыльскага княстваў 1657 году // Архіварыус. Вып. 21, 2023. С. 73—74, 77.&lt;/ref&gt;; ''Michał Możeyko'' (1667 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo połockie 1667 i 1690 r. — Warszawa, 2018. S. 59.&lt;/ref&gt;; ''Filip Możeyko'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo połockie 1667 i 1690 r. — Warszawa, 2018. S. 122.&lt;/ref&gt;; ''Mozeyko'' (1710 год)&lt;ref&gt;Гурская Ю., Вайткявичус В. Балтийское наследие в Восточной Беларуси: новые исторические и лингвистические данные об Обольцах // Acta Baltico-Slavica. Nr. 32 (2008). С. 19.&lt;/ref&gt;; ''Maciej Maziejko'' (1715 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=10pl&amp;rid=B&amp;search_lastname=Maziejko&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Suwałki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Roman Możeyko bojaryn, dym odin'' (29 студзеня 1730 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 2. — Витебск, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=a5ROAQAAMAAJ&amp;q=Mo%C5%BEeyko#v=snippet&amp;q=Mo%C5%BEeyko&amp;f=false С. 335].&lt;/ref&gt;; ''Mozeyki… Mazyki'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Marianna Mazeyko'' (1773 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=11173&amp;search_lastname=&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=650&amp;searchtable=&amp;rpp2=50 Butkiszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Anna Możejkowicz'' (1815 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Mo%C5%BCejkowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Grodno św. Franciszka Ksawerego (Fara)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Mazik'' (канец XIX ст.)&lt;ref&gt;[https://genealogia.lt/pdfs/marcinkance.pdf Spis mieszkańców parafii marcinkańskiej w końcu XIX w.], Genealogia Wileńszczyzny&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Мажэйка — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які атрымаў ад вялікага князя [[Вітаўт]]а чалавека ў Калтынянскай воласьці ([[Жамойць]])
* Мажэйка — літоўскі баярын, які атрымаў наданьні ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]]
* [[Мажэйка Цішкавіч Каранеўскі|Мажэйка Цішкавіч]] — [[камянец]]кі баярын, які ўпамінаецца ў 1523 годзе&lt;ref&gt;Описание документов и бумаг, хранящихся в Московском архиве Министерства юстиции. Кн. 21. — М., 1915. С. 275.&lt;/ref&gt; і ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году, сын Цішкі Ходкавіча Каранеўскага&lt;ref&gt;Boniecki A. Herbarz polski. Wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. Cz. 1, t. XI. — Warszawa, 1907. S. 232.&lt;/ref&gt;
* Мажэка Алехнавіч — [[кернаў]]скі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Мажэйка Юр’евіч — жыхар [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], які ўпамінаецца ў 1538 годзе&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&amp;q=%22%D0%AE%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%9C%D0%BE%D0%B6%D0%B5%D0%B8%D0%BA%D0%BE%22&amp;dq=%22%D0%AE%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%9C%D0%BE%D0%B6%D0%B5%D0%B8%D0%BA%D0%BE%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiZgPfSs9eCAxVn7rsIHT81CjoQ6AF6BAgIEAI P. 267].&lt;/ref&gt;
* Раман Мажэйка — жыхар мястэчка [[Варонічы|Варонечы]] ([[Полацкае ваяводзтва]]), які ўпамінаецца ў 1618 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/836-inventar-1618-g-polotskoj-arkhepiskopii Инвентарь 1618 г. полоцкой архепископии]{{Недаступная спасылка|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Архіў гісторыка Анішчанкі, 5 красавіка 2017 г.&lt;/ref&gt;
* Андрэй Мазека — жыхар вёскі [[Юравічы (Менская вобласьць)|Юравічаў]] (каля [[Ігумен]]у), які ўпамінаецца ў 1701 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1009-igumen-inventar-1701-g-v-minskom-voevodstve Игумен инвентарь 1701 г. в Минском воеводстве]{{Недаступная спасылка|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Архіў гісторыка Анішчанкі, 17 сакавіка 2018 г.&lt;/ref&gt;
* Пётар Мазейка — жыхар вёскі [[Логвіна]] (Полацкае ваяводзтва), які ўпамінаецца ў 1749 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/888-trodevichi-inventar-1749-g-polotskoe-voevodstvo Тродевичи инвентарь 1749 г. Полоцкое воеводство]{{Недаступная спасылка|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Архіў гісторыка Анішчанкі, 20 ліпеня 2017 г.&lt;/ref&gt;
* Фёдар Мазека — жыхар вёскі [[Гвазды|Гваздаў або Заляшанаў]] (Полацкае ваяводзтва), які ўпамінаецца ў 1766 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230807203416/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/803-zelki-inventar-1766-g Зельки инвентарь 1766 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 16 сакавіка 2017 г.&lt;/ref&gt;
* Рыгор і Яўстах Мажэйкі — шляхцічы [[Полацкае ваяводзтва|Полацкага ваяводзтва]], якія ўпамінаюцца ў 1765 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810231801/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/273-popis-shlyakhty-polotskogo-voevodstva-30-09-1765-g Попис шляхты Полоцкого воеводства 30.09.1765 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 19 жніўня 2015 г.&lt;/ref&gt;
* Алаіз, Тэадор, Францішак і Якуб Мажэйкі — шляхцічы [[Менскае ваяводзтва|Менскага ваяводзтва]], якія ўпамінаюцца ў 1787 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810225136/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/721-shlyakhta-minskogo-voevodstva-na-sejmike-1787-g Шляхта Минского воеводства на сеймике 1787 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 23 сьнежня 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Стэфан Мажэйкін — жыхар [[Гарадоцкі павет|Гарадоцкага павету]] на 1905 год&lt;ref&gt;Приложение к № 230 Витебских Губернских Ведомостей, 13 октября 1905 года. С. 1.&lt;/ref&gt;
* Іван, Трафім і Фёдар Мажэйкі — жыхары [[Быхаў|Быхава]] на 1906 год&lt;ref&gt;Список лиц, имеющих право на участие в выборах на съезде городских избирателей в городе Быхов Могилевской губернии согласно указа 11 декабря 1905. Составил Быховский городской староста. Опубликовано приложением к Могилевским Губ. Ведомостям, 1906. С. 9.&lt;/ref&gt;
* Аляксандар, Антон, Апанас, Іван, Казімер, Канстантын, Міхал, Пётар і Сямён Мажэйкі — праваслаўныя жыхары ваколіцаў [[Рагачоў|Рагачова]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 56 Могилевских Губ. Ведомостей от 17 июля 1907 года. С. 5, 11.&lt;/ref&gt;
* Максім Масейка — праваслаўны жыхар ваколіцаў [[Магілёў|Магілёва]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 56 Могилевских Губ. Ведомостей от 18 июля 1907 года. С. 37.&lt;/ref&gt;
* Іван Мажэйка — праваслаўны з [[Барысаўскі павет|Барысаўскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №604 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358800?page=45 С. 9661].&lt;/ref&gt;
* Іван Мажэйка — праваслаўны з ваколіцаў [[Карма|Кармы]], паранены ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №64 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004923165?page=52&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 1012].&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Мазейка — каталік з ваколіцаў [[Сувалкі|Сувалкаў]], паранены ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №61 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004923165?page=11 С. 971].&lt;/ref&gt;
* Андрэй Мажэйка — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Вільня|Вільні]] на 1912 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 61 Виленских Губернских Ведомостей, 1912. С. 2.&lt;/ref&gt;
* Аўрам Мазека (1871—1938) — беларус з ваколіцаў [[Езярышча]], [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D0%BA%D0%B0_%D0%90%D1%9E%D1%80%D0%B0%D0%BC_%D0%86%D0%B3%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1871) Мазека Аўрам Ігнатавіч (1871)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* [[Вітольд]] Мажэйка (1881—?) — беларус з ваколіцаў [[Вільня|Вільні]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index13.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* [[Зінаіда Мажэйка]] (1933—2014) — беларуская этнамузыказнаўца
* [[Павал Мажэйка]] ({{нар.}} 1978) — беларускі журналіст і грамадзкі дзяяч

Мажэйкі&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/m/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на М], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; (Możejko) гербу [[Лебедзь (герб)|Лебедзь]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 88.&lt;/ref&gt; і [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 358.&lt;/ref&gt;.

Мажэйкі-Каранеўскія&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/k/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на К], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; — літоўскі шляхецкі род.

Мазэйка (Mazejko, Mozejko) і Мазэйковіч (Mozejkowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

На 1906 год існавала вёска Мажэкі ў Невельскім павеце Віцебскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 263.&lt;/ref&gt;.

На 1909 год існаваў маёнтак Мажэйкі ў Менскім павеце Менскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 125.&lt;/ref&gt;.

На 1910 год існаваў выселак Мазыкі ў Амсьціслаўскім павеце Магілёўскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Могилевской губернии. — Могилев, 1910. С. 94.&lt;/ref&gt;.

На [[Віцебскі павет|гістарычнай Віцебшчыне]] існуе вёска [[Мазекі]], на [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|гістарычнай Амсьціслаўшчыне]] — [[Мазыкі]]. Вёскі з назвай [[Мажэйкі (неадназначнасьць)|Мажэйкі]] існуюць на гістарычных [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]], [[Берасьцейскі павет|Берасьцейшчыне]] і [[Лідзкі павет|Лідчыне]]. У былым [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]] існуе места [[Мажэйкі]], на гістарычнай Лідчыне — вёскі [[Мажэйкаўшчына]], [[Мажэйкава]] і [[Вялікае Мажэйкава]], на [[Полацкае ваяводзтва|гістарычнай Полаччыне]] — вёска [[Мажэйчына]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны на -іка}}
{{Імёны з асновай маз}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>03rr420b4j17yy6bnx3l8s3noys8f8d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Псыхасаматыка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>269331</id>
    <revision>
      <id>2682371</id>
      <parentid>2620215</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T19:47:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2682371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47405" sha1="rihbpvkq4dakbt65f97e9pz4khrwqg5" xml:space="preserve">{{Верхняя зноска|Гэта артыкул аб мэдычнім тэрміне; пра аднайменны альбом Лявона Вольскага гл. артыкул [[Псыхасаматыка (альбом)]].
Пра часопіс гл. артыкул [[Psychosomatic medicine (часопіс)]].}}
'''Псыхасама́тыка''' (ад {{lang-grc|ψυχή|скарочана}} — душа й {{lang-grc|σῶμα|скарочана}} — цела), таксама '''псыхасаматы́чная мэдыцы́на''' — міждысцыплінарная [[Сфэра (неадназначнасьць)|сфэра]] [[Мэдыцына|мэдыцыны]], якая вывучае ўзаемасувязь сацыяльных, [[Псыхалёгія|псыхалягічных]] і паводніцкіх чыньнікаў, якія ўплываюць на [[Цела|цялесныя]] працэсы й якасьць [[Жыцьцё|жыцьця]] [[Чалавек|людзей]] і [[Жывёлы|жывёл]]&lt;ref&gt;{{cite book | veditors = [[Thure von Uexküll|von Uexküll T]] | date = 1997 | title = Psychosomatic Medicine | location = München | publisher = Urban &amp; Schwarzenberg }}{{ref-de}}&lt;/ref&gt;.

Таксама разьдзел у [[Мэдычная псыхалёгія|мэдычнай псыхалёгіі]], які вывучае ўплыў псыхалягічных чыньнікаў на ўзьнікненьне, плынь, зыход [[Саматычнае захворваньне|саматычных (цялесных) захворваньняў]]&lt;ref&gt;Психосоматика // Прикладные аспекты современной психологии : термины, концепции, методы : справочн. изд. / Авт.-сост.: Н. И. Конюхов (доц., канд. наук). — М., [[1992]]. — С. 86. — 132+[1] с.{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;; вобласьць дысцыплінарных дасьледаваньняў псыхасаматычнае праблемы — дасьледаваньняў, накіраваных на вывучэньне ўзаемадзеяньня [[Псыхіка|псыхікі]] й цела&lt;ref&gt;Крохин, [[2012]], с. 34.{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;; галіна клінічнае псыхалёгіі&lt;ref&gt;Карташова, 2012, Введение, с. 4.{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

Акадэмічны папярэднік сучаснае вобласьці [[Паводніцкая мэдыцына|паводніцкае мэдыцыны]] й частка практыкі [[Кансультатыўная псыхіятрыя|кансультатыўнае псыхіятрыі]], ''псыхасаматычная мэдыцына'' абʼядноўвае міждысцыплінарную ацэнку й лячэньне з удзелам розных спэцыяльнасьцяў, уключаючы [[Псыхіятрыя|псыхіятрыю]], [[Псыхалёгія|псыхалёгію]], [[Нэўралёгія|нэўралёгію]], [[псыхааналіз]], [[Унутраная мэдыцына|унутраную мэдыцыну]], [[Пэдыятрыя|пэдыятрыю]], [[Хірургія|хірургію]], [[Алергія|алергію]], [[Дэрматалёгія|дэрматалёгію]] й [[Псыханэўраімуналёгія|псыханэўраімуналёгію]]. Клінічныя сытуацыі, калі псыхічныя працэсы дзейнічаюць як асноўны чыньнік, які ўплывае на мэдычнія вынікі, зьяўляюцца тымі сфэрамі, дзе псыхасаматычная мэдыцына мае кампэтэнцыю&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Levenson JL | title = Essentials of Psychosomatic Medicine| publisher = American Psychiatric Press Inc|year=2006| isbn = 978-1-58562-246-7}}{{ref-en}}&lt;/ref&gt;.

Прадмет дасьледаваньня псыхасаматыкі як навукі — псыхалягічныя чыньнікі ўзьнікненьня й плыні хвароб. Паводле ацэнак прадстаўнікоў псыхасаматычнай мэдыцыны, у [[XXI стагодзьдзе|XXI стагодзьдзі]] каля паловы захворваньняў маюць псыхагенны характар. Псыхічныя чыньнікі ня толькі правакуюць некаторыя захворваньні, але таксама ўплываюць на праходжаньне мноства хвароб&lt;ref&gt;Карташова, [[2012]], Тема 1. Введениевпсихосоматику, с. 6{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

У грамадзтве папулярна меркаваньне, што ўсе хваробы чалавека ўзьнікаюць з прычыны псыхалягічных расстройстваў, якія ўзьнікаюць у [[Душа|душы]], у [[Падсьвядомасьць|падсьвядомасьці]], у [[Мысьленьне|думках]] чалавека&lt;ref name=&quot;RA&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20210726011705/https://www.sechenov.ru/pressroom/news/chto-takoe-psikhosomatika-i-kak-eto-lechit-/ Что такое психосоматика и как это лечить?] / Отвечает Антон Родионов (канд. мед. наук) // Челленджер : журн. — 2018. — Декабрь. — [Перепечатка на сайте Сеченовского университета.]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PV&quot;&gt;Плужников, [[2021]].{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Уяўленьне аб тым, што ў кожнай хваробы ёсьць свая містычная (сымбалічная) прычына — распаўсюджаная памылка&lt;ref name=&quot;PV&quot; /&gt;.

Саматычныя захворваньні, абумоўленыя псыхагеннымі чыньнікамі, называюць «[[Псыхасаматычныя засмучэньня|псыхасаматычнымі засмучэньнямі]]». У мэдыцыне чалавека дасьледуецца таксама й уплыў саматычных хвароб на псыхіку&lt;ref&gt;Тополянский В. Д., Струковская М. В. Психосоматические расстройства. — М.: Медицина, 1986. — 384 с.{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Спэцыялісты доказнай мэдыцыны пад псыхасаматычнымі засмучэньнямі маюць на ўвазе ўзьніклі або абвастрыліся на фоне стрэсу хваробы&lt;ref name=&quot;S&quot;&gt;Соколова, [[2022]]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==
Ідэя аб уплыве псыхалягічных чыньнікаў на здароўе зьяўляецца вельмі старажытнай. Разважаньні на гэтую тэму сустракаюцца ўжо ў [[Гіпакрат|Гіпакрата]] й [[Арыстотэль|Арыстотэля]]&lt;ref&gt;Малкина-Пых, 2005, Гл. 1. Психосоматика: определение понятия.{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Аб гэтым пісаў [[Плятон]] у дыялёгу «''Хармід, або Аб разважлівасьці''»&lt;ref name=&quot;.&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20230428234107/http://vmede.org/sait/?page=20&amp;id=Filosofija_u4_xrustalev_2009&amp;menu=Filosofija_u4_xrustalev_2009 Хрусталёв, Ю. М. XVII. Философия психосоматической проблемы] // Философия науки и медицины : учебник. — М. : ГЭОТАР-Медиа, 2009. — 784 с. — ISBN 978-5-9704-0554-3.{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;:
&lt;blockquote&gt;Як ня варта спрабаваць лячыць вочы асобна ад галавы й галаву — асобна ад цела, так ня варта й лячыць цела, ня лечачы душу, і ў элінскіх лекараў менавіта тады бываюць няўдачы пры лячэньні шматлікіх хвароб, калі яны не прызнаюць неабходнасьці клапаціцца аб цэлым, а тым часам калі цэлае ў дрэнным стане, то й частка ня можа быць у парадку… усё — і добрае й дрэннае — спараджаецца ў целе й ва ўсім чалавеку душою, і менавіта зь яе ўсё вынікае, сапраўды гэтак жа як у вачох усё вынікае ад галавы . Таму й трэба перш за ўсё й пераважна лячыць душу, калі хочаш, каб і галава і ўсё астатняе цела добра сябе адчувалі. Лячыць жа душу, дарагі мой, павінна вядомымі загаворамі, апошнія ж уяўляюць сабой ня што іншае, як правільныя прамовы: ад гэтых прамоў у душы ўкараняецца разважлівасьць, а яе ўкараненьне й прысутнасьць палягчаюць укараненьне здароўя і ў вобласьці галавы і ў вобласьці ўсяго цела.&lt;/blockquote&gt;

У пэрыяд [[Сярэднявечча]] мусульманскі лекар [[Абу Зайд аль-Балхі]] стварыў тэорыю ўзаемадзеяньня біялягічных і псыхалягічных чыньнікаў у разьвіцьці хвароб&lt;ref&gt;Deuraseh Nurdeen, Abu Talib Mansor (2005). “Mental health in Islamic medical tradition”. The International Medical Journal. 4 (2): 76—79.{{ref-en}}&lt;/ref&gt;.

Тэрмін «''псыхасаматычны''» быў уведзены ў 1818 годзе нямецкім лекарам [[Ёганам-Хрысьціян Хайнрот|Ёганам-Хрысьціянам Хайнротам]]. У 1822 годзе нямецкі псыхіятар [[Карл Якобі]] ўвёў паняцьце «саматапсыхічнае», якое азначае супрацьлегласьць і адначасова дадатак да стаўленьня да «псыхасаматычнага». Аднак толькі стагодзьдзе праз гэты тэрмін стаў агульнапрынятым у мэдычнай практыцы, у асноўным дзякуючы псыхолягам-псыхааналітыкам; у гэтую эпоху псыхасаматычныя тэрапія часам называлася «прыкладны псыхааналіз у мэдыцыне»&lt;ref name=&quot;.&quot; /&gt;.

У прыватнасьці, [[Зыгмунд Фройд]], сумесна зь [[Ёзэф Брэер|Ёзэфам Брэерам]] выказаў здагадку, што прыгнечаныя эмоцыі й псыхічныя траўмы шляхам ахоўнага мэханізму, званага «''канвэрсіяй''», могуць выяўляцца ў форме саматычных сымптомаў. Фройд паказваў, што пры гэтым неабходна так званая «саматычная гатоўнасьць» — фізычны чыньнік, які мае значэньне для «выбару органа», у якім праявіць сябе хвароба&lt;ref&gt; Малкина-Пых, 2005, Гл. 1. Психосоматика: определение понятия, с. 13.{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

Псыхааналітыкі Хелен Дойч, Хелен Данбар і Франц Аляксандэр, якія эмігравалі ў саракавыя гады ў [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]], прыцягнулі ўвагу да вывучэньня псыхасаматычных праблем. Да канца 50-х гадоў у амэрыканскай навуковай літаратуры было апублікавана каля 5000 артыкулаў аб саматычнай мэдыцыне з пункта гледжаньня псыхолягаў. Таксама ў гэтай галіне працавалі такія вядомыя аналітыкі, як Альфрэд Адлер і Леапольд Сондзі. У Расеі ў гэтым напрамку працавалі вучоныя школы [[Паўлаў|І. П. Паўлава]], у сувязі з распрацоўкай мэтаду экспэрымэнтальнага неўрозу&lt;ref&gt;Малкина-Пых, 2005, Гл. 1. Психосоматика: определение понятия, с. 11.{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

У [[1970-я|1970-х]] гадох Турэ фон Ўэцкюль і ягоныя калеґі ў [[Нямеччына|Нямеччыны]] й іншых краінах прапанавалі біясеміятычную тэорыю (канцэпцыя ўмвельта), якая мела вялікі ўплыў як тэарэтычная аснова для канцэптуалізацыі ўзаемаадносін розуму й цела&lt;ref&gt;Kull K, Hoffmeyer J (2005-12-31). &quot;Thure von Uexküll 1908–2004&quot;. Sign Systems Studies. 33 (2): 487–494. doi:10.12697/SSS.2005.33.2.13. ISSN 1736-7409{{ref-de}}&lt;/ref&gt;. Гэтая мадэль паказвае, што жыцьцё — гэта сэнсавая або функцыянальная сыстэма. Далей Фарзад Голі тлумачыць у ''Biosemiotic Medicine'' (2016)&lt;ref&gt;Partridge GW (March 2017). &quot;Books: Biosemiotic Medicine: Healing in the World of Meaning (Studies in Neuroscience, Consciousness and Spirituality): A Paradigm Shift in Biology&quot;. The British Journal of General Practice. 67 (656): 130. doi:10.3399/bjgp17X689761. PMC 5325648. PMID 28232356{{ref-en}}&lt;/ref&gt;, як знакі ў форме матэрыі (напрыклад, атамаў, малекул, клетак), энэргіі (напрыклад, электрычных сыгналаў у нэрвовай сыстэме), сымбаляў (напрыклад, словаў, малюнкаў, машынныя коды), і разважаньні (напрыклад, уважлівыя моманты, мэтапазнаньне) можна інтэрпрэтаваць і пераводзіць адно ў адно&lt;ref&gt;Fritzsche K, Goli F, Dobos CM (2020). &quot;What Is Psychosomatic Medicine?&quot;. In Fritzsche K, McDaniel SH, Wirsching M (eds.). Psychosomatic Medicine: An International Guide for the Primary Care Setting. Cham: Springer International Publishing. pp. 3–16. doi:10.1007/978-3-030-27080-3_1. ISBN 978-3-030-27080-3.{{ref-de}}&lt;/ref&gt;.

Анры Лабары, адзін з заснавальнікаў сучаснай нэўрапсыхафармакалёгіі, правёў экспэрымэнты ў 1970-х гадох, якія паказалі, што хвароба хутка ўзьнікла, калі ў пацукоў было тармажэньне дзеяньня. Пацукі ў сапраўды такіх жа стрэсавых сытуацыях, але паводзіны якіх не стрымліваліся (тыя, хто мог уцякаць або біцца — нават калі барацьба зусім неэфэктыўная), ня мелі нэгатыўных наступстваў для здароўя&lt;ref&gt;Kunz E (March 2014). «Henri Laborit and the inhibition of action». Dialogues in Clinical Neuroscience. 16 (1): 113–117. doi:10.31887/DCNS.2014.16.1/ekunz. PMC 3984888. PMID 24733976.{{ref-en}}&lt;/ref&gt;. Ён выказаў здагадку, што псыхасаматычныя захворваньні ў людзей у значнай ступені маюць сваю крыніцу ў абмежаваньнях, якія грамадзтва накладвае на людзей, каб падтрымліваць ерархічныя структуры дамінаваньня. Фільм ''«Мой амэрыканскі дзядзька»'', зьняты рэжысэрам Аленам Рэнэ пад уплывам ''Laborit'', дасьледуе адносіны паміж сабой і грамадзтвам і эфэкты тармажэньня дзеяньняў.

У лютым 2005 году [[Бостан|Бостанская]] сыстэма назіраньня за сындромам выявіла павелічэньне колькасьці маладых людзей, якія зьвяртаюцца па мэдычную дапамогу з нагоды інсульту.Большасьць зь іх насамрэч не перажылі інсульту, але найбольшая колькасьць была прадстаўлена празь дзень пасьля таго, як Тэдзі Брускі, мясцовы спартовы дзеяч, быў шпіталізаваны з-за інсульту. Імаверна, яны пачалі няправільна інтэрпрэтаваць свае ўласныя бяскрыўдныя сымптомы, групавы фэномэн, які цяпер вядомы як сындром Тэдзі Брускі&lt;ref&gt;Jangi S (11 October 2017). «Why is it so hard to track the source of a food poisoning outbreak?». Boston Globe.{{ref-en}}&lt;/ref&gt;.

Робэрту Адлеру прыпісваюць увядзеньне тэрміна псыханэўраімуналёгія (PNI) для клясыфікацыі новай вобласьці дасьледаваньня, таксама вядомай як мэдыцына розуму й цела. Прынцыпы мэдыцыны розуму й цела сьведчаць аб тым, што наш розум і эмацыйныя думкі, якія мы ствараем, аказваюць неверагодны ўплыў на нашу [[Фізыялёгія|фізыялёгію]], як станоўчы, так і адмоўны.

PNI абʼядноўвае псыхічную / псыхалягічную, [[Нэўры|нэўровую]] й [[Імунная сыстэма|імунную]] сыстэмы, і гэтыя сыстэмы дадаткова зьвязаны паміж сабой лігандамі, якімі зьяўляюцца гармоны, нейрамэдыятары й пептыды. PNI дасьледуе, як кожная клетка нашага цела знаходзіцца ў пастаяннай сувязі — як яны літаральна вядуць размову й адказваюць за 98% усіх зьвестак, якія перадаюцца паміж целам і мозгам&lt;ref&gt;Hrsto V (2014-09-16). «When your biography becomes your biology». Vesna Hrsto. Retrieved 2020-01-24.{{ref-en}}&lt;/ref&gt;.

Доктар Кэндэс Перт, прафэсар і неўроляг, якая адкрыла рэцэптары апіятаў, назвала гэтую сувязь паміж нашымі клеткамі «Малекуламі эмоцыяў», таму што яны ствараюць пачуцьцё асалоды, голаду, гневу, паслабленьня або насычэньня. Доктар Перт сьцьвярджае, што наша цела — гэта наша падсьвядомасьць, таму тое, што адбываецца ў падсьвядомасьці, прайграваецца нашым целам&lt;ref&gt;Pert P. «Explorer of the Brain, Bodymind &amp; Beyond». Candace Pert, PhD. Retrieved 2020-01-24.{{ref-en}}&lt;/ref&gt;.

== Псыхасаматычныя разладзьдзі ==
{{Асноўны артыкул|Саматаморфныя разладзьдзя}}
Лічыцца, што некаторыя фізычныя захворваньні маюць псыхічны кампанэнт, які ўзьнікае ў выніку стрэсаў і нагрузак у паўсядзённым жыцьці. Гэта было прапанавана, напрыклад, болі ў паясьніцы й высокае крывяны ціск, якія некаторыя дасьледчыкі мяркуюць, што можа быць зьвязана са стрэсамі ў паўсядзённым жыцьці&lt;ref&gt;{{cite book| vauthors = Sarno J | title = The Divided Mind| publisher = ReganBooks| year = 2006| isbn = 978-0-06-085178-1| url-access = registration| url = https://archive.org/details/dividedmindep00sarn}}{{ref-en}}&lt;/ref&gt;. Псыхасаматычныя рамкі дадаткова разглядаюць псыхічныя й эмацыйныя стану як здольныя істотна паўплываць на ход любога фізычнага захворваньня. Псыхіятрыя традыцыйна адрозьнівае псыхасаматычныя засмучэньні, разладзьдзі, пры якіх псыхічныя чыньнікі гуляюць значную ролю ў разьвіцьці, выяўленьні або вырашэньні фізычнага захворваньня, і соматоформные разладзьдзі, расстройствы, пры якіх псыхічныя чыньнікі зьяўляюцца адзінай прычынай фізычнага захворваньня.

Дакладна ўстанавіць, ці ёсьць у хваробы псыхасаматычная складнік, складана. Псыхасаматычны кампанэнт часта робіцца высновай, калі ёсьць некаторыя аспэкты праявы пацыента, якія не ўлічваюцца біялягічнымі чыньнікамі, або ў некаторых выпадках, калі няма ніякага біялягічнага тлумачэньня наогул. Напрыклад, ''Helicobacter pylori'' выклікае 80% язвавых хвароб. Тым ня менш, у большасьці людзей, якія жывуць з Helicobacter pylori, язвы не ўзьнікаюць, а ў 20% пацыентаў зь язвамі няма інфекцыі H. pylori. Такім чынам, у гэтых выпадках псыхалягічныя чыньнікі ўсё яшчэ могуць гуляць пэўную ролю&lt;ref&gt;{{cite journal|vauthors=Fink G|title=Stress controversies: post-traumatic stress disorder, hippocampal volume, gastroduodenal ulceration*|journal=Journal of Neuroendocrinology|volume=23|issue=2|pages=107–117|date=February 2011|pmid=20973838|doi=10.1111/j.1365-2826.2010.02089.x|s2cid=30231594|загаловак=«Stress controversies: post-traumatic stress disorder, hippocampal volume, gastroduodenal ulceration»}}{{ref-en}}&lt;/ref&gt;. Падобным чынам пры сындроме раздражнёнага кішачніка (СРК) назіраюцца парушэньні ў паводзінах кішачніка. Аднак фактычных структурных зьмен у кішачніку няма, таму стрэс і эмоцыі ўсё яшчэ могуць гуляць пэўную ролю&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Melmed RN | title = Mind, Body and Medicine: An Integrative Text| publisher = Oxford University Press Inc, USA| year = 2001| pages = 191–192 | isbn = 978-0-19-513164-2}}{{ref-en}}&lt;/ref&gt;.

Самы моцны пункт гледжаньня на псыхасаматычныя засмучэньні заключаецца ў тым, што спроба адрозьніць чыста фізычныя й зьмешаныя псыхасаматычныя засмучэньні састарэла, паколькі амаль усе фізычныя захворваньні маюць псыхічныя чыньнікі, якія вызначаюць іх пачатак, праяву, захаваньне, успрымальнасьць да лячэньня й дазвол&lt;ref&gt;{{cite journal|vauthors=Skumin VA|title=[Borderline mental disorders in chronic diseases of the digestive system in children and adolescents]|journal=Zhurnal Nevropatologii I Psikhiatrii Imeni S.S. Korsakova|volume=91|issue=8|pages=81–84|date=24 January 1991|pmid=1661526|url=http://www.mendeley.com/research/borderline-mental-disorders-chronic-diseases-digestive-system-children-adolescents/|access-date=2 March 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304054309/https://www.mendeley.com/research/borderline-mental-disorders-chronic-diseases-digestive-system-children-adolescents/|archive-date=4 March 2016|загаловак=Borderline mental disorders in chronic diseases of the digestive system in children and adolescents}}{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|vauthors=Skumin VA|title=[Nonpsychotic mental disorders in patients with acquired heart defects before and after surgery (review)]|language=|journal=Zhurnal Nevropatologii I Psikhiatrii Imeni S.S. Korsakova|volume=82|issue=11|pages=130–135|year=1982|pmid=6758444|url=https://biblmdkz.ru/articles/nmd.html|trans-title=Nonpsychotic mental disorders in patients with acquired heart defects before and after surgery (review)|script-title=ru:Непсихотические нарушения психики у больных с приобретёнными пороками сердца до и после операции (обзор)|загаловак=Nonpsychotic mental disorders in patients with acquired heart defects before and after surgery (review)] Непсихотические нарушения психики у больных с приобретёнными пороками сердца до и после операции (обзор)}}{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Згодна з гэтым пунктам гледжаньня, нават на працягу сурʼёзных захворваньняў, такіх як рак, патэнцыйна могуць уплываць думкі, пачуцьці й агульны стан псыхічнага здароўя чалавека.

Вырашэньне такіх чыньнікаў зьяўляецца кампэтэнцыяй прыкладной вобласьці паводніцкай мэдыцыны. У сучасным грамадзтве псыхасаматычныя аспэкты хваробы часта прыпісваюць стрэсу&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Treasaden IH, Puri BK, Laking PJ | title = Textbook of Psychiatry| publisher = Churchill Livingstone| year = 2002| pages = 7| isbn = 978-0-443-07016-7}}{{ref-en}}&lt;/ref&gt;, што робіць ліквідацыю стрэсу адным з важных чыньнікаў у разьвіцьці, лячэньні й прафіляктыцы псыхасаматычных захворваньняў.

== Канатацыі тэрміна «псыхасаматычнае захворваньне» ==
Тэрмін ''псыхасаматычнае захворваньне'', хутчэй за ўсё, упершыню быў выкарыстаны Полам Д. Маклінам у яго асноўнай працы 1949 году «Псыхасаматычнае захворваньне й «вісцаральны мозг»; нядаўнія распрацоўкі, зьвязаныя з тэорыяй эмоцыяў Папеза&lt;ref name=&quot;pmid15410445&quot;&gt;{{cite journal|vauthors=Maclean PD|title=Psychosomatic disease and the visceral brain; recent developments bearing on the Papez theory of emotion|journal=Psychosomatic Medicine|volume=11|issue=6|pages=338–53|date=1949|pmid=15410445|doi=10.1097/00006842-194911000-00003|s2cid=12779897|загаловак=Illness as a Work of Thought: Foucauldian Perspective on Psychosomatics.}}{{ref-en}}&lt;/ref&gt;. У галіне псыхасаматычнай мэдыцыны фраза «псыхасаматычная хвароба» выкарыстоўваецца больш вузка, чым сярод насельніцтва ў цэлым. Напрыклад, на непрафэсійнай мове гэты тэрмін часта ахоплівае хваробы, якія наогул ня маюць ніякай фізычнай асновы, і нават хваробы, якія ілжывуюцца (падвяргаюць шкоду). Наадварот, у сучаснай псыхасаматычнай мэдыцыне гэты тэрмін звычайна абмяжоўваецца тымі захворваньнямі, якія маюць выразную фізычную аснову, але дзе лічыцца, што псыхалягічныя й псыхічныя чыньнікі таксама гуляюць ролю. Некаторыя дасьледчыкі ў гэтай галіне мяркуюць, што такая занадта шырокая інтэрпрэтацыя тэрміна магла прывесьці да таго, што гэтая дысцыпліна стала дрэннай рэпутацыяй&lt;ref name= &quot;greco&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Greco M | title = Illness as a Work of Thought: Foucauldian Perspective on Psychosomatics| publisher = Routledge| year = 1998| pages = 1–3, 112–116| isbn = 978-0-415-17849-5}}{{ref-en}}&lt;/ref&gt;. Па гэтай прычыне, сярод іншага, вобласьць паводніцкай мэдыцыны ўзяла на сябе большую частку паўнамоцтваў псыхасаматычнай мэдыцыны на практыцы, і ў навуковых дасьледаваньнях існуюць вялікія вобласьці супадзеньня.

=== Псыхасаматычныя захворваньні ===
Псыхасаматычныя захворваньні — гэта група хвароб, прычынамі якіх зьяўляюцца непаладкі ў нэўравай сыстэме хворага з сымптомамі, падобнымі на захворваньні ўнутраных органаў. Гэта функцыянальная страўнікавая [[дыспэнсія]], [[сындром раздражнёнага кішачніка]] й некаторыя іншыя [[Страўнікава-кішачны тракт|страўнікава-кішачныя]] захвораньні, [[фібраміялгія]], [[гіпэрвэнтыляцыйны сындром]] і многія іншыя&lt;ref name=&quot;RA&quot; /&gt;.

[[Іпахондрыя]], [[дысмарфафобія]] (непрыманьне ўласнага цела), [[псыхагенны сьверб]], [[псыхагенны боль]] у сьпіне, псыхагенны галаўны боль, некаторыя формы [[Дыярэя|дыярэі]], ікаўкі, пачашчанага мачавыпусканьня й некаторыя іншыя захварэньні ставяцца да саматаформавых захварэньняў па клясыфікацыі МКЗ-10, асаблівасьць гэтых станаў дыягнастуюць парушэньні ў працы арганізму&lt;ref name=&quot;S&quot; /&gt;.

== Прычыны псыхасаматычных рэакцыяў ==
Псыхолягі Чык і Лекорн у 1968 годзе прапанавалі наступны сьпіс магчымых прычын псыхасаматычных захворваньняў&lt;ref&gt;Poupard G., Martin V., Bilheran A. Manuel pratique d'hypnothérapie : démarche, méthodes et techniques d'intervention. — Malakoff, France: InterÉditions, 2018. — 319 с. — ISBN 9782729617936.{{ref-fr}}&lt;/ref&gt;:
# '''Канфлікт''' — да адукацыі псыхасаматычнага сымптому можа прыводзіць унутраны канфлікт паміж рознымі часткамі асобы.
# '''Паведамленьне на мове цела''' — сымптом зьяўляецца мэтафарычным паведамленьнем аб недазволенай псыхалягічнай праблеме (напрыклад: «я не магу гэта пераварыць!).
# '''Выгада ад хваробы''' — да гэтай катэгорыі адносяцца праблемы са здароўем, якія прыносяць пэўную ўмоўную выгаду іх уладальніку або камусьці з блізкіх яму людзей.
# '''Рана''' — прычынай хваробы можа стаць траўматычны вопыт мінулага (здрада, адхіленьне, пакінутасьць, прыніжэньне, несправядлівасьць).
# '''Ідэнтыфікацыя''' — фізычны сымптом можа ўтварацца з прычыны ідэнтыфікацыі з чалавекам (герой, бацька, настаўнік), на якога індывід хацеў бы быць падобным (але часам наадварот на сьвядомым узроўні мае месца моцнае нежаданьне быць падобным). Часта гэты чалавек ужо памёр, і тады ідэнтыфікацыя зь ім дае магчымасьць падтрымліваць адносіны з гэтай фігурай.
# '''Самапакараньне''' — у некаторых выпадках псыхасаматычны сымптом выконвае ролю несьвядомага самапакараньня за рэальную або ўяўную віну. Таксама магчымая несьвядомая спроба сваёй пакутай пакараць іншага чалавека, выклікаўшы ў яго пачуцьцё віны.
# '''Выкліканьне''' — сымптомы могуць узьнікаць з дапамогай выкліканьня нэґатыўных перакананьняў з боку аўтарытэтнай фігуры (напрыклад, бацька, лекар, прафэсар).
Псыхоляг Дрансар (Dransart) у 2005 годзе дадаў таксама наступныя магчымыя прычыны&lt;ref&gt;Poupard G., Martin V., Bilheran A. Manuel pratique d'hypnothérapie : démarche, méthodes et techniques d'intervention. — Malakoff, France: InterÉditions, 2018. — 319 с. — ISBN 9782729617936.{{ref-fr}}&lt;/ref&gt;:
# '''Пратэст''' — сымптом выказвае адмову пагадзіцца з чым-небудзь ці з кім-небудзь.
# '''Прыгнечаная эмоцыя''' (страх, смутак, гнеў).
# '''Нерэалізаванае жаданьне''' ці сытуацыя, калі чалавек ня можа жыць у адпаведнасьці са сваёй сыстэмай каштоўнасьцяў.
# Адсутнасьць пачуцьця '''надзейнай прыхільнасьці'''.
# '''Псыхалягічная абарона''' супраць рэальнай ці ўяўнай небясьпекі.

== Крытыка ==
Дасьледаваньні далі неадназначныя зьвесткі аб уплыве псыхасаматычных чыньнікаў на захворваньні. Раньнія зьвесткі сьведчаць аб тым, што пацыенты з ракам на запушчанай стадыі могуць выжыць даўжэй, калі ім прайсьці псыхатэрапію для паляпшэньня іх сацыяльнай падтрымкі й сьветапогляду&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = [[Helm Stierlin|Stierlin H]], [[Ronald Grossarth-Maticek|Grossarth-Maticek R]] | title = Krebsrisiken – Überlebenschancen: Wie Körper, Seele und soziale Umwelt zusammenwirken. | edition = 3rd | publisher = Carl-Auer-Verlag | location = Heidelberg | date = 2006 | isbn = 978-3896705341}}.{{ref-de}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|vauthors=Fawzy FI, Fawzy NW, Hyun CS, Elashoff R, Guthrie D, Fahey JL, Morton DL|title=Malignant melanoma. Effects of an early structured psychiatric intervention, coping, and affective state on recurrence and survival 6 years later|journal=Archives of General Psychiatry|volume=50|issue=9|pages=681–689|date=September 1993|pmid=8357293|doi=10.1001/archpsyc.1993.01820210015002|загаловак=Archives of General Psychiatry}}{{ref-en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|vauthors=Spiegel D, Bloom JR, Kraemer HC, Gottheil E|title=Effect of psychosocial treatment on survival of patients with metastatic breast cancer|journal=Lancet|volume=2|issue=8668|pages=888–891|date=October 1989|pmid=2571815|doi=10.1016/s0140-6736(89)91551-1|s2cid=8445427|загаловак=Lancet}}{{ref-en}}&lt;/ref&gt; . Тым ня менш, буйны агляд, апублікаваны ў 2007 годзе, які ацэньваў доказы гэтых пераваг, прыйшоў да высновы, што ніякія дасьледаваньні, якія адпавядаюць мінімальным стандартам якасьці, неабходным у гэтай галіне, не прадэманстравалі такую ​​карысьць&lt;ref&gt;{{cite journal|vauthors=Coyne JC, Stefanek M, Palmer SC|title=Psychotherapy and survival in cancer: the conflict between hope and evidence|journal=Psychological Bulletin|volume=133|issue=3|pages=367–394|date=May 2007|pmid=17469983|doi=10.1037/0033-2909.133.3.367|загаловак=Psychological Bulletin}}{{ref-en}}&lt;/ref&gt;. У аглядзе таксама сьцьвярджаецца, што неабгрунтаваныя сьцьвярджэньні аб тым, што «пазытыўны погляд» або «баявы дух» могуць дапамагчы запаволіць рак, могуць быць шкоднымі для саміх пацыентаў, калі яны павераць, што іх дрэнны прагрэс вынікае з «няправільнага стаўленьня».

У сваёй кнізе «Аўтары нашага ўласнага няшчасьця» Анджэла Кэнэдзі сьцьвярджае, што псыхагенныя тлумачэньні фізычных захворваньняў сыходзяць каранямі ў памылковую логіку й сыстэмы маралізатарскіх перакананьняў, якія разглядаюць пацыентаў зь невытлумачальнымі з мэдычнай пункту гледжаньня сымптомамі як дэвіянтных, дрэнных і злосных. Дыягназ псыхагеннага захворваньня часта мае шкодныя наступствы для гэтых пацыентаў, паколькі яны падвяргаюцца стыгматызацыі й адмаўляюцца ў належнай падтрымцы з-за спрэчнага характару іх стану й каштоўнасных меркаваньняў, зьвязаных зь ім&lt;ref&gt;{{Cite journal|vauthors=Troke S|date=2017-07-03|title=Authors of our own misfortune? The problems with psychogenic explanations for physical illnesses|journal=Disability &amp; Society|volume=32|issue=6|pages=931–933|doi=10.1080/09687599.2017.1321239|issn=0968-7599|doi-access=free|загаловак=Disability &amp; Society}}{{ref-en}}&lt;/ref&gt;.

Зь іншага боку, псыхасаматычная мэдыцына крытыкуе цяперашні падыход лекараў, якія грэбуюць псыхадынамічнымі ідэямі ў сваёй штодзённай практыцы. Напрыклад, ён ставіць пад сумнеў шырокае прыняцьце самаабвешчаных захворваньняў, такіх як непераноснасьць глютена, хранічная хвароба Лайма й фібраміялгія, як карысьць ад хваробы для пацыентаў, каб пазьбегнуць асноўных унутрыпсыхічных канфліктаў, якія выклікаюць хваробу, і ў той жа час кідае выклік прычыны гэтага грэбаваньня ва ўласным пазьбяганьні лекараў свайго эмацыйнага ўнутрыпсыхічнага канфлікту&lt;ref&gt;{{cite web| vauthors = Rueckert KK |title=The Nameless Disease|url=http://in-training.org/the-nameless-disease-15606|website=in-training|date=15 December 2017|access-date=5 February 2018}}{{ref-en}}&lt;/ref&gt;

== Лячэньне ==
У той час як у ЗША псыхасаматычная мэдыцына лічыцца вузкай спэцыяльнасьцю ў галіне псыхіятрыі й нэўралёгіі, у Нямеччыны і іншых эўрапейскіх краінах яна лічыцца вузкай спэцыяльнасьцю ўнутранай мэдыцыны. Турэ фон Ўэцкюль і сучасныя лекары, якія прытрымліваюцца ягоныя думкі, разглядаюць псыхасаматычны падыход як асноўнае стаўленьне лекараў, тым самым абвяшчаючы яго не вузкай спэцыяльнасьцю, а хутчэй інтэґральнай часткай кожнай спэцыяльнасьці&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors =  von Uexküll T | title = Psychosomatische Medizin|year=2017| pages = 245–246 | isbn = 978-3-437-21833-0}}{{ref-de}}&lt;/ref&gt;. Мэдыкамэнтознае лячэньне й псыхатэрапія выкарыстоўваюцца для лячэньня хвароб, якія, як мяркуюць, маюць псыхасаматычны кампанэнт.&lt;ref&gt;{{cite journal|vauthors=Wise TN|title=Update on consultation-liaison psychiatry (psychosomatic medicine)|journal=Current Opinion in Psychiatry|volume=21|issue=2|pages=196–200|date=March 2008|pmid=18332670|doi=10.1097/YCO.0b013e3282f393ae|s2cid=40136135|загаловак=Current Opinion in Psychiatry}}{{ref-en}}&lt;/ref&gt;.

Лячэньне псыхасаматычных засмучэньняў уяўляе сабой псыхатэрапію з магчымай мэдыкамэнтознай падтрымкай пры яе неабходнасьці&lt;ref&gt;Скумин, В. А. Пограничные психические расстройства при хронических заболеваниях пищеварительной системы у детей и подростков // Журнал невропатологии и психиатрии имени С. С. Корсакова. — 1991. — Т. 91, № 8. — С. 81–84. — PMID 1661526.{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Скумин, В. А. Непсихотические нарушения психики у больных с приобретёнными пороками сердца до и после операции (обзор) // Журнал невропатологии и психиатрии имени С. С. Корсакова. — 1982. — Т. 82, № 11. — С. 130–135. — PMID 6758444.{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

Гіпноз, «пазытыўнае мысьленьне», і падобныя мэтады не зьяўляюцца лячэньнем.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* Александер Ф. Психосоматическая медицина. Принципы и практическое применение = Psychosomatic Medicine it`s Principles and Applications / Пер. с англ. С. Могилевского. — М.: Эксмо-Пресс, 2002. — 352 с. — 4,000 экз. — ISBN 5-04-009099-4.
* Белялов Ф. И. Психосоматика. 8-е изд. Москва: ГЭОТАР-Медиа, 2019. 360 с.
* Бройтигам В., Кристиан П., Рад М. Психосоматическая медицина. — Пер. с нем. — М.: ГЭОТАР Медицина, 1999. — 376 с. — 5,000 экз. — ISBN 5-88816-056-3.
* Гусев В. А. Средство от болезней. — АСТ, 2007. — 192 с. — 4,000 экз. — ISBN 978-5-17-045416-7, ISBN 978-5-271-17460-5.
* Клиническая психология / Под ред. Б. Д. Карвасарского. — СПб.: Питер, 2010. — 864 с. — (Учебник для вузов). — 3,000 экз. — ISBN 978-5-49807-557-0.
* Сарно Дж. Е. Как вылечить боли в спине. Люди должны знать правду! = Healing Back Pain: The Mind-body Connection — София, 2010. — 224 с. — 5000 экз. — ISBN 978-5-399-00148-7.
* Малкина-Пых И. Г. Психосоматика. Справочник практического психолога. — М.: Эксмо, 2005. — 992 с.
* Deuraseh Nurdeen, Abu Talib Mansor (2005). “Mental health in Islamic medical tradition”. The International Medical Journal. 4 (2): 76—79.
* Uexküll, Thure von (ed.), 1997. Psychosomatic Medicine. München: Urban &amp; Schwarzenberg.
* Разд. 4. Психосоматика в системе междисциплинарных связей // Введение в клиническую психологию : учебн. пособ. / Разработчик: И. П. Крохин (доцент, канд. психол. наук); Московский государственный медико-стоматологический университет им. А. И. Евдокимова, Факультет клинической психологии, Кафедра клинической психологии. — М. : Изд-во МГМСУ, 2012. — С. 32–34. — 83 с.
* Основы психосоматики : электрон. изд. : учебн.-метод. пособ. / Сост.: К. С. Карташова; Министерство образования и науки Российской Федерации, Сибирский федеральный ун-т. — Красноярск : Сиб. федер. ун-т, 2012. — 29 с.

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://nccih.nih.gov/health/mindbody Mind-Body Medicine: An Overview], US National Institutes of Health, Center for Complementary and Integrative Health
* [https://www.nlm.nih.gov/hmd/emotions/psychosomatic.html NIH]
* [http://www.apm.org/ Academy of Psychosomatic Medicine]
** [http://www.psychosomaticsjournal.com/ Psychosomatics], journal of the Academy of Psychosomatic Medicine
* [http://www.psychosomatic.org/ American Psychosomatic Society]
** [http://www.psychosomaticmedicine.org/ Psychosomatic Medicine], journal of the American Psychosomatic Society

{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Псыхасаматыка| ]]
[[Катэгорыя:Стрэс]]</text>
      <sha1>rihbpvkq4dakbt65f97e9pz4khrwqg5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бэрнат</title>
    <ns>0</ns>
    <id>269868</id>
    <revision>
      <id>2682399</id>
      <parentid>2680928</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T21:38:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43190-81</username>
        <id>99321</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2682399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27928" sha1="ksrdqjwv6eyrvso5w33v411oizt1qxd" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Бэрнат
|лацінка          = Bernat
|арыгінал         = Bernat
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Берн|Bern]] + [[Гадзь|Hatho]]
|варыянт          = Бернат, Бернят, Бэрнад, Бернад, Барнат, Парнат
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = Hathubern
}}

'''Бэрнат''' (''Бернат'', ''Бернят'', ''Барнат'', ''Парнат''), '''Бэрнад''' (''Бернад'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Бернад або Бернат, пазьней Бэрнат або Пэрнат (Bernad, Bernat&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 15, 1973. S. 21 (267).&lt;/ref&gt;, Pernat&lt;ref&gt;Feinig A. Familiennamen in Kärnten und den benachbarten Regionen. — Celovec; Wien, 2005. [https://books.google.by/books?id=2iIXAQAAIAAJ&amp;q=Bernad,+Bernat+Pernat&amp;dq=Bernad,+Bernat+Pernat&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj-47f0gaiKAxWOxQIHHYWWFmUQ6AF6BAgNEAI S. 26, 195].&lt;/ref&gt;) і Гатуберн (Hathubern) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Bernad#v=snippet&amp;q=Bernad&amp;f=false S. 270, 788, 792].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Берн|берн- (бэрн-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Бірнейка|Бэрніка]], [[Бэрнар|Бернар]], [[Бэрнард]]; германскія імёны Bernico, Bernar, Bernard) паходзіць ад германскага beran 'мядзьведзь'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 15.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Гадзь|-гад- (-ад-, -ат-)]] (імёны ліцьвінаў [[Ядвіга]], [[Гатман]], [[Гатаўт]]; германскія імёны Hadwig, Hadoman, Hathald) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *haþus&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 70.&lt;/ref&gt;, германскага hathu 'бой'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 87.&lt;/ref&gt;. Таксама літоўска-польская форма Бэрнат разглядаецца як вытворная ад германскага імя [[Бэрнард]]&lt;ref&gt;Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 1. — Warszawa, 2015. S. 123.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Biernat (Biernata, Birnat, Barnat)&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 16.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''послове немецкии от князя Берната Вандецборху'' (1 верасьня 1481 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 326.&lt;/ref&gt;; ''Петру Берънатовичу жеребя'' (6 сакавіка 1488 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} S. 75.&lt;/ref&gt;; ''бояре медницкие Нецко и Бернатъ Нарвоишевичы'' (25 траўня 1495 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 72.&lt;/ref&gt;; ''Андрею а Бернату Германовичам о имене Нарушовщину'' (1495 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 352.&lt;/ref&gt;; ''земян волынскихъ, в Миколая Бернатовича… а в брата его Юхна Бернатовича'' (1 траўня 1498 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 173.&lt;/ref&gt;; ''землю, што на Петре Берънатовичы'' (21 сакавіка 1499 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 122.&lt;/ref&gt;; ''земянъ луцкихъ, в сестренцовъ своихъ, в Миколая и въ его брата Юха Берънатовичовъ'' (18 студзеня 1504 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 373.&lt;/ref&gt;; ''людеи у [[Высокі Двор|Высокодворскомъ]] жо повете на имя Симана, а Берната [[Віцейка|Витеиковичов]]''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 74.&lt;/ref&gt; (10 чэрвеня 1511 году); ''земянина волынского Миколая Бернатовича'' (4 лютага 1512 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 119—120.&lt;/ref&gt;; ''люди в [[Анікшты|Оникштенском]] повете, въ Крашинскои волости, на има Берната Буткевича'' (12 красавіка 1512 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 96.&lt;/ref&gt;; ''у бояр наших Ошменского повета, у Андреика а в Берната Германовичовъ'' (1 студзеня 1515 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 259.&lt;/ref&gt;; ''в Дорсунишском повете шестьдесят чоловеков… а Берната [[Мінтаўт|Минтовтовича]] &lt;…&gt; в Жомоитском повете у Ясвоинскои волости… слуг путных… Берната'' (26 студзеня 1516 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 179.&lt;/ref&gt;; ''людеи осмъ служоб в Дубицком повете… а Бернатовича Михаила зъ его братомъ Заморчиком'' (15 сакавіка 1516 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 184.&lt;/ref&gt;; ''у Виленскомъ повете в [[Рудаміна|Рудоминскои]] волости людеи… а Берната'' (18 верасьня 1516 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 308—309.&lt;/ref&gt;; ''Пацъко Берънатовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 60.&lt;/ref&gt;, ''Бернатъ Андреевичъ… Бернатъ Ходковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 71.&lt;/ref&gt;, ''Бернать Станковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 72.&lt;/ref&gt;, ''Бернатъ Хоткевичь''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 73.&lt;/ref&gt;, ''Петръ Берънатовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 78.&lt;/ref&gt;, ''Сташко Берънатовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 80.&lt;/ref&gt;, ''Берънать Ропановичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 82.&lt;/ref&gt;, ''Бернатъ Ивашковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 83.&lt;/ref&gt;, ''Петрашко Бернатовичъ… Бернатъ Богдановичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 90.&lt;/ref&gt;, ''Бернатъ [[Ганус (імя)|Ганусовичъ]]… Берънатъ Кореевичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 97.&lt;/ref&gt;, ''Берънатъ Михаиловичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 102.&lt;/ref&gt;, ''Бернатъ Томъковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 113.&lt;/ref&gt;, ''Лавринец Берънатовичъ… Бернатъ Петровичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 117.&lt;/ref&gt;, ''Богдан Берънатович''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 158.&lt;/ref&gt;, ''Воитехъ Берънатович''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 164.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''люди [[Жыжмары|Жижморские]]… [[Ганус (імя)|Ганусь]] Бернатовичъ'' (23 студзеня 1529 году)&lt;ref&gt;Акты Литовско-Русского государства. Вып. 1. ― М., 1899. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=iR5AAQAAMAAJ&amp;q=%40%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%40%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 213].&lt;/ref&gt;; ''Станиславу Берънатовичу, старому литъвину'' (1529—1530 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|7к}} S. 626.&lt;/ref&gt;; ''Станиславъ Берънятовичъ, дворянин'' (10 чэрвеня 1530 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|7к}} S. 621.&lt;/ref&gt;; ''Гануса Бернатовича'' (15 лістапада 1533 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|226к}} P. 73.&lt;/ref&gt;; ''Федко а Бернатъ Борковичи поведили, ижъ которое именье они мають в селе своемъ на имя в Борисове'' (13 красавіка 1534 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|18-25к}} С. 240.&lt;/ref&gt;; ''землю Бернатовщину… пустовщины… Бернатишку… землю… Бернатовщину… Бернат [[Вітарт|Витортович]]'' (1537—1538 гады)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 22, 27, 186, 360.&lt;/ref&gt;; ''люди ее мелокгянъские… Берънят'' (5 сакавіка 1541 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|229к}} S. 137.&lt;/ref&gt;; ''Бернат [[Эйгін|Еикгинович]]'' (1 ліпеня 1542 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 20.&lt;/ref&gt;; ''светьковъ… а Беръната Лукашевича'' (28 ліпеня 1542 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|230к}} P. 20.&lt;/ref&gt;; ''села Бернатовичи'' (1554 год)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 8. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=J2dcAAAAcAAJ&amp;q=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&amp;f=false С. 44].&lt;/ref&gt;; ''Барнат Юрдатович'' (сьнежань 1556 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 133.&lt;/ref&gt;; ''Macziey, Fiedor a Bernath Stankiewiczy… Bernath Stasiew. &lt;…&gt; Biernath a Jan Bohdanowiczy'' (1558 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Hvt6OUpCnNoC&amp;q=Bernath#v=snippet&amp;q=Bernath&amp;f=false С. 115—116, 320].&lt;/ref&gt;; ''Родъ Бернатовичовъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 736].&lt;/ref&gt;, ''Бернатъ Юревичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1081.&lt;/ref&gt;, ''Бернатъ Лукашевичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1112.&lt;/ref&gt;, ''Бернатъ Андрюшковичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1340.&lt;/ref&gt; (1567 год); ''Матей Локштутевичъ, сынъ одинъ Юрко, при немъ брать его Бернатъ… служба Дымокуровъ боярская… Бернатъ Дымокуръ'' (1595 год)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. С. 515—516.&lt;/ref&gt;; ''Ян Бернатовичъ… Бернатъ [[Міл (імя)|Милевич]]'' (XVI ст.)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 6, 9.&lt;/ref&gt;; ''Ławrzyn Bernatowicz… Bernat Mikolaiewicz'' (20 лістапада 1604 году)&lt;ref&gt;Lietuvos inventoriai XVII a. — Vilnius, 1962. P. 29—30.&lt;/ref&gt;; ''Stasiuk Bernatowicz'' (1641 год)&lt;ref&gt;Ординация королевских пущ: в лесничествах бывшего Великого Княжества Литовского. — Вильна, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=jGdcAAAAcAAJ&amp;q=Bernatowicz#v=snippet&amp;q=Bernatowicz&amp;f=false С. 53].&lt;/ref&gt;; ''Marianna Bernat'' (1666 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Bernat&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Różana], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Michał Bernad'' (1675—1677 гады)&lt;ref&gt;Žemaičių vyskupijos vizitacija 1675—1677 m. // Fontes Historiae Lituaniae. Vol. X, 2011. P. 808.&lt;/ref&gt;; ''Helena Bernad'' (1679 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Bernad&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Różana], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Eufrozyna Bernatowicz'' (1685 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Bernatowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Żołudek], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Elisabeta Bernatowna'' (26 красавіка 1705 году)&lt;ref&gt;Kaminskas-Krinčius A. Seniausiosios išlikusios originalios 1705—1726 m. Stakliškių bažnyčios krikšto metrikų knygos fragmento (1705—1710) publikacija. Bibliotheca Lituana. T. 2 (2012). P. 453.&lt;/ref&gt;; ''Jacobus Bernatowicz'' (25 ліпеня 1751 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1748-1752.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1748—1752 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Agata Barnat'' (1777 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Barnat&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Odelsk], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Barnatowicz'' (1786—1788 гады)&lt;ref&gt;Mickienė I., Petrūnaitytė J. Vyrų įvardijimai Radviliškio Švč. Mergelės Marijos Gimimo bažnyčios 1786—1788 m. ir 1813—1814 m. krikšto metrikų knygose // Lituanistica. Nr. 3, 2019. P. 189.&lt;/ref&gt;; ''Franciscus Bernotowicz'' (3 верасьня 1787 году)&lt;ref&gt;Sẽnosios Pasvalio bažnyčios knygos. X. 1776—1793 metų jungtuvių metrikų knyga. — Savilaida, 2016. P. 42.&lt;/ref&gt;; ''Marianna Biernat''&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Biernat&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Graużyszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, ''Justyna Bernatt''&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Bernatt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Żuprany], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt; (1797 год); ''Franciszek Kazimierz Barnatowicz'' (1798 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Barnatowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Nacza], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Marianna Anna Parnatt'' (1799 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Parnatt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Onikszty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Stefan Jan Biernad'' (1827 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Biernad&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Żuprany], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Бернат [[Альгерд (імя)|Альгерт]] (Biernat Olgiert) — [[Маршалак дворны літоўскі|маршалак дворны]] [[Сьвідрыгайла|Сьвідрыгайлы]], які ўпамінаецца ў 1445 і 1451 гадох&lt;ref&gt;Halecki O. Ostatnie lata Świdrygiełły i sprawa wołyńska za Kazimierza Jagiellończyka. — Kraków, 1915. [https://books.google.by/books?newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;hl=ru&amp;id=lRQBAAAAMAAJ&amp;dq=%22Olgiert+Biernat%22&amp;q=Biernat#v=snippet&amp;q=Biernat&amp;f=false S. 301].&lt;/ref&gt; 
* Пётар Бернатавіч — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў 1488 годзе
* Нецька і Бернат [[Нарывойша|Нарвойшавічы]] — медніцкія баяры, якія ўпамінаюцца ў 1495 годзе
* Андрэй і Бернат [[Герман (імя)|Германавічы]] — [[Ашмяны|ашмянскія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў 1495 і 1515 гадох
* Станіслаў Бернатавіч — [[Літва|літоўскі]] [[Дваранін|дваранін]], [[Старалітва|стары ліцьвін]], які ўпамінаецца ў 1529—1530 гадох
* Бернат Юр'евіч — жыхар [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], які ўпамінаецца ў 1537—1538 гадох&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&amp;q=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%82+%D0%AE%D1%80%27%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%874&amp;dq=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%82+%D0%AE%D1%80%27%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%874&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiP1Pfr59qGAxU9gf0HHaB1BvQQ6AF6BAgJEAI P. 338].&lt;/ref&gt;
* Мальгарэта Балтрамееўна Бернат — [[Расены|расенская]] [[Зямяне|зямянка]], якая ўпамінаецца ў 1584 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;hl=ru&amp;id=XhILAAAAIAAJ&amp;dq=%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;q=%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 107—108].&lt;/ref&gt;
* Іван і Пётар Бернады — жыхары [[Полацкі павет|Полацкага павету]] на 1905 год&lt;ref&gt;Приложение к № 42 Витебских Губернских Ведомостей, 17 октября 1905 года. С. 1.&lt;/ref&gt;
* Уладзіслаў Восіпаў Бернатовіч — жыхар ваколіцаў [[Гомель|Гомля]] на 1906 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 90 Могилевских Губ. Ведомостей от 18 ноября 1906 года. С. 10.&lt;/ref&gt;
* Ігнаці Бернатовіч — каталік з [[Рагачоў|Рагачова]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 57 Могилевских Губ. Ведомостей от 21 июля 1907 года. С. 13.&lt;/ref&gt;
* Ёсіф Бернатовіч — праваслаўны з ваколіцаў [[Шацак|Шацку]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №318 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004351657?page=117 С. 5077].&lt;/ref&gt;
* Іван Бернат — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Ашмяны|Ашмянаў]] на 1907 і 1912 гады&lt;ref&gt;Прибавление к № 57 Виленских Губернских Ведомостей, 1907. С. 19.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Прибавление к № 61 Виленских Губернских Ведомостей, 1912. С. 32.&lt;/ref&gt;
* [[Вітольд]] Бернатовіч (1896—?) — беларус з ваколіцаў [[Узда|Узды]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Іван Бернат (1912—?) — беларус, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;

Бэрнаты (Bernat) — прыгонныя зь вёскі [[Агароднікі (Ашмянскі раён)|Агароднікаў]], [[Амбросаўшчына|Амбросаўшчыны]] і [[Вашчынікі|Вашчынікаў]] (каля [[Жупраны|Жупранаў]]), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 253—254.&lt;/ref&gt;.

Бэрнатовічы (Bernatowicz) — прыгонныя з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]], вёсак [[Клікуны|Клікуноў]], [[Куль|Кулю]] і [[Бобрышкі|Бобрышкаў]] ([[Троцкі павет]]), ваколіцаў [[Аліта|Аліты]] і [[Дусьмяны|Дусьмянаў]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 60, 102, 273, 359, 396.&lt;/ref&gt;.

Бернатовічы — [[парафія]]не касьцёла ў [[Росіца (вёска)|Росіцы]] на 1861 год&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230656/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/458-rositsa-kostel-drissenskogo-uezda-spiski-prikhozhan-1861-g Росица костел Дриссенского уезда, списки прихожан 1861 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 24 студзеня 2016 г.&lt;/ref&gt;.

Бернаты — парафіяне царквы ў [[Лапічы|Лапічах]] ([[Менскі павет|Меншчына]]) на 1870—1883 гады&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810231618/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/171-tserkov-lapichi-igumenskogo-uezda-prikhozhane церковь Лапичи Игуменского уезда. Прихожане], Архіў гісторыка Анішчанкі, 10 чэрвеня 2015 г.&lt;/ref&gt;.

Бэрнатовічы (Bernatowicz) гербу [[Акшак]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 228.&lt;/ref&gt;.

Ґейштаф-Бернатовічы — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/b/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Б], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Бэрнатовіч (Bernatowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

Барнатовіч — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]&lt;ref&gt;Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 199.&lt;/ref&gt;.

У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпаміналася сяло Бернатавічы (''Бернатовичи'') каля [[Рудаміна|Рудаміны]]&lt;ref&gt;Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 21.&lt;/ref&gt;.

У 1595 годзе ў [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]] ўпамінаўся маёнтак Бернатавічы&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 4. ― Вильна, 1905. С. 55.&lt;/ref&gt;, у 1690 годзе — фальварак Бэрнатавічы&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 39, 292.&lt;/ref&gt;.

На 1909 год існаваў [[фальварак]] Бернадынка ў Менскім павеце Менскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 9.&lt;/ref&gt;.

На [[Браслаўскі павет|гістарычнай Браслаўшчыне]] існуюць вёскі [[Бярнаты]] і [[Бернатоўшчына]], на [[Берасьцейскі павет|гістарычнай Берасьцейшчыне]] — [[Бярнады]], на [[Слонімскі павет|гістарычнай Слонімшчыне]] — [[Бярнатаўшчына]]. На гістарычнай Браслаўшчыне існаваў [[засьценак]] [[Бэрнатышкі]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Берн]]
* [[Гадзь|Гата]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай бер}}
{{Імёны з асновай гад}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>ksrdqjwv6eyrvso5w33v411oizt1qxd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Віліман</title>
    <ns>0</ns>
    <id>270469</id>
    <revision>
      <id>2682443</id>
      <parentid>2681213</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T09:16:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43090-37</username>
        <id>99328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2682443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7798" sha1="hkri0xxdb0018g17iqdhlqr4gjz26zf" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Віліман
|лацінка          = Viliman
|арыгінал         = Williman
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Віла|Willo]] + [[Ман|Mann]]
|варыянт          = Вілман, Вільман
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Манвіл]]
}}

'''Віліман''' (''Вілман'', ''Вільман'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Віліман або Вілман (Williman, Wiliman, Wilman&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 293.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Williman+Wiliman#v=snippet&amp;q=Williman%20Wiliman&amp;f=false S. 1089, 1603].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Віла|-віл-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вільбут]], [[Вільгейда]], [[Монтвіл|Мунтвіл]]; германскія імёны Willebut, Williheid, Muntwil) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] wilja 'воля'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Ман|-ман-]] (імёны ліцьвінаў [[Манігерд|Мангерд]], [[Дзірман|Дзерман]], [[Есьман]]; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) — ад гоцкага manna&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 167.&lt;/ref&gt;, германскага man 'чалавек'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.&lt;/ref&gt;.

У Чэхіі адзначалася германскае імя Vilman&lt;ref&gt;Svoboda J. Bemerkungen über alttschechische Personennamen deutscher Herkunft // Onomastica Slavogermanica. III. — Berlin, 1967. S. 38.&lt;/ref&gt;.

У ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]] бытавала прозьвішча Willmann&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=WILLMANN&amp;ofb=memelland&amp;modus=&amp;lang=de WILLMANN], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;. 

Варыянты імя ў гістарычным крыніцах: ''Ян Вилман, Балтромей Вилман'' (1655 год)&lt;ref&gt;Памятники истории Восточной Европы. Источники 15-17 вв. Том 4. (Monumena Historica Res Gestas Europae Orientalis Illustrantia). Крестоприводная книга шляхты Великого княжества Литовского 1655 г. — Москва — Варшава, 1999. [https://books.google.by/books?id=MoAdAQAAMAAJ&amp;q=%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD&amp;dq=%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwihsLXfl9X_AhUjgf0HHfgXDDwQ6AF6BAgFEAI С. 64—65].&lt;/ref&gt;; ''Obrąb Gudelow… Stanisływ Wiliman, [[Краслаўка|Krasławski]]… Marcin Wiliman y Kazimir Wyrwiało… Obrąb Baldynow… Pusta po Wilimanje'' (1 лютага 1765 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 31. — Витебск, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DpJOAQAAMAAJ&amp;q=Wiliman#v=snippet&amp;q=Wiliman&amp;f=false С. 32, 34].&lt;/ref&gt;; ''Rozalia Wiłmon'' (1803 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;w=23lt&amp;rid=A&amp;exac=1&amp;search_lastname=Wi%C5%82mon&amp;search_lastname2=&amp;from_date=&amp;to_date= Poszwityń], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Magdalena Wilman'' (1833 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Wilman&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Brześć], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама:
* Вільмін: ''Dominicus Wilmin'' (1802 год)&lt;ref&gt;Dębowska M. Diecezje łucka i żytomierska w pierwszych latach istnienia. Wybrane zagadnienia. — Lublin, 2014. S. 59.&lt;/ref&gt;, Станіслаў Вільмін — беларускі грамадзкі дзяяч на Гарадзеншчыне ў часе польска-савецкай вайны 1919—1921 гадоў&lt;ref&gt;[[Уладзімер Ляхоўскі|Ляхоўскі Ў.]] Ад гоманаўцаў да гайсакоў. Чыннасць беларускіх маладзёвых арганізацый у 2-й палове ХІХ ст. — 1-й палове ХХ ст. (да 1939 г.). — Смаленск, 2015. С. 432.&lt;/ref&gt;
}}.

== Носьбіты ==
* Ян і Балтрамей Вільманы — [[Ліда|лідзкія]] шляхцічы, якія ўпамінаюцца ў 1655 годзе
* Восіп Вільмановіч — каталік зь [[Дзьвінскі павет|Дзьвінскага павету]] на 1907 год&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/duma-list-of-vitebsk-gubernia/Duma%20List%20of%20Vitebsk%20Gubernia%20-%201907%20-%20Dvinsk%20uyezd%20-%202/page/n1/mode/2up Приложение к № ? Витебских Губернских Ведомостей, 1907 год]. С. 2.&lt;/ref&gt;
* Ягор Вільман — праваслаўны зь [[Віцебскі павет (Віцебская губэрня)|Віцебскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №564 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358832?page=61 С. 9021].&lt;/ref&gt;
* Бэрнгарт Вільман — каталік зь [[Люцынскі павет|Люцынскага павету]], зьніклы ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №542 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358834?page=31 С. 8671].&lt;/ref&gt;

Віламановіч або Вілямановіч (Wilamonowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

На 1906 год існавала вёска Вільманы ў Дзьвінскім павеце Віцебскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 115.&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Віла]]
* [[Ман]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай віл}}
{{Імёны з асновай ман}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>hkri0xxdb0018g17iqdhlqr4gjz26zf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Эйгін</title>
    <ns>0</ns>
    <id>274914</id>
    <revision>
      <id>2682455</id>
      <parentid>2665876</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T10:01:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43090-37</username>
        <id>99328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2682455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7141" sha1="7qann3n0z4xyb5ed8r5p8rqb9clyggp" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Эйґін
|лацінка          = Ejgin
|арыгінал         = Eigina
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Эйка|Eicho]] + [[Гін|Ginno]] &lt;br&gt; Eicho + [[суфікс]] -кін (-kin)
|варыянт          = Эйкін, Айгін, Эйген
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Эйгін''' (''Эйген''), '''Эйкін''', '''Айгін''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Эйгіна, Айгіна, Айген, Эйкін, Айкін або Эйген (Eigina, Aigina&lt;ref&gt;Naumann H. Altnordische Namenstudien. — Berlin, 1912. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ZHgKAAAAIAAJ&amp;q=Aigina#v=snippet&amp;q=Aigina&amp;f=false S. 13, 76].&lt;/ref&gt;, Eigen&lt;ref&gt;Steub L. Die oberdeutschen Familiennamen. — München, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=V2w5AAAAMAAJ&amp;q=Eigen#v=snippet&amp;q=Eigen&amp;f=false S. 91].&lt;/ref&gt;, Aigen&lt;ref&gt;Ohainski U., Udolph J. Die Ortsnamen des Landkreises und der Stadt Hannover. — Bielefeld, 1998. S. 347.&lt;/ref&gt;, Eikin&lt;ref&gt;Gantier V. La langue, les noms et le droit des anciens Germains. — Berlin 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=qmRHAAAAYAAJ&amp;q=Eikin#v=snippet&amp;q=Eikin&amp;f=false P. 161].&lt;/ref&gt;, Aikin&lt;ref&gt;Ferguson R. English Surnames: And Their Place in the Teutonic Family. — London and New York, 1858. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=L70EAAAAIAAJ&amp;q=Aikin#v=snippet&amp;q=Aikin&amp;f=false P. 192].&lt;/ref&gt;, Eigen&lt;ref&gt;[https://slektogdata.no/nb/navn-anno-1900-pa-bokstaven-e Navn anno 1900 på bokstaven E], Navnene er hentet fra Folketellingen 1900, som du finner på Digitalarkivet.no, Slekt og Data&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 44.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 15, 1973. S. 61 (307).&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Эйка|-эйх- (-эй-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Эйгерд]], [[Эйман]], [[Эймант|Эймунт]]; германскія імёны Eygerd, Eimann, Eymunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] agi 'лязо, булат, меч'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Гін|-гін- (-ген-, -кін-)]] (імёны ліцьвінаў [[Гендрута]], [[Кімант|Кімунд]], [[Мінгін|Менгін]]; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Mennigen) — ад гоцкага gin- 'пачатак'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt; (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'&lt;ref&gt;[https://www.koeblergerhard.de/got/got_g.html G] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.&lt;/ref&gt;). Апроч таго, у германскіх імёнах адзначаецца суфікс-пашыральнік -кін (-кен)&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=k%C3%AEn+Erdiken+#v=snippet&amp;q=k%C3%AEn%20Erdiken&amp;f=false S. 356].&lt;/ref&gt;.
 
У Польшчы адзначаецца прозьвішча Эйгін (Eigin)&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 107.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''бискуповы люди, товрокгняне… Еикгинъ'' (1469—1477 гады)&lt;ref&gt;Ivoška D., Ryčkov A. Brėžiant Vyžuonų ribą: šiaurės rytų Lietuvos XV a. asmenvardžiai ir (ne)pamirštas) kelias // Acta Linguistica Lithuanica. XCI, 2024. P. 37.&lt;/ref&gt;; ''у бояръ нашых Виленъского повета… въ Ивашка Еикиновича'' (21 сакавіка 1499 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 122—123.&lt;/ref&gt;; ''дворец нашъ у Дорсунишъскомъ повете на имя Еикгинишки… Еикгинишки'' (22 ліпеня 1501 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 257.&lt;/ref&gt;; ''[[Бэрнат|Бернат]] Еикгинович'' (1 ліпеня 1542 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 20.&lt;/ref&gt;; ''з ыменья Ойкгиновского'' (1567 год)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%9E%D0%B9%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE#v=snippet&amp;q=%D0%9E%D0%B9%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE&amp;f=false С. 743].&lt;/ref&gt;; ''Eyginiszki… Eyginie'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Kazimierz Eygin'' (9 лютага 1785 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 399.&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Івашка Эйкінавіч — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў 1499 годзе
* Антон Эйгін — каталік зь [[Дзьвінскі павет|Дзьвінскага павету]] на 1907 год&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/duma-list-of-vitebsk-gubernia/Duma%20List%20of%20Vitebsk%20Gubernia%20-%201907%20-%20Dvinsk%20uyezd%20-%202/page/n15/mode/2up Приложение к № ? Витебских Губернских Ведомостей, 1907 год]. С. 8.&lt;/ref&gt;

У XVI ст. існавала «зямля» Эйгінішкі (''Ейгинишки'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=D-KlFQ7Bd3gC&amp;q=%D0%95%D0%B9%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%88%D0%BA%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%95%D0%B9%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%88%D0%BA%D0%B8&amp;f=false С. 109].&lt;/ref&gt;.

На [[Троцкі павет|гістарычнай Троччыне]] каля [[Жыжмары|Жыжмараў]] існуе вёска [[Эйгенішкі]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Эйка|Эйх]]
* [[Гін]]а

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай эй}}
{{Імёны з асновай гін}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>7qann3n0z4xyb5ed8r5p8rqb9clyggp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зынгель</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279831</id>
    <revision>
      <id>2682444</id>
      <parentid>2681336</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T09:23:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43090-37</username>
        <id>99328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2682444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13443" sha1="pffcrpa8tuscn1lo6l769ml6yytqdck" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Зынґель
|лацінка          = Zyngiel / Zynhiel
|арыгінал         = Singel
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Зынь|Sini]] + [[Гайла (імя)|Gelo]] &lt;br&gt; Singo + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -л- (-l-)}} 
|варыянт          = Зінгіль, Жынгель, Жынгал, Жынгіль, Сынгайла, Сінгайла, Сінгель, Шынгель, Шымкайла
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Зынгель''' (''Зінгіль'', ''Жынгель'', ''Жынгал'', ''Жынгіль'', ''Сынгайла'', ''Сінгайла'')  — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Сінгіла або Сінігала, пазьней Зынгель (Singilo&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 447.&lt;/ref&gt;, Sinigala, Singel&lt;ref&gt;Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. S. 75.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 2: Die Ostgoten. Die Langobarden. Die altgermanischen Bestandteile des Ostromanischen. Altgermanisches im Alpenromanischen. — Berlin und Leipzig, 1935. S. 14, 320.&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Зынь|-сін- (-зын-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Сінгер]], [[Зінар]]; германскія імёны Singer, Siner) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] sineigs 'стары', [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] sin 'сэнс, меркаваньне' або ад асновы [[Жында|-сінд- (-зынд-)]]&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&amp;pg=PA462&amp;dq=Sinner+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjgxNS6sf-BAxX0iP0HHVKRB6AQ6AF6BAgMEAI#v=onepage&amp;q=Sinner%20namenkunde&amp;f=false S. 462].&lt;/ref&gt;, аснова -сінг- (-зынг-){{Заўвага|У [[Прусія|Прусіі]] бытавалая імя ''Singe'' (1352 год)&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=%40Singe#v=snippet&amp;q=%40Singe&amp;f=false S. 92].&lt;/ref&gt;}} — ад гоцкага siggwan 'сьпяваць, апавядаць'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 201.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны ліцьвінаў [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаецца прозьвішча Жынгель (Żyngiel)&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 384.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Якубъ Зинкгелъ'' (1567 год)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%40%D0%97%D0%B8%D0%BD%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8A#v=snippet&amp;q=%40%D0%97%D0%B8%D0%BD%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8A&amp;f=false С. 1332].&lt;/ref&gt;; ''у [[Зямяне|земянъ]] господарскихъ [[Эйрагола|Ойрагольскихъ]] Зынгелевъ'' (5 верасьня 1568 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=--UDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%97%D1%8B%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%97%D1%8B%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 299].&lt;/ref&gt;; ''Wieś Bobrowniki Wielkie… Kazimierz Zyngiel'' (15 красавіка 1760 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=WGYjAQAAMAAJ&amp;q=Zyngiel#v=snippet&amp;q=Zyngiel&amp;f=false S. 119].&lt;/ref&gt;; ''Anastazja Singiel'' (1781 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=10pl&amp;rid=B&amp;search_lastname=Singiel&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Jeleniewo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Katarzyna Syngajło'' (1783 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Syngaj%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Kroże], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Jan Zyngielewicz'' (1794 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Zyngielewicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Gierwiaty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Wawrzyniec Zingiel'' (1802 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Zingiel&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Worniany], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Jacek Krzysztofa syn Zyngiel'' (1816 год)&lt;ref&gt;Kuryer litewski. Nr. 28, 1816. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=M25lAAAAcAAJ&amp;q=Zyngiel#v=snippet&amp;q=Zyngiel&amp;f=false S. 131, 140, 151].&lt;/ref&gt;; ''Żyngiel'' (1909 год)&lt;ref&gt;[https://genealogia.lt/pdfs/parafia_mejszagolska1909r.pdf Parafia mejszagolska w 1908 r.], Genealogia Wileńszczyzny&lt;/ref&gt;; ''Żyngałowicz'' (1909 год)&lt;ref&gt;[https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/kosciol_kamieliszki.pdf Kościół Kiemieliszki — Spis parafian 1909 (F604-1-8950)]&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Юры Багданавіч Зынгель — [[Расены|расенскі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1585 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=XhILAAAAIAAJ&amp;q=%D0%97%D1%8B%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8F#v=snippet&amp;q=%D0%97%D1%8B%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8F&amp;f=false С. 156].&lt;/ref&gt;
* Якуб Мікалаевіч Зынгель — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1589—1595 гадох (меў сына Юрыя)&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 2. ― Вильна, 1903. С. 31—32, 40, 51, 69, 122, 139.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 4. ― Вильна, 1905. С. 48.&lt;/ref&gt;
* Юры Якубавіч Зінгель Куркуж — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1599 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 5. ― Вильна, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=FshZAAAAcAAJ&amp;q=%D0%97%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8F#v=snippet&amp;q=%D0%97%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8F&amp;f=false С. 101].&lt;/ref&gt;
* Марыя Жынгаловічава (''Жинголовичева'') — [[Вільня|віленская]] шляхцянка, якая мела ў валоданьні зямлю пад [[Вількамір]]ам на 1882 год&lt;ref&gt;Алфавитный список землевладельцев Ковенской губернии. — Ковна, 1882. С. 126.&lt;/ref&gt;
* Міхал Зінгіль — жыхар [[Вільня|Вільні]] на 1906 год&lt;ref&gt;Список лиц, пользующихся правом участия в выборах в Государственную Думу по 3-му избирательному участку г. Вильны. — Вильна, 1906. С. 21.&lt;/ref&gt;
* Яфім Жынгель — праваслаўны зь [[Дзьвінскі павет|Дзьвінскага павету]] на 1907 год&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/duma-list-of-vitebsk-gubernia/Duma%20List%20of%20Vitebsk%20Gubernia%20-%201907%20-%20Dvinsk%20uyezd%20-%202/page/n3/mode/2up Приложение к № ? Витебских Губернских Ведомостей, 1907 год]. С. 2.&lt;/ref&gt;
* Архіп Зінгель — праваслаўны з [[Амсьціслаўскі павет|Амсьціслаўскага павету]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №741 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004422334?page=4 С. 11844].&lt;/ref&gt;
* Мацей, Канстантын, Адам, Ян, Юльян, Юзэф, Соф’я, Станіслаў, Вэраніка, Гіпаліт, Браніслаў, Эдвард, Эмілія, Антоні і Міхал Жынгелі (''Żyngiel'') — уладальнікі гаспадарак у Яўнюнах каля [[Майшагола|Майшаголы]] на 1936 год&lt;ref&gt;Ryszard Sys, [https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/spis_gosp_1928_38_wilenskie.pdf Właściciele gospodarstw rolnych w woj. wileńskim w latach 1928—1939], publikacje «Pisarza hipotecznego zawarte w Dzienniku Województwa Wileńskiego za lata 1928—1939»&lt;/ref&gt;
* Люцыян Жынгель (1880—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Дрыса|Дрысы]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%96%D1%8B%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9B%D1%8E%D1%86%D1%8B%D1%8F%D0%BD_%D0%92%D1%96%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%86%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_(1880) Жынгель Люцыян Вікенцьевіч (1880)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Іван Жынгілевіч (1910—?) — беларус з [[Куранец|Куранцу]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%96%D1%8B%D0%BD%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%86%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1910) Жынгілевіч Іван Максімавіч (1910)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Станіслаў Шынгель (1915—?) — селянін з [[Заслаўе|Заслаўя]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%A8%D1%8B%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E_%D0%9C%D1%96%D1%85%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1915) Шынгель Станіслаў Міхайлавіч (1915)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;

Жынгелевіч (Żyngielewicz) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]]&lt;ref&gt;[https://genealogia.lt/pdfs/szlachta_swiecianska.pdf Spis nazwisk rodzin szlacheckich zamieszkałych w pow. święciańskim w XIX wieku.], Genealogia Wileńszczyzny&lt;/ref&gt;.

Шымкайлы — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/ss/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Ш], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Адзначалаўся [[тапонім]] Сінгайлішкі (''Сингайлишки'')&lt;ref&gt;Lietuvių pavardžių žodynas. T. 2. — Vilnius, 1989. P. 718.&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Зынь|Сіна]]
* [[Гайла (імя)|Гайла]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай сін}}
{{Імёны з асновай гайл}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>pffcrpa8tuscn1lo6l769ml6yytqdck</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зынь</title>
    <ns>0</ns>
    <id>280276</id>
    <revision>
      <id>2682401</id>
      <parentid>2681733</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T21:43:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43190-81</username>
        <id>99321</id>
      </contributor>
      <origin>2682401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11872" sha1="oqbp26vi2hwvmutann3f3g9w32757vc" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Зынь
|лацінка          = Zyń
|арыгінал         = Sini
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт          = Зын, Зін, Зінь, Сінь, Жын, Жынь
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Зынгель]], [[Сінгер]], [[Зінар]]
}}

'''Зынь''' (''Жынь''), '''Зын''' (''Жын''), '''Зін''' (''Зінь''), '''Сінь''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Сіні або Зіні, Сіна або Зіна (Sini, Sino) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1337&quot;&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Sini+Sino#v=snippet&amp;q=Sini%20Sino&amp;f=false S. 1337].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова -сін- (-зын-) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] sineigs 'стары', [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] sin 'сэнс, меркаваньне' або ад асновы [[Жында|-сінд- (-зынд-)]]&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&amp;pg=PA462&amp;dq=Sinner+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjgxNS6sf-BAxX0iP0HHVKRB6AQ6AF6BAgMEAI#v=onepage&amp;q=Sinner%20namenkunde&amp;f=false S. 462].&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае брак адэкватнага тлумачэньня іменнай асновы -сін- (-зін-) зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]], а для іменнай асновы -жын- за найбольш адэкватнае прызнае ''žinóti'' 'ведаць', ''pa-žìnti'' 'спазнаць'&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 24.&lt;/ref&gt; (фіксуецца ў слоўніку [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]]&lt;ref&gt;[http://www.lkz.lt/?zodis=%C5%BEinoti&amp;id=32047060000 žinóti], Lietuvių kalbos žodynas&lt;/ref&gt;)}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Зынгель]], [[Сінгер]], [[Зінар]], адзначаліся германскія імёны Singel, Singer, Siner.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Zynbiert (Sinbert, Zymbiert), Zynwirt (Sinwirt)&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 242.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Матеи Жиневич'' (1524-1566 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 98.&lt;/ref&gt;; ''Юхно Жинь''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 68.&lt;/ref&gt;, ''Богушъ Жин''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 69.&lt;/ref&gt;, ''Иванъ Жиневичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 96.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''бояр господаръских Рудоминского ж повету… Матея, а Бартломея Жиневичов'' (7 сакавіка 1541 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|229к}} P. 141.&lt;/ref&gt;; ''Давидъ Зыновичъ… земяне замку нашого Городецкого, на имя Давыдъ а Василь Зеновичы… отцу ихъ Зынову'' (10 ліпеня 1544 году)&lt;ref&gt;Ревизия пущ и переходов звериных в бывшем Великом княжестве Литовском, с присовокуплением грамот и привилеев. — Вильна, 1867. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=pDhAAAAAcAAJ&amp;q=%D0%97%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%97%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 334—335].&lt;/ref&gt;; ''Ероцъки Зыневичъ… Иванъ Жыневичъ… Алекъсанъдер Жыневичъ'' (1565 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 248.&lt;/ref&gt;; ''Zyn'' (1670 год)&lt;ref&gt;Bystroń J. Nazwiska polskie. — Lwów, 1936. S. 283.&lt;/ref&gt;; ''Anna Zinewicz'' (1718 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Zinewicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date= Żyrowicze (gr.-kat.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Grzegorz Zyniewicz'' (1801 год)&lt;ref&gt;Kłapkowski W. Konwent Dominikanów w Sejnach // Ateneum wileńskie. R. 13, z. 2. — Wilno, 1938. S. 95 (163).&lt;/ref&gt;; ''Jadwiga z Ciechanowiczów Siniewicz'' (4 красавіка 1887 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 136.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама: 
* Сініла, Жыніл, Жынель (у гістарычным гоцкім арэале адзначалася імя Sinnelo&lt;ref&gt;Repertori D’Antropònims Catalans (RAC). Vol. 1. — Barcelona, 1994. [https://books.google.by/books?id=SUwv8x15BE8C&amp;pg=PA502&amp;dq=%22Sinnelo%22+sinlo&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiG-fe-laWKAxWH_7sIHerxEEAQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=%22Sinnelo%22%20sinlo&amp;f=false P. 502].&lt;/ref&gt;, таксама адзначалася старажытнае германскае імя [[Санель|Senilo]]&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Sanilo#v=snippet&amp;q=Sanilo&amp;f=false S. 1296].&lt;/ref&gt;): ''Jan Siniłło'' (1828 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=21uk&amp;rid=B&amp;search_lastname=Sini%C5%82%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Dąbrowica], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, ''Józef Żynielewicz'' (7 лютага 1780 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 306.&lt;/ref&gt;, Антон Жыніл — праваслаўны з ваколіцаў [[Лужкі|Лужкоў]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №285 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004351639?page=70 С. 4550].&lt;/ref&gt;;
* Шымбар: ''Миколаи Шимъборовичъ'' (1528 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 58.&lt;/ref&gt;, ''s panem Stanisławem Szymborem'' (1621 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Рэестры попісу паспалітага рушэньня шляхты ВКЛ з 1621 году (2015)|к}} S. 42.&lt;/ref&gt;;
* Сімбарт: Андрэй Сімбарт — жыхар [[Полацкі павет|Полацкага павету]] на 1905 год&lt;ref&gt;Приложение к № 42 Витебских Губернских Ведомостей, 17 октября 1905 года. С. 2.&lt;/ref&gt;
}}.

== Носьбіты ==
* Мацей Жыневіч — [[Рудаміна|рудамінскі]] баярын, які ўпамінаецца паміж 1524 і 1566 гадамі
* Юхна Жынь і Богуш Жын — рудамінскія баяры, якія ўпамінаюцца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Іван Жыневіч — [[ваўкавыск]]і баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Яроцкі Зыневіч, Іван і Аляксандар Жыневічы — ваўкавыскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1565 году
* Іван Зіневіч — жыхар [[Смаленск]]у на 1906 год&lt;ref&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Smolensk_1906_StateDumaVoters.pdf Смоленские Губернские Ведомости, 28 ноября 1906 года]. С. 2.&lt;/ref&gt;
* Пётар Зіновіч — праваслаўны з [[Чавускі павет|Чавускага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №1315 убитым, раненым и без вести пропавшим солдатам. — СПб., 1915. [https://dlib.rsl.ru/viewer/01004358848#?page=75e С. 21035].&lt;/ref&gt;
* Юстын Жын — праваслаўны з ваколіцаў [[Лужкі|Лужкоў]], паранены ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №526 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358820?page=91 С. 8411].&lt;/ref&gt;
* Ёсіф Сіневіч (1885—?) — [[Беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Койданаў|Койданава]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%A1%D1%96%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%86%D0%BE%D1%81%D1%96%D1%84_%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1885) Сіневіч Іосіф Казіміравіч (1885)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Уладзімер Жынь (1905—1938) — беларус з ваколіцаў [[Вільня|Вільні]], забіты ўладамі СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index7.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Томской обл.&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Зіневіч (1912—?) — беларус з ваколіцаў [[Клецак|Клецку]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index8.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;

Жыневіч або Зыневіч (Zyniewicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны-асновы}}
{{Імёны з асновай сін}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>oqbp26vi2hwvmutann3f3g9w32757vc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682405</id>
      <parentid>2682401</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T22:22:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43190-81</username>
        <id>99321</id>
      </contributor>
      <origin>2682405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12086" sha1="3qcu9pi5lap10b5ypd1gcl42ctfq08n" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Зынь
|лацінка          = Zyń
|арыгінал         = Sini
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт          = Зын, Зін, Зінь, Сінь, Жын, Жынь
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Зынгель]], [[Сінгер]], [[Зінар]]
}}

'''Зынь''' (''Жынь''), '''Зын''' (''Жын''), '''Зін''' (''Зінь''), '''Сінь''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Сіні або Зіні, Сіна або Зіна (Sini, Sino) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1337&quot;&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Sini+Sino#v=snippet&amp;q=Sini%20Sino&amp;f=false S. 1337].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова -сін- (-зын-) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] sineigs 'стары', [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] sin 'сэнс, меркаваньне' або ад асновы [[Жында|-сінд- (-зынд-)]]&lt;ref name=&quot;Gottschald-2006-462&quot;&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&amp;pg=PA462&amp;dq=Sinner+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjgxNS6sf-BAxX0iP0HHVKRB6AQ6AF6BAgMEAI#v=onepage&amp;q=Sinner%20namenkunde&amp;f=false S. 462].&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае брак адэкватнага тлумачэньня іменнай асновы -сін- (-зін-) зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]], а для іменнай асновы -жын- за найбольш адэкватнае прызнае ''žinóti'' 'ведаць', ''pa-žìnti'' 'спазнаць'&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 24.&lt;/ref&gt; (фіксуецца ў слоўніку [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]]&lt;ref&gt;[http://www.lkz.lt/?zodis=%C5%BEinoti&amp;id=32047060000 žinóti], Lietuvių kalbos žodynas&lt;/ref&gt;)}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Зынгель]], [[Сінгер]], [[Зінар]], адзначаліся германскія імёны Singel, Singer, Siner.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Zynbiert (Sinbert, Zymbiert), Zynwirt (Sinwirt)&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 242.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Матеи Жиневич'' (1524-1566 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 98.&lt;/ref&gt;; ''Юхно Жинь''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 68.&lt;/ref&gt;, ''Богушъ Жин''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 69.&lt;/ref&gt;, ''Иванъ Жиневичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 96.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''бояр господаръских Рудоминского ж повету… Матея, а Бартломея Жиневичов'' (7 сакавіка 1541 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|229к}} P. 141.&lt;/ref&gt;; ''Давидъ Зыновичъ… земяне замку нашого Городецкого, на имя Давыдъ а Василь Зеновичы… отцу ихъ Зынову'' (10 ліпеня 1544 году)&lt;ref&gt;Ревизия пущ и переходов звериных в бывшем Великом княжестве Литовском, с присовокуплением грамот и привилеев. — Вильна, 1867. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=pDhAAAAAcAAJ&amp;q=%D0%97%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%97%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 334—335].&lt;/ref&gt;; ''Ероцъки Зыневичъ… Иванъ Жыневичъ… Алекъсанъдер Жыневичъ'' (1565 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 248.&lt;/ref&gt;; ''Zyn'' (1670 год)&lt;ref&gt;Bystroń J. Nazwiska polskie. — Lwów, 1936. S. 283.&lt;/ref&gt;; ''Anna Zinewicz'' (1718 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Zinewicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date= Żyrowicze (gr.-kat.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Grzegorz Zyniewicz'' (1801 год)&lt;ref&gt;Kłapkowski W. Konwent Dominikanów w Sejnach // Ateneum wileńskie. R. 13, z. 2. — Wilno, 1938. S. 95 (163).&lt;/ref&gt;; ''Jadwiga z Ciechanowiczów Siniewicz'' (4 красавіка 1887 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 136.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама: 
* Сініла, Жыніл, Жынель (у гістарычным гоцкім арэале адзначалася імя Sinnelo&lt;ref&gt;Repertori D’Antropònims Catalans (RAC). Vol. 1. — Barcelona, 1994. [https://books.google.by/books?id=SUwv8x15BE8C&amp;pg=PA502&amp;dq=%22Sinnelo%22+sinlo&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiG-fe-laWKAxWH_7sIHerxEEAQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=%22Sinnelo%22%20sinlo&amp;f=false P. 502].&lt;/ref&gt;, таксама адзначалася старажытнае германскае імя [[Санель|Senilo]]&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Sanilo#v=snippet&amp;q=Sanilo&amp;f=false S. 1296].&lt;/ref&gt;): ''Jan Siniłło'' (1828 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=21uk&amp;rid=B&amp;search_lastname=Sini%C5%82%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Dąbrowica], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, ''Józef Żynielewicz'' (7 лютага 1780 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 306.&lt;/ref&gt;, Антон Жыніл — праваслаўны з ваколіцаў [[Лужкі|Лужкоў]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №285 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004351639?page=70 С. 4550].&lt;/ref&gt;;
* Шымбар (адзначалася германскае імя Simper&lt;ref name=&quot;Gottschald-2006-462&quot;/&gt;): ''Миколаи Шимъборовичъ'' (1528 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 58.&lt;/ref&gt;, ''s panem Stanisławem Szymborem'' (1621 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Рэестры попісу паспалітага рушэньня шляхты ВКЛ з 1621 году (2015)|к}} S. 42.&lt;/ref&gt;;
* Сімбарт (адзначалася германскае імя Sempert&lt;ref name=&quot;Gottschald-2006-462&quot;/&gt;): Андрэй Сімбарт — жыхар [[Полацкі павет|Полацкага павету]] на 1905 год&lt;ref&gt;Приложение к № 42 Витебских Губернских Ведомостей, 17 октября 1905 года. С. 2.&lt;/ref&gt;
}}.

== Носьбіты ==
* Мацей Жыневіч — [[Рудаміна|рудамінскі]] баярын, які ўпамінаецца паміж 1524 і 1566 гадамі
* Юхна Жынь і Богуш Жын — рудамінскія баяры, якія ўпамінаюцца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Іван Жыневіч — [[ваўкавыск]]і баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Яроцкі Зыневіч, Іван і Аляксандар Жыневічы — ваўкавыскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1565 году
* Іван Зіневіч — жыхар [[Смаленск]]у на 1906 год&lt;ref&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Smolensk_1906_StateDumaVoters.pdf Смоленские Губернские Ведомости, 28 ноября 1906 года]. С. 2.&lt;/ref&gt;
* Пётар Зіновіч — праваслаўны з [[Чавускі павет|Чавускага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №1315 убитым, раненым и без вести пропавшим солдатам. — СПб., 1915. [https://dlib.rsl.ru/viewer/01004358848#?page=75e С. 21035].&lt;/ref&gt;
* Юстын Жын — праваслаўны з ваколіцаў [[Лужкі|Лужкоў]], паранены ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №526 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358820?page=91 С. 8411].&lt;/ref&gt;
* Ёсіф Сіневіч (1885—?) — [[Беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Койданаў|Койданава]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%A1%D1%96%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%86%D0%BE%D1%81%D1%96%D1%84_%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1885) Сіневіч Іосіф Казіміравіч (1885)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Уладзімер Жынь (1905—1938) — беларус з ваколіцаў [[Вільня|Вільні]], забіты ўладамі СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index7.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Томской обл.&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Зіневіч (1912—?) — беларус з ваколіцаў [[Клецак|Клецку]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index8.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;

Жыневіч або Зыневіч (Zyniewicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны-асновы}}
{{Імёны з асновай сін}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>3qcu9pi5lap10b5ypd1gcl42ctfq08n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682406</id>
      <parentid>2682405</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T22:27:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43190-81</username>
        <id>99321</id>
      </contributor>
      <origin>2682406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12363" sha1="n6vqv685a4r7syf2nz2ed3h30zpotm0" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Зынь
|лацінка          = Zyń
|арыгінал         = Sini
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт          = Зын, Зін, Зінь, Сінь, Жын, Жынь
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Зынгель]], [[Сінгер]], [[Зінар]]
}}

'''Зынь''' (''Жынь''), '''Зын''' (''Жын''), '''Зін''' (''Зінь''), '''Сінь''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Сіні або Зіні, Сіна або Зіна (Sini, Sino) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1337&quot;&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Sini+Sino#v=snippet&amp;q=Sini%20Sino&amp;f=false S. 1337].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова -сін- (-зын-) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] sineigs 'стары', [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] sin 'сэнс, меркаваньне' або ад асновы [[Жында|-сінд- (-зынд-)]]&lt;ref name=&quot;Gottschald-2006-462&quot;&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&amp;pg=PA462&amp;dq=Sinner+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjgxNS6sf-BAxX0iP0HHVKRB6AQ6AF6BAgMEAI#v=onepage&amp;q=Sinner%20namenkunde&amp;f=false S. 462].&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае брак адэкватнага тлумачэньня іменнай асновы -сін- (-зін-) зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]], а для іменнай асновы -жын- за найбольш адэкватнае прызнае ''žinóti'' 'ведаць', ''pa-žìnti'' 'спазнаць'&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 24.&lt;/ref&gt; (фіксуецца ў слоўніку [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]]&lt;ref&gt;[http://www.lkz.lt/?zodis=%C5%BEinoti&amp;id=32047060000 žinóti], Lietuvių kalbos žodynas&lt;/ref&gt;)}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Зынгель]], [[Сінгер]], [[Зінар]], адзначаліся германскія імёны Singel, Singer, Siner.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Zynbiert (Sinbert, Zymbiert), Zynwirt (Sinwirt)&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 242.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Матеи Жиневич'' (1524-1566 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 98.&lt;/ref&gt;; ''Юхно Жинь''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 68.&lt;/ref&gt;, ''Богушъ Жин''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 69.&lt;/ref&gt;, ''Иванъ Жиневичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 96.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''бояр господаръских Рудоминского ж повету… Матея, а Бартломея Жиневичов'' (7 сакавіка 1541 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|229к}} P. 141.&lt;/ref&gt;; ''Давидъ Зыновичъ… земяне замку нашого Городецкого, на имя Давыдъ а Василь Зеновичы… отцу ихъ Зынову'' (10 ліпеня 1544 году)&lt;ref&gt;Ревизия пущ и переходов звериных в бывшем Великом княжестве Литовском, с присовокуплением грамот и привилеев. — Вильна, 1867. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=pDhAAAAAcAAJ&amp;q=%D0%97%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%97%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 334—335].&lt;/ref&gt;; ''Ероцъки Зыневичъ… Иванъ Жыневичъ… Алекъсанъдер Жыневичъ'' (1565 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 248.&lt;/ref&gt;; ''Zyn'' (1670 год)&lt;ref&gt;Bystroń J. Nazwiska polskie. — Lwów, 1936. S. 283.&lt;/ref&gt;; ''Anna Zinewicz'' (1718 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Zinewicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date= Żyrowicze (gr.-kat.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Grzegorz Zyniewicz'' (1801 год)&lt;ref&gt;Kłapkowski W. Konwent Dominikanów w Sejnach // Ateneum wileńskie. R. 13, z. 2. — Wilno, 1938. S. 95 (163).&lt;/ref&gt;; ''Jadwiga z Ciechanowiczów Siniewicz'' (4 красавіка 1887 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 136.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама: 
* Сініла, Жыніл, Жынель (у гістарычным гоцкім арэале адзначалася імя Sinnelo&lt;ref&gt;Repertori D’Antropònims Catalans (RAC). Vol. 1. — Barcelona, 1994. [https://books.google.by/books?id=SUwv8x15BE8C&amp;pg=PA502&amp;dq=%22Sinnelo%22+sinlo&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiG-fe-laWKAxWH_7sIHerxEEAQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=%22Sinnelo%22%20sinlo&amp;f=false P. 502].&lt;/ref&gt;, таксама адзначалася старажытнае германскае імя [[Санель|Senilo]]&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Sanilo#v=snippet&amp;q=Sanilo&amp;f=false S. 1296].&lt;/ref&gt;): ''Jan Siniłło'' (1828 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=21uk&amp;rid=B&amp;search_lastname=Sini%C5%82%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Dąbrowica], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, ''Józef Żynielewicz'' (7 лютага 1780 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 306.&lt;/ref&gt;, Антон Жыніл — праваслаўны з ваколіцаў [[Лужкі|Лужкоў]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №285 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004351639?page=70 С. 4550].&lt;/ref&gt;;
* Шымбар (адзначалася германскае імя Simper&lt;ref name=&quot;Gottschald-2006-462&quot;/&gt;): ''Миколаи Шимъборовичъ'' (1528 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 58.&lt;/ref&gt;, ''s panem Stanisławem Szymborem'' (1621 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Рэестры попісу паспалітага рушэньня шляхты ВКЛ з 1621 году (2015)|к}} S. 42.&lt;/ref&gt;;
* Сімбарт (адзначалася старажытнае германскае імя Sinbertus&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l'ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 200.&lt;/ref&gt;, германскае імя Sempert&lt;ref name=&quot;Gottschald-2006-462&quot;/&gt;): Андрэй Сімбарт — жыхар [[Полацкі павет|Полацкага павету]] на 1905 год&lt;ref&gt;Приложение к № 42 Витебских Губернских Ведомостей, 17 октября 1905 года. С. 2.&lt;/ref&gt;
}}.

== Носьбіты ==
* Мацей Жыневіч — [[Рудаміна|рудамінскі]] баярын, які ўпамінаецца паміж 1524 і 1566 гадамі
* Юхна Жынь і Богуш Жын — рудамінскія баяры, якія ўпамінаюцца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Іван Жыневіч — [[ваўкавыск]]і баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Яроцкі Зыневіч, Іван і Аляксандар Жыневічы — ваўкавыскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1565 году
* Іван Зіневіч — жыхар [[Смаленск]]у на 1906 год&lt;ref&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Smolensk_1906_StateDumaVoters.pdf Смоленские Губернские Ведомости, 28 ноября 1906 года]. С. 2.&lt;/ref&gt;
* Пётар Зіновіч — праваслаўны з [[Чавускі павет|Чавускага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №1315 убитым, раненым и без вести пропавшим солдатам. — СПб., 1915. [https://dlib.rsl.ru/viewer/01004358848#?page=75e С. 21035].&lt;/ref&gt;
* Юстын Жын — праваслаўны з ваколіцаў [[Лужкі|Лужкоў]], паранены ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №526 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358820?page=91 С. 8411].&lt;/ref&gt;
* Ёсіф Сіневіч (1885—?) — [[Беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Койданаў|Койданава]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%A1%D1%96%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%86%D0%BE%D1%81%D1%96%D1%84_%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1885) Сіневіч Іосіф Казіміравіч (1885)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Уладзімер Жынь (1905—1938) — беларус з ваколіцаў [[Вільня|Вільні]], забіты ўладамі СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index7.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Томской обл.&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Зіневіч (1912—?) — беларус з ваколіцаў [[Клецак|Клецку]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index8.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;

Жыневіч або Зыневіч (Zyniewicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны-асновы}}
{{Імёны з асновай сін}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>n6vqv685a4r7syf2nz2ed3h30zpotm0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ісад</title>
    <ns>0</ns>
    <id>280294</id>
    <revision>
      <id>2682445</id>
      <parentid>2596583</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T09:25:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43090-37</username>
        <id>99328</id>
      </contributor>
      <origin>2682445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4549" sha1="jbfaj8b9t46yp3vua54f0j3u2aiad4i" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Ісад
|лацінка          = Isad
|арыгінал         = Isada
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Эйса|Iso]] + [[Гадзь|Hado]]
|варыянт          = Ісат, Ісата, Ісета, Айсета
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Ісад''' (''Ісат'', ''Ісата'', ''Ісета'', ''Айсета'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Ісада (Isada) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 147.&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Эйса|ісан- (эйс-, іс-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Ізбут]], [[Ізмунт]], [[Эйсімонт]]; германскія імёны Isbodus, Ismund, Eisenmund) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] eisarn, германскага *isarna-, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] îsarn, îsan 'жалеза'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 161.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Гадзь|-гад- (-ад-, -ат-)]] (імёны ліцьвінаў [[Ядвіга]], [[Гатман]], [[Бэрнат|Бернат]]; германскія імёны Hadwig, Hadoman, Bernat) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *haþus&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 70.&lt;/ref&gt;, германскага hathu 'бой'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 87.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''o yeszyoro Oyszyeto'' (1399—1429 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 133.&lt;/ref&gt;, ''o ozero o Iseto'' (10 студзеня 1427 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 747.&lt;/ref&gt;; ''подданого господарьского Больницкого на име Миколая Исада'' (5 жніўня 1585 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 26. — Вильна, 1899. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=XeYDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B4%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B4%D0%B0&amp;f=false С. 15].&lt;/ref&gt;; ''Andrey Isad'' (1636 год)&lt;ref&gt;Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 79.&lt;/ref&gt;; ''Szczepuk Isad… Ambroży Isadowicz'' (1641 год)&lt;ref&gt;Ординация королевских пущ: в лесничествах бывшего Великого Княжества Литовского. — Вильна, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=jGdcAAAAcAAJ&amp;q=Isadowicz#v=snippet&amp;q=Isadowicz&amp;f=false С. 8, 41].&lt;/ref&gt;; ''Marianna Isato'' (1800 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;w=23lt&amp;rid=A&amp;exac=1&amp;search_lastname=Isato&amp;search_lastname2=&amp;from_date=&amp;to_date= Bijuciszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Восіп і Ёсіф Ісаты — каталікі зь [[Дзьвінскі павет|Дзьвінскага павету]] на 1907 год&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/duma-list-of-vitebsk-gubernia/Duma%20List%20of%20Vitebsk%20Gubernia%20-%201907%20-%20Dvinsk%20uyezd%20-%202/page/n5/mode/2up Приложение к № ? Витебских Губернских Ведомостей, 1907 год]. С. 3.&lt;/ref&gt;

== Глядзіце таксама ==
* [[Эйса]]
* [[Гадзь|Гата]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай ісан}}
{{Імёны з асновай гад}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>jbfaj8b9t46yp3vua54f0j3u2aiad4i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Павал Давідовіч</title>
    <ns>0</ns>
    <id>282924</id>
    <revision>
      <id>2682357</id>
      <parentid>2655453</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T15:59:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2682357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3568" sha1="d18x5q2u8whoomq2hf32knhgxvt3it4" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Па́вал Давідо́віч''' ({{мова-pl|Paweł Dawidowicz}}; {{Н}} 20 траўня 1995 году) — польскі футбаліст, цэнтральны і правы абаронца «[[Ракаў Чанстахова|Ракава]]» і нацыянальнай [[зборная Польшчы па футболе|зборнай Польшчы]].

== Кар’ера ==
Пачаў кар’еру ў гданьскай «[[Лехія Гданьск|Лехіі]]», у складзе якой дэбютаваў 30 траўня 2013 году ў матчы супраць любінскага «[[Заглембе Любін|Заглембе]]»&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250501113749/https://wybrzeze24.pl/sport/dawidowicz-zadowolony-z-debiutu-w-lechii «Dawidowicz zadowolony z debiutu w Lechii»]. Wybrzeże24.&lt;/ref&gt;. У наступным сэзоне [[Польская футбольная экстракляса|Экстраклясы]] быў ужо асноўным гульцом каманды, згуляўшы 32 матчы чэмпіянату. 20 траўня 2014 году падпісаў пяцігадовы кантракт з чэмпіёнам Партугаліі клюбам «[[Бэнфіка Лісабон|Бэнфіка]]», але быў пераведзены ў рэзэрвовую каманду&lt;ref&gt;[http://www.slbenfica.pt/noticias/detalhedenoticia/tabid/2788/ArticleId/36541/language/en-US/SL-Benfica-sign-Pawel-Dawidowicz.aspx «SL Benfica sign Pawel Dawidowicz»]. S.L. Benfica.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.uefa.com/memberassociations/association=por/news/newsid=2108483.html «Benfica take on Polish prospect Dawidowicz»]. UEFA.&lt;/ref&gt;. Да першай каманды гэтак не атрымаў выкліку, але некалькі сэзонаў правёў у арэндах у клюбах «[[Бохум (футбольны клюб)|Бохум]]», «[[Палерма (футбольны клюб)|Палерма]]» і «[[Эляс Вэрона|Вэрона]]». Апошні зь іх увесну 2019 году выкупіў кантракт гульца. У італьянскім клюбе стаў адным з асноўных цэнтральных абаронцаў каманды. Пасьля пэўнай паўзы ў 2025 годзе вярнуўся на радзіму, склаўшы кантракт з «[[Ракаў Чанстахова|Ракавам]]»&lt;ref&gt;[https://weszlo.com/rakow-wzmacnia-linie-obrony-reprezentant-polski-na-celowniku/ Raków wzmacnia defensywę! Reprezentant Polski na celowniku]. Weszlo.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://sport.interia.pl/pilka-nozna/ekstraklasa/news-koniec-spekulacji-glosny-powrot-do-ekstraklasy-to-sie-wlasni,nId,22542534 Koniec spekulacji. Głośny powrót do Ekstraklasy. To się właśnie dzieje]. Interia.&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Transfermarkt}}
* {{Soccerway}}
* {{Worldfootball}}

{{Навігацыйная група
|назоў = Давідовіч у складзе [[Зборная Польшчы па футболе|зборнай Польшчы]] на [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|чэмпіянатах Эўропы]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Польшча}};
|Польшча на ЧЭ-2020
|Польшча на ЧЭ-2024
}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Давідовіч, Павал}}
[[Катэгорыя:Польскія футбалісты]]</text>
      <sha1>d18x5q2u8whoomq2hf32knhgxvt3it4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>НХЛ 2024—2025 гадоў</title>
    <ns>0</ns>
    <id>289795</id>
    <revision>
      <id>2682340</id>
      <parentid>2637391</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T13:13:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2682340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18254" sha1="9c9z871tnlga4vx5yzov7o52wwac894" xml:space="preserve">'''НХЛ у сэзоне 2024—2025 гадоў''' — 108-ы (107-ы гульнявы) сэзон [[Нацыянальная хакейная ліга|Нацыянальнай хакейнай лігі]], які распачаўся 4 кастрычніка 2024 году, а  скончыўся на пачатку 17 чэрвеня 2025 году. У матчы адкрыцьці згулялі «[[Бафала Сэйбрз]]» і «[[Нью-Джэрзі Дэвілз]]» у Празе, у рамках Глябальнай сэрыі НХЛ. Перадсэзонны драфт адбыўся 28—29 чэрвеня 2024 году ў [[Парадайз (Нэвада)|Парадайзе]]&lt;ref&gt;[http://www.thehockeynews.com/news/2024-nhl-draft-to-take-place-at-the-sphere-in-las-vegas «2024 NHL Draft To Take Place At The Sphere In Las Vegas»]{{Недаступная спасылка|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. TheHockeyNews.com.&lt;/ref&gt;. Першым нумарам на драфце быў абраны канадзкі хакеіст [[Маклін Сэлебрыні]] клюбам «[[Сан-Хасэ Шаркс]]»&lt;ref&gt;Rosen, Dan (12.03.2024). [https://www.nhl.com/news/2024-global-series-to-feature-buffalo-new-jersey-florida-dallas «2024 Global Series to feature Sabres, Devils, Panthers, Stars»]. NHL.&lt;/ref&gt;. 13 красавіка 2024 году стала вядома, што з дазволу НХЛ «Арызона Каётыз» пераедзе з новага сэзону ў іншы штат. Як далей стала вядома, клюб пачаў называццца «[[Юта Солт-Лэйк-Сіці|Юта]]». Згодна з вынікамі плэй-оф «[[Флорыда Пантэрз]]» абаранілі свой тытул уладальнікаў [[Кубак Стэнлі|Кубка Стэнлі]].

== Рэгулярны сэзон ==
=== Табліца ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| style=&quot;background:#ccffcc;&quot;| &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|Каманда выходзіць у плэй-оф праз дывізіён
|-
| style=&quot;background:#ffffbf;&quot;| &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|Каманда выходзіць у плэй-оф праз канфэрэнцыю
|}
=== Заходняя канфэрэнцыя ===
==== Ціхаакіянскі дывізіён ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!width=40|{{Падказка|М|Месца}}
!width=165|Каманда
!width=40|{{Падказка|Г|Гульні}}
!width=40|{{Падказка|В|Выйгрышы}}
!width=40|{{Падказка|ВАЧ|Выйгрышы ў асноўны час}}
!width=40|{{Падказка|ПА|Паразы ў авэртайме}}
!width=40|{{Падказка|П|Паразы}}
!width=80|{{Падказка|Ш|Шайбы}}
!width=50|{{Падказка|РШ|Розьніца ў шайбах}}
!width=40|{{Падказка|Пк|Пункты}}
|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| 1
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Вэгас Голдэн Найтс]]
| 82||50||46||10||22||275—219||+56|| '''110'''
|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| 2
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Лос-Анджэлес Кінгс]]
| 82||48||43||9||25||250—206||+44|| '''105'''
|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| 3
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Эдмантан Ойлерз]]
| 82||48||36||5||29||259—236||+23|| '''101'''
|-
| 4
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Калгары Флэймз]]
| 82||41||31||14||27||225—238||-13|| '''96'''
|-
| 5
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Ванкувэр Кэнакс]]
| 82||38||28||14||30||236—253||-17|| '''90'''
|-
| 6
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Анагайм Дакс]]
| 82||35||24||10||37||221—263||-42|| '''80'''
|-
| 7
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Сіетл Кракен]]
| 82||35||28||6||41||247—265||-18|| '''76'''
|-
| 8
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Сан-Хасэ Шаркс]]
| 82||20||14||12||50||210—315||-105|| '''52'''
|}
:&lt;small&gt;Абноўленая пасьля гульняў 17 красавіка 2025 году&lt;/small&gt;
==== Цэнтральны дывізіён ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!width=40|{{Падказка|М|Месца}}
!width=165|Каманда
!width=40|{{Падказка|Г|Гульні}}
!width=40|{{Падказка|В|Выйгрышы}}
!width=40|{{Падказка|ВАЧ|Выйгрышы ў асноўны час}}
!width=40|{{Падказка|ПА|Паразы ў авэртайме}}
!width=40|{{Падказка|П|Паразы}}
!width=80|{{Падказка|Ш|Шайбы}}
!width=50|{{Падказка|РШ|Розьніца ў шайбах}}
!width=40|{{Падказка|Пк|Пункты}}
|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| 1
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Вініпэг Джэтс]]
| 82||56||43||4||22||277—191||+86|| '''116'''
|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| 2
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Далас Старз]]
| 82||50||41||6||26||277—224||+53|| '''106'''
|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| 3
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Каларада Эвэланш]]
| 82||49||40||4||29||277—234||+43|| '''102'''
|- style=&quot;background:#ffffbf;&quot;
| 4
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Мінэсота Ўайлд]]
| 82||45||33||7||30||228—239||-11|| '''97'''
|- style=&quot;background:#ffffbf;&quot;
| 5
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Сэнт-Луіс Блюз]]
| 82||44||32||8||30||254—233||+21|| '''96'''
|-
| 6
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Юта Солт-Лэйк-Сіці|Юта]]
| 82||38||30||13||31||241—251||-10|| '''89'''
|-
| 7
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Нэшвіл Прэдатарз]]
| 82||30||24||8||44||214—274||-60|| '''68'''
|-
| 8
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Чыкага Блэкгокс]]
| 82||25||20||11||46||226—296||-70|| '''61'''
|}
:&lt;small&gt;Абноўленая пасьля гульняў 17 красавіка 2025 году&lt;/small&gt;
=== Усходняя канфэрэнцыя ===
==== Атлянтычны дывізіён ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!width=40|{{Падказка|М|Месца}}
!width=165|Каманда
!width=40|{{Падказка|Г|Гульні}}
!width=40|{{Падказка|В|Выйгрышы}}
!width=40|{{Падказка|ВАЧ|Выйгрышы ў асноўны час}}
!width=40|{{Падказка|ПА|Паразы ў авэртайме}}
!width=40|{{Падказка|П|Паразы}}
!width=80|{{Падказка|Ш|Шайбы}}
!width=50|{{Падказка|РШ|Розьніца ў шайбах}}
!width=40|{{Падказка|Пк|Пункты}}
|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| 1
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Таронта Мэйпл Ліфс]]
| 82||52||41||4||26||268—231||+37|| '''108'''
|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| 2
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Тампа Бэй Лайтнінг]]
| 82||47||41||8||27||294—219||+75|| '''102'''
|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| 3
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Флорыда Пантэрз]]
| 82||47||37||4||31||252—223||+29|| '''98'''
|- style=&quot;background:#ffffbf;&quot;
| 4
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Атава Сэнатарз]]
| 82||45||35||7||30||243—234||+9|| '''97'''
|- style=&quot;background:#ffffbf;&quot;
| 5
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Манрэаль Канадыенз]]
| 82||40||30||11||31||245—265||-20|| '''91'''
|-
| 6
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Дэтройт Рэд Ўінгс]]
| 82||39||30||8||35||238—259||-21|| '''86'''
|-
| 7
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Бафала Сэйбрз]]
| 82||36||29||7||39||269—289||-20|| '''79'''
|-
| 8
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Бостан Бруінз]]
| 82||33||26||10||39||222—272||-50|| '''76'''
|}
:&lt;small&gt;Абноўленая пасьля гульняў 17 красавіка 2025 году&lt;/small&gt;
==== Сталічны дывізіён ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!width=40|{{Падказка|М|Месца}}
!width=165|Каманда
!width=40|{{Падказка|Г|Гульні}}
!width=40|{{Падказка|В|Выйгрышы}}
!width=40|{{Падказка|ВАЧ|Выйгрышы ў асноўны час}}
!width=40|{{Падказка|ПА|Паразы ў авэртайме}}
!width=40|{{Падказка|П|Паразы}}
!width=80|{{Падказка|Ш|Шайбы}}
!width=50|{{Падказка|РШ|Розьніца ў шайбах}}
!width=40|{{Падказка|Пк|Пункты}}
|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| 1
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Вашынгтон Кэпіталз]]
| 82||51||43||9||22||288—232||+56|| '''111'''
|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| 2
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Караліна Гарыкейнз]]
| 82||47||42||5||30||266—233||+33|| '''99'''
|- style=&quot;background:#ccffcc;&quot;
| 3
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Нью-Джэрзі Дэвілз]]
| 82||42||36||7||33||242—222||+20|| '''91'''
|-
| 4
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Каламбус Блю Джэкетс]]
| 82||40||30||9||33||273—268||+5|| '''89'''
|-
| 5
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Нью-Ёрк Рэйнджарз]]
| 82||39||35||7||36||256—255||+1|| '''85'''
|-
| 6
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Нью-Ёрк Айлэндэрз]]
| 82||35||28||12||35||224—260||-36|| '''82'''
|-
| 7
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Пітсбург Пінгвінз]]
| 82||34||24||12||36||243—293||-50|| '''80'''
|-
| 8
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Філадэлфія Флаерз]]
| 82||33||21||10||39||238—286||-48|| '''76'''
|}

=== Статыстыка ===
==== Найлепшыя бамбардзіры ====
У гэты сьпіс уключаны толькі дзесяць найлепшых гульцоў, якія набралі найбольшую колькасьць пунктаў цягам рэгулярнага сэзону.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! style=&quot;width:150пкс;&quot;| Гулец
! style=&quot;width:150пкс;&quot;| Клюб
! style=&quot;width:25пкс;&quot;| М
! style=&quot;width:25пкс;&quot;| Г
! style=&quot;width:25пкс;&quot;| А
! style=&quot;width:25пкс;&quot;| Пункты
! style=&quot;width:25пкс;&quot;| +/−
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Мікіта Кучараў]] ||style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Тампа Бэй Лайтнінг]] || 78 || 37 || 84 || '''121''' || +22
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Натан Макінан]] ||style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Каларада Эвэланш]] || 79 || 32 || 84 || '''116''' || +25
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Леан Драйзайтль]] ||style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Эдмантан Ойлерз]] || 71 || 52 || 54 || '''106''' || +32
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Давід Пастрняк]] ||style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Бостан Бруінз]] || 82 || 43 || 63 || '''106''' || 0
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Мітчэл Марнэр]] ||style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Таронта Мэйпл Ліфс]] || 81 || 27 || 75 || '''102''' || +18
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Конар Макдэйвід]] ||style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Эдмантан Ойлерз]] || 67 || 26 || 74 || '''100''' || +20
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Кайл Конар]] ||style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Вініпэг Джэтс]] || 82 || 41 || 56 || '''97''' || +17
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Джэк Айкел]] ||style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Вэгас Голдэн Найтс]] || 77 || 28 || 66 || '''94''' || +32
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Кейл Макар]] ||style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Каларада Эвэланш]] || 80 || 30 || 62 || '''92''' || +28
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Сыдні Кросьбі]] ||style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Пітсбург Пінгвінз]] || 80 || 33 || 58 || '''91''' || -20
|}
&lt;small&gt;''М = Матчы; Г = Галы; A = Асыстэнцкія перадачы; П = Пункты; +/− = [[плюс-мінус (хакей)|Плюс/мінус]]''&lt;/small&gt;

==== Найлепшыя брамнікі ====
У гэты сьпіс уключаны толькі дзесяць найлепшых брамнікаў, паводле іхняга адсотку надзейнасьці, здабытага цягам рэгулярнага сэзону. Пры гэтым, каб трапіць у сьпіс брамнікі мусілі згуляць ня меней за 40% ад усіх матчаў сваёй каманды.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! style=&quot;width:150пкс;&quot;| Гулец
! style=&quot;width:150пкс;&quot;| Клюб
! style=&quot;width:25пкс;&quot;| М
! style=&quot;width:25пкс;&quot;| ЧнЛ
! style=&quot;width:25пкс;&quot;| ПШ
! style=&quot;width:25пкс;&quot;| АК
! style=&quot;width:25пкс;&quot;| Н%
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Энтані Столарз]] ||style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Таронта Мэйпл Ліфс]] || 34 || 1986:54 || 71 || 884 || '''92,57'''
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Конар Гэлебайк]] ||style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Вініпэг Джэтс]] || 63 || 3741:22 || 125 || 1539 || '''92,49'''
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Дарсі Кемпэр]] ||style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Лос-Анджэлес Кінгс]] || 50 || 2973:39 || 100 || 1168 || '''92,19'''
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Андрэй Васілеўскі]] ||style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Тампа Бэй Лайтнінг]] || 63 || 3743:05 || 136 || 1581 || '''92,13'''
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Філіп Густаўстан]] ||style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Мінэсота Ўайлд]] || 58 || 3423:35 || 146 || 1547 || '''91,38'''
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Макензі Блэкўуд]] ||style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Каларада Эвэланш]] || 56 || 3223:38 || 137 || 1413 || '''91,22'''
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Логан Томпсан]] ||style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Вашынгтон Кэпіталз]] || 43 || 2535:09 || 105 || 1067 || '''91,04'''
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Лінус Ульмарк]] ||style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Атава Сэнатарз]] || 44 || 2467:17 || 112 || 1118 || '''90,97'''
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Дастын Ўулф]] ||style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Калгары Флэймз]] || 53 || 3182:22 || 140 || 1409 || '''90,96'''
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Джэйк Отынджэр]] ||style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Далас Старз]] || 58 || 3410:04 || 147 || 1464 || '''90,88'''
|}
&lt;small&gt;''М = Матчы; ЧнЛ = Час на лёдзе (хвіліны:сэкунды); ПШ = Прапушчаныя шайбы; АК = Адбітыя кідкі; Н% = Адсотак надзейнасьці''&lt;/small&gt;

== Плэй-оф ==
{{Плэй-оф НХЛ
| Раўнд1-каманда01='''[[Таронта Мэйпл Ліфс]]'''
| Раўнд1-вынік01='''4'''
| Раўнд1-каманда02=[[Атава Сэнатарз]]
| Раўнд1-вынік02=2
| Раўнд1-каманда03=[[Тампа Бэй Лайтнінг]]
| Раўнд1-вынік03=1
| Раўнд1-каманда04='''[[Флорыда Пантэрз]]'''
| Раўнд1-вынік04='''4'''
| Раўнд1-каманда05='''[[Вашынгтон Кэпіталз]]'''
| Раўнд1-вынік05='''4'''
| Раўнд1-каманда06=[[Манрэаль Канадыенз]]
| Раўнд1-вынік06=1
| Раўнд1-каманда07='''[[Караліна Гарыкейнз]]'''
| Раўнд1-вынік07='''4'''
| Раўнд1-каманда08=[[Нью-Джэрзі Дэвілз]]
| Раўнд1-вынік08=1
| Раўнд1-каманда09='''[[Вініпэг Джэтс]]'''
| Раўнд1-вынік09='''4'''
| Раўнд1-каманда10=[[Сэнт-Луіс Блюз]]
| Раўнд1-вынік10=3
| Раўнд1-каманда11='''[[Далас Старз]]'''
| Раўнд1-вынік11=4
| Раўнд1-каманда12=[[Каларада Эвэланш]]
| Раўнд1-вынік12=3
| Раўнд1-каманда13='''[[Вэгас Голдэн Найтс]]'''
| Раўнд1-вынік13='''4'''
| Раўнд1-каманда14=[[Мінэсота Ўайлд]]
| Раўнд1-вынік14=2
| Раўнд1-каманда15=[[Лос-Анджэлес Кінгс]]
| Раўнд1-вынік15=2
| Раўнд1-каманда16='''[[Эдмантан Ойлерз]]'''
| Раўнд1-вынік16='''4'''
| Раўнд2-месца01=
| Раўнд2-каманда01=[[Таронта Мэйпл Ліфс]]
| Раўнд2-вынік01=3
| Раўнд2-месца02=
| Раўнд2-каманда02='''[[Флорыда Пантэрз]]'''
| Раўнд2-вынік02='''4'''
| Раўнд2-месца03=
| Раўнд2-каманда03=[[Вашынгтон Кэпіталз]]
| Раўнд2-вынік03=1
| Раўнд2-месца04=
| Раўнд2-каманда04='''[[Караліна Гарыкейнз]]'''
| Раўнд2-вынік04='''4'''
| Раўнд2-месца05=
| Раўнд2-каманда05=[[Вініпэг Джэтс]]
| Раўнд2-вынік05=2
| Раўнд2-месца06=
| Раўнд2-каманда06='''[[Далас Старз]]'''
| Раўнд2-вынік06='''4'''
| Раўнд2-месца07=
| Раўнд2-каманда07=[[Вэгас Голдэн Найтс]]
| Раўнд2-вынік07=1
| Раўнд2-месца08=
| Раўнд2-каманда08='''[[Эдмантан Ойлерз]]'''
| Раўнд2-вынік08='''4'''
| Раўнд3-месца01=
| Раўнд3-каманда01='''[[Флорыда Пантэрз]]'''
| Раўнд3-вынік01='''4'''
| Раўнд3-месца02=
| Раўнд3-каманда02=[[Караліна Гарыкейнз]]
| Раўнд3-вынік02=1
| Раўнд3-месца03=
| Раўнд3-каманда03=[[Далас Старз]]
| Раўнд3-вынік03=1
| Раўнд3-месца04=
| Раўнд3-каманда04='''[[Эдмантан Ойлерз]]'''
| Раўнд3-вынік04='''4'''
| Раўнд4-месца01=
| Раўнд4-каманда01='''[[Флорыда Пантэрз]]'''
| Раўнд4-вынік01='''4'''
| Раўнд4-месца02=
| Раўнд4-каманда02=[[Эдмантан Ойлерз]]
| Раўнд4-вынік02=2
}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.nhl.com/ Падзеі сэзону 2024—2025] на сайце nhl.com {{Ref-en}}

{{Сэзоны НХЛ}}

[[Катэгорыя:Сэзоны НХЛ|2024—2025]]</text>
      <sha1>9c9z871tnlga4vx5yzov7o52wwac894</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бат (імя)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290433</id>
    <revision>
      <id>2682439</id>
      <parentid>2681202</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T09:10:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43090-37</username>
        <id>99328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Паходжаньне */</comment>
      <origin>2682439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7099" sha1="mckt8bzepxdlrvbw7d5izcdksdp899q" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Бат
|лацінка          = Bat
|арыгінал         = Bato
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт          = Бад, Бадзь
|вытворныя        = [[Біць]]
|зьвязаныя        = [[Баціка]], [[Бадзіла]], [[Батаўт]], [[Бадвіла|Батвіл]], [[Батвін]], [[Батар]]
}}

'''Бат''', '''Бад''' (''Бадзь'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Бада або Бата, пазьней Бат (Bado, Bato, Bath) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Bado+Bato+Bath#v=snippet&amp;q=Bado%20Bato%20Bath&amp;f=false S. 225—226].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова -бад- (-бат-) паходзіць ад германскага badhuo 'бітва'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 49.&lt;/ref&gt;. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Баціка]], [[Бадзіла]], [[Батаўт]], [[Бадвіла|Батвіл]], [[Батвін]], [[Батар]]. Адзначаліся германскія імёны Badiko, Badila, Bathelt, Badvil, Batwin, Bathari.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Badrzych (Badrzyk)&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 10.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Jan Batowicz'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 116.&lt;/ref&gt;; ''cum Elisabetha Badowa de Dowszkszuny'' (1703 год)&lt;ref&gt;[https://kresy.genealodzy.pl/obce/kryniczyn/Kryniczyn_1697-1703_rej_chrztow.pdf Kryniczyn lata 1697—1703 rejestr chrztów kościelnych]&lt;/ref&gt;; ''Jan Badziewicz'' (3 студзеня 1825 году)&lt;ref&gt;Drėma V. Vilniaus namai archyvų fonduose. — Vilnius, 1998. [https://books.google.by/books?id=7OwiAQAAIAAJ&amp;q=badziewicz&amp;dq=badziewicz&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiorZCdn6SJAxU5_gIHHWyPJAQQ6AF6BAgHEAI P. 65].&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама:
* Бадан (адзначалася старажытнае германскае імя Badan, паводле назвы мясцовасьці Badanasthorp&lt;ref name=&quot;Fo-1900-228&quot;/&gt;): ''Ioannes Badanowicz'' (29 сакавіка 1648 году)&lt;ref&gt;Fejér J. Defuncti secundi saeculi Societatis Jesu. 1641—1740. Vol. 1: A—C. — Roma, 1985. P. 71.&lt;/ref&gt;, ''Augustyn Badanowicz'' (1814 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;w=22br&amp;rid=A&amp;exac=&amp;search_lastname=Badanowicz&amp;search_lastname2=&amp;from_date=&amp;to_date= Krzemienica], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;;
* Батэнь, Бадзен (адзначалася старажытнае германскае імя Badin&lt;ref name=&quot;Fo-1900-228&quot;&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Badin#v=snippet&amp;q=Badin&amp;f=false S. 228].&lt;/ref&gt;, пазьнейшае Batinus&lt;ref&gt;[https://celtiberia.net/es/biblioteca/?id=1670&amp;cadena=Mara Antroponimia Altomedieval en Galicia (4ª Ed.)], Celtiberia.net — Prehistoria, Protohistoria e Historia antigua&lt;/ref&gt;): ''Anna Bateń'' (1835 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=5609&amp;search_lastname=&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=200&amp;searchtable=&amp;rpp2=50 Czabiszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, Сьцяпер Бадзен (1882—?) — беларус з ваколіцаў [[Заслаўе|Заслаўя]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%91%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D1%86%D1%8F%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1882) Бадзен Сцяпан Сельверставіч (1882)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;; 
* Бадун (адзначалася старажытнае германскае імя Bettuni&lt;ref name=&quot;Fo-1900-228&quot;/&gt;): Аляксандар Бадун — каталік з ваколіцаў [[Дагда|Дагды]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №810 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358628?page=155 С. 12955].&lt;/ref&gt;;
* Батрань (адзначалася старажытнае германскае імя Baderannus&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 49.&lt;/ref&gt;): Батрані (Batrań) гербу [[Газдава (герб)|Газдава]] — літоўскі шляхецкі род, які меў маёнткі у [[Берасьцейскі павет|Берасьцейскім]] і Вількамірскім паветах&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Rzeszów, 2001. S. 60.&lt;/ref&gt;}}.

== Носьбіты ==
* Іван Бадзевіч (''Бадзевич'') — уладальнік зямлі з ваколіцаў [[Шаўлі|Шаўляў]] на 1882 год&lt;ref&gt;Алфавитный список землевладельцев Ковенской губернии. — Ковна, 1882. С. 9.&lt;/ref&gt;

Батовічы (Batowicz) гербу [[Бонча (герб)|Бонча]] — літоўскі шляхецкі род зь [[Вількамірскі павет|Вількамірскага павету]]&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Rzeszów, 2001. S. 59.&lt;/ref&gt;.

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны-асновы}}
{{Імёны з асновай бад}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>mckt8bzepxdlrvbw7d5izcdksdp899q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ростан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>292082</id>
    <revision>
      <id>2682396</id>
      <parentid>2675919</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T21:15:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43190-81</username>
        <id>99321</id>
      </contributor>
      <origin>2682396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3137" sha1="dp1wbghz2iribhb2kdyue5ekkmtlodb" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Ростан
|лацінка          = Rostan
|арыгінал         = Rostan
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Рост (імя)|Rost]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -н- (-n-)}}
|варыянт          = Русташ
|вытворныя        = [[Рустэн]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Ростан''' (''Руштан'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Рустан або Ростан (Ruston, Rostan) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, &amp; Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=fGUUAAAAYAAJ&amp;q=Ruston%2C+Rostan#v=snippet&amp;q=Ruston%2C%20Rostan&amp;f=false P. 448].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Debrabandere F. Woordenboek van de familienamen in België en Noord-Frankrijk. — Amsterdam, 2003.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://justitia-veritas.be/justitia-veritas/belgique/histoire/dictionnaire-noms-belges-woordenboek-belgische-familienamen/r/ R], Dictionnaire de tous les noms de famille belges&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Рост (імя)|руст- (рост-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Русьцейка|Расьцейка]], [[Расьціла]], [[Ростаўт]]; германскія імёны Rosteck, Rustil, Rostoldus) паходзіць ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] rustjan 'падрыхтаваць, узброіць', rusti 'рыштунак, амуніцыя'&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Rusto%2C+Rust%2C+Rost#v=snippet&amp;q=Rusto%2C%20Rust%2C%20Rost&amp;f=false S. 1286].&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''od ziem ludzi [[Дзісна|dzisienskich]] Jazkta y Stanka Rostaniewiczow'' (4 сьнежня 1554 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 122.&lt;/ref&gt;; ''Michał Rostan'' (1751 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=10pl&amp;rid=B&amp;search_lastname=Rostan&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Suwałki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Якаў Руштан — жыхар [[Вяліскі павет|Вяліскага павету]] на 1905 год&lt;ref&gt;Приложение к № 229 Витебских Губернских Ведомостей, 12 октября 1905 года. С. 1.&lt;/ref&gt;

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны з суфіксам н}}
{{Імёны з асновай руст}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>dp1wbghz2iribhb2kdyue5ekkmtlodb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2026—2027 гадоў</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294742</id>
    <revision>
      <id>2682426</id>
      <parentid>2681278</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T06:54:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2682426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12354" sha1="7llfmaf67dzsm21ljncucbo7vc12sc9" xml:space="preserve">{{Сэзон футбольнай лігі
|Назва                  = Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2026—2027 гадоў
|Арыгінальная назва     =
|Выява                  = 
|Шырыня                 = 
|Подпіс выявы           = 
|Спаборніцтва           = [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА]]
|Сэзон                  = 2026—2027
|Дата пачатку           = 7 ліпеня 2026
|Дата заканчэньня       = 5 чэрвеня 2027
|Колькасьць удзельнікаў = ''Асноўная частка:'' 36&lt;br /&gt;''Усяго:'' 81 (з 53 асацыяцыяў)
|Пераможца              = 
|Фіналіст               = 
|Гледачоў               = 
|Згуляных матчаў        = 
|Забітых галоў          = 
|Найлепшы бамбардзір    = 
|Папярэдні сэзон        = [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2025—2026 гадоў|2025—2026]]
|Наступны сэзон         = [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў|2027—2028]]
}}
'''Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2026—2027 гадоў''' — 72-ы розыгрыш трафэю з часоў Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў і 35-ы розыгрыш пад назвай [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА]]. Фінал адбудзецца на стадыёне «[[Рыяд-Эйр Мэтрапалітана]]» у [[Мадрыд]]зе 5 чэрвеня 2026 году. Гэта будзе другі раз, калі «Мэтрапалітана» прыме фінал Лігі чэмпіёнаў УЭФА пасьля 2019 году. Сэзон пачнецца 7 ліпеня 2026 году кваліфікацыйнымі раўндамі, а лігавая фаза пачнецца 8 верасьня 2026 году. Пераможац турніру аўтаматычна кваліфікуюцца ў лігавую фазу [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў|Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў]], у фінал [[Міжкантынэнтальны кубак ФІФА 2027 году|Міжкантынэнтальнага кубка ФІФА 2027 году]], у групавы этап [[Клюбны чэмпіянат сьвету па футболе 2029 году|клюбнага чэмпіянату сьвету ФІФА 2029 году]] і атрымаюць права згуляць супраць пераможцы [[Ліга Эўропы УЭФА 2026—2027 гадоў|Лігі Эўропы УЭФА 2026—2027 гадоў]] у [[Супэркубак УЭФА 2027 году|Супэркубку УЭФА 2027 году]]. Свой тытул ужо другі год запар будзе абараняць «[[Пары Сэн-Жэрмэн Парыж|Пары Сэн-Жэрмэн]]».

== Расклад матчаў ==
Яшчэ ў сьнежні 2025 году быў падрыхтаваны расклад матчаў сэзону&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.uefa.com/news-media/news/02a0-1f71bdf70a9a-b6067bd647f2-1000--2026-european-football-calendar-match-and-draw-dates-for-all/|загаловак=2026 European football calendar: Match and draw dates for all UEFA competitions, draws and events|выдавецтва=Union of European Football Associations|дата публікацыі=15.12.2025}}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Расклад матчаў на Лігу чэмпіёнаў УЭФА 2026—2027
!Фаза
!Раўнд
!Лёсаваньне
!Першы матч
!Другі матч
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |Кваліфікацыя
|Першы кваліфікацыйны
|16 чэрвеня 2026
|7—8 ліпеня 2026
|14—15 ліпеня 2026
|-
|Другі кваліфікацыйны
|17 чэрвеня 2026
|21—22 ліпеня 2026
|28—29 ліпеня 2026
|-
|Трэці кваліфікацыйны
|20 ліпеня 2026
|4—5 жніўня 2026
|11 жніўня 2026
|-
|Плэй-оф
|Кваліфікацыйны плэй-оф
|3 жніўня 2026
|18—19 жніўня 2026
|25—26 жніўня 2026
|-
| rowspan=&quot;8&quot; |Фаза адзінай лігі
|1 гульнявы дзень
| rowspan=&quot;8&quot; |27 жніўня 2026
| colspan=&quot;2&quot; |8—10 верасьня 2026
|-
|2 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |13—14 кастрычніка 2026
|-
|3 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |20—21 кастрычніка 2026
|-
|4 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |3—4 лістапада 2026
|-
|5 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |24—25 лістапада 2026
|-
|6 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |8—9 сьнежня 2026
|-
|7 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |19—20 студзеня 2027
|-
|8 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |27 студзеня 2027
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |Гульні на вылет
|Папярэдні плэй-оф раўнд
|29 студзеня 2027
|16—17 лютага 2027
|23—24 лютага 2027
|-
|Раўнд шаснаццаці
| rowspan=&quot;4&quot; |26 лютага 2027
|9—10 сакавіка 2027
|16—17 сакавіка 2027
|-
|Чвэрцьфіналы
|6—7 красавіка 2027
|13—14 красавіка 2027
|-
|Паўфіналы
|27—28 красавіка 2027
|4—5 траўня 2027
|-
|Фінал
| colspan=&quot;2&quot; |5 чэрвеня 2027 году
|}

== Кваліфікацыйныя раўнды ==

=== Першы кваліфікацыйны раўнд ===
{{#invoke:Спартовая сэрыя|main|legs=2|h_a=так|caption=
|[[Сабах Баку|Сабах]]|AZE|4–1|[[Нью-Сэйнтс Освэстры|Нью-Сэйнтс]]|WAL|2–0|2–1
|[[Фларыяна (футбольны клюб)|Фларыяна]]|MLT|3–5|[[Шэмрак Ровэрз Дублін|Шэмрак Ровэрз]]|IRL|2–0|1–5
|[[Флёра Талін]]|EST|4–5|[[Ібэрыя 1999 Тбілісі|Ібэрыя-1999]]|GEO|2–3|2–2
|[[Лінкальн Рэд Імпс]]|GIB|4–2|[[Інтэр Эскальдэс-Энгардань|Інтэр Эскальдэс]]|AND|3–1|1–1
|[[Трэ Фіёры Фіярэнтына|Трэ Фіёры]]|SMR|1–3|[[Ларн (футбольны клюб)|Ларн]]|NIR|0–1|1–2
|[[Арарат-Армэнія Ерэван|Арарат-Армэнія]]|ARM|4–3|[[Рыга (футбольны клюб)|Рыга]]|LVA|2–0|2–3
|[[Вардар Скоп’е|Вардар]]|MKD|3–4|[[КуПС Куопіё|КуПС]]|FIN|0–2|3–2 ({{падказка|д.ч.|дадатковы час}})
|[[Каўна Жальгірыс]]|LTU|4–3|[[Дрыта Гнілане|Дрыта]]|KOS|1–1|3–2
|[[МЛ Віцебск]]|BLR|1–5|[[Унівэрсытаця Краёва]]|ROU|1–4|0–1
|[[Пэтракуб Хынчэшць|Пэтракуб]]|MDA|2–7|[[Эгнатыя Рагажына|Эгнатыя]]|ALB|1–1|1–6
|[[Борац Баня-Лука|Борац]]|BIH|1–5|[[Леўскі Сафія|Леўскі]]|BUL|1–1|0–4
|[[Вікінгур Рэйк’явік]]|ISL|3–2|[[Д’ёр (футбольны клюб)|Д’ёр]]|HUN|1–0|2–2
|[[Кайрат Алматы|Кайрат]]|KAZ|4–1|[[Сут’еска Нікшыч|Сут’еска]]|MNE|2–1|2–0
|[[КІ Кляксвуйк|КІ Кляксьвік]]|FRO|4–2|[[Атэрт Бісэн|Атэрт]]|LUX|2–1|2–1
}}

=== Другі кваліфікацыйны раўнд ===
{{#invoke:Спартовая сэрыя|main|legs=2|h_a=так
|heading1=Шлях чэмпіёнаў
|[[М’ельбю Гэлевік|М’ельбю]]|SWE|3–0|[[Лінкальн Рэд Імпс]]|GIB|3−0|0–0
|[[Ларн (футбольны клюб)|Ларн]]|NIR|0–9|[[Црвена Зьвезда Бялград|Црвена Зьвезда]]|SRB|0−4|0–5
|[[Сабах Баку|Сабах]]|AZE|3–0|[[КуПС Куопіё|КуПС]]|FIN|1−0|2–0
|[[КІ Кляксвуйк|КІ Кляксьвік]]|FRO|0–1|[[Каўна Жальгірыс]]|LTU|0−0|0–1
|[[Оргус (футбольны клюб)|Оргус]]|DEN|5–5 (4−3 p)|[[Лех Познань]]|POL|1–4|4–1 (aet)
|[[Арарат-Армэнія Ерэван|Арарат-Армэнія]]|ARM|3–2|[[Шэмрак Ровэрз Дублін|Шэмрак Ровэрз]]|IRL|2−0|1–2
|[[Леўскі Сафія|Леўскі]]|BUL|3–2|[[Унівэрсытаця Краёва]]|ROU|1–0|2–2
|[[Амонія Нікасія]]|CYP|1–1 (5−6 p)|[[Кайрат Алматы|Кайрат]]|KAZ|1–0|0–1 (aet)
|[[Тун (футбольны клюб)|Тун]]|SUI|3–4|[[Дынама Заграб]]|CRO|1−1|2–3 (aet)
|[[Вікінгур Рэйк’явік]]|ISL|2−3|[[Гапаэль Бээршэба]]|ISR|2−1|0−2
|[[Ібэрыя 1999 Тбілісі|Ібэрыя-1999]]|GEO|1–3|[[Слован Браціслава]]|SVK|0−2|1–1
|[[Эгнатыя Рагажына|Эгнатыя]]|ALB|5−5 (1−4 p)|[[Цэле (футбольны клюб)|Цэле]]|SVN|3–3|2–2 (aet)
|heading13=Шлях прадстаўнікоў ліг
|[[Фэнэрбахчэ Стамбул|Фэнэрбахчэ]]|TUR|2–1|[[Гурнік Забжэ]]|POL|1−0|1–1
|[[Штурм Грац|Штурм]]|AUT|6–0|[[Гартс Эдынбург|Гартс]]|SCO|4−0|2–0
}}

=== Трэці кваліфікацыйны раўнд ===
{{#invoke:Спартовая сэрыя|main|legs=2|h_a=так
|heading1=Шлях чэмпіёнаў
|[[Дынама Заграб]]|CRO|Матч 1|[[Каўна Жальгірыс]]|LTU|5–0|11 жн
|[[М’ельбю Гэлевік|М’ельбю]]|SWE|Матч 2|[[Слован Браціслава]]|SVK|1−2|11 жн
|[[Леўскі Сафія|Леўскі]]|BUL|Матч 3|[[Кайрат Алматы|Кайрат]]|KAZ|1−0|11 жн
|[[Оргус (футбольны клюб)|Оргус]]|DEN|Матч 4|[[Сабах Баку|Сабах]]|AZE|5 жн|11 жн
|[[Арарат-Армэнія Ерэван|Арарат-Армэнія]]|ARM|Матч 5|[[Цэле (футбольны клюб)|Цэле]]|SVN|2−1|11 жн
|[[Гапаэль Бээршэба]]|ISR|Матч 6|[[Црвена Зьвезда Бялград|Црвена Зьвезда]]|SRB|1–0|11 жн
|heading7=Шлях прадстаўнікоў ліг
|[[Алімпіякос Пірэй]]|GRE|Матч 1|[[НЭК Нэймэген]]|NED|0–0|11 жн
|[[Юніён Сэн-Жыль|Юніён Сэн-Жылюаз]]|BEL|Матч 2|[[Будэ-Глімт (футбольны клюб)|Будэ-Глімт]]|NOR|3–3|11 жн
|[[Фэнэрбахчэ Стамбул|Фэнэрбахчэ]]|TUR|Матч 3|[[Штурм Грац|Штурм]]|AUT|5 жн|11 жн
|[[Спарта Прага]]|CZE|Матч 4|[[Алімпік Ліён]]|FRA|2–1|11 жн
}}

=== Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф ===
{{#invoke:Спартовая сэрыя|main|legs=2|h_a=так
|heading1=Шлях чэмпіёнаў
|Пераможца матчу 3|&lt;!--BUL/KAZ--&gt;|Матч 1|[[АЕК Атэны]]|GRE|18 жн|26 жн
|[[Сэлтык Глазга|Сэлтык]]|SCO|Матч 2|[[ЛАСК Лінц]]|AUT|19 жн|25 жн
|Пераможца матчу 1|&lt;!--CRO/LTU--&gt;|Матч 3|[[Вікінг Ставангер]]|NOR|18/19 жн|25/26 жн
|Пераможца матчу 2|&lt;!--SWE/SVK--&gt;|Матч 4|Пераможца матчу 5|&lt;!--ARM/SVN--&gt;|18/19 жн|25/26 жн
|Пераможца матчу 6|&lt;!--ISR/SRB--&gt;|Матч 5|Пераможца матчу 4|&lt;!--DEN/AZE--&gt;|18/19 жн|25/26 жн
|heading6=Шлях прадстаўнікоў ліг
|Пераможца матчу 3|&lt;!--TUR/AUT--&gt;|Матч 1|Пераможца матчу 4|&lt;!--CZE/FRA--&gt;|18/19 жн|25/26 жн
|Пераможца матчу 1|&lt;!--GRE/NED--&gt;|Матч 2|Пераможца матчу 2|&lt;!--BEL/NOR--&gt;|18/19 жн|25/26 жн
}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.uefa.com/uefachampionsleague/ Афіцыйны сайт].

{{Ліга чэмпіёнаў УЭФА}}
{{Эўрапейскі футбол у сэзоне 2026—2027 гадоў}}

[[Катэгорыя:Ліга чэмпіёнаў УЭФА|2026]]
[[Катэгорыя:2026 год у футболе]]
[[Катэгорыя:2027 год у футболе]]</text>
      <sha1>7llfmaf67dzsm21ljncucbo7vc12sc9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2026—2027 гадоў</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294743</id>
    <revision>
      <id>2682430</id>
      <parentid>2681469</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T07:11:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Трэці кваліфікацыйны раўнд */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2682430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20336" sha1="ayxdygcvfwq1bsovn6eyy47yre8cbek" xml:space="preserve">{{Сэзон футбольнай лігі
|Назва                  = Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2026—2027 гадоў
|Арыгінальная назва     =
|Выява                  = 
|Шырыня                 = 
|Подпіс выявы           = 
|Спаборніцтва           = [[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА]]
|Сэзон                  = 2026—2027
|Дата пачатку           = ''Кваліфікацыя:''&lt;br&gt;9 ліпеня — 27 жніўня 2026&lt;br&gt;''Асноўная частка:''&lt;br&gt;15 кастрычніка 2026
|Дата заканчэньня       = 2 чэрвеня 2027
|Колькасьць удзельнікаў = 
|Пераможца              = 
|Фіналіст               = 
|Гледачоў               = 
|Згуляных матчаў        = 
|Забітых галоў          = 
|Найлепшы бамбардзір    = 
|Папярэдні сэзон        = [[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2025—2026 гадоў|2025—2026]]
|Наступны сэзон         = [[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў|2027—2028]]
}}
'''Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2026—2027 гадоў''' — 6-ы сэзон трэцяга паводле статуснасьці эўрапейскага турніру [[Зьвяз эўрапейскіх футбольных асацыяцыяў|УЭФА]]. Пераможац турніру аўтаматычна кваліфікуецца ў лігавую фазу [[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў|Лігі Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў]], калі толькі папярэдне не атрымае месца ў [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў|Лізе чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў]] або тую ж Лігу Эўропы праз вынікі ў нацыянальным чэмпіянаце. Як дзейны чэмпіён ангельскі клюб «Крыстал Пэлас» аўтаматычна кваліфікаваўся ў лігавую фазу Лігі Эўропы, таму ня здолее абараніць свой тытул, бо новая фарматная сыстэма не дазваляе клюбам пераходзіць зь Лігі Эўропы ў Лігу канфэрэнцыяў пачынаючы зь лігавай фазы. Фінальны матч будзе згуляны на стадыёне «[[Бэшыкташ (стадыён)|Бэшыкташ]]» у [[Стамбул]]е&lt;ref&gt;[https://www.nss-sports.com/en/lifestyle/45432/besiktas-park-2026-europa-league-final-stadium Why is the Europa League final stadium shaped like an amphitheatre?]. NSS Sports.&lt;/ref&gt;, які папярэдне за год за таго прымаў у сваіх сьценах фінал [[Ліга Эўропы УЭФА 2025—2026 гадоў|Лігі Эўропы УЭФА 2025—2026 гадоў]].

== Расклад матчаў ==
Матчы заплянаваныя быць згулянымі чацьвяргамі, акрамя фіналу, які адбыўся ў сераду, але ў выключных выпадках фінал мог ладзіцца ў аўторак ці сераду праз канфлікты ў раскладзе.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Расклад матчаў на Лігу канфэрэнцыяў УЭФА 2026—2027
!Фаза
!Раўнд
!Лёсаваньне
!Першы матч
!Другі матч
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |Кваліфікацыя
|Першы кваліфікацыйны
|16 чэрвеня 2026
|9 ліпеня 2026
|16 ліпеня 2026
|-
|Другі кваліфікацыйны
|17 чэрвеня 2026
|23 ліпеня 2026
|30 ліпеня 2026
|-
|Трэці кваліфікацыйны
|20 ліпеня 2026
|6 жніўня 2026
|13 жніўня 2026
|-
|Плэй-оф
|Кваліфікацыйны плэй-оф
|3 жніўня 2026
|20 жніўня 2026
|27 жніўня 2026
|-
| rowspan=&quot;6&quot; |Фаза адзінай лігі
|1 гульнявы дзень
| rowspan=&quot;6&quot; |28 жніўня 2026
| colspan=&quot;2&quot; |15 кастрычніка 2026
|-
|2 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |22 кастрычніка 2026
|-
|3 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |5 лістапада 2026
|-
|4 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |26 лістапада 2026
|-
|5 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |10 сьнежня 2026
|-
|6 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |17 сьнежня 2026
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |Гульні на вылет
|Папярэдні плэй-оф раўнд
|15 студзеня 2027
|18 лютага 2027
|25 лютага 2027
|-
|Раўнд шаснаццаці
| rowspan=&quot;4&quot; |26 лютага 2027
|11 сакавіка 2027
|18 сакавіка 2027
|-
|Чвэрцьфіналы
|8 красавіка 2027
|15 красавіка 2027
|-
|Паўфіналы
|29 красавіка 2027
|6 траўня 2027
|-
|Фінал
| colspan=&quot;2&quot; |2 чэрвеня 2027 году
|}

== Кваліфікацыйныя раўнды ==

=== Першы кваліфікацыйны раўнд ===
{{#invoke:Спартовая сэрыя|main|legs=2|h_a=не
|[[Вележ Мостар|Вележ]]|BIH|2–1|[[Мілсамі Архэй|Мілсамі]]|MDA|1–1|1–0
|[[Багэміян Дублін|Багэміян]]|IRL|2–0|[[Сэнт-Джозэфс Гібральтар|Сэнт-Джозэфс]]|GIB|2–0|0–0
|[[Дынама Сіці Тырана|Дынама Сіці]]|ALB|4–2|[[Астана (футбольны клюб)|Астана]]|KAZ|0–1|4–1 ({{падказка|д.ч.|дадатковы час}})
|[[Конас-Кій Номадс]]|WAL|2–3|[[Балкані Сухарэка|Балкані]]|KOS|0–0|2–3
|[[Зіра Баку|Зіра]]|AZE|6–0|[[Тарпэда Кутаісі]]|GEO|3−0|3–0
|[[Дыфэрданж 03 (футбольны клюб)|Дыфэрданж 03]]|LUX|1–3|[[Ільвэс Тампэрэ|Ільвэс]]|FIN|0–0|1–3
|[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Менск]]|BLR|1–1 ([[пэнальці (футбол)|п]]. 6:5)|[[Сылекс Кратава|Сылекс]]|MKD|0–1|1–0 ({{падказка|д.ч.|дадатковы час}})
|[[Ліепая (футбольны клюб)|Ліепая]]|LVA|3–1|[[Дэчыч Тузі|Дэчыч]]|MNE|1–0|2–1
|[[Эльбасані (футбольны клюб)|Эльбасані]]|ALB|1–1 ([[пэнальці (футбол)|п]]. 4:5)|[[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]|BLR|1–1|0–0 ({{падказка|д.ч.|дадатковы час}})
|[[Глентаран Бэлфаст|Глентаран]]|NIR|1–4|[[Рыская футбольная школа|РФШ]]|LVA|1–2|0–2
|[[Атлетык Эскальдэс-Энгардань|Атлетык Эскальдэс]]|AND|4–2|[[Морнар Бар|Морнар]]|MNE|2–1|2–1
|[[Мандорф-ле-Бэн (футбольны клюб)|Мандорф-ле-Бэн]]|LUX|2–3|[[Дынама Тбілісі]]|GEO|1–2|1–1 ({{падказка|д.ч.|дадатковы час}})
|[[Петравац (футбольны клюб)|Петравац]]|MNE|2–5|[[Жальгірыс Вільня]]|LTU|1–3|1–2
|[[Карнарван Таўн]]|WAL|0–10|[[Левадыя Талін|Левадыя]]|EST|0–5|0–5
|[[Марсашлок (футбольны клюб)|Марсашлок]]|MLT|0–4|[[Пюнік Ерэван|Пюнік]]|ARM|0–3|0–1
|[[Гэгельман Коўна|Гэгельман]]|LTU|1–4|[[Лінамээсконд Пайдэ]]|EST|1−1|0–3
|[[Алашкерт Ерэван|Алашкерт]]|ARM|3–3 ([[пэнальці (футбол)|п]]. 6:5)|[[Елімай Семей|Елімай]]|KAZ|1–1|2–2 ({{падказка|д.ч.|дадатковы час}})
|[[Ст’ярнан Гардабайр|Ст’ярнан]]|ISL|5–3|[[Вікінгур Лейрвік|Вікінгур]]|FRO|3–1|2–2
|[[Дыла Горы|Дыла]]|GEO|3–2|[[Віртус Акуавіва|Віртус]]|SMR|3−1|0–1
|[[Сараева (футбольны клюб)|Сараева]]|BIH|2–3|[[Інтэр Турку]]|FIN|1–1|1–2
|[[Эўропа Гібральтар|Эўропа]]|GIB|0–6|[[Шкендыя Тэтава|Шкендыя]]|MKD|0–5|0–1
|[[Нымэ Калью Талін|Нымэ Калью]]|EST|3–2|[[Лінфілд Бэлфаст|Лінфілд]]|NIR|1−0|2–2
|[[Пэн-і-Бонт Брыджэнд|Пэн-і-Бонт]]|WAL|0–4|[[Санта-Калёма (футбольны клюб)|Санта-Калёма]]|AND|0–1|0–3
|[[Рунавік (футбольны клюб)|Рунавік]]|FRO|3–2|[[Гамрун Спартанз]]|MLT|1–1|2–1
|[[УНА Штрасэн]]|LUX|3–0|[[Ля Фіярыта Монтэджардана|Ля Фіярыта]]|SMR|1–0|2–0
|[[Влазьнія Шкодэр|Влазьнія]]|ALB|2–6|[[Малішава (футбольны клюб)|Малішава]]|KOS|2–1|0–5
}}

=== Другі кваліфікацыйны раўнд ===
{{#invoke:Спартовая сэрыя|main|legs=2|h_a=не
|heading1=Шлях чэмпіёнаў
|[[Трэ Фіёры Фіярэнтына|Трэ Фіёры]]|SMR|+:-|—||—|—
|[[Інтэр Эскальдэс-Энгардань|Інтэр Эскальдэс]]|AND|+:-|—||—|—
|[[Борац Баня-Лука|Борац]]|BIH|6–3|[[Пэтракуб Хынчэшць|Пэтракуб]]|MDA|3–0|3–3
|[[Атэрт Бісэн|Атэрт]]|LUX|3–7|[[Д’ёр (футбольны клюб)|Д’ёр]]|HUN|2−6|1–1
|[[МЛ Віцебск]]|BLR|5–1|[[Сут’еска Нікшыч|Сут’еска]]|MNE|3–0|2–1
|[[Флёра Талін]]|EST|1−1 (4−2 p)|[[Нью-Сэйнтс Освэстры|Нью-Сэйнтс]]|WAL|1–0|0−1 (aet)
|[[Фларыяна (футбольны клюб)|Фларыяна]]|MLT|2−3|[[Дрыта Гнілане|Дрыта]]|KOS|1−1|1−2 (aet)
|[[Вардар Скоп’е|Вардар]]|MKD|4–8|[[Рыга (футбольны клюб)|Рыга]]|LVA|2–3|2–5 (aet)
|heading9=Асноўны шлях
|[[Рыека (футбольны клюб)|Рыека]]|CRO|2–0|[[Дэры Сіці]]|IRL|1–0|1–0
|[[Істанбул Башакшэхір]]|TUR|1–3|[[Інтэр Турку]]|FIN|1–1|0–2
|[[Люгана (футбольны клюб)|Люгана]]|SUI|6–1|[[Дукаджыні Кліна|Дукаджыні]]|KOS|1–0|5–1
|[[ХІК Хэльсынкі]]|FIN|8–0|[[Колрэйн (футбольны клюб)|Колрэйн]]|NIR|5–0|3–0
|[[ФКСБ Бухарэст|ФКСБ]]|ROU|3–7|[[Аўда Кекава|Аўда]]|LVA|2–3|1–4
|[[Рыская футбольная школа|РФШ]]|LVA|5–2|[[Вэстры Ісаф’ярдарбайр|Вэстры]]|ISL|4–1|1–1
|[[Ракаў Чанстахова|Ракаў]]|POL|7–1|[[Валета (футбольны клюб)|Валета]]|MLT|3–1|4–0
|[[Ліепая (футбольны клюб)|Ліепая]]|LVA|1–5|[[Аўстрыя Вена]]|AUT|0−2|1–3
|[[Дэбрэцэн (футбольны клюб)|Дэбрэцэн]]|HUN|1–0|[[Пюнік Ерэван|Пюнік]]|ARM|1–0|0–0
|[[ГАІС Гётэборг|ГАІС]]|SWE|1–6|[[Норшэлян Фарум|Норшэлян]]|DEN|1–0|0–6
|[[Гётэборг (футбольны клюб)|Гётэборг]]|SWE|4–3|[[Левадыя Талін|Левадыя]]|EST|1−2|3–1 (aet)
|[[Жыліна (футбольны клюб)|Жыліна]]|SVK|3–4|[[ГКС Катавіцы]]|POL|2–1|1–3
|[[Вараждзін-2012 (футбольны клюб)|Вараждзін]]|CRO|3–4|[[Ябланэц (футбольны клюб)|Ябланэц]]|CZE|3–2|0–2
|[[Дыла Горы|Дыла]]|GEO|0–7|[[Апалён Лімасол]]|CYP|0–4|0–3
|[[Брава Любляна|Брава]]|SVN|3−4|[[Шкендыя Тэтава|Шкендыя]]|MKD|2–1|1–3
|[[Унівэрсытаця Клуж]]|ROU|3–5|[[Бран Бэрген|Бран]]|NOR|2–2|1–3
|[[Шэлбурн Дублін|Шэлбурн]]|IRL|6–4|[[Нымэ Калью Талін|Нымэ Калью]]|EST|5–2|1–2
|[[Валюр Рэйк’явік]]|ISL|3–2|[[Зрынскі Мостар]]|BIH|1–0|2–2
|[[Зымбру Кішынёў|Зымбру]]|MDA|2–3|[[Ноа Ерэван|Ноа]]|ARM|1–1|1–2
|[[Дынама Тбілісі]]|GEO|5–7|[[Жальгірыс Вільня]]|LTU|3–0|2–7
|[[Алюміні Кідрычава|Алюміні]]|SVN|1–4|[[Дынама Сіці Тырана|Дынама Сіці]]|ALB|1–1|0–3
|[[ДАК 1904 Дунайска-Стрэда|ДАК 1904]]|SVK|4–0|[[Вележ Мостар|Вележ]]|BIH|1–0|3–0
|[[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]|BLR|1–5|[[Сіён (футбольны клюб)|Сіён]]|SUI|1–1|0–4
|[[Ст’ярнан Гардабайр|Ст’ярнан]]|ISL|2–2 (4–5 p)|[[Ільвэс Тампэрэ|Ільвэс]]|FIN|1–0|1–2 (aet)
|[[Матэрўэл (футбольны клюб)|Матэрўэл]]|SCO|5–0|[[ГБ Торсгаўн]]|FRO|2–0|3–0
|[[Панявеж (футбольны клюб)|Панявеж]]|LTU|2–2 (2–3 p)|[[Табол Кастанай|Табол]]|KAZ|1–1|1–1 (aet)
|[[Малішава (футбольны клюб)|Малішава]]|KOS|3–4|[[Гібэрніян Эдынбург|Гібэрніян]]|SCO|2–0|1–4
|[[Нэфтчы Баку]]|AZE|3–4|[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Менск]]|BLR|2–4|1–0
|[[Пакш (футбольны клюб)|Пакш]]|HUN|3–4|[[Панатынаікос Атэны|Панатынаікос]]|GRE|1–2|2–2
|[[Жалезьнічар Панчава]]|SRB|0–5|[[Брага (футбольны клюб)|Брага]]|POR|0−1|0–4
|[[Ваяводзіна Новы Сад|Ваяводзіна]]|SRB|2–8|[[Аякс Амстэрдам|Аякс]]|NED|1–4|1–4
|[[Палесьсе Жытомір|Палесьсе]]|UKR|4–5|[[Капэнгаген (футбольны клюб)|Капэнгаген]]|DEN|3–3|1–2
|[[ЛНЗ Чаркасы]]|UKR|0–0 (2–4 p)|[[Гент (футбольны клюб)|Гент]]|BEL|0–0|0–0 (aet)
|[[Санта-Калёма (футбольны клюб)|Санта-Калёма]]|AND|3–9|[[Рапід Вена]]|AUT|1–3|2–6
|[[Гапаэль Тэль-Авіў]]|ISR|4–2|[[Лудагорац Разград|Лудагорац]]|BUL|2–0|2–2
|[[Алашкерт Ерэван|Алашкерт]]|ARM|1–4|[[ЧФР Клуж]]|ROU|1–1|0–3
|[[Багэміян Дублін|Багэміян]]|IRL|4–4 (5–4 p)|[[Балкані Сухарэка|Балкані]]|KOS|2–1|2–3 (aet)
|[[Лінамээсконд Пайдэ]]|EST|2–1|[[Зіра Баку|Зіра]]|AZE|1–0|1–1
|[[Вадуц (футбольны клюб)|Вадуц]]|LIE|6–0|[[Атлетык Эскальдэс-Энгардань|Атлетык Эскальдэс]]|AND|4–0|2–0
|[[Спартак Трнава]]|SVK|0–0 (3–5 p)|[[ЦСКА 1948 Сафія|ЦСКА 1948]]|BUL|0–0|0–0 (aet)
|[[Рунавік (футбольны клюб)|Рунавік]]|FRO|3–3 (4–3 p)|[[Копэр (футбольны клюб)|Копэр]]|SVN|0–2|3–1 (aet)
|[[АЕК Лярнака]]|CYP|3–3 (3–4 p)|[[Бэйтар Ерусалім|Бэйтар]]|ISR|0–1|3–2 (aet)
|[[Партызан Бялград|Партызан]]|SRB|5–0|[[УНА Штрасэн]]|LUX|4–0|1–0
}}

=== Трэці кваліфікацыйны раўнд ===
{{#invoke:Спартовая сэрыя|main|legs=2|h_a=не
|heading1=Шлях чэмпіёнаў
|[[Трэ Фіёры Фіярэнтына|Трэ Фіёры]]|SMR|Матч 1|[[Дрыта Гнілане|Дрыта]]|KOS|6 жн|13 жн
|[[Борац Баня-Лука|Борац]]|BIH|Матч 2|[[МЛ Віцебск]]|BLR|6 жн|13 жн
|[[Інтэр Эскальдэс-Энгардань]]|AND|Матч 3|[[Флёра Талін]]|EST|6 жн|13 жн
|[[Рыга (футбольны клюб)|Рыга]]|LVA|Матч 4|[[Д’ёр (футбольны клюб)|Д’ёр]]|HUN|6 жн|13 жн
|heading5=Шлях прадстаўнікоў ліг
|[[Інтэр Турку]]|FIN|Матч 1|[[Вадуц (футбольны клюб)|Вадуц]]|LIE|6 жн|13 жн
|[[Жальгірыс Вільня]]|LTU|Матч 2|[[Хайдук Спліт]]|CRO|6 жн|13 жн
|[[Партызан Бялград|Партызан]]|SRB|Матч 3|[[Табол Кастанай|Табол]]|KAZ|6 жн|13 жн
|[[Панатынаікос Атэны|Панатынаікос]]|GRE|Матч 4|[[ЦСКА 1948 Сафія|ЦСКА 1948]]|BUL|5 жн|11 жн
|[[Аякс Амстэрдам|Аякс]]|NED|Матч 5|[[Шэлбурн Дублін|Шэлбурн]]|IRL|6 жн|13 жн
|[[Аўда Кекава|Аўда]]|LVA|Матч 6|[[Дынама Сіці Тырана|Дынама Сіці]]|ALB|1−0|13 жн
|[[Ноа Ерэван|Ноа]]|ARM|Матч 7|[[Сіён (футбольны клюб)|Сіён]]|SUI|6 жн|13 жн
|[[Брага (футбольны клюб)|Брага]]|POR|Матч 8|[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Менск]]|BLR|6 жн|13 жн
|[[Валюр Рэйк’явік]]|ISL|Матч 9|[[Норшэлян Фарум|Норшэлян]]|DEN|6 жн|13 жн
|[[Шэрыф Тыраспаль|Шэрыф]]|MDA|Матч 10|[[Санкт-Гален (футбольны клюб)|Санкт-Гален]]|SUI|6 жн|13 жн
|[[Гапаэль Тэль-Авіў]]|ISR|Матч 11|[[ГКС Катавіцы]]|POL|6 жн|12 жн
|[[Бэйтар Ерусалім|Бэйтар]]|ISR|Матч 12|[[Аўстрыя Вена]]|AUT|6 жн|13 жн
|[[ЧФР Клуж]]|ROU|Матч 13|[[Трумсё (футбольны клюб)|Трумсё]]|NOR|6 жн|13 жн
|[[Дынама Кіеў]]|UKR|Матч 14|[[Карабах Агдам|Карабах]]|AZE|6 жн|13 жн
|[[Бран Бэрген|Бран]]|NOR|Матч 15|[[Апалён Лімасол]]|CYP|5 жн|11 жн
|[[Люгана (футбольны клюб)|Люгана]]|SUI|Матч 16|[[Рунавік (футбольны клюб)|Рунавік]]|FRO|6 жн|13 жн
|[[Ракаў Чанстахова|Ракаў]]|POL|Матч 17|[[Гамарбю Стакгольм|Гамарбю]]|SWE|6 жн|13 жн
|[[ХІК Хэльсынкі]]|FIN|Матч 18|[[Матэрўэл (футбольны клюб)|Матэрўэл]]|SCO|6 жн|13 жн
|[[Гібэрніян Эдынбург|Гібэрніян]]|SCO|Матч 19|[[Шкендыя Тэтава|Шкендыя]]|MKD|6 жн|13 жн
|[[Гётэборг (футбольны клюб)|Гётэборг]]|SWE|Матч 20|[[Гент (футбольны клюб)|Гент]]|BEL|6 жн|13 жн
|[[Лінамээсконд Пайдэ]]|EST|Матч 21|[[Рапід Вена]]|AUT|6 жн|12 жн
|[[Багэміян Дублін|Багэміян]]|IRL|Матч 22|[[Міт’юлян Гэрнінг|Міт’юлян]]|DEN|6 жн|13 жн
|[[Дэбрэцэн (футбольны клюб)|Дэбрэцэн]]|HUN|Матч 23|[[Капэнгаген (футбольны клюб)|Капэнгаген]]|DEN|6 жн|12 жн
|[[Ябланэц (футбольны клюб)|Ябланэц]]|CZE|Матч 24|[[Рыская футбольная школа|РФШ]]|LVA|6 жн|13 жн
|[[Рыека (футбольны клюб)|Рыека]]|CRO|Матч 25|[[Ільвэс Тампэрэ|Ільвэс]]|FIN|6 жн|13 жн
|[[Твэнтэ Энсхэдэ|Твэнтэ]]|NED|Матч 26|[[ДАК 1904 Дунайска-Стрэда|ДАК 1904]]|SVK|6 жн|13 жн
}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.uefa.com/uefaeuropaconferenceleague/ Ліга канфэрэнцыяў УЭФА] на афіцыйным сайце УЭФА.

{{Ліга канфэрэнцыяў УЭФА}}
{{Эўрапейскі футбол у сэзоне 2026—2027 гадоў}}

[[Катэгорыя:Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|2026]]
[[Катэгорыя:2026 год у футболе]]
[[Катэгорыя:2027 год у футболе]]</text>
      <sha1>ayxdygcvfwq1bsovn6eyy47yre8cbek</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682431</id>
      <parentid>2682430</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T07:20:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>2682431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23717" sha1="bqckp0z0eaned3q6vwmd006f1y3rigz" xml:space="preserve">{{Сэзон футбольнай лігі
|Назва                  = Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2026—2027 гадоў
|Арыгінальная назва     =
|Выява                  = 
|Шырыня                 = 
|Подпіс выявы           = 
|Спаборніцтва           = [[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА]]
|Сэзон                  = 2026—2027
|Дата пачатку           = ''Кваліфікацыя:''&lt;br&gt;9 ліпеня — 27 жніўня 2026&lt;br&gt;''Асноўная частка:''&lt;br&gt;15 кастрычніка 2026
|Дата заканчэньня       = 2 чэрвеня 2027
|Колькасьць удзельнікаў = 
|Пераможца              = 
|Фіналіст               = 
|Гледачоў               = 
|Згуляных матчаў        = 
|Забітых галоў          = 
|Найлепшы бамбардзір    = 
|Папярэдні сэзон        = [[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2025—2026 гадоў|2025—2026]]
|Наступны сэзон         = [[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў|2027—2028]]
}}
'''Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2026—2027 гадоў''' — 6-ы сэзон трэцяга паводле статуснасьці эўрапейскага турніру [[Зьвяз эўрапейскіх футбольных асацыяцыяў|УЭФА]]. Пераможац турніру аўтаматычна кваліфікуецца ў лігавую фазу [[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў|Лігі Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў]], калі толькі папярэдне не атрымае месца ў [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў|Лізе чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў]] або тую ж Лігу Эўропы праз вынікі ў нацыянальным чэмпіянаце. Як дзейны чэмпіён ангельскі клюб «Крыстал Пэлас» аўтаматычна кваліфікаваўся ў лігавую фазу Лігі Эўропы, таму ня здолее абараніць свой тытул, бо новая фарматная сыстэма не дазваляе клюбам пераходзіць зь Лігі Эўропы ў Лігу канфэрэнцыяў пачынаючы зь лігавай фазы. Фінальны матч будзе згуляны на стадыёне «[[Бэшыкташ (стадыён)|Бэшыкташ]]» у [[Стамбул]]е&lt;ref&gt;[https://www.nss-sports.com/en/lifestyle/45432/besiktas-park-2026-europa-league-final-stadium Why is the Europa League final stadium shaped like an amphitheatre?]. NSS Sports.&lt;/ref&gt;, які папярэдне за год за таго прымаў у сваіх сьценах фінал [[Ліга Эўропы УЭФА 2025—2026 гадоў|Лігі Эўропы УЭФА 2025—2026 гадоў]].

== Расклад матчаў ==
Матчы заплянаваныя быць згулянымі чацьвяргамі, акрамя фіналу, які адбыўся ў сераду, але ў выключных выпадках фінал мог ладзіцца ў аўторак ці сераду праз канфлікты ў раскладзе.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Расклад матчаў на Лігу канфэрэнцыяў УЭФА 2026—2027
!Фаза
!Раўнд
!Лёсаваньне
!Першы матч
!Другі матч
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |Кваліфікацыя
|Першы кваліфікацыйны
|16 чэрвеня 2026
|9 ліпеня 2026
|16 ліпеня 2026
|-
|Другі кваліфікацыйны
|17 чэрвеня 2026
|23 ліпеня 2026
|30 ліпеня 2026
|-
|Трэці кваліфікацыйны
|20 ліпеня 2026
|6 жніўня 2026
|13 жніўня 2026
|-
|Плэй-оф
|Кваліфікацыйны плэй-оф
|3 жніўня 2026
|20 жніўня 2026
|27 жніўня 2026
|-
| rowspan=&quot;6&quot; |Фаза адзінай лігі
|1 гульнявы дзень
| rowspan=&quot;6&quot; |28 жніўня 2026
| colspan=&quot;2&quot; |15 кастрычніка 2026
|-
|2 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |22 кастрычніка 2026
|-
|3 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |5 лістапада 2026
|-
|4 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |26 лістапада 2026
|-
|5 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |10 сьнежня 2026
|-
|6 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |17 сьнежня 2026
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |Гульні на вылет
|Папярэдні плэй-оф раўнд
|15 студзеня 2027
|18 лютага 2027
|25 лютага 2027
|-
|Раўнд шаснаццаці
| rowspan=&quot;4&quot; |26 лютага 2027
|11 сакавіка 2027
|18 сакавіка 2027
|-
|Чвэрцьфіналы
|8 красавіка 2027
|15 красавіка 2027
|-
|Паўфіналы
|29 красавіка 2027
|6 траўня 2027
|-
|Фінал
| colspan=&quot;2&quot; |2 чэрвеня 2027 году
|}

== Кваліфікацыйныя раўнды ==

=== Першы кваліфікацыйны раўнд ===
{{#invoke:Спартовая сэрыя|main|legs=2|h_a=не
|[[Вележ Мостар|Вележ]]|BIH|2–1|[[Мілсамі Архэй|Мілсамі]]|MDA|1–1|1–0
|[[Багэміян Дублін|Багэміян]]|IRL|2–0|[[Сэнт-Джозэфс Гібральтар|Сэнт-Джозэфс]]|GIB|2–0|0–0
|[[Дынама Сіці Тырана|Дынама Сіці]]|ALB|4–2|[[Астана (футбольны клюб)|Астана]]|KAZ|0–1|4–1 ({{падказка|д.ч.|дадатковы час}})
|[[Конас-Кій Номадс]]|WAL|2–3|[[Балкані Сухарэка|Балкані]]|KOS|0–0|2–3
|[[Зіра Баку|Зіра]]|AZE|6–0|[[Тарпэда Кутаісі]]|GEO|3−0|3–0
|[[Дыфэрданж 03 (футбольны клюб)|Дыфэрданж 03]]|LUX|1–3|[[Ільвэс Тампэрэ|Ільвэс]]|FIN|0–0|1–3
|[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Менск]]|BLR|1–1 ([[пэнальці (футбол)|п]]. 6:5)|[[Сылекс Кратава|Сылекс]]|MKD|0–1|1–0 ({{падказка|д.ч.|дадатковы час}})
|[[Ліепая (футбольны клюб)|Ліепая]]|LVA|3–1|[[Дэчыч Тузі|Дэчыч]]|MNE|1–0|2–1
|[[Эльбасані (футбольны клюб)|Эльбасані]]|ALB|1–1 ([[пэнальці (футбол)|п]]. 4:5)|[[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]|BLR|1–1|0–0 ({{падказка|д.ч.|дадатковы час}})
|[[Глентаран Бэлфаст|Глентаран]]|NIR|1–4|[[Рыская футбольная школа|РФШ]]|LVA|1–2|0–2
|[[Атлетык Эскальдэс-Энгардань|Атлетык Эскальдэс]]|AND|4–2|[[Морнар Бар|Морнар]]|MNE|2–1|2–1
|[[Мандорф-ле-Бэн (футбольны клюб)|Мандорф-ле-Бэн]]|LUX|2–3|[[Дынама Тбілісі]]|GEO|1–2|1–1 ({{падказка|д.ч.|дадатковы час}})
|[[Петравац (футбольны клюб)|Петравац]]|MNE|2–5|[[Жальгірыс Вільня]]|LTU|1–3|1–2
|[[Карнарван Таўн]]|WAL|0–10|[[Левадыя Талін|Левадыя]]|EST|0–5|0–5
|[[Марсашлок (футбольны клюб)|Марсашлок]]|MLT|0–4|[[Пюнік Ерэван|Пюнік]]|ARM|0–3|0–1
|[[Гэгельман Коўна|Гэгельман]]|LTU|1–4|[[Лінамээсконд Пайдэ]]|EST|1−1|0–3
|[[Алашкерт Ерэван|Алашкерт]]|ARM|3–3 ([[пэнальці (футбол)|п]]. 6:5)|[[Елімай Семей|Елімай]]|KAZ|1–1|2–2 ({{падказка|д.ч.|дадатковы час}})
|[[Ст’ярнан Гардабайр|Ст’ярнан]]|ISL|5–3|[[Вікінгур Лейрвік|Вікінгур]]|FRO|3–1|2–2
|[[Дыла Горы|Дыла]]|GEO|3–2|[[Віртус Акуавіва|Віртус]]|SMR|3−1|0–1
|[[Сараева (футбольны клюб)|Сараева]]|BIH|2–3|[[Інтэр Турку]]|FIN|1–1|1–2
|[[Эўропа Гібральтар|Эўропа]]|GIB|0–6|[[Шкендыя Тэтава|Шкендыя]]|MKD|0–5|0–1
|[[Нымэ Калью Талін|Нымэ Калью]]|EST|3–2|[[Лінфілд Бэлфаст|Лінфілд]]|NIR|1−0|2–2
|[[Пэн-і-Бонт Брыджэнд|Пэн-і-Бонт]]|WAL|0–4|[[Санта-Калёма (футбольны клюб)|Санта-Калёма]]|AND|0–1|0–3
|[[Рунавік (футбольны клюб)|Рунавік]]|FRO|3–2|[[Гамрун Спартанз]]|MLT|1–1|2–1
|[[УНА Штрасэн]]|LUX|3–0|[[Ля Фіярыта Монтэджардана|Ля Фіярыта]]|SMR|1–0|2–0
|[[Влазьнія Шкодэр|Влазьнія]]|ALB|2–6|[[Малішава (футбольны клюб)|Малішава]]|KOS|2–1|0–5
}}

=== Другі кваліфікацыйны раўнд ===
{{#invoke:Спартовая сэрыя|main|legs=2|h_a=не
|heading1=Шлях чэмпіёнаў
|[[Трэ Фіёры Фіярэнтына|Трэ Фіёры]]|SMR|+:-|—||—|—
|[[Інтэр Эскальдэс-Энгардань|Інтэр Эскальдэс]]|AND|+:-|—||—|—
|[[Борац Баня-Лука|Борац]]|BIH|6–3|[[Пэтракуб Хынчэшць|Пэтракуб]]|MDA|3–0|3–3
|[[Атэрт Бісэн|Атэрт]]|LUX|3–7|[[Д’ёр (футбольны клюб)|Д’ёр]]|HUN|2−6|1–1
|[[МЛ Віцебск]]|BLR|5–1|[[Сут’еска Нікшыч|Сут’еска]]|MNE|3–0|2–1
|[[Флёра Талін]]|EST|1−1 (4−2 p)|[[Нью-Сэйнтс Освэстры|Нью-Сэйнтс]]|WAL|1–0|0−1 (aet)
|[[Фларыяна (футбольны клюб)|Фларыяна]]|MLT|2−3|[[Дрыта Гнілане|Дрыта]]|KOS|1−1|1−2 (aet)
|[[Вардар Скоп’е|Вардар]]|MKD|4–8|[[Рыга (футбольны клюб)|Рыга]]|LVA|2–3|2–5 (aet)
|heading9=Асноўны шлях
|[[Рыека (футбольны клюб)|Рыека]]|CRO|2–0|[[Дэры Сіці]]|IRL|1–0|1–0
|[[Істанбул Башакшэхір]]|TUR|1–3|[[Інтэр Турку]]|FIN|1–1|0–2
|[[Люгана (футбольны клюб)|Люгана]]|SUI|6–1|[[Дукаджыні Кліна|Дукаджыні]]|KOS|1–0|5–1
|[[ХІК Хэльсынкі]]|FIN|8–0|[[Колрэйн (футбольны клюб)|Колрэйн]]|NIR|5–0|3–0
|[[ФКСБ Бухарэст|ФКСБ]]|ROU|3–7|[[Аўда Кекава|Аўда]]|LVA|2–3|1–4
|[[Рыская футбольная школа|РФШ]]|LVA|5–2|[[Вэстры Ісаф’ярдарбайр|Вэстры]]|ISL|4–1|1–1
|[[Ракаў Чанстахова|Ракаў]]|POL|7–1|[[Валета (футбольны клюб)|Валета]]|MLT|3–1|4–0
|[[Ліепая (футбольны клюб)|Ліепая]]|LVA|1–5|[[Аўстрыя Вена]]|AUT|0−2|1–3
|[[Дэбрэцэн (футбольны клюб)|Дэбрэцэн]]|HUN|1–0|[[Пюнік Ерэван|Пюнік]]|ARM|1–0|0–0
|[[ГАІС Гётэборг|ГАІС]]|SWE|1–6|[[Норшэлян Фарум|Норшэлян]]|DEN|1–0|0–6
|[[Гётэборг (футбольны клюб)|Гётэборг]]|SWE|4–3|[[Левадыя Талін|Левадыя]]|EST|1−2|3–1 (aet)
|[[Жыліна (футбольны клюб)|Жыліна]]|SVK|3–4|[[ГКС Катавіцы]]|POL|2–1|1–3
|[[Вараждзін-2012 (футбольны клюб)|Вараждзін]]|CRO|3–4|[[Ябланэц (футбольны клюб)|Ябланэц]]|CZE|3–2|0–2
|[[Дыла Горы|Дыла]]|GEO|0–7|[[Апалён Лімасол]]|CYP|0–4|0–3
|[[Брава Любляна|Брава]]|SVN|3−4|[[Шкендыя Тэтава|Шкендыя]]|MKD|2–1|1–3
|[[Унівэрсытаця Клуж]]|ROU|3–5|[[Бран Бэрген|Бран]]|NOR|2–2|1–3
|[[Шэлбурн Дублін|Шэлбурн]]|IRL|6–4|[[Нымэ Калью Талін|Нымэ Калью]]|EST|5–2|1–2
|[[Валюр Рэйк’явік]]|ISL|3–2|[[Зрынскі Мостар]]|BIH|1–0|2–2
|[[Зымбру Кішынёў|Зымбру]]|MDA|2–3|[[Ноа Ерэван|Ноа]]|ARM|1–1|1–2
|[[Дынама Тбілісі]]|GEO|5–7|[[Жальгірыс Вільня]]|LTU|3–0|2–7
|[[Алюміні Кідрычава|Алюміні]]|SVN|1–4|[[Дынама Сіці Тырана|Дынама Сіці]]|ALB|1–1|0–3
|[[ДАК 1904 Дунайска-Стрэда|ДАК 1904]]|SVK|4–0|[[Вележ Мостар|Вележ]]|BIH|1–0|3–0
|[[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]|BLR|1–5|[[Сіён (футбольны клюб)|Сіён]]|SUI|1–1|0–4
|[[Ст’ярнан Гардабайр|Ст’ярнан]]|ISL|2–2 (4–5 p)|[[Ільвэс Тампэрэ|Ільвэс]]|FIN|1–0|1–2 (aet)
|[[Матэрўэл (футбольны клюб)|Матэрўэл]]|SCO|5–0|[[ГБ Торсгаўн]]|FRO|2–0|3–0
|[[Панявеж (футбольны клюб)|Панявеж]]|LTU|2–2 (2–3 p)|[[Табол Кастанай|Табол]]|KAZ|1–1|1–1 (aet)
|[[Малішава (футбольны клюб)|Малішава]]|KOS|3–4|[[Гібэрніян Эдынбург|Гібэрніян]]|SCO|2–0|1–4
|[[Нэфтчы Баку]]|AZE|3–4|[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Менск]]|BLR|2–4|1–0
|[[Пакш (футбольны клюб)|Пакш]]|HUN|3–4|[[Панатынаікос Атэны|Панатынаікос]]|GRE|1–2|2–2
|[[Жалезьнічар Панчава]]|SRB|0–5|[[Брага (футбольны клюб)|Брага]]|POR|0−1|0–4
|[[Ваяводзіна Новы Сад|Ваяводзіна]]|SRB|2–8|[[Аякс Амстэрдам|Аякс]]|NED|1–4|1–4
|[[Палесьсе Жытомір|Палесьсе]]|UKR|4–5|[[Капэнгаген (футбольны клюб)|Капэнгаген]]|DEN|3–3|1–2
|[[ЛНЗ Чаркасы]]|UKR|0–0 (2–4 p)|[[Гент (футбольны клюб)|Гент]]|BEL|0–0|0–0 (aet)
|[[Санта-Калёма (футбольны клюб)|Санта-Калёма]]|AND|3–9|[[Рапід Вена]]|AUT|1–3|2–6
|[[Гапаэль Тэль-Авіў]]|ISR|4–2|[[Лудагорац Разград|Лудагорац]]|BUL|2–0|2–2
|[[Алашкерт Ерэван|Алашкерт]]|ARM|1–4|[[ЧФР Клуж]]|ROU|1–1|0–3
|[[Багэміян Дублін|Багэміян]]|IRL|4–4 (5–4 p)|[[Балкані Сухарэка|Балкані]]|KOS|2–1|2–3 (aet)
|[[Лінамээсконд Пайдэ]]|EST|2–1|[[Зіра Баку|Зіра]]|AZE|1–0|1–1
|[[Вадуц (футбольны клюб)|Вадуц]]|LIE|6–0|[[Атлетык Эскальдэс-Энгардань|Атлетык Эскальдэс]]|AND|4–0|2–0
|[[Спартак Трнава]]|SVK|0–0 (3–5 p)|[[ЦСКА 1948 Сафія|ЦСКА 1948]]|BUL|0–0|0–0 (aet)
|[[Рунавік (футбольны клюб)|Рунавік]]|FRO|3–3 (4–3 p)|[[Копэр (футбольны клюб)|Копэр]]|SVN|0–2|3–1 (aet)
|[[АЕК Лярнака]]|CYP|3–3 (3–4 p)|[[Бэйтар Ерусалім|Бэйтар]]|ISR|0–1|3–2 (aet)
|[[Партызан Бялград|Партызан]]|SRB|5–0|[[УНА Штрасэн]]|LUX|4–0|1–0
}}

=== Трэці кваліфікацыйны раўнд ===
{{#invoke:Спартовая сэрыя|main|legs=2|h_a=не
|heading1=Шлях чэмпіёнаў
|[[Трэ Фіёры Фіярэнтына|Трэ Фіёры]]|SMR|Матч 1|[[Дрыта Гнілане|Дрыта]]|KOS|6 жн|13 жн
|[[Борац Баня-Лука|Борац]]|BIH|Матч 2|[[МЛ Віцебск]]|BLR|6 жн|13 жн
|[[Інтэр Эскальдэс-Энгардань]]|AND|Матч 3|[[Флёра Талін]]|EST|6 жн|13 жн
|[[Рыга (футбольны клюб)|Рыга]]|LVA|Матч 4|[[Д’ёр (футбольны клюб)|Д’ёр]]|HUN|6 жн|13 жн
|heading5=Шлях прадстаўнікоў ліг
|[[Інтэр Турку]]|FIN|Матч 1|[[Вадуц (футбольны клюб)|Вадуц]]|LIE|6 жн|13 жн
|[[Жальгірыс Вільня]]|LTU|Матч 2|[[Хайдук Спліт]]|CRO|6 жн|13 жн
|[[Партызан Бялград|Партызан]]|SRB|Матч 3|[[Табол Кастанай|Табол]]|KAZ|6 жн|13 жн
|[[Панатынаікос Атэны|Панатынаікос]]|GRE|Матч 4|[[ЦСКА 1948 Сафія|ЦСКА 1948]]|BUL|5 жн|11 жн
|[[Аякс Амстэрдам|Аякс]]|NED|Матч 5|[[Шэлбурн Дублін|Шэлбурн]]|IRL|6 жн|13 жн
|[[Аўда Кекава|Аўда]]|LVA|Матч 6|[[Дынама Сіці Тырана|Дынама Сіці]]|ALB|1−0|13 жн
|[[Ноа Ерэван|Ноа]]|ARM|Матч 7|[[Сіён (футбольны клюб)|Сіён]]|SUI|6 жн|13 жн
|[[Брага (футбольны клюб)|Брага]]|POR|Матч 8|[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Менск]]|BLR|6 жн|13 жн
|[[Валюр Рэйк’явік]]|ISL|Матч 9|[[Норшэлян Фарум|Норшэлян]]|DEN|6 жн|13 жн
|[[Шэрыф Тыраспаль|Шэрыф]]|MDA|Матч 10|[[Санкт-Гален (футбольны клюб)|Санкт-Гален]]|SUI|6 жн|13 жн
|[[Гапаэль Тэль-Авіў]]|ISR|Матч 11|[[ГКС Катавіцы]]|POL|6 жн|12 жн
|[[Бэйтар Ерусалім|Бэйтар]]|ISR|Матч 12|[[Аўстрыя Вена]]|AUT|6 жн|13 жн
|[[ЧФР Клуж]]|ROU|Матч 13|[[Трумсё (футбольны клюб)|Трумсё]]|NOR|6 жн|13 жн
|[[Дынама Кіеў]]|UKR|Матч 14|[[Карабах Агдам|Карабах]]|AZE|6 жн|13 жн
|[[Бран Бэрген|Бран]]|NOR|Матч 15|[[Апалён Лімасол]]|CYP|5 жн|11 жн
|[[Люгана (футбольны клюб)|Люгана]]|SUI|Матч 16|[[Рунавік (футбольны клюб)|Рунавік]]|FRO|6 жн|13 жн
|[[Ракаў Чанстахова|Ракаў]]|POL|Матч 17|[[Гамарбю Стакгольм|Гамарбю]]|SWE|6 жн|13 жн
|[[ХІК Хэльсынкі]]|FIN|Матч 18|[[Матэрўэл (футбольны клюб)|Матэрўэл]]|SCO|6 жн|13 жн
|[[Гібэрніян Эдынбург|Гібэрніян]]|SCO|Матч 19|[[Шкендыя Тэтава|Шкендыя]]|MKD|6 жн|13 жн
|[[Гётэборг (футбольны клюб)|Гётэборг]]|SWE|Матч 20|[[Гент (футбольны клюб)|Гент]]|BEL|6 жн|13 жн
|[[Лінамээсконд Пайдэ]]|EST|Матч 21|[[Рапід Вена]]|AUT|6 жн|12 жн
|[[Багэміян Дублін|Багэміян]]|IRL|Матч 22|[[Міт’юлян Гэрнінг|Міт’юлян]]|DEN|6 жн|13 жн
|[[Дэбрэцэн (футбольны клюб)|Дэбрэцэн]]|HUN|Матч 23|[[Капэнгаген (футбольны клюб)|Капэнгаген]]|DEN|6 жн|12 жн
|[[Ябланэц (футбольны клюб)|Ябланэц]]|CZE|Матч 24|[[Рыская футбольная школа|РФШ]]|LVA|6 жн|13 жн
|[[Рыека (футбольны клюб)|Рыека]]|CRO|Матч 25|[[Ільвэс Тампэрэ|Ільвэс]]|FIN|6 жн|13 жн
|[[Твэнтэ Энсхэдэ|Твэнтэ]]|NED|Матч 26|[[ДАК 1904 Дунайска-Стрэда|ДАК 1904]]|SVK|6 жн|13 жн
}}

=== Раўнд плэй-оф ===
{{#invoke:Спартовая сэрыя|main|legs=2|h_a=не
|heading1=Шлях чэмпіёнаў
|Прагуляўшы матч ЛЭ ШЧ 6|&lt;!--SUI/ISL--&gt;|Матч 1|Пераможца матчу 2|&lt;!--BIH/BLR--&gt;|20 жн|27 жн
|Прагуляўшы матч ЛЭ ШЧ 4|&lt;!--IRL/ALB--&gt;|Матч 2|Прагуляўшы матч ЛЭ ШЧ 3|&lt;!--FIN/ROU--&gt;|20 жн|27 жн
|Пераможца матчу 1|&lt;!--SMR/KOS--&gt;|Матч 3|Пераможца матчу 3|&lt;!--AND/EST--&gt;|20 жн|27 жн
|Прагуляўшы матч ЛЭ ШЧ 5|&lt;!--POL/FRO--&gt;|Матч 4|Пераможца матчу 4|&lt;!--LVA/HUN--&gt;|20 жн|27 жн
|Прагуляўшы матч ЛЭ ШЧ 2|&lt;!--GIB/CYP--&gt;|Матч 5|Прагуляўшы матч ЛЭ ШЧ 1|&lt;!--NIR/GEO--&gt;|20 жн|27 жн
|heading6=Шлях прадстаўнікоў ліг
|Пераможца матчу 18|&lt;!--FIN/SCO--&gt;|Матч 1|[[Фрайбург (футбольны клюб)|Фрайбург]]|GER|20 жн|27 жн
|Прагуляўшы матч ЛЭ АШ 7|&lt;!--HUN/POL--&gt;|Матч 2|[[Манака (футбольны клюб)|Манака]]|FRA|20 жн|27 жн
|Пераможца матчу 1|&lt;!--FIN/LIE--&gt;|Матч 3|Пераможца матчу 23|&lt;!--HUN/DEN--&gt;|20 жн|27 жн
|Прагуляўшы матч ЛЭ АШ 5|&lt;!--POR/SCO--&gt;|Матч 4|Пераможца матчу 21|&lt;!--EST/AUT--&gt;|20 жн|27 жн
|Пераможца матчу 13|&lt;!--ROU/NOR--&gt;|Матч 5|[[Брайтан энд Гоўв Альбіён|Брайтан энд Гоўв]]|ENG|20 жн|27 жн
|Пераможца матчу 2|&lt;!--LTU/CRO--&gt;|Матч 6|Пераможца матчу 17|&lt;!--POL/SWE--&gt;|20 жн|27 жн
|Пераможца матчу 4|&lt;!--GRE/BUL--&gt;|Матч 7|Прагуляўшы матч ЛЭ АШ 1|&lt;!--CZE/TUR--&gt;|20 жн|27 жн
|Пераможца матчу 20|&lt;!--SWE/BEL--&gt;|Матч 8|Пераможца матчу 19|&lt;!--SCO/MKD--&gt;|20 жн|27 жн
|Прагуляўшы матч ЛЭ АШ 3|&lt;!--GRE/BEL--&gt;|Матч 9|Пераможца матчу 15|&lt;!--NOR/CYP--&gt;|20 жн|27 жн
|[[Аталянта Бэргама|Аталянта]]|ITA|Матч 10|Пераможца матчу 11|&lt;!--ISR/POL--&gt;|20 жн|27 жн
|Пераможца матчу 22|&lt;!--IRL/DEN--&gt;|Матч 11|Пераможца матчу 25|&lt;!--CRO/FIN--&gt;|20 жн|27 жн
|Прагуляўшы матч ЛЭ АШ 2|&lt;!--POL/SCO--&gt;|Матч 12|Пераможца матчу 24|&lt;!--CZE/LVA--&gt;|20 жн|27 жн
|Пераможца матчу 9|&lt;!--ISL/DEN--&gt;|Матч 13|Пераможца матчу 10|&lt;!--MDA/SUI--&gt;|20 жн|27 жн
|Пераможца матчу 6|&lt;!--LVA/ALB--&gt;|Матч 14|Прагуляўшы матч ЛЭ АШ 4|&lt;!--AUT/CYP--&gt;|20 жн|27 жн
|Пераможца матчу 7|&lt;!--ARM/SUI--&gt;|Матч 15|Пераможца матчу 5|&lt;!--NED/IRL--&gt;|20 жн|27 жн
|Пераможца матчу 8|&lt;!--POR/BLR--&gt;|Матч 16|Пераможца матчу 12|&lt;!--ISR/AUT--&gt;|20 жн|27 жн
|Пераможца матчу 26|&lt;!--NED/SVK--&gt;|Матч 17|Пераможца матчу 14|&lt;!--UKR/AZE--&gt;|20 жн|27 жн
|[[Хэтафэ (футбольны клюб)|Хэтафэ]]|ESP|Матч 18|Пераможца матчу 3|&lt;!--SRB/KAZ--&gt;|20 жн|27 жн
|Пераможца матчу 16|&lt;!--SUI/FRO--&gt;|Матч 19|Прагуляўшы матч ЛЭ АШ 6|&lt;!--ISR/BUL--&gt;|20 жн|27 жн
}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.uefa.com/uefaeuropaconferenceleague/ Ліга канфэрэнцыяў УЭФА] на афіцыйным сайце УЭФА.

{{Ліга канфэрэнцыяў УЭФА}}
{{Эўрапейскі футбол у сэзоне 2026—2027 гадоў}}

[[Катэгорыя:Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|2026]]
[[Катэгорыя:2026 год у футболе]]
[[Катэгорыя:2027 год у футболе]]</text>
      <sha1>bqckp0z0eaned3q6vwmd006f1y3rigz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Юні Ікс Лабс Менск</title>
    <ns>0</ns>
    <id>295019</id>
    <revision>
      <id>2682388</id>
      <parentid>2664234</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T20:39:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Склад */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2682388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7976" sha1="m2otfpft0jjpuw9ugu1mx5ve2ok7y39" xml:space="preserve">{{Футбольны клюб
|Назва            = Юні Ікс Лабс
|Лягатып          = UniXLabs logo.png
|ПоўнаяНазва      = Футбольны клюб «Юні Ікс Лабс»
|Горад            = [[Менск]], [[Беларусь]]
|Заснаваны        = 2010
|Стадыён          = «[[Дынама-Юні (стадыён)|Дынама-Юні]]»
|Умяшчальнасьць   = 5200
|Пасада кіраўніка = Дырэктар
|Кіраўнік         = Цімафей Зьмітровіч
|Трэнэр           = 
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ЮніІксЛабсЛіга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ЮніІксЛабсСэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ЮніІксЛабс}}
|Сайт             = 
|Прыналежнасьць   = Беларускія
}}
«'''Юні Ікс Лабс'''» — футбольны клюб зь [[Беларусь|Беларусі]], базуецца ў горадзе [[Менск]]у. Заснаваны ў 2010 годзе.

== Гісторыя ==
Клюб быў заснаваны ў 2010 годзе як аматарская каманда студэнтаў [[Беларускі нацыянальны тэхнічны ўнівэрсытэт|БНТУ]]. Доўгі час браў удзел у аматарскай лізе АЛФ. У 2014 годзе клюб спаборнічаў ужо ў Найвышэйшай лізе АЛФ, да таго становячыся чэмпіёнам Другой і Першай лігі аматарскага першынства. Цягам васьмі сэзонаў у элітным дыізіёне АЛФ клюб гэтак і ня здолеў стаць пераможцам чэмпіянату, аднак усё роўна фінішаваў на прызавых месцах. Каманда таксама брала ўдзел у чэмпіянаце Менску, здабываўшы ў ім бронзавыя мэдалі&lt;ref&gt;{{Спасылка|дата публікацыі = 2022-02-04 |url = https://football.by/news/160948 |загаловак = «Если на наших матчах будет собираться полный стадион - не в этом ли счастье?» Кто такие «Юни Минск»? |выдавец = Football.by |дата доступу = 2025-03-25 |мова = ru}}&lt;/ref&gt;.

У 2022 годзе клюб падаў заяўку на ўдзел у [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другой лізе]]&lt;ref&gt;{{Спасылка|дата публікацыі = 2022-03-28 |url = https://football.by/news/162580 |загаловак = Вторая лига: без &quot;Смолевичей&quot;, ЖКХ и &quot;Продцентра&quot;, зато с &quot;Респектом&quot;, &quot;Велесом-2020&quot; и &quot;Ориентиром&quot; |выдавец = Football.by |дата доступу = 2025-03-25 |мова = ru}}&lt;/ref&gt;, якая ў той год узбуйнялася шляхам падзелу лігі на зоны. У траўні 2022 году клюб пакінуў галоўны трэнэр Дзяніс Шарабура, а ягоны абавязкі пачаў выконваць Аляксандар Цупруноў. У менскім дывізіёне лігі сталічны клюб заняў першы радок, здабыўшы права ўзяць удзел у матчах плэй-оф&lt;ref&gt;{{Спасылка|дата публікацыі = 2022-09-26 |url = https://football.by/news/168079 |загаловак = Всё смешалось - восток и запад, город и деревня, профессионалы и любители. Кто сразится в 1/8 финала Д3? |выдавец = Football.by |дата доступу = 2025-03-25 |мова = ru}}&lt;/ref&gt;. Паводле вынікаў дэбютнага сэзону клюб, які тады называўся «Юні», спыніўся на стадыі 1/8 фіналу.

У лютым 2023 году каманда зьмяніла назоў на «Юні Ікс Лабс» у гонар новага генэральнага партнэра і беспасярэдняга спонсара кампаніі X-Labs Inc, працягнуўшы гуляць у Другой лізе. У сакавіку 2024 году футбольны клюб стаў сябрам [[Беларуская фэдэрацыя футболу|АБФФ]]&lt;ref&gt;{{Спасылка|дата публікацыі = 2024-03-14 |url = https://bel.football/news/stali_izvestny_novye_chleny_abff |загаловак = Стали известны новые члены АБФФ |выдавец = Белорусский футбол |дата доступу = 2025-03-25 |мова = ru}}&lt;/ref&gt;. У выніковым турніры менчукі занялі чацьверты радок, саступіўшы ў матч за 3-і радок пінскаму «[[Стэнлес Пінск|Стэнлесу]]». Перад пачаткам розыгрышу [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Першай лігі 2025 году]] клюб пагадзіўся ўзяць удзел у першынстве.

== Склад ==
: ''Актуальны на 4 жніўня 2026 году''
{{Склад}}
{{Гулец1|1|Q91588732|Бр|}}
{{Гулец|3|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Дзьмітры Туравец||2003}}
{{Гулец1|5|Q24799898|ПА|}}
{{Гулец|6|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Данііл Падбярозны||2003}}
{{Гулец1|7|Q125966853|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Берасьце|Дынама Бр]]}}
{{Гулец1|8|Q111632652|ПА|}}
{{Гулец1|10|Q23766537|ПА|капітан}}
{{Гулец|11|{{Сьцяг|Расея}}|Нап|Уладзімер Папоў||2005}}
{{Гулец|13|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Кірыл Панкратаў||2007}}
{{Гулец1|17|Q51218982|Аб|}}
{{Гулец|18|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Веніямін Касьцюковіч||2007}}
{{Гулец|19|{{Сьцяг|Расея}}|Нап|Дзьмітры Селіванаў|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[МЛ Віцебск|МЛ]]|2004}}
{{Гулец|21|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Іван Амялюсік||2009}}
{{Гулец1|22|Q17373021|Аб|}}
{{Гулец1|27|Q127249511|Нап|}}
{{Падзел складу}}
{{Гулец|30|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Дзьмітры Халімончыкаў||1998}}
{{Гулец|32|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Віталь Урбановіч||2003}}
{{Гулец|33|{{Сьцяг|Расея}}|ПА|Дзьмітры Лапін||2006}}
{{Гулец1|35|Q130457247|Бр|}}
{{Гулец1|42|Q3843687|Аб|}}
{{Гулец1|55|Q19980820|Аб|}}
{{Гулец|67|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Дзяніс Хвастовіч||2001}}
{{Гулец|69|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Ягор Снапкоў||2008}}
{{Гулец1|77|Q26235128|ПА|}}
{{Гулец|88|{{Сьцяг|Расея}}|ПА|Цімафей Статкевіч||2007}}
{{Гулец|91|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Яўген Радзькоў||2007}}
{{Гулец1|95|Q138874619|ПА|}}
{{Гулец1|98|Q118199517|Аб|}}
{{Гулец|99|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Данііл Чаргейка||2008}}
{{Гулец1|—|Q139917260|Нап|}}
{{Канец складу}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}}

[[Катэгорыя:Спорт у Менску]]
[[Катэгорыя:Зьявіліся ў 2010 годзе]]</text>
      <sha1>m2otfpft0jjpuw9ugu1mx5ve2ok7y39</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ліга Эўропы УЭФА 2026—2027 гадоў</title>
    <ns>0</ns>
    <id>295173</id>
    <revision>
      <id>2682427</id>
      <parentid>2680165</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T06:57:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Другі кваліфікацыйны раўнд */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2682427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9227" sha1="1p4auia932hitcsxjl4e6bcezhsn8qd" xml:space="preserve">{{Сэзон футбольнай лігі
|Назва                  = Ліга Эўропы УЭФА 2026—2027 гадоў
|Арыгінальная назва     =
|Выява                  = 
|Шырыня                 = 
|Подпіс выявы           = 
|Спаборніцтва           = [[Ліга Эўропы УЭФА]]
|Сэзон                  = 2026—2027
|Дата пачатку           = ''Кваліфікацыя:''&lt;br&gt;9 ліпеня — 27 жніўня 2026&lt;br&gt;''Асноўная частка:''&lt;br&gt;16 верасьня 2026
|Дата заканчэньня       = 26 траўня 2027
|Колькасьць удзельнікаў = ''Асноўная частка:'' 25+11&lt;br /&gt;''Усяго:'' 45+31 (з 40 асацыяцыяў)
|Пераможца              = 
|Фіналіст               = 
|Гледачоў               = 
|Згуляных матчаў        = 
|Забітых галоў          = 
|Найлепшы бамбардзір    = 
|Папярэдні сэзон        = [[Ліга Эўропы УЭФА 2025—2026 гадоў|2025—2026]]
|Наступны сэзон         = [[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў|2027—2028]]
}}
'''Ліга Эўропы УЭФА 2026—2027 гадоў''' — 56-ы сэзон другога паводле статуснасьці эўрапейскага турніру [[Зьвяз эўрапейскіх футбольных асацыяцыяў|УЭФА]], і 18-ы зь іх пасьля перайменаваньня Кубка УЭФА ў [[Ліга Эўропы УЭФА|Лігу Эўропы УЭФА]]. Фінал будзе згуляны 26 траўня 2027 году на стадыёне «[[Вальдштадыён]]» у [[Франкфурт-на-Майне|Франкфурце-на-Майне]], [[Нямеччына]]&lt;ref&gt;[https://profis.eintracht.de/news/zuschlag-fuer-europa-league-endspiel-2027-158966 Zuschlag für Europa-League-Endspiel]. Eintracht Frankfurt.&lt;/ref&gt;. Дзейны чэмпіён «[[Астан Віла Бірмінггэм|Астан Віла]]» ня здолее абараніць свой тытул, бо як пераможца Лігі Эўропы аўтаматычна кваліфікавалася ў [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Лігу чэмпіёнаў]], а новы фармат не дазваляе клюбам пераходзіць зь Лігі чэмпіёнаў у Лігу Эўропы пасьля лігавага этапу.

== Расклад матчаў ==
Матчы заплянаваныя быць згулянымі чацьвяргамі, акрамя фіналу, які адбудзецца ў сераду, але ў выключных выпадках фінал можа ладзіцца ў аўторак ці сераду праз канфлікты ў раскладзе. Толькі ў першы гульнявы дзень лігавага этапу матчы расьцягнуцца на сераду і чацьвер.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Расклад матчаў на Лігу Эўропы УЭФА 2026—2027
!Фаза
!Раўнд
!Лёсаваньне
!Першы матч
!Другі матч
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |Кваліфікацыя
|Першы кваліфікацыйны
|16 чэрвеня 2026
|9 ліпеня 2026
|16 ліпеня 2026
|-
|Другі кваліфікацыйны
|17 чэрвеня 2026
|23 ліпеня 2026
|30 ліпеня 2026
|-
|Трэці кваліфікацыйны
|20 ліпеня 2026
|6 жніўня 2026
|13 жніўня 2026
|-
|Плэй-оф
|Кваліфікацыйны плэй-оф
|3 жніўня 2026
|20 жніўня 2026
|27 жніўня 2026
|-
| rowspan=&quot;8&quot; |Фаза адзінай лігі
|1 гульнявы дзень
| rowspan=&quot;8&quot; |28 жніўня 2026
| colspan=&quot;2&quot; |16—17 верасьня 2026
|-
|2 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |15 кастрычніка 2026
|-
|3 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |22 кастрычніка 2026
|-
|4 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |5 лістапада 2026
|-
|5 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |26 лістапада 2026
|-
|6 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |10 сьнежня 2026
|-
|7 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |21 студзеня 2027
|-
|8 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |28 студзеня 2027
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |Гульні на вылет
|Папярэдні плэй-оф раўнд
|29 студзеня 2027
|18 лютага 2027
|25 лютага 2027
|-
|Раўнд шаснаццаці
| rowspan=&quot;4&quot; |26 лютага 2027
|11 сакавіка 2027
|18 сакавіка 2027
|-
|Чвэрцьфіналы
|8 красавіка 2027
|15 красавіка 2027
|-
|Паўфіналы
|29 красавіка 2027
|6 траўня 2027
|-
|Фінал
| colspan=&quot;2&quot; |26 траўня 2027 году
|}

== Кваліфікацыйныя раўнды ==

=== Першы кваліфікацыйны раўнд ===
{{#invoke:Спартовая сэрыя|main|legs=2|h_a=не
|[[Дынама Кіеў]]|UKR|0–0 ([[пэнальці (футбол)|п]]. 4:2)|[[Унівэрсытаця Клуж]]|ROU|0–0|0–0 ({{падказка|д.ч.|дадатковы час}})
|[[Карабах Агдам|Карабах]]|AZE|6–0|[[Вэстры Ісаф’ярдарбайр|Вэстры]]|ISL|3–0|3–0
|[[Хайдук Спліт]]|CRO|3–2|[[Жыліна (футбольны клюб)|Жыліна]]|SVK|2–0|1–2
|[[ЦСКА Сафія]]|BUL|5–3|[[Дэры Сіці]]|IRL|3–2|2–1
|[[Шэрыф Тыраспаль|Шэрыф]]|MDA|1–0|[[Алюміні Кідрычава|Алюміні]]|SVN|0–0|1–0
|[[Ваяводзіна Новы Сад|Ваяводзіна]]|SRB|1–5|[[Фэрэнцвараш Будапэшт|Фэрэнцвараш]]|HUN|1–2|0–3
}}

=== Другі кваліфікацыйны раўнд ===
{{#invoke:Спартовая сэрыя|main|legs=2|h_a=не
|[[Гамарбю Стакгольм|Гамарбю]]|SWE|2–4|[[Андэрлехт Брусэль|Андэрлехт]]|BEL|1–1|1–3
|[[Карабах Агдам|Карабах]]|AZE|0–0 (4–5 p)|[[ЦСКА Сафія]]|BUL|0–0|0–0 (aet)
|[[Трумсё (футбольны клюб)|Трумсё]]|NOR|1–4|[[Градэц Кралавэ (футбольны клюб)|Градэц Кралавэ]]|CZE|0–1|1–3
|[[Твэнтэ Энсхэдэ|Твэнтэ]]|NED|3−4|[[Фэрэнцвараш Будапэшт|Фэрэнцвараш]]|HUN|1–2|2−2
|[[Бэшыкташ Стамбул|Бэшыкташ]]|TUR|3–0|[[Міт’юлян Гэрнінг|Міт’юлян]]|DEN|1–0|2–0
|[[Хайдук Спліт]]|CRO|2–4|[[Пафас (футбольны клюб)|Пафас]]|CYP|2–0|0–4 (aet)
|[[Шэрыф Тыраспаль|Шэрыф]]|MDA|0–6|[[Макабі Тэль-Авіў]]|ISR|0–5|0–1
|[[Санкт-Гален (футбольны клюб)|Санкт-Гален]]|SUI|2–6|[[Бэнфіка Лісабон|Бэнфіка]]|POR|2–1|0–5
|[[Дынама Кіеў]]|UKR|2–5|[[ПАОК Тэсалёнікі|ПАОК]]|GRE|2–3|0–2
}}

=== Трэці кваліфікацыйны раўнд ===
{{#invoke:Спартовая сэрыя|main|legs=2|h_a=не
|heading1=Шлях чэмпіёнаў
|Прагуляўшы матч ЛЧ 2||Матч 1|Прагуляўшы матч ЛЧ 11||6 жн|13 жн
|Прагуляўшы матч ЛЧ 1||Матч 2|Прагуляўшы матч ЛЧ 8||6 жн|13 жн
|Прагуляўшы матч ЛЧ 3||Матч 3|Прагуляўшы матч ЛЧ 7||6 жн|13 жн
|Прагуляўшы матч ЛЧ 6||Матч 4|Прагуляўшы матч ЛЧ 12||6 жн|13 жн
|Прагуляўшы матч ЛЧ 5||Матч 5|Прагуляўшы матч ЛЧ 4||6 жн|13 жн
|Прагуляўшы матч ЛЧ 9||Матч 6|Прагуляўшы матч ЛЧ 10||6 жн|13 жн
|heading7=Асноўны шлях
|Пераможца матчу 3||Матч 1|Пераможца матчу 5||6 жн|13 жн
|[[Ягелёнія Беласток|Ягелёнія]]|POL|Матч 2|[[Рэйнджарз Глазга|Рэйнджарз]]|SCO|6 Aug|13 жн
|Пераможца матчу 9||Матч 3|Пераможца матчу 1||6 жн|13 жн
|Пераможца матчу 6||Матч 4|[[Рэд Бул Зальцбург]]|AUT|6 жн|13 жн
|Пераможца матчу 8||Матч 5|Прагуляўшы матч ЛЧ 2||6 жн|13 жн
|Пераможца матчу 7||Матч 6|Пераможца матчу 2||6 жн|13 жн
|Пераможца матчу 4||Матч 7|Прагуляўшы матч ЛЧ 1||6 жн|13 жн
}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/ Ліга Эўропы УЭФА] на афіцыйным сайце УЭФА.

{{Ліга Эўропы УЭФА}}
{{Эўрапейскі футбол у сэзоне 2026—2027 гадоў}}

[[Катэгорыя:Ліга Эўропы УЭФА|2026]]
[[Катэгорыя:2026 год у футболе]]
[[Катэгорыя:2027 год у футболе]]</text>
      <sha1>1p4auia932hitcsxjl4e6bcezhsn8qd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682428</id>
      <parentid>2682427</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T06:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Трэці кваліфікацыйны раўнд */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2682428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9571" sha1="s2on0bapl39actb7qw968kwtsk5dydn" xml:space="preserve">{{Сэзон футбольнай лігі
|Назва                  = Ліга Эўропы УЭФА 2026—2027 гадоў
|Арыгінальная назва     =
|Выява                  = 
|Шырыня                 = 
|Подпіс выявы           = 
|Спаборніцтва           = [[Ліга Эўропы УЭФА]]
|Сэзон                  = 2026—2027
|Дата пачатку           = ''Кваліфікацыя:''&lt;br&gt;9 ліпеня — 27 жніўня 2026&lt;br&gt;''Асноўная частка:''&lt;br&gt;16 верасьня 2026
|Дата заканчэньня       = 26 траўня 2027
|Колькасьць удзельнікаў = ''Асноўная частка:'' 25+11&lt;br /&gt;''Усяго:'' 45+31 (з 40 асацыяцыяў)
|Пераможца              = 
|Фіналіст               = 
|Гледачоў               = 
|Згуляных матчаў        = 
|Забітых галоў          = 
|Найлепшы бамбардзір    = 
|Папярэдні сэзон        = [[Ліга Эўропы УЭФА 2025—2026 гадоў|2025—2026]]
|Наступны сэзон         = [[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў|2027—2028]]
}}
'''Ліга Эўропы УЭФА 2026—2027 гадоў''' — 56-ы сэзон другога паводле статуснасьці эўрапейскага турніру [[Зьвяз эўрапейскіх футбольных асацыяцыяў|УЭФА]], і 18-ы зь іх пасьля перайменаваньня Кубка УЭФА ў [[Ліга Эўропы УЭФА|Лігу Эўропы УЭФА]]. Фінал будзе згуляны 26 траўня 2027 году на стадыёне «[[Вальдштадыён]]» у [[Франкфурт-на-Майне|Франкфурце-на-Майне]], [[Нямеччына]]&lt;ref&gt;[https://profis.eintracht.de/news/zuschlag-fuer-europa-league-endspiel-2027-158966 Zuschlag für Europa-League-Endspiel]. Eintracht Frankfurt.&lt;/ref&gt;. Дзейны чэмпіён «[[Астан Віла Бірмінггэм|Астан Віла]]» ня здолее абараніць свой тытул, бо як пераможца Лігі Эўропы аўтаматычна кваліфікавалася ў [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Лігу чэмпіёнаў]], а новы фармат не дазваляе клюбам пераходзіць зь Лігі чэмпіёнаў у Лігу Эўропы пасьля лігавага этапу.

== Расклад матчаў ==
Матчы заплянаваныя быць згулянымі чацьвяргамі, акрамя фіналу, які адбудзецца ў сераду, але ў выключных выпадках фінал можа ладзіцца ў аўторак ці сераду праз канфлікты ў раскладзе. Толькі ў першы гульнявы дзень лігавага этапу матчы расьцягнуцца на сераду і чацьвер.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Расклад матчаў на Лігу Эўропы УЭФА 2026—2027
!Фаза
!Раўнд
!Лёсаваньне
!Першы матч
!Другі матч
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |Кваліфікацыя
|Першы кваліфікацыйны
|16 чэрвеня 2026
|9 ліпеня 2026
|16 ліпеня 2026
|-
|Другі кваліфікацыйны
|17 чэрвеня 2026
|23 ліпеня 2026
|30 ліпеня 2026
|-
|Трэці кваліфікацыйны
|20 ліпеня 2026
|6 жніўня 2026
|13 жніўня 2026
|-
|Плэй-оф
|Кваліфікацыйны плэй-оф
|3 жніўня 2026
|20 жніўня 2026
|27 жніўня 2026
|-
| rowspan=&quot;8&quot; |Фаза адзінай лігі
|1 гульнявы дзень
| rowspan=&quot;8&quot; |28 жніўня 2026
| colspan=&quot;2&quot; |16—17 верасьня 2026
|-
|2 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |15 кастрычніка 2026
|-
|3 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |22 кастрычніка 2026
|-
|4 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |5 лістапада 2026
|-
|5 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |26 лістапада 2026
|-
|6 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |10 сьнежня 2026
|-
|7 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |21 студзеня 2027
|-
|8 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |28 студзеня 2027
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |Гульні на вылет
|Папярэдні плэй-оф раўнд
|29 студзеня 2027
|18 лютага 2027
|25 лютага 2027
|-
|Раўнд шаснаццаці
| rowspan=&quot;4&quot; |26 лютага 2027
|11 сакавіка 2027
|18 сакавіка 2027
|-
|Чвэрцьфіналы
|8 красавіка 2027
|15 красавіка 2027
|-
|Паўфіналы
|29 красавіка 2027
|6 траўня 2027
|-
|Фінал
| colspan=&quot;2&quot; |26 траўня 2027 году
|}

== Кваліфікацыйныя раўнды ==

=== Першы кваліфікацыйны раўнд ===
{{#invoke:Спартовая сэрыя|main|legs=2|h_a=не
|[[Дынама Кіеў]]|UKR|0–0 ([[пэнальці (футбол)|п]]. 4:2)|[[Унівэрсытаця Клуж]]|ROU|0–0|0–0 ({{падказка|д.ч.|дадатковы час}})
|[[Карабах Агдам|Карабах]]|AZE|6–0|[[Вэстры Ісаф’ярдарбайр|Вэстры]]|ISL|3–0|3–0
|[[Хайдук Спліт]]|CRO|3–2|[[Жыліна (футбольны клюб)|Жыліна]]|SVK|2–0|1–2
|[[ЦСКА Сафія]]|BUL|5–3|[[Дэры Сіці]]|IRL|3–2|2–1
|[[Шэрыф Тыраспаль|Шэрыф]]|MDA|1–0|[[Алюміні Кідрычава|Алюміні]]|SVN|0–0|1–0
|[[Ваяводзіна Новы Сад|Ваяводзіна]]|SRB|1–5|[[Фэрэнцвараш Будапэшт|Фэрэнцвараш]]|HUN|1–2|0–3
}}

=== Другі кваліфікацыйны раўнд ===
{{#invoke:Спартовая сэрыя|main|legs=2|h_a=не
|[[Гамарбю Стакгольм|Гамарбю]]|SWE|2–4|[[Андэрлехт Брусэль|Андэрлехт]]|BEL|1–1|1–3
|[[Карабах Агдам|Карабах]]|AZE|0–0 (4–5 p)|[[ЦСКА Сафія]]|BUL|0–0|0–0 (aet)
|[[Трумсё (футбольны клюб)|Трумсё]]|NOR|1–4|[[Градэц Кралавэ (футбольны клюб)|Градэц Кралавэ]]|CZE|0–1|1–3
|[[Твэнтэ Энсхэдэ|Твэнтэ]]|NED|3−4|[[Фэрэнцвараш Будапэшт|Фэрэнцвараш]]|HUN|1–2|2−2
|[[Бэшыкташ Стамбул|Бэшыкташ]]|TUR|3–0|[[Міт’юлян Гэрнінг|Міт’юлян]]|DEN|1–0|2–0
|[[Хайдук Спліт]]|CRO|2–4|[[Пафас (футбольны клюб)|Пафас]]|CYP|2–0|0–4 (aet)
|[[Шэрыф Тыраспаль|Шэрыф]]|MDA|0–6|[[Макабі Тэль-Авіў]]|ISR|0–5|0–1
|[[Санкт-Гален (футбольны клюб)|Санкт-Гален]]|SUI|2–6|[[Бэнфіка Лісабон|Бэнфіка]]|POR|2–1|0–5
|[[Дынама Кіеў]]|UKR|2–5|[[ПАОК Тэсалёнікі|ПАОК]]|GRE|2–3|0–2
}}

=== Трэці кваліфікацыйны раўнд ===
{{#invoke:Спартовая сэрыя|main|legs=2|h_a=не
|heading1=Шлях чэмпіёнаў
|[[Ларн (футбольны клюб)|Ларн]]|NIR|Матч 1|[[Ібэрыя 1999 Тбілісі|Ібэрыя-1999]]|GEO|0–0|11 жн
|[[Лінкальн Рэд Імпс]]|GIB|Матч 2|[[Амонія Нікасія]]|CYP|6 жн|13 жн
|[[КуПС Куопіё|КуПС]]|FIN|Матч 3|[[Унівэрсытаця Краёва]]|ROU|6 жн|13 жн
|[[Шэмрак Ровэрз Дублін|Шэмрак Ровэрз]]|IRL|Матч 4|[[Эгнатыя Рагажына|Эгнатыя]]|ALB|3–1|13 жн
|[[Лех Познань]]|POL|Матч 5|[[КІ Кляксвуйк|КІ Кляксьвік]]|FRO|6 жн|13 жн
|[[Тун (футбольны клюб)|Тун]]|SUI|Матч 6|[[Вікінгур Рэйк’явік]]|ISL|6 жн|13 жн
|heading7=Асноўны шлях
|[[Градэц Кралавэ (футбольны клюб)|Градэц Кралавэ]]|CZE|Матч 1|[[Бэшыкташ Стамбул|Бэшыкташ]]|TUR|6 жн|13 жн
|[[Ягелёнія Беласток|Ягелёнія]]|POL|Матч 2|[[Рэйнджарз Глазга|Рэйнджарз]]|SCO|6 жн|13 жн
|[[ПАОК Тэсалёнікі|ПАОК]]|GRE|Матч 3|[[Андэрлехт Брусэль|Андэрлехт]]|BEL|6 жн|13 жн
|[[Рэд Бул Зальцбург]]|AUT|Матч 4|[[Пафас (футбольны клюб)|Пафас]]|CYP|6 жн|13 жн
|[[Бэнфіка Лісабон|Бэнфіка]]|POR|Матч 5|[[Гартс Эдынбург|Гартс]]|SCO|6 жн|13 жн
|[[Макабі Тэль-Авіў]]|ISR|Матч 6|[[ЦСКА Сафія]]|BUL|6 жн|13 жн
|[[Фэрэнцвараш Будапэшт|Фэрэнцвараш]]|HUN|Матч 7|[[Гурнік Забжэ]]|POL|5 жн|13 жн
}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/ Ліга Эўропы УЭФА] на афіцыйным сайце УЭФА.

{{Ліга Эўропы УЭФА}}
{{Эўрапейскі футбол у сэзоне 2026—2027 гадоў}}

[[Катэгорыя:Ліга Эўропы УЭФА|2026]]
[[Катэгорыя:2026 год у футболе]]
[[Катэгорыя:2027 год у футболе]]</text>
      <sha1>s2on0bapl39actb7qw968kwtsk5dydn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682429</id>
      <parentid>2682428</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T07:07:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Кваліфікацыйныя раўнды */ дапаўненьне</comment>
      <origin>2682429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11328" sha1="r0xnqi0ax00dxq3vxbn0tpdq323vltf" xml:space="preserve">{{Сэзон футбольнай лігі
|Назва                  = Ліга Эўропы УЭФА 2026—2027 гадоў
|Арыгінальная назва     =
|Выява                  = 
|Шырыня                 = 
|Подпіс выявы           = 
|Спаборніцтва           = [[Ліга Эўропы УЭФА]]
|Сэзон                  = 2026—2027
|Дата пачатку           = ''Кваліфікацыя:''&lt;br&gt;9 ліпеня — 27 жніўня 2026&lt;br&gt;''Асноўная частка:''&lt;br&gt;16 верасьня 2026
|Дата заканчэньня       = 26 траўня 2027
|Колькасьць удзельнікаў = ''Асноўная частка:'' 25+11&lt;br /&gt;''Усяго:'' 45+31 (з 40 асацыяцыяў)
|Пераможца              = 
|Фіналіст               = 
|Гледачоў               = 
|Згуляных матчаў        = 
|Забітых галоў          = 
|Найлепшы бамбардзір    = 
|Папярэдні сэзон        = [[Ліга Эўропы УЭФА 2025—2026 гадоў|2025—2026]]
|Наступны сэзон         = [[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў|2027—2028]]
}}
'''Ліга Эўропы УЭФА 2026—2027 гадоў''' — 56-ы сэзон другога паводле статуснасьці эўрапейскага турніру [[Зьвяз эўрапейскіх футбольных асацыяцыяў|УЭФА]], і 18-ы зь іх пасьля перайменаваньня Кубка УЭФА ў [[Ліга Эўропы УЭФА|Лігу Эўропы УЭФА]]. Фінал будзе згуляны 26 траўня 2027 году на стадыёне «[[Вальдштадыён]]» у [[Франкфурт-на-Майне|Франкфурце-на-Майне]], [[Нямеччына]]&lt;ref&gt;[https://profis.eintracht.de/news/zuschlag-fuer-europa-league-endspiel-2027-158966 Zuschlag für Europa-League-Endspiel]. Eintracht Frankfurt.&lt;/ref&gt;. Дзейны чэмпіён «[[Астан Віла Бірмінггэм|Астан Віла]]» ня здолее абараніць свой тытул, бо як пераможца Лігі Эўропы аўтаматычна кваліфікавалася ў [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Лігу чэмпіёнаў]], а новы фармат не дазваляе клюбам пераходзіць зь Лігі чэмпіёнаў у Лігу Эўропы пасьля лігавага этапу.

== Расклад матчаў ==
Матчы заплянаваныя быць згулянымі чацьвяргамі, акрамя фіналу, які адбудзецца ў сераду, але ў выключных выпадках фінал можа ладзіцца ў аўторак ці сераду праз канфлікты ў раскладзе. Толькі ў першы гульнявы дзень лігавага этапу матчы расьцягнуцца на сераду і чацьвер.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Расклад матчаў на Лігу Эўропы УЭФА 2026—2027
!Фаза
!Раўнд
!Лёсаваньне
!Першы матч
!Другі матч
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |Кваліфікацыя
|Першы кваліфікацыйны
|16 чэрвеня 2026
|9 ліпеня 2026
|16 ліпеня 2026
|-
|Другі кваліфікацыйны
|17 чэрвеня 2026
|23 ліпеня 2026
|30 ліпеня 2026
|-
|Трэці кваліфікацыйны
|20 ліпеня 2026
|6 жніўня 2026
|13 жніўня 2026
|-
|Плэй-оф
|Кваліфікацыйны плэй-оф
|3 жніўня 2026
|20 жніўня 2026
|27 жніўня 2026
|-
| rowspan=&quot;8&quot; |Фаза адзінай лігі
|1 гульнявы дзень
| rowspan=&quot;8&quot; |28 жніўня 2026
| colspan=&quot;2&quot; |16—17 верасьня 2026
|-
|2 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |15 кастрычніка 2026
|-
|3 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |22 кастрычніка 2026
|-
|4 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |5 лістапада 2026
|-
|5 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |26 лістапада 2026
|-
|6 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |10 сьнежня 2026
|-
|7 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |21 студзеня 2027
|-
|8 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |28 студзеня 2027
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |Гульні на вылет
|Папярэдні плэй-оф раўнд
|29 студзеня 2027
|18 лютага 2027
|25 лютага 2027
|-
|Раўнд шаснаццаці
| rowspan=&quot;4&quot; |26 лютага 2027
|11 сакавіка 2027
|18 сакавіка 2027
|-
|Чвэрцьфіналы
|8 красавіка 2027
|15 красавіка 2027
|-
|Паўфіналы
|29 красавіка 2027
|6 траўня 2027
|-
|Фінал
| colspan=&quot;2&quot; |26 траўня 2027 году
|}

== Кваліфікацыйныя раўнды ==

=== Першы кваліфікацыйны раўнд ===
{{#invoke:Спартовая сэрыя|main|legs=2|h_a=не
|[[Дынама Кіеў]]|UKR|0–0 ([[пэнальці (футбол)|п]]. 4:2)|[[Унівэрсытаця Клуж]]|ROU|0–0|0–0 ({{падказка|д.ч.|дадатковы час}})
|[[Карабах Агдам|Карабах]]|AZE|6–0|[[Вэстры Ісаф’ярдарбайр|Вэстры]]|ISL|3–0|3–0
|[[Хайдук Спліт]]|CRO|3–2|[[Жыліна (футбольны клюб)|Жыліна]]|SVK|2–0|1–2
|[[ЦСКА Сафія]]|BUL|5–3|[[Дэры Сіці]]|IRL|3–2|2–1
|[[Шэрыф Тыраспаль|Шэрыф]]|MDA|1–0|[[Алюміні Кідрычава|Алюміні]]|SVN|0–0|1–0
|[[Ваяводзіна Новы Сад|Ваяводзіна]]|SRB|1–5|[[Фэрэнцвараш Будапэшт|Фэрэнцвараш]]|HUN|1–2|0–3
}}

=== Другі кваліфікацыйны раўнд ===
{{#invoke:Спартовая сэрыя|main|legs=2|h_a=не
|[[Гамарбю Стакгольм|Гамарбю]]|SWE|2–4|[[Андэрлехт Брусэль|Андэрлехт]]|BEL|1–1|1–3
|[[Карабах Агдам|Карабах]]|AZE|0–0 (4–5 p)|[[ЦСКА Сафія]]|BUL|0–0|0–0 (aet)
|[[Трумсё (футбольны клюб)|Трумсё]]|NOR|1–4|[[Градэц Кралавэ (футбольны клюб)|Градэц Кралавэ]]|CZE|0–1|1–3
|[[Твэнтэ Энсхэдэ|Твэнтэ]]|NED|3−4|[[Фэрэнцвараш Будапэшт|Фэрэнцвараш]]|HUN|1–2|2−2
|[[Бэшыкташ Стамбул|Бэшыкташ]]|TUR|3–0|[[Міт’юлян Гэрнінг|Міт’юлян]]|DEN|1–0|2–0
|[[Хайдук Спліт]]|CRO|2–4|[[Пафас (футбольны клюб)|Пафас]]|CYP|2–0|0–4 (aet)
|[[Шэрыф Тыраспаль|Шэрыф]]|MDA|0–6|[[Макабі Тэль-Авіў]]|ISR|0–5|0–1
|[[Санкт-Гален (футбольны клюб)|Санкт-Гален]]|SUI|2–6|[[Бэнфіка Лісабон|Бэнфіка]]|POR|2–1|0–5
|[[Дынама Кіеў]]|UKR|2–5|[[ПАОК Тэсалёнікі|ПАОК]]|GRE|2–3|0–2
}}

=== Трэці кваліфікацыйны раўнд ===
{{#invoke:Спартовая сэрыя|main|legs=2|h_a=не
|heading1=Шлях чэмпіёнаў
|[[Ларн (футбольны клюб)|Ларн]]|NIR|Матч 1|[[Ібэрыя 1999 Тбілісі|Ібэрыя-1999]]|GEO|0–0|11 жн
|[[Лінкальн Рэд Імпс]]|GIB|Матч 2|[[Амонія Нікасія]]|CYP|6 жн|13 жн
|[[КуПС Куопіё|КуПС]]|FIN|Матч 3|[[Унівэрсытаця Краёва]]|ROU|6 жн|13 жн
|[[Шэмрак Ровэрз Дублін|Шэмрак Ровэрз]]|IRL|Матч 4|[[Эгнатыя Рагажына|Эгнатыя]]|ALB|3–1|13 жн
|[[Лех Познань]]|POL|Матч 5|[[КІ Кляксвуйк|КІ Кляксьвік]]|FRO|6 жн|13 жн
|[[Тун (футбольны клюб)|Тун]]|SUI|Матч 6|[[Вікінгур Рэйк’явік]]|ISL|6 жн|13 жн
|heading7=Асноўны шлях
|[[Градэц Кралавэ (футбольны клюб)|Градэц Кралавэ]]|CZE|Матч 1|[[Бэшыкташ Стамбул|Бэшыкташ]]|TUR|6 жн|13 жн
|[[Ягелёнія Беласток|Ягелёнія]]|POL|Матч 2|[[Рэйнджарз Глазга|Рэйнджарз]]|SCO|6 жн|13 жн
|[[ПАОК Тэсалёнікі|ПАОК]]|GRE|Матч 3|[[Андэрлехт Брусэль|Андэрлехт]]|BEL|6 жн|13 жн
|[[Рэд Бул Зальцбург]]|AUT|Матч 4|[[Пафас (футбольны клюб)|Пафас]]|CYP|6 жн|13 жн
|[[Бэнфіка Лісабон|Бэнфіка]]|POR|Матч 5|[[Гартс Эдынбург|Гартс]]|SCO|6 жн|13 жн
|[[Макабі Тэль-Авіў]]|ISR|Матч 6|[[ЦСКА Сафія]]|BUL|6 жн|13 жн
|[[Фэрэнцвараш Будапэшт|Фэрэнцвараш]]|HUN|Матч 7|[[Гурнік Забжэ]]|POL|5 жн|13 жн
}}

=== Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф ===
{{#invoke:Спартовая сэрыя|main|legs=2|h_a=не
|[[Трабзанспор Трабзон|Трабзанспор]]|TUR|Матч 1|Пераможца матчу АШ 7|&lt;!--HUN/POL--&gt;|20 жн|27 жн
|Пераможца матчу ШЧ 3|&lt;!--FIN/ROU--&gt;|Матч 2|Прагуляўшы матч ЛЧ 5|&lt;!--ARM/SVN--&gt;|20 жн|27 жн
|[[Сынт-Тройдэн (футбольны клюб)|Сынт-Тройдэн]]|BEL|Матч 3|Пераможца матчу ШЧ 2|&lt;!--GIB/CYP--&gt;|20 жн|27 жн
|Прагуляўшы матч ЛЧ 6|&lt;!--ISR/SRB--&gt;|Матч 4|[[Вікторыя Пльзень]]|CZE|20 жн|27 жн
|Пераможца матчу ШЧ 4|&lt;!--IRL/ALB--&gt;|Матч 5|[[Лілестрэм (футбольны клюб)|Лілестрэм]]|NOR|20 жн|27 жн
|Пераможца матчу АШ 2|&lt;!--POL/SCO--&gt;|Матч 6|Пераможца матчу ШЧ 1|&lt;!--NIR/GEO--&gt;|20 жн|27 жн
|Прагуляўшы матч ЛЧ 2|&lt;!--SWE/SVK--&gt;|Матч 7|Пераможца матчу АШ 4|&lt;!--AUT/CYP--&gt;|20 жн|27 жн
|Прагуляўшы матч ЛЧ 3|&lt;!--BUL/KAZ--&gt;|Матч 8|Пераможца матчу АШ 3|&lt;!--GRE/BEL--&gt;|20 жн|27 жн
|Пераможца матчу ШЧ 5|&lt;!--POL/FRO--&gt;|Матч 9|Пераможца матчу ШЧ 6|&lt;!--SUI/ISL--&gt;|20 жн|27 жн
|Пераможца матчу АШ 1|&lt;!--CZE/TUR--&gt;|Матч 10|Прагуляўшы матч ЛЧ 1|&lt;!--CRO/LTU--&gt;|20 жн|27 жн
|Пераможца матчу АШ 5|&lt;!--POR/SCO--&gt;|Матч 11|Прагуляўшы матч ЛЧ 4|&lt;!--DEN/AZE--&gt;|20 жн|27 жн
|[[ОФІ Іракліён]]|GRE|Матч 12|Пераможца матчу АШ 6|&lt;!--ISR/BUL--&gt;|20 жн|27 жн
}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/ Ліга Эўропы УЭФА] на афіцыйным сайце УЭФА.

{{Ліга Эўропы УЭФА}}
{{Эўрапейскі футбол у сэзоне 2026—2027 гадоў}}

[[Катэгорыя:Ліга Эўропы УЭФА|2026]]
[[Катэгорыя:2026 год у футболе]]
[[Катэгорыя:2027 год у футболе]]</text>
      <sha1>r0xnqi0ax00dxq3vxbn0tpdq323vltf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рух Львоў</title>
    <ns>0</ns>
    <id>295229</id>
    <revision>
      <id>2682335</id>
      <parentid>2634520</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T12:15:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artsiom91</username>
        <id>28241</id>
      </contributor>
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2682335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6900" sha1="e8nzm7ag6ijim38twbi93h4gc84et7u" xml:space="preserve">{{Футбольны клюб
|Назва            = Рух
|Лягатып          = Rukh_Lviv_logo_2019.png
|ПоўнаяНазва      = Футбольний клуб «Рух»
|Заснаваны        = 2003
|Горад            = [[Львоў]], [[Украіна]]
|Стадыён          = [[Арэна-Львоў]]
|Умяшчальнасьць   = {{Лік|34915}}
|Прэзыдэнт        = 
|Трэнэр           = 
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Украіны|РухЛьвоўЛіга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Украіны|РухЛьвоўСэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Украіны|РухЛьвоў}}
|Прыналежнасьць   = Украінскія
}}
«'''Рух'''» ({{мова-uk|Рух}}) — украінскі футбольны клюб зь [[Львоў|Львову]].

== Гісторыя ==
У 2003 годзе з ініцыятывы [[Мірон Маркевіч|Мірона Маркевіча]], які нарадзіўся ў [[Віньнікі|Віньніках]] і на той час быў галоўным трэнэрам львоўскіх «[[Карпаты Львоў|Карпат]]», быў створаны футбольны клуб «Рух». Назва каманды разумелася тым, што рух ёсьць жыцьцём. У чэрвені 2003 году была створана дзіцячая футбольная школа Маркевіча&lt;ref name=&quot;plus&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20201029044816/https://plus.lviv.ua/publ/21-1-0-873 «Iсторія та сучасність: Медицина, спорт і відпочинок у Винниках (ОНОВЛЕНО+ФОТО)»]. Винники Plus.&lt;/ref&gt;. У 2009 годзе была створаная дарослая футбольная каманда «Рух» з прэзыдэнтам [[Грыгоры Казлоўскі|Грыгорыем Казлоўскім]] і галоўным трэнэрам Раманам Гданскім&lt;ref name=&quot;plus&quot;/&gt;. У той час каманда разьмяшчалася ў Віньніках, таму брала ўдзел у чэмпіянаце [[Львоўская вобласьць|Львоўскай вобласьці]]&lt;ref name=&quot;plus&quot;/&gt;. 17 кастрычніка 2014 году клюб упершыню ў сваёй гісторыі стаў чэмпіёнам Украіны сярод аматараў.

У 2016 годзе «Рух» узяў удзел у розыгрышы [[Кубак Украіны па футболе|Кубка Ўкраіны]], а таксама заявіўся ў [[Другая ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе|Другую лігу]] чэмпіянату краіны. Віньніцкая каманда афіцыйна дэбютавала ў прафэсійнай Другой лізе 24 ліпеня, атрымаўшы разгромную перамогу над марыюпальскі «Ільлічоўцам-2» зь лікам 6:0. Увогуле, рухаўцы пачалі чэмпіянат з шасьці перамогаў запар, што адразу замацавала за імі рэпутацыю фаварыта сэзону. Паводле вынікаў турніру каманда апынулася на другім радку, саступіўшы першае месца адэскай «[[Жамчужана Адэса|Жамчужане]]». Тым ня менш, другое месца таксама гарантавала камандзе прасоўваньне ў [[Першая ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе|Першую лігу]]. Некалькі гадоў «Рух» спаборнічаў у другім паводле моцы дывізіёне ўкраінскага футболу. Пэўны час каманду ачольваў беларускі трэнэр [[Леанід Кучук]]. Толькі ў сэзоне 2019—2020 гадоў рухаўцы былі сярод фаварытаў лігі. Менавіта ў гэтым сэзоне клюб гарантаваў сабе месца ў [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе|Прэм’ер-лізе]], заняўшы выніковы другі радок.

У ліпені 2019 году клюб зрабіў рэбрэндынг, прадставіўшы новы лягатып, а таксама зьмяніўшы горад на [[Львоў]]. Новая эмблема была закліканая пазыцыянаваць гульцоў «Руха» як воінаў з моцным характарам і непераможным духам, каманду абаронцаў каштоўнасьцяў, прынцыпаў і вераваньняў Галіцкага краю&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220928232843/https://campeones.ua/football/80938/ «Рух» офіційно оголосив про переїзд клубу до Львова]. Кампеонес.&lt;/ref&gt;. Дэбют «Руха» прыпаў на матч у [[Палтава|Палтаве]], дзе львоўцы саступілі «[[Ворскла Палтава|Ворскле]]» зь лікам 5:2. Першы гол у Прэм’ер-лізе за «Рух» правёў [[Валеры Федарчук]]. На зімовы перапынак клюб пайшоў на 12-й пазіцыі. У зімовае трансфэрнае вакно каманда ўзмоцніла склад, падпісаўшы гульца [[Зборная Ісьляндыі па футболе|зборнай Ісьляндыі]] і чвэрцьфіналіста [[чэмпіянат сьвету па футболе 2018 году|чэмпіянату сьвету 2018 году]] [[Рагнар Сыгурдсан|Рагнара Сыгурдсана]] і ўзяўшы ў арэнду былога гульца зборнай Украіны [[Андрэй Барачук|Андрэя Барачука]] на паўтары гады&lt;ref&gt;[https://www.ua-football.com/ua/ukrainian/high/1611070550-ruh-orenduvav-u-shahtarya-boryachuka.html «Рух орендував у Шахтаря Борячука»]. UA-Футбол.&lt;/ref&gt;. Свой першы сэзон у элітным дывізіёне «Рух» скончыў на 10-м месцы. Тым часам з 2021 па 2023 гады галоўным трэнэрам каманды зноў працаваў Леанід Кучук.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://fcrukh.com/ Афіцыйны сайт]

[[Катэгорыя:Львоў]]</text>
      <sha1>e8nzm7ag6ijim38twbi93h4gc84et7u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маладуша</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300100</id>
    <revision>
      <id>2682345</id>
      <parentid>2682293</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T14:56:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2682345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14270" sha1="jodpzmfel4zl60nwxi5t1tt7t0c5ojv" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Маладуша
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Маладушы
|Лацінка                          = Maładuša
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = перад 1690 годам
|Першыя згадкі                    = [[1690]]
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкі]]
|Сельсавет                        = [[Вышамірскі сельсавет|Вышамірскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 52
 |Шырата хвілінаў                 = 09
 |Шырата сэкундаў                 = 23
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 14
 |Даўгата сэкундаў                = 19
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.3
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:С. Прыбара, як нібы адзіны ўладальнік Маладушы і Сьвірыдавічаў.1690 г.png|значак|зьлева|150px|С. Прыбара, як адзіны ўладальнік Сьвірыдавічаў і Маладушы.1690 г.]]
[[Файл:С. Прыбара і К. Бурбіна, уладальнікі Маладушы, Сьвірыдавічаў і інш. 1690 г.png|значак|зьлева|150px|С. Прыбара і К. Бурбіна, уладальнікі Сьвірыдавічаў, Маладушы і інш. 1690 г.]]
[[Файл:Фрагмэнт падатковага рэестру 1716 г.jpg|значак|зьлева|150px|Маладуша ў падатковым рэестры 1716 г.]]
[[Файл:Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.]]

'''Маладу́ша'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіць у склад [[Вышамірскі сельсавет|Вышамірскага сельсавету]] [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].
   
== Геаграфія ==
За 29 км на паўднёвы захад ад [[Рэчыца|Рэчыцы]], за 75 км ад [[Гомель|Гомля]].

== Гісторыя ==

=== Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай ===

Як бы не ранейшая пісьмовая зьвестка пра паселішча ўтрымліваецца ў датаваным 4-м ліпеня 1690 году{{заўвага|Не з другой паловы XVIII ст., як пісаў С. В. Марцэлеў&lt;ref name=&quot;fn1&quot;&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} С. 349—350&lt;/ref&gt;}} рэестры аб паборы з 2 дымоў вёсак Сьвірыдавічы, Маладуша і паловы Радліна пана Самуэля Прыбары, падсудка мазырскага. Яшчэ 2 дымамі ў Сьвірыдавічах «''з прыналежнасьцямі''» валодала пані Катарына з Прыбараў Бурбіна, падчашына мазырская&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Faszczów (AGAD. AF.). Sygn. 90. S. 11, 28&lt;/ref&gt;. У іншых дакумэнтах 1690 году аднаасобным уладальнікам 4 дымоў у Сьвірыдавічах і Маладушы названы падсудак Прыбара{{заўвага|Магчыма, сытуацыя датычылася больш раньняга часу, калі С. Прыбара быў апякуном пані Катарыны, пакуль яе не зашлюбіў пан Бурба (Яўстахі Ян?), мазырскі падчашы.}}&lt;ref&gt;Lietuvos valstybės istorijos archyvas (LVIA). F. 11. Ap. 1. B. 748. L. 2305atv., 2306atv&lt;/ref&gt;.

Наступная вядомая згадка прыпадае на 1716 год, калі з 4 дымоў вёсак Маладуша і [[Сьвірыдавічы (Гомельская вобласьць)|Сьвірыдавічы]] пані Прыбаравай, згодна з ухвалаю грамнічнага сойміку [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]], было выбрана 60 злотых&lt;ref&gt;AGAD. AF. Sygn. 90. S. 36&lt;/ref&gt;.

У тарыфе [[падымнае|падымнага]] Рэчыцкага павету на 1775 год засьведчана, што ў вёсках Сьвірыдавічы і Маладуша, дзедзічных добрах пані Прыбаравай (Przyborzyny), судзьдзёвай земскай мазырскай, было 27 дворных дымоў, зь іх земляробчых у Маладушы 11, у Сьвірыдавічах 14&lt;ref&gt;LVIA. F. 11. Ap. 1. B. 1588. L. 221atv.-222&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

[[Файл:Фрагмэнт рэвізіі 1795 г.jpg|значак|150px|Фрагмэнт рэвізіі 1795 г. што да Маладушы.]]

У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Маладуша — у межах Рэчыцкай акругі [[Чарнігаў|Чарнігаўскага]] намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 ў складзет. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  C. 181–182&lt;/ref&gt;. 

У матэрыяле расейскай рэвізіі 1795 году паведамляецца, што «село Малодушье», прыналежнае раней «клятвопреступнику», г. зн. удзельніку вызвольнага паўстаньня 1794 году, пану Антонію Прыбары, сэквэстраванае «в казну»; а было ў ім 27 двароў з 90 падданымі мужчынскага і 84 жаночага полу&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 59. А. 90адв.-95&lt;/ref&gt;. Але ў крыніцы пад назвай «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 году «деревня Малодушье» названая ўласнасьцю Адама, Бэнэдыкта і Траяна Прыбараў, хоць частка яе належала маёру Тычыніну&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 71—72&lt;/ref&gt;. У мэтрычных кнігах Сьвірыдавіцкай Усьпенскай царквы 1796 – 1799 гадоў уладальнікам вёскі або сяла (з 1797) Маладуша стала называўся маёр Тычына&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 493. А. 268-271адв. Спр. 494, 496, 497&lt;/ref&gt;.

У парэформавы пэрыяд Маладуша — адміністрацыйны цэнтар воласьці.

На 1909 год у сяле Маладуша налічвалася 96 двароў з 546 жыхарамі, у 1 двары аднайменнага маёнтку было 7 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 118&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===
9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Маладуша з воласьцю, аднак, у складзе Рэчыцкага павету апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою: український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Вышамірскі сельсавет}}
{{Рэчыцкі раён}}

[[Катэгорыя:Вышамірскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі]]</text>
      <sha1>jodpzmfel4zl60nwxi5t1tt7t0c5ojv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682354</id>
      <parentid>2682345</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T15:39:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай */</comment>
      <origin>2682354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14278" sha1="koa82goiqv6pcjeqdnm9ki2g9129722" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Маладуша
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Маладушы
|Лацінка                          = Maładuša
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = перад 1690 годам
|Першыя згадкі                    = [[1690]]
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкі]]
|Сельсавет                        = [[Вышамірскі сельсавет|Вышамірскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 52
 |Шырата хвілінаў                 = 09
 |Шырата сэкундаў                 = 23
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 14
 |Даўгата сэкундаў                = 19
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.3
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:С. Прыбара, як нібы адзіны ўладальнік Маладушы і Сьвірыдавічаў.1690 г.png|значак|зьлева|150px|С. Прыбара, як адзіны ўладальнік Сьвірыдавічаў і Маладушы.1690 г.]]
[[Файл:С. Прыбара і К. Бурбіна, уладальнікі Маладушы, Сьвірыдавічаў і інш. 1690 г.png|значак|зьлева|150px|С. Прыбара і К. Бурбіна, уладальнікі Сьвірыдавічаў, Маладушы і інш. 1690 г.]]
[[Файл:Фрагмэнт падатковага рэестру 1716 г.jpg|значак|зьлева|150px|Маладуша ў падатковым рэестры 1716 г.]]
[[Файл:Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.]]

'''Маладу́ша'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіць у склад [[Вышамірскі сельсавет|Вышамірскага сельсавету]] [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].
   
== Геаграфія ==
За 29 км на паўднёвы захад ад [[Рэчыца|Рэчыцы]], за 75 км ад [[Гомель|Гомля]].

== Гісторыя ==

=== Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай ===

Як бы не ранейшая пісьмовая зьвестка пра паселішча ўтрымліваецца ў датаваным 4-м ліпеня 1690 году{{заўвага|Не з другой паловы XVIII ст., як пісаў С. В. Марцэлеў&lt;ref name=&quot;fn1&quot;&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} С. 349—350&lt;/ref&gt;}} рэестры аб паборы з 2 дымоў вёсак Сьвірыдавічы, Маладуша і паловы Радліна пана Самуэля Прыбары, падсудка мазырскага. Яшчэ 2 дымамі ў Сьвірыдавічах «''з прыналежнасьцямі''» валодала пані Катарына з Прыбараў Бурбіна, падчашына мазырская&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Faszczów (AGAD. AF.). Sygn. 90. S. 11, 28&lt;/ref&gt;. У іншых дакумэнтах 1690 году аднаасобным уладальнікам 4 дымоў у Сьвірыдавічах і Маладушы названы падсудак Прыбара{{заўвага|Магчыма, сытуацыя датычылася больш раньняга часу, калі С. Прыбара быў апякуном пані Катарыны, пакуль яе не зашлюбіў пан Бурба (Яўстахі Ян?), мазырскі падчашы.}}&lt;ref&gt;Lietuvos valstybės istorijos archyvas (LVIA). F. 11. Ap. 1. B. 748. L. 2305atv., 2306atv&lt;/ref&gt;.

Наступная вядомая згадка прыпадае на 1716 год, калі з 4 дымоў вёсак Маладуша і [[Сьвірыдавічы (Гомельская вобласьць)|Сьвірыдавічы]] пані Прыбаравай, згодна з ухвалаю грамнічнага сойміку [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]], было выбрана 60 злотых&lt;ref&gt;AGAD. AF. Sygn. 90. S. 36&lt;/ref&gt;.

У тарыфе [[падымнае|падымнага]] Рэчыцкага павету на 1775 год засьведчана, што ў вёсках Сьвірыдавічы і Маладуша, дзедзічных добрах пані Прыбаравай (Przyborzyny), судзьдзёвай земскай мазырскай, было 27 дворных дымоў, зь іх земляробчых у Маладушы — 11, у Сьвірыдавічах — 14&lt;ref&gt;LVIA. F. 11. Ap. 1. B. 1588. L. 221atv.-222&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

[[Файл:Фрагмэнт рэвізіі 1795 г.jpg|значак|150px|Фрагмэнт рэвізіі 1795 г. што да Маладушы.]]

У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Маладуша — у межах Рэчыцкай акругі [[Чарнігаў|Чарнігаўскага]] намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 ў складзет. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  C. 181–182&lt;/ref&gt;. 

У матэрыяле расейскай рэвізіі 1795 году паведамляецца, што «село Малодушье», прыналежнае раней «клятвопреступнику», г. зн. удзельніку вызвольнага паўстаньня 1794 году, пану Антонію Прыбары, сэквэстраванае «в казну»; а было ў ім 27 двароў з 90 падданымі мужчынскага і 84 жаночага полу&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 59. А. 90адв.-95&lt;/ref&gt;. Але ў крыніцы пад назвай «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 году «деревня Малодушье» названая ўласнасьцю Адама, Бэнэдыкта і Траяна Прыбараў, хоць частка яе належала маёру Тычыніну&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 71—72&lt;/ref&gt;. У мэтрычных кнігах Сьвірыдавіцкай Усьпенскай царквы 1796 – 1799 гадоў уладальнікам вёскі або сяла (з 1797) Маладуша стала называўся маёр Тычына&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 493. А. 268-271адв. Спр. 494, 496, 497&lt;/ref&gt;.

У парэформавы пэрыяд Маладуша — адміністрацыйны цэнтар воласьці.

На 1909 год у сяле Маладуша налічвалася 96 двароў з 546 жыхарамі, у 1 двары аднайменнага маёнтку было 7 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 118&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===
9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Маладуша з воласьцю, аднак, у складзе Рэчыцкага павету апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою: український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Вышамірскі сельсавет}}
{{Рэчыцкі раён}}

[[Катэгорыя:Вышамірскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі]]</text>
      <sha1>koa82goiqv6pcjeqdnm9ki2g9129722</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682411</id>
      <parentid>2682354</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T03:00:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай */</comment>
      <origin>2682411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14153" sha1="gohgtiirbn4hnkffyhkqzr2sozuc697" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Маладуша
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Маладушы
|Лацінка                          = Maładuša
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = перад 1690 годам
|Першыя згадкі                    = [[1690]]
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкі]]
|Сельсавет                        = [[Вышамірскі сельсавет|Вышамірскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 52
 |Шырата хвілінаў                 = 09
 |Шырата сэкундаў                 = 23
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 14
 |Даўгата сэкундаў                = 19
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.3
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:С. Прыбара, як нібы адзіны ўладальнік Маладушы і Сьвірыдавічаў.1690 г.png|значак|зьлева|150px|С. Прыбара, як адзіны ўладальнік Сьвірыдавічаў і Маладушы.1690 г.]]
[[Файл:С. Прыбара і К. Бурбіна, уладальнікі Маладушы, Сьвірыдавічаў і інш. 1690 г.png|значак|зьлева|150px|С. Прыбара і К. Бурбіна, уладальнікі Сьвірыдавічаў, Маладушы і інш. 1690 г.]]
[[Файл:Фрагмэнт падатковага рэестру 1716 г.jpg|значак|зьлева|150px|Маладуша ў падатковым рэестры 1716 г.]]
[[Файл:Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.]]

'''Маладу́ша'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіць у склад [[Вышамірскі сельсавет|Вышамірскага сельсавету]] [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].
   
== Геаграфія ==
За 29 км на паўднёвы захад ад [[Рэчыца|Рэчыцы]], за 75 км ад [[Гомель|Гомля]].

== Гісторыя ==

=== Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай ===

Як бы не ранейшая пісьмовая зьвестка пра паселішча ўтрымліваецца ў датаваным 4-м ліпеня 1690 году{{заўвага|Не з другой паловы XVIII ст., як пісаў С. В. Марцэлеў&lt;ref name=&quot;fn1&quot;&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} С. 349—350&lt;/ref&gt;}} рэестры аб паборы з 2 дымоў вёсак Сьвірыдавічы, Маладуша і паловы Радліна пана Самуэля Прыбары, падсудка мазырскага. Яшчэ 2 дымамі ў Сьвірыдавічах «''з прыналежнасьцямі''» валодала пані Катарына з Прыбараў Бурбіна, падчашына мазырская&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Faszczów (AGAD. AF.). Sygn. 90. S. 11, 28&lt;/ref&gt;. У іншых дакумэнтах 1690 году аднаасобным уладальнікам 4 дымоў у Сьвірыдавічах і Маладушы названы падсудак Прыбара{{заўвага|Згодна з рэестрам 1776 г., 4 дымамі ў Сьвірыдавічах супольна валодалі паны Прыбара і Бурба.}}&lt;ref&gt;Lietuvos valstybės istorijos archyvas (LVIA). F. 11. Ap. 1. B. 748. L. 2305atv., 2306atv&lt;/ref&gt;.

Наступная вядомая згадка прыпадае на 1716 год, калі з 4 дымоў вёсак Маладуша і [[Сьвірыдавічы (Гомельская вобласьць)|Сьвірыдавічы]] пані Прыбаравай, згодна з ухвалаю грамнічнага сойміку [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]], было выбрана 60 злотых&lt;ref&gt;AGAD. AF. Sygn. 90. S. 36&lt;/ref&gt;.

У тарыфе [[падымнае|падымнага]] Рэчыцкага павету на 1775 год засьведчана, што ў вёсках Сьвірыдавічы і Маладуша, дзедзічных добрах пані Прыбаравай (Przyborzyny), судзьдзёвай земскай мазырскай, было 27 дворных дымоў, зь іх земляробчых у Маладушы — 11, у Сьвірыдавічах — 14&lt;ref&gt;LVIA. F. 11. Ap. 1. B. 1588. L. 221atv.-222&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

[[Файл:Фрагмэнт рэвізіі 1795 г.jpg|значак|150px|Фрагмэнт рэвізіі 1795 г. што да Маладушы.]]

У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Маладуша — у межах Рэчыцкай акругі [[Чарнігаў|Чарнігаўскага]] намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 ў складзет. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  C. 181–182&lt;/ref&gt;. 

У матэрыяле расейскай рэвізіі 1795 году паведамляецца, што «село Малодушье», прыналежнае раней «клятвопреступнику», г. зн. удзельніку вызвольнага паўстаньня 1794 году, пану Антонію Прыбары, сэквэстраванае «в казну»; а было ў ім 27 двароў з 90 падданымі мужчынскага і 84 жаночага полу&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 59. А. 90адв.-95&lt;/ref&gt;. Але ў крыніцы пад назвай «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 году «деревня Малодушье» названая ўласнасьцю Адама, Бэнэдыкта і Траяна Прыбараў, хоць частка яе належала маёру Тычыніну&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 71—72&lt;/ref&gt;. У мэтрычных кнігах Сьвірыдавіцкай Усьпенскай царквы 1796 – 1799 гадоў уладальнікам вёскі або сяла (з 1797) Маладуша стала называўся маёр Тычына&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 493. А. 268-271адв. Спр. 494, 496, 497&lt;/ref&gt;.

У парэформавы пэрыяд Маладуша — адміністрацыйны цэнтар воласьці.

На 1909 год у сяле Маладуша налічвалася 96 двароў з 546 жыхарамі, у 1 двары аднайменнага маёнтку было 7 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 118&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===
9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Маладуша з воласьцю, аднак, у складзе Рэчыцкага павету апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою: український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Вышамірскі сельсавет}}
{{Рэчыцкі раён}}

[[Катэгорыя:Вышамірскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі]]</text>
      <sha1>gohgtiirbn4hnkffyhkqzr2sozuc697</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682413</id>
      <parentid>2682411</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T03:49:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2682413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14246" sha1="fbuz0de423pjyvjs5rinxa9cqwib60r" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Маладуша
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Маладушы
|Лацінка                          = Maładuša
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = перад 1690 годам
|Першыя згадкі                    = [[1690]]
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкі]]
|Сельсавет                        = [[Вышамірскі сельсавет|Вышамірскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 52
 |Шырата хвілінаў                 = 09
 |Шырата сэкундаў                 = 23
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 14
 |Даўгата сэкундаў                = 19
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.3
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:С. Прыбара, як нібы адзіны ўладальнік Маладушы і Сьвірыдавічаў.1690 г.png|значак|зьлева|150px|С. Прыбара — адзіны ўладальнік Сьвірыдавічаў і Маладушы.1690 г.]]
[[Файл:С. Прыбара і К. Бурбіна, уладальнікі Маладушы, Сьвірыдавічаў і інш. 1690 г.png|значак|зьлева|150px|С. Прыбара і К. Бурбіна — уладальнікі Сьвірыдавічаў, Маладушы і інш. 1690 г.]]
[[Файл:Фрагмэнт падатковага рэестру 1716 г.jpg|значак|зьлева|150px|Маладуша ў падатковым рэестры 1716 г.]]
[[Файл:Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.]]

'''Маладу́ша'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіць у склад [[Вышамірскі сельсавет|Вышамірскага сельсавету]] [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].
   
== Геаграфія ==
За 29 км на паўднёвы захад ад [[Рэчыца|Рэчыцы]], за 75 км ад [[Гомель|Гомля]].

== Гісторыя ==

=== Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай ===

Як бы не ранейшая пісьмовая зьвестка пра паселішча ўтрымліваецца ў датаваным 4-м ліпеня 1690 году{{заўвага|Не з другой паловы XVIII ст., як пісаў С. В. Марцэлеў&lt;ref name=&quot;fn1&quot;&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} С. 349—350&lt;/ref&gt;}} рэестры аб паборы з 2 дымоў вёсак Сьвірыдавічы, Маладуша і паловы Радліна пана Самуэля Прыбары, падсудка мазырскага. Яшчэ 2 дымамі ў Сьвірыдавічах «''з прыналежнасьцямі''» валодала пані Катарына з Прыбараў Бурбіна, падчашына мазырская&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Faszczów (AGAD. AF.). Sygn. 90. S. 11, 28&lt;/ref&gt;. У іншых дакумэнтах 1690 году аднаасобным уладальнікам 4 дымоў у Сьвірыдавічах і Маладушы названы падсудак Прыбара{{заўвага|Згодна з рэестрам 1776 г., 4 дымамі ў Сьвірыдавічах супольна валодалі паны Прыбара, падстароста мазырскі, і Бурба&lt;ref&gt;LVIA. F. 11. Ap. 1. B. 748. L. 2269atv.&lt;/ref&gt;.}}&lt;ref&gt;Lietuvos valstybės istorijos archyvas (LVIA). F. 11. Ap. 1. B. 748. L. 2305atv., 2306atv&lt;/ref&gt;.

Наступная вядомая згадка прыпадае на 1716 год, калі з 4 дымоў вёсак Маладуша і [[Сьвірыдавічы (Гомельская вобласьць)|Сьвірыдавічы]] пані Прыбаравай, згодна з ухвалаю грамнічнага сойміку [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]], было выбрана 60 злотых&lt;ref&gt;AGAD. AF. Sygn. 90. S. 36&lt;/ref&gt;.

У тарыфе [[падымнае|падымнага]] Рэчыцкага павету на 1775 год засьведчана, што ў вёсках Сьвірыдавічы і Маладуша, дзедзічных добрах пані Прыбаравай (Przyborzyny), судзьдзёвай земскай мазырскай, было 27 дворных дымоў, зь іх земляробчых у Маладушы — 11, у Сьвірыдавічах — 14&lt;ref&gt;LVIA. F. 11. Ap. 1. B. 1588. L. 221atv.-222&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

[[Файл:Фрагмэнт рэвізіі 1795 г.jpg|значак|150px|Фрагмэнт рэвізіі 1795 г. што да Маладушы.]]

У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Маладуша — у межах Рэчыцкай акругі [[Чарнігаў|Чарнігаўскага]] намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 ў складзет. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  C. 181–182&lt;/ref&gt;. 

У матэрыяле расейскай рэвізіі 1795 году паведамляецца, што «село Малодушье», прыналежнае раней «клятвопреступнику», г. зн. удзельніку вызвольнага паўстаньня 1794 году, пану Антонію Прыбары, сэквэстраванае «в казну»; а было ў ім 27 двароў з 90 падданымі мужчынскага і 84 жаночага полу&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 59. А. 90адв.-95&lt;/ref&gt;. Але ў крыніцы пад назвай «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 году «деревня Малодушье» названая ўласнасьцю Адама, Бэнэдыкта і Траяна Прыбараў, хоць частка яе належала маёру Тычыніну&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 71—72&lt;/ref&gt;. У мэтрычных кнігах Сьвірыдавіцкай Усьпенскай царквы 1796 – 1799 гадоў уладальнікам вёскі або сяла (з 1797) Маладуша стала называўся маёр Тычына&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 493. А. 268-271адв. Спр. 494, 496, 497&lt;/ref&gt;.

У парэформавы пэрыяд Маладуша — адміністрацыйны цэнтар воласьці.

На 1909 год у сяле Маладуша налічвалася 96 двароў з 546 жыхарамі, у 1 двары аднайменнага маёнтку было 7 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 118&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===
9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Маладуша з воласьцю, аднак, у складзе Рэчыцкага павету апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою: український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Вышамірскі сельсавет}}
{{Рэчыцкі раён}}

[[Катэгорыя:Вышамірскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі]]</text>
      <sha1>fbuz0de423pjyvjs5rinxa9cqwib60r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682414</id>
      <parentid>2682413</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T03:51:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2682414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14246" sha1="juh8m1xmnxexkpxs798866l5s3iinks" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Маладуша
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Маладушы
|Лацінка                          = Maładuša
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = перад 1690 годам
|Першыя згадкі                    = [[1690]]
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкі]]
|Сельсавет                        = [[Вышамірскі сельсавет|Вышамірскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 52
 |Шырата хвілінаў                 = 09
 |Шырата сэкундаў                 = 23
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 14
 |Даўгата сэкундаў                = 19
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.3
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:С. Прыбара, як нібы адзіны ўладальнік Маладушы і Сьвірыдавічаў.1690 г.png|значак|зьлева|150px|С. Прыбара — адзіны ўладальнік Сьвірыдавічаў і Маладушы.1690 г.]]
[[Файл:С. Прыбара і К. Бурбіна, уладальнікі Маладушы, Сьвірыдавічаў і інш. 1690 г.png|значак|зьлева|150px|С. Прыбара і К. Бурбіна — уладальнікі Сьвірыдавічаў, Маладушы і інш. 1690 г.]]
[[Файл:Фрагмэнт падатковага рэестру 1716 г.jpg|значак|зьлева|150px|Маладуша ў падатковым рэестры 1716 г.]]
[[Файл:Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.]]

'''Маладу́ша'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіць у склад [[Вышамірскі сельсавет|Вышамірскага сельсавету]] [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].
   
== Геаграфія ==
За 29 км на паўднёвы захад ад [[Рэчыца|Рэчыцы]], за 75 км ад [[Гомель|Гомля]].

== Гісторыя ==

=== Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай ===

Як бы не ранейшая пісьмовая зьвестка пра паселішча ўтрымліваецца ў датаваным 4-м ліпеня 1690 году{{заўвага|Не з другой паловы XVIII ст., як пісаў С. В. Марцэлеў&lt;ref name=&quot;fn1&quot;&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} С. 349—350&lt;/ref&gt;}} рэестры аб паборы з 2 дымоў вёсак Сьвірыдавічы, Маладуша і паловы Радліна пана Самуэля Прыбары, падсудка мазырскага. Яшчэ 2 дымамі ў Сьвірыдавічах «''з прыналежнасьцямі''» валодала пані Катарына з Прыбараў Бурбіна, падчашына мазырская&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Faszczów (AGAD. AF.). Sygn. 90. S. 11, 28&lt;/ref&gt;. У іншых дакумэнтах 1690 году аднаасобным уладальнікам 4 дымоў у Сьвірыдавічах і Маладушы названы падсудак Прыбара{{заўвага|Згодна з рэестрам 1776 г., 4 дымамі ў Сьвірыдавічах супольна валодалі паны Прыбара, падстароста мазырскі, і Бурба&lt;ref&gt;Lietuvos valstybės istorijos archyvas (LVIA). F. 11. Ap. 1. B. 748. L. 2269atv.&lt;/ref&gt;.}}&lt;ref&gt;LVIA. F. 11. Ap. 1. B. 748. L. 2305atv., 2306atv&lt;/ref&gt;.

Наступная вядомая згадка прыпадае на 1716 год, калі з 4 дымоў вёсак Маладуша і [[Сьвірыдавічы (Гомельская вобласьць)|Сьвірыдавічы]] пані Прыбаравай, згодна з ухвалаю грамнічнага сойміку [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]], было выбрана 60 злотых&lt;ref&gt;AGAD. AF. Sygn. 90. S. 36&lt;/ref&gt;.

У тарыфе [[падымнае|падымнага]] Рэчыцкага павету на 1775 год засьведчана, што ў вёсках Сьвірыдавічы і Маладуша, дзедзічных добрах пані Прыбаравай (Przyborzyny), судзьдзёвай земскай мазырскай, было 27 дворных дымоў, зь іх земляробчых у Маладушы — 11, у Сьвірыдавічах — 14&lt;ref&gt;LVIA. F. 11. Ap. 1. B. 1588. L. 221atv.-222&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

[[Файл:Фрагмэнт рэвізіі 1795 г.jpg|значак|150px|Фрагмэнт рэвізіі 1795 г. што да Маладушы.]]

У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Маладуша — у межах Рэчыцкай акругі [[Чарнігаў|Чарнігаўскага]] намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 ў складзет. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  C. 181–182&lt;/ref&gt;. 

У матэрыяле расейскай рэвізіі 1795 году паведамляецца, што «село Малодушье», прыналежнае раней «клятвопреступнику», г. зн. удзельніку вызвольнага паўстаньня 1794 году, пану Антонію Прыбары, сэквэстраванае «в казну»; а было ў ім 27 двароў з 90 падданымі мужчынскага і 84 жаночага полу&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 59. А. 90адв.-95&lt;/ref&gt;. Але ў крыніцы пад назвай «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 году «деревня Малодушье» названая ўласнасьцю Адама, Бэнэдыкта і Траяна Прыбараў, хоць частка яе належала маёру Тычыніну&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 71—72&lt;/ref&gt;. У мэтрычных кнігах Сьвірыдавіцкай Усьпенскай царквы 1796 – 1799 гадоў уладальнікам вёскі або сяла (з 1797) Маладуша стала называўся маёр Тычына&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 493. А. 268-271адв. Спр. 494, 496, 497&lt;/ref&gt;.

У парэформавы пэрыяд Маладуша — адміністрацыйны цэнтар воласьці.

На 1909 год у сяле Маладуша налічвалася 96 двароў з 546 жыхарамі, у 1 двары аднайменнага маёнтку было 7 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 118&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===
9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Маладуша з воласьцю, аднак, у складзе Рэчыцкага павету апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою: український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Вышамірскі сельсавет}}
{{Рэчыцкі раён}}

[[Катэгорыя:Вышамірскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі]]</text>
      <sha1>juh8m1xmnxexkpxs798866l5s3iinks</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682417</id>
      <parentid>2682414</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T04:27:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2682417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14215" sha1="qraxn42mvsiinuhlagnf5wov36aiju2" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Маладуша
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Маладушы
|Лацінка                          = Maładuša
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = перад 1690 годам
|Першыя згадкі                    = [[1690]]
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкі]]
|Сельсавет                        = [[Вышамірскі сельсавет|Вышамірскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 52
 |Шырата хвілінаў                 = 09
 |Шырата сэкундаў                 = 23
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 14
 |Даўгата сэкундаў                = 19
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.3
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:С. Прыбара, як нібы адзіны ўладальнік Маладушы і Сьвірыдавічаў.1690 г.png|значак|зьлева|150px|С. Прыбара — адзіны ўладальнік Сьвірыдавічаў і Маладушы.1690 г.]]
[[Файл:С. Прыбара і К. Бурбіна, уладальнікі Маладушы, Сьвірыдавічаў і інш. 1690 г.png|значак|зьлева|150px|С. Прыбара і К. Бурбіна — уладальнікі Сьвірыдавічаў, Маладушы і інш. 1690 г.]]
[[Файл:Фрагмэнт падатковага рэестру 1716 г.jpg|значак|зьлева|150px|Маладуша ў падатковым рэестры 1716 г.]]
[[Файл:Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.jpg|значак|зьлева|150px|Фрагмэнт тарыфу падымнага 1775 г.]]

'''Маладу́ша'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіць у склад [[Вышамірскі сельсавет|Вышамірскага сельсавету]] [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].
   
== Геаграфія ==
За 29 км на паўднёвы захад ад [[Рэчыца|Рэчыцы]], за 75 км ад [[Гомель|Гомля]].

== Гісторыя ==

=== Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай ===

Як бы не ранейшая пісьмовая зьвестка пра паселішча ўтрымліваецца ў датаваным 4-м ліпеня 1690 году{{заўвага|Не з другой паловы XVIII ст., як пісаў С. В. Марцэлеў&lt;ref name=&quot;fn1&quot;&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} С. 349—350&lt;/ref&gt;}} рэестры аб паборы з 2 дымоў вёсак Сьвірыдавічы, Маладуша і паловы Радліна пана Самуэля Прыбары, падсудка мазырскага. Яшчэ 2 дымамі ў Сьвірыдавічах «''з прыналежнасьцямі''» валодала пані Катарына з Прыбараў Бурбіна, падчашына мазырская&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Faszczów (AGAD. AF.). Sygn. 90. S. 11, 28&lt;/ref&gt;. У іншых дакумэнтах 1690 году аднаасобным уладальнікам 4 дымоў у Сьвірыдавічах і Маладушы названы падсудак Прыбара{{заўвага|Згодна з рэестрам 1776 г., 4 дымамі ў Сьвірыдавічах супольна валодалі паны Прыбара, падстароста мазырскі, і Бурба&lt;ref&gt;Lietuvos valstybės istorijos archyvas (LVIA). F. 11. Ap. 1. B. 748. L. 2269atv.&lt;/ref&gt;.}}&lt;ref&gt;LVIA. F. 11. Ap. 1. B. 748. L. 2305atv., 2306atv&lt;/ref&gt;.

Наступная вядомая згадка прыпадае на 1716 год, калі з 4 дымоў вёсак Маладуша і [[Сьвірыдавічы (Гомельская вобласьць)|Сьвірыдавічы]] пані Прыбаравай, згодна з ухвалаю грамнічнага сойміку [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]], было выбрана 60 злотых&lt;ref&gt;AGAD. AF. Sygn. 90. S. 36&lt;/ref&gt;.

У тарыфе [[падымнае|падымнага]] Рэчыцкага павету на 1775 год засьведчана, што ў вёсках Сьвірыдавічы і Маладуша, дзедзічных добрах пані Прыбаравай (Przyborzyny), судзьдзёвай земскай мазырскай, было 27 дворных дымоў, зь іх земляробчых у Маладушы — 11, у Сьвірыдавічах — 14&lt;ref&gt;LVIA. F. 11. Ap. 1. B. 1588. L. 221atv.-222&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

[[Файл:Фрагмэнт рэвізіі 1795 г.jpg|значак|150px|Фрагмэнт рэвізіі 1795 г. што да Маладушы.]]

У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Маладуша — у межах Рэчыцкай акругі [[Чарнігаў|Чарнігаўскага]] намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 ў складзет. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  C. 181–182&lt;/ref&gt;. 

У матэрыяле расейскай рэвізіі 1795 году паведамляецца, што «село Малодушье», прыналежнае раней «клятвопреступнику», г. зн. удзельніку вызвольнага паўстаньня 1794 году, пану Антонію Прыбары, сэквэстраванае «в казну»; а было ў ім 27 двароў з 90 падданымі мужчынскага і 84 жаночага полу&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 59. А. 90адв.-95&lt;/ref&gt;. Але ў крыніцы пад назвай «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 году «деревня Малодушье» названая ўласнасьцю Адама, Бэнэдыкта і Траяна Прыбараў, хоць частка яе належала маёру Тычыніну&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 71—72&lt;/ref&gt;. У мэтрычных кнігах Сьвірыдавіцкай Усьпенскай царквы 1796 – 1799 гадоў уладальнікам вёскі або сяла (з 1797) Маладуша стала называўся маёр Тычына&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 136. Воп. 13. Спр. 493. А. 268-271адв. Спр. 494, 496, 497&lt;/ref&gt;.

У парэформавы пэрыяд Маладуша — адміністрацыйны цэнтар воласьці.

На 1909 год у сяле Маладуша налічвалася 96 двароў з 546 жыхарамі, у 1 двары аднайменнага маёнтку было 7 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 118&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===
9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Маладуша з воласьцю, аднак, у складзе Рэчыцкага павету апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою: український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Вышамірскі сельсавет}}
{{Рэчыцкі раён}}

[[Катэгорыя:Вышамірскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі]]</text>
      <sha1>qraxn42mvsiinuhlagnf5wov36aiju2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Салігорск (футбольны клюб)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302288</id>
    <revision>
      <id>2682382</id>
      <parentid>2673972</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T20:32:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Склад */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2682382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7387" sha1="ocjvqs4g8vld7szknbx2ruwda6pa80t" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні|Салігорск}}
{{Футбольны клюб
|Назва            = Салігорск
|Лягатып          = FK Salihorsk.png
|ПоўнаяНазва      = Футбольны клюб «Салігорск»
|Горад            = [[Салігорск]], [[Беларусь]]
|Заснаваны        = 2025
|Стадыён          = «[[Будаўнік (стадыён)|Будаўнік]]»
|Умяшчальнасьць   = 4200
|Пасада кіраўніка = Дырэктар
|Кіраўнік         = Уладзімер Каваленя
|Трэнэр           = 
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|СалігорскЛіга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|СалігорскСэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|Салігорск}}
|Сайт             = 
|Прыналежнасьць   = Беларускія
}}
«'''Салігорск'''» — футбольны клюб зь [[Беларусь|Беларусі]], базуецца ў [[Салігорск|аднайменным]] горадзе. Заснаваны ў 2025 годзе.

== Гісторыя ==
У сакавіку 2025 году стала вядома аб стварэньні салігорскім райвыканкамам новага клюбу, які ўзяў назву «Салігорск» і быў заяўлены дзеля ўдзелу ў [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другой лізе]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://bel.football/news/ukho-v-soligorske-sozdana-komanda-dlya-uchastiya-vo-vtoroi-lige|загаловак=«Ухо»: в Солигорске создана команда для участия во Второй лиге|выдавецтва=bel.football|дата публікацыі=17.03.2025}}&lt;/ref&gt;. Асноўную частку складу клюбу склалі гульцы салігорскага «[[Партызан Салігорск|Партызана]]», які перад пачаткам сэзону афіцыйна быў распушчаны&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://football.by/news/199621|загаловак=Солигорскй &quot;Партизан&quot; не выступит во второй лиге в 2025 году|выдавецтва=football.by|дата публікацыі=17.03.2025}}&lt;/ref&gt;. У сваім дэбютным сэзоне клюб стаў пераможцам Менскай вобласьці, прабіўшыся ў асноўную частку чэмпіянату пад эгідай [[Беларуская фэдэрацыя футболу|АБФФ]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://bel.football/news/soligorsk-stal-pobeditelem-chepionata-minskoi-oblasti|загаловак=«Солигорск» стал победителем чемпионата Минской области|выдавецтва=bel.football|дата публікацыі=31.08.2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://football.by/news/208695|загаловак=Начался плей-офф второй лиги: медали для проформы, зато самобытно и оригинально|выдавецтва=football.by|дата публікацыі=11.10.2025}}&lt;/ref&gt;. У пачатку 2026 году паведамлялася, што клюб быў галоўным прэтэндэнтам на павышэньне ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першую лігу]] ў сувязі з расфармаваньнем некалькіх удзельнікаў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://football.by/news/212703|загаловак=Похоже, &quot;Солигорск&quot; и вправду пополнит первую лигу вместо &quot;Локомотива&quot;|выдавецтва=football.by|дата публікацыі=15.01.2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://football.by/news/213325|загаловак=&quot;Солигорск&quot; пополнит первую лигу &quot;вне очереди&quot;? А вот что было после этого у других|выдавецтва=football.by|дата публікацыі=29.01.2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://football.by/news/213607|загаловак=Источник: &quot;Солигорск&quot; выступит в первой лиге|выдавецтва=football.by|дата публікацыі=03.02.2026}}&lt;/ref&gt;. У сакавіку 2026 году было афіцыйна агучана аб тым, што клюб стаў адным з удзельнікаў Першай лігі&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://abff.by/news/article/zasedanie-komiteta-po-licenzirovaniu-abff-83976|загаловак=Заседание комитета по лицензированию АБФФ|выдавецтва=abff.by|дата публікацыі=10.03.2026}}&lt;/ref&gt;.

== Склад ==
: ''Актуальны на 4 жніўня 2026 году''
{{Склад}}
{{Гулец|1|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Ігнат Дастанка||1994}}
{{Гулец|2|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Арцём Перапечка||2005}}
{{Гулец|4|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Мікіта Коршун||2007}}
{{Гулец|6|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Уладзіслаў Каролік||2009}}
{{Гулец1|7|Q61121946|Нап|}}
{{Гулец|8|{{Сьцяг|Расея}}|ПА|Аляксандар Болдыраў||2003}}
{{Гулец1|9|Q18200045|Нап|}}
{{Гулец|10|{{Сьцяг|Марока}}|ПА|Ясін Бара||1999}}
{{Гулец|11|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Данііл Куцапалаў||1998}}
{{Гулец|12|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Кірыл Новік||2008}}
{{Гулец|13|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Арцём Курбачоў||2007}}
{{Гулец|14|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Арцём Быстроў||2007}}
{{Падзел складу}}
{{Гулец|15|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Дзьмітры Ложачнік||2009}}
{{Гулец|17|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Марк Кабенка||2008}}
{{Гулец|21|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Уладзіслаў Сырыська||1997}}
{{Гулец1|22|Q125822607|Нап|}}
{{Гулец|33|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Сяргей Сянюк||1996}}
{{Гулец|35|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Вадзім Юхновіч||2003}}
{{Гулец1|80|Q117395165|Аб|капітан}}
{{Гулец1|88|Q131145228|Аб|}}
{{Гулец1|97|Q107642812|Аб|}}
{{Гулец1|99|Q130213722|ПА|}}
{{Гулец|—|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Ягор Барадзін||2007}}
{{Гулец|—|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Аляксей Лешукевіч||2008}}
{{Канец складу}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}}

[[Катэгорыя:Спорт у Салігорску]]
[[Катэгорыя:Зьявіліся ў 2025 годзе]]</text>
      <sha1>ocjvqs4g8vld7szknbx2ruwda6pa80t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Над Нёманам (фільм, 1939)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302990</id>
    <revision>
      <id>2682342</id>
      <parentid>2680105</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T13:35:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2682342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9190" sha1="lv94fpl8xocdtz0x72eecawrdn1hdnz" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні|Над Нёманам (неадназначнасьць)}}
{{Фільм
| назва        = Над Нёманам
| арыгназва    = Nad Niemnem
| выява        = Nad Niemnem 1939 Barszczewska.jpg
| памер        = 
| подпіс       = 
| рэжысэр      = [[Ванда Якубоўская]]&lt;br /&gt;[[Караль Шалоўскі]]&lt;br /&gt;[[Ежы Заржыцкі]]
| прадусар     = 
| сцэнарыст    = [[Яраслаў Івашкевіч]]
| дыктар       = 
| ролі         = [[Эльжбэта Баршчэўская]]&lt;br /&gt;[[Ежы Піхэльскі]]&lt;br /&gt;[[Багуслаў Самборскі]]&lt;br /&gt;[[Мечыслава Цьвіклінская]]
| кампазытар   = [[Раман Палестэр]]
| апэратар     = [[Станіслаў Вохл]]
| мантаж       = 
| вытворчасьць = {{сьцяг Польшчы}} [[Spółdzielnia Autorów Filmowych]]
| дата = 5 верасьня 1939
| час = 
| мова = [[польская мова|польская]]
| краіна = {{сьцяг Польшчы}} [[Польшча]]
| бюджэт =  
| прыбытак =
| папярэдні =
| наступны =
| сайт =
}}

'''«Над Нёманам»''' ({{мова-pl|Nad Niemnem}}) — польскі поўнамэтражны мастацкі фільм 1939 году рэжысэркі [[Ванда Якубоўская|Ванды Якубоўскай]], зьняты паводле [[Над Нёманам|аднайменнага раману]] [[Эліза Ажэшка|Элізы Ажэшкі]] у Заходняй Беларусі&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://stare-kino.pl/nad-niemnen-film-musniety-reka-malarza/ «Nad Niemnem». Film muśnięty ręką malarza (1939)], stare-kino.pl&lt;/ref&gt;. Фільм лічыцца страчаным у часе [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]].

== Гісторыя стварэньня ==
Здымкі карціны праходзілі з сакавіка па ліпень 1939 году. Натурныя здымкі адбываліся непасрэдна ў месцах, апісаных у рамане Ажэшкі — у [[Багатырэвічы|багатыровіцкіх]] ваколіцах на [[Гарадзеншчына|Гарадзеншчыне]]. Стваральнікі фільму імкнуліся да максымальнай гістарычнай і этнаграфічнай дакладнасьці: касьцюмы для актэраў распрацаваў вядомы мастак [[Ян Марцін Шанцэр]], а апэратарам [[Станіслаў Вохл]]. На галоўныя ролі былі запрошаныя найлепшыя тагачасныя актэры польскага тэатру і кіно&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://akademiapolskiegofilmu.pl/pl/historia-polskiego-filmu/artykuly/wiernosc-sobie/409 Wierność sobie] Размова з Вандай Якубоўскай, Barbara Mruklik, «Kino» 1985, nr 5, s. 4-9, 20-21 &lt;/ref&gt;.

Вытворчасьць стужкі была цалкам завершаная перад самым пачаткам вайны. Урачыстая прэм’ера была прызначаная на 5 верасьня 1939 году ў найбуйнейшым кінатэатры [[Варшава|Варшавы]] «Colosseum» (які зьмяшчаў да 3 тысячаў гледачоў). Аднак з-за пачатку нямецкіх бамбаваньняў гораду прэм’ера была скасаваная, а будынак кінатэатру быў прыстасаваны пад шпіталь для параненых.

Адзіным чалавекам, які пасьпеў паглядзець фільм цалкам, быў аўтар сцэнару [[Яраслаў Івашкевіч]], які выказаўся пра яго як пра найлепшую тагачасную вытворчасьць польскага кінэмматографу&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Лёс стужкі ==
Пасьля акупацыі Польшчы кіраўнік кінаатэлье «Falanga» Стэфан Дэкероўскі даведаўся, што нямецкія ўлады зацікавіліся фільмам і заплянавалі перамантаваць яго ў антыпольскую прапагандысцкую стужку пра нямецкіх каляністаў, якіх нібыта прыгняталі палякі ва Ўсходняй Прусіі.

Каб уратаваць карціну, зімой 1939 году Дэкероўскі па ўзгадненьні з Вандай Якубоўскай таемна выкраў матэрыялы. Нягатыў фільму быў падзелены на дзьве (паводле іншых зьвестак — тры) часткі і замураваны ў падвалах будынкаў Варшаўскага жыльлёвага каапэратыву (WSM) у раёне Жолібож. Туды ж схавалі і пяць гатовых копіяў. Паколькі ўсе асобы, якія ведалі дакладнае месца сховішча, загінулі падчас [[Варшаўскае паўстаньне|Варшаўскага паўстаньня]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20140416182139/http://film.onet.pl/artykuly-i-wywiady/polskie-kino-kontra-ii-wojna-swiatowa-przerwane-ujecia/v0pps Polskie kino kontra II wojna światowa: przerwane ujęcia] film.onet.pl&lt;/ref&gt;, стужка дагэтуль лічыцца нязнойдзенай&lt;ref&gt;[https://culture.pl/pl/przerwane-historie/start-i-co-dalej-historia-jednego-srodowiska «START» i co dalej? Historia jednego środowiska], Polska 1939: Przerwane historie&lt;/ref&gt;. Існавала вэрсія, што працоўная копія (мустэркопія) магла пасьля вайны знаходзіцца ў [[Катавіцы|Катавіцах]], але яе сьлядоў таксама не выявілі&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== У ролях ==
* [[Эльжбэта Баршчэўская]] — ''Юстына Аржэльская''
* [[Ежы Піхэльскі]] — ''Ян Багатыровіч''
* [[Багуслаў Самборскі]] — ''Анзэльм Багатыровіч''
* [[Станіслава Высоцкая]] — ''Марта Корчынская''
* [[Станіслаў Граліцкі]] — ''Бэнэдыкт Корчынскі''
* [[Мечыслава Цьвіклінская]] — ''Эмілія Корчынская''
* [[Ян Крэчмар]] — ''Зыгмунт Корчынскі''
* Карын Тышэ — ''Клятыльда, жонка Зыгмунта''
* [[Людвік Сэмпалінскі]] — ''Баляслаў Кірла''
* Ванда Якубінская — ''Тэрэса Плінская''

== Галерэя ==
Рэклямныя здымкі з прэсы:
&lt;gallery&gt;
Barszczewska i Pichelski Nad Niemnem Kino 25 1939.jpg|Эльжбэта Баршчэўская  і Ежы Піхэльскі &lt;ref&gt;&quot;Kino. Tygodnik ilustrowany&quot; nr 25 z 18 czerwca 1939, s. 5&lt;/ref&gt;
Nad Niemnem 1939 Cwiklinska.jpg|LЛюдвік Сэмпалінскі, Мечыслава Цьвіклінская і Ванда Якубінская – сцэна з балю&lt;ref&gt;Jan Marcin Szancer ''Jak powstaje film &quot;Nad Niemnem&quot;'', &quot;AS. Ilustrowany magazyn&quot; z 14.05.1939, nr 20, s. 5&lt;/ref&gt;
Nad Niemnem (1939), Elżbieta Barszczewska, Jerzy Pichelski.jpg|Эльжбэта Баршчэўская  і Ежы Піхэльскі&lt;ref&gt;[https://jbc.bj.uj.edu.pl/publication/240995}} Nad Niemnem]{{Недаступная спасылка|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Światowid, Nr 27 ст.21, 2 ліпеня 1939&lt;/ref&gt;
Nad Niemnem (1939), Stanisława Wysocka, Stanisław Grolicki.jpg|Станіслава Высоцкая і Станіслаў Граліцкі&lt;ref&gt;[https://jbc.bj.uj.edu.pl/publication/240999}} Nad Niemnem]{{Недаступная спасылка|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Światowid, Nr 29, ст.25, 16 ліпеня 1939&lt;/ref&gt; 
&lt;/gallery&gt;

== Глядзіце таксама ==
* [[Над Нёманам (фільм, 1987)]] — другая, пасьпяховая экранізацыя раману.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Commons|Category:Nad Niemnem (1939)}}
* [http://www.fototeka.fn.org.pl Фотаздымкі зь фільму] ў базе Нацыянальнай фільматэкі (Fototeka)

[[Катэгорыя:Фільмы 1939 году]]
[[Катэгорыя:Фільмы, зьнятыя ў Беларусі]]
[[Катэгорыя:Польскія фільмы]]
[[Катэгорыя:Драматычныя фільмы]]
[[Катэгорыя:Згубленыя фільмы]]
[[Катэгорыя:Экранізацыі літаратурных твораў]]</text>
      <sha1>lv94fpl8xocdtz0x72eecawrdn1hdnz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бундэсьліга чэмпіянату Аўстрыі па футболе 2026—2027 гадоў</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303153</id>
    <revision>
      <id>2682337</id>
      <parentid>2678514</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T12:22:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artsiom91</username>
        <id>28241</id>
      </contributor>
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2682337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7027" sha1="259hidk8xnb3rnejmvlhyauc83up1i7" xml:space="preserve">{{Сэзон футбольнай лігі
|Назва                 = Бундэсьліга 2026—2027 гадоў
|Найлепшы бамбардзір   = 
|Папярэдні сэзон       = [[Бундэсьліга чэмпіянату Аўстрыі па футболе 2025—2026 гадоў|2025—2026]]
|Наступны сэзон        = [[Бундэсьліга чэмпіянату Аўстрыі па футболе 2027—2028 гадоў|2027—2028]]
}}
'''Бундэсьліга 2026—2027 гадоў''' — 115-ы розыгрыш [[Бундэсьліга чэмпіянату Аўстрыі па футболе|найвышэйшага футбольнага дывізіёну Аўстрыі]], які пачаўся 31 ліпеня 2026 году.

== Клюбы ==
У турніры бяруць удзел 12 клюбаў, зь якіх 11 былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а «[[Аўстрыя Люстэнаў|Аўстрыя]]» з Люстэнаў прасунулася з Другой лігі, замяніўшы «[[Бляў-Вайс Лінц|Бляў-Вайс]]».

== Рэгулярны сэзон ==
=== Табліца ===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|абнаўленьне = 2 жніўня 2026
|крыніца     = [https://www.bundesliga.at/de/tabelle/ Бундэсьліга]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|парадак_камандаў=LSK, WAC, RWI, RBS, RIE, STU, TIR, ALU, HAR, ALT, AWI, GAK

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=C |вынік2=C |вынік3=C |вынік4=C |вынік5=C |вынік6=C |вынік7=R |вынік8=R |вынік9=R |вынік10=R |вынік11=R |вынік12=R

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|перамогі_ALT=0 |нічыі_ALT=0 |паразы_ALT=1 |мз_ALT=0 |мп_ALT=1 &lt;!-- SCR Altach --&gt;
|перамогі_AWI=0 |нічыі_AWI=0 |паразы_AWI=1 |мз_AWI=0 |мп_AWI=3 &lt;!-- Austria Wien --&gt;
|перамогі_ALU=0 |нічыі_ALU=1 |паразы_ALU=0 |мз_ALU=1 |мп_ALU=1 &lt;!-- Austria Lustenau --&gt;
|перамогі_GAK=0 |нічыі_GAK=0 |паразы_GAK=1 |мз_GAK=0 |мп_GAK=3 &lt;!-- Grazer AK --&gt;
|перамогі_HAR=0 |нічыі_HAR=0 |паразы_HAR=1 |мз_HAR=0 |мп_HAR=1 &lt;!-- Hartberg --&gt;
|перамогі_LSK=1 |нічыі_LSK=0 |паразы_LSK=0 |мз_LSK=3 |мп_LSK=0 &lt;!-- LASK --&gt;
|перамогі_RBS=1 |нічыі_RBS=0 |паразы_RBS=0 |мз_RBS=1 |мп_RBS=0 &lt;!-- Red Bull Salzburg --&gt;
|перамогі_RIE=0 |нічыі_RIE=1 |паразы_RIE=0 |мз_RIE=1 |мп_RIE=1 &lt;!-- Guntamatic Ried --&gt;
|перамогі_RWI=1 |нічыі_RWI=0 |паразы_RWI=0 |мз_RWI=1 |мп_RWI=0 &lt;!-- SK Rapid --&gt;
|перамогі_STU=0 |нічыі_STU=1 |паразы_STU=0 |мз_STU=1 |мп_STU=1 &lt;!-- Sturm Graz --&gt;
|перамогі_TIR=0 |нічыі_TIR=1 |паразы_TIR=0 |мз_TIR=1 |мп_TIR=1 &lt;!-- WSG Tirol --&gt;
|перамогі_WAC=1 |нічыі_WAC=0 |паразы_WAC=0 |мз_WAC=3 |мп_WAC=0 &lt;!-- Wolfsberg --&gt;

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_ALU=[[Аўстрыя Люстэнаў]]
|назва_AWI=[[Аўстрыя Вена]]
|назва_GAK=[[ГАК Грац|ГАК]]
|назва_HAR=[[Гартбэрг (футбольны клюб)|Гартбэрг]]
|назва_LSK=[[ЛАСК Лінц|ЛАСК]]
|назва_RWI=[[Рапід Вена]]
|назва_RBS=[[Рэд Бул Зальцбург]]
|назва_ALT=[[Райндорф Альтах]]
|назва_RIE=[[Рыд (футбольны клюб)|Рыд]]
|назва_STU=[[Штурм Грац]]
|назва_TIR=[[Тыроль Ватэнс|Тыроль]]
|назва_WAC=[[Вольфсбэрг (футбольны клюб)|Вольфсбэрг]]

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Вынікі ў гульнях паміж сабою; 3) Розьніца мячоў; 4) Забітыя мячы; 5) Лік перамог; 6) Лік гасьцявых перамог; 7) Забітыя мячы ў гасьцях.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=Q

|колер_C=green1 |тэкст_C=Чэмпіёнскі раўнд
|колер_R=red1   |тэкст_R=Раўнд на паніжэньне

}}&lt;/onlyinclude&gt;

=== Вынікі гульняў ===
{{#invoke:Спартовыя вынікі|main
| крыніца      = [https://www.bundesliga.at/de/spielplan/ Бундэсьліга]
| абнаўленьне  = 2 жніўня 2026
| стыль_матчаў = футбол

|парадак_камандаў=AWI, ALU, WAC, GAK, HAR, LSK, ALT, RWI, RIE, RBS, TIR, STU

|скарачэньне_ALU=[[Аўстрыя Люстэнаў|АўЛ]]
|скарачэньне_AWI=[[Аўстрыя Вена|АўВ]]
|скарачэньне_GAK=[[ГАК Грац|ГАК]]
|скарачэньне_HAR=[[Гартбэрг (футбольны клюб)|Гар]]
|скарачэньне_LSK=[[ЛАСК Лінц|ЛАС]]
|скарачэньне_RWI=[[Рапід Вена|Рап]]
|скарачэньне_RBS=[[Рэд Бул Зальцбург|Рэд]]
|скарачэньне_ALT=[[Райндорф Альтах|Рай]]
|скарачэньне_RIE=[[Рыд (футбольны клюб)|Рыд]]
|скарачэньне_STU=[[Штурм Грац|Шту]]
|скарачэньне_TIR=[[Тыроль Ватэнс|Тыр]]
|скарачэньне_WAC=[[Вольфсбэрг (футбольны клюб)|Вол]]

|назва_ALU=[[Аўстрыя Люстэнаў]]
|назва_AWI=[[Аўстрыя Вена]]
|назва_GAK=[[ГАК Грац|ГАК]]
|назва_HAR=[[Гартбэрг (футбольны клюб)|Гартбэрг]]
|назва_LSK=[[ЛАСК Лінц|ЛАСК]]
|назва_RWI=[[Рапід Вена]]
|назва_RBS=[[Рэд Бул Зальцбург]]
|назва_ALT=[[Райндорф Альтах]]
|назва_RIE=[[Рыд (футбольны клюб)|Рыд]]
|назва_STU=[[Штурм Грац]]
|назва_TIR=[[Тыроль Ватэнс|Тыроль]]
|назва_WAC=[[Вольфсбэрг (футбольны клюб)|Вольфсбэрг]]

|матч_LSK_GAK = 3-0
|матч_TIR_STU = 1-1
|матч_RBS_HAR = 1-0
|матч_WAC_AWI = 3-0
|матч_ALU_RIE = 1-1
|матч_RWI_ALT = 1-0
}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.bundesliga.at Афіцыйны сайт Бундэсьлігі]

{{Сэзоны Бундэсьлігі чэмпіянату Аўстрыі па футболе}}
{{Эўрапейскі футбол у сэзоне 2026—2027 гадоў}}

[[Катэгорыя:Чэмпіянат Аўстрыі па футболе]]
[[Катэгорыя:2026 год у футболе]]
[[Катэгорыя:2027 год у футболе]]</text>
      <sha1>259hidk8xnb3rnejmvlhyauc83up1i7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Прэм’ер-ліга чэмпіянату Шатляндыі па футболе 2026—2027 гадоў</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303155</id>
    <revision>
      <id>2682338</id>
      <parentid>2678538</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T12:26:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artsiom91</username>
        <id>28241</id>
      </contributor>
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2682338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8845" sha1="10340lur8c6wx89ywvcyv0hl2t2k8ox" xml:space="preserve">{{Сэзон футбольнай лігі
|Назва                 = Прэм’ер-ліга 2026—2027 гадоў
|Найлепшы бамбардзір   = 
|Папярэдні сэзон       = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Шатляндыі па футболе 2025—2026 гадоў|2025—2026]]
|Наступны сэзон        = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Шатляндыі па футболе 2027—2028 гадоў|2027—2028]]
}}
'''Прэм’ер-ліга 2026—2027 гадоў''' — 130-ы розыгрыш [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Шатляндыі па футболе|найвышэйшага футбольнага дывізіёну Шатляндыі]], які пачаўся 31 ліпеня 2026 году.

== Клюбы ==
У турніры бяруць удзел 12 клюбаў, зь якіх 11 былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону (у тым ліку і пераможца пераходных матчаў «[[Сэнт-Мірэн Пэйсьлі|Сэнт-Мірэн]]»), а «[[Сэнт-Джонстан Пэрт|Сэнт-Джонстан]]» прасунуўся з Чэмпіёншыпу, замяніўшы «[[Лівінгстан (футбольны клюб)|Лівінгстан]]».

== Табліца ==
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|абнаўленьне = 3 жніўня 2026
|крыніца     = [https://www.soccerway.com/scotland/premiership/ Soccerway]

|падзел6=так

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|парадак_камандаў=STM, STJ, ABE, MOT, CEL, DUN, RAN, KIL, HOM, HIB, DND, FAL

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=CL2Q |вынік2=ECL2Q |вынік3=ECL2Q |вынік11=RPO |вынік12=REL

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|перамогі_ABE=1 |нічыі_ABE=0 |паразы_ABE=0 |мз_ABE=2 |мп_ABE=1&lt;!--Aberdeen--&gt;
|перамогі_CEL=1 |нічыі_CEL=0 |паразы_CEL=0 |мз_CEL=1 |мп_CEL=0&lt;!--Celtic--&gt;
|перамогі_DND=0 |нічыі_DND=0 |паразы_DND=1 |мз_DND=0 |мп_DND=1&lt;!--Dundee--&gt;
|перамогі_DUN=0 |нічыі_DUN=1 |паразы_DUN=0 |мз_DUN=1 |мп_DUN=1&lt;!--Dundee United--&gt;
|перамогі_FAL=0 |нічыі_FAL=0 |паразы_FAL=1 |мз_FAL=0 |мп_FAL=2&lt;!--Falkirk--&gt;
|перамогі_HOM=0 |нічыі_HOM=0 |паразы_HOM=1 |мз_HOM=1 |мп_HOM=2&lt;!--Heart of Midlothian--&gt;
|перамогі_HIB=0 |нічыі_HIB=0 |паразы_HIB=1 |мз_HIB=1 |мп_HIB=2&lt;!--Hibernian--&gt;
|перамогі_KIL=0 |нічыі_KIL=0 |паразы_KIL=1 |мз_KIL=3 |мп_KIL=4&lt;!--Kilmarnock--&gt;
|перамогі_MOT=1 |нічыі_MOT=0 |паразы_MOT=0 |мз_MOT=2 |мп_MOT=1&lt;!--Motherwell--&gt;
|перамогі_RAN=0 |нічыі_RAN=1 |паразы_RAN=0 |мз_RAN=1 |мп_RAN=1&lt;!--Rangers--&gt;
|перамогі_STJ=1 |нічыі_STJ=0 |паразы_STJ=0 |мз_STJ=4 |мп_STJ=3&lt;!--St Johnstone--&gt;
|перамогі_STM=1 |нічыі_STM=0 |паразы_STM=0 |мз_STM=2 |мп_STM=0&lt;!--St Mirren--&gt;

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_ABE=[[Абэрдын (футбольны клюб)|Абэрдын]]
|назва_CEL=[[Сэлтык Глазга|Сэлтык]]
|назва_DND=[[Дандзі (футбольны клюб)|Дандзі]]
|назва_DUN=[[Дандзі Юнайтэд]]
|назва_FAL=[[Фалкірк (футбольны клюб)|Фалкірк]]
|назва_HOM=[[Гартс Эдынбург|Гартс]]
|назва_HIB=[[Гібэрніян Эдынбург|Гібэрніян]]
|назва_KIL=[[Кілмарнок (футбольны клюб)|Кілмарнок]]
|назва_MOT=[[Матэрўэл (футбольны клюб)|Матэрўэл]]
|назва_RAN=[[Рэйнджарз Глазга|Рэйнджарз]]
|назва_STJ=[[Сэнт-Джонстан Пэрт|Сэнт-Джонстан]]
|назва_STM=[[Сэнт-Мірэн Пэйсьлі|Сэнт-Мірэн]]

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў; 3) Забітыя мячы; 4) Пункты ў гульнях паміж сабою; 5) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 6) Дадатковыя матчы (толькі для вызначэньня чэмпіёна, удзельнікаў эўракубкаў, камандаў на паніжэньне, падзелу на шасьцёркі перад другім этапам).

|заўвага_загаловак_вынікі=Клюбы па тры разы згуляюць кожны з кожным (33 туры), пасьля чаго табліца падзеліцца на дзьве групы (верхняя шасьцёрка і ніжняя шасьцёрка).

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR

|колер_CL2Q=green1|тэкст_CL2Q=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі чэмпіёнаў]]
|колер_EL3Q=blue1 |тэкст_EL3Q=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Трэці кваліфікацыйны раўнд|Трэці кваліфікацыйны раўнд Лігі Эўропы]]
|колер_ECL2Q=yellow1 |тэкст_ECL2Q=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі канфэрэнцыяў]]
|колер_RPO=red2   |тэкст_RPO=Пераходныя матчы
|колер_REL=red1   |тэкст_REL=Паніжэньне ў Чэмпіёншып

}}&lt;/onlyinclude&gt;

== Вынікі гульняў ==
=== 1—22 туры ===
{{#invoke:Спартовыя вынікі|main
| крыніца      = [https://www.soccerway.com/scotland/premiership/ Soccerway]
| абнаўленьне  = 3 жніўня 2026
| стыль_матчаў = футбол

|парадак_камандаў=ABE, HOM, HIB, DND, DUN, KIL, MOT, RAN, CEL, STJ, STM, FAL

|скарачэньне_ABE=[[Абэрдын (футбольны клюб)|Абэ]]
|скарачэньне_CEL=[[Сэлтык Глазга|Сэл]]
|скарачэньне_DND=[[Дандзі (футбольны клюб)|Дан]]
|скарачэньне_DUN=[[Дандзі Юнайтэд|ДЮ]]
|скарачэньне_FAL=[[Фалкірк (футбольны клюб)|Фал]]
|скарачэньне_HOM=[[Гартс Эдынбург|Гар]]
|скарачэньне_HIB=[[Гібэрніян Эдынбург|Гіб]]
|скарачэньне_KIL=[[Кілмарнок (футбольны клюб)|Кіл]]
|скарачэньне_MOT=[[Матэрўэл (футбольны клюб)|Мат]]
|скарачэньне_RAN=[[Рэйнджарз Глазга|Рэй]]
|скарачэньне_STJ=[[Сэнт-Джонстан Пэрт|С-Д]]
|скарачэньне_STM=[[Сэнт-Мірэн Пэйсьлі|С-М]]

|назва_ABE=[[Абэрдын (футбольны клюб)|Абэрдын]]
|назва_CEL=[[Сэлтык Глазга|Сэлтык]]
|назва_DND=[[Дандзі (футбольны клюб)|Дандзі]]
|назва_DUN=[[Дандзі Юнайтэд]]
|назва_FAL=[[Фалкірк (футбольны клюб)|Фалкірк]]
|назва_HOM=[[Гартс Эдынбург|Гартс]]
|назва_HIB=[[Гібэрніян Эдынбург|Гібэрніян]]
|назва_KIL=[[Кілмарнок (футбольны клюб)|Кілмарнок]]
|назва_MOT=[[Матэрўэл (футбольны клюб)|Матэрўэл]]
|назва_RAN=[[Рэйнджарз Глазга|Рэйнджарз]]
|назва_STJ=[[Сэнт-Джонстан Пэрт|Сэнт-Джонстан]]
|назва_STM=[[Сэнт-Мірэн Пэйсьлі|Сэнт-Мірэн]]

|матч_ABE_HOM=2–1
|матч_CEL_DND=1–0
|матч_DUN_RAN=1–1
|матч_FAL_STM=0–2
|матч_HIB_MOT=1–2
|матч_STJ_KIL=4–3

}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://spfl.co.uk/league/premiership Афіцыйны сайт Прэм’ер-Лігі]

{{Сэзоны Прэм’ер-лігі чэмпіянату Шатляндыі па футболе}}
{{Эўрапейскі футбол у сэзоне 2026—2027 гадоў}}

[[Катэгорыя:Чэмпіянат Шатляндыі па футболе]]
[[Катэгорыя:2026 год у футболе]]
[[Катэгорыя:2027 год у футболе]]</text>
      <sha1>10340lur8c6wx89ywvcyv0hl2t2k8ox</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сьвірыдавічы (Гомельская вобласьць)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303315</id>
    <revision>
      <id>2682344</id>
      <parentid>2681783</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T14:55:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2682344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9967" sha1="jnjr0xhuow84ita4vjfsya31ygnrqo7" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Сьвірыдавічы
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Сьвірыдавічаў
|Лацінка                          = Svirydavičy
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкі]]
|Сельсавет                        = [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 52
 |Шырата хвілінаў                 = 12
 |Шырата сэкундаў                 = 42
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 28
 |Даўгата сэкундаў                = 18
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.3
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:Фрагмэнт падатковага рэестру 1716 г.jpg|значак|зьлева|170px|Сьвірыдавічы ў падатковым рэестры 1716 г.]]
[[Файл:Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.jpg|значак|зьлева|170px|Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.]]

'''Сьвіры́давічы'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіць у склад [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскага сельсавету]] [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].
   
== Геаграфія ==

За 22 км на паўднёвы ўсход ад [[Рэчыца|Рэчыцы]], за 72 км ад [[Гомель|Гомеля]].

== Гісторыя ==

=== Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай ===

Ёсьць пісьмовая зьвестка пра паселішча на 1716 год, калі з 4 дымоў вёсак [[Маладуша]] і Сьвірыдавічы пані Прыбаравай, згодна з ухвалаю грамнічнага сойміку [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]], было выбрана 60 злотых&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Faszczów. Sygn. 90. S. 36&lt;/ref&gt;.

У тарыфе [[падымнае|падымнага]] Рэчыцкага павету на 1775 год засьведчана, што ў вёсках Сьвірыдавічы і Маладуша, дзедзічных добрах пані Прыбаравай (Przyborzyny), судзьдзёвай земскай мазырскай, было 22 дымы&lt;ref&gt;Lietuvos valstybės istorijos archyvas. F. 11. Ap. 1. B. 1588. L. 221atv.-222&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Сьвірыдавічы — у межах Рэчыцкай акругі [[Чарнігаў|Чарнігаўскага]] намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 ў складзет. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  C. 181–182&lt;/ref&gt;. 

У парэформавы пэрыяд Сьвірыдавічы адміністрацыйна належалі да Засьпенскай воласьці.

На 1909 год у сяле Сьвірыдавічы налічваўся 71 двор з 499 жыхарамі, у 1 двары аднайменнага маёнтку было 20 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 178&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Сьвірыдавічы, аднак, у складзе Рэчыцкага павету апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою: український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Засьпенскі сельсавет}}
{{Рэчыцкі раён}}

[[Катэгорыя:Засьпенскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну]]</text>
      <sha1>jnjr0xhuow84ita4vjfsya31ygnrqo7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682348</id>
      <parentid>2682344</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T15:12:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай */</comment>
      <origin>2682348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10366" sha1="c5cl5edats09s2hj2m72n6q16o67mcn" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Сьвірыдавічы
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Сьвірыдавічаў
|Лацінка                          = Svirydavičy
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкі]]
|Сельсавет                        = [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 52
 |Шырата хвілінаў                 = 12
 |Шырата сэкундаў                 = 42
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 28
 |Даўгата сэкундаў                = 18
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.3
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:Фрагмэнт падатковага рэестру 1716 г.jpg|значак|зьлева|170px|Сьвірыдавічы ў падатковым рэестры 1716 г.]]
[[Файл:Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.jpg|значак|зьлева|170px|Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.]]

'''Сьвіры́давічы'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіць у склад [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскага сельсавету]] [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].
   
== Геаграфія ==

За 22 км на паўднёвы ўсход ад [[Рэчыца|Рэчыцы]], за 72 км ад [[Гомель|Гомеля]].

== Гісторыя ==

=== Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай ===

Паводле [[Аляксандар Ельскі|Аляксандра Ельскага]], кароль [[Жыгімонт Аўгуст]] у другой палове XVI ст. надаў Сьвірыдавічы з прылегласьцямі панам Прыбарам&lt;ref&gt;Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1890. T. XI. S. 716&lt;/ref&gt;.

Ёсьць пісьмовая зьвестка пра паселішча на 1716 год, калі з 4 дымоў вёсак [[Маладуша]] і Сьвірыдавічы пані Прыбаравай, згодна з ухвалаю грамнічнага сойміку [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]], было выбрана 60 злотых&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Faszczów. Sygn. 90. S. 36&lt;/ref&gt;.

У тарыфе [[падымнае|падымнага]] Рэчыцкага павету на 1775 год засьведчана, што ў вёсках Сьвірыдавічы і Маладуша, дзедзічных добрах пані Прыбаравай (Przyborzyny), судзьдзёвай земскай мазырскай, было 22 дымы&lt;ref&gt;Lietuvos valstybės istorijos archyvas. F. 11. Ap. 1. B. 1588. L. 221atv.-222&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Сьвірыдавічы — у межах Рэчыцкай акругі [[Чарнігаў|Чарнігаўскага]] намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 ў складзет. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  C. 181–182&lt;/ref&gt;. 

У парэформавы пэрыяд Сьвірыдавічы адміністрацыйна належалі да Засьпенскай воласьці.

На 1909 год у сяле Сьвірыдавічы налічваўся 71 двор з 499 жыхарамі, у 1 двары аднайменнага маёнтку было 20 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 178&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Сьвірыдавічы, аднак, у складзе Рэчыцкага павету апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою: український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Засьпенскі сельсавет}}
{{Рэчыцкі раён}}

[[Катэгорыя:Засьпенскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну]]</text>
      <sha1>c5cl5edats09s2hj2m72n6q16o67mcn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682349</id>
      <parentid>2682348</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T15:14:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2682349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10392" sha1="gtcxu0lmvbj6tj8aestnj4j1uxrcefm" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Сьвірыдавічы
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Сьвірыдавічаў
|Лацінка                          = Svirydavičy
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = XVI стагодзьдзе
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкі]]
|Сельсавет                        = [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 52
 |Шырата хвілінаў                 = 12
 |Шырата сэкундаў                 = 42
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 28
 |Даўгата сэкундаў                = 18
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.3
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:Фрагмэнт падатковага рэестру 1716 г.jpg|значак|зьлева|170px|Сьвірыдавічы ў падатковым рэестры 1716 г.]]
[[Файл:Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.jpg|значак|зьлева|170px|Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.]]

'''Сьвіры́давічы'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіць у склад [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскага сельсавету]] [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].
   
== Геаграфія ==

За 22 км на паўднёвы ўсход ад [[Рэчыца|Рэчыцы]], за 72 км ад [[Гомель|Гомеля]].

== Гісторыя ==

=== Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай ===

Паводле [[Аляксандар Ельскі|Аляксандра Ельскага]], кароль [[Жыгімонт Аўгуст]] у другой палове XVI ст. надаў Сьвірыдавічы з прылегласьцямі панам Прыбарам&lt;ref&gt;Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1890. T. XI. S. 716&lt;/ref&gt;.

Ёсьць пісьмовая зьвестка пра паселішча на 1716 год, калі з 4 дымоў вёсак [[Маладуша]] і Сьвірыдавічы пані Прыбаравай, згодна з ухвалаю грамнічнага сойміку [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]], было выбрана 60 злотых&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Faszczów. Sygn. 90. S. 36&lt;/ref&gt;.

У тарыфе [[падымнае|падымнага]] Рэчыцкага павету на 1775 год засьведчана, што ў вёсках Сьвірыдавічы і Маладуша, дзедзічных добрах пані Прыбаравай (Przyborzyny), судзьдзёвай земскай мазырскай, было 22 дымы&lt;ref&gt;Lietuvos valstybės istorijos archyvas. F. 11. Ap. 1. B. 1588. L. 221atv.-222&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Сьвірыдавічы — у межах Рэчыцкай акругі [[Чарнігаў|Чарнігаўскага]] намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 ў складзет. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  C. 181–182&lt;/ref&gt;. 

У парэформавы пэрыяд Сьвірыдавічы адміністрацыйна належалі да Засьпенскай воласьці.

На 1909 год у сяле Сьвірыдавічы налічваўся 71 двор з 499 жыхарамі, у 1 двары аднайменнага маёнтку было 20 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 178&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Сьвірыдавічы, аднак, у складзе Рэчыцкага павету апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою: український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Засьпенскі сельсавет}}
{{Рэчыцкі раён}}

[[Катэгорыя:Засьпенскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну]]</text>
      <sha1>gtcxu0lmvbj6tj8aestnj4j1uxrcefm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682350</id>
      <parentid>2682349</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T15:16:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Крыніцы */</comment>
      <origin>2682350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10394" sha1="3r5t2pm32u6atkx9g8u4w78dpjfbv2n" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Сьвірыдавічы
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Сьвірыдавічаў
|Лацінка                          = Svirydavičy
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = XVI стагодзьдзе
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкі]]
|Сельсавет                        = [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 52
 |Шырата хвілінаў                 = 12
 |Шырата сэкундаў                 = 42
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 28
 |Даўгата сэкундаў                = 18
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.3
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:Фрагмэнт падатковага рэестру 1716 г.jpg|значак|зьлева|170px|Сьвірыдавічы ў падатковым рэестры 1716 г.]]
[[Файл:Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.jpg|значак|зьлева|170px|Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.]]

'''Сьвіры́давічы'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіць у склад [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскага сельсавету]] [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].
   
== Геаграфія ==

За 22 км на паўднёвы ўсход ад [[Рэчыца|Рэчыцы]], за 72 км ад [[Гомель|Гомеля]].

== Гісторыя ==

=== Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай ===

Паводле [[Аляксандар Ельскі|Аляксандра Ельскага]], кароль [[Жыгімонт Аўгуст]] у другой палове XVI ст. надаў Сьвірыдавічы з прылегласьцямі панам Прыбарам&lt;ref&gt;Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1890. T. XI. S. 716&lt;/ref&gt;.

Ёсьць пісьмовая зьвестка пра паселішча на 1716 год, калі з 4 дымоў вёсак [[Маладуша]] і Сьвірыдавічы пані Прыбаравай, згодна з ухвалаю грамнічнага сойміку [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]], было выбрана 60 злотых&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Faszczów. Sygn. 90. S. 36&lt;/ref&gt;.

У тарыфе [[падымнае|падымнага]] Рэчыцкага павету на 1775 год засьведчана, што ў вёсках Сьвірыдавічы і Маладуша, дзедзічных добрах пані Прыбаравай (Przyborzyny), судзьдзёвай земскай мазырскай, было 22 дымы&lt;ref&gt;Lietuvos valstybės istorijos archyvas. F. 11. Ap. 1. B. 1588. L. 221atv.-222&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Сьвірыдавічы — у межах Рэчыцкай акругі [[Чарнігаў|Чарнігаўскага]] намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 ў складзет. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  C. 181–182&lt;/ref&gt;. 

У парэформавы пэрыяд Сьвірыдавічы адміністрацыйна належалі да Засьпенскай воласьці.

На 1909 год у сяле Сьвірыдавічы налічваўся 71 двор з 499 жыхарамі, у 1 двары аднайменнага маёнтку было 20 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 178&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Сьвірыдавічы, аднак, у складзе Рэчыцкага павету апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою: український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Засьпенскі сельсавет}}
{{Рэчыцкі раён}}

[[Катэгорыя:Засьпенскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну]]</text>
      <sha1>3r5t2pm32u6atkx9g8u4w78dpjfbv2n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682353</id>
      <parentid>2682350</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T15:38:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай */</comment>
      <origin>2682353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10510" sha1="ar1cjl69251krg8zkt847gcnzcilji3" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Сьвірыдавічы
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Сьвірыдавічаў
|Лацінка                          = Svirydavičy
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = XVI стагодзьдзе
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкі]]
|Сельсавет                        = [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 52
 |Шырата хвілінаў                 = 12
 |Шырата сэкундаў                 = 42
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 28
 |Даўгата сэкундаў                = 18
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.3
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:Фрагмэнт падатковага рэестру 1716 г.jpg|значак|зьлева|170px|Сьвірыдавічы ў падатковым рэестры 1716 г.]]
[[Файл:Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.jpg|значак|зьлева|170px|Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.]]

'''Сьвіры́давічы'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіць у склад [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскага сельсавету]] [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].
   
== Геаграфія ==

За 22 км на паўднёвы ўсход ад [[Рэчыца|Рэчыцы]], за 72 км ад [[Гомель|Гомеля]].

== Гісторыя ==

=== Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай ===

Паводле [[Аляксандар Ельскі|Аляксандра Ельскага]], кароль [[Жыгімонт Аўгуст]] у другой палове XVI ст. надаў Сьвірыдавічы з прылегласьцямі панам Прыбарам&lt;ref&gt;Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1890. T. XI. S. 716&lt;/ref&gt;.

Ёсьць пісьмовая зьвестка пра паселішча на 1716 год, калі з 4 дымоў вёсак [[Маладуша]] і Сьвірыдавічы пані Прыбаравай, згодна з ухвалаю грамнічнага сойміку [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]], было выбрана 60 злотых&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Faszczów. Sygn. 90. S. 36&lt;/ref&gt;.

У тарыфе [[падымнае|падымнага]] Рэчыцкага павету на 1775 год засьведчана, што ў вёсках Сьвірыдавічы і Маладуша, дзедзічных добрах пані Прыбаравай (Przyborzyny), судзьдзёвай земскай мазырскай, было 27 дворных дымоў, зь іх земляробчых у Сьвірыдавічах — 14, у Маладушы — 11&lt;ref&gt;Lietuvos valstybės istorijos archyvas. F. 11. Ap. 1. B. 1588. L. 221atv.-222&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Сьвірыдавічы — у межах Рэчыцкай акругі [[Чарнігаў|Чарнігаўскага]] намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 ў складзет. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  C. 181–182&lt;/ref&gt;. 

У парэформавы пэрыяд Сьвірыдавічы адміністрацыйна належалі да Засьпенскай воласьці.

На 1909 год у сяле Сьвірыдавічы налічваўся 71 двор з 499 жыхарамі, у 1 двары аднайменнага маёнтку было 20 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 178&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Сьвірыдавічы, аднак, у складзе Рэчыцкага павету апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою: український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Засьпенскі сельсавет}}
{{Рэчыцкі раён}}

[[Катэгорыя:Засьпенскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну]]</text>
      <sha1>ar1cjl69251krg8zkt847gcnzcilji3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682366</id>
      <parentid>2682353</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T19:24:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43190-81</username>
        <id>99321</id>
      </contributor>
      <origin>2682366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10511" sha1="rsuuanq1cf5kis36vldzf366p445eq6" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Сьвірыдавічы
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Сьвірыдавічаў
|Лацінка                          = Śvirydavičy
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = XVI стагодзьдзе
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкі]]
|Сельсавет                        = [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 52
 |Шырата хвілінаў                 = 12
 |Шырата сэкундаў                 = 42
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 28
 |Даўгата сэкундаў                = 18
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.3
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:Фрагмэнт падатковага рэестру 1716 г.jpg|значак|зьлева|170px|Сьвірыдавічы ў падатковым рэестры 1716 г.]]
[[Файл:Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.jpg|значак|зьлева|170px|Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.]]

'''Сьвіры́давічы'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіць у склад [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскага сельсавету]] [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].
   
== Геаграфія ==

За 22 км на паўднёвы ўсход ад [[Рэчыца|Рэчыцы]], за 72 км ад [[Гомель|Гомеля]].

== Гісторыя ==

=== Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай ===

Паводле [[Аляксандар Ельскі|Аляксандра Ельскага]], кароль [[Жыгімонт Аўгуст]] у другой палове XVI ст. надаў Сьвірыдавічы з прылегласьцямі панам Прыбарам&lt;ref&gt;Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1890. T. XI. S. 716&lt;/ref&gt;.

Ёсьць пісьмовая зьвестка пра паселішча на 1716 год, калі з 4 дымоў вёсак [[Маладуша]] і Сьвірыдавічы пані Прыбаравай, згодна з ухвалаю грамнічнага сойміку [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]], было выбрана 60 злотых&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Faszczów. Sygn. 90. S. 36&lt;/ref&gt;.

У тарыфе [[падымнае|падымнага]] Рэчыцкага павету на 1775 год засьведчана, што ў вёсках Сьвірыдавічы і Маладуша, дзедзічных добрах пані Прыбаравай (Przyborzyny), судзьдзёвай земскай мазырскай, было 27 дворных дымоў, зь іх земляробчых у Сьвірыдавічах — 14, у Маладушы — 11&lt;ref&gt;Lietuvos valstybės istorijos archyvas. F. 11. Ap. 1. B. 1588. L. 221atv.-222&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Сьвірыдавічы — у межах Рэчыцкай акругі [[Чарнігаў|Чарнігаўскага]] намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 ў складзет. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  C. 181–182&lt;/ref&gt;. 

У парэформавы пэрыяд Сьвірыдавічы адміністрацыйна належалі да Засьпенскай воласьці.

На 1909 год у сяле Сьвірыдавічы налічваўся 71 двор з 499 жыхарамі, у 1 двары аднайменнага маёнтку было 20 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 178&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Сьвірыдавічы, аднак, у складзе Рэчыцкага павету апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою: український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Засьпенскі сельсавет}}
{{Рэчыцкі раён}}

[[Катэгорыя:Засьпенскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну]]</text>
      <sha1>rsuuanq1cf5kis36vldzf366p445eq6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682415</id>
      <parentid>2682366</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T04:16:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай */</comment>
      <origin>2682415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10887" sha1="mjbuf31wamxstgew9upna315qeken0i" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Сьвірыдавічы
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Сьвірыдавічаў
|Лацінка                          = Śvirydavičy
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = XVI стагодзьдзе
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкі]]
|Сельсавет                        = [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 52
 |Шырата хвілінаў                 = 12
 |Шырата сэкундаў                 = 42
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 28
 |Даўгата сэкундаў                = 18
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.3
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:Фрагмэнт падатковага рэестру 1716 г.jpg|значак|зьлева|170px|Сьвірыдавічы ў падатковым рэестры 1716 г.]]
[[Файл:Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.jpg|значак|зьлева|170px|Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.]]

'''Сьвіры́давічы'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіць у склад [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскага сельсавету]] [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].
   
== Геаграфія ==

За 22 км на паўднёвы ўсход ад [[Рэчыца|Рэчыцы]], за 72 км ад [[Гомель|Гомеля]].

== Гісторыя ==

=== Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай ===

Паводле [[Аляксандар Ельскі|Аляксандра Ельскага]], кароль [[Жыгімонт Аўгуст]] у другой палове XVI ст. надаў Сьвірыдавічы з прылегласьцямі панам Прыбарам&lt;ref&gt;Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1890. T. XI. S. 716&lt;/ref&gt;.

Згодна з пабаровым рэестрам [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]] 1776 г., 4 дымамі ў Сьвірыдавічах супольна валодалі паны Прыбара, падстароста мазырскі, і Бурба&lt;ref&gt;Lietuvos valstybės istorijos archyvas (LVIA). F. 11. Ap. 1. B. 748. L. 2269atv.&lt;/ref&gt;.

Ёсьць пісьмовая зьвестка пра паселішча на 1716 год, калі з 4 дымоў вёсак [[Маладуша]] і Сьвірыдавічы пані Прыбаравай, згодна з ухвалаю грамнічнага сойміку [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]], было выбрана 60 злотых&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Faszczów. Sygn. 90. S. 36&lt;/ref&gt;.

У тарыфе [[падымнае|падымнага]] Рэчыцкага павету на 1775 год засьведчана, што ў вёсках Сьвірыдавічы і Маладуша, дзедзічных добрах пані Прыбаравай (Przyborzyny), судзьдзёвай земскай мазырскай, было 27 дворных дымоў, зь іх земляробчых у Сьвірыдавічах — 14, у Маладушы — 11&lt;ref&gt;Lietuvos valstybės istorijos archyvas. F. 11. Ap. 1. B. 1588. L. 221atv.-222&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Сьвірыдавічы — у межах Рэчыцкай акругі [[Чарнігаў|Чарнігаўскага]] намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 ў складзет. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  C. 181–182&lt;/ref&gt;. 

У парэформавы пэрыяд Сьвірыдавічы адміністрацыйна належалі да Засьпенскай воласьці.

На 1909 год у сяле Сьвірыдавічы налічваўся 71 двор з 499 жыхарамі, у 1 двары аднайменнага маёнтку было 20 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 178&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Сьвірыдавічы, аднак, у складзе Рэчыцкага павету апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою: український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Засьпенскі сельсавет}}
{{Рэчыцкі раён}}

[[Катэгорыя:Засьпенскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну]]</text>
      <sha1>mjbuf31wamxstgew9upna315qeken0i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682416</id>
      <parentid>2682415</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T04:22:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2682416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11705" sha1="7ihudc78ili8mi9demv86ghb4qs14kb" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Сьвірыдавічы
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Сьвірыдавічаў
|Лацінка                          = Śvirydavičy
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = XVI стагодзьдзе
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкі]]
|Сельсавет                        = [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 52
 |Шырата хвілінаў                 = 12
 |Шырата сэкундаў                 = 42
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 28
 |Даўгата сэкундаў                = 18
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.3
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:Фрагмэнт падатковага рэестру 1716 г.jpg|значак|зьлева|170px|Сьвірыдавічы ў падатковым рэестры 1716 г.]]
[[Файл:Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.jpg|значак|зьлева|170px|Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.]]

'''Сьвіры́давічы'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіць у склад [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскага сельсавету]] [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].
   
== Геаграфія ==

За 22 км на паўднёвы ўсход ад [[Рэчыца|Рэчыцы]], за 72 км ад [[Гомель|Гомеля]].

== Гісторыя ==

=== Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай ===

Паводле [[Аляксандар Ельскі|Аляксандра Ельскага]], кароль [[Жыгімонт Аўгуст]] у другой палове XVI ст. надаў Сьвірыдавічы з прылегласьцямі панам Прыбарам&lt;ref&gt;Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1890. T. XI. S. 716&lt;/ref&gt;.

Згодна з пабаровым рэестрам [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]] 1776 г., 4 дымамі ў Сьвірыдавічах супольна валодалі паны Прыбара, падстароста мазырскі, і Бурба&lt;ref&gt;Lietuvos valstybės istorijos archyvas (LVIA). F. 11. Ap. 1. B. 748. L. 2269atv.&lt;/ref&gt;. У датаваным 4-м ліпеня 1690 году рэестры паведамляецца аб паборы з 2 дымоў вёсак Сьвірыдавічы, Маладуша і паловы Радліна пана Самуэля Прыбары, падсудка мазырскага. Яшчэ 2 дымамі ў Сьвірыдавічах «''з прыналежнасьцямі''» валодала пані Катарына з Прыбараў Бурбіна, падчашына мазырская&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Faszczów (AGAD. AF.). Sygn. 90. S. 11, 28&lt;/ref&gt;. У іншых дакумэнтах 1690 году аднаасобным уладальнікам 4 дымоў у Сьвірыдавічах і Маладушы названы падсудак Прыбара&lt;ref&gt;LVIA. F. 11. Ap. 1. B. 748. L. 2305atv., 2306atv&lt;/ref&gt;.

Ёсьць пісьмовая зьвестка пра паселішча на 1716 год, калі з 4 дымоў вёсак [[Маладуша]] і Сьвірыдавічы пані Прыбаравай, згодна з ухвалаю грамнічнага сойміку Рэчыцкага павету, было выбрана 60 злотых&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Faszczów. Sygn. 90. S. 36&lt;/ref&gt;.

У тарыфе [[падымнае|падымнага]] Рэчыцкага павету на 1775 год засьведчана, што ў вёсках Сьвірыдавічы і Маладуша, дзедзічных добрах пані Прыбаравай (Przyborzyny), судзьдзёвай земскай мазырскай, было 27 дворных дымоў, зь іх земляробчых у Сьвірыдавічах — 14, у Маладушы — 11&lt;ref&gt;LVIA. F. 11. Ap. 1. B. 1588. L. 221atv.-222&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Сьвірыдавічы — у межах Рэчыцкай акругі [[Чарнігаў|Чарнігаўскага]] намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 ў складзет. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  C. 181–182&lt;/ref&gt;. 

У парэформавы пэрыяд Сьвірыдавічы адміністрацыйна належалі да Засьпенскай воласьці.

На 1909 год у сяле Сьвірыдавічы налічваўся 71 двор з 499 жыхарамі, у 1 двары аднайменнага маёнтку было 20 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 178&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Сьвірыдавічы, аднак, у складзе Рэчыцкага павету апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою: український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Засьпенскі сельсавет}}
{{Рэчыцкі раён}}

[[Катэгорыя:Засьпенскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну]]</text>
      <sha1>7ihudc78ili8mi9demv86ghb4qs14kb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682418</id>
      <parentid>2682416</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T04:41:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2682418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12436" sha1="e651s40zp89xsy4teccatsys3shfrmy" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Сьвірыдавічы
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Сьвірыдавічаў
|Лацінка                          = Śvirydavičy
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = XVI стагодзьдзе
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкі]]
|Сельсавет                        = [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 52
 |Шырата хвілінаў                 = 12
 |Шырата сэкундаў                 = 42
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 28
 |Даўгата сэкундаў                = 18
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.3
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:Згадка пра Сьвірыдавічы ў рэестры 1776 г.png|значак|зьлева|150px|Згадка пра Сьвірыдавічы ў рэестры 1776 г.]]
[[Файл:С. Прыбара, як нібы адзіны ўладальнік Маладушы і Сьвірыдавічаў.1690 г.png|значак|зьлева|150px|Сьвірыдавічы — аднаасобная ўласнасьць С. Прыбары.1690 г.]]
[[Файл:С. Прыбара і К. Бурбіна, уладальнікі Маладушы, Сьвірыдавічаў і інш. 1690 г.png|значак|зьлева|150px|Сьвірыдавічы ў супольным валоданьні С. Прыбары і К. Бурбіны. 1690 г.]]
[[Файл:Фрагмэнт падатковага рэестру 1716 г.jpg|значак|зьлева|170px|Сьвірыдавічы ў падатковым рэестры 1716 г.]]
[[Файл:Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.jpg|значак|зьлева|170px|Фрагмэнт тарыфу падымнага 1775 г.]]

'''Сьвіры́давічы'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіць у склад [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскага сельсавету]] [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].
   
== Геаграфія ==

За 22 км на паўднёвы ўсход ад [[Рэчыца|Рэчыцы]], за 72 км ад [[Гомель|Гомеля]].

== Гісторыя ==

=== Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай ===

Паводле [[Аляксандар Ельскі|Аляксандра Ельскага]], кароль [[Жыгімонт Аўгуст]] у другой палове XVI ст. надаў Сьвірыдавічы з прылегласьцямі панам Прыбарам&lt;ref&gt;Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1890. T. XI. S. 716&lt;/ref&gt;.

Згодна з пабаровым рэестрам [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]] 1776 г., 4 дымамі ў Сьвірыдавічах супольна валодалі паны Прыбара, падстароста мазырскі, і Бурба&lt;ref&gt;Lietuvos valstybės istorijos archyvas (LVIA). F. 11. Ap. 1. B. 748. L. 2269atv.&lt;/ref&gt;. У датаваным 4-м ліпеня 1690 году рэестры паведамляецца аб паборы з 2 дымоў вёсак Сьвірыдавічы, Маладуша і паловы Радліна пана Самуэля Прыбары, падсудка мазырскага. Яшчэ 2 дымамі ў Сьвірыдавічах «''з прыналежнасьцямі''» валодала пані Катарына з Прыбараў Бурбіна, падчашына мазырская&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Faszczów (AGAD. AF.). Sygn. 90. S. 11, 28&lt;/ref&gt;. У іншых дакумэнтах 1690 году аднаасобным уладальнікам 4 дымоў у Сьвірыдавічах і Маладушы названы падсудак Прыбара&lt;ref&gt;LVIA. F. 11. Ap. 1. B. 748. L. 2305atv., 2306atv&lt;/ref&gt;.

Ёсьць пісьмовая зьвестка пра паселішча на 1716 год, калі з 4 дымоў вёсак [[Маладуша]] і Сьвірыдавічы пані Прыбаравай, згодна з ухвалаю грамнічнага сойміку Рэчыцкага павету, было выбрана 60 злотых&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Faszczów. Sygn. 90. S. 36&lt;/ref&gt;.

У тарыфе [[падымнае|падымнага]] Рэчыцкага павету на 1775 год засьведчана, што ў вёсках Сьвірыдавічы і Маладуша, дзедзічных добрах пані Прыбаравай (Przyborzyny), судзьдзёвай земскай мазырскай, было 27 дворных дымоў, зь іх земляробчых у Сьвірыдавічах — 14, у Маладушы — 11&lt;ref&gt;LVIA. F. 11. Ap. 1. B. 1588. L. 221atv.-222&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Сьвірыдавічы — у межах Рэчыцкай акругі [[Чарнігаў|Чарнігаўскага]] намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 ў складзет. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  C. 181–182&lt;/ref&gt;. 

У парэформавы пэрыяд Сьвірыдавічы адміністрацыйна належалі да Засьпенскай воласьці.

На 1909 год у сяле Сьвірыдавічы налічваўся 71 двор з 499 жыхарамі, у 1 двары аднайменнага маёнтку было 20 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 178&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Сьвірыдавічы, аднак, у складзе Рэчыцкага павету апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою: український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Засьпенскі сельсавет}}
{{Рэчыцкі раён}}

[[Катэгорыя:Засьпенскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну]]</text>
      <sha1>e651s40zp89xsy4teccatsys3shfrmy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682419</id>
      <parentid>2682418</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T04:42:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2682419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12436" sha1="suquwq8kvm2zngyow9gjw6e0azou75d" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Сьвірыдавічы
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Сьвірыдавічаў
|Лацінка                          = Śvirydavičy
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = XVI стагодзьдзе
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкі]]
|Сельсавет                        = [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 52
 |Шырата хвілінаў                 = 12
 |Шырата сэкундаў                 = 42
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 28
 |Даўгата сэкундаў                = 18
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.3
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:Згадка пра Сьвірыдавічы ў рэестры 1776 г.png|значак|зьлева|150px|Згадка пра Сьвірыдавічы ў рэестры 1776 г.]]
[[Файл:С. Прыбара, як нібы адзіны ўладальнік Маладушы і Сьвірыдавічаў.1690 г.png|значак|зьлева|150px|Сьвірыдавічы — аднаасобная ўласнасьць С. Прыбары.1690 г.]]
[[Файл:С. Прыбара і К. Бурбіна, уладальнікі Маладушы, Сьвірыдавічаў і інш. 1690 г.png|значак|зьлева|150px|Сьвірыдавічы ў супольным валоданьні С. Прыбары і К. Бурбіны. 1690 г.]]
[[Файл:Фрагмэнт падатковага рэестру 1716 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сьвірыдавічы ў падатковым рэестры 1716 г.]]
[[Файл:Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.jpg|значак|зьлева|150px|Фрагмэнт тарыфу падымнага 1775 г.]]

'''Сьвіры́давічы'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіць у склад [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскага сельсавету]] [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].
   
== Геаграфія ==

За 22 км на паўднёвы ўсход ад [[Рэчыца|Рэчыцы]], за 72 км ад [[Гомель|Гомеля]].

== Гісторыя ==

=== Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай ===

Паводле [[Аляксандар Ельскі|Аляксандра Ельскага]], кароль [[Жыгімонт Аўгуст]] у другой палове XVI ст. надаў Сьвірыдавічы з прылегласьцямі панам Прыбарам&lt;ref&gt;Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1890. T. XI. S. 716&lt;/ref&gt;.

Згодна з пабаровым рэестрам [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]] 1776 г., 4 дымамі ў Сьвірыдавічах супольна валодалі паны Прыбара, падстароста мазырскі, і Бурба&lt;ref&gt;Lietuvos valstybės istorijos archyvas (LVIA). F. 11. Ap. 1. B. 748. L. 2269atv.&lt;/ref&gt;. У датаваным 4-м ліпеня 1690 году рэестры паведамляецца аб паборы з 2 дымоў вёсак Сьвірыдавічы, Маладуша і паловы Радліна пана Самуэля Прыбары, падсудка мазырскага. Яшчэ 2 дымамі ў Сьвірыдавічах «''з прыналежнасьцямі''» валодала пані Катарына з Прыбараў Бурбіна, падчашына мазырская&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Faszczów (AGAD. AF.). Sygn. 90. S. 11, 28&lt;/ref&gt;. У іншых дакумэнтах 1690 году аднаасобным уладальнікам 4 дымоў у Сьвірыдавічах і Маладушы названы падсудак Прыбара&lt;ref&gt;LVIA. F. 11. Ap. 1. B. 748. L. 2305atv., 2306atv&lt;/ref&gt;.

Ёсьць пісьмовая зьвестка пра паселішча на 1716 год, калі з 4 дымоў вёсак [[Маладуша]] і Сьвірыдавічы пані Прыбаравай, згодна з ухвалаю грамнічнага сойміку Рэчыцкага павету, было выбрана 60 злотых&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Faszczów. Sygn. 90. S. 36&lt;/ref&gt;.

У тарыфе [[падымнае|падымнага]] Рэчыцкага павету на 1775 год засьведчана, што ў вёсках Сьвірыдавічы і Маладуша, дзедзічных добрах пані Прыбаравай (Przyborzyny), судзьдзёвай земскай мазырскай, было 27 дворных дымоў, зь іх земляробчых у Сьвірыдавічах — 14, у Маладушы — 11&lt;ref&gt;LVIA. F. 11. Ap. 1. B. 1588. L. 221atv.-222&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Сьвірыдавічы — у межах Рэчыцкай акругі [[Чарнігаў|Чарнігаўскага]] намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 ў складзет. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  C. 181–182&lt;/ref&gt;. 

У парэформавы пэрыяд Сьвірыдавічы адміністрацыйна належалі да Засьпенскай воласьці.

На 1909 год у сяле Сьвірыдавічы налічваўся 71 двор з 499 жыхарамі, у 1 двары аднайменнага маёнтку было 20 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 178&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Сьвірыдавічы, аднак, у складзе Рэчыцкага павету апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою: український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Засьпенскі сельсавет}}
{{Рэчыцкі раён}}

[[Катэгорыя:Засьпенскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну]]</text>
      <sha1>suquwq8kvm2zngyow9gjw6e0azou75d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682420</id>
      <parentid>2682419</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T04:45:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай */</comment>
      <origin>2682420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12436" sha1="7ljxagmjb824q1q3e0f3aqf1t1uqp1z" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Сьвірыдавічы
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Сьвірыдавічаў
|Лацінка                          = Śvirydavičy
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = XVI стагодзьдзе
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкі]]
|Сельсавет                        = [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 52
 |Шырата хвілінаў                 = 12
 |Шырата сэкундаў                 = 42
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 28
 |Даўгата сэкундаў                = 18
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.3
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:Згадка пра Сьвірыдавічы ў рэестры 1776 г.png|значак|зьлева|150px|Згадка пра Сьвірыдавічы ў рэестры 1776 г.]]
[[Файл:С. Прыбара, як нібы адзіны ўладальнік Маладушы і Сьвірыдавічаў.1690 г.png|значак|зьлева|150px|Сьвірыдавічы — аднаасобная ўласнасьць С. Прыбары.1690 г.]]
[[Файл:С. Прыбара і К. Бурбіна, уладальнікі Маладушы, Сьвірыдавічаў і інш. 1690 г.png|значак|зьлева|150px|Сьвірыдавічы ў супольным валоданьні С. Прыбары і К. Бурбіны. 1690 г.]]
[[Файл:Фрагмэнт падатковага рэестру 1716 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сьвірыдавічы ў падатковым рэестры 1716 г.]]
[[Файл:Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.jpg|значак|зьлева|150px|Фрагмэнт тарыфу падымнага 1775 г.]]

'''Сьвіры́давічы'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіць у склад [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскага сельсавету]] [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].
   
== Геаграфія ==

За 22 км на паўднёвы ўсход ад [[Рэчыца|Рэчыцы]], за 72 км ад [[Гомель|Гомеля]].

== Гісторыя ==

=== Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай ===

Паводле [[Аляксандар Ельскі|Аляксандра Ельскага]], кароль [[Жыгімонт Аўгуст]] у другой палове XVI ст. надаў Сьвірыдавічы з прылегласьцямі панам Прыбарам&lt;ref&gt;Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1890. T. XI. S. 716&lt;/ref&gt;.

Згодна з пабаровым рэестрам [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]] 1776 г., 4 дымамі ў Сьвірыдавічах супольна валодалі паны Прыбара, падстароста мазырскі, і Бурба&lt;ref&gt;Lietuvos valstybės istorijos archyvas (LVIA). F. 11. Ap. 1. B. 748. L. 2269atv.&lt;/ref&gt;. У датаваным 4-м ліпеня 1690 году рэестры паведамляецца аб паборы з 2 дымоў вёсак Сьвірыдавічы, [[Маладуша]] і паловы Радліна пана Самуэля Прыбары, падсудка мазырскага. Яшчэ 2 дымамі ў Сьвірыдавічах «''з прыналежнасьцямі''» валодала пані Катарына з Прыбараў Бурбіна, падчашына мазырская&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Faszczów (AGAD. AF.). Sygn. 90. S. 11, 28&lt;/ref&gt;. У іншых дакумэнтах 1690 году аднаасобным уладальнікам 4 дымоў у Сьвірыдавічах і Маладушы названы падсудак Прыбара&lt;ref&gt;LVIA. F. 11. Ap. 1. B. 748. L. 2305atv., 2306atv&lt;/ref&gt;.

Ёсьць пісьмовая зьвестка пра паселішча на 1716 год, калі з 4 дымоў вёсак Маладуша і Сьвірыдавічы пані Прыбаравай, згодна з ухвалаю грамнічнага сойміку Рэчыцкага павету, было выбрана 60 злотых&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Faszczów. Sygn. 90. S. 36&lt;/ref&gt;.

У тарыфе [[падымнае|падымнага]] Рэчыцкага павету на 1775 год засьведчана, што ў вёсках Сьвірыдавічы і Маладуша, дзедзічных добрах пані Прыбаравай (Przyborzyny), судзьдзёвай земскай мазырскай, было 27 дворных дымоў, зь іх земляробчых у Сьвірыдавічах — 14, у Маладушы — 11&lt;ref&gt;LVIA. F. 11. Ap. 1. B. 1588. L. 221atv.-222&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Сьвірыдавічы — у межах Рэчыцкай акругі [[Чарнігаў|Чарнігаўскага]] намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 ў складзет. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  C. 181–182&lt;/ref&gt;. 

У парэформавы пэрыяд Сьвірыдавічы адміністрацыйна належалі да Засьпенскай воласьці.

На 1909 год у сяле Сьвірыдавічы налічваўся 71 двор з 499 жыхарамі, у 1 двары аднайменнага маёнтку было 20 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 178&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Сьвірыдавічы, аднак, у складзе Рэчыцкага павету апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою: український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Засьпенскі сельсавет}}
{{Рэчыцкі раён}}

[[Катэгорыя:Засьпенскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну]]</text>
      <sha1>7ljxagmjb824q1q3e0f3aqf1t1uqp1z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682461</id>
      <parentid>2682420</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T10:32:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай */</comment>
      <origin>2682461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12441" sha1="fznvf9bthr8vhepf4c10tcy0zytup92" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Сьвірыдавічы
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Сьвірыдавічаў
|Лацінка                          = Śvirydavičy
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = XVI стагодзьдзе
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкі]]
|Сельсавет                        = [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 52
 |Шырата хвілінаў                 = 12
 |Шырата сэкундаў                 = 42
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 28
 |Даўгата сэкундаў                = 18
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.3
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:Згадка пра Сьвірыдавічы ў рэестры 1776 г.png|значак|зьлева|150px|Згадка пра Сьвірыдавічы ў рэестры 1776 г.]]
[[Файл:С. Прыбара, як нібы адзіны ўладальнік Маладушы і Сьвірыдавічаў.1690 г.png|значак|зьлева|150px|Сьвірыдавічы — аднаасобная ўласнасьць С. Прыбары.1690 г.]]
[[Файл:С. Прыбара і К. Бурбіна, уладальнікі Маладушы, Сьвірыдавічаў і інш. 1690 г.png|значак|зьлева|150px|Сьвірыдавічы ў супольным валоданьні С. Прыбары і К. Бурбіны. 1690 г.]]
[[Файл:Фрагмэнт падатковага рэестру 1716 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сьвірыдавічы ў падатковым рэестры 1716 г.]]
[[Файл:Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.jpg|значак|зьлева|150px|Фрагмэнт тарыфу падымнага 1775 г.]]

'''Сьвіры́давічы'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіць у склад [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскага сельсавету]] [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].
   
== Геаграфія ==

За 22 км на паўднёвы ўсход ад [[Рэчыца|Рэчыцы]], за 72 км ад [[Гомель|Гомеля]].

== Гісторыя ==

=== Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай ===

Паводле [[Аляксандар Ельскі|Аляксандра Ельскага]], кароль [[Жыгімонт Аўгуст]] у другой палове XVI ст. надаў Сьвірыдавічы з прылегласьцямі панам Прыбарам&lt;ref&gt;Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1890. T. XI. S. 716&lt;/ref&gt;.

Згодна з пабаровым рэестрам [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]] 1676 году, 4 дымамі ў Сьвірыдавічах супольна валодалі паны Прыбара, падстароста мазырскі, і Бурба&lt;ref&gt;Lietuvos valstybės istorijos archyvas (LVIA). F. 11. Ap. 1. B. 748. L. 2269atv.&lt;/ref&gt;. У датаваным 4-м ліпеня 1690 году рэестры паведамляецца аб паборы з 2 дымоў вёсак Сьвірыдавічы, [[Маладуша]] і паловы Радліна пана Самуэля Прыбары, падсудка мазырскага. Яшчэ 2 дымамі ў Сьвірыдавічах «''з прыналежнасьцямі''» валодала пані Катарына з Прыбараў Бурбіна, падчашына мазырская&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Faszczów (AGAD. AF.). Sygn. 90. S. 11, 28&lt;/ref&gt;. У іншых дакумэнтах 1690 году аднаасобным уладальнікам 4 дымоў у Сьвірыдавічах і Маладушы названы падсудак Прыбара&lt;ref&gt;LVIA. F. 11. Ap. 1. B. 748. L. 2305atv., 2306atv&lt;/ref&gt;.

Ёсьць пісьмовая зьвестка пра паселішча на 1716 год, калі з 4 дымоў вёсак Маладуша і Сьвірыдавічы пані Прыбаравай, згодна з ухвалаю грамнічнага сойміку Рэчыцкага павету, было выбрана 60 злотых&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Faszczów. Sygn. 90. S. 36&lt;/ref&gt;.

У тарыфе [[падымнае|падымнага]] Рэчыцкага павету на 1775 год засьведчана, што ў вёсках Сьвірыдавічы і Маладуша, дзедзічных добрах пані Прыбаравай (Przyborzyny), судзьдзёвай земскай мазырскай, было 27 дворных дымоў, зь іх земляробчых у Сьвірыдавічах — 14, у Маладушы — 11&lt;ref&gt;LVIA. F. 11. Ap. 1. B. 1588. L. 221atv.-222&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Сьвірыдавічы — у межах Рэчыцкай акругі [[Чарнігаў|Чарнігаўскага]] намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 ў складзет. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  C. 181–182&lt;/ref&gt;. 

У парэформавы пэрыяд Сьвірыдавічы адміністрацыйна належалі да Засьпенскай воласьці.

На 1909 год у сяле Сьвірыдавічы налічваўся 71 двор з 499 жыхарамі, у 1 двары аднайменнага маёнтку было 20 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 178&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Сьвірыдавічы, аднак, у складзе Рэчыцкага павету апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою: український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Засьпенскі сельсавет}}
{{Рэчыцкі раён}}

[[Катэгорыя:Засьпенскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну]]</text>
      <sha1>fznvf9bthr8vhepf4c10tcy0zytup92</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682462</id>
      <parentid>2682461</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T10:32:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2682462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12441" sha1="q4mcimp9g9cwcc77802wlw2qx4v15m2" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Сьвірыдавічы
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Сьвірыдавічаў
|Лацінка                          = Śvirydavičy
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = XVI стагодзьдзе
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкі]]
|Сельсавет                        = [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 52
 |Шырата хвілінаў                 = 12
 |Шырата сэкундаў                 = 42
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 28
 |Даўгата сэкундаў                = 18
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.3
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:Згадка пра Сьвірыдавічы ў рэестры 1776 г.png|значак|зьлева|150px|Згадка пра Сьвірыдавічы ў рэестры 1676 г.]]
[[Файл:С. Прыбара, як нібы адзіны ўладальнік Маладушы і Сьвірыдавічаў.1690 г.png|значак|зьлева|150px|Сьвірыдавічы — аднаасобная ўласнасьць С. Прыбары.1690 г.]]
[[Файл:С. Прыбара і К. Бурбіна, уладальнікі Маладушы, Сьвірыдавічаў і інш. 1690 г.png|значак|зьлева|150px|Сьвірыдавічы ў супольным валоданьні С. Прыбары і К. Бурбіны. 1690 г.]]
[[Файл:Фрагмэнт падатковага рэестру 1716 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сьвірыдавічы ў падатковым рэестры 1716 г.]]
[[Файл:Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.jpg|значак|зьлева|150px|Фрагмэнт тарыфу падымнага 1775 г.]]

'''Сьвіры́давічы'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіць у склад [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскага сельсавету]] [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].
   
== Геаграфія ==

За 22 км на паўднёвы ўсход ад [[Рэчыца|Рэчыцы]], за 72 км ад [[Гомель|Гомеля]].

== Гісторыя ==

=== Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай ===

Паводле [[Аляксандар Ельскі|Аляксандра Ельскага]], кароль [[Жыгімонт Аўгуст]] у другой палове XVI ст. надаў Сьвірыдавічы з прылегласьцямі панам Прыбарам&lt;ref&gt;Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1890. T. XI. S. 716&lt;/ref&gt;.

Згодна з пабаровым рэестрам [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]] 1676 году, 4 дымамі ў Сьвірыдавічах супольна валодалі паны Прыбара, падстароста мазырскі, і Бурба&lt;ref&gt;Lietuvos valstybės istorijos archyvas (LVIA). F. 11. Ap. 1. B. 748. L. 2269atv.&lt;/ref&gt;. У датаваным 4-м ліпеня 1690 году рэестры паведамляецца аб паборы з 2 дымоў вёсак Сьвірыдавічы, [[Маладуша]] і паловы Радліна пана Самуэля Прыбары, падсудка мазырскага. Яшчэ 2 дымамі ў Сьвірыдавічах «''з прыналежнасьцямі''» валодала пані Катарына з Прыбараў Бурбіна, падчашына мазырская&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Faszczów (AGAD. AF.). Sygn. 90. S. 11, 28&lt;/ref&gt;. У іншых дакумэнтах 1690 году аднаасобным уладальнікам 4 дымоў у Сьвірыдавічах і Маладушы названы падсудак Прыбара&lt;ref&gt;LVIA. F. 11. Ap. 1. B. 748. L. 2305atv., 2306atv&lt;/ref&gt;.

Ёсьць пісьмовая зьвестка пра паселішча на 1716 год, калі з 4 дымоў вёсак Маладуша і Сьвірыдавічы пані Прыбаравай, згодна з ухвалаю грамнічнага сойміку Рэчыцкага павету, было выбрана 60 злотых&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Faszczów. Sygn. 90. S. 36&lt;/ref&gt;.

У тарыфе [[падымнае|падымнага]] Рэчыцкага павету на 1775 год засьведчана, што ў вёсках Сьвірыдавічы і Маладуша, дзедзічных добрах пані Прыбаравай (Przyborzyny), судзьдзёвай земскай мазырскай, было 27 дворных дымоў, зь іх земляробчых у Сьвірыдавічах — 14, у Маладушы — 11&lt;ref&gt;LVIA. F. 11. Ap. 1. B. 1588. L. 221atv.-222&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Сьвірыдавічы — у межах Рэчыцкай акругі [[Чарнігаў|Чарнігаўскага]] намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 ў складзет. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  C. 181–182&lt;/ref&gt;. 

У парэформавы пэрыяд Сьвірыдавічы адміністрацыйна належалі да Засьпенскай воласьці.

На 1909 год у сяле Сьвірыдавічы налічваўся 71 двор з 499 жыхарамі, у 1 двары аднайменнага маёнтку было 20 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 178&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Сьвірыдавічы, аднак, у складзе Рэчыцкага павету апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою: український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Засьпенскі сельсавет}}
{{Рэчыцкі раён}}

[[Катэгорыя:Засьпенскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну]]</text>
      <sha1>q4mcimp9g9cwcc77802wlw2qx4v15m2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682463</id>
      <parentid>2682462</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T10:34:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай */</comment>
      <origin>2682463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12388" sha1="916m8mx7nu3t7k1zhbmidkl3i72cboh" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Сьвірыдавічы
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Сьвірыдавічаў
|Лацінка                          = Śvirydavičy
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = XVI стагодзьдзе
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкі]]
|Сельсавет                        = [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 52
 |Шырата хвілінаў                 = 12
 |Шырата сэкундаў                 = 42
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 28
 |Даўгата сэкундаў                = 18
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.3
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:Згадка пра Сьвірыдавічы ў рэестры 1776 г.png|значак|зьлева|150px|Згадка пра Сьвірыдавічы ў рэестры 1676 г.]]
[[Файл:С. Прыбара, як нібы адзіны ўладальнік Маладушы і Сьвірыдавічаў.1690 г.png|значак|зьлева|150px|Сьвірыдавічы — аднаасобная ўласнасьць С. Прыбары.1690 г.]]
[[Файл:С. Прыбара і К. Бурбіна, уладальнікі Маладушы, Сьвірыдавічаў і інш. 1690 г.png|значак|зьлева|150px|Сьвірыдавічы ў супольным валоданьні С. Прыбары і К. Бурбіны. 1690 г.]]
[[Файл:Фрагмэнт падатковага рэестру 1716 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сьвірыдавічы ў падатковым рэестры 1716 г.]]
[[Файл:Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.jpg|значак|зьлева|150px|Фрагмэнт тарыфу падымнага 1775 г.]]

'''Сьвіры́давічы'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіць у склад [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскага сельсавету]] [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].
   
== Геаграфія ==

За 22 км на паўднёвы ўсход ад [[Рэчыца|Рэчыцы]], за 72 км ад [[Гомель|Гомеля]].

== Гісторыя ==

=== Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай ===

Паводле [[Аляксандар Ельскі|Аляксандра Ельскага]], кароль [[Жыгімонт Аўгуст]] у другой палове XVI ст. надаў Сьвірыдавічы з прылегласьцямі панам Прыбарам&lt;ref&gt;Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1890. T. XI. S. 716&lt;/ref&gt;.

Згодна з пабаровым рэестрам [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]] 1676 году, 4 дымамі ў Сьвірыдавічах супольна валодалі паны Прыбара, падстароста мазырскі, і Бурба&lt;ref&gt;Lietuvos valstybės istorijos archyvas (LVIA). F. 11. Ap. 1. B. 748. L. 2269atv.&lt;/ref&gt;. У датаваным 4-м ліпеня 1690 году рэестры паведамляецца аб паборы з 2 дымоў вёсак Сьвірыдавічы, [[Маладуша]] і паловы Радліна пана Самуэля Прыбары, падсудка мазырскага. Яшчэ 2 дымамі ў Сьвірыдавічах «''з прыналежнасьцямі''» валодала пані Катарына з Прыбараў Бурбіна, падчашына мазырская&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Faszczów (AGAD. AF.). Sygn. 90. S. 11, 28&lt;/ref&gt;. У іншых дакумэнтах 1690 году аднаасобным уладальнікам 4 дымоў у Сьвірыдавічах і Маладушы названы падсудак Прыбара&lt;ref&gt;LVIA. F. 11. Ap. 1. B. 748. L. 2305atv., 2306atv&lt;/ref&gt;.

Ёсьць пісьмовая зьвестка пра паселішча на 1716 год, калі з 4 дымоў вёсак Маладуша і Сьвірыдавічы пані Прыбаравай, згодна з ухвалаю грамнічнага сойміку Рэчыцкага павету, было выбрана 60 злотых&lt;ref&gt;AGAD. AF. Sygn. 90. S. 36&lt;/ref&gt;.

У тарыфе [[падымнае|падымнага]] Рэчыцкага павету на 1775 год засьведчана, што ў вёсках Сьвірыдавічы і Маладуша, дзедзічных добрах пані Прыбаравай (Przyborzyny), судзьдзёвай земскай мазырскай, было 27 дворных дымоў, зь іх земляробчых у Сьвірыдавічах — 14, у Маладушы — 11&lt;ref&gt;LVIA. F. 11. Ap. 1. B. 1588. L. 221atv.-222&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Сьвірыдавічы — у межах Рэчыцкай акругі [[Чарнігаў|Чарнігаўскага]] намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 ў складзет. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  C. 181–182&lt;/ref&gt;. 

У парэформавы пэрыяд Сьвірыдавічы адміністрацыйна належалі да Засьпенскай воласьці.

На 1909 год у сяле Сьвірыдавічы налічваўся 71 двор з 499 жыхарамі, у 1 двары аднайменнага маёнтку было 20 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 178&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Сьвірыдавічы, аднак, у складзе Рэчыцкага павету апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою: український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Засьпенскі сельсавет}}
{{Рэчыцкі раён}}

[[Катэгорыя:Засьпенскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну]]</text>
      <sha1>916m8mx7nu3t7k1zhbmidkl3i72cboh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682465</id>
      <parentid>2682463</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T11:18:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай */</comment>
      <origin>2682465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12967" sha1="c93zt8tjdqpycrdh728we6p736jxepo" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Сьвірыдавічы
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Сьвірыдавічаў
|Лацінка                          = Śvirydavičy
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = XVI стагодзьдзе
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкі]]
|Сельсавет                        = [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 52
 |Шырата хвілінаў                 = 12
 |Шырата сэкундаў                 = 42
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 28
 |Даўгата сэкундаў                = 18
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.3
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:Згадка пра Сьвірыдавічы ў рэестры 1776 г.png|значак|зьлева|150px|Згадка пра Сьвірыдавічы ў рэестры 1676 г.]]
[[Файл:С. Прыбара, як нібы адзіны ўладальнік Маладушы і Сьвірыдавічаў.1690 г.png|значак|зьлева|150px|Сьвірыдавічы — аднаасобная ўласнасьць С. Прыбары.1690 г.]]
[[Файл:С. Прыбара і К. Бурбіна, уладальнікі Маладушы, Сьвірыдавічаў і інш. 1690 г.png|значак|зьлева|150px|Сьвірыдавічы ў супольным валоданьні С. Прыбары і К. Бурбіны. 1690 г.]]
[[Файл:Фрагмэнт падатковага рэестру 1716 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сьвірыдавічы ў падатковым рэестры 1716 г.]]
[[Файл:Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.jpg|значак|зьлева|150px|Фрагмэнт тарыфу падымнага 1775 г.]]

'''Сьвіры́давічы'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіць у склад [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскага сельсавету]] [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].
   
== Геаграфія ==

За 22 км на паўднёвы ўсход ад [[Рэчыца|Рэчыцы]], за 72 км ад [[Гомель|Гомеля]].

== Гісторыя ==

=== Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай ===

Паводле [[Аляксандар Ельскі|Аляксандра Ельскага]], кароль [[Жыгімонт Аўгуст]] у другой палове XVI ст. надаў Сьвірыдавічы з прылегласьцямі панам Прыбарам&lt;ref&gt;Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1890. T. XI. S. 716&lt;/ref&gt;.

Згодна з пабаровым рэестрам [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]] 1676 году, 4 дымамі ў Сьвірыдавічах супольна валодалі паны Прыбара, падстароста мазырскі, і Бурба&lt;ref&gt;Lietuvos valstybės istorijos archyvas (LVIA). F. 11. Ap. 1. B. 748. L. 2269atv.&lt;/ref&gt;. У датаваным 4-м ліпеня 1690 году рэестры паведамляецца аб паборы з 2 дымоў вёсак Сьвірыдавічы, [[Маладуша]] і паловы Радліна пана Самуэля Прыбары, падсудка мазырскага. Яшчэ 2 дымамі ў Сьвірыдавічах «''з прыналежнасьцямі''» валодала пані Катарына з Прыбараў Бурбіна, падчашына мазырская&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Faszczów (AGAD. AF.). Sygn. 90. S. 11, 28&lt;/ref&gt;. У іншых дакумэнтах 1690 году аднаасобным уладальнікам 4 дымоў у Сьвірыдавічах і Маладушы названы падсудак Прыбара&lt;ref&gt;LVIA. F. 11. Ap. 1. B. 748. L. 2305atv., 2306atv&lt;/ref&gt;.

Ёсьць пісьмовая зьвестка пра паселішча на 1716 год, калі з 4 дымоў вёсак Маладуша і Сьвірыдавічы пані Прыбаравай, згодна з ухвалаю грамнічнага сойміку Рэчыцкага павету, было выбрана 60 злотых&lt;ref&gt;AGAD. AF. Sygn. 90. S. 36&lt;/ref&gt;.

Паводле матэрыялаў візыты [[Глуск]]ага дэканату што да Сьвірыдавіцкай царквы ў добрах пана Прыбары, на 1764 год яе адміністратарам быў сьвятар Арцемій Турцэвіч, вікары [[Холмеч|Холмецкай]] царквы, а прыход складалі жыхары 30 двароў у Сьвірыдавічах, Маладушы і Радліне&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 41267. А. 18адв.-19адв.&lt;/ref&gt;. 

У тарыфе [[падымнае|падымнага]] Рэчыцкага павету на 1775 год засьведчана, што ў вёсках Сьвірыдавічы і Маладуша, дзедзічных добрах пані Прыбаравай (Przyborzyny), судзьдзёвай земскай мазырскай, было 27 дворных дымоў, зь іх земляробчых у Сьвірыдавічах — 14, у Маладушы — 11&lt;ref&gt;LVIA. F. 11. Ap. 1. B. 1588. L. 221atv.-222&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Сьвірыдавічы — у межах Рэчыцкай акругі [[Чарнігаў|Чарнігаўскага]] намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 ў складзет. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  C. 181–182&lt;/ref&gt;. 

У парэформавы пэрыяд Сьвірыдавічы адміністрацыйна належалі да Засьпенскай воласьці.

На 1909 год у сяле Сьвірыдавічы налічваўся 71 двор з 499 жыхарамі, у 1 двары аднайменнага маёнтку было 20 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 178&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Сьвірыдавічы, аднак, у складзе Рэчыцкага павету апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою: український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Засьпенскі сельсавет}}
{{Рэчыцкі раён}}

[[Катэгорыя:Засьпенскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну]]</text>
      <sha1>c93zt8tjdqpycrdh728we6p736jxepo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682466</id>
      <parentid>2682465</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T11:21:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай */</comment>
      <origin>2682466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12980" sha1="f9hm37szd75l8lcf5koypj6aodtn3rm" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Сьвірыдавічы
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Сьвірыдавічаў
|Лацінка                          = Śvirydavičy
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = XVI стагодзьдзе
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкі]]
|Сельсавет                        = [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 52
 |Шырата хвілінаў                 = 12
 |Шырата сэкундаў                 = 42
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 28
 |Даўгата сэкундаў                = 18
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.3
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:Згадка пра Сьвірыдавічы ў рэестры 1776 г.png|значак|зьлева|150px|Згадка пра Сьвірыдавічы ў рэестры 1676 г.]]
[[Файл:С. Прыбара, як нібы адзіны ўладальнік Маладушы і Сьвірыдавічаў.1690 г.png|значак|зьлева|150px|Сьвірыдавічы — аднаасобная ўласнасьць С. Прыбары.1690 г.]]
[[Файл:С. Прыбара і К. Бурбіна, уладальнікі Маладушы, Сьвірыдавічаў і інш. 1690 г.png|значак|зьлева|150px|Сьвірыдавічы ў супольным валоданьні С. Прыбары і К. Бурбіны. 1690 г.]]
[[Файл:Фрагмэнт падатковага рэестру 1716 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сьвірыдавічы ў падатковым рэестры 1716 г.]]
[[Файл:Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.jpg|значак|зьлева|150px|Фрагмэнт тарыфу падымнага 1775 г.]]

'''Сьвіры́давічы'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіць у склад [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскага сельсавету]] [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].
   
== Геаграфія ==

За 22 км на паўднёвы ўсход ад [[Рэчыца|Рэчыцы]], за 72 км ад [[Гомель|Гомеля]].

== Гісторыя ==

=== Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай ===

Як тое падаў [[Аляксандар Ельскі]] ў слоўнікавым артыкуле, кароль [[Жыгімонт Аўгуст]] у другой палове XVI ст. надаў Сьвірыдавічы з прылегласьцямі панам Прыбарам&lt;ref&gt;Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1890. T. XI. S. 716&lt;/ref&gt;.

Згодна з пабаровым рэестрам [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]] 1676 году, 4 дымамі ў Сьвірыдавічах супольна валодалі паны Прыбара, падстароста мазырскі, і Бурба&lt;ref&gt;Lietuvos valstybės istorijos archyvas (LVIA). F. 11. Ap. 1. B. 748. L. 2269atv.&lt;/ref&gt;. У датаваным 4-м ліпеня 1690 году рэестры паведамляецца аб паборы з 2 дымоў вёсак Сьвірыдавічы, [[Маладуша]] і паловы Радліна пана Самуэля Прыбары, падсудка мазырскага. Яшчэ 2 дымамі ў Сьвірыдавічах «''з прыналежнасьцямі''» валодала пані Катарына з Прыбараў Бурбіна, падчашына мазырская&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Faszczów (AGAD. AF.). Sygn. 90. S. 11, 28&lt;/ref&gt;. У іншых дакумэнтах 1690 году аднаасобным уладальнікам 4 дымоў у Сьвірыдавічах і Маладушы названы падсудак Прыбара&lt;ref&gt;LVIA. F. 11. Ap. 1. B. 748. L. 2305atv., 2306atv&lt;/ref&gt;.

Ёсьць пісьмовая зьвестка пра паселішча на 1716 год, калі з 4 дымоў вёсак Маладуша і Сьвірыдавічы пані Прыбаравай, згодна з ухвалаю грамнічнага сойміку Рэчыцкага павету, было выбрана 60 злотых&lt;ref&gt;AGAD. AF. Sygn. 90. S. 36&lt;/ref&gt;.

Паводле матэрыялаў візыты [[Глуск]]ага дэканату што да Сьвірыдавіцкай царквы ў добрах пана Прыбары, на 1764 год яе адміністратарам быў сьвятар Арцемій Турцэвіч, вікары [[Холмеч|Холмецкай]] царквы, а прыход складалі жыхары 30 двароў у Сьвірыдавічах, Маладушы і Радліне&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 41267. А. 18адв.-19адв.&lt;/ref&gt;. 

У тарыфе [[падымнае|падымнага]] Рэчыцкага павету на 1775 год засьведчана, што ў вёсках Сьвірыдавічы і Маладуша, дзедзічных добрах пані Прыбаравай (Przyborzyny), судзьдзёвай земскай мазырскай, было 27 дворных дымоў, зь іх земляробчых у Сьвірыдавічах — 14, у Маладушы — 11&lt;ref&gt;LVIA. F. 11. Ap. 1. B. 1588. L. 221atv.-222&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Сьвірыдавічы — у межах Рэчыцкай акругі [[Чарнігаў|Чарнігаўскага]] намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 ў складзет. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  C. 181–182&lt;/ref&gt;. 

У парэформавы пэрыяд Сьвірыдавічы адміністрацыйна належалі да Засьпенскай воласьці.

На 1909 год у сяле Сьвірыдавічы налічваўся 71 двор з 499 жыхарамі, у 1 двары аднайменнага маёнтку было 20 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 178&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Сьвірыдавічы, аднак, у складзе Рэчыцкага павету апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою: український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Засьпенскі сельсавет}}
{{Рэчыцкі раён}}

[[Катэгорыя:Засьпенскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну]]</text>
      <sha1>f9hm37szd75l8lcf5koypj6aodtn3rm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682468</id>
      <parentid>2682466</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T11:53:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай */</comment>
      <origin>2682468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12988" sha1="ng6df1gzaqmlkz44ui5tyff9mb2n0sw" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Сьвірыдавічы
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Сьвірыдавічаў
|Лацінка                          = Śvirydavičy
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = XVI стагодзьдзе
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкі]]
|Сельсавет                        = [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 52
 |Шырата хвілінаў                 = 12
 |Шырата сэкундаў                 = 42
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 28
 |Даўгата сэкундаў                = 18
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.3
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

[[Файл:Згадка пра Сьвірыдавічы ў рэестры 1776 г.png|значак|зьлева|150px|Згадка пра Сьвірыдавічы ў рэестры 1676 г.]]
[[Файл:С. Прыбара, як нібы адзіны ўладальнік Маладушы і Сьвірыдавічаў.1690 г.png|значак|зьлева|150px|Сьвірыдавічы — аднаасобная ўласнасьць С. Прыбары.1690 г.]]
[[Файл:С. Прыбара і К. Бурбіна, уладальнікі Маладушы, Сьвірыдавічаў і інш. 1690 г.png|значак|зьлева|150px|Сьвірыдавічы ў супольным валоданьні С. Прыбары і К. Бурбіны. 1690 г.]]
[[Файл:Фрагмэнт падатковага рэестру 1716 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сьвірыдавічы ў падатковым рэестры 1716 г.]]
[[Файл:Сьвірыдавічы і Маладуша ў тарыфе падымнага 1775 г.jpg|значак|зьлева|150px|Фрагмэнт тарыфу падымнага 1775 г.]]

'''Сьвіры́давічы'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіць у склад [[Засьпенскі сельсавет|Засьпенскага сельсавету]] [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].
   
== Геаграфія ==

За 22 км на паўднёвы ўсход ад [[Рэчыца|Рэчыцы]], за 72 км ад [[Гомель|Гомеля]].

== Гісторыя ==

=== Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай ===

Як тое падаў [[Аляксандар Ельскі]] ў слоўнікавым артыкуле, кароль [[Жыгімонт Аўгуст]] у другой палове XVI ст. падараваў Сьвірыдавічы з прылегласьцямі панам Прыбарам&lt;ref&gt;Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1890. T. XI. S. 716&lt;/ref&gt;.

Згодна з пабаровым рэестрам [[Рэчыцкі павет|Рэчыцкага павету]] 1676 году, 4 дымамі ў Сьвірыдавічах супольна валодалі паны Прыбара, падстароста мазырскі, і Бурба&lt;ref&gt;Lietuvos valstybės istorijos archyvas (LVIA). F. 11. Ap. 1. B. 748. L. 2269atv.&lt;/ref&gt;. У датаваным 4-м ліпеня 1690 году рэестры паведамляецца аб паборы з 2 дымоў вёсак Сьвірыдавічы, [[Маладуша]] і паловы Радліна пана Самуэля Прыбары, падсудка мазырскага. Яшчэ 2 дымамі ў Сьвірыдавічах «''з прыналежнасьцямі''» валодала пані Катарына з Прыбараў Бурбіна, падчашына мазырская&lt;ref&gt;Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Archiwum Faszczów (AGAD. AF.). Sygn. 90. S. 11, 28&lt;/ref&gt;. У іншых дакумэнтах 1690 году аднаасобным уладальнікам 4 дымоў у Сьвірыдавічах і Маладушы названы падсудак Прыбара&lt;ref&gt;LVIA. F. 11. Ap. 1. B. 748. L. 2305atv., 2306atv&lt;/ref&gt;.

Ёсьць пісьмовая зьвестка пра паселішча на 1716 год, калі з 4 дымоў вёсак Маладуша і Сьвірыдавічы пані Прыбаравай, згодна з ухвалаю грамнічнага сойміку Рэчыцкага павету, было выбрана 60 злотых&lt;ref&gt;AGAD. AF. Sygn. 90. S. 36&lt;/ref&gt;.

Паводле матэрыялаў візыты [[Глуск]]ага дэканату што да Сьвірыдавіцкай царквы ў добрах пана Прыбары, на 1764 год яе адміністратарам быў сьвятар Арцемій Турцэвіч, вікары [[Холмеч|Холмецкай]] царквы, а прыход складалі жыхары 30 двароў у Сьвірыдавічах, Маладушы і Радліне&lt;ref&gt;НГАБ у Менску. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 41267. А. 18адв.-19адв.&lt;/ref&gt;. 

У тарыфе [[падымнае|падымнага]] Рэчыцкага павету на 1775 год засьведчана, што ў вёсках Сьвірыдавічы і Маладуша, дзедзічных добрах пані Прыбаравай (Przyborzyny), судзьдзёвай земскай мазырскай, было 27 дворных дымоў, зь іх земляробчых у Сьвірыдавічах — 14, у Маладушы — 11&lt;ref&gt;LVIA. F. 11. Ap. 1. B. 1588. L. 221atv.-222&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Сьвірыдавічы — у межах Рэчыцкай акругі [[Чарнігаў|Чарнігаўскага]] намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 ў складзет. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001.  C. 181–182&lt;/ref&gt;. 

У парэформавы пэрыяд Сьвірыдавічы адміністрацыйна належалі да Засьпенскай воласьці.

На 1909 год у сяле Сьвірыдавічы налічваўся 71 двор з 499 жыхарамі, у 1 двары аднайменнага маёнтку было 20 жыхароў&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 178&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Сьвірыдавічы, аднак, у складзе Рэчыцкага павету апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою: український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;.

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Засьпенскі сельсавет}}
{{Рэчыцкі раён}}

[[Катэгорыя:Засьпенскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну]]</text>
      <sha1>ng6df1gzaqmlkz44ui5tyff9mb2n0sw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе 2026—2027 гадоў</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303338</id>
    <revision>
      <id>2682330</id>
      <timestamp>2026-08-04T12:06:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artsiom91</username>
        <id>28241</id>
      </contributor>
      <comment>Створаная старонка са зьместам „{{Сэзон футбольнай лігі |Назва                 = Прэм’ер-ліга 2026—2027 гадоў |Найлепшы бамбардзір   =  |Папярэдні сэзон       = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе 2025—2026 гадоў|2025—2026]] |Наступны сэзон        = Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па...“</comment>
      <origin>2682330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14984" sha1="tv4r4emy0lvdfjor8jwuu8sfxjz9lre" xml:space="preserve">{{Сэзон футбольнай лігі
|Назва                 = Прэм’ер-ліга 2026—2027 гадоў
|Найлепшы бамбардзір   = 
|Папярэдні сэзон       = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе 2025—2026 гадоў|2025—2026]]
|Наступны сэзон        = [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе 2027—2028 гадоў|2027—2028]]
}}
'''Прэм’ер-ліга 2026—2027 гадоў''' — 36-ы розыгрыш [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе|найвышэйшага футбольнага дывізіёну Ўкраіны]], які пачаўся 31 ліпеня 2026 году.

== Клюбы ==
У турніры бяруць удзел 16 клюбаў, зь якіх 13 былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а тры клюбы прасунуліся зь Першай лігі — «[[Букавіна Чарнаўцы|Букавіна]]», «[[Чарнаморац Адэса|Чарнаморац]]» і «[[Левы Бераг Кіеў|Левы Бераг]]». Гэтыя клюбы замянілі «[[Рух Львоў|Рух]]», «[[Александрыя (футбольны клюб)|Александрыю]]» і «[[Палтава (футбольны клюб)|Палтаву]]».

Перад пачаткам сэзону «Мэталіст 1925» зьмяніў назву на «[[Харкаў (футбольны клюб)|Харкаў]]».

== Табліца ==
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|абнаўленьне = 3 жніўня 2026
|крыніца     = [https://upl.ua/ua/tournaments/championship?tab=table&amp;id=432 Прэм’ер-ліга]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|парадак_камандаў=SHA, KAR, EPC, ZOR, PZH, M25, BUK, LNZ, DYN, LBK, CHO, VER, KOL, KRY, OBL, KUD 

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=CL2Q |вынік2=ECL2Q |вынік3=ECL2Q
|вынік13=RPO |вынік14=RPO |вынік15=REL |вынік16=REL

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|перамогі_BUK=0 |нічыі_BUK=1 |паразы_BUK=0 |мз_BUK=0 |мп_BUK=0 &lt;!-- Bukovyna Chernivtsi --&gt;
|перамогі_CHO=0 |нічыі_CHO=0 |паразы_CHO=1 |мз_CHO=1 |мп_CHO=2 &lt;!-- Chornomorets Odesa --&gt;
|перамогі_DYN=0 |нічыі_DYN=0 |паразы_DYN=0 |мз_DYN=0 |мп_DYN=0 &lt;!-- Dynamo Kyiv --&gt;
|перамогі_EPC=1 |нічыі_EPC=0 |паразы_EPC=0 |мз_EPC=3 |мп_EPC=0 &lt;!-- Epitsentr Kamianets-Podilskyi --&gt;
|перамогі_KAR=1 |нічыі_KAR=0 |паразы_KAR=0 |мз_KAR=4 |мп_KAR=1 &lt;!-- Karpaty Lviv --&gt;
|перамогі_KOL=0 |нічыі_KOL=0 |паразы_KOL=1 |мз_KOL=0 |мп_KOL=2 &lt;!-- Kolos Kovalivka --&gt;
|перамогі_KRY=0 |нічыі_KRY=0 |паразы_KRY=1 |мз_KRY=1 |мп_KRY=4 &lt;!-- Kryvbas Kryvyi Rih --&gt;
|перамогі_KUD=0 |нічыі_KUD=0 |паразы_KUD=1 |мз_KUD=1 |мп_KUD=5 &lt;!-- Kudrivka --&gt;
|перамогі_LBK=0 |нічыі_LBK=0 |паразы_LBK=0 |мз_LBK=0 |мп_LBK=0 &lt;!-- Livyi Bereh Kyiv --&gt;
|перамогі_LNZ=0 |нічыі_LNZ=1 |паразы_LNZ=0 |мз_LNZ=0 |мп_LNZ=0 &lt;!-- LNZ Cherkasy --&gt;
|перамогі_M25=1 |нічыі_M25=0 |паразы_M25=0 |мз_M25=1 |мп_M25=0 &lt;!-- FC Kharkiv --&gt;
|перамогі_OBL=0 |нічыі_OBL=0 |паразы_OBL=1 |мз_OBL=0 |мп_OBL=3 &lt;!-- Obolon Kyiv --&gt;
|перамогі_PZH=1 |нічыі_PZH=0 |паразы_PZH=0 |мз_PZH=2 |мп_PZH=1 &lt;!-- Polissya Zhytomyr --&gt;
|перамогі_SHA=1 |нічыі_SHA=0 |паразы_SHA=0 |мз_SHA=5 |мп_SHA=1 &lt;!-- Shakhtar Donetsk --&gt;
|перамогі_VER=0 |нічыі_VER=0 |паразы_VER=1 |мз_VER=0 |мп_VER=1 &lt;!-- Veres Rivne --&gt;
|перамогі_ZOR=1 |нічыі_ZOR=0 |паразы_ZOR=0 |мз_ZOR=2 |мп_ZOR=0 &lt;!-- Zorya Luhansk --&gt;

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_BUK=[[Букавіна Чарнаўцы]]
|назва_CHO=[[Чарнаморац Адэса]]
|назва_DYN=[[Дынама Кіеў]]
|назва_EPC=[[Эпіцэнтар Камянец-Падольскі]]
|назва_KAR=[[Карпаты Львоў]]
|назва_KOL=[[Колас Каваліўка]]
|назва_KRY=[[Крыўбас Крывы Рог]]
|назва_KUD=[[Кудрыўка (футбольны клюб)|Кудрыўка]]
|назва_LBK=[[Левы Бераг Кіеў]]
|назва_LNZ=[[ЛНЗ Чаркасы]]
|назва_M25=[[Харкаў (футбольны клюб)|Харкаў]]
|назва_OBL=[[Абалонь Кіеў]]
|назва_PZH=[[Палесьсе Жытомір]]
|назва_SHA=[[Шахтар Данецк]]
|назва_VER=[[Верас Роўна]]
|назва_ZOR=[[Зара Луганск]]

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Пункты ў гульнях паміж сабою; 3) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 4) Забітыя мячы ў гульнях паміж сабою; 5) Розьніца мячоў; 6) Забітыя мячы; 7) Жарабя або дадатковы матч для вызначэньня чэмпіёна.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR

|колер_CL2Q=green1|тэкст_CL2Q=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі чэмпіёнаў]]
|колер_EL1Q=blue1 |тэкст_EL1Q=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Першы кваліфікацыйны раўнд|Першы кваліфікацыйны раўнд Лігі Эўропы]]
|колер_ECL2Q=yellow1 |тэкст_ECL2Q=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі канфэрэнцыяў]]
|колер_RPO=red2 |тэкст_RPO=Пераходныя матчы
|колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў Першую лігу

}}&lt;/onlyinclude&gt;

== Вынікі гульняў ==
{{#invoke:Спартовыя вынікі|main
| крыніца      = [https://upl.ua/en/tournaments/championship?tab=calendar&amp;id=432 Прэм’ер-ліга]
| абнаўленьне  = 3 жніўня 2026
| стыль_матчаў = футбол

|парадак_камандаў= OBL, BUK, VER, DYN, ZOR, KAR, KOL, KRY, KUD, LBK, LNZ, PZH, M25, CHO, SHA, EPC

|скарачэньне_BUK=[[Букавіна Чарнаўцы|Бук]]
|скарачэньне_CHO=[[Чарнаморац Адэса|Чар]]
|скарачэньне_DYN=[[Дынама Кіеў|Дын]]
|скарачэньне_EPC=[[Эпіцэнтар Камянец-Падольскі|Эпі]]
|скарачэньне_KAR=[[Карпаты Львоў|Кар]]
|скарачэньне_KOL=[[Колас Каваліўка|Кол]]
|скарачэньне_KRY=[[Крыўбас Крывы Рог|Кры]]
|скарачэньне_KUD=[[Кудрыўка (футбольны клюб)|Куд]]
|скарачэньне_LBK=[[Левы Бераг Кіеў|Лев]]
|скарачэньне_LNZ=[[ЛНЗ Чаркасы|ЛНЗ]]
|скарачэньне_M25=[[Харкаў (футбольны клюб)|Хар]]
|скарачэньне_OBL=[[Абалонь Кіеў|Аба]]
|скарачэньне_PZH=[[Палесьсе Жытомір|Плс]]
|скарачэньне_SHA=[[Шахтар Данецк|Шах]]
|скарачэньне_VER=[[Верас Роўна|Вер]]
|скарачэньне_ZOR=[[Зара Луганск|Зар]]

|назва_BUK=[[Букавіна Чарнаўцы]]
|назва_CHO=[[Чарнаморац Адэса]]
|назва_DYN=[[Дынама Кіеў]]
|назва_EPC=[[Эпіцэнтар Камянец-Падольскі]]
|назва_KAR=[[Карпаты Львоў]]
|назва_KOL=[[Колас Каваліўка]]
|назва_KRY=[[Крыўбас Крывы Рог]]
|назва_KUD=[[Кудрыўка (футбольны клюб)|Кудрыўка]]
|назва_LBK=[[Левы Бераг Кіеў]]
|назва_LNZ=[[ЛНЗ Чаркасы]]
|назва_M25=[[Харкаў (футбольны клюб)|Харкаў]]
|назва_OBL=[[Абалонь Кіеў]]
|назва_PZH=[[Палесьсе Жытомір]]
|назва_SHA=[[Шахтар Данецк]]
|назва_VER=[[Верас Роўна]]
|назва_ZOR=[[Зара Луганск]]

| матч_BUK_DYN = 
| матч_BUK_EPC = 
| матч_BUK_KAR = 
| матч_BUK_KOL = 
| матч_BUK_KRY =
| матч_BUK_KUD =
| матч_BUK_M25 =
| матч_BUK_LBK = 
| матч_BUK_LNZ = 0-0 
| матч_BUK_OBL = 
| матч_BUK_PZH = 
| матч_BUK_CHO = 
| матч_BUK_SHA = 
| матч_BUK_VER = 
| матч_BUK_ZOR = 

| матч_CHO_BUK = 
| матч_CHO_DYN = 
| матч_CHO_EPC = 
| матч_CHO_KAR = 
| матч_CHO_KOL = 
| матч_CHO_KRY =
| матч_CHO_KUD =
| матч_CHO_LBK = 
| матч_CHO_LNZ = 
| матч_CHO_M25 = 
| матч_CHO_OBL = 
| матч_CHO_PZH = 1-2
| матч_CHO_SHA = 
| матч_CHO_VER = 
| матч_CHO_ZOR = 

| матч_DYN_BUK = 
| матч_DYN_CHO = 
| матч_DYN_EPC = 
| матч_DYN_KAR = 
| матч_DYN_KOL = 
| матч_DYN_KRY =
| матч_DYN_KUD =
| матч_DYN_LBK = 
| матч_DYN_LNZ = 
| матч_DYN_M25 = 
| матч_DYN_OBL = 
| матч_DYN_PZH = 
| матч_DYN_SHA = 
| матч_DYN_VER = 
| матч_DYN_ZOR = 

| матч_EPC_BUK = 
| матч_EPC_CHO = 
| матч_EPC_DYN = 
| матч_EPC_KAR = 
| матч_EPC_KOL = 
| матч_EPC_KRY = 
| матч_EPC_KUD =
| матч_EPC_LBK = 
| матч_EPC_LNZ = 
| матч_EPC_M25 = 
| матч_EPC_OBL = 3-0
| матч_EPC_PZH = 
| матч_EPC_SHA = 
| матч_EPC_VER = 
| матч_EPC_ZOR =

| матч_KAR_BUK = 
| матч_KAR_CHO = 
| матч_KAR_DYN = 
| матч_KAR_EPC = 
| матч_KAR_KOL = 
| матч_KAR_KRY = 
| матч_KAR_KUD =
| матч_KAR_LBK =  
| матч_KAR_LNZ = 
| матч_KAR_M25 = 
| матч_KAR_OBL = 
| матч_KAR_PZH = 
| матч_KAR_SHA = 
| матч_KAR_VER = 
| матч_KAR_ZOR = 

| матч_KOL_BUK = 
| матч_KOL_CHO = 
| матч_KOL_DYN = 
| матч_KOL_EPC = 
| матч_KOL_KAR = 
| матч_KOL_KRY = 
| матч_KOL_KUD =
| матч_KOL_LBK = 
| матч_KOL_LNZ = 
| матч_KOL_M25 = 
| матч_KOL_OBL =  
| матч_KOL_PZH = 
| матч_KOL_SHA = 
| матч_KOL_VER = 
| матч_KOL_ZOR =

| матч_KRY_BUK = 
| матч_KRY_CHO = 
| матч_KRY_DYN = 
| матч_KRY_EPC = 
| матч_KRY_KAR = 1-4 
| матч_KRY_KOL = 
| матч_KRY_KUD =
| матч_KRY_LBK = 
| матч_KRY_LNZ = 
| матч_KRY_M25 = 
| матч_KRY_OBL = 
| матч_KRY_PZH = 
| матч_KRY_SHA = 
| матч_KRY_VER = 
| матч_KRY_ZOR = 

| матч_KUD_BUK = 
| матч_KUD_CHO = 
| матч_KUD_DYN = 
| матч_KUD_EPC = 
| матч_KUD_KAR =  
| матч_KUD_KOL = 
| матч_KUD_KRY =
| матч_KUD_LBK = 
| матч_KUD_LNZ = 
| матч_KUD_M25 = 
| матч_KUD_OBL = 
| матч_KUD_PZH = 
| матч_KUD_SHA = 
| матч_KUD_VER = 
| матч_KUD_ZOR =

| матч_M25_BUK = 
| матч_M25_CHO = 
| матч_M25_DYN = 
| матч_M25_EPC = 
| матч_M25_KAR = 
| матч_M25_KOL = 
| матч_M25_KRY = 
| матч_M25_KUD =
| матч_M25_LBK = 
| матч_M25_LNZ = 
| матч_M25_OBL = 
| матч_M25_PZH = 
| матч_M25_SHA = 
| матч_M25_VER = 1-0
| матч_M25_ZOR = 

| матч_LBK_BUK = 
| матч_LBK_CHO = 
| матч_LBK_DYN = 
| матч_LBK_EPC = 
| матч_LBK_KAR = 
| матч_LBK_KOL = 
| матч_LBK_KRY =
| матч_LBK_KUD = 
| матч_LBK_LNZ =
| матч_LBK_M25 =  
| матч_LBK_OBL = 
| матч_LBK_PZH = 
| матч_LBK_SHA = 
| матч_LBK_VER = 
| матч_LBK_ZOR =
 
| матч_LNZ_BUK = 
| матч_LNZ_CHO = 
| матч_LNZ_DYN = 
| матч_LNZ_EPC = 
| матч_LNZ_KAR = 
| матч_LNZ_KOL = 
| матч_LNZ_KRY = 
| матч_LNZ_KUD = 
| матч_LNZ_M25 =
| матч_LNZ_LBK = 
| матч_LNZ_OBL = 
| матч_LNZ_PZH = 
| матч_LNZ_SHA = 
| матч_LNZ_VER = 
| матч_LNZ_ZOR = 

| матч_OBL_BUK = 
| матч_OBL_CHO = 
| матч_OBL_DYN = 
| матч_OBL_EPC = 
| матч_OBL_KAR = 
| матч_OBL_KOL = 
| матч_OBL_KRY =
| матч_OBL_KUD =  
| матч_OBL_M25 =
| матч_OBL_LBK = 
| матч_OBL_LNZ = 
| матч_OBL_PZH = 
| матч_OBL_SHA = 
| матч_OBL_VER = 
| матч_OBL_ZOR = 

| матч_PZH_BUK = 
| матч_PZH_CHO = 
| матч_PZH_DYN = 
| матч_PZH_EPC = 
| матч_PZH_KAR = 
| матч_PZH_KOL = 
| матч_PZH_KRY =
| матч_PZH_KUD =
| матч_PZH_LBK =
| матч_PZH_LNZ = 
| матч_PZH_M25 = 
| матч_PZH_OBL = 
| матч_PZH_SHA = 
| матч_PZH_VER = 
| матч_PZH_ZOR = 

| матч_SHA_BUK = 
| матч_SHA_CHO = 
| матч_SHA_DYN = 
| матч_SHA_EPC = 
| матч_SHA_KAR = 
| матч_SHA_KOL = 
| матч_SHA_KRY = 
| матч_SHA_KUD = 5-1
| матч_SHA_LBK = 
| матч_SHA_LNZ = 
| матч_SHA_M25 = 
| матч_SHA_OBL = 
| матч_SHA_PZH = 
| матч_SHA_VER = 
| матч_SHA_ZOR = 

| матч_VER_BUK = 
| матч_VER_CHO = 
| матч_VER_DYN = 
| матч_VER_EPC = 
| матч_VER_KAR = 
| матч_VER_KOL = 
| матч_VER_KRY = 
| матч_VER_KUD =
| матч_VER_LBK = 
| матч_VER_LNZ =  
| матч_VER_M25 = 
| матч_VER_OBL = 
| матч_VER_PZH = 
| матч_VER_SHA = 
| матч_VER_ZOR = 

| матч_ZOR_BUK =  
| матч_ZOR_CHO = 
| матч_ZOR_DYN =
| матч_ZOR_EPC = 
| матч_ZOR_KAR = 
| матч_ZOR_KOL = 2-0
| матч_ZOR_KRY = 
| матч_ZOR_KUD =
| матч_ZOR_LBK =  
| матч_ZOR_LNZ =  
| матч_ZOR_M25 = 
| матч_ZOR_OBL = 
| матч_ZOR_PZH = 
| матч_ZOR_SHA = 
| матч_ZOR_VER = 

| матч_KDR_BUK = 
| матч_KDR_CHO = 
| матч_KDR_DYN = 
| матч_KDR_EPC = 
| матч_KDR_KAR = 
| матч_KDR_KOL = 
| матч_KDR_KRY = 
| матч_KDR_LBK = 
| матч_KDR_LNZ = 
| матч_KDR_M25 = 
| матч_KDR_OBL =  
| матч_KDR_PZH = 
| матч_KDR_SHA =  
| матч_KDR_VER = 
| матч_KDR_ZOR = 
}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://upl.ua/ Афіцыйны сайт Украінскай Прэм’ер-лігі]

{{Сэзоны Прэм’ер-лігі чэмпіянату Ўкраіны па футболе}}
{{Эўрапейскі футбол у сэзоне 2026—2027 гадоў}}

[[Катэгорыя:Чэмпіянат Украіны па футболе]]
[[Катэгорыя:2026 год у футболе]]
[[Катэгорыя:2027 год у футболе]]</text>
      <sha1>tv4r4emy0lvdfjor8jwuu8sfxjz9lre</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Карбутоўскія</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303339</id>
    <revision>
      <id>2682369</id>
      <timestamp>2026-08-04T19:37:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43190-81</username>
        <id>99321</id>
      </contributor>
      <comment>Створаная старонка са зьместам „{{Род |Назва                        = Карбутоўскія |Лацінка                      = Karbutoŭskija |Назва ў родным склоне        = Карбутоўскіх |Назва роду на мове арыгіналу = |Герб                         =  |Шырыня выявы                 =  |Подпіс выявы                 =  |Дэвіз                        = |Дэвіз...“</comment>
      <origin>2682369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6491" sha1="1mobmocau98hoihvwga2cycba37lkj6" xml:space="preserve">{{Род
|Назва                        = Карбутоўскія
|Лацінка                      = Karbutoŭskija
|Назва ў родным склоне        = Карбутоўскіх
|Назва роду на мове арыгіналу =
|Герб                         = 
|Шырыня выявы                 = 
|Подпіс выявы                 = 
|Дэвіз                        =
|Дэвіз па-беларуску           =
|Краіна паходжаньня           = [[Вялікае Княства Літоўскае]]
|Тытул                        =
|Тытулы                       =
|Прызнаныя ў                  = [[Расейская імпэрыя]]
|Першы з роду                 = 
|Апошні з роду                =
|Адгалінаваньне роду          =
|Адгалінаваньні ад роду       =
}}

'''Карбутоўскія''' — шляхецкі род. 

== Імя ==
{{Асноўны артыкул|Карыбут (імя)}}

Карыбода або Карыбут (Karibaudis, Korybut&lt;ref name=&quot;SEMSNO-2002-26&quot;&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 26.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref name=&quot;Gamillscheg-1936-134&quot;&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 134.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SEMSNO-2002-26&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная]] [[Кор|-кар- (-кор-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Караман (імя)|Караман]], [[Карымонт]], [[Карыят (імя)|Карыят]]; германскія імёны Caroman, Caromond, Cariatto) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] kaurus 'цяжкі, важкі'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt; або ад гоцкага&lt;ref&gt;[https://www.koeblergerhard.de/got/got_k.html K] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.&lt;/ref&gt; і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] kara 'турбота, клопат'&lt;ref name=&quot;Gamillscheg-1936-134&quot;/&gt;, а аснова [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Бода|-буд- (-бод-)]]&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.&lt;/ref&gt; (у старажытных тэкстах ''bod'' праз доўгае ''о'' пісалася як ''baud''&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 59.&lt;/ref&gt;). Такім парадкам, імя Карыбут азначае «цяжкі корань»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.&lt;/ref&gt;.

Германскае паходжаньне імя Карыбут (Korybut) сьцьвердзіў этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]] — ад германскага імя Hariboth (Harboth)&lt;ref name=&quot;SEMSNO-2002-26&quot;/&gt;, якое таксама фіксуецца ў форме [[Карыябод (імя)|Cariobaud]] ([[Гір|Cario]]-baud)&lt;ref&gt;Haubrichs W. Romano-germanische Hybridnamen des frühen Mittelalters nördlich der Alpen // Akkulturation. Probleme einer germanisch-romanischen Kultursynthese. — Berlin, 2004. S. [https://books.google.by/books?id=JW0jAAAAQBAJ&amp;pg=PA180&amp;dq=Cariobaud&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjX-buq0aaJAxWt9gIHHbHVEBkQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=Cariobaud&amp;f=false S. 180].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. — Wien, 1987. S. 170.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Khallieva Boiché O. Imja et Name, Aux sources de l’anthropnymie germanique, anglo-saxonne et slave. — Presses de l’université Paris-Sorbonne, 2015. P. 347.&lt;/ref&gt;. Адзначалася гістарычнае бытаваньне германскага імя Карыбут у Польшчы: ''Mathias Coributh… vicarius perpetuus in ecclesia [[Гнезна (Польшча)|Gneznensi]]'' (1440 год); ''domino… Coributh'' (1451 год); ''Koributh… Kuriboth'' (1495 год)&lt;ref&gt;Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 3. — Wrocław, 1971—1973. S. 88.&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==
Пачынальнік роду — Сьцяпан Іванавіч Корбутаў (Карбутовіч) — выехаў з [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] у [[Маскоўская дзяржава|Маскоўскую дзяржаву]], служыў у смаленскай шляхце, а ў 1661 годзе атрымаў у валоданьне маёнтак у [[Бельскі павет (Смаленская губэрня)|Бельскім павеце]]&lt;ref&gt;Pолон: литературный сборник. — Петроград, 1916. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=6gkTAAAAIAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 124].&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Жыгманты]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

[[Катэгорыя:Беларускія шляхецкія роды]]
[[Катэгорыя:Расейскія шляхецкія роды]]
[[Катэгорыя:Смаленская шляхта]]
[[Катэгорыя:Шляхецкія роды Вялікага Княства Літоўскага]]</text>
      <sha1>1mobmocau98hoihvwga2cycba37lkj6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пээр Коопмэйнэрс</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303340</id>
    <revision>
      <id>2682392</id>
      <timestamp>2026-08-04T21:07:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <comment>крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Peer_Koopmeiners?oldid=1367470757</comment>
      <origin>2682392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3463" sha1="c5368bdslwa41nwh3mfehhhoqc1cvhw" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Пэ́эр Ко́опмэйнэрс''' ({{мова-nl|Peer Koopmeiners}}; {{Н}} 4 траўня 2000 году) — нідэрляндзкі футбаліст, абарончы паўабаронца клюбу [[АЗ Алькмаар|АЗ]].

== Кар’ера ==
17 кастрычніка 2020 году Коопмэйнэрс адзначыўся сваім першым прафэсійным голам у кар’еры, улучыўшы мяч у браму «[[Ёнг Аякс Амстэрдам|Ёнг Аякса]]»&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/jong-ajax-wint-met-tien-man-van-jong-az-nec-te-sterk-voor-jong-fc-utrecht~a9a8e106/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F|загаловак=Jong Ajax wint met tien man van Jong AZ, NEC te sterk voor Jong Utrecht|выдавецтва=DPG Media}}&lt;/ref&gt;. 2 лютага 2021 году ён вызначыўся голам з штрафнога ўдара, які дапамог «[[Ёнг АЗ Алькмаар|Ёнг АЗ]]» атрымаць перамогу 3:2 над іншай камандай другога дывізіёну клюбам «[[Эйндговэн (футбольны клюб)|Эйндговэн]]»&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.nhnieuws.nl/nieuws/280181/snoeiharde-vrije-trap-koopmeiners-helpt-jong-az-langs-taai-fc-eindhoven|загаловак=Snoeiharde vrije trap Koopmeiners helpt Jong AZ langs taai FC Eindhoven|выдавецтва=NH Nieuws}}&lt;/ref&gt;. 23 чэрвеня 2021 году трапіў да шыхтаў першай каманды&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.az.nl/nl/nieuws/az-kwartet-maakt-promotie|загаловак=AZ-kwartet maakt promotie|выдавецтва=www.az.nl|копія=https://web.archive.org/web/20210624144916/https://www.az.nl/nl/nieuws/az-kwartet-maakt-promotie|дата копіі=24.06.2021}}&lt;/ref&gt;. 10 студзеня 2023 году Коопмэйнэрс быў аддадзены ў арэнду «[[Эксэльсіёр Ратэрдам|Эксэльсіёру]]»&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://excelsiorrotterdam.nl/2023/01/excelsior-huurt-peer-koopmeiners-van-az-met-optie-tot-koop/|загаловак=EXCELSIOR HUURT PEER KOOPMEINERS VAN AZ MET OPTIE TOT KOOP|выдавецтва=Excelsior|дата публікацыі=10.01.2023}}&lt;/ref&gt;, а ў сярэдзіне году выправіўся ў арэнду ў клюб «[[Альмэрэ Сіці]]»&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://almerecity.nl/almere-city-1/almere-city-fc-bereikt-mondeling-akkoord-met-az-over-peer-koopmeiners/|загаловак=Almere City FC bereikt mondeling akkoord met AZ over Peer Koopmeiners|выдавецтва=Almere City FC|дата публікацыі=18.07.2023}}&lt;/ref&gt;. 13 жніўня дэбютаваў за клюб у матчы Эрэдывізіі супраць клюбу «[[Твэнтэ Энсхэдэ|Твэнтэ]]».

== Дасягненьні ==
'''АЗ''':
* Уладальнік [[Супэркубак Нідэрляндаў па футболе|Супэркубка Нідэрляндаў]]: 2026

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Transfermarkt}}
* {{Soccerway}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Коопмэйнэрс, Пээр}}
[[Катэгорыя:Нідэрляндзкія футбалісты]]</text>
      <sha1>c5368bdslwa41nwh3mfehhhoqc1cvhw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Альмэрэ Сіці»</title>
    <ns>14</ns>
    <id>303341</id>
    <revision>
      <id>2682394</id>
      <timestamp>2026-08-04T21:09:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <comment>[[Вікіпэдыя:Катэгорыя|катэгорыя]]</comment>
      <origin>2682394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="404" sha1="p2k984up3o1hu6ffinq11nv84u9dxd7" xml:space="preserve">''У гэтую катэгорыю заносяцца футбалісты, якія выступаюць цяпер або выступалі ў мінулым за [[Альмэрэ Сіці|ФК «Альмэрэ Сіці»]]''

[[Катэгорыя:Альмэрэ Сіці]]
[[Катэгорыя:Футбалісты паводле клюбаў Нідэрляндаў‎‎‎|Альмэрэ Сіці]]</text>
      <sha1>p2k984up3o1hu6ffinq11nv84u9dxd7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Файл:ФК Паперпрам.svg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>303342</id>
    <revision>
      <id>2682432</id>
      <timestamp>2026-08-05T07:22:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <comment>{{Абгрунтаваньне добрасумленнага выкарыстаньня
| апісаньне     = Лягатып футбольнага клюба «[[Паперпрам Гомель|Паперпрам]]» Гомель
| аўтар         = ФК Паперпрам
| час стварэньня = 2024
| крыніца       = https://vk.com/fcbumprom
| артыкул       = Паперпрам Гомель
| частка        = Поўная выява лягатыпа
| разрозьненьне = Так
| мэта          = Дапамагчы чытачам ідэнтыфікаваць спартовую каманду
| заменнасьць   = Гэта лягатып футбольнага клюбу, таму для яго няма свабоднай замены
| іншае         =...</comment>
      <origin>2682432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="968" sha1="imzgbijvec2c4ajxscdv2zf5ttppx44" xml:space="preserve">== Апісаньне ==
{{Абгрунтаваньне добрасумленнага выкарыстаньня
| апісаньне     = Лягатып футбольнага клюба «[[Паперпрам Гомель|Паперпрам]]» Гомель
| аўтар         = ФК Паперпрам
| час стварэньня = 2024
| крыніца       = https://vk.com/fcbumprom
| артыкул       = Паперпрам Гомель
| частка        = Поўная выява лягатыпа
| разрозьненьне = Так
| мэта          = Дапамагчы чытачам ідэнтыфікаваць спартовую каманду
| заменнасьць   = Гэта лягатып футбольнага клюбу, таму для яго няма свабоднай замены
| іншае         = Выява — прадмет грамадзкага інтарэсу
}}
== Ліцэнзія ==
{{SVG-лягатып}}</text>
      <sha1>imzgbijvec2c4ajxscdv2zf5ttppx44</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Іван Шымаковіч</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303343</id>
    <revision>
      <id>2682464</id>
      <timestamp>2026-08-05T11:04:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <comment>пачатак</comment>
      <origin>2682464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5171" sha1="rk3gkcq6byt9wtueplw1zhnxomy7wuq" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Іва́н Шымако́віч''' ({{Н}} 13 лютага 2005 году) — беларускі футбаліст, брамнік менскага «[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама]]».

== Кар’ера ==
=== Клюбная ===
Выхаванец футбольнай акадэміі менскага «[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама]]». У 2022 годзе таксама пачаў трапляць у заяўку асноўнай каманды клюбу ў [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]]. У сэзоне 2023 году пачаў бараніць колеры дублюючага складу клюбу. У пачатку 2024 году быў пераведзены ў асноўны склад клюбу ў ролі рэзэрвовага гульца, але перадусім гуляў у складзе «Дынама-2» у Першай лізе. Дэбютны матч за каманду згуляў 20 красавіка 2024 году ў матчы супраць «[[Баранавічы (футбольны клюб)|Баранавічаў]]». За першую каманду клюбу дэбютаваў 13 кастрычніка 2024 году ў матчы Найвышэйшай лігі супраць наваполацкага «[[Нафтан Наваполацак|Нафтану]]»&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://bel.football/news/ivan-shimakovich-debyutiruet-za-osnovnuyu-komandu-minskogo-dinamo|загаловак=Иван Шимакович дебютирует за основную команду минского «Динамо»|выдавецтва=bel.football|дата публікацыі=13.10.2024}}&lt;/ref&gt;. У 2025 годзе стаў галоўным брамнікам сталічнікаў, але ўжо ў чэрвені страціў месца ў браме, саступіўшы яго расейцу Івану Канавалаву. У жніўні пачаў прыцягвацца да матчаў другой каманды. У новым сэзоне канкурэнтам Шымаковіча стаў [[Міхаіл Казакевіч]], які далучыўся да клюбу з складу берасьцейскага «[[Дынама Берасьце|Дынама]]». З гэтае прычыны брамнік не гуляў у першай палове сэзону, але ў пачатку лета стаў асноўным брамнікам каманды. Таксама Шымаковіч стаў галоўным галкіпэрам у матчах беларускага клюбу ў матчах [[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2026—2027 гадоў|Лігі канфэрэнцыяў 2026—2027 гадоў]].

=== Міжнародная ===
У студзені 2021 году футбаліста выклікалі ў зборную Беларусі да 17 гадоў. Дэбютаваў за гэтую каманду 3 лютага 2021 году ў таварыскім матчы супраць зборнай Казахстану. У чэрвені 2022 году Шымановіч далучыўся да складу зборнай Беларусі да 19 гадоў, запачаткаваўшы выступы ў ёй 11 чэрвеня 2022 году ў таварыскім матчы супраць зборнай Узбэкістану. У складзе дружыны браў удзел у адборачных матчах да чэмпіянату Эўропы да 19 гадоў. Таксама згуляў за зборную Беларусі да 18 гадоў супраць зборнай аднагодкаў з Расеі 20 лістапада 2022 году. У сакавіку 2025 году быў выкліканы ў [[моладзевая зборная Беларусі па футболе|зборную Беларусі да 21 году]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://dinamo-minsk.by/press-centr/news/2025/mart7/shimakovich-i-cepenkov-v-molodezhnoj-sbornoj-belarusi|загаловак=Шамакович и Цепенков — в молодежной сборной Беларуси|выдавецтва=dinamo-minsk.by|дата публікацыі=14.03.2025}}&lt;/ref&gt;, дэбютаваў за каманду 25 сакавіка 2025 году ў таварыскім матчы супраць зборнай Турэччыны.

== Дасягненьні ==
'''«Дынама» Менск''':
* [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Чэмпіён Беларусі]]: 2024
* Уладальнік [[Супэркубак Беларусі па футболе|Супэркубка Беларусі]]: 2025

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Transfermarkt}}
* {{Soccerway}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Шымаковіч, Іван}}
[[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]]</text>
      <sha1>rk3gkcq6byt9wtueplw1zhnxomy7wuq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2682467</id>
      <parentid>2682464</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T11:42:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Вонкавыя спасылкі */ -[[Вікіпэдыя:Шаблёны|шаблён]]</comment>
      <origin>2682467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5155" sha1="cvopwdkkm8zhdrdg30t4cign8jcvra6" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Іва́н Шымако́віч''' ({{Н}} 13 лютага 2005 году) — беларускі футбаліст, брамнік менскага «[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама]]».

== Кар’ера ==
=== Клюбная ===
Выхаванец футбольнай акадэміі менскага «[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама]]». У 2022 годзе таксама пачаў трапляць у заяўку асноўнай каманды клюбу ў [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]]. У сэзоне 2023 году пачаў бараніць колеры дублюючага складу клюбу. У пачатку 2024 году быў пераведзены ў асноўны склад клюбу ў ролі рэзэрвовага гульца, але перадусім гуляў у складзе «Дынама-2» у Першай лізе. Дэбютны матч за каманду згуляў 20 красавіка 2024 году ў матчы супраць «[[Баранавічы (футбольны клюб)|Баранавічаў]]». За першую каманду клюбу дэбютаваў 13 кастрычніка 2024 году ў матчы Найвышэйшай лігі супраць наваполацкага «[[Нафтан Наваполацак|Нафтану]]»&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://bel.football/news/ivan-shimakovich-debyutiruet-za-osnovnuyu-komandu-minskogo-dinamo|загаловак=Иван Шимакович дебютирует за основную команду минского «Динамо»|выдавецтва=bel.football|дата публікацыі=13.10.2024}}&lt;/ref&gt;. У 2025 годзе стаў галоўным брамнікам сталічнікаў, але ўжо ў чэрвені страціў месца ў браме, саступіўшы яго расейцу Івану Канавалаву. У жніўні пачаў прыцягвацца да матчаў другой каманды. У новым сэзоне канкурэнтам Шымаковіча стаў [[Міхаіл Казакевіч]], які далучыўся да клюбу з складу берасьцейскага «[[Дынама Берасьце|Дынама]]». З гэтае прычыны брамнік не гуляў у першай палове сэзону, але ў пачатку лета стаў асноўным брамнікам каманды. Таксама Шымаковіч стаў галоўным галкіпэрам у матчах беларускага клюбу ў матчах [[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2026—2027 гадоў|Лігі канфэрэнцыяў 2026—2027 гадоў]].

=== Міжнародная ===
У студзені 2021 году футбаліста выклікалі ў зборную Беларусі да 17 гадоў. Дэбютаваў за гэтую каманду 3 лютага 2021 году ў таварыскім матчы супраць зборнай Казахстану. У чэрвені 2022 году Шымановіч далучыўся да складу зборнай Беларусі да 19 гадоў, запачаткаваўшы выступы ў ёй 11 чэрвеня 2022 году ў таварыскім матчы супраць зборнай Узбэкістану. У складзе дружыны браў удзел у адборачных матчах да чэмпіянату Эўропы да 19 гадоў. Таксама згуляў за зборную Беларусі да 18 гадоў супраць зборнай аднагодкаў з Расеі 20 лістапада 2022 году. У сакавіку 2025 году быў выкліканы ў [[моладзевая зборная Беларусі па футболе|зборную Беларусі да 21 году]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://dinamo-minsk.by/press-centr/news/2025/mart7/shimakovich-i-cepenkov-v-molodezhnoj-sbornoj-belarusi|загаловак=Шамакович и Цепенков — в молодежной сборной Беларуси|выдавецтва=dinamo-minsk.by|дата публікацыі=14.03.2025}}&lt;/ref&gt;, дэбютаваў за каманду 25 сакавіка 2025 году ў таварыскім матчы супраць зборнай Турэччыны.

== Дасягненьні ==
'''«Дынама» Менск''':
* [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Чэмпіён Беларусі]]: 2024
* Уладальнік [[Супэркубак Беларусі па футболе|Супэркубка Беларусі]]: 2025

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Transfermarkt}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Шымаковіч, Іван}}
[[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]]</text>
      <sha1>cvopwdkkm8zhdrdg30t4cign8jcvra6</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>