Адам Міцкевіч

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="be-tarask">
  <siteinfo>
    <sitename>Вікіпэдыя</sitename>
    <dbname>be_x_oldwiki</dbname>
    <base>https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.16</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Мэдыя</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Спэцыяльныя</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Абмеркаваньне</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Удзельнік</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Гутаркі ўдзельніка</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Вікіпэдыя</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Абмеркаваньне Вікіпэдыі</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Абмеркаваньне файла</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Абмеркаваньне MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблён</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Абмеркаваньне шаблёну</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Дапамога</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Абмеркаваньне дапамогі</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Катэгорыя</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Абмеркаваньне катэгорыі</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Партал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Абмеркаваньне парталу</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Абмеркаваньне модулю</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Адам Міцкевіч</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4985</id>
    <revision>
      <id>2686096</id>
      <parentid>2679319</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T22:50:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2686096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="301193" sha1="3a557th720q5kjh5yyufu92of0km6hf" xml:space="preserve">{{Пісьменьнік
|Імя                 = Адам Міцкевіч
|Лацінка             = Adam Mickievič
|Арыгінал імя        = {{мова-pl|}} Adam Bernard Mickiewicz
|Партрэт             = Adam Mickiewicz według dagerotypu paryskiego z 1842 roku.jpg
|Памер               = 240пкс
|Апісаньне           = Адам Міцкевіч, дагэратып 1842 году
|Герб                = POL COA Poraj.svg
|Подпіс гербу        = [[Порай (герб)|Герб «Порай»]]
|Род                 = [[Міцкевічы (род)|Міцкевічы]]
|Бацька              = Мікалай Міцкевіч
|Маці                = Барбара з [[Маеўскія|Маеўскіх]]
|Дзеці               = [[Марыя Гарэцкая|Марыя]], Гэлена, [[Уладзіслаў Міцкевіч|Уладзіслаў]], Юзэф, Аляксандар, Ян
|Жонка               = [[Цэліна Шыманоўская]]
|Рэлігія             = [[рыма-каталік]]
|Імя пры нараджэньні = Adam Bernard Mickiewicz
|Псэўданімы          =
|Месца нараджэньня   = [[Завосьсе]] або [[Наваградак]], [[Наваградзкі павет]], [[Літоўская губэрня]], [[Расейская імпэрыя]]
|Месца сьмерці       = [[Канстантынопаль]], [[Асманская імпэрыя]]
|Грамадзянства       =
|Род дзейнасьці      = [[паэт]], палітычны публіцыст
|Гады актыўнасьці    =
|Напрамак            = [[рамантызм]]
|Жанр                = верш, баляда, паэма
|Дэбют               =
|Значныя творы       = ''[[Пан Тадэвуш]]''&lt;br /&gt;''[[Дзяды (паэма)|Дзяды]]''&lt;br /&gt;''[[Ода да маладосьці]]'' ''[[Рамантычнасьць (баляда)|Рамантычнасьць]]''&lt;br /&gt;''[[Крымскія санэты]]''&lt;br /&gt;''[[Reduta Ordona]]''
|Прэміі              =
|Подпіс              = Autograph-AdamMickiewicz.svg
|ВікіКрыніца         = be:s:Аўтар:Адам Міцкевіч
|Палічка             = http://www.knihi.com/Adam_Mickievic/
|Сайт                =
}}
'''Ада́м Бэрна́рд Міцке́віч''' ({{мова-pl|Adam Bernard Mickiewicz|скарочана}}; 24 сьнежня 1798, фальварак [[Завосьсе]] Наваградзкага павету Літоўскай губэрні, сёньня — Баранавіцкі раён Берасьцейскай вобласьці, у некаторых крыніцах [[Наваградак]]{{Заўвага|У {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мэтрычная кніга|мэтрыцы|pl|Wyznaniowa księga metrykalna}} няма дакладных зьвестак ні пра месца нараджэньня, ні пра дату нараджэння&lt;ref&gt;[https://familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CS9M-1S3K-3?i=983&amp;cat=1690254 Спасылка на мэтрыку Адама Міцкевіча]&lt;/ref&gt;.}}, [[Расейская імпэрыя]] — 26 лістапада 1855, [[Канстантынопаль]], [[Асманская імпэрыя]] (сёньня — [[Стамбул]], [[Турэччына]])&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110920173729/http://encyklopedia.pwn.pl/haslo.php?id=3940563 Mickiewicz Adam Bernard] (у:) Internetowa encyklopedia PWN&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ksawery Pruszyński. Opowieść o Mickiewiczu. — Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza «Czytelnik», 1998. S. 7—8.&lt;/ref&gt; — [[Беларусь|беларускі]] [[паэт]] беларускага паходжаньня&lt;ref&gt;Масляніцына І. [http://slounik.org/157553.html Міцкевіч (Mickiewicz) Адам] // {{Літаратура/Мысьліцелі і асьветнікі Беларусі (1995)|к}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Ніна Баршчэўская|Баршчэўская Н.]] [https://web.archive.org/web/20081012095313/http://kamunikat.fontel.net/www/czasopisy/kamunikat/27/05a.htm Адам Міцкевіч і Беларуская мова] // Камунікат 2 / 2005 (27)&lt;/ref&gt;, палітычны публіцыст і дзяяч нацыянальна-вызвольнага польскага руху, быў сябрам [[Таварыства філяматаў]]. Некаторымі зь беларускіх літаратараў Міцкевіч вызнаецца як адзін з пачынальнікаў новае беларускае літаратуры&lt;ref&gt;[[Адам Мальдзіс|Мальдзіс А.]] Зямля Навагрудская, краю мой родны… // Адам Міцкевіч і Беларусь = Adam Mickiewicz a Białoruś / Уклад. В. Грышкевіч, навук. рэд. А. Мальдзіс, Т. Нягодзіш. — Мн.: ННАЦ імя Ф. Скарыны, 1997. С. 6.&lt;/ref&gt; і беларускім польскамоўным паэтам&lt;ref&gt;[http://slounik.org/154374.html Міцкевіч Адам] // {{Літаратура/Культуралёгія: Энцыклапедычны даведнік. Менск: Беларуская Энцыкляпэдыя, 2003}}&lt;/ref&gt;. Вядомы перадусім сваімі балядамі, паэтычнымі апавяданьнямі — паэмы «[[Дзяды (паэма)|Дзяды]]» і паэтычная эпапэя «[[Пан Тадэвуш]]», прызнаныя апошнім вялікім [[эпас]]ам шляхецкай культуры. Сярод іншых уплывовых твораў Міцкевіча вылучаюцца паэмы «[[Конрад Валенрод (паэма)|Конрад Валенрод]]» і «[[Гражына (паэма)|Гражына]]». Нацыянальны паэт [[Беларусь|Беларусі]], [[Польшча|Польшчы]], [[Летува|Летувы]].

За сваю антыўрадавую палітычную дзейнасьць Адам Міцкевіч правёў у высылцы ў цэнтральнай Расеі пяць гадоў, пакінуў Расейскую імпэрыю ў 1829 годзе і правёў рэшту свайго жыцьця ў выгнаньні, першапачаткова асеўшы ў [[Рым]]е, потым перабраўшыся ў [[Парыж]], дзе ён стаў прафэсарам [[Славяне|славянскай]] літаратуры ў «[[Калеж дэ Франс]]». У Парыжы сустракаўся з [[Фрыдэрык Шапэн|Фрыдэрыкам Шапэнам]]. Памёр у [[Канстантынопаль|Канстантынопалі]], куды ён прыехаў дапамагаць ў арганізацыі польскіх войскаў дзеля барацьбы з Расейскай імпэрыяй у Крымскай вайне. Яго парэшткі пазьней былі перавезеныя ў [[Вавэль]]скі касьцёл у [[Кракаў|Кракаве]].

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Міцкевічы (род)}}
Бацька пісьменьніка Мікалай выводзіў сваё паходжаньне са [[шляхта|шляхецкага]] роду Рымвідаў-Міцкевічаў гербу «Порай», заснавальнікам якога нібыта быў літоўскі баярын Рымвід&lt;ref&gt;{{Кніга | аўтар = [[Томас Вэнцлава|Tomas Venclova]] |частка = |загаловак = Vilniaus vardai|арыгінал = |спасылка = https://vilniausgalerija.lt/2023/12/22/tomas-venclova-vilniaus-vardai-adomas-mickevicius/ |адказны = |выданьне = |месца = Vilnius | выдавецтва = R. Paknio leidykla |год =2017 |том = |старонкі = 134 |старонак =448 |сэрыя = |isbn = 978-995-57367-21|наклад = }}&lt;/ref&gt;. Сам Міцкевіч пісаў аб баярыне Рымвідзе ў сваёй «Гражыне». Аднак дваранства Рымвідаў-Міцкевічаў не было прызнана й [[разбор шляхты|зацьверджана]] ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], бо Міцкевічы не прадставілі слушных доказаў&lt;ref&gt;Рыбчонак С.А….&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Syrokomla-Bułhak A…. S.185.&lt;/ref&gt;. У дакументах XVIII стагоддзя, продкі паэта ніколі не пісаліся з прыдомкам Рымвід, у адрозненні ад прадстаўнікоў заможнага роду Рымвід-Міцкевічаў з Мінскага ваяводства.Паводле некаторых дасьледчыкаў, бацька паэта паходзіў з заможнага беларускага сялянства&lt;ref&gt;[http://www.petergen.com/krukowski/hrick.htm Анатолий ГРИЦКЕВИЧ: «Белорусский шляхтич — значит благородный, свободный, вольный!»]&lt;/ref&gt;. Гэта таксама памылка. Акрамя таго Мікалай Міцкевіч браў удзел у паўстаньні 1794 году, але інфармацыя нічым не пацьверджана. Маці паэта, Барбара, якая мела сястру-блізьніцу Марыяну, нарадзілася ў 1768 годзе&lt;ref&gt;[[Сяргей Рыбчонак]]. [https://www.academia.edu/35854180/%D0%A0%D1%8B%D0%B1%D1%87%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BA_%D0%A1._%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B4_%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%9C%D1%96%D1%86%D0%BA%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87%D0%B0_%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8B%D1%8F_%D1%84%D0%B0%D0%BA%D1%82%D1%8B_%D1%96_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%8F_%D0%B7%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D0%BA%D1%96_Rocznik_Polskiego_Towarzystwa_Heraldycznego_nowej_serii_Red._S.G%C3%B3rzy%C5%84ski_T._XI_XXII_._Warszawa_DIG_2012._S.61-74 Рыбчонак С. Радавод Адама Міцкевіча: новыя факты і старыя загадкі // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego nowej serii / Red. S.Górzyński / T. XI (XXII). — Warszawa: DIG, 2012. — S.61-74.].&lt;/ref&gt;, паходзіла з роду Маеўскіх гербу «Стары конь», у Наваградзкім ваяводзтве вядомым зь сярэдзіны XVII ст. Яе бацькамі былі Матэвуш Маеўскі, які пад канец жыцьця быў эканомам у маёнтку [[Чомбраў]], які належаў Вузлоўскім, і Кацярына-Ганна з Арэшкаў, дачка наваградзкага ротмістра Юзэфа Арэшкі. Першым вядомым продкам Адама Міцкевіча па кудзелі з роду Маеўскіх лічыцца Казімер Маеўскі, які ў 1650 годзе валодаў фальваркам Бердаўка. Памылковая гіпотэза паходжаньня Барбары Маеўскай ад пасьлядоўнікаў Якуба Франка папулярызуецца публіцыстамі габрэйскага паходжаньня&lt;ref&gt;Юркевіч З. Таямніца Міцкевіча «па кудзелі» [https://web.archive.org/web/20160828183254/http://kimpress.by/index.phtml?page=2&amp;id=12603] // «Культура» № 8 (1238), 20.02.2016 — 26.02.2016 г.&lt;/ref&gt;. Прозьвішча роду Міцкевічаў паходзіла ад беларускага імя ''Міцька'', скарочанага ад ''Зьміцер''; уласна сам Адам Міцкевіч прасіў называць сваё прозьвішча і падпісваўся, як Міцькевіч ({{мова-pl|Mićkiewicz}})&lt;ref name=&quot;Gliński&quot;&gt;Mikołaj Gliński, [https://culture.pl/pl/artykul/adam-mickiewicz-jako-poeta-bialoruski-czyli-zagadka-niewidzialnosci Adam Mickiewicz jako poeta białoruski, czyli zagadka niewidzialności] culture.pl.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Вітаўт Тумаш|Сымон Брага]], [https://books.google.pl/books/about/Міцькевіч_І_Беларуска.html?id=YvlmngEACAAJ&amp;redir_esc=y Міцькевіч і Беларуская Плынь Польскае Літаратуры], Нью-Ёрк, 1957, с. 10.&lt;/ref&gt;.

== Жыцьцяпіс ==

=== Нараджэньне ===
[[Файл:Zaosie home of Mickiwiecz.jpg|міні|[[Шляхецкая сядзіба|Сядзіба]] ў Завосьсі, верагоднае месца нараджэньня Міцкевіча ([[Напалеон Орда]])]]
[[Файл:Dom A.Mickiewicza w Nowogródku.jpg|міні|200пкс|[[Дом-музэй Адама Міцкевіча|Дом]] Міцкевіча, Наваградак]]
Адам Міцкевіч нарадзіўся ў [[Шляхецкая сядзіба|сядзібе]] свайго дзядзькі ў [[Завосьсе|Завосьсі]] каля [[Наваградак|Наваградку]], у той час [[Расейская імпэрыя]] (цяпер [[Беларусь]]). Да [[трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай]] у 1795 годзе гэты рэгіён быў часткай земляў [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]] і род Міцкевічаў паходзіў зь літоўскай (беларускай) засьцянковай шляхты&lt;ref name=cze&gt;[[Чэслаў Мілаш|Czesław Miłosz]], ''The History of Polish literature'', p. [http://books.google.by/books?id=R-MkT9vavwIC&amp;pg=PA208&amp;dq=milosz+history+polish+literature+byelorussian+mickiewicz&amp;hl=en&amp;ei=w3dQTNThJ4-TnQeO1Z2PBw&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false 208.]&lt;/ref&gt;. Беларускі фальклёр у шэрагу з гістарычнымі літоўскімі паданьнямі пазьней акажа вялікі ўплыў на творчасьць Міцкевіча&lt;ref name=cze/&gt;. Бацька Адама, Мікалай Міцкевіч, быў наваградзкім судовым [[адвакат]]ам, маці, Барбара з Маеўскіх — дачка аканома зь недалёкага Чамброва. Ахрышчаны Адам быў ў [[Фарны касьцёл (Наваградак)|Навагрудзкім фарным касьцёле Перамяненьня Пана]] 12 лютага 1799 года.
Дакладнае месца нараджэньня Адама Міцкевіча дагэтуль застаецца спрэчным момант біяграфіі паэта сярод гісторыкаў&lt;ref&gt;[https://historia.rp.pl/historia/art37662431-wigilijna-zagadka-urodzin-wieszcza Wigilijna zagadka urodzin wieszcza]&lt;/ref&gt;. На гэты конт існуюць некалькі вэрсыяў: найперш гэта дакумэнтальны запіс у мэтрычнай кнізе Наваградзкага касцёлу аб хрышчэньні Адама Бярнарда Міцкевіча 12 лютага 1799 г., паводле гэтага запісу мейсца нараджэньня паэта зьвязваюць з Наваградкам. Другая вэрсыя паходзіць ад старэйшага брата Адама, [[Францішак Браніслаў Міцкевіч|Францішка]]. Згодна з гэтай вэрсыяй, Міцкевіч зьявіўся на сьвет у калядную ноч у прыдарожнай карчме Выгада, дзе вымушана спынілася яго маці, вяртаючыся з Завосься ў Наваградак, што нібы стала прадказаньнем лёсу паэта, як вандроўніка і пілігрыма. Ад малодшага брата Адама, [[Аляксандар Юльян Міцкевіч|Аляксандра]]{{Заўвага|Вэрсыя Аляксандра Міцкевіча аб месцы нараджэньня Адама зьяўляецца найбольш пашыранай сярод біёграфаў Адама Міцкевіча, што, праўда, іншы знакаміты дасьледнік біяграфіі Міцкевіча Яраслаў Марэк Рымкевіч заўважыў, што ўспаміны Аляксандра Міцкевіча можна ставіць пад сумненьне, бо ў той час у яго ўспамінах сустракаецца шмат блытаніны&lt;ref&gt;[https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Teksty_Drugie_teoria_literatury_krytyka_interpretacja/Teksty_Drugie_teoria_literatury_krytyka_interpretacja-r1992-t-n4_(16)/Teksty_Drugie_teoria_literatury_krytyka_interpretacja-r1992-t-n4_(16)-s56-71/Teksty_Drugie_teoria_literatury_krytyka_interpretacja-r1992-t-n4_(16)-s56-71.pdf Jarosław Marek Rymkiewicz, Kilka szczegółów, Teksty Drugie : teoria literatury, krytyka, interpretacja nr 4 (16), 56-71, 1992]&lt;/ref&gt;.}}, паходзіць трэці варыянт: паэт нарадзіўся на хутары Завосьсе й паводле рэкамэндацыі шляхцянкі Маладэцкай пупавіна яму была адрэзана на кнізе, што, адпаведна, павінна было забясьпечыць немаўляці славу кніжніка й вялікі розум{{Заўвага|Зь лісту Аляксандра Міцкевіча да Францішка Міцкевіча 1860 году: У сваім лісьце ты сумняешся наконт месца нараджэньня брата нашага Адама і выказваеш здагадку пра Літоўку. Мушу таму растлумачыць пра гэта падрабязна. Пытаньне пра месца нараджэньня ўзьнікла з таго, што Бёлт, пакупнік нашага дому, хоча дзеля спэкуляцыі хоча выказаць здагадку, што Адам нарадзіўся ў камяніцы, каб там паставіць помнік і каб ён меў карысьць ад наведвальнікаў, а то і ўвогуле мог прадаць гэтае месца грамадзянам за вялікую суму... Калі ты, будучы старэйшым, ужо навучаўся ў школе, і я доўга сядзеў каля маці, я быў сьведкам яе найбольш сяброўскіх размоваў са старэйшымі жанчынамі, і ўсе дэталі ўрэзаліся ў маю памяць, і многія зь іх пазьней былі пацьверджаны другімі крыніцамі, у тым ліку й месца, дзе жылі нашы бацькі й дзе мы нарадзіліся. Ты нарадзіўся ў доме Дабравольскай, на базыльскім завулку; я ў доме Камінскіх, двое малодшых у доме Дэнейноўскіх, на вуліцы Жыдоўскай. Адам, аднак, нарадзіўся ў Завосьсі, і так сталася: Завосьсе тады належала дзядзькам нашага бацькі; адзін зь іх памёр, а другі паклікаў бацьку да кіраваньня; таму нашыя бацькі паехалі ў Завосьсе ў сьнежні 1798 г. і Адам нарадзіўся там 24 сьнежня; там у той час быў наш дзядзька Фэліцыян, дванаццацігадовы хлопчык. У лютым наступнага году маці з Адамам вярнуліся ў Навагрудак і 12 лютага 1799 г. ахрысьцілі яго там, і так запісалі пасьведчаньне аб яго нараджэньні. Усё гэта некалькі разоў пацьвердзіў мне нябожчык Фэліцыян. Акушэркай для нас чатырох была габрэйка Давідкова. Для Адама, у Завосьсі, шляхцянка Маладэцкая; яна, жадаючы зрабіць Адама разумным, выкарыстала кнігу, у якой адрэзала нажом пупавіну дзіцяці. Гэтую кнігу паказвала маці тваёй знаёмай на стале бацькі, і маё вока заўважыла, і маё вуха прыслухалася. У мяне заўсёды была ў галаве гэтая кніга. Гэта быў «Судовы працэс» у 8 дзюймаў, у чорным скураным пераплёце. Калі я паехаў з дому ў Вільню, я ўзяў гэтую кнігу й дагэтуль захоўваю яе пры сабе. Гэта адзіная захаваная зь бібліятэкі майго бацькі па гэтай прычыне. Адам ведаў пра ўсё гэта яшчэ з маладосьці. Калі яшчэ пры жыцьці майго бацькі зайшла акушэрка Давідкова, яна сказала дзецям: «Я вашая бабка», Адась крыкнуў у маёй прысутнасьці: «Але не мая!»}}&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар =[[Аляксандар Юльян Міцкевіч|Aleksander Mickiewicz]] |частка = |загаловак = Wybór listów Adama Mickiewicza |арыгінал = |спасылка = http://rcin.org.pl/ibl/Content/235752/WA248_272095_II-1237_mickiewicz_o.pdf |адказны = |выданьне = |месца =Krakow |выдавецтва =Spółka wydawnicza Polska  |год =1899 |том = |старонкі =241 |старонак = 292 |сэрыя = |isbn = |наклад = }}&lt;/ref&gt;.

=== Жыцьцё і маладосьць ===
[[Файл:Navahradak Farny kasciol.JPG|міні|[[Фарны касьцёл (Наваградак)|Наваградзкі фарны касьцёл Перамяненьня Пана]], у якім быў ахрышчаны Адам Міцкевіч]]
Маленства Адам правёў у [[Шляхецкая сядзіба|сядзібе]] з [[Завосьсе|Завосьсі]], пасьля чаго ў 1806—1807 гадах бацька Адама Міцкевіча пабудаваў [[дом-музэй Адама Міцкевіча|дом]] у Наваградку. У [[дом-музэй Адама Міцкевіча|доме]] Міцкевічаў на першым паверсе разьмяшчаліся гасьцінная саля, пакой бацькі, у якім знаходзілася хатняя бібліятэка, пакой для старэйшых дзяцей, пакой для малодшых дзяцей, а таксама спальня бацькоў і сталовая. На паддашку разьмяшчаўся пакой для прыслугі. На гэты час у сямі было пяцёра дзяцей: [[Францішак Браніслаў Міцкевіч|Францішак]] (1796 г.н.), Адам (1798 г.н.), [[Аляксандар Юльян Міцкевіч|Аляксандар]] (1801 г.н.), Ежы (1804 г.н.), Антоній (1805 г.н.). Яшчэ ў маленстве маці навучыла Адама чытаць і пісаць. Дапамагаў у гэтым стары Керсноўскі, які пазьней ўспамінаў: «Навука пайшла вельмі хутка, бо ён (Адам) здольнасьць меў незвычайную, яму не патрабавалася паўтарэньняў». Восеньню 1806 г. Міцкевічы ўзялі першага гувернёра для сваіх старэшых сыноў, які вучыў іх граматыцы, даў асновы арытмэтыкі й каліграфіі. У дзяцінстве з Адамам Міцкевічам здарыўся выпадак: немаўлём ён выпаў з акна бацькоўскага дому на вулічны брук, і яго, непрытомнага, маці ў роспачы аднесла ў касьцёл і там на каленях вымольвала вяртаньне да жыцьця свайго дзіцяці.
У 1807—1815 гадох Міцкевіч наведваў [[дамінікане|дамініканскую]] павятовую школу ў Наваградку. Вучыўся Адам добра. Настаўнікі адзначалі яго выключную стараннасьць і добрыя паводзіны. Можна сказаць, што ўсе прадметы даваліся яму лёгка, за выключэньнем чыстапісаньня. Пісьмо, як ён пісаў пазьней сябрам, выклікала агіду, бо літары нагадвалі павукоў. Маці неаднаразова зьвяртала ўвагу Адама на яго почырк, казала: {{Цытата|«Пішаш, як курыца грабецца. Калі б ты быў вялікім панам, то сакратар махаў бы за цябе пяром, а паколькі ты ўбогі шляхціч, павінен умець даць сам сабе рады»&lt;ref&gt;[https://delibra.bg.polsl.pl/Content/73715/BCPS-82808_1926_Adam-Mickiewicz-T-.pdf J. Kallenbach, Adam Mickiewicz. Kraków 1897, t. I], s. 4.&lt;/ref&gt;.}} У 5-6-х класах Адам пачаў чытаць у арыгінале творы рымскіх клясыкаў, захапіўся польскай клясычнай літаратурай, гістарычнымі творамі, рабіў пераклады з лацінскай мовы на польскую, спрабаваў пісаць п’есы. На год-два раней пачаў складаць вершы. Праўда, вершаваныя практыкаваньні былі часткай школьнай праграмы. Настаўнік рыторыкі даваў вучням заданьні скласьці невялікія эпіграфы й байкі. Аднак гэтыя сачыненьні Адама нічым не вылучаліся сярод падобных твораў аднаклясьнікаў. Пэўнае прызнаньне атрымала яго паэма «Ода аб пажары», напісаная ў 1810 г. пад уражаньнем гарадзкога пажару. Паказаўшы твор дырэктару Навагрудзкай дамініканскай школы, хлопчык апынуўся ў карцары за хлусьню, бо дарослыя проста не маглі паверыць, што такі майстэрскі тэкст можа належаць падлетку. Той пажар зьнішчыў у Навагрудку 18 жылых будынкаў і чуць не закрануў дом Міцкевічаў. У пажары ледзь не загінуў і бацька Адама, які знаходзіўся ў званіцы [[Касьцёл Сьвятога Антонія і кляштар францішканаў|касьцёлу Сьвятога Антонія]], ахопленай агнём, ратаваў архіў і дакумэнты. Выбрацца з палаючага будынка дапамог яму старэйшы сын Францішак. Таксама Адам браў удзел у дзейнасьці тэатру [[Ордэн базылянаў Сьвятога Язафата|базыльянаў]]. У студзені 1812 году тэатрам [[Ордэн базылянаў Сьвятога Язафата|базыльянаў]] была пастаўлена трагедыя «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Барбара Радзівіл (паэма)||pl|Barbara Radziwiłłówna (dramat)}}» аўтарства {{Артыкул у іншым разьдзеле|Алаіза Фэлінскага||pl|Alojzy Feliński}}, у якой Адам адыграў ролю [[Барбара Радзівіл|Барбары Радзівіл]] &lt;ref&gt;{{Кніга | аўтар = [[Францішак Браніслаў Міцкевіч|Franciszek Mickiewicz]] |частка = |загаловак = Pamiętnik Franciszka Mickiewicza |арыгінал = |спасылка = https://polona.pl/item/pamietnik-franciszka-mickiewicza,ODk3NjQwMzk/ |адказны = |выданьне = |месца = Lwów [etc.] | выдавецтва = [[Асалінэюм|Wydawnictwo Zakładu Narodowego im. Ossolińskich]] |год =1923 |том = |старонкі =78 |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}&lt;/ref&gt;. У 1812 годзе адбыліся дзьве важныя падзеі ў жыцьці маладога Адама: 16 траўня памёр ягоны бацька, а крыху пазьней, з пачаткам [[Вайна 1812 году|вайны 1812 году]], праз Наваградак прайшлі войскі [[Напалеон I Банапарт|Напалеона]]. Па сьмерці бацькі ў 1812 годзе сям’я Міцкевічаў была вымушана пераехаць жыць у [[флігель]] на пляцы. Бацькаў сябар, судзьдзя Растоцкі дапамагаў маці гадаваць дзяцей. Ён браў іх на лета да сябе ў [[шляхецкая сядзіба|сядзібу]] [[Дольная Рута|Рута]], што непадалёк ад Наваградку&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140831063227/http://wcent.nlb.by/factualdbtest/view/faces/Search.jspx?_afPfm=-4tg5dgsjp Міцкевіч Адам] — Беларусь у асобах і падзеях&lt;/ref&gt;.

Важную ролю ў выхаваньні Адама Міцкевіча адыгралі Гансеўская й стары Блажэй, якія прыслужвалі Міцкевічам у [[Завосьсе|Завосьсі]]. Гансеўская сьпялавала зь іншымі дзяўчынамі беларускія й польскія народныя песьні, якія й у будучым заставаліся крыніцай натхненьня Міцкевіча&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240314115029/https://delibra.bg.polsl.pl/Content/73715/BCPS-82808_1926_Adam-Mickiewicz-T-.pdf J. Kallenbach, Adam Mickiewicz. Kraków 1897, t. I], s. 5.&lt;/ref&gt;. Іншай крыніцай натхненьня Адама й яго братоў быў Блажэй, які ўвечары расказваў усялякія прыгоды, мясцовыя легенды, байкі&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240314115029/https://delibra.bg.polsl.pl/Content/73715/BCPS-82808_1926_Adam-Mickiewicz-T-.pdf J. Kallenbach, Adam Mickiewicz. Kraków 1897, t. I], s. 5.&lt;/ref&gt;. [[4 красавіка]] [[1843]] году Адам Міцкевіч з катэдры [[Калеж дэ Франс|Парыскага ўнівэрсытэту]] расказваў:
{{Цытата|У ніводнага народу няма фантастычных расказаў настолькі багатых, настолькі дзіўных і можа нідзе не ўбачыш слухачоў настолькі ўважлівых, як тыя, што атачаюць убогага селяніна, што расказвае байку ў сваёй хаце... Баечнік амаль заўсёды сам выступае ў падзеях байкі й адыгрывае частку сваёй драмы. Часам ён дае зразумець, што самае важнае, што адбылося, то гэта ён зрабіў, што ён удзельнічаў у некаторых нягодах і ўчынках сваіх герояў; часам вельмі простым спосабам ён раптам парушае ўвагу саміх слухачоў. Шматлікія з прысустных ведаюць тую байку, дзе галоўны герой ідзе шукаць цудоўную птушку, чымсьці падобную на фэнікса. Птушка тая, пралятаючы над краем славянскім, губляе пяро, адно толькі, якое герой байкі і знаходзіць. Пяро тое мела такі бляск, што, калі герой занёс яго да хаты, асьвяціла хату цалкам. У гэты момант баечнік звычайна раптам запальвае жменю драўняных габлюшак, і гэтае полымя глыбока шакуе гледачоў. У іншай байцы, калі гаворка ідзе пра крыштальны замак зачараваных княжон, сярод якіх рыцар ня можа пазнаць тую, якую шукаў, бо ўсе яны былі падобныя адна на адну, як зоркі, — селянін адчыняе дзьверы й паказвае слухачам зімовае неба, што зіхаціць зоркамі сярод празрыстых аблокаў, чыя фантастычная форма прадстаўляе гэты крыштальны замак лепш за любыя тэатральныя дэкарацыі&lt;ref&gt;[https://delibra.bg.polsl.pl/Content/73715/BCPS-82808_1926_Adam-Mickiewicz-T-.pdf J. Kallenbach, Adam Mickiewicz. Kraków 1897, t. I], s. 5-6.&lt;/ref&gt;.
{{арыгінал|pl|U żadnego ludu niemasz powieści fantastycznych tak bogatych, tak dziwnych i może nigdy nie zobaczy się słuchaczów tak uważnych, jak ci, co otaczają ubogiego chłopka, prawiącego bajkę w swej chacie... Bajarz prawie zawsze sam występuje w zdarzeniach opowiadanych i odgrywa część swojego dramatu. Czasem daje do zrozumienia, że co się stało najważniejszego, to on zrobił, że uczestniczył w niektórych trudach i czynach swych bohaterów; czasem bardzo prostym sposobem porusza nagle uwagę swych słuchaczów. Wielu z obecnych zna tę bajkę, gdzie bohater idzie szukać cudownego ptaka, coś w rodzaju feniksa. Ptak ten, przelatując nad krajem słowiańskim, gubi pióro, jedno tylko, które bohater bajki znachodzi. Pióro to miało taki blask, że kiedy je bohater wniósł do izby, oświeciło ją całą. W tem miejscu opowiadający zwykle zapala znienacka garść wiórów, a płomień ten wstrząsa do głębi słuchaczami. W innej bajce, kiedy przychodzi mowa o zamku kryształowym zaczarowanych księżniczek, między któremi rycerz nie może poznać tej, co szukał, bo wszystkie były podobne do siebie, jak gwiazdy — chłop naówczas otwiera drzwi i słuchaczom swoim pokazuje zimowe niebo, iskrzące się gwiazdami wśród przejrzystych obłoków, których fantastyczny kształt przedstawia ów zamek kryształowy lepiej, niż jakiekolwiek dekoracje teatralnie.}}}}

=== Віленскі ўнівэрсытэт ===
У 1815 годзе Міцкевіч выехаў у [[Вільня|Вільню]] навучацца ў [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскім унівэрсытэце]] — галоўнай навучальнай установе былога [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], дзе пазьней вывучаў гуманістычныя навукі. Складанае матэрыяльнае становішча пасьля сьмерці бацькі схіліла яго да навучаньня ва ўнівэрсытэцкай настаўніцкай сэмінарыі, што пасьля гарантавала працу ў расейскіх школах. Навучаньне скончыў у 1819 годзе з тытулам магістра&lt;ref&gt;[http://univ.gda.pl/~literat/autors/mick.htm Biblioteka Lit. Polskiej, Un. Gdański]&lt;/ref&gt;.

Падчас навучаньня першапачаткова жыў у свайго стрыечага брата {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юзэф Міцкевіч|Юзэфа Міцкевіча|pl|Józef Mickiewicz (fizyk)}}, уласна дэкана настаўніцкай сэмінарыі пры Віленскім ўнівэрсытэце, а таксама знакамітага выкладніка фізыкі. Відаць, дзякуючы яго заступніцтву ў 1815 годзе Адам быў прыняты на матэматычна-фізычны факультэт. Адаму зайздросьцілі аднакурсьнікі, бо студэнты матэматычна-фізычны факультэту атрымлівалі бясплатны інтэрнат і 15 рублёў кішэнных грошай у месяц, але жыў Адам не ў інтэрнаце, а ў маленькай кватэры ксяндза Юзэфа (кватэра знаходзілася ў доме прафэсараў унівэрсытэту). Ксёндз Юзэф Міцкевіч быў на той момант ужо цяжка хворы й некаторыя падазравалі, што Адам чакае яго сьмерці, каб завалодаць сьціплым багацьцем стрыечнага брата. Таму, каб спыніць падазрэньні, Адам неўзабаве пераехаў да свайго сябра [[Ян Чачот|Яна Чачота]]. Пасьля некалькіх месяцаў навучаньня на факультэце матэматыкі й фізыкі Адам Міцкевіч перайшоў на факультэт літаратуры й вольных мастацтваў, што цікавала яго больш.

Падчас навучаньня ў Віленскім унівэрсытэце ў кастрычніку 1817 году разам з [[Тамаш Зан|Тамашам Занам]] і суполкай сяброў стварыў [[Таварыства філяматаў]], якое было арганізаванае паводле масонскага ўзору і пасьля пераўтварылася ў змоўніцкую нацыянальна-патрыятычную арганізацыю. У гэты час Міцкевіч таксама напісаў праграмныя вершы («[[Ода да маладосьці]]», 1820 і іншыя). Саюз філяматаў і створаныя крыху пазьней «[[Таварыства філярэтаў]]» і «[[Прамяністыя]]» служылі асьветніцка-патрыятычнай працы тагачаснай віленскай моладзі. Гэтыя арганізацыі ў 1822 годзе налічвалі больш за 200 сябраў. Неўзабаве актыўная дзейнасьць арганізацыяў прыцягнула ўвагу ўладаў, што пазьней стане адным з чыньнікаў высылкі Міцкевіча ў Расею. Адзначаецца, што Міцкевіч размаўляў па-польску, па-француску, па-італьянску, па-нямецку, па-ангельску, па-лацінску ды па-грэцку&lt;ref name=mirachycki&gt;{{Кніга|аўтар =Леў Мірачыцкі. |частка = |загаловак =Светлым ценем Адама Міцкевіча. Эміграцыя з Наваградчыны |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =Мінск |выдавецтва =ВЦ &quot;Бацькаўшчына&quot; |год =1994 |том = |старонкі =22 |старонак = |сэрыя = |isbn =985-6026-04-0 |наклад =21000 }}&lt;/ref&gt;. У сваіх успамінах, Максіміліян Маркс, які ў выгнаньні камунікаваў з былымі студэнтамі Віленскага ўнівэрсытэту, узгадываў: {{Цытата|Трэба заўважыць, што ягоннае першае каханьне да дзяўчыны Марыі Верашчакі, што так доўга яго натхняла, узьнікла і умацавалася сьпяваньнем зь ёю беларускіх песень.&lt;ref name=marks&gt;{{Кніга|аўтар =Максіміліян Маркс |частка = |загаловак =Записки старика |арыгінал = |спасылка = |адказны =под. ред. П. Глушковского, С. Леончика, А. Яскульского |выданьне = |месца =Cанкт-Петербург |выдавецтва =Польский культурный центр в Москве. Издательство «Алетейя»|год =2021 |том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn =978-5-00165-279-3 |наклад = }}&lt;/ref&gt;}}

У 1819 годзе па заканчэньні ўнівэрсытэту пачаў працаваць настаўнікам у [[Коўна|Коўне]], дзе жыў да 1823 году. Падчас знаходжаньня ў Коўне напісаў дысэртацыю, за якую ў 1822 годзе атрымаў тытул магістра філязофіі. У той самы час быў ініцыяваны да ступені чалядніка ў [[масонства|масонстве]]&lt;ref&gt;Ludwik Hass. ''Wolnomularstwo w Europie Środkowo-Wschodniej XVIII i XIX wieku'' [[Уроцлаў|Wrocław]] 1982 s. 284{{ref-pl}}&lt;/ref&gt;.

У пэрыяд настаўніцтва ў Коўне Міцкевіч закахаўся ў [[Марыля Верашчака|Марылю Верашчаку]] з [[Карчова|Туганавічаў]] Наваградзкага павету, зь якой пазнаёміўся ў 1818 годзе падчас летніх вакацыяў, калі гасьцяваў у маёнтку Верашчакаў непадалёку ад [[Наваградак|Наваградку]]. Нягледзячы на іх узаемныя пачуцьці і прыяцельскія стасункі Міцкевіча зь сям’ёй Марылі, ейныя бацькі вымагалі выкананьня раней зробленых заручынаў з графам Путкамэрам. Самыя пяшчотныя лірычныя вершы Адам Міцкевіч прысьвяціў свайму першаму каханьню. Сьляды гэтага нерэалізаванага каханьня можна знайсьці ў вядомых вершах Міцкевіча «Да М…» і «Да сяброў», балядах «Сьвіцязь», «Сьвіцязянка» ды «Рыбка».

=== Турма, высылка і эміграцыя ===
[[Файл:Wańkowicz Adam Mickiewicz.jpg|міні|200пкс|«[[Міцкевіч на скале Аю-Даг]]», [[Валенці Ваньковіч]], 1828]]
У час працы на радзіме Адам Міцкевіч падаў хадайніцтва пра дадатковы адпачынак і паездку за мяжу. Адпачынак яму далі, але замежную вандроўку не дазволілі. Калі ён у кастрычніку 1823 году паехаў у Вільню, яго арыштавала сьледчая камісія пад кіраўніцтвам [[Мікалай Навасільцаў|Мікалая Навасільцава]], створаная з мэтай спыніць патрыятычны рух «польскай моладзі ў Літве». Адам Міцкевіч быў заключаны ў турму, якая разьмяшчалася ў памяшканьні былога базыльянскага кляштару Святой Тройцы, дзе правёў некалькі месяцаў. Падчас сьледзтва [[Таварыства філярэтаў|філярэты]] зрабілі ўсё магчымае, каб адвесьці ад Міцкевіча абвінавачаньні, але ён усе ж быў прыгавораны да высылкі ў глыб [[Расея|Расеі]]. У красавіку 1824 году Міцкевіч быў выпушчаны з турмы на парукі. У кастрычніку 1824 быў высланы ў выгнаньне з Літвы. Праз некалькі гадзін пасьля атрыманьня ўказу 22 кастрычніка 1824 г. аб высланьні ён напісаў верш у альбом, які належаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Саламея Славацкая|Саламеі Славацкай|pl|Salomea Słowacka}}, маці [[Юльюш Славацкі|Юльюшам Славацкім]]{{Заўвага|У 1975 г. верш пакладзены на музыку на польскай і расейскай мовах савецкім кампазытарам {{Артыкул у іншым разьдзеле|Давыд Тухманаў|Давыдам Тухманавым|be|Давыд Фёдаравіч Тухманаў}}.}}&lt;ref&gt;А. Мицкевич. Стихотворения. Поэмы — М.: Художественная литература, 1979—495 с (Классики и современники. Поэтическая библиотека), С. 122, 340. &lt;/ref&gt;.

8 лістапада 1824 году Міцкевіч прыбыў у [[Пецярбург]] за прызначэньнем. У чаканьні прысуду Міцкевіч сышоўся з [[Дэкабрысты|дэкабрыстамі]] (К. Рылеевым ды А. Бястужавым) і атрымаў нават даручэньне зблізіць расейскіх рэвалюцыянэраў з патрыётамі Польшчы і Літвы. Ён актыўна ўдзельнічаў у так званых «расейска-польскіх перамовах» паміж дэкабрысцкім «Паўднёвым» і «Польскім патрыятычным» таварыствамі. Вырашэньне з прызначэньнем месца высылкі зацягнулася, і Міцкевіч паехаў у [[Крымская паўвыспа|Крым]], дзе напісаў паэтычны цыкль «Крымскія санэты» і шэраг вершаў.

Увесь пэрыяд патрыятычнай віленска-ковенскай маладосьці і высылкі ў глыб Расеі адбіўся пазьней у напісаных падчас побыту ў [[Дрэздэн]]е, трэцяй часткі «[[Дзяды (паэма)|Дзядоў]]». Канцавы Ўступ З-яй часткі «Дзядоў», «Да сяброў маскалёў» мелі асабісты характар{{Заўвага|«Да сяброў маскалёў» Міцкевіча было алюзыяй на апублікаваную ў Маскве паэму Пушкіна «На ўзяцьце Варшавы» (1831). Пушкін у гэты час ужо відавочна зьмяняе погляды з дэмакратычных, якія меў падчас знаёмства зь Міцкевічам, на [[манархізм|манархічныя]], [[шавінізм|шавіністычныя]]&lt;ref&gt;Jan Kucharzewski, Od białego do czerwonego caratu, t. I, Warszawa 1998, s. 153.&lt;/ref&gt;.}}. Міцкевіч зьвярнуўся ў іх беспасрэдна да вядомых у Расеі дэкабрыстаў і верагодна [[Аляксандар Пушкін|Аляксандра Пушкіна]].

=== Жыцьцё ў Расеі ===
[[Файл:Zinaida Volkonskaya's salon.jpeg|значак|225px|справа|Аляксандар Пушкін і іншыя госьці слухаюць Адама Міцкевіча ў літаратурным салоне княгіні {{Артыкул у іншым разьдзеле|Зінаіда Валконская|Зінаіды Валконскай|ru|Волконская, Зинаида Александровна}} (мастак Рыгор Мясаедаў)]]
У Расеі Міцкевіч жыў у Санкт-Пецярбурзе. З лютага па сакавік 1825 году жыў у [[Адэса|Адэсе]]&lt;ref&gt;А. А. Лойка. Міцкевіч Адам // {{Літаратура/Энцыкляпэдыя літаратуры і мастацтва Беларусі|3}} С. 650.&lt;/ref&gt;. Пасьля Адэсы, да лістапада 1825 году Адам Міцкевіч жыў у [[Крым]]е, дзе напісаў знакамітыя «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Крымскія санэты||pl|Sonety krymskie}}»&lt;ref&gt;[[Чэслаў Мілаш|Czesław Miłosz]] (1983). [https://books.google.se/books?id=R-MkT9vavwIC&amp;pg=PA230&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false The History of Polish Literature]. University of California Press. p. 218. ISBN 978-0-520-04477-7&lt;/ref&gt;.
Са сьнежня 1825 году месцам жыхарства паэта стала [[Масква]], з лістапада 1827 году зноў жыў Пецярбурзе. У Расеі зблізіўся з удзельнікамі [[Дэкабрысты|дэкабрыскага руху]] ([[Кандрат Рылееў|К. Ф. Рылееў]], [[Аляксандар Бястужаў|А. А. Бястужаў]]), са значнымі расейскімі пісьменьнікамі і паэтамі ([[Аляксандр Пушкін|А. С. Пушкін]], [[Антон Дэльвіг|А. А. Дэльвіг]], {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Кірэеўскі|І. В. Кірэеўскі|ru|Киреевский, Иван Васильевич}}, браты {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ксэнафонт Палявой|Ксэнафонт|ru|Полевой, Ксенофонт Алексеевич}} і {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мікалай Палявой|Мікалай Палявыя|ru|Полевой, Николай Алексеевич}}, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Дзмітры Венявіцінаў|Д. У. Венявіцінаў|ru|Веневитинов, Дмитрий Владимирович}}, [[Яўген Баратынскі|Я. А. Баратынскі]]), з бібліёграфам і знакамітым аўтарам эпіграм {{Артыкул у іншым разьдзеле|Сяргей Сабалеўскі|С. А. Сабалеўскім|ru|Соболевский, Сергей Александрович}}, таксама сябраваў з паэтам [[Адольф Янушкевіч|А. М. Янушкевічам]]. Асабліва блізкія сяброўскія адносіны звязалі Міцкевіча з паэтам і журналістам князем [[Пётр Вяземскі|Пятром Андрэевічам Вяземскім]], які стаў першым перакладчыкам на расейскую мову «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Крымскія санэты|Крымскіх санэтаў|pl|Sonety krymskie}}»&lt;ref&gt;Т. Липич, В. Липич, Романтизм в русско-польском диалоге культур первой половины XIX века // Rocznik Instytutu Polsko-Rosyjskiego=Ежегодник Русско-польского института, No 1 (2) 2012&lt;/ref&gt;.
Нарэшце маскоўскі ваенны генэрал-губэрнатар залічыў Міцкевіча ў сваю канцылярыю. У Маскве паэт даведаўся пра [[Паўстаньне дэкабрыстаў|паўстаньне на Сэнацкай плёшчы]] і жорсткую расправу над дэкабрыстамі. Але расейцы сваёй падтрымкай не далі яму аплакваць лёс сяброў-паўстанцаў у адзіноце. У Маске Адам Міцкевіч пазнаёміўся й часта сустракаўся з пісьменьнікам [[Генрык Жавускі|Генрыкам Жавускім]].
Вясной 1826 году рэдактар «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Маскоўскі тэлеграф|Маскоўскага тэлеграфа|ru|Московский телеграф}}» Мікалай Палявой увёў Міцкевіча ў маскоўскае літаратурнае асяродзьдзе і ён стаў частым госьцем славутага салёну княгіні-паэтэсы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Зінаіда Валконская|Зінаіды Валконскай|ru|Волконская, Зинаида Александровна}}, зблізіўся там з Баратынскім, Венявіцінавам, Вяземскім, Пагодзінам, пазнаёміўся з [[Аляксандар Пушкін|Аляксандрам Пушкінам]]. Адносіны Міцкевіча з Пушкіным характарызаваліся глыбокай узаемапавагай і прызнаньне паэтычнага таленту. Валодаючы рэдкім дарам імправізацыі, Міцкевіч захапляў сваім майстэрствам Пушкіна. Падчас адной зь імправізацый на францускай мове (расейскую мову Адам Міцкевіч вывучыць праз год жыцьця ў Расеі й будзе размаўляць на ёй без акцэнту) Пушкін сарваўся зь месца, ускудлаціў валасы і выгукнуў: {{Цытата|Які геній! Які сьвятарны агонь! Што я ў параўнаньні зь ім!}}
Пераклады твораў Міцкевіча на [[Расейская мова|расейскую мову]] зьявіліся ў «Московском телеграфе» і мелі вялікі посьпех у расейскай публікі. Міцкевіч меў намер пачаць выданьне часопіса або газэты на польскай мове, але ўлады адмовілі яму. Таксама ў гэты час паэт пазнаёміўся з Марыяй Шыманоўскай і яе дачкой Цэлінай, але ня ведаў, што маленькая Цэліна пазьней стане ягонай жонкай. У гэты час пісьменьнік перажыў яшчэ адну драму. У салёне Валконскай ён пазнаёміўся з [[Караліна Паўлава|Каралінай Яніш]] (пазьней вядомая паэтка і перакладніца Паўлава) і вырашыў ажаніцца зь ёй, але яе бацькі адмовілі яму.

Сур’ёзнай працай гэтага часу была паэма «[[Конрад Валенрод (паэма)|Конрад Валенрод]]», якую ён пачаў пісаць у Маскве, а скончыў у Пецярбургу. Яго баляды «Ваявода» і «Будрыс і яго сыны» («Тры Будрысы») Аляксандар Пушкін пераклаў на расейскую мову.

=== Ад’езд Міцкевіча ў Эўропу ===
[[Файл:Adam mickiewicz 550.jpg|міні|200пкс|Партрэт Адама Міцкевіча, 1849]]
[[Файл:Adam Mickiewicz and Antoni Edward Odyniec on Vesuvius (95345571).jpg|значак|''[[Міхал Эльвіра Андрыёлі]]''. [[Антоні Эдвард Адынец|Антоні Адынец]] і Міцкевіч на [[Вэзувіё|Вэзувію]]&quot; 1881 год.]]
У траўні 1829 пакінуў Расею перад тым, як быў падпісаны загад імпэратара аб забароне выезду. Пасьля сасланьня і дазволу зьехаць за мяжу Міцкевіч падарожнічаў па [[Эўропа|Эўропе]]. Спачатку ў 1829 годзе на ангельскім параходзе «Георг IV» ён накіраваўся ў [[Нямеччына|Нямеччыну]], наведаў [[Любэк]], [[Гамбург]] ды [[Бэрлін]], у якім эмігранты з Рэчы Паспалітай зладзілі яму ўрачыстую сустрэчу. Міцкевіч наведаў некалькі лекцыяў Гегеля ва ўнівэрсытэце. У [[Прага|Празе]] пазнаёміўся з [[Вацлаў Ганка|Вацлавам Ганкам]]. Пачаў вучыць [[чэская мова|чэскую мову]], таксама зацікавіўся постацю [[Ян Жыжка|Яна Жыжкі]], аб якім хацеў напісаў паэму. У Карлсбадэне (Карлавых Варах) выпадкова сустрэў [[Антоні Эдвард Адынец|Антонія Эдварда Адынца]], які суправаджаў паэта ў ягоных далейшых падарожжах, у тым ліку ў [[Швайцарыя|Швайцарыю]] ды [[Італія|Італію]]. Разам яны наведалі Гётэ. Таксама Міцкевіч змог пабачыць [[Фрыдрых Шлегель|Шлегеля]]. Перайсьці з Швайцарыі ў Італію сябры вырашылі пехатой. Пабывалі ў Вэнэцыі, Фэрары, Балёньні ды Флярэнцыі. Асабліва вялікае ўражаньне на Міцкевіча зрабіў [[Рым]], пра што ён пісаў у лістах да [[Францішак Геранім Малеўскі|Францішка Малеўскага]]. Спыніўшыся ў Рыме, Міцкевіч вывучаў працы старажытых гісторыкаў, а таксама паэт шмат перапісваўся з сваімі землякамі, якіх лёс раскідаў па ўсім сьвеце. Але Міцкевіч ня змог уседзець на месцы і вярнуўся ў жніўні 1830 году ў Швайцарыю, дзе сустрэўся з паэтам {{Артыкул у іншым разьдзеле|Зыгмунт Красінскі|Зыгмунтам Красінскім|pl|Zygmunt Krasiński}}&lt;ref&gt;Kazimierz Wyka, «Mickiewicz, Adam Bernard», Polski Słownik Biograficzny, vol. XX, 1975, p. 697&lt;/ref&gt;. У 1831 годзе прыехаў у [[Вялікая Польшча|Вялікапольшчу]] з намерам перайсьці мяжу і вярнуцца да ахопленага паўстаньнем [[Царства Польскае|Царства Польскага]], але ў рэшце рэшт паэт застаўся ў [[Дрэздэн]]е да 1832 году, дзе сустрэў багата землякоў, якія эмігравалі. Такім чынам, пачынаючы з сакавіка 1832 г. Міцкевіч некалькі месяцаў знаходзіўся ў Дрэздэне, менавіта ў [[Саксонія|Саксоніі]], дзе напісаў трэцюю частку сваёй паэмы «[[Дзяды (паэма)|Дзяды]]».
[[Файл:David d'Angers - Adam Mickiewicz.jpg|значак|зьлева|170px|Адам Міцкевіч, скульптура 1835 году]]
У 1832 годзе з Дрэздэну паэт накіраваўся ў [[Парыж]], куды прыехаў 31 ліпеня й дзе пачаў супрацоўнічаць з эміграцыйнымі дзеячамі, пісаў артыкулы і публіцыстычныя лісты. Тут ён сустракае старога сябра [[Ігнат Дамейка|Ігната Дамейка]]&lt;ref&gt;Kazimierz Wyka, «Mickiewicz, Adam Bernard», Polski Słownik Biograficzny, vol. XX, 1975, p. 698&lt;/ref&gt;. Разам з [[Іяхім Лялевель|Іяхімам Лялевелем]] адзін з лідараў дэмакратычнага крыла эміграцыі з тэрыторыі Рэчы Паспалітай. З 2 сьнежня 1832 г. — намесьнік старшыні [[Таварыства Літоўскае і зямель Рускіх|Таварыства літоўскіх і рускіх зямель]], у якім 24 верасня 1832 г. выбраны кіраўніком гістарычна-літаратурнай сэкцыі&lt;ref&gt;Швед, В. Таварыства літоўскіх і рускіх зямель / Вячаслаў Швед // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2001. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0214-8. — С. 492.&lt;/ref&gt;. Рэдагаваў часопіс «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Pielgrzym Polski||pl|Pielgrzym Polski}}».

У 1839—1840 быў прафэсарам лацінскай літаратуры ў швайцарскай [[Лязана|Лязане]], а пакінуўшы Лязану, ён стаў ганаровым прафэсарам Лязанскай акадэміі. У 1840 годзе ўзначаліў катэдру славянскіх моваў у «Калеж дэ Франс» (''Collège de France''), дзе праводзіў так званыя [[парыскія лекцыі]] На лекцыі Міцкевіча хадзіла вялікая колькасьць дзеячоў і мысьляроў, у тым ліку і француская літаратарка [[Жорж Санд]]{{Заўвага|У 1840 г., разам з [[Фрыдэрык Шапэн|Фрыдэрыкам Шапэнам]] &lt;ref&gt;[https://culture.pl/pl/tworca/fryderyk-chopin Fryderyk Chopin]&lt;/ref&gt;.}}. У 1841—1844 гадох быў прэзыдэнтам Гістарычнага факультэту Літаратурнага таварыства ў Парыжы&lt;ref&gt;Anna Mazanek, Towarzystwo Historyczno-Literackie, w: Literatura Polska, przewodnik encyklopedyczny, [[Варшава|Warszawa]] 1985, t. II, s. 482.&lt;/ref&gt;. З боку грамадзкай пазыцыі і актыўнасьці ў польскіх патрыятычных асяродках Адама Міцкевіча лічылі за галоўнага прадстаўніка так званай Вялікай Эміграцыі.

У Парыжы пасябраваў з фатографам Міхалам Швайцэрам, а ў 1841 годзе зьвязаўся з прадстаўніком плыні польскага [[мэсіянізм]]у — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Андрэй Тавянскі|Андрэем Тавянскім|pl|Andrzej Towiański}} і зрабіўся яго галоўным прапагандыстам і кіраўніком створанага Тавянскім « {{Артыкул у іншым разьдзеле|Кола Божай Справы||pl|Koło Sprawy Bożej}}». У 1844 годзе францускія ўлады абвінавацілі Міцкевіча ў прапагандзе [[тавянізм]]у з нагоды: палітычнага ўхілу яго лекцыі (усхваленьня Напалеона), у сваіх лекцыях агучваў погляды яўна [[Каталіцтва|антыкаталіцкія]] (4-я лекцыя) — крытыкаваў Каталіцкую Царкву за адыход ад хрысьціянскіх прынцыпаў. Мэсіянскі элемэнт супярэчыў каталіцкаму вучэньню, і некаторыя з твораў Міцкевіча былі ўнесены ў сьпіс забароненых касьцёлам {{Артыкул у іншым разьдзеле|Індэкс забароненых кнігаў|кнігаў|en|Index Librorum Prohibitorum}}, хоць і Міцкевіч, і Тавянскі рэгулярна наведвалі каталіцкую імшу й заахвочвалі да гэтага сваіх пасьлядоўнікаў &lt;ref&gt;[https://books.google.se/books?id=Uj2UaAKuE8YC&amp;pg=PA101&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Robert E. Alvis (2005). Religion and the rise of nationalism: a profile of an East-Central European city. Syracuse University Press. p. 101. ISBN 978-0-8156-3081-4.]&lt;/ref&gt;. У 1846 г. Міцкевіч разарваў адносіны з Тавянскім пасьля ўздыму рэвалюцыйных настрояў у Эўропе, які выявіўся ў такіх падзеях, як {{Артыкул у іншым разьдзеле|Кракаўскае паўстаньне||pl|Powstanie krakowskie}} ў лютым 1846 г. Міцкевіч крытыкаваў пасыўнасьць Тавянскага й вярнуўся да традыцыйнага каталіцкага касьцёлу&lt;ref&gt;Kazimierz Wyka, «Mickiewicz, Adam Bernard», Polski Słownik Biograficzny, vol. XX, 1975, p. 702&lt;/ref&gt;. У 1847 г. Міцкевіч пасябраваў з амэрыканскай журналісткай, крытыкам і абаронцай правоў жанчын {{Артыкул у іншым разьдзеле|Маргарэт Фулер||en|Margaret Fuller}}&lt;ref&gt;Kazimierz Wyka, «Mickiewicz, Adam Bernard», Polski Słownik Biograficzny, vol. XX, 1975, p. 703&lt;/ref&gt;. У сакавіку 1848 г. ён быў у складзе польскай дэлегацыі, якую прыняў на аўдыенцыі Папа [[Пій ІX]], якога Міцкевіч прасіў падтрымаць паняволеныя народы й {{Артыкул у іншым разьдзеле|Француская рэвалюцыя 1848 году|Францускую рэвалюцыю 1848 г. |fr|Révolution française de 1848}}. Неўзабаве, падчас «[[Вясна народаў|Вясны народаў]]» (1848) у [[Італія|Італіі]] ў красавіку 1848 г., ён арганізаваў вайсковы атрад — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Легіён Міцкевіча||en|Mickiewicz Legion}} — для падтрымкі паўстанцаў, спадзеючыся вызваліць польскія й іншыя славянскія землі&lt;ref&gt;[[Чэслаў Мілаш|Czesław Miłosz]] (1983). [https://books.google.se/books?id=R-MkT9vavwIC&amp;pg=PA230&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false The History of Polish Literature]. University of California Press. p. 30. ISBN 978-0-520-04477-7&lt;/ref&gt;. Атрад так і ня стаў дастаткова вялікім, каб быць чымсьці большым, чым сымбаль. У сьнежні 1848 г. Адаму Міцкевічу таксама прапаноўвалі пасаду ў [[Ягелонскі ўнівэрсытэт|Ягелонскім унівэрсытэце]] у [[Кракаў|Кракаве]], які знаходзіўся пад уладай [[Аўстрыйская імпэрыя|Аўстрыі]], але прапанова была неўзабаве адклікана пад ціскам аўстрыйскіх уладаў. Зімой 1848-49 гг., польскі кампазытар [[Фрыдэрык Шапэн]]{{Заўвага|Больш за дзясятак гадоў раней Шапэн паклаў на музыку два вершы Міцкевіча (гл. {{Артыкул у іншым разьдзеле|Польскія песьні Фрыдэрыка Шапэна||pl|Pieśni op. 74 (Chopin)}}).}} у апошнія месяцы свайго жыцьця наведаў свайго хворага суайчыньніка й супакойваў нэрвы паэта сваёй фартэпіяннай музыкай&lt;ref&gt;Zdzisław Jachimecki, &quot;Chopin, Fryderyk Franciszek, &quot; Polski słownik biograficzny, vol. III, Kraków, Polska Akademia Umiejętności, 1937, s. 424.&lt;/ref&gt;. Сам Шапэн наступным чынам успамінаў гэтыя падзеі:
{{Цытата|Зноў бачуся зь Міцкевічам, ён днямі быў у мяне, ведаю, навошта ён прыязджае, і зараз сяду граць. Нядаўна я доўга граў яму, баяўся на яго глядзець, і чую, што ён плача. Адыходзячы, ён сьціснуў мяне за галаву (...) і вымавіў першыя словы таго вечара: Дай Бог табе здароўя! Вы мяне расчулілі... Ён ня скончыў, бо сьлёзы зноў затрымаліся ў горле.&lt;ref&gt;Stanisław Krawczyński, Zaklęty świat chopinowskich dźwięków, „Alma Mater” nr 130–131, grudzień-styczeń 2010–2011, s. 36.&lt;/ref&gt;}}
Восеньню 1848 году Міцкевіч вярнуўся ў [[Парыж]], дзе супольна з {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ксавэры Браніцкі (1816-1879)|Ксавэрыям Браніцкім|pl|Ksawery Branicki (1816–1879)}} стаў адным з заснавальнікаў і галоўным рэдактарам «{{Артыкул у іншым разьдзеле|La Tribune des Peuples|Трыбуны народаў|pl|La Tribune des Peuples}}» (''Tribune des Peuples''). Артыкулы Міцкевіча падтрымлівалі ідэі дэмакратыю й сацыялізм, а таксама многія ідэалы [[Француская рэвалюцыя|Францускай рэвалюцыі]] і {{Артыкул у іншым разьдзеле|Першая Француская імпэрыя|напалеонаўскай эпохі|fr|Premier Empire}}, хоць ён і не меў ілюзыяў адносна ідэалізму [[Банапарты|банапартаў]]. Ён падтрымліваў аднаўленьне {{Артыкул у іншым разьдзеле|Другая Француская імпэрыя|Францускай імпэрыі|fr|Second Empire}} ў 1851 годзе. У выніку інтэрвэнцыі расейскай амбасады ў Парыжы, часопіс быў зачынены за агучваньне радыкальных грамадзкіх поглядаў. Аднаўленьне Другой Францускай Імпэрыі распаліла надзею Міцкевіча на новы канфлікт з Расейскай Імпэрыяй і новую цікавасьць Эўропы да польскай справы. Яго апошні твор магчыма напісаны лацінскай одай у гонар [[Напалеон III Банапарт|Напалеона ІІІ Банапарта]]. У 1851 годзе быў адданы пад нагляд паліцыі. У 1852 г. быў адпраўлены ў адстаўку разам з [[Жуль Мішле|Жулем Мішле]] і {{Артыкул у іншым разьдзеле|Эдгар Кінэ|Эдгарам Кінэ|ru|Кинэ, Эдгар}}. З 1852 году працаваў у {{Артыкул у іншым разьдзеле|Бібліятэка Арсэналу|Бібліятэцы Арсэналу|fr|Bibliothèque de l'Arsenal}}. Там яго наведаў іншы паэт, [[Цыпрыян Каміль Норвід]], які напісаў пра гэтую сустрэчу ў сваёй працы «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Чорныя кветкі| Czarne kwiaty. Białe kwiaty|pl|Czarne kwiaty}}»; там жа памерла жонка Міцкевіча Цэліна.

=== Апошнія гады жыцьця ===
[[Файл:Adam Mickiewicz by Jan Mieczkowski.jpg|значак|зьлева|Адам Міцкевіч, 1850-я гг.]]
[[Файл:Adam Mickiewicz with Sadik Pasha in Turkey.JPG|значак|справа|Адам Міцкевіч з {{Артыкул у іншым разьдзеле|Міхал Чайкоўскі|Міхалам Чайкоўскім|uk|Чайковський Михайло Станіславович}} (Садыкам-пашой) у Турцыі, акварэль {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юльюш Косак|Юльюша Косака|pl|Juliusz Kossak}}]]
Адам Міцкевіч з надзеяй сустрэў пачатак {{Артыкул у іншым разьдзеле|Крымская вайна|Крымскай вайны|fr|Guerre de Crimée}}, якая магла прывесьці да аднаўленьня [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]. У жніўні 1854 годзе падчас побыту ў [[Аляндзкія астравы|Аляндах]] Міцкевіч стварае свой апошні твор, [[лацінская мова|лацінамоўную]] [[ода|оду]] Ad Napolіonem ІІІ Caesarem Augustum Ode іn Bomersundum captum, якая ушаноўвала [[Напалеон ІІІ Банапарт|Напалеона ІІІ]] і сьвяткавала брытанска-францускую перамогу над Расеяй у {{Артыкул у іншым разьдзеле|Бітва пры Бамарсундзе|бітве пры Бамарсундзе|ru|Битва за Бомарсунд}}. Па вяртаньні ў Парыж, эміграцкае кола з зямель былой Рэчы Паспалітай, згуртаванае вакол з {{Артыкул у іншым разьдзеле|Гатэль Лямбэрт|гатэлю Лямбэрт|fr|Hôtel Lambert}}, пераканала яго зноў заняцца палітычнай дзейнасьцю. Яшчэ ў кастрычніку 1863 году, неўзабаве пасля пачатку Крымскай вайны, францускі ўрад даручыў яму дыпляматычную місыю. Ён пакінуў Парыж 11 верасьня 1855 году й 22 верасьня таго ж году прыбыў у [[Канстантынопаль]], у [[Асманская імпэрыя|Асманскую імперыю]]. Там, супрацоўнічаючы з {{Артыкул у іншым разьдзеле|Міхал Чайкоўскі|Міхалам Чайкоўскім|uk|Чайковський Михайло Станіславович}} (Садык-паша), ён пачаў арганізоўваць польскія сілы для барацьбы пад асманскім камандаваньнем супраць Расейскай імпэрыі. Са сваім сябрам {{Артыкул у іншым разьдзеле|Арман Леві|Арманам Леві|fr|Armand Lévy (militant)}} ён таксама заняўся арганізацыяй габрэйскага легіёну.

=== Сьмерць і пахаваньне ===
[[Файл:İstanbul 6137.jpg|значак|справа|Часовая магіла Міцкевіча пад яго [[стамбул]]ьскай кватэрай, цяпер там месьціцца {{Артыкул у іншым разьдзеле|Музэй Адама Міцкевіча (Cтамбул)|музэй|be|Музэй Адама Міцкевіча (Стамбул)}} Адама Міцкевіча]]
У верасьні 1855 году, падчас [[Крымская вайна|Крымскай вайны]], выехаў у [[Канстантынопаль]], каб ствараць польскія аддзелы Легіёну польскага, а таксама складзены з габрэяў так званы «габрэйскі легіён» дзеля змаганьня з Расейскай імпэыряй. Пасяліўся ў кватэры ўдавы турэцкага капітана. Падчас адной з паездак у вайсковы лягер ён захварэў, пасьля чаго вярнуўся ў сваю кватэру на вуліцы Енішэхір у {{Артыкул у іншым разьдзеле|Бэйоглу|Пера|en|Beyoğlu}} (цяпер Бэйоглу) раёне Канстанцінопаля і раптоўна памёр 26 лістапада 1855 года. Прычынай раптоўнай сьмерці магла быць [[эпідэмія]] [[халера|халеры]] (верагодна ад самой хваробы, хоць апошнім часам сустракаюцца вэрсіі, што паэт мог быць атручаны мыш’яком&lt;ref&gt;Monika Florek-Moskal: [https://web.archive.org/web/20140202105102/http://www.wprost.pl/ar/130780/Prawdziwe-przyczyny-smierci-Chopina-i-innych-wielkich-Polakow/ Prawdziwe przyczyny śmierci Chopina i innych wielkich Polaków]. wprost.pl, 2008-06-01&lt;/ref&gt; або ў выніку [[інсульт]]у). Пісьменьнік {{Артыкул у іншым разьдзеле|Тадэвуш Бой-Жэленскі||pl|Tadeusz Boy-Żeleński}} і іншыя меркавалі, што палітычныя ворагі маглі атруціць Міцкевіча, доказаў гэтаму няма, і ён, верагодна, заразіўся халерай, якая забрала ў той час іншыя жыцьці. Перад смерцю сказаў свайму сябру Служальскаму, калі той спытаўся, ці не хоча ён што-небудзь перадаць дзецям: «Няхай любяць адно аднаго», — і праз некалькі хвілін дадаў ледзь чутным шэптам: «Заўсёды!». Многія біёграфы мяркуюць, што сьмерць Міцкевіча зьявілася вынікам палітычных інтрыгаў.

Спрэчкі выклікала ня толькі незразумелая прычына сьмерці. Прычынай сварак вакол труны паэта стала месца яго спачыну — часовае, бо меркавалася, што ў будучым ягонае цела перавязуць і яно будзе спачываць на Радзіме. Была прапанавана пахаваць паэта альбо ў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Катэдральны сабор Сьвятога Духу (Стамбул)|стамбульскім касьцёле|en|Cathedral of the Holy Spirit}}, альбо на могілках ў новаствораным польскім паселішчы, пазьней названым {{Артыкул у іншым разьдзеле|Паланэзкьой|Адамполем|pl|Polonezköy}}. Князь [[Адам Чартарыйскі]], аднак, вырашыў пахаваць паэта ў Францыі. Забальзамаванае цела паклалі ў тры труны: цынкавую й дзьве драўляныя. Пасьля месяцу падрыхтоўкі францускі цеплаход Эўфрат зь целам 30 ці 31 сьнежня 1855 году выправіўся ў Францыю, 7 студзеня карабель прыбыў у [[Марсэль]]&lt;ref&gt;[https://www.mickiewiczstambul.com/smierc-i-ostatnia-droga-mickiewicza/ Śmierć i ostatnia droga Mickiewicza (Muzeum Adama Mickiewicza w Stambule)]&lt;/ref&gt;. Цела паэта было перавезенае ў [[Парыж]] і 21 студзеня 1856 году пахаванае на {{Артыкул у іншым разьдзеле|Манмарсі|могілках дэ Шампо ў Манмарсі|fr|Montmorency (Val-d'Oise)}}, а 4 ліпеня 1890 году могілка паэта была перанесена ў [[Вавэль]]скі катэдральны [[Сабор Сьвятых Станіслава і Вацлава]], што стала нагодай да палітычнае маніфэстацыі&lt;ref&gt;Antoni Kleczkowski: Złożenie zwłok Adama Mickiewicza na Wawelu dnia 4go Lipca 1890 roku. Książka pamiątkowa z 22 ilustracyami. Kraków: 1890, s. 5, 11.&lt;/ref&gt;. Паэт быў перапахаваны ў ганаровай {{Артыкул у іншым разьдзеле|Крыпта паэтаў-вешчуноў на Вавэлі|Крыпце паэтаў-вешчуноў на Вавэлі|pl|Krypta Wieszczów Narodowych na Wawelu}}.

== Асабістае жыцьцё ==
[[Файл:Pożegnanie Mickiewicza z Marylą.jpg|значак|зьлева|Развітаньне Адама Міцкевіча з Марыляй Верашчакай, 1889.]]
Першым вядомым каханьнем Адама Міцкевіча стала таямнічая Анеля, зь якую ён сустрэў вясной 1817 году. У захаваным лісьце да [[Ян Чачот|Яна Чачота]] Міцкевіч пісаў: ''«У новым лісьце не пішы нічога з іроніяй і ня лай маёй Анелі. Ах! Калі б я ведаў, ніколі б гэтага не пісаў. Добра, аднак, што ты ня бачыў яе, і зычу табе, каб ты ня надта цікавіўся, ці прыгожая. Хочаш убачыць яе? Нічога табе ня дасьць, што заспакоіш сваю цікавасьць, а спакой можаш страціць. Ня думай, што калі ў цябе спакайнейшы тэмпэрамэнт і больш разважлівасьці, то ты вольны ад каханьня. Раней ці пазьней даведаесься, што яно ёсьць»''&lt;ref&gt;Ліст Яну Чачоту. 25.06.1817., Выбраныя творы / Уклад. К. Цвірка. Мн., 2003.&lt;/ref&gt; Стасункі паміж імі доўжыліся некалькі месяцаў, Анеля жадала шлюбу, але Адам відавочна гэтага не хацеў. У захаваным фрагмэнце лісту да [[Ян Чачот|Яна Чачота]] яскрава відаць, наколькі рэалістычна паэт ацэньваў сытуацыю, пішучы, між іншым:{{Цытата|Яна ўмела прыгожымі фарбамі маляваць наша будучае шчасьце. Я задрыжаў, калі ўспомніў, што мне трэба будзе прачнуцца ад гэтых салодкіх сноў. [...] Я прасіў яе альбо забыцца пра мяне, альбо заставацца пастаяннай і не прымушаць мяне сваёй упартасьцю лічыць усё нявызначаным. [...] Я пачаў плакаць, цалаваць ёй рукі, запэўніваць яе, што мне гэта каштавала даражэй, чым ёй, што я гатовы ахвяраваць усім, але я не стаў бы ахвяраваць яе лёсам і шчасьцем па неасьцярожнасьці. [...] Яна таксама сказала, што пойдзе за мной, кінуўшы ўсё, калі гэта будзе неабходна ці калі я гэтага захачу. Урэшце яна пераканалася, што я гаварыў разважна; яна абяцала цярпліва перанесьці расстаньне, што ніколі не сумнявалася ў маёй сталасьці, а толькі баялася расстаньня. [...] Мы абое доўга плакалі, я пайшоў а восьмай вечара ў жудасным стане.}}

Летам 1820 году&lt;ref&gt;''Tomasz Krzywicki''. Adam poznaje Marylę // [https://books.google.by/books?id=3Eedyf3LEE4C&amp;pg=PA164&amp;lpg=PA164&amp;dq=Adam+Mickiewicz+przyjecha%C5%82+do+Iszko%C5%82dzi+w+roku+1820.&amp;source=bl&amp;ots=md5ZjmSOXi&amp;sig=ACfU3U0LPRVurOfjeglhhHFyOfparyHMLQ&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj8jMiT26TpAhXC16QKHevsCe4Q6AEwAHoECAoQAQ#v=onepage&amp;q=Adam%20Mickiewicz%20przyjecha%C5%82%20do%20Iszko%C5%82dzi%20w%20roku%201820.&amp;f=false Szlakiem Adama Mickiewicza po Nowogródczyźnie, Wilnie i Kownie]. — Rewasz. — Pruszków, 2006. — S.164—165&lt;/ref&gt; Адам Міцкевіч прыехаў разам з [[Тамаш Зан|Тамашам Занам]] у Туганавічы, дзе й распачалося распачалося наўзаем закаханьне ў [[Марыля Верашчака|Марылю Верашчаку]] (стрыечная сястра [[Ігнат Дамейка|Ігната Дамейкі]], траюрадная сястра [[Тадэвуш Рэйтан|Тадэвуша Рэйтана]] і [[Тадэвуш Касьцюшка|Тадэвуша Касьцюшкі]]). Але каханьне было няспраўджанае і няшчаснае. На той момант Марыля Верашчака была ўжо заручоная з графам Ваўжынцам Путкамэрам гербу Бражаціцы, з якім пабралася шлюбам у 1821 годзе й засталася жыць у маёнтку ў [[Больцінікі|Больцініках]]. У жніўні 1821 году з нагоды імянінаў каханай Міцкевіча паўстала баляда «[[Сьвіцязянка]]». Марылі быў адрасаваны верш «Да М***», узгаданы ў «Балядах і рамансах» і ў IV частцы «[[Дзяды (паэма)|Дзядоў]]»&lt;ref&gt;З. Ю. Юркевіч, [https://ecology.basnet.by/Domeiko215/sbornik_Domeyko215.pdf Продкі Ігната Дамейкі па кудзелі: новыя архіўныя здабыткі]{{Недаступная спасылка}}&lt;/ref&gt;.
[[Файл:POL Maryla Wereszczakówna.jpg|міні|200пкс|Марыля Верашчака]]
[[Файл:Henrietta Ewa Ankwiczówna.jpg|міні|200пкс|Генрыета Эва Аквіч]]
[[Файл:Konstancja Lubienska (83722259) (cropped).jpg|міні|200пкс|Канстанцыя Лубенская]]
[[Файл:Pan Tadeusz 1882 (21148052) (cropped).jpg|міні|200пкс|[[Талімэна (Пан Тадэвуш)|Талімэна]], ілюстрацыя да [[Пан Тадэвуш|Пана Тадэвуша]]]]
У 1821 годзе ў [[Коўна|Коўне]] расчараваны пасьля шлюбу Марылі з графам Путкамэрам Адам Міцкевіч закахаўся ў сваю суседку Караліну Кавальскую, якая была замужам за павятовым лекарам і мела дзяцей у шлюбе. Караліна Кавальская хоць і была старэйшая за Адама, але лічылася мясцовай прыгажуняй і на заляцаньні Адама адказала ўзаемнасьцю. Адам і Караліна пачалі сустракацца, пакуль муж муж Караліны быў у сталых ад’ездах праз працу. Аднак новае каханьне паэта было нядоўгім. На Вялікдзень высьветліліся адносіны паміж паэтам і замужняй жанчынай, а ў горадзе неўзабаве выбухнуў скандал&lt;ref&gt;[https://indekswkieszeni.pl/wszystkie-kobiety-adama-m-niezwykla-opowiesc-przydatna-na-maturze-z-polskiego/ Wszystkie kobiety Adama M. — niezwykła opowieść, przydatna na maturze z polskiego]&lt;/ref&gt;. Міцкевіч вырашыў перачакаць усю сытуацыю ў Туганавічах, дзе зноў сустрэў сваю былую каханую Марылю. Іх адносіны ўспыхнулі знову й доўжыліся менш за два гады й былі напоўнены шматлікімі драматычнымі падзеямі. Як піша ў сваёй кнізе «Жанчыны ў жыцьці Міцкевіча» гісторык Славамір Копер, у верасьні 1822 г. Марыля была ў роспачы, не вытрымаўшы больш разлукі з каханым, спрабавала скончыць жыцьцё самагубствам, прыняўшы сьмяротную дозу [[ляўданум]]у (наліўкі з [[опіюм]]у)&lt;ref&gt;S. Koper, Kobiety w życiu Mickiewicza ; Rok wydania: 2010 ; ISBN: 978-83-11-10854-7&lt;/ref&gt;. Менш чым праз два месяцы Міцкевіч разам са сваім сябрам Тэадорам Лазінскім (у якасьці сэкунданта) прыехаў у Больценікі й выклікаў Путкамэра на дуэль, жадаючы пазбавіцца ад суперніка. На шчасьце, графу ўдалося супакоіць імпульсыўнага паэта, што прадухіліла непатрэбнае кровапраліцьце. Закаханыя таксама хацелі разам зьбегчы за мяжу. Верагодна, аўтарам пляну быў паэт [[Ян Чачот]], блізкі сябар Адама і Марылі. Ідэя была простая: спачатку Міцкевіч павінен быў атрымаць пашпарт і пакінуць краіну, а неўзабаве да яго далучылася бы й каханая. Аднак гэтая ідэя так і не была рэалізавана&lt;ref&gt;Sławomir Koper [https://historia.dorzeczy.pl/xix-wiek/56435/skandale-i-romanse-adama-mickiewicza.html Skandale i romanse Adama Mickiewicza]&lt;/ref&gt;.

У Адэсе&lt;ref&gt;[https://budzma.org/news/adam-mitskevich-10-faktau.html Нечаканы Адам Міцкевіч: 10 фактаў пра паэта, якія здзьмухваюць бронзавы пылці]&lt;/ref&gt; ці ў Маскве паэт сустрэў новае каханьне. Пасябраваўшы з [[Генрык Жавускі|Генрыкам Ржэвускім]], ён пазнаёміўся зь яго сястрой {{Артыкул у іншым разьдзеле|Караліна Сабанская|Каралінай Ржэвускай|ru|Собаньская, Каролина}} (у замужніцтве — Сабанская){{Заўвага|Караліна Ржэвускай прыходзілася роднай цёткай знакамітай {{Артыкул у іншым разьдзеле|Кацярына Радзівіл|Кацярыне Радзівіл|pl|Katarzyna Rzewuska}}, якая атрымала ў спадчыну ад сваячніцы авантурнасьць і сьхільнасьць да рамансаў.}}, якая была на чатыры гады старэйшая за паэта, славутая сваёй прыгажосьцю й адукаванасьцю. Адносіны Караліны Сабанскай з Адамам Міцкевічам вылучаліся асаблівай жарсьцю, менавіта гэта каханьне дала штуршок паэту для большасьці эратычных вершаў, напісаных вясной і ў сярэдзіне 1825 г., такіх як: Да D. D., Сон, Размова, Няпэўнасць, Гадзіна, Элегія, Два словы, Сватаньне, а таксама да XXII цыкля эратычных санэтаў, які паэт апублікаваў у Маскве праз год. Стасункі паэта з Каралінай былі тым дзіўныя, што сасланы з Радзімы паэт меў каханьне зь перакананай прыхільніцай Расейскай імпэрыі Каралінай, якая ўжо пазьней будзе працаваць на тайную выведку. Лісты Міцкевіча да Караліны Ржэвускай падпісаны да D.D., якія расшыфроўваюцца як да Доны Джаваны ({{мова-pl|do Donny Dżiowanny}}), бо менавіта так называла сябе Караліна Ржэвуская.

У 1828 г. у Маскве паэт у салёне Валконскай пазнаёміўся з {{Артыкул у іншым разьдзеле|Караліна Паўлава|Каралінай Яніш|ru|Павлова, Каролина Карловна}}. Караліна была закахана ў Міцкевіча. Лісты лета 1828 году паказваюць перш за ўсё нерашучасьць Міцкевіча: ён разумеў, што Караліна кахае яго, але знаходзіў усе магчымыя прычыны (часта супярэчлівыя), каб супрацьстаяць гэтаму пачуцьцю. Ён добра ўсьведамляў цяжкасьці стварэньня сям’і, бачыў і дасканала аналізаваў прычыны сваіх ваганьняў. Тон перапіскі адлюстраваны ў лісьце зь сярэдзіны ліпеня: ''Калі б яна сапраўды была дастаткова багатая, каб утрымліваць сябе ў якасьці жонкі (бо, як вы ведаеце, я ледзь магу сябе ўтрымліваць), і калі б яна адважылася пайсьці за мной, Я б узяў яе, хаця ў ёй ёсьць рысы характару, якія мне не падабаюцца.'' Паэт у пэўны момант быў гатовы ажаніцца з Каралінай Яніш, але бацькі Караліны не давалі на той шлюб згоды.

У 1830 г. падчас падарожжа Міцкевіча па Італіі ў [[Рым]]е й [[Нэапаль|Нэапале]] паэт меў кароткае каханьне з {{Артыкул у іншым разьдзеле|Генрыета Эва Анквіч|Генрыетай Эвай Анквіч|pl|Henrietta Ewa Ankwiczówna}}. Цікаву, што Эву захапляла ў тым ліку знаёмасьць Міцкевіча з музыкай, але працягу стасункаў паэта зь Генрыетай паклаў канец бацька Генрыеты Станіслаў Анквіч, які палічыў Адама Міцкевіча непадыходзячай партыяй для яго дачкі&lt;ref&gt;Kazimierz Wyka, «Mickiewicz, Adam Bernard», Polski Słownik Biograficzny, vol. XX, 1975, p. 697&lt;/ref&gt;.

19 красавіка 1831 г. Міцкевіч выехаў з Рыма ў Жэневу й Парыж, а потым па фальшывым пашпарце ў Нямеччыну праз [[Дрэздэн]] і [[Лейпцыг]] і прыбыў каля 13 жніўня ў [[Познань]]{{Заўвага|нямецкая назва: Позэн.}}, які ў той час быў часткай [[Прускае каралеўства|Прускага каралеўства]]. Магчыма, што падчас гэтых вандровак ён перавозіў паведамленьне ад італьянскіх [[карбанарыі|карбанарыяў]] да францускага падпольля й перадаваў дакумэнты альбо грошы для польскіх паўстанцаў ад польскай суполкі ў Парыжы, але дакладных зьвестак пра яго дзейнасьць у той час мала. У рэшце, ён так і не перайшоў на тэрыторыю [[Царства Польскае|Польскага каралеўства]] ці так званай Кангрэсуўкі, дзе ў асноўным адбывалася [[Паўстаньне 1830-1831 гадоў|паўстаньне]]; ён застаўся ў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пруская Польшча|нямецкай частцы Польшчы|pl|Zabór pruski}} (гістарычна вядомай палякам як ’’[[Вялікая Польшча]]’’, ці Велікапольшчы), дзе быў добра прыняты прадстаўнікамі мясцовай польскай шляхты. У гэтых падзеях ён сустрэў чарговае каханьне ў асобе {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстанцыя Лубенская|Канстанцыі Лубенскай|pl|Konstancja Łubieńska}}, падчас побыту ў яе радавым маёнтку ў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Сьмелаў|Сьмелаў|pl|Śmiełów}}. У іх імкліва завязалася каханьне — Лубенская была гатовая пакінуць мужа й дзяцей дзеля паэта й эміграваць&lt;ref&gt;Jacek Łukasiewicz: Mickiewicz. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 1998. ISBN 83-7023-519-0.&lt;/ref&gt;. Пасьля Калядаў 1831 г. яна адвезла ў сваёй карэце Міцкевіча ў [[Дрэздэн]]. Калі паэт пераехаў у Парыж, яна адкрыла на яго імя рахунак, на які ўносіла значныя сумы. Узаемнае захапленьне з часам перарасло ў сяброўства, якое пазьней падтрымлівалася ліставаньнем, якое працягвалася 20 гадоў, асабліва багатым было ў 1845—1855 гг. У яго ўвайшлі 29 лістоў. Прынята лічыць, што менавіта Канстанцыя стала прататыпам [[Талімэна (Пан Тадэвуш)|Талімэны]] ў [[Пан Тадэвуш|Пане Тадэвушы]]. Водгукам на падзеі [[Паўстаньне 1830-1831 гадоў|паўстаньня]] стала баляда «Начлег» ({{мова-pl|Nocleg}}), прысьвечаная, па меркаваньню дасьледнікаў асобе [[Вінцэнт Матушэвіч|Вінцэнта Матушэвіча]], бязьлітаснага паўстанца з наваколіцаў [[Трокі|Трокаў]]&lt;ref&gt;Agnieszka Januszkiewicz [https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/15211/1/BB_14_2022_A_Januszkiewicz_Groza_wojny_w_balladowej_odslonie.pdf Groza wojny w balladowej odsłonie powstania na Litwie w 1831 roku — Nocleg Adama Mickiewicza], Białorutenistyka Białostocka, T. 14, 2022, s. 337—352, s. 337.&lt;/ref&gt;.
[[Файл:Celina Mickiewiczowa.jpg|міні|200пкс|[[Цэліна Шыманоўская]]]]
22 ліпеня 1834 г. у Парыжы паэт ажаніўся з [[Цэліна Шыманоўская|Цэлінай Шыманоўскай]], зь якой пазнаёміўся яшчэ ў Маскве. У шлюбе яна нарадзіла яму 6 дзяцей: дачок [[Марыя Гарэцкая|Марыю]] і Гэлену, а таксама сыноў [[Уладзіслаў Міцкевіч|Уладзіслава]], Юзэфа (1850—1938), Аляксандра і Яна. Ідэя пабрацца нарэшце шлюбам узьнікла ў паэта яшчэ ў 1832 годзе па вяртаньні ў Парыж. Пасьля прыезду Цэліны ў Парыж ён напісаў [[Антоні Эдвард Адынец|Адынцу]]: «Я ажанюся з Цэлінай. Яе імгенны прыезд быў вынікам некалькіх маіх словаў, данесеных да Варшавы, сказаных жартам. Не паверыш, як я быў зьдзіўлены, калі пачуў, што яна на шляху й кіруецца проста да мяне. Хацеў яе зь нічым адправіць, але Цэліна зьбіла мяне з панталыку, заявіўшы, што сабярэ свае рэчы й вернецца, нічога да мяне не маючы на сэрцы. Шкада было наракаць яе на такі клопат. Зрэшты падабаецца мне. І шмат можна было бы яшчэ напісаць, як у тых часах, калі быў смутны і цяжар жыцьця вельмі мяне душыў. Пабачым ці будзе лепей, ці яшчэ цяжэй». Пазьней Адам Міцкевіч расказваў [[Яўстах Янушкевіч|Яўстаху Янушкевічу]]: ''Калі я думаў аб жаніцьбе з Цэлінай, я зрабіў перад ёй самы шчыры ў маім жыцьці прызнаньне й заклікаў яе быць такой адкрытай.'' Цэліна, як жонка Міцкевіча, павінна была клапаціцца пра польскую кухню, таму што ён не любіў францускую кухню{{Заўвага|Паэт асабліва любіў стравы з грыбамы, у першую чаргу з [[Рыжок|рыжкамі]]&lt;ref&gt;Bogusław Deptuła, [https://culture.pl/pl/artykul/adama-mickiewicza-smak-ulubiony Adama Mickiewicza smak ulubiony]&lt;/ref&gt;.}}, яна павінна была граць яму на фартэпіяна, калі ён гэтага хацеў, яна павінна была быць жонкай, якую б не турбавала беднасьць. Аднак, відаць, у іх адносінах было мала сяброўства, не кажучы ўжо пра каханьне… Міцкевіч імкнуўся цалкам падпарадкаваць Цэліну й зрабіць зь яе пакорлівую жонку, падобную да [[Зося (Пан Тадэвуш)|Зосі]] з «Пана Тадэвуша»&lt;ref&gt;[https://www.liceum.org.pl/files/mkij/zzz/zona.htm Miłość do pań Szymanowskich]&lt;/ref&gt;. У далейшым Цэліна пакутавала на псыхічныя хваробы, памёрла 5 сакавіка 1855 году.

== Творчасьць ==
[[Файл:Патрэт Адама Міцкевіча.jpg|значак|''[[Іван Хруцкі]]''. «Партрэт Адама Міцкевіча». 1850-я гг.]]
Першы верш «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Гарадзкая зіма||pl|Zіma mіejska}}» апублікаваны ў 1818 годзе ў віленскай газэце {{Артыкул у іншым разьдзеле|Tygodnіk Wіleńskі||pl|Tygodnіk Wіleńskі}}. Гэты пэрыяд раньняй творчасьці Міцкевіча, які доўжыцца ад яго дэбюту да 1824 году, называецца «віленска-ковенскім пэрыядам». У той час ён знаходзіўся пад уплывам [[Вальтэр]]а, якога пераклаў на польскую мову; малады паэт прапаведаваў пазнавальны скептыцызм і волю да {{Артыкул у іншым разьдзеле|Філязафічны рацыяналізм|рацыянальнага|pl|Racjonalizm filozoficzny}} пазнаньня. З гэтага вынікае, што асоба й сьветапогляд маладога Міцкевіча, як і маладога [[Юльюш Славацкі|Юльюша Славацкага]], вырасьлі ў захапленьні клясычнай літаратурай&lt;ref&gt;Alina Witkowska: Romantyzm. Warszawa 2003, s. 239.&lt;/ref&gt;. Больш за тое, пераважная большасьць твораў Міцкевіча 1818—1821 гг., па сутнасьці, былі паэтычным маніфэстам пастаянна пераасэнсаванага [[Таварыства філяматаў]].

У 1820 г. Міцкевіч напісаў верш «[[Ода да маладосьці]] — твор, які яшчэ належаў да паэтыкі [[постклясыцызм]]у, але ўжо адрываўся ад ідэалаў [[Эпоха Асьветніцтва|асьветніцтва]] (упершыню апублікаваны ў анталёгія тагачасных паэтаў „Палігімнія“ ({{мова-pl|Polyhymnia}}), выдадзенай ў Львове ў 1827 г.). „Ода“ заклікала да актыўнага змаганьня, выказвала веру ў сілу рэвалюцыйнага пераўтварэньня рэчаіснасьці, у сілу маладосьці й калектыўнасьці. Дзякуючы гэтаму ў ХІХ стагодзьдзі яе часта сьпявалі падчас народных паўстаньняў. Яна была перакладзена амаль на ўсе эўрапэйскія мовы, што выклікала ў свой час шмат спрэчак, напрыклад, у Францыі&lt;ref&gt;Alphonse d’Herdelbot: Literatura polska. w: Adam Mickiewicz w oczach Francuzów. Warszawa 1999, s. 48-49.&lt;/ref&gt;. Падобным чынам ідэалы „айчыны, навукі, цноты“, „мужнасьці, працы й згоды“ абвяшчала напісаная годам раней клясычная [[Ода (літаратура)|ода]] „Гэй, заблішчаць вочы радасьцю“. У канцы 1820 г. выйшаў яшчэ адзін са знакамітых вершаў раньняга Міцкевіча: „{{Артыкул у іншым разьдзеле|Песьня філярэтаў||pl|Pieśń filaretów}}“, зьмест якога з рэвалюцыйным пасланьнем адносіўся да ўсіх [[Таварыства філярэтаў| філярэцкіх]] гурткоў (філёлягі, гісторыкі, хімікі, матэматыкі). Пачаткам твору было перайманьне нямецкай студэнцкай песьні:
{{Верш|Гэй, карыстаемся з жыцьця!
Бо жывем толькі раз;
Хай тая чара залатая
Нездарма нас вабіць.

Hej, użyjmy żywota!
Wszak żyjem tylko raz;
Niechaj ta czara złota
Nie próżno wabi nas.| ''Adam Mickiewicz'', ''Pieśń Filaretów''}}
Ва ўсіх трох песьнях (''Ода да маладосьці, Гэй, заблішчаць вочы радасьцю, Песьня філярэтаў'') асаблівы акцэнт надаецца ідэалу супольнасьці, асабліва ў духоўным сэнсе, і бурнай грамадзкай актыўнасьці. Клясычная гармонія асаблівым чынам спалучаецца тут з жыцьцёвым дынамізмам, які сьведчыць аб прыналежнасьці твораў да часоў, прамежкавых паміж дзьвюма эпохамі: [[клясыцызм]]у й [[рамантызм]]у.

Віленска-ковенскі пэрыяд таксама адметны выхадам дзьвюх кнігаў „Вершаваных твораў“ Адама Міцкевіча. Выдадзены [[Юзэф Завадзкі|Юзэфам Завадзкім]] першы вершаваны зборнік „Паэзія“ ({{мова-pl|«Poezje»}}, т. 1, [[Вільня]], 1822) уключаў „{{Артыкул у іншым разьдзеле|Баляды і рамансы (Зборнік)|Баляды й рамансы|pl|Ballady і romanse}}“ і прадмову „Аб рамантычнай паэзіі“ ({{мова-pl|«O poezjі romantycznej»}}), стаў маніфэстам рамантычнага кірунку ў польскай літаратуры. У другі том „Паэзіі“ (1823) увайшлі рамантычная ліраэпічная паэма „[[Гражына (паэма)|Гражына]]“ і часткі 2 і 4 драматычнай паэмы „[[Дзяды (паэма)|Дзяды]]“. У Расеі выйшла кніга „Санэты“ (1826), якая ўключыла цыкль „{{Артыкул у іншым разьдзеле|Крымскія санэты|Крымскіх санэтаў|pl|Sonety krymskіe}}“ з вобразам героя-пілігрыма, які сумуе пра пакінутую радзіму, і новымі для польскай паэзіі ўсходнімі матывамі. Сярод твораў гэтых зборнікаў сусьветна вядомыя ''„Люблю я!“'', ''„[[Рамантычнасьць (баляда)|Рамантычнасьць]]“'', ''„[[Сьвіцязь (баляда)|Сьвіцязь]]“'', ''„Рыбка“'', сюжэты якіх падказаны беларускімі народнымі паданьнямі й песьнямі. Шмат спрэчак у тым часе выклікала [[баляда]] ''Рамантычнасьць'', што адкрывала цыкль ''Балядаў і рамансаў''{{Заўвага|Насамрэч, ''Баляды й рамансы'' пачынаюцца зь ідыліі ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Ключыкі (Міцкевіч)|Ключыкі|pl|Pierwiosnek (Mickiewicz)}}'' ({{мова-pl|Pierwiosnek}}), але прынята лічыць, што найбольш рэпрэзэнтатыўным і адкрывальным творам зьяўляецца ''Рамантычнасьць''.}}. ''Рамантычнасьць'' характарызавалася асабліва сьмелым сьцявярджэньнем перавагі народу над цывілізацыйным прагрэсам, стварэньне новага тыпу маральнай мадэлі (маладая вясковая дзяўчына, якая выяўляе крайнюю эмацыянальную нэўраўнаважанасьць&lt;ref&gt;Adam Ważyk: Cudowny kantorek. Warszawa 1979, s. 17.&lt;/ref&gt;) і даволі аднабаковая крытыка тагачасных навуковых аўтарытэтаў, у тым ліку, прафэсара самаго паэта, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ян Сьнядэцкі|Яна Сьнядэцкага|pl|Jan Śniadecki}}. Гэта быў сьвядомы й прамы ўнёсак Міцкевіча ў палеміку паміж {{Артыкул у іншым разьдзеле|Казімер Брадзінскі|Казімерам Брадзінскім|pl|Kazimierz Brodziński}}, папярэднікам рамантызму ў польскай літаратуры, і ўласна Янам Сьнядэцкім&lt;ref&gt;Romantyzm Polski. W: Julian Krzyżanowski: Dzieje Literatury Polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1972, s. 234.&lt;/ref&gt;. Ідэя сюжэту ''Рамантычнасьці'' пазьней атрымаў разьвіцьцё ў форме эпізоду з жыцьця Густава ў [[Дзяды (паэма)|IV частцы ''Дзядоў'']].

''Баляды й рамансы'', акрамя балядаў (сур’ёзных і іранічных), утрымлівалі таксама прытчы [[Сэнтымэнталізм|сэнтымэнтальныя]]. Творы зборніка вызначаліся тыпова рамантычным паваротам да {{Артыкул у іншым разьдзеле|Народ у літаратуры|фалькізму|pl|Ludowość w literaturze}} і [[Няроднасьць|няроднасьці]], моцна падкрэслены маральны пасыл і перакананьне аб {{Артыкул у іншым разьдзеле|Трансцэндэнталізм|трансцэндэнтальных|pl|Transcendentalizm}}, мэтафізычныя сувязі паміж ''[[Дабро|дабром]]'' і ''[[Зло|злом]]'' — ''злачынствам'' і ''пакараньнем''. У раньняга Міцкевіча пастаянна прысутнічае сентымэнтальнае, народнае ўяўленьне пра маральнасьць, што найбольш выразна паказвае вядзьмарскі абрад ({{мова-pl|gusła}}) ў другой частцы [[Дзяды (паэма)|''Дзядоў'']]. Што датычыцца ''Дзядоў'', то на фармаваньне ідэі й канцэпцыі твору паўплывала ў тым ліку рамантычная атмасфэра пошуку вытокаў нацыянальнай самасьвядомасьці ў паганскіх, дахрысьціянскіх плястах культуры; відавочна Міцкевіч натхняўся пошукамі [[Зарыян Даленга-Хадакоўскі|Зарыяна Даленгі-Хадакоўскага]]&lt;ref&gt;Mikołaj Gliński [https://culture.pl/pl/superartykul/bialoruskie-dziady-mickiewicza-czyli-historia-po-drugiej-stronie-lustra Białoruskie Dziady Mickiewicza, czyli historia po drugiej stronie lustra]&lt;/ref&gt;. Дзяды Міцкевіча, як і іншыя творы паэта, прасякнуты народнымі ўяўленьнямі й паданьнямі аб [[прывід]]ах ці [[вампір]]ах &lt;ref&gt;[https://culture.pl/pl/artykul/upior-mickiewicza Upiór Mickiewicza]&lt;/ref&gt;. У XVI парыскай лекцыі паэт зазначыў: {{Цытата|Зь гісторыі й міталёгіі ведаем, што культ духаў зьяўляецца важнай часткай славянскай рэлігіі: па сёньняшні дзень заклікаюцца там духі памёрлых, а з усіх сьвятаў славянскіх найвялікшым, найболей урачыстым было сьвята Дзядоў.&lt;ref&gt;[https://rcin.org.pl/ibl/dlibra/publication/81388/edition/69615/content Małgorzata Burzka-Janik, O obrzędowym charakterze cyklu „Dziadów” Adama Mickiewicza raz jeszcze. Rec.: Grażyna Charytoniuk-Michiej, „Obrzęd dziadów w dokumentach i cyklu Mickiewicza”, Warszawa 2011]&lt;/ref&gt;.
{{арыгінал|pl|Z historii i mitologii wiemy, że kult duchów stanowił ważną część religii słowiańskiej: po dziś dzień przyzywa się tam duchy zmarłych, a ze wszystkich świąt słowiańskich największym, najbardziej uroczystym było święto Dziadów.}}}}


У пэрыяд настаўніцтва Міцкевіч пакахаў прыгажуню [[Марыля Верашчака|Марылю Верашчаку]], зь якой пазнаёміўся ў 1818 г. у час летніх вакацый, калі гасьцяваў у маёнтку Туганавічы непадалёк ад Навагрудка. У той час Марыля была сасватана за [[Ваўжынец Путкамэр (1794—1850)|графа Путкамэра]], за якога выйшла замуж у 1821 г. Самыя пяшчотныя лірычныя вершы паэт прысьвяціў Марылі. Са зьяўленьнем гэтых твораў постаць Міцкевіча ў польскай літаратуры выйшла на першы плян, а Вільня стала новым цэнтрам літаратурнага жыцьця. „Баляды й рамансы“ сьведчылі пра пачатак новага мастацкага кірунку — [[рамантызм]]у, асноўныя прынцыпы народнасьці й нацыянальнай самабытнасьці якога Адам Міцкевіч сфармуляваў у літаратурным маніфесьце „Пра паэзію рамантычную“. Творы знаменавалі перавагу пачуцьцёвага сьветаўспрыманьня над рацыяналістычна-асьветніцкім (новая эстэтыка праграмна зафіксавана ў балядзе „[[Рамантычнасьць (баляда)|Рамантычнасьць]]“, (1821), грунтаваліся на беларускім гістарычным і фальклёрным матэрыяле. Паэма „[[Гражына (паэма)|Гражына]]“ прысьвечана гераічнай барацьбе супраць крыжакоў і прасякнута патрыятычным пафасам, а ў аснове сюжэта паэмы „Дзяды“ — старажытнабеларускі паганкі [[Дзяды|абрад памінаньня продкаў]].

Ужо ў раньняй „філямацкай“ творчасьці Адама Міцкевіча знайшлі адлюстраваньне яго грамадзка-палітычныя погляды на гісторыю й лёс роднага края, ролю нацыянальна-вызваленчай барацьбы ў гістарычным працэсе. У паэме „[[Мешка, князь Наваградка (баляда)|Мешка, князь Наваградка]]“ (1817) створаны рамантычны вобраз жанчыны-патрыёткі й ваяводы Парая, гатовых на самаахвярнае змаганьне дзеля вызваленьня айчыны. Гэта стала асноўнай тэмай усёй яго творчасьці. У вершах ''„Ужо з пагодных нябёсаў…“'', ''„{{Артыкул у іншым разьдзеле|Бульба (паэма)|Бульба|pl|Kartofla}}“'' выказваў пачуцьцё замілаванасьці й любові да роднага края, заклікаў маладых людзей да ахвярнасьці й адвагі ў імя свайго патрыятычнага абавязку. Вершы ковенскага пэрыяду (1819—23) „Песьня Адама“, „{{Артыкул у іншым разьдзеле|Песьня філярэтаў||pl|Pіeśń fіlaretów}}“, „[[Ода да маладосьці]]“ сталі агульнапрызнанымі сымбалемі філямацкага руху, у якіх нацыянальна-вызваленчы пафас спалучаецца з роздумам паэта пра лёс усяго чалавецтва. Хоць сам Адам Міцкевіч не цаніў творы часоў свайго юнацтва&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240423115854/https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Slupskie_Prace_Filologiczne_Seria_Filologia_Polska/Slupskie_Prace_Filologiczne_Seria_Filologia_Polska-r2005-t4/Slupskie_Prace_Filologiczne_Seria_Filologia_Polska-r2005-t4-s111-139/Slupskie_Prace_Filologiczne_Seria_Filologia_Polska-r2005-t4-s111-139.pdf Jarosław Ławski, Przemiany obrazu i znaczenia Wilna w twórczości Adama Mickiewicza, Słupskie Prace Filologiczne. Seria Filologia Polska 4, 111—139, 2005, s. 114.]&lt;/ref&gt;.
Далейшыя вершы з пэрыяду віленска-ковенскага з 1822—1824 гадоў былі ў большай ступені свабодным перайманьнем твораў [[Джордж Байран|Лёрда Байрана]], [[Жан Поль|Жана Поля]] й [[Жан дэ Ляфантэн|Жана дэ Ляфантэна]]. Аднак сярод іх знайшоўся яшчэ адзін шырока абмяркоўваемы верш паэта — ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Да Іяхіма Лялевеля||pl|Do Joachima Lelewela}}'', напісаным у 1822 г., прысвечаным вядомаму палітычнаму дзеячу, [[Іяхім Лялевель|Іяхімe Лялевелю]]. Міцкевіч стараўся цьвяроза ацэніць спадчыну [[Француская рэвалюцыя|францускай рэвалюцыі]] й ролю [[рэвалюцыя|рэвалюцыі]] ўвогуле, як грамадзскага факту, што мела ўплыў на далейшае разьвіцьцё. Іншай спробай крытыкі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Дэспатычная манархія|дэспатызму|pl|Monarchia despotyczna}} была {{Артыкул у іншым разьдзеле|іраікамічная паэма||pl|poemat heroikomiczny}} ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Бульба (паэма)|Бульба|pl|Kartofla}}'' — твор, якая абвяшчала апафэоз навукі, прагрэсу, розуму і працы. У паэме была досыць красамоўная [[Апастрофа]] да [[Адам Іванавіч Храптовіч|Адама Храптовіча]], прадстаўніка літоўскай арыстакратыі, „земляроба“.

У пэрыяд расейскай высылкі напісаў „Санэты“ (1826) і паэму „[[Конрад Валенрод (паэма)|Конрад Валенрод]]“ (1828). „Санэты“, што складаюцца з адэскага й крымскага цыкляў, напоўнены глыбінёй душэўных перажываньняў, настальгічных патрыятычных пачуцьцяў і лічацца шэдэўрам сусьветнай літаратуры. У іх паэтычнае майстэрства Адама Міцкевіча дасягнула надзвычайнай віртуознасьці. У сюжэце паэмы „Конрад Валенрод“ выкарыстаны матывы гістарычнага змаганьня старажытных ліцьвінаў супраць крыжакоў.
[[Файл:Manuscript of Pan Tadeusz 8pl.jpg|значак|справа|Рукапіс [[Пан Тадэвуш|Пана Тадэвуша]] з асабістым аўтографам паэта]]
У эмігранцкі пэрыяд дзейнасьці ў Дрэздэне Адам Міцкевіч пад уплывам [[Паўстаньне 1830—1831 гадоў|паўстаньня 1830—31]] і яго паражэньня напісаў лепшыя свае вершы „Сьмерць палкоўніка“, „{{Артыкул у іншым разьдзеле|Рэдут Ардона||pl|Reduta Ordona}}“, а таксама 3-ю частку драматычнай паэмы „Дзяды“ (1832), дзе апяваў гераізм і ахвярнасьць свайго народа, што ў чарговы раз паўстаў на змаганьне за свабоду, супраць самадзяржаўнай тыраніі. У [[Парыж]]ы ён стварыў знакамітыя „{{Артыкул у іншым разьдзеле|Кнігі польскага народа й польскага пілігрымства||pl|Ksіęgі narodu polskіego і pіelgrzymstwa polskіego}}“ (1832), дзе ў стылі біблейскіх прарокаў выказаў веру ў вызваленьне народа, што стане сымбалем і прадвесьнікам свабоды ўсіх эўрапэйскіх народаў. Лірычная спадчына Адама Міцкевіча завяршаецца невялікім {{Артыкул у іншым разьдзеле|Лірыка лязанская|цыклям «лязанскай» лірыкі|pl|Lіrykі lozańskіe}} („Над вадою вялікай і чыстай“, „Паліліся мае сьлёзы“ і інш.), дзе ў філязафічна-элегічным ключы выяўлены матывы настальгічнага смутку й выгнаньніцтва.

У Парыжы ў 1834 годзе быў завершаны й надрукаваны самы значны мастацкі твор А. Міцкевіча, вялікая нацыянальная эпапэя — паэма „[[Пан Тадэвуш]]“ (1834). У ёй маляўніча й яскрава раскрыты характэрны ўклад жыцьця й побыту мясцовай шляхты, дадзены шырокая панарама народнага жыцьця на Беларусі пачатку ХІХ стагодзьдзя, яркія пэйзажы Навагрудчыны й [[Налібоцкая пушча|Налібоцкай пушчы]]. Эпапэя складаецца з 12 кнігаў. Пасьля сьмерці аўтара было надрукавана яго пакутлівае пасьляслоўе да паэмы&lt;ref&gt;Stanisław Pigoń: Wstęp. W: Adam Mickiewicz: Pan Tadeusz. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1980, s. XVII. ISBN 83-04-00446-1.&lt;/ref&gt;. „Пан Тадэвуш“ стаў самым папулярным творам польскай літаратуры наступных пакаленьняў. Шэраг фрагмэнтаў твора надоўга ўвайшлі ў польскую гутарковую й літаратурную мову, а асобныя яго часткі вядомы як асобныя паэтычныя „творы“ (''Інвакацыя'', ''Канцэрт Войскага'', ''Эпілёг'' і інш.). Вядомы мастак і ілюстратар эпохі рамантызму [[Міхал Эльвіра Андрыёлі]] быў аўтарам асабліва папулярных ілюстрацыяў да Пана Тадэвуша й Конрада Валенрода.

Выхаваўчае й пазнавальнае значэньне мелі яго лекцыі па гісторыі славянскіх літаратур. Шматлікія творы Міцкевіча сталі агульнапрынятымі сымбалямі вызваленчага руху на тэрыторыі былой Рэчы Паспалітай, „[[Ода да маладосьці]]“ была ўспрынята як маніфэст паўстаньня 1830—1831. Пасьля напісаньня ў віленска-ковенскі пэрыяд паэмаў „Гражына“ і „Дзяды“ постаць Міцкевіча выйшла на першы плян у польскамоўнай літаратуры.
[[Файл:Piotr Stachiewicz - Adam Mickiewicz modlący się przed obrazem Matki Boskiej Ostrobramskiej.jpg|значак|зьлева|''[[Пётар Стахевіч]]'', Адам Міцкевіч моліцца перад [[Абраз Маці Божай Вастрабрамскай|абразам Маці Божай Вастрабрамскай]]]]

=== Канцэпцыя славянскай драматургія ===
4 красавіка 1843 г. у [[Калеж дэ Франс]], у рамах г.зв. ''парыскіх лекцыяў'' Адам Міцкевіч прачытаў „Лекцыю XVІ“, якую называюць апошняй тэорыяй {{Артыкул у іншым разьдзеле|Рамантычная камэдыя|рамантычнай паэмы|pl|Dramat romantyczny}} у эўрапэйскай літаратуры&lt;ref&gt;Włodzimierz Szturc: Teoria dramatu romantycznego w Europie XIX wieku. Kraków 1999, s. 211.&lt;/ref&gt;. Лекцыя тычылася канкрэтна аналізу „{{Артыкул у іншым разьдзеле|Нябоская камэдыя|Нябоскай камэдыі|pl|Nie-Boska komedia}}“ {{Артыкул у іншым разьдзеле|Зыгмунт Красінскі|Зыгмунта Красінскага|pl|Zygmunt Krasiński}}, дзе Міцкевіч зрабіў ня проста літаратуразнаўчыя высновы, але падаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Філязофія гісторыі|гістарычнафілязофскую|pl|Filozofia historii}} аналітыку. Лекцыя абапіралася на г.зв. канцэпцыю ''„Славянскай паэмы“'', Міцкевіч усьлед за [[Пэрсі Біш Шэлі]], [[Сэм’юэл Тэйлар Колрыдж|Сэм’юэлям Тэйларам Колрыджам]], [[Ёган Готфрыд Гэрдэр|Ёганам Готфрыдам Гэрдэрам]], {{Артыкул у іншым разьдзеле|Готгальд Эфраім Лесінг|Готгальдам Эфраімам Лесінгам|de|Gotthold Ephraim Lessing}}, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Якаб Міхаэль Рэйнгальд Ленц|Якабам Міхаэлям Рэйнгальдам Ленцам|de|Jakob Michael Reinhold Lenz}} і {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёган Генрых Мэрк|Ёганам Генрыхам Мэркам|de|Johann Heinrich Merck}} заяўлялі, што аднаўленьне сучаснага тэатру павінна адбывацца шляхам падкрэсьліваньня яго нацыянальных элемэнтаў.

=== Сувязь Міцкевіча з польскім рамантызмам і клясыцызмам ===
Адама Міцкевіча прынята лічыць за ''заканадаўцу польскага рамантызму'', але падрабязны аналіз яго творчасьці й мастацкіх мэтадаў (падобна як у [[Ёган Вольфганг фон Гётэ|Гётэ]], [[Віктор Юго|Юго]] ці [[Джордж Байран|Байрана]]) аднак паказвае прамежкавы стан паэта паміж асьветніцкім класыцызмам і рамантызмам. Вядомая дасьледніца літаратуры {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аліна Віткоўская||pl|Alina Witkowska}} заўважыла, што, нягледзячы на ​​распаўсюджанае меркаваньне, падпітае спрэчкамі ''Рамантычнасьці'', Міцкевіч ня толькі не адмаўляў спадчыну Асьветніцтва, але нават адбіраў зь яе найкаштоўнейшыя дасягненьні, напрыклад, вытанчанасьць формы ці [[Вальтэр|вальтэраўскі]] рацыяналізм&lt;ref&gt;Alina Witkowska: Romantyzm. Warszawa 2003, s. 237.&lt;/ref&gt;. {{Артыкул у іншым разьдзеле|Адам Чарняўскі||pl|Adam Czerniawski}} зьвярнуў увагу на {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мімэзыс|мімэтычнасьць|pl|Mimesis}} твораў паэта&lt;ref&gt;Adam Czerniawski: Światy umowne. Warszawa 2001, s. 74.&lt;/ref&gt;. Вернасьць Міцкевіча рэалізму (у адрозьненьне ад рамантычнай любові да надзвычайнага й фантастычнага) вынікала з пачуцьця нацыянальнага абавязку, як адзначае {{Артыкул у іншым разьдзеле|Марыян Урсэль||pl|Marian Ursel}}, параўноўваючы творчасьць аўтара „Дзядоў“ з раньняй творчасьцю Славацкага&lt;ref&gt;Marian Ursel: Wstęp. do: Juliusz Słowacki: Powieści poetyckie. Wrocław 1987, s. 14.&lt;/ref&gt;. Да падобных высноваў прышло й тагачаснае эўрапэйскае літаратуразнаўства: Блізкія да прыроды пачуцьці каханьня ці жаху захоўваюць нявызначаны сьлед; паэт, гаворачы мовай простага народа, таксама пакідае палі, азёры й лясы іх тонкай мовай: не ператварае іх у багоў і багінь, не апісвае інфантыльным і дробным перайманьнем, гаворыць пра тое, што бачыць, калі гармонія альбо кантраст накіроўвае яго на зьнешнія аб’екты; і пачуцьцё, якое мімаходзь узьнікае зь яго словаў, — гэта паэзія, тое адлюстраваньне, якое чалавечае вока кідае на прыроду&lt;ref&gt;Feliks Miaskowski i Gustav Fulgence: Konrad Wallenrod. Le Globe, 25 kwietnia 1830.&lt;/ref&gt;.

=== Пэрыяд тавяншчыны ===
Многія дасьледнікі творчасьці Міцкевіча зьвярталі ўвагу на тое, што бліскучы паэтычны талент аўтара „[[Рамантычнасьць (баляда)|Рамантычнасьці]]“ значна згас у другі парыскі пэрыяд. Гэта было зьвязана з удзелам Міцкевіча ў палітычнай і грамадзкай дзейнасьці, і асабліва зь яго адносінамі з [[Анджэй Тавянскі|Анджэем Тавянскім]]. Вера самога Міцкевіча ў сваю асабістую адказнасьць за польскі лёс, жаданьне служыць „польскай справе“ праз арганізацыю Польскага легіёна, польскіх войскаў падчас Крымскай вайны ў спалучэньні зь містычнай рэлігійнай сектай Тавянскага — не дазволілі яму засяродзіцца на чыстай літаратурнай творчасьці. Яго адносіны з Тавянскім ня толькі аддалялі яго й стваралі непрыхільнасьць сярод іншых асьветнікаў (напрыклад, Славацкага), але таксама былі непасрэднай прычынай страты працы ў [[Калеж дэ Франс]] і, як вынік, уплыву на эўрапэйскія мастакоў і мысьляроў. {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юльян Кшыжаноўскі||pl|Julian Krzyżanowski}} нават сьцьвярджае, што „калі была напісаная сапліцаўская паэма й яе пакутлівы эпілёг, геніяльны паэт назаўсёды скончыўся ў Міцкевічу“&lt;ref&gt;Romantyzm Polski. W: Julian Krzyżanowski: Dzieje Literatury Polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1972, s. 237.&lt;/ref&gt;.

=== Міцкевіч як папярэднік навуковай фантастыкі ===
{{Артыкул у іншым разьдзеле|Антоні Смушкевіч||pl|Antoni Smuszkiewicz}} у адной зь першых польскіх манаграфіяў па [[Навуковая фантастыка|навуковай фантастыцы]] паказвае ўскосны ўплыў неапублікаванай „{{Артыкул у іншым разьдзеле|Гісторыя будучыні|Гісторыі будучыні|pl|Historia przyszłości}}“ Міцкевіча на стварэньне гэтага жанру&lt;ref&gt;Antoni Smuszkiewicz: Zaczarowana gra. Zarys dziejów polskiej fantastyki naukowej. Poznań 1982, s. 40-41.&lt;/ref&gt;. Гісторыя будучыні так і не была апублікаваная, а рукапіс страчаны. Аднак шмат зьвестак пра яго даюць шматлікія цыдулкі й лісты паэта да сяброў. [[Антоні Эдвард Адынец]] у лісьце да [[Юльян Корсак|Юльяна Корсака]] назваў „Гісторыю будучыні“ [[Хітрамудры ідальга Дон Кіхот Ляманчаскі|Дон Кіхотам]] свайго часу&lt;ref&gt;List E. Odyńca do J. Korsaka z 9 maja 1829&lt;/ref&gt;.

Літаратуразнаўцы лічаць, што ненадрукаваны твор Міцкевіча мог зрабіць рэвалюцыю ў сусьветнай літаратуры&lt;ref&gt;Stefania Skwarczyńska: Mickiewicza „Historia przyszłości“ i jej realizacje literackie. Łódź 1964.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Andrzej Wójcik, Marek Englender: Budowniczowie gwiazd cz. 1, KAW, Warszawa 1980, s. 20.&lt;/ref&gt;. Твор Міцкевіча ў навуковых, тэхнічных і сацыяльных разважаньнях апярэджваў бачаньне [[Жуль Вэрн|Жуля Вэрна]], [[Гэрбэрт Ўэлз|Гэрбэрта Ўэлза]] й {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ежы Жулаўскі|Ежы Жулаўскага|pl|Jerzy Żuławski}}. Пры напісаньні „Гісторыі будучыні“ (некаторыя фрагмэнты былі напісаны на [[француская мова|францускай мове]]) Міцкевіч натхняўся творчасьцю [[Тадэвуш Булгарын|Тадэвуша Булгарына]] й {{Артыкул у іншым разьдзеле|Уладзімер Адоеўскі|Уладзімера Адоеўскага|be|Уладзімір Фёдаравіч Адоеўскі}}.

=== Перакладніцкая дзейнасьць ===
Адам Міцкевіч пачаў перакладаць у раньнім узросьце. Ужо ў 1817 г. ён пераклаў на польскую мову ці хутчэй „спалянізаваў“{{Заўвага|Тэрмін Аліны Віткоўскай, яна мяркуе, што пераклад насамрэч быў парафразам твора&lt;ref&gt;Alina Witkowska: Romantyzm. Warszawa 2003, s. 238.&lt;/ref&gt;.}} два раманы Вальтэра, „Выхаваньне князя“ ({{мова-pl|Éducation d’un prince}}) і „Гертруда, альбо выхаваньне аднаго чалавека“ ({{мова-pl|Gertrude, ou Éducation d’une fille}}), якім ён даў назвы ''[[Мешка, князь Наваградка (баляда)|Мешка, князь Наваградзкі]]'' й ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Пані Анеля||pl|Pani Aniela}}'', а таксама паэму таго ж аўтара ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Дзяўчына з Арлеану (паэма)|Дзяўчына з Арлеану|pl|Dziewica z Orleanu}}''. Гэтыя пераклады былі фактычна перафразамі францускіх твораў са зрушэньнем акцэнту на больш {{Артыкул у іншым разьдзеле|Гэрмэтычнасьць|гэрмэтычныя|pl|Hermetyczność}}, нацыянальныя тэмы.

1819—1829 гады ў творчасьці Міцкевіча зьяўлялія больш-менш блізкія да арыгіналу парафразы, якія аўтар падпісваў, як вершы свайго аўтарства, пазначаючы толькі крыніцу натхненьня. Так паўсталі: ''Да Прыска'' ''({{мова-pl|Do Pryska}})'' з [[Гарацыюс]]а, ''Амалія'' ''({{мова-pl|Amalia}})'', ''Рукавічка'' ''({{мова-pl|Rękawiczka}})'' і ''Сьвятло й цяпло'' ''({{мова-pl|Światło i ciepło}})'' [[Фрыдрых Шылер|Фрыдрыха Шылера]], [[байка]] ''Сабака й воўк'' ''({{мова-pl|Pies i wilk}})'' i ''Заяц і жаба'' ''({{мова-pl|Zając i żaba}})'' з [[Жан дэ Ляфантэн|Жана дэ Ляфантэна]], ''Новы год'' ''({{мова-pl|Nowy rok}})'' з [[Жан Поль|Жана Поля]], ''Разьвітаньне Чайльда Гаральда'' ''({{мова-pl|Pożegnanie Childe Harolda}})'', ''Цемнасьць'' ''({{мова-pl|Ciemność}})'', ''Сон'' ''({{мова-pl|Sen}})'' і ''Эўтаназыя'' ''({{мова-pl|Eutanazja}})'' з [[Джордж Байран|Джорджа Байрана]], фрагмэнт паэмы ''Падарожны'' ''({{мова-pl|Podróżny}})'', ''Знайшлі той край…'' ''({{мова-pl|Znaszli ten kraj...}})'' і ''Пёснь Лёты над гробам Вэртэра'' ''({{мова-pl|Pieśń Lotty nad grobem Wertera}})'' [[Ёган Вольфганг фон Гётэ|Ёгана Гётэ]], ''The Meeting of the Waters'' ''({{мова-en|Насустрач вадзе}})'' [[Томас Мур|Томаса Мура]], розныя інтэрпрэтацыі [[санэт]]аў [[Франчэска Пэтрарка|Франчэска Пэтраркі]], арабскую песьні ''Almotenabby'' на падставе перакладу {{Артыкул у іншым разьдзеле|Жазэф Луі Лягранж|Жазэфа Луі Лягранжа|en|Joseph-Louis Lagrange}}, ''Навука'' ''({{мова-pl|Nauka}})'' і ''Што гэта?'' ''({{мова-pl|Co to jest?}})'' {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёган Вільгэльм Людвіг Глейм|Ёгана Вільгэльма Людвіга Глейма|de|Johann Wilhelm Ludwig Gleim}}, ''Алімпія I'' ''({{мова-pl|Olimpia I}})'' з [[Піндар]]а. Важна месца тут займае таксама ''Ugolino'', пераклад фрагмэнту ''[[Боская камэдыя|Боскай камэдыі]]'' [[Дантэ Аліг’еры]], зроблены каля 1827 году. Характар перакладу баляды Шылеру мае таксама ''Песьня Дзяўчыны'' ў ''[[Дзяды (паэма)|Дзядах]]''.

Падчас расейскай высылкі Адам міцкевіч цікавіўся эўрапэйскімі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Гістарычная паэма|гістарычнымі паэмамі|pl|Dramat historyczny}}, вынікам чаго былі два фрагмэнты перакладаў ''[[Дон Карляс (п’еса)|Дона Карляса]]'' [[Фрыдрых Шылер|Фрыдрыха Шылера]] й ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Рамэо і Джульета|Рамэо й Джульеты|en|Romeo and Juliet}}'' [[Ўільям Шэксьпір|Ўільяма Шэксьпіра]]. Пераклад першага зь іх датуецца 1821—1823 гадамі. Аднак першае выданьне было апублікавана значна пазьней, у 1834—1835 гадах у [[Вільня|Вільні]] па ініцыятыве {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юзэф Крачкоўскі|Юзэфа Крачкоўскага|pl|Józef Krzeczkowski}}, праўдападобна без згоды аўтара. Дата наступнага перакладу ''Рамэо і Джульеты'' не да канца вядома. {{Артыкул у іншым разьдзеле|Вільгельм Брухальскі||pl|Wilhelm Bruchnalski}} ўказвае 1827 год. Сам фрагмэнт быў апублікаваны дзякуючы [[Антоні Эдвард Адынец|Антонію Адынцу]] ў 1830 годзе на старонка шторочніка ''Melitele''. У далейшым быў перадрукаваны ў VIII томе ''Паэзіі'' ў 1836, а потым у IV томе ''Лістоў'' у 1844 годзе.

У 1830—1840 гадах Міцкевічаў надрукаваў ''Do H***'', перайманьне з Гётэ, ''Арымана і арымаза'' з {{Артыкул у іншым разьдзеле|Авэста|Авэсты|en|Avesta}}, чарговыя байкі Жана дэ Ляфантэна — ''Селянін і зьмяя'' ''({{мова-pl|Chłop i żmija}})'' i ''Каза, козачка й воўк'' ''({{мова-pl|Koza, kózka i wilk}})'', ''Exegi Munimentum Aere Perennius'' з [[Гарацыюс]]а. У 1840 паўстаў пераклад Міцкевіча пачатковых выразаў ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Сафіёўка (паэма)|Сафіёўкі|pl|Sofijówka (poemat)}}'' {{Артыкул у іншым разьдзеле|Станіслаў Трэмбэцкі|Станіслава Трэмбэцкага|pl|Stanisław Trembecki}} на [[Лацінская мова|лацінскай мове]]. Апошнім і самым важным перакладам Міцкевіча быў пераклад ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Гяўр|Гяўра|en|The Giaour}}'' Байрана на польскую мове, апублікаваны разам з перакладам ''Карсара'' таксама Байрана, выкананым Антоніям Адынцом, у Парыжы ў 1834. Па палітычных матывах дата выданьня была перанесена на перадпаўстанцкі 1829 г. Пераклад Міцкевіча ''Гяўра'', таксама як і фрагмэнт ''Боскай камэдыі'', прызнаны ў Польшчы афіцыйнай вэрсыяй перакладу. Нават у пераклад Міцкевіча з замежных моваў сустракаюцца беларусізмы, як, напрыклад, у ''Гяўры'' слова ''znaczno'' (выраз: ''znaczno, że dusza nie całkiem sczerniała'') выкарыстоўваецца ў значэньні ''widać się''&lt;ref name=&quot;Gliński&quot;/&gt;.

=== Польскі мэсіянізм ===
Акрамя чыста літаратурнай спадчыны й запавету Адама Міцкевіча, адной з найважнейшых і выключна трывалых спадчынаў паэта было стварэньне ім асноў філязафічна-гістарычнай плыні, вядомай як [[Польскае мэсіянства|польскі мэсіянізм]]. Нягледзячы на ​​тое, што творцамі гістарычнафілязоўскага накірунку стваральнікам мэсіянскай плыні, і польскага мэсіянства ў прыватнасьці, лічыцца {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юзэф Вронскі||pl|Józef Maria Hoene-Wroński}}, менавіта Міцкевіч папулярызаваў гэты погляд і аб’яднаў яго з элемэнтамі нацыянальнай гісторыі й рэлігійнай містыкі. Менавіта фармулёўка Міцкевічам прынцыпаў мэсіянізму ў ''„Кнігах польскага народа“'' дазволіла чытачам Нямеччыны, Італіі, Ірляндыі, Украіны й Вугоршчыны выразна ўспрыняць і прачытаць рэвалюцыйныя лёзунгі волі й вызваленьня. Гэтая праграма, больш чым любая літаратурная плынь у строгім разуменьні, дала аснову ня толькі для візыі пакутніцкай-адкупленчай Польшчы, якая павінна была стаць сьвітанкам волі народаў, але таксама дала аснову для кансалідацыі й важнасьці постаці нацыянальнага вешчуна. Гледзячы такім чынам, прарок не зьяўляецца звычайным паэтам ці пісьменьнікам — гэта сапраўдны прарок мэсіянскай рэлігіі. Гэта выявілася ў многіх выразах польскага мэсіянства, якія ўжываў сам Міцкевіч, напрыклад, „Польшча — Хрыстус Народаў“ і г. д.

Як адзначае амэрыканская дасьледніца Эва Томпсан: {{Цытата|Адам Міцкевіч і [[Лаяш Кошут]] былі прадстаўнікамі Цэнтральнай Эўропы, якія выступалі супраць імпэрыяў як паталёгіяў нацыяналізму. Яны абаранялі нацыянальныя дзяржавы ў той час, калі панавалі імпэрыі, а каляніялізм быў у сваім росквіце й здавалася, што нацыянальнае самасьцьвярджэньне малых і сярэдніх нацыяў у Эўропе ніколі не адбудзецца. Гэтыя мысьляры засталіся незаўважанымі й таму апынуліся выключанымі зь інтэлектуальнай гісторыі Эўропы, хаця, калі б да іх прыслухаліся, можна было папярэдзіць шмат бедаў&lt;ref&gt;Томпсан, Э. М. Песняры імперыі: расійская літаратура і каланіялізм / Эва Томпсан; пер. з англ. мовы Т. Нядбай (Т. Л. Нетбаева). — Мінск : Медысонт, 2009. — 382 с., с. 20.&lt;/ref&gt;.}}

== Творчая спадчына ==
[[Файл:Mickiewicz - rekopis Ody do mlodosci.jpg|значак|зьлева|„[[Ода да маладосьці]]“, рукапіс (1820).]]
[[Файл:Pan Tadeusz - title page 1834 (93691847) (cropped).jpg|значак|Тытульная старонка першага выданьня паэмы „[[Пан Тадэвуш]]“ (1834).]]
[[Файл: Adam Mickiewicz Poezye 1822 I009.jpg|значак|зьлева|Партрэт Адама Міцкевіча з першага тому выданьня ''Паэзіі'' 1822 году]]
[[Файл: Adam Mickiewicz - Dziady część I, II i IV p047.png|значак|225px|справа|Ілюстрацыя да паэмы „[[Дзяды (паэма)|Дзяды]]“]]

Адам Міцкевіч разам зь [[Юльюш Славацкі|Юльюшам Славацкім]] і [[Зыгмунт Красінскі|Зыгмунтам Красінскім]] лічыцца адным з зачынальнікаў польскага [[рамантызм]]у&lt;ref&gt;S. Treugutt, Mickiewicz — domowy i daleki, w: A. Mickiewicz, Dzieła I, Warszawa 1998, str. 7&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;E. Zarych, Posłowie w: A. Mickiewicz, Ballady i romanse, Kraków 2001, str. 76&lt;/ref&gt;, адзін з найвыбітнейшых стваральнікаў рамантычнае паэмы ў Польшчы&lt;ref&gt;T. Macios, Posłowie do: A. Mickiewicz, Dziady, Kraków 2004, str. 239—140&lt;/ref&gt;, яго постаць параўноўвалася як на радзіме, так і ў Эўропе з такімі літаратурнымі волатамі, як [[Аляксандар Пушкін]]&lt;ref&gt;[http://books.google.ca/books?id=9OEXAAAAIAAJ&amp;q=%22two+of+the+most+illustrious+of+all+Slavic+poets%22&amp;dq=%22two+of+the+most+illustrious+of+all+Slavic+poets%22&amp;cd=1  „Centennial essays for Pushkin‎“] Page 77, Samuel Hazzard Cross — Literary Criticism, 1937.&lt;/ref&gt;, [[Джордж Байран]] і [[Ёган Гётэ]]&lt;ref&gt;T. Macios, Posłowie do: A. Mickiewicz, Dziady, Kraków 2004, str. 239&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Adam Mickiewicz w oczach Francuzów, Warszawa 1999, str. 13&lt;/ref&gt;, што робіць Міцкевіча адным з найяскравейшых паэтаў [[эўропа|эўрапейскага]] літаратурнага маштабу&lt;ref&gt;A. Wójcik i M. Englender, Budowniczowie gwiazd 1, Warszawa 1980, str. 19-10&lt;/ref&gt;. Атрымаў характарыстыку як „паэт пераўтварэньняў“&lt;ref name=&quot;witkowska237&quot;&gt;A. Witkowska, ''Romantyzm'', Warszawa 2003, str. 237&lt;/ref&gt; і „славянскі вешчун“&lt;ref&gt;Adam Mickiewicz w oczach Francuzów, Warszawa 1999, str. 12&lt;/ref&gt;

Творчасьць Міцкевіча аказала вялікі ўплыў на разьвіцьцё [[Беларусь|беларускай]] літаратуры. Высока ацэньваючы фальклёр Беларусі, Адам Міцкевіч пісаў пра цяжкі лес беларусаў: „''У іх казках і песьнях ёсьць ўсё… Усю сваю гісторыю на зямлі яны прайшлі ў страшэннай галечы і прыгнёце''“.

Пад уплывам паэта літаратурную дзейнасьць пачыналі Я. Баршчэўскі, [[Аляксандар Рыпінскі]], [[Уладзіслаў Сыракомля]] і іншыя. Дабратворны ўплыў яго адчулі [[Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч]] (які пераклаў „Пан Тадэвуш“ на беларускую&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар =[[Уладзімер Мархель|Мархель У.]] |частка = |загаловак =Прысутнасць былога: Нарысы, артыкулы, эсэ |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =Мн. |выдавецтва =Выд. М. М. Трафімчук |год =1997 |том = |старонкі =24 |старонак = |сэрыя = |isbn =985-6380-05-7 |наклад = }}&lt;/ref&gt;), А. Вярыга-Дарэўскі, В. Каратынскі. У Міцкевіча вучыўся творчаму асваеньню вобразаў і матываў беларускага фальклёру [[Францішак Багушэвіч]]. Тыпалягічныя сувязі з рамантызмам Міцкевіча выявіліся ў паэмах „Сон на кургане“, „Курган“ і некаторых вершах [[Янка Купала|Янкі Купалы]]. Тыпалягічна блізкія да „Пана Тадэвуша“ паэма [[Якуб Колас|Якуба Коласа]] „[[Новая зямля]]“. У 1920-я гады рамантычным патасам Міцкевіча цікавіліся маладнякоўцы [[Уладзімер Дубоўка]], [[Язэп Пушча]], [[Максім Лужанін]], [[Юрка Гаўрук]], [[Паўлюк Трус]] і іншыя. Міцкевічаўскія традыцыі народнасьці, рэалізму і рамантызму разьвівалі [[Максім Танк]], [[Аркадзь Куляшоў]], В. Таўлай, П. Пестрак, Ю. Гаўрук, М. Лужанін, П. Панчанка, [[Язэп Семяжон]] і іншыя.

== Мова Міцкевіча ==
Мова Міцкевіча — гэта ў значнай ступені адлюстраваньне тагачаснай мовы [[шляхта|шляхты]] ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Літве]], да якой належаў сам паэт&lt;ref name=ref1&gt;{{Кніга|аўтар = [[Станіслаў Станкевіч (кнігар)|Станкевіч С.]]|частка = Мова Міцкевіча |загаловак = Беларускія элементы ў польскай рамантычнай паэзіі |арыгінал = Pierwiastki białoruskie w polskiej poezji romantycznej |адказны = Валер Булгакаў |выданьне = 1-е выд. |месца = Вільня: Інстытут беларусістыкі; Беласток: Беларускае гістарычнае таварыства |год = 2010 |старонкі = 144 |старонак = 211 |isbn = 83-60456-21-6 |тыраж = }}&lt;/ref&gt; і якая з гледзішча [[граматыка|граматычнай]] сыстэмы і [[лексыкаграфія|лексычных]] рэсурсаў мае ў сабе шмат беларускіх элемэнтаў, што паходзяць зь мясцовых народных гаворак&lt;ref&gt;{{Кніга
|аўтар = Bitsch K.
|загаловак = Język polski w Wileńszczyźnie
|выдавецтва = Przegląd Współczesny
|год = Styczeń-marzec 1925
|старонкі = 29 і 32
}}
&lt;/ref&gt;. Правінцыяналізмы паэт уводзіў мэтанакіравана, клапоцячыся падкрэсьліць сваю лякальную адметнасьць&lt;ref name=ref1/&gt;. Доктар філялягічных навук і прафэсар [[БДУ]] Мікалай Хаўстовіч заўважае, што мову сваіх твораў Міцкевіч называў польскай, але зрэдку — „[[ліцьвіны|ліцьвінскай]]“&lt;ref&gt;{{Кніга
|аўтар = М. Хаўстовіч.
|частка = Наш Міцкевіч
|загаловак = XIX стагоддзе: Навукова-літаратурны альманах
|месца = Мн.
|выданьне = Кн. першая
|выдавецтва = БДУ
|год = 2000.
|старонкі = 3
|старонак = 214
}}&lt;/ref&gt;. Гэтае сьцьверджаньне абгрунтоўвае і ўспамін дачкі Міцкевіча, Марыі Міцкевіч, пра клопат свайго бацькі аб захаваньні свайго правінцыяльнага вымаўленьня і перадачы яго дзецям:
{{Цытата|…няраз слухаючы нас падчас размовы, ён уздыхаў, што ў нас бясколерны, чужаземскі акцэнт: ён бы хацеў чуць з нашых вуснаў тую сьпеўную [[Ліцьвіны#Літоўская мова|літоўскую]] мову, якая была яму мілейшая за ўсё.
{{арыгінал|pl|...Nieraz słysząc nas mówiących, wzdychał, że mamy akcent bezbarwny, cudzoziemski: on byłby chciał słyszeć w naszych ustach tę mowę śpiewną litewską, która nade wszystko była mu miła.}}
|Maria Gorecka, Wspomnienia o Adamie Mickiewiczu opowiedziane najmłodszemu bratu.&lt;ref&gt;[[Марыя Гарэцкая|Maria Gorecka]], [https://polona.pl/preview/92a690f6-5991-4383-8fd4-107b431bc420 Wspomnienia o Adamie Mickiewiczu opowiedziane najmłodszemu bratu], Warszawa: Redakcya Kroniki Rodzinnéj, 1875. S. 40.&lt;/ref&gt;}}

&lt;/blockquote&gt;
Шматлікія навукоўцы, як гісторыкі літаратуры, так і [[мовазнаўства|мовазнаўцы]] згаджаюцца з тым, што цяжка казаць пра мову паэта як аб мастацкім сродку, пакуль ня будуць дастаткова вывучаныя аб’ём і характар яго правінцыяналізмаў&lt;ref name=ref1/&gt;. Прафэсар [[Унівэрсытэт імя Адама Міцкевіча|Познанскага ўнівэрсытэту імя Адама Міцкевіча]] Станіслаў Дабжыцкі ў сваёй працы „Колькі назіраньняў за мовай Міцкевіча“ зарэгістраваў шматлікія моўныя факты ў творах Міцкевіча, якія выходзяць за межы нормаў агульнапольскае мовы&lt;ref&gt;{{Кніга
|аўтар = Dobrzycki St.
|загаловак = Kilka spostrzeżeń nad Językiem Mickiewicza
|год = 1911
|выдавецтва = Prace Filologiczne
|том = VII
}}&lt;/ref&gt;.

Сучасьнік Адама Міцкевіча ўраджэнец Віцебску Максымільян Маркс у сваіх успамінах падкрэсьлівае, што з сваёй каханай Марыляй Верашчакай Міцкевіч размаўляў па-беларуску, а першыя вершы Міцкевіча, не напісаныя, а агучаныя ўслых, былі па-беларуску&lt;ref&gt;Корбут В. [https://www.polskieradio.pl/396/8226/Artykul/2810981,%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%81-%D1%81%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D1%87%D1%8B%D1%9E-%D1%88%D1%82%D0%BE-%D0%9C%D1%96%D1%86%D0%BA%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87-%D1%81%D0%B2%D0%B0%D0%B5-%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%8B%D1%8F-%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%8B-%D1%81%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%9E-%D0%BF%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%83 Маркс сведчыў, што Міцкевіч свае першыя вершы складаў па-беларуску], [[Беларуская рэдакцыя Польскага Радыё]], 23 верасьня 2021 г.&lt;/ref&gt;. Тым часам гісторык, літаратуразнавец і выдавец [[Адам Кіркор]] (1818—1886) зазначаў, што „''Адам Міцкевіч паводле выхаваньня, паводле першых працаў сваіх належыць [[Літва|Літве]], якая ва ўспамінах усяго яго жыцьця, ва ўсіх яго творах зьліваецца зь [[Белая Русь|Беларусьсю]]''“&lt;ref&gt;Шчарбачэвіч Н. [https://web.archive.org/web/20230115204959/https://zviazda.by/be/news/20150106/1420494048-byc-licvinam-5-dokazau Быць ліцвінам: 5 доказаў], [[Звязда]], 6 студзеня 2015 г.&lt;/ref&gt;.

=== Фанэтычныя асаблівасьці ===
У 1936 годзе беларускі літаратуразнаўца [[Станіслаў Станкевіч (кнігар)|Станіслаў Станкевіч]] у сваёй працы „Pierwiastki białoruskie w polskiej poezji romantycznej“ грунтоўна падсумаваў асаблівыя зьявы ў галіне [[фанэтыка|фанэтыкі]], марфалёгіі, сынтаксісу і асаблівасьці граматычных катэгорыяў роду і ліку мовы Адама Міцкевіча ў яго вершаваных творах і [[філяматы|філямацкай]] карэспандэнцыі паэта. Творы цытуюцца паводле львоўскага выданьня „Твораў“ паэта.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%; margin: auto;&quot;
|-
! Апісаньне асаблівасьці
! Прыклады з твораў
! Заўвагі
! Абгрунтаваньне
|-
|Чаргаваньне агульнапольскага „е“ зь беларускім „а“ пад уплывам „аканьня“ ў дзеяслове „rdzewieć“
|„Zawiasy ''rdzawieją'' w sieni“ („Курганок Марылі“); „Potem w niej czucie ''rdzawieje''“ („Дзяды“, Ч. 4. С. 118), „Ze od mych westchnień ''pordzawiała'' krata“ („Конрад Валенрод“, С. 167).
|Форма „rdzawieje“ сустракаецца таксама ў Я. Ходзькі&lt;ref&gt;{{Кніга
|аўтар = Turska H.
|загаловак = Język Jana Chodźki. Przyczynek do historji języka polskiego na obszarze północno-wschodnim Rzeczypospolitej
|месца = Wilno
|год = 1934
|старонкі = 32
}}
&lt;/ref&gt;
|Чаргаваньне зьявілася ў Міцкевіча пад уплывам беларускае мовы, у якой гэты дзеяслоў стала выкарыстоўваецца з „а“, напр: „Як ён заржавее, то міне ўжэ ні будзе на сьвеці“&lt;ref name=&quot;fedarII-57&quot;&gt;{{Кніга
|аўтар = [[Міхал Федароўскі|Federowski M.]]
|частка = Basnie, przypowiesci i podania ludu z okolic Wolkowyska, Slonima, Lidy i Sokolki. Cz. 1
|загаловак = Lud białoruski na Rusi Litewskiej: materyały do etnografii słowiańskiej zgromadzone w latach 1877—1905
|спасылка = http://polona.pl/dlibra/doccontent2?id=10328&amp;dirids=1
|месца = Kraków
|выдавецтва =
|год = 1902
|том = II
|старонкі = 57
|старонак = 359
}}&lt;/ref&gt; (Federowski M. Т. II. С. 57).
|-
|Асобныя памяншальныя назоўнікі маюць у Міцкевіча суфікс ''-ek'' замест агульнапольскага ''-ik'', як у назоўніку „duszeczko“
|„Czyscowe duszeczki!“ („Дзяды“, Ч. 2. С. 78); „Czego potrzebujesz, duszeczko“ („Дзяды“, Ч. 2. С. 82, 94); „duszeczko!“ („Дзяды“, Ч. 2. С. 83)
|Гэтае слова ў агульнабеларускай мове ўжываецца ў форме „душачка“, але на Наваградчыне, які і ў асобных іншых мясцовасьцях, дзе з-за няпоўнага яканьня „е“ пасьля націскнога складу не пераходзіць у „а“, гучыць яно — „душэчка“&lt;ref&gt;{{Кніга
|аўтар = Kallenbach J.
|загаловак = Uwagi do II t. wyd. lwowskiego „Dzieł“ Mickiewicza
|старонкі = 395
}}&lt;/ref&gt;.
|-
|Пераход у спалучэньні „śl“ на „szl“ пад уплывам беларускае мовы
|„Kiedy ''szlesz'' bilet bogatym“ („Віншаваньні“, С. 61); „''poszlij''“ („Віншаваньні“, С. 61); „W koley ''szlą'' pełne smaków porcelany“ („Гарадзкая зіма“, С. 15); „''Poszlemy'' szukać wszédzie“ („Лілеі“, С. 138); „''Poszlą'' najezdnicy podli“ („Імправізацыя“, С. 138); „''szlij'' mnie do niego powtórnie“ („Гражына“, С. 13); „Wezwanie ''przyszle'' mu szpieg nieznajomy“ („Да маці-полькі“, С. 377); „Bo Herold już ''szle'' katów“ („Меркаваньні ды заўвагі“, С. 452);
|Прафэсар Станіслаў Дабжыцкі ў сваёй працы „Колькі назіраньняў над моваю Міцкевіча“&lt;ref&gt;{{Кніга
|аўтар = Dobrzycki St.
|загаловак = Kilka spostrzeżeń nad Językiem Mickiewicza
|год = 1911
|выдавецтва = Prace Filologiczne
|том = VII
|старонкі = 317
}}
&lt;/ref&gt; заўважыў, што ў мове палякаў на Русі спалучэньні „śl“ і „śń“ пад рускім (г. зн. беларускім) уплывам пераходзяць у „szl“ і „szń“. Гэтая фанэтычная зьява шырока выступае ў мове Міцкевіча, Чачота і іншых філяматаў.
|„Ці ''шліся'', ці ня ''шліся''“&lt;ref name=klich53&gt;{{Кніга
|аўтар = Klich Edward.
|частка =
|загаловак = Teksty bialoruskie z powiatu Nowogrodskiego. — Materyaly i prace Komisyi jezykowej
|месца = Kraków
|год = 1903
|том = II
|старонкі = 53
}}
&lt;/ref&gt; (Klich E. С 53); „тода ''прышлёце'' да мене“&lt;ref name=klich53/&gt; (там жа); „як калені засвербяць, нехто ніскі паклон ''прышле''“&lt;ref name=&quot;fedarI-209&quot;&gt;{{Кніга
|аўтар = [[Міхал Федароўскі|Federowski M.]]
|частка = Wiara, wierzenia i przesądy z okolic Wołkowyska, Słonima, Lidy i Sokółki.
|загаловак = Lud białoruski na Rusi Litewskiej: materyały do etnografii słowiańskiej zgromadzone w latach 1877—1905
|спасылка = http://polona.pl/dlibra/doccontent2?id=9732&amp;dirids=1
|месца = Kraków
|год = 1897
|том = I
|старонкі = 209
|старонак = 459
}}&lt;/ref&gt; (Federowski M. T. I. С. 209); „я на цібе ''нашлю'' казамі“&lt;ref name=&quot;fedarII-12&quot;&gt;{{Кніга
|аўтар = [[Міхал Федароўскі|Federowski M.]]
|частка = Basnie, przypowiesci i podania ludu z okolic Wolkowyska, Slonima, Lidy i Sokolki. Cz. 1.
|загаловак = Lud białoruski na Rusi Litewskiej: materyały do etnografii słowiańskiej zgromadzone w latach 1877—1905
|спасылка = http://polona.pl/dlibra/doccontent2?id=10328&amp;dirids=1
|месца = Kraków
|год = 1902
|том = II
|старонкі = 12
|старонак = 359
}}&lt;/ref&gt; (Federowski M. T. II. С. 12)
|-
|Пераход у спалучэньні „śń“ на „szń“ пад уплывам беларускае мовы
|„''Zauszniczki'' wyrznięte sztucznie z pestek wiszni“ („Пан Тадэвуш“, Кн. XI. С. 631);
|Гэтая фанэтычная зьява сустракаецца толькі адзін раз
|„І я в саду вішня, чом не ''чэрэшня''… А я тую ''вішню'' ісьцяці мышлю“ ([[Еўдакім Раманаў|Романов Е.]] Материалы. Т. II, С. 165)
|-
|Зьмякчэньне „z“, „s“ перад мяккімі зычнымі пад уплывам беларускае мовы
|„źwiędła“ („Гяўр“ С. 26 у львоўскім выданьні); „wźmiankę“ („Гяўр“ С. 118); „nieźmiernie“ („Гяўр“ С. 272); „źmieniła“ („Гяўр“ С. 1262); „źmieniona“ („Гяўр“ С. 1265); „źwiąże“ („Гяўр“ С. 431); „naźwij“ („Гяўр“ С. 110); „źleje“ („Гяўр“ С. 262); „źlała“ („Гяўр“ С. 46); „źlawszy“ („Гяўр“ С. 643); „wźlatuje“ („Гяўр“ С. 389); „źbity“ („Гяўр“ С. 554) ды іншыя. Прыклады з „Пана Тадэвуша“: „nieźmiernie“ („Пан Тадэвуш“ Кн. II. С. 562); „nieźmiernie“ („Пан Тадэвуш“ Кн. III. С. 259); „pośpieszał“ („Пан Тадэвуш“ Кн. III. С. 136 і Кн. IV. С. 384); „śpieszył“ („Пан Тадэвуш“ Кн. IV. С. 99 і Кн. VI. С. 91); „śpieszyć“ („Пан Тадэвуш“ Кн. VIII. С. 309, 322); „źwisłe“ („Пан Тадэвуш“ Кн. III. С. 160); „spełźnie“ („Пан Тадэвуш“ Кн. III. С. 330); „Pełźnie“ („Пан Тадэвуш“ Кн. III. С. 637 і Кн. VIII. С. 615);
| Гэтая фанэтычная асаблівасьць у Міцкевіча адносна рэдкая. На гэта мусіла паўплываць непасьлядоўнасьць артаграфіі паэта і асаблівае тое, што творы Міцкевіча друкаваліся пераважна безь яго ўдзелу&lt;ref name=ref2&gt;{{Кніга
|аўтар = [[Станіслаў Станкевіч (кнігар)|Станіслаў Станкевіч]].
|частка = Мова Міцкевіча
|загаловак = Беларускія элементы ў польскай рамантычнай паэзіі
|арыгінал = Pierwiastki białoruskie w polskiej poezji romantycznej
|адказны = Валер Булгакаў
|выданьне = 1-е выд.
|месца = Вільня: Інстытут беларусістыкі; Беласток: Беларускае гістарычнае таварыства
|год = 2010
|старонкі = 146
|старонак = 211
|isbn = 83-60456-21-6
|тыраж =
}}
&lt;/ref&gt;. Прыведзеныя прыклады зьяўляюцца знойдзенымі прафэсарам Станіславам Дабжыцкім ў першым выданьні „Гяўра“ і „Пана Тадэвуша“.
|Асыміляцыйнае памякчэньне „z“, „s“ зьяўляецца агульным для беларускае мовы. Пасьля [[Рэформа беларускага правапісу 1933 году|Рэформы беларускага правапісу 1933 году]] графічнае пазначэньне мяккасьці захавалася толькі ў клясычным правапісу.
|-
|Напісаньне „ę“ і „ą“ замест ''-eń'' і ''-oń'' пад уплывам характэрнай рысы вымаўленьня „n“ замест „ń“ перад наступным цьвёрдым зычным у палякаў на Літве і Беларусі
|„łancuchem“ („Да Лелявеля“ С. 104 асобнага выданьня 1822 г.); „skonczył“ („Да М…“ С. 32, рукапіс); „koncem“ („Падарожныя“ С. 8, рукапіс); „słonce“ („Ранак і вечар“ С. 1, рукапіс); „słonca“ („Ugolino“ С. 78, рукапіс); „panskiey“ („Дзяды“ Ч. 1, С. 91, рукапіс); „On się ''przeklęctwa'' nie boi“ („Дзяды“, Ч. 2, С. 583); „twoje usłyszą ''przeklęstwa''“ („Гяўр“ С. 741); „chlubi się z ''przeklęstwa''“ („Дзяды“ Ч. 3, „Да прыяцеляў-маскалёў“, С. 20); „sama w ''niebezpieczęstwie''“ („Ястраб“ аўтограф у „Альбоме“ Машынскага); „więcze“ замест „wieńczy“ („На грэцкі мір“ С. 40, рукапіс); „malęki“ („Падарожныя“ С. 165, рукапіс) — усе прыклады зь львоўскага выданьня „Твораў“ Міцкевіча. тое ж у „Пане Тадэвушы“: „pojedynczą“ (Кн. II, С. 827); „przeklęctwa“ (Кн. VIII, С. 524). Адносна шмат падобных прыкладаў знаходзім у аўтографах „Пана Тадэвуша“, пададзеных у варыянтах тэксту ў IV томе сомавага выданьня „Dzieł wszystkich“: „konca“ (A1: Кн. X, С 80; Кн. XI, С. 8); „koncu“ (A1: Кн. XII, С. 184); „konczył“ (A1: Кн. XII, С. 222); „słonca“ (A1: Кн. X, С. 81); „słonce“ (A1: Кн. XI, С. 183); „panski“ (A1: Кн. XII, С. 184).
|Гэтая фанэтычная зьява даволі рэдкая ў друкаваных творах Міцкевіча, адносна часта выступае ў ягоных рукапісах.
|Гэтая фанэтычная асаблівасьць узьнікла пад уплывам беларускае мовы, у якой „н“ перад наступным цьвёрдым зычным заўсёды цьвёрдае&lt;ref name=ref2/&gt;. Напр.: „ужэ ''слонцо'' зайшло“&lt;ref name=&quot;fedarIII-124&quot;&gt;{{Кніга
|аўтар = [[Міхал Федароўскі|Federowski M.]]
|частка = Baśnie, przypowieści i podania ludu z okolic Wołkowyska, Słonima, Lidy i Sokółki. Cz. 2. Tradycye historyczno-miejscowe oraz powieści obyczajowo-moralne.
|загаловак = Lud białoruski na Rusi Litewskiej: materyały do etnografii słowiańskiej zgromadzone w latach 1877—1905
|спасылка = http://polona.pl/dlibra/doccontent2?id=10331&amp;dirids=1
|месца = Kraków
|выдавецтва =
|год = 1903
|том = III
|старонкі = 124
|старонак = 312
}}&lt;/ref&gt; (Federowski M. Т. III. С. 124); „селі ў адном канцы стала“&lt;ref name=&quot;fedarI-99&quot;&gt;{{Кніга
|аўтар = [[Міхал Федароўскі|Federowski M.]]
|частка = Wiara, wierzenia i przesądy z okolic Wołkowyska, Słonima, Lidy i Sokółki.
|загаловак = Lud białoruski na Rusi Litewskiej: materyały do etnografii słowiańskiej zgromadzone w latach 1877—1905
|спасылка = http://polona.pl/dlibra/doccontent2?id=9732&amp;dirids=1
|месца = Kraków
|выдавецтва =
|год = 1897
|том = I
|старонкі = 99
|старонак = 459
}}&lt;/ref&gt; (Federowski M. Т. I. С. 99); „прывязаў калсыку да ''ланцуга''“&lt;ref name=&quot;fedarI-134&quot;&gt;{{Кніга
|аўтар = [[Міхал Федароўскі|Federowski M.]]
|частка = Wiara, wierzenia i przesądy z okolic Wołkowyska, Słonima, Lidy i Sokółki.
|загаловак = Lud białoruski na Rusi Litewskiej: materyały do etnografii słowiańskiej zgromadzone w latach 1877—1905
|спасылка = http://polona.pl/dlibra/doccontent2?id=9732&amp;dirids=1
|месца = Kraków
|выдавецтва =
|год = 1897
|том = I
|старонкі = 134
|старонак = 459
}}&lt;/ref&gt; (Federowski M. Т. I. С. 134); „''панскіе'' радзіцы далі ему па хустачцы“&lt;ref name=&quot;fedarI-225&quot;&gt;{{Кніга
|аўтар = [[Міхал Федароўскі|Federowski M.]]
|частка = Wiara, wierzenia i przesądy z okolic Wołkowyska, Słonima, Lidy i Sokółki.
|загаловак = Lud białoruski na Rusi Litewskiej: materyały do etnografii słowiańskiej zgromadzone w latach 1877—1905
|спасылка = http://polona.pl/dlibra/doccontent2?id=9732&amp;dirids=1
|месца = Kraków
|выдавецтва =
|год = 1897
|том = I
|старонкі = 225
|старонак = 459
}}&lt;/ref&gt; (Federowski M. Т. I. С. 225); „прывела над „конскі“ тулуб“&lt;ref name=&quot;fedarI-228&quot;&gt;{{Кніга
|аўтар = [[Міхал Федароўскі|Federowski M.]]
|частка = Wiara, wierzenia i przesądy z okolic Wołkowyska, Słonima, Lidy i Sokółki.
|загаловак = Lud białoruski na Rusi Litewskiej: materyały do etnografii słowiańskiej zgromadzone w latach 1877—1905
|спасылка = http://polona.pl/dlibra/doccontent2?id=9732&amp;dirids=1
|месца = Kraków
|выдавецтва =
|год = 1897
|том = I
|старонкі = 228
|старонак = 459
}}&lt;/ref&gt; (Federowski M. Т. I. С. 228)
|-
|Спрашчэньне зычных насуперак нормам агульнапольскае мовы
|„chaos we łbie, yak w ''garku''“ („Ямбы“ С. 36); „tęgo dżgali z ''garka''“ („Ямбы“ С. 52); „widok garków“ („Пан Тадэвуш“ Кн. VIII, С. 706); „Mając u kolan pełne miodu dwa ''półgrace''“ („Пан Тадэвуш“ Кн. XI С. 297); „''półgarcówką'' prepił do Klucznika“ („Пан Тадэвуш“ Кн. XI С. 337)
|Фанэтычная зьява спрашчэньня зычных характэрная, у адрозьненьне ад агульнапольскае мовы, толькі беларускай мове&lt;ref name=ref3&gt;{{Кніга
|аўтар = [[Станіслаў Станкевіч (кнігар)|Станіслаў Станкевіч]].
|частка = Мова Міцкевіча
|загаловак = Беларускія элементы ў польскай рамантычнай паэзіі
|арыгінал = Pierwiastki białoruskie w polskiej poezji romantycznej
|адказны = Валер Булгакаў
|выданьне = 1-е выд.
|месца = Вільня: Інстытут беларусістыкі; Беласток: Беларускае гістарычнае таварыства
|год = 2010
|старонкі = 147
|старонак = 211
|isbn = 83-60456-21-6
|тыраж =
}}&lt;/ref&gt;
|
|-
|Спрашчэньне зычных у часта ўжываным прыметніку „czyscowy“ замест „czyśćowy“ і ва ўскосных склонах назоўніка „czyściec“ („w czyscu“ замест „w czyśćcu“)
|„Boś ty ''czyscowej'' zbawił mię katuszy“ („Люблю я“ С. 59); „W ''czyscowe'' rzucił potoki“ („Люблю я“ С. 98); „Dręcz się w ''czyscowej'' zagubie“ („Люблю я“ С. 110); „Proszę za dusze w ''czyscu'' bolejące“ („Люблю я“ С. 139). Прыклады зь „Люблю я“ паводле львоўскага выданьня, бо ў выд. Піганя словы пададзеныя ўжо ў правільнай форме.
|Гэтая фанэтычная зьява зьяўляецца правінцыяналізмам, утвораным пад уплывам беларускае мовы, у якой як прыметнік „чысцовы“, так і назоўнік „чысьцец“ (але „чысца“, „у чысцу“) — правільныя формы&lt;ref name=ref3/&gt;.
|„У ''чысцу'' агонь гарыць“&lt;ref name=&quot;fedarI-222&quot;&gt;{{Кніга
|аўтар = [[Міхал Федароўскі|Federowski M.]]
|частка = Wiara, wierzenia i przesądy z okolic Wołkowyska, Słonima, Lidy i Sokółki.
|загаловак = Lud białoruski na Rusi Litewskiej: materyały do etnografii słowiańskiej zgromadzone w latach 1877—1905
|спасылка = http://polona.pl/dlibra/doccontent2?id=9732&amp;dirids=1
|месца = Kraków
|выдавецтва =
|год = 1897
|том = I
|старонкі = 222
|старонак = 459
}}&lt;/ref&gt; (Federowski M. Т. I. С. 222); „Да ''чысца'' і да атхлані“&lt;ref name=&quot;fedarI-228&quot; /&gt; (Federowski M. Т. I. С. 228)
|}

=== Беларуская мова ===
У 1839—1840 гг. Міцкевіч быў прафэсарам [[Лязанскі ўнівэрсытэт|Лязанскага ўнівэрсытэту]], дзе выкладаў; з 1840 узначальваў катэдру славянскіх літаратур у [[Калеж дэ Франс]] у Парыжы, стаў першым прафэсарам славянскай славеснасьці ў гэтай установе. У лекцыях даў высокую ацэнку беларускай мове і фальклёру, на якія стала абапіраўся ў мастацкай творчасьці&lt;ref name=&quot;Культуралогія&quot;&gt;Культуралогія: Энцыклапедычны даведнік. Менск: Беларуская Энцыклапедыя, 2003. ISBN 985-11-0277-6&lt;/ref&gt;: {{Цытата|Мова поўдня Расеі — маларуская, на якой гаворыць амаль дзесяць мільёнаў чалавек, бясспрэчна самая музычная, самая паэтычная і звонкая, але яна ніколі не была настолькі разьвітай, каб стаць мовай літаратурнай. На беларускай мове, якую называюць русінскай альбо літоўска-русінкай, таксама размаўляе каля дзесяці мільёнаў чалавек; гэта самая багатая і самая чыстая гаворка, яна ўзьнікла даўно і выдатна распрацавана.
У пэрыяд незалежнасьці Літвы вялікія князі карысталіся ёю для сваёй дыпляматычнай перапіскі. Мова велікаросаў … вылучаецца багацьцем і чысьцінёй, але ў ёй няма ні цудоўнай прастаты беларускай мовы, ні гарманічнасьці і музычнасьці маларускай.&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = укладальнікі: К. А. Цвірка, І. С. Шпакоўскі, К. У. Антановіч,  навуковы рэдактар А. В. Мальдзіс|частка = |загаловак = Літаратура Беларусі XIX стагоддзя: анталогія |арыгінал = |спасылка = https://knihi.com/none/Litaratura_Bielarusi_XIX_stahoddzia_Antalohija.html |адказны = |выданьне = |месца =Менск |выдавецтва = Беларуская навука |год =2013 |том = |старонкі =291 |старонак = 861 |сэрыя = |isbn = |наклад = }}&lt;/ref&gt;}}
Варта таксама заўважыць цэлы кантэкст лекцыі Міцкевіча. У сваёй лекцыі Адам Міцкевіч уяўляў перад студэнтамі гісторыю фармаваньня расейскай літаратурнай мовы, спрэчку паміж [[Міхаіл Ламаносаў|Міхаілам Ламаносавым]] і [[Васіль Традзьякоўскі|Васілям Традзьякоўскім]]. Для абазначэньня моваў Міцкевіч выкарыстоўвае дэфініцыю „гаворка“ ({{мова-pl| „narzecze“}}), што было відавочна абгрунтавана спробай Міцкевіча даць выразную розьніцу паміж мовай і літаратурнай мовай. З усіх моваў былой Русі Міцкевіч менавіту беларускую вылучае, як самую распрацаваную, разьвітую. Поўная цытата Міцкевіча гучыць так: {{Цытата|Мова славянская у межах дзяржавы Пятра В. Уключала тры гаворкі: маскоўска-расейскія ці паўночныя, мала-расейскія ці паўднёвыя, і бела-рускія, заходнія. На кожнай з тых гаворак размаўляла амаль 10 мільёнаў чалавек. Паўднёвая, найгучнейшая і найбольш музыкальная, не была аднак дасткова адпавядаючай, каб служыць пісьмовасьці; заходняя, найбагацейшая, найчысьцейшая, якая калісьці была мовай двару і канцэлярыі вялікіх князёў Літвы, ужо была выдатна распрацава; паўночная, за выняткам маўленьня, сапсаванага некаторымі правінцыямі фінска-маскоўскімі, таксама мела вялікае багацьце элемэнтаў першабытных, але бракавала ёй узьнёслай прастаты гаворкі літоўска-рускай і гармоніі, якой адзначаецца маўленьне паўднёвае.
Усе гэтыя тры дыялекты зьмешваліся ў Пецярбурзе з гістарычнай стара-славянскай, царкоўнай мовай. На той момант яшчэ не было ведама якую мову абраць у якасьці ўрадавай. Ламаносаў, вялікарасеец з-над Белага мора, даў першанства сваёй роднай гаворцы, і ў ёй, яшчэ ў Нямеччыне, склаў некалькі строфаў оды. Той верш, напісаны акурат у той час, калі Канарскі працаваў над паляпшэньнем польскага вымаўленьня, быў для Пецярбурга нечываннай навінай, цудоўнай зьявай, абудзіў паўсюдны ўздым.
Традзьякоўскі, антаганіст Ламаносава, хацеў стрымаць прагрэс дыялекту вяліка-расейскага, замест гэтага ўсталяваць новую літаратуру на аснове стара-славянскай мовы, насычанай паўднёвай гаворкай. Пісаў у той час такой мовай свае трагедыі, цікавыя сёньня з такога гледжаньня, што зьяўляюцца праўдзівым вобразам таго, якое натхненьне маглі прынесьці мясцовыя крыніцы, і дакуль бы прыйшла расейская пісьмовасьць такім шляхам.
{{арыгінал|pl|Język słowiański w granicach państwa Piotra W. zawierał trzy narzecza: moskiewsko-rosyjskie czyli północne, mało-ruskie czyli południowe, i biało-ruskie, zachodnie. Każdym z tych dialektów mówiło niemal 10 milionów ludności. Południowy, najdźwięczniejszy i najbardziej muzykalny, nie był jednak tyle uprawny żeby mógł służyć piśmiennictwu; zachodni, najbogatszy, najczystszy, będący niegdyś językiem dworu i kancelaryi wielkich książąt Litwy, miał już ukształcenie znakomite; północny, odciąwszy od niego mowę zepsutą kilku prowincyi fińsko-moskiewskich, posiadał także wielkie bogactwo żywiołów pierwotnych, ale brakowało mu wzniosłej prostoty narzecza litewsko-ruskiego i harmonii jaka odznacza mowę południową.
Wszystkie te trzy dyalekta mieszały się w Petersburgu, z zabytkiem jeszcze staro-słowianskim, cerkiewnym. Nie wiedziano który z nich wybrać na język urzędowy. Łomonosow, Wielkorosyjanin z nad morza Białego, dal pierwszeństwo swemu narzeczu rodzimemu, i w niem, jeszcze bawiąc w Niemczech, ułożył kilka zwrotek ody. Wiersz ten napisany wtenczas kiedy Konarski pracował nad poprawą wymowy polskiej, był dla Petersburga niesłychaną nowością, cudownem zjawiskiem, obudził uniesienie powszechne.
Trediakowski, antagonista Łomonosowa, chciał stłumić postęp dyalektu wielko-rosyjskiego, a wtrącić literaturę nową w staro-słowianizm podsycony narzeczem południowem. Pisał tedy takim językiem swoje tragiedye, ciekawe dziś z tego względu, że są wiernym obrazem, jakich natchnień mogło dostarczyć żródło miejscowe, i dokądby zaszło piśmiennictwo rosyjskie tym torem.&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = Adam Mickiewicz |частка = |загаловак = Literatura słowiańska wykładana w Kolegium francuzkiem przez Adama Mickiewicza |арыгінал = |спасылка = https://archive.org/details/literaturasowia02mickgoog/mode/2up |адказны = |выданьне = |месца =Paryż |выдавецтва = Nakł. Księgarni Jana Konstantego Żupańskiego |год =1865 |том = 2 |старонкі =84-85 |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}&lt;/ref&gt;}}}}
[[Файл:Fantazya biało-ruska 1.png|значак|Верш „Беларуская фантазыя“, аўтарства прыпісваецца [[Ян Чачот|Яну Чачоту]]]]
[[Файл:Fantazya biało-ruska 2.png|значак|Верш „Беларуская фантазыя“, аўтарства прыпісваецца [[Ян Чачот|Яну Чачоту]]]]
Таксама захавалася цытата Адама Міцкевіча з лісту да [[Аляксандар Ходзька|Аляксандра Ходзькі]]: {{Цытата|«З усіх славянскіх народаў русіны, г. зн. сяляне Пінскай і частак Менскай і Горадзенскай губэрняў, захавалі найболей славяншчыны. У іхных казках і песьнях ёсьць усё. Пісаных помнікаў мала, толькі Статут Літоўскі пісаны моваю, найбольш гарманічнаю і найменш скажонаю з усіх славянскіх дыялектаў. Усё іхнае жыцьцё ў духу. На зямлі яны прайшлі ўсю гісторыю ў жахлівай галечы ды ўціску».|}}

Усяго, як падлічыў беларускі дасьледнік біяграфіі й творчасьці Адама Міцкевіча Мікалай Гайба, назву Беларусь Міцкевіч ужыў у сваіх лістах восем разоў, але пад Беларусьсю разумеў выключна ўсходнюю частку сучаснай [[Беларусь|Беларусі]], а заходнюю частку называў [[Літва|Літвой]]&lt;ref&gt;[https://culture.pl/pl/artykul/o-mickiewiczu-po-bialorusku O Mickiewiczu po białorusku]&lt;/ref&gt;. Адам Міцкевіч разам зь сябрамі захапляўся беларускай народнай культурай, мовай, традыцыямі&lt;ref&gt;Mikołaj Gliński [https://culture.pl/pl/artykul/polska-i-bialorus-zywoty-blizniacze Polska i Białoruś — żywoty bliźniacze]&lt;/ref&gt;, хоць відавочна не акрэсьліваў іх, як беларускія. Як потым узгадваў [[Ігнат Дамейка]] пра Адама Міцкевіча й [[Ян Чачот|Яна Чачота]]:
{{Цытата|двое нашых студэнтаў школы наваградзкай ад наймалодшых гадоў добра зналі наш народ, палюбілі яго песьні, пераймаліся яго духам і паэзіяй; [...]. Назіралі за кірмашамі, гандлем і адпустам, бывалі на сялянскіх вясельлях, дажынках і пахаваньнях&lt;ref name=&quot;Gliński&quot;/&gt;.}}

Відавочна Адам Міцкевіч ведаў і карыстаўся гутарковай беларускай мовай, шматлікія беларусізмы, фанэтычныя й стылістычныя асаблівасьці беларускай мовы сустракаліся ў яго творах і нават перакладах на працягу ўсёй творчасьці&lt;ref&gt;Leszek Bednarczuk [https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/11560/1/L_Bednarczuk_Jezyk_bialoruski_w_tworczosci_Adama_Mickiewicza.pdf Język białoruski w twórczości Adama Mickiewicza] Kraków 2021&lt;/ref&gt;. Перакладнік ''„[[Дзяды (паэма)|Дзядоў]]“'' на беларускую мову паэт Серж Мінскевіч адзначыў, што мова паэмы ''„перасыпана беларускімі лексічнымі й сынтаксычнымі адзінкамі“''&lt;ref&gt;[https://journals.umcs.pl/sb/article/view/13834 Siarhei Minskevich, „Dziady“ Adama Mickiewicza w przekładach białoruskich, s. 135]&lt;/ref&gt;. Найбольшы ўплыў беларускай мовы можна назіраць у „[[Пан Тадэвуш|Пане Тадэвушу]]“, створаным пасьля амаль дзесяці гадоў у эміграцыі. Як вядома, ён да канца жыцьця ня толькі захоўваў гутарковую мову, пазначаную рэгіяналізмамі, але й — як і належыць „старому ліцьвіну“, культывуючы свой рэгіянальны партыкулярызм — ганарыўся спэцыфічнымі правінцыйнымі рысамі сваёй гаворкі, з пункту гледжаньня нацыянальнай літаратурнай мовы&lt;ref name=&quot;Gliński&quot;/&gt;.

У 1820-ых гг. праз недасканалую польскую мову Адама Міцкевіча, варшаўскія крытыкі й рэцэнзенты называлі паэта „смаргонскім“ рамантыкам і нават абвінавачвалі яго ў барбарызацыі польскай мовы&lt;ref name=&quot;pol-bel&quot;&gt;Mikołaj Gliński [https://culture.pl/pl/artykul/pod-flaga-bialo-czerwono-biala-czyli-krotka-historia-literatury-polsko-bialoruskiej Pod flagą biało-czerwono-białą, czyli krótka historia literatury polsko-białoruskiej]&lt;/ref&gt;. Адзін зь іх, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Францішак Мараўскі||pl|Franciszek Morawski (1783—1861)}}, вінаваціў Міцкевіча ў злоўжываньні правінцыялізмамі (рутэнізмамі й русізмамі) і праводзіў аналёгію з гіпатэтычным вялікапольскім балядыстам, які ўключыў у сваю паэзію рэгіяналізмы зь нямецкай мовы, „якія ў гэтай краіне селянін з ландвэру прыносіць у вёску“&lt;ref name=&quot;pol-bel&quot;/&gt;. Азіраючыся назад, абвінавачваньні Мараўскага аказаліся беспадстаўнымі — Міцкевіч стаў клясыкам польскай мовы — сёньня яны могуць толькі нагадваць пра яго надзвычайнае наватарства й даказваць, якую магутную культураўтваральную ролю адыгрываюць узаемныя ўплывы й абмен паміж культурамі&lt;ref name=&quot;pol-bel&quot;/&gt;.

Не было ці не захавалася творчай спадчыны Адама Міцкевіча на беларускай мове. Тым ня менш, беларускі верш ''„Беларуская фантазыя“''&lt;ref&gt;Duchiński, Franciszek Henryk [https://polona.pl/item-view/c870bc54-2813-4264-a8ba-ddf20b5d4489?page=87 Pisma Franciszka Duchińskiego]. T. 2. 1902&lt;/ref&gt;, які традыцыйна прыпісваўся аўтарству [[Ян Чачот|Яна Чачота]] выклікае спрэчкі сярод дасьледнікаў. [[Адам Мальдзіс]] дапушчае, што яго аўтарам мог быць уласна Адам Міцкевіч&lt;ref&gt;[[Адам Мальдзіс]], [https://web.archive.org/web/20240304092215/https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/165760/1/%D0%9C%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B7%D1%96%D1%81_C.318-321.pdf Ян Чачот, як адрасат беларускага верша Адама Міцкевіча]&lt;/ref&gt;.

=== Летувіская мова ===
[[Файл:Adam Mickiewicz Museum in Vilnius2.jpg|значак|зьлева|{{Артыкул у іншым разьдзеле|Музэй Адама Міцкевіча (Вільня)|Музэй Адама Міцкевіча|pl|Muzeum Adama Mickiewicza w Wilnie}}, [[Вільня]], [[Летува]]]]
[[Файл:LT-1998-50litų-Mickevičius-b.png|значак|зьлева|[[Летувіскі літ|Летувіская манэта]] з выявай Міцкевіча]]
[[Файл:Lithuanian songs by Adomas Mickevičius.jpg|значак|справа|Тры [[народныя песьні]], занатаваныя Адамам Міцкевічам на [[Летувіская мова|летувіскай мове]]]]
[[Файл:LT Kaunas, Muz Dom Perkunasa - Sala Mickiewicza, 2019.08.05, fot Ivonna Nowicka (1) portrait.jpg|значак|справа|Скульптура Міцкевіча ў музэі [[Дом Пяркунаса]] ў горадзе [[Коўна]], фот. Ivonna Nowicka.]]
Адам Міцкевіч не пісаў вершаў на летувіскай мове. Аднак можна меркаваць, што Міцкевіч меў пэўнае разуменьне летувіскай мовы, хоць у польскай гістарыяграфіі ёсць меркаваньне, што знаёмасьць Міцкевіча з летувіскай мовай была досыць абмежаванай. &lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=UJYYAQAAIAAJ Mieczysław Jackiewicz (1999). Literatura litewska w Polsce w XIX i XX wieku. Wydawn. Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. S. 21. ISBN 978-83-912643-4-8.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150905053346/http://znadwiliiwilno.lt/materialy/tadeusz-zubinski-czy-adam-mickiewicz-znal-litewska-mowe-zw-47.html Svetainė išjungta — Serveriai.lt». Znadwiliiwilno.lt]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = Jerzy Surwiło |частка = |загаловак = Wileńskimi śladami Adama Mickiewicza Biblioteka «Magazynu Wileńskiego» |арыгінал = |спасылка = https://books.google.com/books?id=IFJiAAAAMAAJ |адказны = |выданьне = |месца =Wilno |выдавецтва = Magazyn Wileński |год =1993 |том = |старонкі =28 |старонак =95 |сэрыя = |isbn = 5430014672 |наклад = }}&lt;/ref&gt;

У паэме «[[Гражына (паэма)|Гражына]]» Міцкевіч працытаваў адзін сказ зь летувіскамоўнай паэмы [[Крысьціёнас Данэлайціс|Крысьціёнаса Данэлайціса]] «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Поры году (паэма)|Metai|en|The Seasons (poem)}}» &lt;ref&gt;[https://www.lrt.lt/mediateka/irasas/9072/ar-adomas-mickevicius-kalbejo-lietuviskai Digimas, A. (1984). Ar Adomas Mickevičius mokėjo lietuviškai? [Ці ведаў Адам Міцкевіч летувіскую мову?] (Відэафайл) (на летувіскай мове). Lietuvos Kino Studija. гл. 4:30-4:36 хвіліну]. У «Пана Тадэвуша» сустракаецца непалянізаванае літоўскае імя Баўбліс)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.lrt.lt/mediateka/irasas/9072/ar-adomas-mickevicius-kalbejo-lietuviskai Digimas, A. (1984). Ar Adomas Mickevičius mokėjo lietuviškai? [Ці ведаў Адам Міцкевіч летувіскую мову?] (Відэафайл) (на летувіскай мове). Lietuvos Kino Studija. гл. 5:58-6:13 хвіліну]&lt;/ref&gt;. Акрамя таго, з-за таго, што Міцкевіч займаў пасаду выкладчыка летувіскага фальклёру й міталёгіі ў Калеж дэ Франс, можна зрабіць выснову, што ён павінен быў дастаткова добра ведаць мову, каб чытаць пра яе лекцыі&lt;ref&gt;[https://www.lrt.lt/mediateka/irasas/9072/ar-adomas-mickevicius-kalbejo-lietuviskai Digimas, A. (1984). Ar Adomas Mickevičius mokėjo lietuviškai? [Ці ведаў Адам Міцкевіч летувіскую мову?] (Відэафайл) (на летувіскай мове). Lietuvos Kino Studija. гл. 4:44-4:54 хвіліну]&lt;/ref&gt;. Вядома, што Адам Міцкевіч часта сьпяваў летувіскія народныя песьні з [[Жамойты|жамойтам]] зь [[Людвік Карэцкі|Людвікам Карэцкім]]{{Заўвага|Людвік Карэцкі (каля 1779—1857), родам з гораду Тыльжа ([[Тыльзыт]], сучасны Савецк), матэматык, астраном і этноляг, дзейнічаў пад псэўданімам Людмілеў Карыльскі &lt;ref&gt;Januszewski S. «Pionierzy. Polscy pionierzy lotnictwa 1647—1918. Tom 1». Fundacja Otwartego Muzeum Techniki. Wrocław 2017&lt;/ref&gt;.}} &lt;ref&gt;[https://www.lrt.lt/mediateka/irasas/9072/ar-adomas-mickevicius-kalbejo-lietuviskai Digimas, A. (1984). Ar Adomas Mickevičius mokėjo lietuviškai? [Ці ведаў Адам Міцкевіч летувіскую мову?] (Відэафайл) (на летувіскай мове). Lietuvos Kino Studija. гл. 6:26-7:05 хвіліну]&lt;/ref&gt;. Напрыклад, у пачатку 1850-х гадоў, знаходзячыся ў Парыжы, Міцкевіч і Карэцкі гулялі ў [[шахматы]], падчас гульні Карэцкі пачаў сьпяваць летувіскую народную песьню, на што Міцкевіч яго перапыніў, сказаўшы, што сьпявае яе няправільна, і таму запісаў на аркушы паперы, як правільна яе сьпяваць. На аркушы паперы, які захаваў і прадставіў грамадзкай увазе сын Адама Міцкевіча [[Уладзіслаў Міцкевіч|Ўладзіслаў]], ёсьць фрагмэнты трох розных летувіскіх народных песьняў — [[дайна]]ў (''Ejk Tatuszeli i bytiu darża, Atjo żałnieros par łauka, Ej warneli, jod warneli isz'')&lt;ref&gt;[https://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/490782/edition/459787 Dajny litewskie zapisane przez Adama Mickiewicza]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://antologija.lt/text/adomas-mickevicius-lietuvisku-dainu-fragmentai «Adomas Mickevičius — Lietuviškų dainų fragmentai»]&lt;/ref&gt;, якія зьяўляюцца адзінымі вядомымі на сёньняшні дзень летувіскімі творамі Адама Міцкевіча)&lt;ref&gt;[http://antologija.lt/about_text/adomas-mickevicius-lietuvisku-dainu-fragmentai Apie kūrinį: Adomas Mickevičius — Lietuviškų dainų fragmentai]&lt;/ref&gt;. Вядома, што гэтыя народныя песьні сьпявалі ў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Дарбены|Дарбенах|lt|Darbėnai}}&lt;ref&gt;[https://www.lrt.lt/mediateka/irasas/9072/ar-adomas-mickevicius-kalbejo-lietuviskai Digimas, A. (1984). Ar Adomas Mickevičius mokėjo lietuviškai? [Ці ведаў Адам Міцкевіч летувіскую мову?] (Відэафайл) (на летувіскай мове). Lietuvos Kino Studija. гл. 7:00-7:06 хвіліну]&lt;/ref&gt;.

Адлюстраваньнем зацікаўленасьці Міцкевічам летувіскай мовай, стала XV лекцыя 24 сакавіка 1843 году у Парыскім унівэрсытэце, дзе Міцкевіч у лекцыі казаў наступнае: {{Цытата|Сёньня літоўская мова лічыцца адной з найстаражытнейшых эўрапэйскіх моваў. Боп, Кляпрот і Болен даволі добра даказалі гэта. Барон Экштайн лічыць яе найстарэйшай пасьля санскрыту й найменш зьмененай. У літоўскіх паданьнях захавалася першабытная думка, душа цэлай традыцыі. Але паколькі на літоўскай мове пісьмовых помнікаў няшмат, вучоныя для тлумачэньня й інтэрпрэтацыі гэтых паданьняў зьвяртаюцца да славянскай мовы. Такім чынам дзейнічаюць Гануш і Данкоўскі (пераклад — [[Уладзь Лянкевіч]] і [[Алена Пятровіч]]&lt;ref&gt;[http://prajdzisvet.org/text/365-dasliedavanni-slavianskikh-starazhytnastsiau.html Адам Міцкевіч Даследаванні славянскіх старажытнасцяў]&lt;/ref&gt;).
{{арыгінал|pl|Język litewski uznany jest dzisiaj za jeden z najdawniejszych pomiędzy istniejącymi na lądzie Europy.
Bopp, Klaproth i Bohlen udowodnili to dostatecznie. Baron Eckstein uważa po za najstarszy i najmniej zmieniany. W podaniach litewskich zachowuje się myśl pierwotna, dusza całej tradycji. Ale ponieważ językowi litewskiemu zbywa na pomnikach piśmiennych, uczeni dla objaśnienia i wykładu tych podań udają do mowy słowiańskiej. Tym sposobem postępuje sobie Hanusch i niekiedy Dankowski.&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = Adam Mickiewicz |частка = |загаловак = Literatura słowiańska wykładana w Kolegium francuzkiem przez Adama Mickiewicza |арыгінал = |спасылка = https://polona.pl/preview/5337a72c-76d3-4791-b443-e7f83ee19934 |адказны = |выданьне = |месца =Paryż |выдавецтва = Nakł. Księgarni Jana Konstantego Żupańskiego |год =1865 |том = 3 |старонкі =170-171 |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}&lt;/ref&gt;}}}}

== Крытыка ==
[[Аляксандар Ельскі]] ў 1885 годзе ў артыкуле ''«Адам Міцкевіч на Беларусі»'' адным зь першых адзначыў выключную ролю Беларусі для творчасьці Міцкевіча:
{{Цытата|Павінна гэта сапраўды быць глеба ўрадлівая, калі нараджае такія шчодрыя плёны! […] Бо старажытны ж і народ гэты, што насяляе разьлеглыя абшары: ад вытокаў Дняпра да Буга й Нарава, ад Віліі да Прыпяці — гняздо старажытнай славяншчыны, краіна герояў, гусьляроў, патрыярхальных адносін і ахвяр у імя ўзьнёслых ідэалаў! […] Гэта ж з роднай глебы прарос геній Міцкевіча, і зь яе таксама браў ён сюжэты да многіх сваіх твораў, аб чым сьведчаць такія творы, як «Сьвіцязь», «Сьвіцязянка», «Дзяды», «Дудар», «Люблю», «Лілеі», «Уцёкі», «Гражына», «Пан Тадэвуш» і іншыя, а мноства мясьцін і назваў, якія ўспамінае вястун, як Цыпрын і Грачыхі, Ятра, Нёман, Налібокі, Наваградак, Мядзьведка, Плужыны, Рута, Сапліцава, Сьвіцязь, Туганавічы, Зьдзецел й г.д. паказваюць, дзе ахвотней за ўсё блукала думка песьняра, якімі вобразамі любіла яна песьціцца&lt;ref&gt;Аляксандр Ельскі // Выбранае / А. Ельскі. — Мінск, 2004. — С. 321.&lt;/ref&gt;.}}
[[Язэп Лёсік]] крытычна адгукаўся аб ягонай творчасьці: «Міцкевіч і Сыракомля былі беларусы й ведалі, што яны беларусы, але калі яны гаварылі й пісалі па-польску, то ўся праца іх пайшла на багацьце й пыху польскага народу. „Хто любіць Айца Нябеснага, а бліжняга свайго ненавідзіць, — сказаў Хрыстус, — той кажа няпраўду“. Хто любіць свой край, а культуру яго не прымае, той лжэц — скажам мы ад сябе».&lt;ref&gt;[[s:Родная мова і яе значэнне|«Вольная Беларусь», № 6-8. — 24 лютага, 3, 10 сакавіка 1918 г.]]&lt;/ref&gt;
Пазьней беларускімі літаратарамі Адам Міцкевіч вызнаецца за аднаго з пачынальнікаў новай беларускай літаратуры&lt;ref&gt;[[Адам Мальдзіс]]. Зямля Навагрудская, краю мой родны… // Адам Міцкевіч і Беларусь = Adam Mickiewicz a Białoruś / Уклад. В. Грышкевіч, навук. рэд. А. Мальдзіс, Т. Нягодзіш. — Мн.: ННАЦ імя Ф.Скарыны, 1997. С. 6&lt;/ref&gt;, беларускага польскамоўнага паэта&lt;ref&gt;[http://slounik.org/154374.html Міцкевіч Адам] // Літаратура/Культуралогія: Энцыклапедычны даведнік. Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2003&lt;/ref&gt;.

Польскі паэт-рамантык [[Цыпрыян Каміль Норвід]], якога называюць чацьвёртым вялікім паэтам польскага рамантызму, так апісаў вобраз Міцкевіча:
{{Верш|Адзін партрэт!… ён у Крыме, на скале апёрты,
Паміж Азіяй, а небам, сам!… толькі той варты
Паэта й успамінаў — аб рэшце? не гутару -
Ці кажу «Гэта ёсьць ладным… гэта Міцкевіч Адам…»

Jeden portret!… ów w Krymie, na skale oparty,
Między Azją a niebem, sam!… ten tylko warty
Poety i spomnienia — o reszcie? nie gadam -
Lub mówię «To jest ładne… to Mickiewicz Adam…»| ''[[Цыпрыян Каміль Норвід|Cyprian Kamil Norwid]]'', ''W pracowni Guyskiego''}}

Іншы польскі паэт-рамантык [[Тэафіль Ленартовіч]] захапляўся Міцкевічам:
{{Цытата|Адам ахапіў усю духоўную шкалу жаданьняў, надаў кожнаму прадмету выраз, колер і форму; ён сканцэнтраваў сутнасьць славянскіх народаў зь іх дзіцячай воляй і сур’ёзнасьцю пажылых людзей, зь іх практыцызмам і верай у звышнатуральныя сілы; у дух гэтага чалавека, як у вялізнай бронзавай майстэрні, адліваліся ўсе самыя разнастайныя гесты [!] і, па сканчэньню, ішлі ў скарбніцу нацыянальнай літаратуры.}}

Пісьменьнік [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі]] казаў аб выключнай ролі Адама Міцкевіча: {{Цытата|Усё ёсьць творчасьцю Міцкевіча, які першы вырваўся зь цесных рамак насустрач сьвятлу й жыцьцю, стаў сваёй паэзіяй на вышыню Гётэ і Байрана й цягнуўся да іх духам. Праз пралом, які ён зрабіў, прайшлі ўсе, хто меў сілы для маршу.&lt;ref&gt;[[Юзэф Ігнацы Крашэўскі|Józef Ignacy Kraszewski]], [https://pl.wikisource.org/wiki/Listy_do_nieznajomego Listy do nieznajomego], Kłosy. Czasopismo illustrowane, tygodniowe, poświęcone literaturze, nauce i sztuce, T. 26-27, Salomon Lewental, 1877—1878, Warszawa&lt;/ref&gt;}}

Летувіскі паэт і публіцыст [[Томас Вэнцлава]] адзначыў важную ролю роднага краю [[Літва|Літвы]] ў матыве творчасьці паэта: {{Цытата|Каштоўнай крыніцай натхненьня для маладога паэта была Літва й яе таямнічыя краявіды — краіна, якая сваім міталягічным мінулым была роўная кельцкаму ці нямецкаму сьвету й была вартая таго, каб нарадзіць свайго Шэксьпіра.}}
[[Файл:RodakowskiHenryk.PortretAdamaMickiewicza.1856.jpg|значак|225px|справа|[[Генрык Радакоўскі]], партрэт Адама Міцкевіча]]
Францускі пісьменьнік [[Віктор Юго]] адзначаў:
{{Цытата|«Казаць аб Міцкевічу — гэта значыць казаць аб прыгажосьці, аб справядлівасьці, аб ісьціне; гэта значыць казаць аб праве — ён быў яго прыхільнікам, аб абавязку — ён быў яго героем, аб волі — ён быў яе апосталам, аб вызваленьні — ён быў яго папярэднікам.»}}

Публіцыст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Станіслаў Мацкевіч (публіцыст)|Станіслаў Мацкевіч|pl|Stanisław Mackiewicz}} наступным чынам пісаў аб Міцкевічы:
{{Цытата|Мой настаўнік польскай мовы ў Віленскай гімназіі праф. Станіслаў Цывінскі (…), вучыў мяне, што «не жыцьцё Міцкевіча ёсьць камэнтар да яго твораў, але творы Міцкевіча ёсьць камэнтар да яго жыцьця». (…) Па сутнасьці, палітычная публіцыстыка Міцкевіча, яго спробы гістарычнага сінтэзу ў «Кнігах паломніцтва»… паказваюць толькі банкруцтва рамантычных мэтадаў у вырашэньні палітычных пытаньняў і гістарычных сынтэзаў, і яго актыўная палітычная дзейнасьць была б гратэскам, калі б ён ня быў вешчуном і калі б усё не было так трагічна. Аднак як паэт ён сапраўды тытан і, хто ведае, ці гэта ня першы паэт славяншчыны. У лірычным пляне Цютчаў пераўзыходзіць яго, але Пушкін саступае яму па таленту.}}

Украінскі паэт [[Іван Франко]] ў сваім крытычным артыкуле пра творчасьць Міцкевіча, апублікаваным у венскай штодзённай газеце «Dіe Zeіt», назваў яго, у прыватнасьці, «паэтам здрады», на што, паводле журналіста кракаўскага тыднёвіка «Nowoścі Іllustrowane», ён атрымаў рэзкі й рашучы адказ з польскага боку&lt;ref&gt; [https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/424471/edition/399713/content Choroba ruskiego// Nowości Illustrowane. — 1908. — № 20 (16 maja). — S. 10, 13—14.]&lt;/ref&gt;.

Па словах сучасьніка Міцкевіча, тагачаснага расейскага літаратурнага крытыка, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ксэнафонт Палявой|Ксэнафонта Палявога|ru|Полевой, Ксенофонт Алексеевич}},[[Аляксандар Пушкін]] ставіўся да Міцкевіча з найвялікшай павагай. Расейскі паэт, які звычайна сам панаваў у коле літаратараў, у прысутнасьці Міцкевіча быў вельмі сьціплы, і нават зьвяртаўся да Міцкевіча, жадаючы пачуць яго адабрэньня, бо лічыў Адама Міцкевіча больш адукаваным і навукоўцам. У 1828 годзе расейскі паэт [[Васіль Жукоўскі]] пасьля выхаду паэмы Міцкевіча «Конрад Валенрод» неяк сказаў Пушкіну: «Ведаеш, брат, але ж ён заткне цябе за пояс», на што Пушкін адказаў: «Ты ня так кажаш, ён ужо заткнуў мяне»&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150924035638/http://www.intrada-books.ru/rhall/mitskevitch.html Довгий О. Л., Махов А. Е. 12 зеркал Пушкина]&lt;/ref&gt;. Увосень 1826 году на адным зь вечароў у знакамітым салоне {{Артыкул у іншым разьдзеле|Зінаіда Валконская|Зінаіды Валконскай|ru|Волконская, Зинаида Александровна}} Пушкін захапляўся імправізацыямі Міцкевіча й, па сьведчаньні сучасьніка, падчас адной зь іх ускочыў зь месца й, ероша валасы, амаль бегаючы па зале, усклікаў: «Што за геній! Што за сьвяты агонь! Што я ў параўнаньні зь ім?»&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20181117233354/http://a-s-pushkin.ru/books/item/f00/s00/z0000026/st123.shtml Мицкевич Адам (1798—1855) [1981 Черейский Л. А. — Современники Пушкина]&lt;/ref&gt;. Таксама Аляксандар Пушкін прысьвяціў Адаму Міцкевічу цэлы шэраг сваіх твораў: «У прахалодзе салодкай фантанаў» (1828), «Ён паміж намі жыў» (1834), радкі ў вершах «Санэт» (1830) і ў «Падарожжы Анегіна» (1818−1830). Пасьля ад’езду Міцкевіча з Расеі ў траўні 1829 году Пушкін напісаў:
{{Верш|…Ён натхнёны быў зь нябёсаў
І зь нябёсаў глядзеў на жыцьцё

…Он вдохновен был свыше
И свысока взирал на жизнь|''[[Аляксандар Пушкін]]''}}

[[Мікалай Гогаль]] прасіў у лісьце {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Данілеўскі|Аляксандру Данілеўскаму|ru|Данилевский, Александр Семёнович}} купіць яму асобнік паэмы «Пана Тадэвуша».
Расейская публіцыстыка другой палове XIX стагодьдзя ацэньвала асобу Адамі Міцкевіча вельмі нэгатыўна:
{{Цытата|«У перайманьні Шылеру й Бюргеру ён у сваіх творах нярэдка зьвяртаўся да легендарнага мінулага Літвы, зрэшты фальсыфікуючы гэтае мінулае. Літоўскія й беларускія народныя паданьні не падыходзілі для твораў Міцкевіча, які аддаўся польскай ідэі. У гэтых паданьнях шмат, вядома, нязручнага й непахвальнага для палякаў, а польскіх легенд ён ня ведаў, і таму яму давялося ўласныя выдумкі выдаваць за народныя легенды. Апяваючы сваю любоў да Марылы й адлюстроўваючы сябе й яе ў выдуманых ім самім нібыта легендарных асобах, Міцкевіч уплятае ў свае творы палітычныя тэндэнцыі й дае волю сваёй нянавісьці да Расеі».&lt;ref&gt;Л. Волков. Адам Мицкевич. К открытию памятника Мицкевичу в Варшаве. // Русский вестник. 1898, № 12&lt;/ref&gt;}}

== Ушанаваньне памяці ==
[[Файл:Viale Adamo Mickievicz.jpg|thumb|зьлева|Вуліца Адама Міцкевіча ў [[Рым]]е]]
У Наваградку насыпаны [[Курган Бесьсьмяротнасьці Адама Міцкевіча]] і створаны [[Дом-музэй Адама Міцкевіча]]. У Менску ў [[Касьцёл Сьвятога Сымона й Сьвятой Алены|Касьцёле Сьвятога Сымона й Сьвятой Алены]] ў 1998 годзе была адроджана бібліятэка Міцкевіча, заснаваная ў 1908 годзе&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240229112425/https://chyrvony.by/paraf%D1%96%D1%96/b%D1%96bl%D1%96jateka/27-b%D1%96bl%D1%96jateka.html Бібліятэка А. Міцкевіча]&lt;/ref&gt;. Помнікі й бюсты Міцкевічу ўстаноўлены ў шмат якіх гарадах [[Польшча|Польшчы]], [[Беларусь|Беларусі]], Літвы й іншых краінаў. У 2015—2019 гадах імя Адама Міцкевіча па памылцы насіла [[Вуліца Яўгена Міцкевіча (Рэчыца)|вуліца]] ў [[Рэчыца|Рэчыцы]], першапачатковая названая ў гонар савецкага разьведчыка [[Яўген Пятровіч Міцкевіч|Яўгена Міцкевіча]] &lt;ref&gt; [https://nn.by/?c=ar&amp;і=228359 Рэчыцкія ўлады патлумачылі, у чым прыкол зь перайменаваньнем вуліцы Адама Міцкевіча]&lt;/ref&gt;. Ёсьць [[Помнік Адаму Міцкевічу (Парыж)|помнік Адаму Міцкевічу ў Парыжы]]. Імя паэта носяць астэроід галоўнага пояса астэроідаў [[5889 Міцкевіч]] і {{Артыкул у іншым разьдзеле|Міцкевіч (кратар)|кратар|pl|Mіckіewіcz (krater merkurіańskі)}} на [[Плянэта Меркурый|Меркурыі]]. На [[ІX конкурс імя Ежы Гедройца|ІX конкурсе імя]] [[Ежы Гедройц]]а (вынікі падведзены ў [[Менск]]у 31 сакавіка 2009 года) фільм [[Алег Вацлававіч Лукашэвіч|Алега Лукашэвіча]] «[[Эпоха Адама Міцкевіча]]» ганараваны [[Дыплём з адзнакай|Дыплёмам з адзнакай]]. У доме ў [[Стамбул]]е, дзе жыў і памёр паэт, у 1955 годзе [[Музэй Адама Міцкевіча (Стамбул)|адкрыты музэй]].

=== Помнікі ===
[[Файл:Mickevich 200 (silver coin)r.gif|міні|[[Адам Міцкевіч (манэта)|Памятная манэта]] [[Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь|Нацыянальнага банку Беларусі]]]]
Помнікі Адаму Міцкевічу ўсталяваныя ў шматлікіх эўрапейскіх гарадох, такіх як: [[Кракаў]], [[Варшава]], [[Вільня]], [[Берасьце]], [[Львоў]], [[Познань]], [[Перамышль]], [[Гданьск]], [[Жэшаў]], [[Вялічка (горад)|Вялічка]] і іншых.

У 2003 годзе па ініцыятыве польскай дыяспары недалёка ад скрыжаваньня вуліцаў [[Няміга (вуліца)|Няміга]] і [[Раманаўская Слабада]] [[помнік Адаму Міцкевічу (Менск)|помнік Адаму Міцкевічу]] быў усталяваны ў [[Менск]]у&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160304071751/http://www.minsk-old-new.com/minsk-2758.htm Памятник Адаму Мицкевичу]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

=== Вуліцы ===
Імем Адама Міцкевіча названы [[Вуліца Адама Міцкевіча (Берасьце)|вуліца]] ў Берасьці, вуліцы ў местах [[Ашмяны]] (і завулак), [[Баранавічы]], [[Ваўкавыск]], [[Горадня]], [[Докшыцы]], [[Кобрынь]] (завулак), [[Ліда]], [[Лунінец]], [[Маладэчна]], [[Наваградак]], [[Карэлічы]], [[Нясьвіж]], [[Пружаны]], [[Слонім]], [[Смаргонь]] (і завулак), [[Стоўпцы]], у мястэчках [[Вярэнаў]], [[Зьдзецел]]&lt;ref&gt;{{Кніга
|аўтар =
|частка =
|загаловак = Их именами названы…: Энцикл. справочник
|арыгінал =
|спасылка =
|адказны =
|выданьне =
|месца = {{Мн.}}
|выдавецтва = [[Беларуская савецкая энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі|БелСЭ]]
|год = 1987
|том =
|старонкі = 426—427
|старонак =
|сэрыя =
|isbn =
|наклад = 30 000
}}&lt;/ref&gt;.

=== Беларускі фільм ===
Аўтар беларускага біяграфічнага фільму пра Адама Міцкевіча [[Алег Лукашэвіч]] атрымаў дыплём з адзнакай на IX конкурсе імя Ежы Гедройца за стужку «Эпоха Адама Міцкевіча». У чатырох сэрыях падрабязна дасьледуецца біяграфія вялікага паэта, паказваюцца рэдкія дакумэнты і мясьціны з жыцьця Міцкевіча&lt;ref&gt;[http://www.youtube.com/watch?v=79dxlWYS4ao Эпоха Адама Міцкевіча.] Відэа на ютуб.&lt;/ref&gt;.

== Бібліяграфія ==
[[Файл:Adam Mickievič stamp.jpg|значак|Адам Міцкевіч на [[паштовая марка|паштовай марцы]] [[Беларусь|Беларусі]].]]
[[Файл:PL Adam Mickiewicz-Sonety Adama Mickiewicza 003.jpeg|значак|Тытульня старонка ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Крымскія санэты|Крымскіх санэтаў|pl|Sonety krymskie}}'', выданых у 1826 годзе]]
* ''[[Жывіля]]'' ({{мова-pl|Żywila}}) — расказ у форме паданьня, напісаны ў 1817—1819 гадах і апублікаваны 28 лютага 1819 г. у [[Вільня|Вільні]];
* ''[[Ода да маладосьці]]'' ({{мова-pl|Oda do młodości}}) — напісана 26 сьнежня 1820 г. у [[Вільня|Вільні]], дзе хутка набыла папулярнасьць сярод студэнтаў унівэрсытэту&lt;ref&gt;Koropeckyj R., Adam Mickiewicz: The Life of a Romantic, Itaka — Londyn 2008, s. 22-3, ISBN 978-0-8014-4471-5&lt;/ref&gt;;
* ''Паэзія'' т. 1 ({{мова-pl|Poezje t. 1}}) — выдадзены ў Вільні ў 1822 г.; зьмяшчае «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Баляды і рамансы|Баляды й рамансы|pl|Ballady i romanse}}», а таксама прадмову «''Пра рамантычную паэзію''» ({{мова-pl|O poezji romantycznej}}). Гэты зборнік паэзіі зрабіў прарыў у польскай літаратуры, паклаўшы пачатак рамантычнай плыні, заснаванай на фальклёры, народнай паэзіі, звычаях і ўяўленьнях народа;
* ''Паэзія'' т. 2 ({{мова-pl|Poezje t. 2}}) — апублікавана ў 1823 г., зьмяшчае паэму «[[Гражына (паэма)|Гражына]]» ({{мова-pl|Grażyna}}) і часткі ІІ і ІV ''«[[Дзяды (паэма)|Дзядоў]]»'' ({{мова-pl|Dziady}});
* ''«Санэты»'' ({{мова-pl|Sonety}}) — выдадзены ў 1826 г. зборнік; зьмяшчаліся ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Крымскія санэты||pl|Sonety krymskie}}'' ({{мова-pl|Sonety krymskie}}) й ''[[Адэскія санэты]]'' ({{мова-pl|Sonety odeskie}}), а таксама пераклад Санэту V (''Від на горы з Казлоўскага стэпу'' ({{мова-pl|Widok gór ze stepów Kozłowa}})) на [[Пэрсыдзкая мова|пэрсыдзкую мову]];
* ''«[[Конрад Валенрод (паэма)|Конрад Валенрод]]»'' ({{мова-pl|Konrad Wallenrod}}) — выдадзена ў 1828 г. у Пецярбургу;
* У Дрэздэне паўстала частка ІІІ ''«[[Дзяды (паэма)|Дзядоў]]»'' ({{мова-pl|Dziady}}) — рамантычнай паэмы, напісанай ў 1832 г.;
* ''«{{Артыкул у іншым разьдзеле|Кнігі польскага народа і польскага пелігрымства|Кнігі польскага народа й польскага пэлігрымства|pl|Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego}}»'' ({{мова-pl|Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego}}) — палітычная брашура 1832 г.;
* ''«[[Пан Тадэвуш|Пан Тадэвуш, альбо альбо апошні Наезд на Літве]]»'' ({{мова-pl|Pan Tadeusz, czyli ostatni Zajazd na Litwie}}) — эпічная паэма, напісаная ў Парыжы ў 1832—1834 гг., апублікаваная ў 1834 г. У «Пане Тадэвушу» Міцкевіч прадстаўляў рамантычна-настальгічнае бачаньне польскай шляхты;
* ''[[Барскія канфэдэраты]]'' ({{мова-fr|Les confédérés de Bar}}, {{мова-pl|Konfederaci barscy}})) — напісаная на [[француская мова|францускай мове]] паэма 1836 г.;
* ''«[[Якуб Ясінскі, альбо дзьве Польшчы]]»'' ({{мова-fr|«Jacques Jasіńskі ou les deux Polognes»}}, {{мова-pl|Jakub Jasiński albo dwie Polski}}) — напісаная на [[француская мова|францускай мове]] паэма 1836 г.;
* ''[[Парыскія лекцыі Міцкевіча|Парыскія лекцыі]]'' ({{мова-pl|Prelekcje paryskie}}) — цыкль лекцыяў Міцкевіча па славянскай літаратуры, прачытаных у [[Калеж дэ Франс]] у 1840—1844 гг.; першае выданьне выйшла пад рэдакцыяй Міцкевіча;
* ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Лязанская лірыка||pl|Liryki lozańskie}}'' ({{мова-pl|Liryki lozańskie}}) апублікавана толькі пасьмяротна;
* І частка ''«[[Дзяды (паэма)|Дзядоў]]»'' ({{мова-pl|Dziady}}) — верагодна, Міцкевіч пачаў пісаць гэтую частку ў 1821 годзе, але так і ня скончыў. Упершыню першая частка Дзядоў трапіла да друку ў 1860 годзе ў Парыжы ў пасьмяротным выданьні найважнейшых твораў мастака;
* ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Гісторыя будучыні||pl|Historia przyszłości}}'' ({{мова-pl|Historia przyszłości}}) — наватарскі трактат аб дасягненьнях эўрапэйскай навуковай фантастыкі. Міцкевіч зьнішчае рукапісы твору, захавалася толькі некалькі мапаў ліставаньня зь сябрамі аўтара.

=== Пераклады ===
[[Файл:Adam Mickiewicz by Józef Oleszkiewicz.jpg|міні|''[[Язэп Аляшкевіч|Юзэф Аляшкевіч]]''. «Партрэт Адама Міцкевіча». 1828.]]
[[Файл: Pan Tadeusz Ru 1902.jpg|міні|Урывак з расейскамоўнага выданьня «Пана Тадэвуша», выдадзенага ў Санкт-Пецярбурзе ў 1902 годзе]]
Сярод перакладнікаў на [[беларуская мова|беларускую мову]] — [[Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч]], [[Аляксандар Ельскі]], [[Янка Купала]], [[Якуб Колас]], [[Браніслаў Тарашкевіч]], [[Максім Танк]], [[Кандрат Крапіва]], [[Пятро Бітэль]], [[Язэп Семяжон]], [[Максім Лужанін]], [[Юрка Гаўрук]], [[Ніна Тарас]], [[Хведар Жычка]], [[Сяргей Дзяргай]], [[Мікола Аўрамчык]], [[Янка Сіпакоў]], {{Не перакладзена|Канстанцін Цітоў||d|Q20534603}}, [[Антон Бялевіч]], [[Аляксей Зарыцкі]], [[Анатоль Вялюгін]], [[Уладзімер Караткевіч]], [[Рыгор Барадулін]], [[Серж Мінскевіч]], [[Кастусь Цьвірка]], [[Міхась Скобла]], [[Ірына Багдановіч]], [[Анатоль Брусевіч]], [[Марыя Мартысевіч]]. Існуюць тры поўныя пераклады «Пана Тадэвуша» на беларускую мову&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240530144558/https://rep.up.krakow.pl/xmlui/bitstream/handle/11716/1189/o_przekladach_pana_tadeusza_na_zarebina_maria_000179.pdf?sequence=1 Maria Zarębina, O przekładach «Pana Tadeusza» na języki słowiańskie]&lt;/ref&gt;.

Першы пераклад Міцкевіча на [[летувіская мова|летувіскую мову]] ў 1832 годзе зрабіў летувіскі ксёндз, лістападаўскі паўстанец {{Артыкул у іншым разьдзеле|Купрыян Юзэф Незабітоўскі||en|Kiprijonas Nezabitauskis}}, які пераклаў фрагмэнты брашуры ''Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego''&lt;ref&gt;Mieczysław Jackiewicz, Literatura polska na Litwie XVI—XX wieku, Olsztyn : Wydawnictwa WSP, 1993, s. 75.&lt;/ref&gt;. Пазьней, першым творы Міцкевіча перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Петрас Армінас-Трупінэліс||lt|Petras Arminas-Trupinėlis}}, ён жа напісаў і першую біяграфія Адама Міцкевіча на летувіскай мове, у якой абгрунтоўваў важнай постаці паэта для [[летувісы|летувіскага]] народу&lt;ref&gt;Monika Pokorska-Iwaniuk, [https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/14896/1/M_Pokorska_Iwaniuk_Adaptacje_Grazyny_Adama_Mickiewicza.pdf Adaptacje Grażyny Adama Mickiewicza w literaturze i sztuce litewskiej.]&lt;/ref&gt;. У далейшым Міцкевіча на летувіскую мову перакладалі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Эдвард Якуб Даўкша|Эдвард Даўкша|lt|Edvardas Jokūbas Daukša}}, [[Вінцас Кудзірка]], [[Майроніс]], {{Артыкул у іншым разьдзеле|Матэюс Густайціс||lt|Motiejus Gustaitis}} («Крымскія санэты» і «Дзяды»), {{Артыкул у іншым разьдзеле|Кляопас Юргеліёніс||lt|Kleopas Jurgelionis}} (вершы), {{Артыкул у іншым разьдзеле|Людас Гіра||lt|Liudas Gira}}, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантынас Шакяніс||lt|Konstantinas Šakenis}} (у 1924 пераклаў «Пана Тадэвуша»), {{Артыкул у іншым разьдзеле|Вінцас Мікалайціс-Пуцінас||lt|Vincas Mykolaitis-Putinas}}, [[Юсьцінас Марцінкявічус]] і іншыя паэты.

Перакладамі на [[украінская мова|ўкраінскую мову]] займаліся {{Артыкул у іншым разьдзеле|Панцеляймон Куліш||uk|Куліш Пантелеймон Олександрович}}, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Гулак-Арцямоўскі||uk|Гулак-Артемовський Петро Петрович}},[[Алена Пчолка|Вольга Косач]], [[Максім Рыльскі]], {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ляўко Баравікоўскі||uk|Боровиковський Левко Іванович}}, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Апанас Шпігоцкі||uk|Шпігоцькій Опанас Грыгоровіч}}, [[Іван Франко]], [[Леся Ўкраінка]], {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мікола Бажан||uk|Бажан Микола Платонович}}, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Андрэй Малышка||uk|Малишко Андрій Самійлович}} і {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Драч||uk|Драч Іван Федорович}}.

Актыўна перакладаўся Міцкевіч і на іншыя славянскія мовы. На [[чэская мова|чэскай мове]] Міцкевіч публікаваўся ў перакладах [[Яраслаў Вэрхліцкі|Яраслава Вэрхліцкага]], {{Артыкул у іншым разьдзеле|Элішка Краснагорская|Элішкі Краснагорскай|cs|Eliška Krásnohorská}}. На [[харвацкая мова|харвацкую мову]] Міцкевіча перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Таміслаў Марэціч||hr|Tomislav Maretić}}. Адам Міцкевіч таксама загучаў на [[Сэрбскахарвацкая мова мова|сэрбахарвацкай]], [[баўгарская мова|баўгарскай]], [[славацкая мова|славацкай]], [[славацкая мова|славенскай]] мовах. А на [[кашубская мова|кашубскую]] Міцкевіча перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Станіслаў Янкэ||pl|Stanisław Janke}}.

На [[ангельская мова|ангельскую мову]] Міцкевіча ўпершыню перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мойд Ашурст Бігз||en|Maude Ashurst Biggs}}. На [[француская мова|францускую мову]] Міцкевіча ўпершыню перакладаў польска-францускі перакладнік {{Артыкул у іншым разьдзеле|Крыстын Пётар Астроўскі||pl|Krystyn Piotr Ostrowski}}. На [[італьянская мова|італьянскую мову]] Міцкевіча перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Арыга Баіта||it|Arrigo Boito}}. На [[швэдзкая мова|швэдзкую мову]] Міцкевіча перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Альфрэд Енсэн||sv|Alfred Jensen (filolog)}}.

Міцкевіча перакладалі таксама [[Ізраіль|ізраільскія]] пісьменьнікі, шмат зь якіх ведалі польскую мову. На [[ідыш]] Міцкевіча перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Давід Кэнігсбэрг||pl|Dawid Kenigsberg}}, на [[іўрыт]] — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёсіф Ліхтэнбаўм||he|יוסף ליכטנבום}}.
 
На [[эспэранта]] Міцкевіча перакладалі [[Антоні Грабоўскі]] і {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ізраіль Лейзяровіч||ru|Лейзерович, Израиль}}. Перакладам на [[японская мова|японскую мову]] Міцкевіча займаўся {{Артыкул у іншым разьдзеле|Асаторы Като||pl|Asatori Katō}}. На [[вугорская мова|вугорскую мову]] Міцкевіча перакладала паэтка й перакладніца {{Артыкул у іншым разьдзеле|Эва Сэбёк||hu|Sebők Éva (költő)}}. На [[румынская мова|румынскую мову]] Міцкевіча перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мірон Раду Парашывэску||ro|Miron Radu Paraschivescu}}. На [[грузінская мова|грузінскую мову]] Міцкевіча перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Віталіс Угрэхэлідзэ-Вугорскі||pl|Witalis Ugrechelidze-Ugorski}}. На [[казаская мова|казаскую мову]] Міцкевіча перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Абай Кунанбайулы||kk|Абай Құнанбайұлы}}.

На [[расейская мова|расейскую мову]] творы Міцкевіча перакладалі паэты й перакладнікі розных маштабаў здольнасьцяў. [[Аляксандар Пушкін|А. С. Пушкін]] пераклаў баляду «[[Тры Будрысы]]{{Заўвага|Пераклад Трох Будрысаў раней за Пушкіна зрабіў [[Тадэвуш Булгарын]].}}» (у перакладзе «Будрыс і яго сыны», 1833; апублікаваны ў «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Бібліятэка для чытаньня|Бібліятэцы для чытаньня|ru|Библиотека для чтения}}» ў 1834) — надзвычай дакладны пераклад, які лічыцца непераўзыдзеным шэдэўрам перакладніцкага мастацтва&lt;ref&gt;[[Томас Вэнцлава]]. К нулевому пра-тексту: заметки о балладе Будрыс и его сыновья. — Alexander Pushkin: Symposium II, ed. by Andrey Kodjak, Krystyna Pomorska and {{Артыкул у іншым разьдзеле|Кірыл Тараноўскі|Kіrіl Taranovsky|ru|Тарановский, Кирилл Фёдорович}}, Columbus: Slavіca, 1986, с. 78—87}}&lt;/ref&gt;, а таксама баляду «Ваявода» і ўступ да «[[Конрад Валенрод (паэма)|Конрада Валенрода]]». Першы пераклад часткі драматычнай паэмы «Дзяды» належыць {{Артыкул у іншым разьдзеле|Васіль Роткірх|В. А. фон Роткірху|ru|Роткирх, Василий Алексеевич}}. Сярод перакладнікаў Міцкевіча — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Казлоў|І. Казлоў|ru|Козлов, Иван Иванович}}, які ў 1827 па празаічнаму падрадкоўніку [[Пётар Вяземскі|П. Вяземскага]] поўнасьцю пераклаў «Крымскія санэты», {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мікалай Берг|М. Берг|ru|Берг, Николай Васильевич}}, які перакладаў вершы й эпічную паэму «Пан Тадэвуш», {{Артыкул у іншым разьдзеле|Уладзімір Бенядзіктаў|У. Бенядзіктаў|ru|Бенедиктов, Владимир Григорьевич}} («Гражына», «Конрад Валенрод», лірыка), [[Рыгор Данілеўскі|Р. Данілеўскі]], {{Артыкул у іншым разьдзеле|Сяргей Дураў|С. Дураў|ru|Дуров, Сергей Фёдорович}}, [[Апалон Майкаў|А. Майкаў]] (у прыватнасьці, «Крымскія санэты»), [[Леў Аляксандравіч Мей|Л. Мей]], {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Вейнберг|П. Вейнберг|ru|Вейнберг, Пётр Исаевич}}, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Андрэй Калтонаўскі|А. Калтонаўскі|ru|Колтоновский, Андрей Павлович}} (у канцы 1890-х — пачатку 1900-х), пазьней — [[Канстантын Бальмонт|К. Бальмонт]], [[Валеры Брусаў|В. Брусаў]], [[Ігар Севяранін]], акмеіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Міхаіл Зянкевіч|М. Зянкевіч|ru|Зенкевич, Міхаил Александрович}}, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Елізавета Палонская|Е. Палонская|ru|Полонская, Елизавета Григорьевна}}, [[Мікалай Асееў|М. Асееў]] («Песьня філярэтаў»), {{Артыкул у іншым разьдзеле|Восіп Румер|В. Румер|ru|Румер, Осип Борисович}} («Плывец», «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Да Яхіма Лелявеля||pl|Do Joachima Lelewela}}» і іншыя вершы), {{Артыкул у іншым разьдзеле|Сямён Кірсанаў|С. Кірсанаў|ru|Кирсанов, Семён Исаакович}} (у прыватнасьці, «Прысьвячэньне ў альбом», шырока вядомае па альбому {{Артыкул у іншым разьдзеле|Давід Тухманаў|Д. Тухманава|ru|Тухманов, Давид Фёдорович}} «{{Артыкул у іншым разьдзеле|По волне моей памяці|Па хвалі маёй памяці|ru|По волне моей памяти}}», «Сьмерць палкоўніка», «Рэдута Ардона»), [[Міхаіл Сьвятлоў|М. Сьвятлоў]] («Звон і званочкі», «Упартая жонка» і іншыя вершы), {{Артыкул у іншым разьдзеле|Марк Жываў|М. Жываў|ru|Живов, Марк Семёнович}}, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Леанід Мартынаў|Л. Мартынаў|ru|Мартынов, Леонид Николаевич}} («Дзяды», вершы), {{Артыкул у іншым разьдзеле|Давыд Самойлаў|Д. Самойлаў|ru|Самойлов, Давид}} (асобныя вершы), [[Арсені Таркоўскі|А. Таркоўскі]] («Гражына», вершы «Шанфары», «Альматэнабі»), {{Артыкул у іншым разьдзеле|Анатоль Геляскул|А. Геляскул|ru|Гелескул, Анатолий Михайлович}}, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Асар Эпель|А. Эпель|ru|Эппель, Асар Исаевич }} і многія іншыя паэты й перакладнікі. Санэты Міцкевіча акрамя [[Міхаіл Лермантаў|М. Лермантава]], [[Апалон Майкаў|А. М. Майкава]], [[Іван Аляксеевіч Бунін|І. Буніна]], [[Уладзіслаў Хадасевіч|У. Хадасевіча]] і іншых паэтаў перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Вільгельм Левік|В. Левік|ru|Левик, Вильгельм Веняминович}}.

=== Беларускія пераклады ===
* Выбраныя творы / Склад. [[Янка Брыль|Я. Брыль]]; рэд. пер. [[Максім Танк|М. Танк]]. Мн., 1955.
* Зямля навагрудская, краю мой родны…: Санеты, балады, вершы і ўрыўкі з паэм / Пер. з пол.; уклад. [[Адам Мальдзіс|А. Мальдзіс]]. Мн., 1969.
* Пан Тадэвуш / Пер. з пол. [[Браніслаў Тарашкевіч|Б. Тарашкевіч]]; прадм., падрыхт. тэксту і камент. А. Мальдзіс. Мн., 1981.
* Пан Тадэвуш, або Апошні наезд у Літве: Шляхецкая гісторыя 1811—1812 гадоў у дванаццаці кнігах вершам / Пер. [[Язэп Семяжон|Я. Семяжона]]. Мн., 1985.
* Свіцязянка: Вершы, балады, паэмы / Уклад. [[Уладзімер Мархель|У. Мархель]] // Э. Ажэшка. Зімовым вечарам: Апавяданні, аповесці; А. Міцкевіч. Свіцязянка: вершы, балады, паэмы. Мн., 1996.
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Філаматы і філарэты |арыгінал = |спасылка = |адказны = укладаньне, пераклад польскамоўных твораў, прадмова, біяграфічныя даведкі й камэнтры [[Кастусь Цьвірка|Кастуся Цьвіркі]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Беларускі кнігазбор]] |год = 1998 |том = |старонкі = 25—134 |старонак = 400 |сэрыя = Серыя І. Мастацкая Літаратура |isbn = 985-6318-21-1|наклад = 10100}}.
* Пан Тадэвуш, або Апошні наезд у Літве: Шляхецкая гісторыя з 1811 і 1812 гг. у дванаццаці кнігах вершам / Пер. на бел. мову [[Пятро Бітэль|П. Бітэль]]. Мн., 1998.
* Санеты = Sonety / Уклад. У. Мархеля; Пер. з пол. У. Мархеля, [[Ірына Багдановіч|І. Багдановіч]]. Мн., 1998.
* Дзяды = Dziady: У 2 т. / Пер. на бел. мову [[Серж Мінскевіч|С. Мінскевіча]]. Мн., 1999.
* Вершы і паэмы. Мн., 2000.
* Дзяды : Паэма / Адам Міцкевіч ; Пер. з пол., [прадм., камент.] К.Цвіркі; [маст. У.Вішнеўскі]. — Мінск : ГА «Беллітфонд», 2001. — 301, [1] с.
* Выбраныя творы / Уклад. [[Кастусь Цьвірка|К. Цвірка]]. Мн., 2003.
* Выбраная лірыка / Уклад. [[Ірына Багдановіч|І. Багдановіч]]. Мн., 2018 («Паэты планеты»).
* Гражына. 2023&lt;ref&gt;[https://bellit.info/roznaje/vykhodzic-novy-pjeraklad-paemy-adama-mickjevicha-hrazhyna.html Выходзіць новы пераклад паэмы Адама Міцкевіча «Гражына»]&lt;/ref&gt;.

== Адрасы Міцкевіча ==
[[Файл:Завоссе 1.jpg|значак|зьлева|[[Шляхецкая сядзіба|Сядзіба]] Міцкевічаў у [[Завосьсе|Завосьсі]]]]
[[Файл:House of Adam Mickiewicz in Kowno (-1938).jpg|значак|зьлева|Дом у Коўне, дзе жыў Міцкевіч]]
[[Файл:Adam Mickiewicz Vilnius 17.jpg|значак|справа|Дом Адама Міцкевіча ў Вільне, цяпер там месьціцца [[Музэй Адама Міцкевіча (Вільня)|музэй]]]]
[[Файл:Musée Adam Mickiewicz à Istanbul.jpg|значак|справа|Дом Адама Міцкевіча ў [[Стамбул]]е, дзе ён і памёр, цяпер там месьціцца [[Музэй Адама Міцкевіча (Стамбул)|музэй]]]]
* [[Завосьсе]], цяпер [[вёска]] ў [[Баранавіцкі раён|Баранавіцкім раёне]] [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейскай вобласьці]]. Завосьсе ўваходзіць у склад [[Сталовіцкі сельсавет|Сталовіцкага сельсавету]].
* [[Наваградак]] 1811—1819 год, вуліца Валеўская (цяпер — вуліца Леніна), д. 1, 231400.
* [[Вільня]], [[Летува]], 1822 г. вул. Бэрнардынская (сучасная Bernardinų g.), д. 11.
* [[Коўна]], [[Летува]], 1819—1823 гг., дом дырэктара школы Станіслава Косткі Дабравольскага, (сучасная Radvilėnų pl., 51418)&lt;ref&gt;[https://www.wilno-przewodnik.lt/kowno/adam-mickiewicz-w-kownie/ Adam Mickiewicz w Kownie] &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240229113921/https://myvimu.com/exhibit/54723288-kowno-dom-mickiewicza Kowno — dom Mickiewicza]&lt;/ref&gt;.
* [[Картафлішкі]], [[Летува]], 1819—1823 гг., фальварак, (цяпер {{Артыкул у іншым разьдзеле|Картафлішкі|Katutiškės|lt|Katutiškės}}, Vilniaus rajono savivaldybėje, 13200).
* [[Санкт-Пецярбург]], [[Расея]] — 04.1828 — 15.05.1829 году — дом І.-А. Іяхіма, [[Казанская вуліца (Санкт-Пецярбург)|Вялікая Мяшчанская вуліца]], 39.
* [[Стэбліў]] ([[Чаркаская вобласьць]], [[Украіна]]) 1825— па дарозе ва [[Украіна|Ўкраіну]] Міцкевіч некалькі дзён гасьцяваў у маёнтку Галавінскага (былы маёнтак кн. Ябланоўскага) у [[Кіеўская губэрня|Кіеўскай губэрні]], на рацэ Рось («скала Міцкевіча»).
* [[Адэса]], [[Украіна]] — люты— сакавік 1825 г. — [[Дэрыбасаўская вуліца]], 16.
* [[Эўпаторыя]], [[Украіна]] — ліпень 1825 (падчас падарожжа па [[Крым]]у), вул. Караімская, 53. Міцкевіч прыбыў туды на яхце «Караліна» з Адэсы ў кампаніі з [[Генрык Жавускі|Генрыхам Ржавускім]] (будучым швагерам [[Бальзак]]а). Вынікам гэтага падарожжа па Крыму зьявіўся выдатны лірычны цыкль «Крымскія санэты», якія ён прысьвяціў «сябрам па крымскім падарожжы».
* [[Гурзуф]], [[Украіна]] — лета 1825 г. (падчас падарожжа па [[Крым]]у), вул. Набярэжная Пушкіна, 1. Дом герцага А.-Э. дэ Рышэльё{{Заўвага|У 1820 годзе гасьцяваў Аляксандар Пушкін.}}.
* [[Харкаў]], [[Украіна]] — вул. Унівэрсытэцкая — 25.11.1825 году — дом прафэсара [[Ігнат Даніловіч|Ігната Даніловіча]].
* [[Масква]], [[Расея]] 12.1825 — 03.1826 году — пансыён Фёдара Лехнэра — Малая Дзьмітраўка, 3/10.
* [[Парыж]], [[Францыя]] — жыў першапачаткова ў Hôtel du Metz, потым у Hôtel de Strasbourg у пакоі 50, праз некалькі тыдняў пераехаў да [[Іяхім Лялевель|Іяхіма Лялевеля]] у дом на Louis-le-Grand, 24, а потым, са студзеня (?) па сакавік (?) 1833 году, жыў з [[Ігнат Дамейка|Ігнатам Дамейка]] ў доме на Carrefour de l‘Observatoire, 36. У тым жа годзе, у красавіку, можа, на пачатку траўня, ён спыняўся ў Сэўры й у Ножан-сюр-Марне зь {{Артыкул у іншым разьдзеле|Геранім Кайсевіч|Геранімам Кайсевічам|pl|Hieronim Kajsiewicz}}, але дакладна ў траўні [[Стэфан Зан]]{{Заўвага|Стэфан Зан — афіцэр [[паўстаньне 1830-1831 гадоў|лістападаўскага паўстаньня]], адзін зь дзеячоў польскага эміграцыйнага кола ў Парыжы, прыхільнік Анджэя Тавянскага&lt;ref&gt;Straszewicz J., Les Poloneis et les Poloneises de la Revolution du 29. XI. 1830, Paris 1832&lt;/ref&gt;.}} знайшоў Міцкевічу кватэру «даволі прасторную, хоць і над стайнямі» на вуліцы Сэн-Нікаля — д’Антэн пад нумарам 73 {{Заўвага|У цяперашні час на гэтым месцы знаходзяцца склады Prіntemps.}}. У гэтым квартале Міцкевіч пісаў «Пана Тадэвуша» і казаў, што добра яму пісаць, бо са стайні тхне конскім гноем. У мясцовым парафіяльным касьцёле {{Артыкул у іншым разьдзеле|Сэн-Луі-д’Антэн||fr|Église Saint-Louis-d’Antin}} у лютым 1834 г. пасьля напісаньня паэмы адбылася імша падзякі, і ў гэтым касьцёле Адам ажаніўся з Цэлінай Шыманоўскай. У пачатку красавіка Міцкевіч пераехаў у «Hôtel de France» на вуліцы дэ Сэн, дом 59, каб кантраляваць карэктуру «[[Пан Тадэвуш|Пана Тадэвуша]]», якая была прадстаўлена суседняй друкарне Пінард «на Набжэжэ Вольтэраве 15»{{Заўвага|Пасьля сьмерці Пінарда майстэрняй кіравалі яго дочкі, якія вельмі прыязна ставіліся да палякаў, а адна зь іх, як кажуць, была закахана ў Славацкага.}}. {{Артыкул у іншым разьдзеле|Багдан Янскі||pl|Bogdan Jański}} й Стэфан Зан ужо жылі ў Hôtel de France і дапамагалі Міцкевічу з карэктурай {{Заўвага|У камяніцу ўмуравалі памятную дошку, а перад брамай разьмясьцілі «інфармацыйнае вясло» (форма вёслаў, уваткнутых у ходнік альбо асфальт, была абраная гарадзкімі ўладамі як разнавіднасьць інфармацыйных шчытоў аб парыскіх помніках, бо на гербе Парыжа — карабель) з дакладнымі зьвесткамі пра жыцьцё Міцкевіча.}}. З 22 ліпеня 1834 году да сярэдзіны сакавіка 1835 году Міцкевіч жыў з жонкай у невялікім доміку пад нумарам 121 на вуліцы дэ Ля Пепіньер. Зь сярэдзіны сакавіка 1835 году па 10 сакавіка 1836 году — у крыху большым доме пад нумарам 60 на той жа вуліцы. З 10 сакавіка па 13 красавіка (?) сям’я Міцкевічаў жыла ў гасьцях у [[Вільбон]]е пад [[Парыж]]ам, а потым пераехала (да 20 кастрычніка) на вілу скульптара {{Артыкул у іншым разьдзеле|П’ер Жан Давід д’Анжэ|П’ера Жана Давіда д’Анжэ|fr|Pierre-Jean David d’Angers}} ў [[Дамон]]е, за [[Манмарансі]]. З канца кастрычніка 1836 г. па 13 красавіка 1837 г. сям’я Міцкевічаў жыла на [[Марэ-Сэн-Жэрмеэн]], цяпер вуліца Вісконці (насупраць Польскай кнігарні {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Ялавецкі|Аляксандра Ялавецкага|pl|Aleksander Jełowicki}}), пад нумарам 18, у камяніцы, дзе некалькі гадоў раней [[Бальзак]] заснаваў друкарню для публікацыі ўласных раманаў, а потым пераехаў у кватэру на вуліцы Валь-дэ-Грас пад нумарамі 1-3{{Заўвага|Менавіта ў гэтай кватэры Цэліна Міцкевіч перанесла цяжкія прыступы душэўнай хваробы, у гэтую кватэру Міцкевіч вяртаўся ў паніцы зь перамоваў у Лязане, і ў гэтай кватэры ён хацеў скончыць жыцьцё самагубствам з-за вар’яцтва жонкі.}}. Сям’я Міцкевічаў займала гэты квартал да 11 чэрвеня 1839 г., але зь перапынкамі, выкліканымі іх ад’ездам у Лязану й неаднаразовым знаходжаньнем Цэліны ў псыхіятрычным шпіталі ў Ванве. З 24 лістапада прыкладна да 29 сьнежня 1838 году Міцкевіч жыў на Allé des Vanves, у «Пасажы 12 дамоў», каб быць як мага бліжэй да пакутуючай Цэліны. Да 24 лістапада ён жыў у гасьцініцах на вуліцы Сэн-Нікаля-д’Антэн, нумар 10, а затым у гатэлях на вуліцы Камартэн, нумар 23 і 41. З чэрвеня 1839 г. да пачатку 1840 г. сям’я Міцкевічаў спынялася ў Лязане. Пасьля вяртаньня ў Парыж Цэліны Міцкевіч, якой часова стала лепш, яны зьнялі прасторную кватэру на вуліцы Амстэрдам, дом 1 (адміністратыўна за ўскраінай Парыжа, у камуне Клішы), у раёне так званых Батыніёлаў (Batіgnolles, цяпер 17-я акруга Парыжа){{Заўвага|30 ліпеня 1841 г. у дзьверы гэтай кватэры нечакана пастукаў Анджэй Тавянскі, які прынёс пад коўдрай копію карціны Ваньковіча «Маці Божая Брама Брама», карціну, якая з 1841 г. і па сёньняшні дзень вісіць у {{Артыкул у іншым разьдзеле|Касьцёл Сьвятога Севярына (Парыж)|касьцёле Святога Севярына|fr|Église Saint-Séverin de Paris}}. Тавянскі загадаў Міцкевічу й яго жонцы пераехаць туды на некалькі месяцаў у 1842 г., у вясковы дом у Нантэры, на вуліцы дэ ля Прэры, 44.}}. Пасьля вымушаных вакацыяў {{Заўвага|Вакацыі аплачваліся, але Міцкевіч атрымліваў толькі палову заробку.}} сям’я Міцкевічаў пераехала ў дом на бульвары No 12 (1845—1848){{Заўвага|Цяпер вуліца называецца rue Darcet, дом Міцкевічаў пустуе, надзвычай рэдкая рэч у Парыжы, і, шчыра кажучы, унікальная. Мясцовыя жыхары й уладальнік крамы, якая гандлюе магічнымі прыладамі, кажуць, што тут прывіды.}} У 1848 годзе Цэліна Міцкевіч арандавала яшчэ адзін дом, таньнейшы, але з садам, на вуліцы дэ ля Сантэ пад нумарам 42 (цяпер яна называецца дэ Сасюр). Сям’я Міцкевічаў прабыла тут да 1851 году, а потым пераехала ў кватэру пад нумарам 44 на вуліцы дэ л’Уэст каля Люксембурскага саду (цяпер — вуліца д’Ассас, 76, крыху раней у гэтым жа доме жыў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Жуль Мішле||fr|Jules Michelet}}). У 1852 годзе сям’я Міцкевічаў заняла кватэру пад нумарам 76 на вуліцы Нотр-Дам-дэ-Шам. У 1853 годзе Адам пераехаў у свае службовыя памяшканьні ў будынку бібліятэкі Арсэнала{{Заўвага|Цяпер кватэра ператворана ў склад.}}, у сакавіку 1855 году тут памерла Цэліна, і ў гэтай кватэры ён надыктаваў лекцыю на францускай мове {{Артыкул у іншым разьдзеле|Арман Леві|Арману Леві|fr|Armand Lévy (militant)}} пра {{Артыкул у іншым разьдзеле|Якаб Бёмэ|Якаба Бёмэ|en|Jakob Böhme}}{{Заўвага|Якаба Бёмэ Міцкевіч лічыў найвялікшым і найзначнейшым філёзафам усіх часоў.}}&lt;ref&gt;[https://nplp.pl/artykul/paryskie-adresy-mickiewicza/ Paryskie adresy Mickiewicza, Krzysztof Rutkowski, UW, Warszawa-Paryż]&lt;/ref&gt;.
* [[Стамбул]], [[Турэччына]] — дом, у якім жыў Міцкевіч знаходзіцца па адрасе: Bostan, Tatlı Badem Sk. No:23, 34435 Beyoğlu/İstanbul&lt;ref&gt;[https://www.mickiewiczstambul.com/muzeum-mickiewicza-w-stambule/ Muzeum Mickiewicza w Stambule]&lt;/ref&gt;.


&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot; caption=&quot;Помнікі Адаму Міцкевічу:&quot;&gt;
Adam Mickievic monument in Navahrudak.jpg|[[Помнік Адаму Міцкевічу ў Наваградку|Наваградак]] 
Pomnik Adama Mickiewicza w Wilnie 1.jpg|[[Помнік Адаму Міцкевічу ў Вільне|Вільня]] (Летува) 
Burbiszki Mickiewicz.jpg|[[Помнік Адаму Міцкевічу ў Бурбішках|Бурбішкі]] (Летува) 
Adam Mickiewicz Monument - panoramio.jpg|[[Помнік Адаму Міцкевічу ў Кракаве|Кракаў]] (Польшча)
Bodo1 DSC0395.JPG|[[Помнік Адаму Міцкевічу ў Варшаве|Варшава]] (Польшча)
Przemyśl, Rynek, Adam Mickiewicz.jpg|[[Помнік Адаму Міцкевічу ў Перамышлю|Перамышль]] (Польшча)
Tarnow pomnik Mickiewicza 2.jpg|[[Тарнув]] (Польшча)
Posen Adam Mickiewicz Denkmal.JPG|[[Помнік Адаму Міцкевічу ў Познані|Познань]] (Польшча)
Lvov mickiewicz.JPG|[[Калюмна Адама Міцкевіча ў Львове|Львоў]] (Украіна) 
98 Odessa Mickiewicz monument.jpg|[[Помнік Адаму Міцкевічу ў Адэсе|Адэса]] (Украіна)
FR Petersburg, Mickiewicz, 2015.09.22, fot I Nowicka (1).jpg|[[Санкт-Пецярбург]] (Расейская Фэдэрацыя)
Monument Mickievicz (Paris) b.jpg|[[Помнік Адаму Міцкевічу ў Парыжы|Парыж]] (Францыя)
&lt;/gallery&gt;

== Літаратура ==
{{слупок-пачатак-малы}}
{{слупок-2}}

=== Крыніцы тэкстаў ===
* Міцкевіч А. «Зямля навагрудская, краю мой родны…» Мінск, «Беларусь», 1968. 184 с.
* Dzieła. Wydanie jubileuszowe, t. 1-16; Warszawa, 1955.

=== Дасьледаваньні жыцьця і творчасьці ===

==== Кнігі ====
* {{Кніга|аўтар=Багдановіч, І. Э.|загаловак=Авангард і традыцыя: беларуская паэзія на хвалі нацыянальнага адраджэння / НАН Беларусі, Ін-т літаратуры імя Я.Купалы|месца=Мн.|выдавецтва=Беларуская навука|год=2001|старонак=387}}
* [[Уладзімер Гніламёдаў|Гніламедаў, У. В.]] Ад даўніны да сучаснасці: нарыс пра беларускую паэзію. — Мн.: Мастацкая літаратура, 2001. — 246 с.
* [[Янка Купала]] і Адам Міцкевіч: IV Міжнародныя купалаўскія чытанні, Менск, 9 верасня 1998 г.: Да 200-годдзя зь дня нараджэння А.Міцкевіча. З Купалаўскіх мясьцін: II Міжнародныя ракаўскія чытанні, [[Ракаў]], 10 верасня 1998 г.: Зб. дакл. Пад рэд. [[Жанна Дапкюнас|Ж.Дапкюнас]], [[Вячаслаў Рагойша|В.Рагойшы]]. — Мн., 2000.
* [https://web.archive.org/web/20081021093818/http://kamunikat.fontel.net/www/knizki/mab/mickievicz/index.htm Адам Міцкевіч і Беларусь = Adam Mickiewicz a Białoruś] / Уклад. В. Грышкевіч, навук. рэд. [[Адам Мальдзіс|А. Мальдзіс]], Т. Нягодзіш. — Мн.: ННАЦ імя Ф.Скарыны, 1997. — 320 с.: іл. ISBN 985-6419-06-9
* Літаратура, мова, культура: этнас у святле гісторыі і сучаснасці: мат-лы «круглага стала» і міжнар. навук. канф., Гродна, 15-18 верас. 1999 г. / пад рэд. С. Мусіенкі. — Гродна: ГрДУ, 1999. — 293 с.
* «З краю Навагрудскага» (малая айчына ў жыцці і творчасці Адама Мiцкевiча: зб. навук. прац / пад рэд. праф. С. П. Мусіенкі. — Гродна: ГрДУ, 2006. — 402 с.
* История польской литературы: в 2 т. — М.: Наука, 1968. — Т. 1. — 616 с.
* Брусевіч, А. Фактары беларускай культуры ў творчасці Адама Міцкевіча: дапам. / А. А. Брусевіч. — Гродна : ГрДУ, 2007. — 135 с. ISBN 978-935-417
* Гарэцкі, М. Гісторыя беларускай літаратуры, Мінск 1992.
* Мархель, У. «Ты як здароўе..»: Адам Міцкевіч і тэндэнцыі адраджэння беларускай літаратуры, Мінск 1998.
* Мархель, У. Працэнты памяці, «Тэрмапілы» 2009, № 13.
* Мархель, У. Прадвесце адраджэння, (у:) Гісторыя беларускай літаратуры ХІ-ХІХ стагоддзяў. У двух тамах. Новая літаратура: другая палова XVIII—XIX стагоддзе, Мінск 2007, т. 2.
* [[Вітаўт Тумаш|Сымон Брага]], [https://books.google.pl/books/about/Міцькевіч_І_Беларуска.html?id=YvlmngEACAAJ&amp;redir_esc=y Міцькевіч і Беларуская Плынь Польскае Літаратуры], Нью-Ёрк, 1957, с. 10.
* Хаўстовіч, М. Даследаванні і матэрыялы: Літаратура Беларусі ХІХ — пачатку ХХ стагоддзяў, т. 3, Warszawa 2017.
* Stankiewicz S., 1936, Pierwiastki białoruskie w polskiej poezji romantycznej, cz. I, do roku 1830, Wilno.
* {{Кніга|аўтар = [[Алімпія Сьвяневіч|Swianiewiczowa O.]], |частка = |загаловак = Interpretacja Dziadów Mickiewiczowskich na podstawie skarbca kultury białoruskiej |арыгінал = |спасылка = https://books.google.se/books/about/Interpretacja_Dziadów_Mickiewiczowskich.html?id=hByowgEACAAJ&amp;redir_esc=y |адказны = |выданьне = |месца =[[Торунь|Toruń]] |выдавецтва = Muzeum Etnograficzne im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu |год =2018 |том = |старонкі = |старонак = 156 |сэрыя = |isbn =8361891218, 9788361891215 |наклад = }}
* Bednarczuk L., 2003, Językowe tajemnice Telimeny [w:] Pogranicza języków. Pogranicza kultur. Prace ofiarowane prof. Elżbiecie Smułkowej, Warszawa.
* Bednarczuk L., 2010, Dziady Adama Mickiewicza w kontekście białoruskim [w:] Symbolae grammaticae in honorem Boguslai Dunaj, Kraków.
* Koniusz E., 2001, Polszczyzna z historycznej Litwy w «Słowniku gwar polskich» Jana Karłowicza, Kielce.
* Kurzowa Z., 1993, Język polski Wileńszczyzny i Kresów północno-wschodnich XVI—XX w., Warszawa-Kraków.
* Lewaszkiewicz T., 2017, Język powojennych przesiedleńców z Nowogródka i okolicy, Poznań.
* Szpiczakowska M., 2001, Fonetyczne i fleksyjne cechy języka «Pana Tadeusza» Adama Mickiewicza na tle normy językowej XIX wieku, Kraków.
* Trypućko J., 1970, O języku «Wspomnień z dzieciństwa» Franciszka Mickiewicza, Uppsala.
* Turska H., 1930, Język Jana Chodźki. Przyczynek do historii języka polskiego na obszarze północno-wschodnim Rzeczypospolitej, Wilno.
* Turska H., 1984, Wybór pism, Toruń.
* Zarębina M., 1977, Wyrazy obce w «Panu Tadeuszu», Kraków.
* Rolf-Dieter Kluge: ''Von Polen, Poesie und Politik. Adam Mickiewicz.'' Tübingen: Attempto 1999
* Bonifacy Miązek (red.): ''Adam Mickiewicz. Leben und Werk''. Frankfurt am Main: Peter Lang/Europäischer Verlag der Wissenschaften 1998
* Maria Grabowska, Primula veris romantyzmu polskiego [w:] Rozmaitości romantyczne, Warszawa 1978.
* Michał Kuziak, Wielka całość. Dyskursy kulturowe Mickiewicza, Słupsk 2009.
* Alina Kowalczykowa, wstęp [w:] Idee programowe romantyków polskich. Antologia, Wrocław 2000.
* Ireneusz Opacki, «W środku niebokręga». O «Balladach i romansach» Mickiewicza [w:] Tegoż, «W środku niebokręga».
* Poezja romantycznych przełomów, Katowice 1995.
* Marta Piwińska, Koloryt uczuć, klimat wewnętrzny, topografia wyobraźni w cyklu «Ballad i romansów» [w:] Tejże, Wolny myśliwy. Osiem prób czytania Mickiewicza, Gdańsk 2003.
* Dorota Siwicka, «Poezji» tom I [w:] Jarosław Marek Rymkiewicz, Dorota Siwicka, Alina Witkowska, Marta Zielińska, Mickiewicz. Encyklopedia, Warszawa 2001.
* Zofia Stefanowska, Poeta powiatu nowogródzkiego [w:] Tejże, Mapa romantyzmu polskiego. Pisma z lat 1964—2007, Warszawa 2014.
* J. Kallenbach, Adam Mickiewicz. Kraków 1897, t. I.
* J. Kallenbach, Adam Mickiewicz. Kraków 1897, t. II.
* J. Kallenbach, O improwizacji Konrada. «Pamiętnik Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza», R. IV, Lwów 1890
* Lietuva, Tėvyne mano… Adomas Mickevičius ir jo poema Ponas Tadas. Vilnius: Nacionalinis muziejus, Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės valdovų rūmai, 2018. ISBN 978-609-8061-57-4.
* J. Ławski, «Arcydzieło polszczyzny, epos narodowy». Tylko?, [w:] «Pan Tadeusz». Poemat — Postacie — Recepcja, red. A. Fabianowski, E. Hoffman-Piotrowska, Warszawa 2016.
* J. Ławski, Marie romantyków. Metafizyczne wizje kobiecości. Mickiewicz — Malczewski — Krasiński, Białystok 2003.
* P. Chmielowski, Kobiety Mickiewicza, Słowackiego i Krasińskiego, Kraków 1986.
* Mečislovas Jastrunas. Adomas Mickevičius. Poeto laikas ir asmenybė. Vilnius: Spindulys, 1994.
* Jonas Riškus. Adomas Mickevičius ir Lietuva. Vilnius: Vaga, 1996.
* Vytautas Skuodis. Vilniaus universiteto filomatai ir filaretai, jų likimai. Vilnius: Vilniaus universiteto leidykla, 2003. ISBN 9986-19-589-6.
* Brigita Speičytė. &quot;Maištingieji filomatai: kas padarys? &quot;. Skelbta «Literatūra ir menas», 2017.
* Vytautas Kubilius. Adomas Mickevičius: poetas ir Lietuva, Vilnius: Lietuvos rašytojų sąjungos leidykla, 1998. ISBN 9986-39-082-6.
* Martin Bidney: ''A Poetic Dialogue with Adam Mickiewicz. The «Crimean Sonnets». Translated, with Sonnet Preface, Sonnet Replies, and Notes''. Bernstein-Verlag, Bonn 2007 ISBN 978-3-939431-16-9
* Bonifacy Miazek (Hrsg.): ''Adam Mickiewicz. Leben und Werk''. Peter Lang, Bern 1998 ISBN 3-631-32063-9
* Franciszek Grucza (Hrsg.): ''Adam Mickiewicz (1798—1855). Ein großer polnischer Dichter''. (Bibliothek des Wiener Zentrums, 1). Wiener Zentrum der Polnischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1999 ISBN 83-908795-9-X
* Eva Mazur-Keblowski, Ulrich Ott (Hrsg.): ''Adam Mickiewicz und die Deutschen.'' Tagung Deutsches Literaturarchiv. (Veröffentlichungen des Deutschen Polen-Instituts Darmstadt, 13) Harrassowitz, Wiesbaden 2000 ISBN 3-447-04305-9
* Katarzyna Lukas: ''Das Weltbild und die literarische Konvention als Translatologie|Übersetzungsdeterminanten. Adam Mickiewicz in deutschsprachigen Übertragungen.'' Reihe: TransÜD, 26. Frank &amp; Timme, Berlin 2009.
* Tomas Venclova: ''Vilnius. Eine Stadt in Europa.'' Frankfurt am Main: Suhrkamp 2006.
{{слупок-2}}

==== Артыкулы ====
* Ірына Багдановіч, [https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/24314/1/Адам%20Міцкевіч%20і%20Адам%20М%20скі%20вяртанне%20духоўных%20традыцый.pdf Вяртанне духоўных традыцый]{{Недаступная спасылка|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* І. Масляніцына. [http://slounik.org/157553.html Міцкевіч (Mickiewicz) Адам] // {{Літаратура/Мысьліцелі і асьветнікі Беларусі (1995)}}
* [https://web.archive.org/web/20111118011647/http://www.marakou.by/by/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-ii?id=19669 Міцкевіч Адам] // {{Літаратура/Даведнік Маракова|РЛ|2|0|РЛ1-3|РЛ1-3}}
* [[Ніна Баршчэўская]]. [https://web.archive.org/web/20081012095313/http://kamunikat.fontel.net/www/czasopisy/kamunikat/27/05a.htm Адам Міцкевіч і Беларуская мова] // Камунікат 2 / 2005 (27)
* [https://knihi.com/Mikola_Chaustovic/XIX_stahoddzie_Navukova-litaraturny_almanach.html XIX стагоддзе: Навукова-літаратурны альманах.] — Мн., 2000. — 228 с.
* {{артыкул|аўтар=[[Адам Мальдзіс|Мальдзіс А. І.]]|загаловак=Беларускія вершы Адама Міцкевіча — рэальнасць ці міф?|арыгінал=|спасылка=|аўтар выданьня=|выданьне=Веснік Інстытута культуры Беларусі|тып=|месца=|выдавецтва=|год=2013|выпуск=|том=|нумар=2|старонкі=173-174}}
* Краёвасць у польскай літаратуры ХІХ ст. і згадкі пра Скірмунтаў у прозе Тадэвуша Далэнгі-Мастовіча (1898―1939) / Інэса Кур’ян // Род Скірмунтаў і Палессе ў эпоху сацыяльнай і нацыянальнай трансфармацыі грамадства гістарычнай Літвы. XIX—XX стст. : [зборнік гістарычных матэрыялаў]. — Мінск, 2019. — С. 266―301.
* Брусевіч, А. Падтытулы ў «Баладах і рамансах» Адама Міцкевіча. Іх роля і функцыя ў святле беларускага фальклора / A. Брусевіч // Весн. Гродзен. дзярж. ун-та імя Янкі Купалы. Сер. 1, Гуманітар. Навукі. — 2003. — № 2. — С. 136—139.
* Брусевiч, А. Беларускія вытокі рамантызму Адама Міцкевіча / A. Брусевіч // Весн. Гродзен. дзярж. ун-та імя Янкі Купалы. Сер. 1. Гуманітар. навукі. — 2003. — № 4. — С.198-206.
* Брусевiч, А. Беларускiя матывы ў «Лiтоўскай аповесцi» Адама Мiцкевiча / A. Брусевіч // Весн. Гродзен. дзярж. ун-та імя Янкі Купалы. Сер. 1. Гуманітар. навукі. — 2004. — № 1. — С. 119—124.
* Брусевiч, А. Беларускiя гiстарычныя матывы ў творчасцi Адама Мiцкевiча вiленска-ковенскага перыяду / A. Брусевіч // Весн. Мазыр. дзярж. пед. ун-та. — 2004. — № 1. — С. 48-51.
* Брусевiч, А. Вобраз Гусляра ў «Дзядах» Адама Міцкевіча / A. Брусевіч // Весн. Гродзен. дзярж. ун-та імя Янкі Купалы. Сер. 1, Гуманітар. навукі. — 2005. — № 4. — С. 151—155.
* Брусевiч, А. «Беларуская тэма» у міцкевічазнаўстве / A. Брусевіч // Весн. Гродзен. дзярж. ун-та імя Янкі Купалы. Сер. 3, Філалогія, педагогіка. — 2006. — № 4. — С. 6 — 11.
* Дрозд, С. Адам Міцкевіч і Янка Купала: духоўнае пабрацімства (беларуска-польскія літаратурныя ўзаемасувязі ХІХ -пачатку ХХ стагоддзяў) / С. Дрозд. — Гродна: Фiрма «АВС», 1998. — 142 с.
* Каяла, Уладзiмiр Iванавiч, Адам Міцкевіч і Францішак Багушэвіч як байкапісцы (да праблемы станаўлення жанру байкі ў новай беларускай літаратуры) / У. I. Каяла // Рэгіянальныя асаблівасці літаратуры : Пісьменнікі Гродзеншчыны : зборнік навуковых артыкулаў / Установа адукацыі «Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы»; навук. рэд. У. I. Каяла. — Гродна : ГрДУ, 2010. — С. 42-46.
* Лойка, А. Адам Міцкевіч і беларуская літаратура / A. Лойка. — Мінск: Выдавецтва БДУ, 1959. — 135 с.
* Лебядзевіч, Дзмітрый Мікалаевіч, Антычная рэцэпцыя ў паэзіі Адама Міцкевіча і Яна Чачота (на матэрыяле беларускіх перакладаў) / Д. М. Лебядзевіч // Рэгіянальныя асаблівасці літаратуры : Пісьменнікі Гродзеншчыны : зборнік навуковых артыкулаў / Установа адукацыі «Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы»; навук. рэд. У. I. Каяла. — Гродна : ГрДУ, 2010. — С. 26-36.
* Мархель, У. І. «Ты як здароўе…»: Адам Міцкевіч і тэндэнцыі адраджэння беларускай літаратуры / У. І. Мархель. — Мінск: Бел. навука, 1998. — 125 с.
* Мінскевіч, Серж. (2016). Ян Баршчэўскі — Адам Міцкевіч: творчыя паралелі, інтэртэкстуальнасць. У: І. Л. Капылов (рэд.). Беларуска-польскія культурна-моўныя ўзаемадачыненні: ад гісторыі да сучаснаці: зб. навук. арт. (с. 378—386). Мінск: Беларуская навука.
* Мусиенко, С. Белорусский фольклор в творчестве Адама Мицкевича / С. Мусиенко // Адам Міцкевіч і нацыянальныя культуры: мат-лы міжнар. навук. канф., Мінск, 7-11 верас. 1998 г. / пад рэд. Н. Давыдзенка, А. Мальдзіс (гал. рэд.). — Мінск: Бел. кнігазбор, 1998. — С. 199—216.
* Мусіенка, С. Рух героя ў сюжэце драматычнай паэмы Адама Міцкевіча «Дзяды» / С. Мусіенка // Літаратура, мова, культура: этнас у святле гісторыі і сучаснасці: матэрыялы «круглага стала» і міжнар. навук. канф., Гродна, 15-18 верас. 1999 г. / пад рэд. С. Мусіенкі. — Гродна: ГрДУ, 1999. — С. 54-62.
* Мусіенка, С. Беларускія абрады і фальклор у творчасці Адама Міцкевіча / С. Мусіенка // Польска-беларускія моўныя, літаратурныя, гістарычныя і культурныя сувязі: мат-лы ІХ міжнар. навук. канф. «Шлях да ўзаемнасці», Беласток, 20-22 ліп. 2001 г. / пад рэд. М. Кандрацюка. — Беласток: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2002. — С. 141—157.
* Мусіенка, С. П. Беларускі фальклор і праблема рамантычнага героя (русалкі) у творчасці А.Міцкевіча, А. Пушкіна, Т. Шаўчэнкі / С. П. Мусіенка // Мовазнаўствa. Літаратура. Культуралогія. Фалькларыстыка: мат-лы ХІІІ міжнар. з’езду славістаў, Любляна, 2003 г.: дакл. бел. дэлегацыі. — Мінск: Бел. навука, 2003. — С. 337—353.
* Петрушкевіч, Ала Мікалаеўна, Любая Айчына — каханая жанчына ў творчасці Адама Міцкевіча і Яна Чачота / А. М. Петрушкевіч // Рэгіянальныя асаблівасці літаратуры : Пісьменнікі Гродзеншчыны : зборнік навуковых артыкулаў / Установа адукацыі «Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы»; навук. рэд. У. I. Каяла. — Гродна : ГрДУ, 2010. — С. 17-25.
* Руцкая, Алена Вiтальеўна, Творчасць Адама Міцкевіча ў палотнах беларускіх мастакоў / А. В. Руцкая // Рэгіянальныя асаблівасці літаратуры : Пісьменнікі Гродзеншчыны : зборнік навуковых артыкулаў / Установа адукацыі «Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы»; навук. рэд. У. I. Каяла. — Гродна : ГрДУ, 2010. — С. 37-42.
* Адам Міцкевіч і Беларусь / уклад. В. Грышкевіч; навук. рэд. А. Мальдзіс, Т. Нягодзіш. — Мінск.: ННАЦ імя Ф. Скарыны, 1997. — 320 с.
* Адам Міцкевіч і нацыянальныя культуры: мат-лы міжнар. навук. канф., Мінск, 7-11 верас. 1998 г. / пад рэд. Н. Давыдзенка, А. Мальдзіс (гал. рэд.). — Мінск: Бел. кнігазбор, 1998. — 448 с.
* Адам Міцкевіч і сусветная культура: матэрыялы міжнар. навук. канф., Гродна — Навагрудак, 12 — 17 мая 1997 г.: у 5 кн. / Мін-ва адук. Рэсп. Беларусь, Гродзен. дзярж. ун-т імя Я. Купалы, Варшаўскі ун-т, Гданьскі ун-т, Седлецкая вышэйш. пед. школа. — Варшава -Гданьск — Седльце — Гродна, 1998—2000. — Кн. 1 — 5.
* Bednarczuk L., 2015, Północnokresowe i białoruskie nazwy jałowca na tle słowiańskim, «Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Linguistica», nr 10.
* Charytoniuk G., 2011, Obrzęd dziadów w dokumentach i w cyklu Mickiewicza, Warszawa.
* Dobrzycki S., 1911, Kilka spostrzeżeń nad językiem Mickiewicza, «Prace Filologiczne», R. VII.
* Jolanta Dragańska, [https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/10333/1/J_Draganska_Litwinka_Mickiewicza.pdf Litwinka Mickiewicza].
* Górski K., 1955, Staropolszczyzna w języku Mickiewicza, «Pamiętnik Literacki», R. XLVI, z. 1.
* Górski K., 1960, Onomastyka Mickiewicza, «Onomastica», R. VI. Karpluk M., 1978, Okruchy szesnastowieczne: Miczkiewici w «Kronice» Stryjkowskiego, JP, R. LVIII.
* Pigoń S., 1980, Wstęp [w:] A. Mickiewicz, Pan Tadeusz, Wrocław.
* Friedrich Schrader: ''Aus der Polenzeit Peras.'' In: [http://home.us.archive.org/details/konstantinopelve00schr ''Konstantinopel in Vergangenheit und Gegenwart'']. Mohr Siebeck, Tübingen 1917, S. 180—184.
* Safarewicz J., 1984, Słownik języka Adama Mickiewicza ukończony, JP, R. LXIV.
* Sławski F., 1955, O jednym z rusycyzmów wprowadzonych do języka literackiego przez Mickiewicza, JP, R. XXXV.
* Sławski F., 1998, «Gdzie bursztynowy świerzop», JP, R. LXXVIII.
* [[Алімпія Сьвяневіч|Swianiewiczowa O.]], 1972, Interpretacja Dziadów Mickiewiczowskich na podstawie folkloru Rocznik Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie. — 1972. — T. XXI. — S. 1-12.
* Trypućko J., 1975, Co wiemy o języku Adama Mickiewicza, JP, R. LV.
* Turska H., 1939/1982, O powstaniu polskich obszarów językowych na Wileńszczyźnie, «Studia nad Polszczyzną Kresową», t. 1.
* Zdzisław Jachimecki, ''&quot;Chopin, Fryderyk Franciszek, &quot;'' Polski słownik biograficzny, vol. III, Kraków, Polska Akademia Umiejętności.
* Mieczysław Jastrun: ''Mickiewicz''. Berlyn: Rütten &amp; Loening 1953.
{{слупок-канец}}

== Заўвагі ==
{{Заўвагі|2}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Вікікрыніцы|Аўтар:Адам Міцкевіч|Адам Міцкевіч}}
* [[Андрэй Хадановіч]]. [https://www.youtube.com/watch?v=bg1XAnMc-9M&amp;pp=ygUZ0JDQtNCw0Lwg0JzRltGG0LrQtdCy0ZbRhw%3D%3D Выпуск пра Адама Міцкевіча]
* [https://www.youtube.com/watch?v=kpOslWbIHbA&amp;pp=ygUZ0JDQtNCw0Lwg0JzRltGG0LrQtdCy0ZbRhw%3D%3D Вусы Скарыны. Выпуск пра Адама Міцкевіча]
* Лекцыі ([https://www.youtube.com/watch?v=BPi-O9qncaI&amp;list=LL&amp;index=298&amp;pp=gAQBiAQB Першая частка] [https://www.youtube.com/watch?v=3oCh8RA8rd0&amp;list=LL&amp;index=297&amp;pp=gAQBiAQB Другая частка]) [[Жанна Некрашэвіч-Кароткая|Жанны Некрашэвіч-Кароткай]] аб літаратуры XIX стагодьдзя
* [https://web.archive.org/web/20050312220229/http://bk.knihi.com/filamaty/filamaty1.html Адам Міцкевіч] / Зборнік «Філаматы і філарэты». Мн.: Беларускі кнігазбор.
* [http://www.amu.edu.pl Унівэрсытэт імя Адама Міцкевіча, Познань]
* [https://web.archive.org/web/20111117134713/http://www.prajdzisvet.org/text/365 Адам Міцкевіч. Дасьледаваньні славянскіх старажытнасьцяў (лекцыя 24 сакавіка 1843 у Парыжы)]
* Корбут В. [https://www.polskieradio.pl/396/8226/Artykul/2810981,%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%81-%D1%81%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D1%87%D1%8B%D1%9E-%D1%88%D1%82%D0%BE-%D0%9C%D1%96%D1%86%D0%BA%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87-%D1%81%D0%B2%D0%B0%D0%B5-%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%8B%D1%8F-%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%8B-%D1%81%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%9E-%D0%BF%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%83 Маркс сведчыў, што Міцкевіч свае першыя вершы складаў па-беларуску], [[Беларуская рэдакцыя Польскага Радыё]], 23 верасьня 2021 г.
* [https://wolnelektury.pl/katalog/autor/adam-mickiewicz/ Адам Міцкевіч у бібліятэцы Wolne Lektury]{{ref-pl}}
* [https://culture.pl/pl/tworca/adam-mickiewicz Adam Mickiewicz на партале] culture.pl{{ref-pl}}
* [https://uploads.knightlab.com/storymapjs/7f94a0af4fc4e2abb07afc07598b3ac3/mickiewicz-in-europe-and-beyond/index.html Storymap]{{ref-pl}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=oPNMuFXPSeA&amp;pp=ygUPQWRhbSBNaWNraWV3aWN6 Romantyczny kozak — Adam Mickiewicz. Historia Bez Cenzury]{{ref-pl}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=zp-UodNMMhA&amp;pp=ygUZ0JDQtNCw0Lwg0JzRltGG0LrQtdCy0ZbRhw%3D%3D Обратный отсчёт. Адам Мицкевич. Неугомонный поэт]{{ref-ru}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=5BQ3LxBFkOo&amp;pp=ygUZ0JDQtNCw0Lwg0JzRltGG0LrQtdCy0ZbRhw%3D%3D Около культуры. Почему Адам Мицкевич должен умереть?]{{ref-ru}}
* Mikołaj Gliński, [https://culture.pl/pl/artykul/adam-mickiewicz-jako-poeta-bialoruski-czyli-zagadka-niewidzialnosci Adam Mickiewicz jako poeta białoruski, czyli zagadka niewidzialności] на партале culture.pl{{ref-pl}}
* [[Марыя Мартысевіч|Maryja Martysiewicz]]: [https://culture.pl/pl/artykul/maryja-martysiewicz-mickiewicz-jest-dla-wszystkich-wywiad Mickiewicz jest dla wszystkich]{{ref-pl}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=OYe4P2jAqMM Adomas Mickevičius]{{ref-lt}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=dWicRT5KFmU&amp;pp=ygUZ0JDQtNCw0Lwg0JzRltGG0LrQtdCy0ZbRhw%3D%3D Балады і рамансы. Адам Міцкевіч. Нацыянальнае чытанне.03.09.2022]

{{Адам Міцкевіч}}
{{Тры вялікія паэты рамантызму}}
{{Філяматы}}
{{Пісьменьнікі і паэты Беларусі}}
{{Рамантызм}}
{{Бібліяінфармацыя}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Міцкевіч, Адам}}
[[Катэгорыя:Адам Міцкевіч| ]]
[[Катэгорыя:Міцкевічы|Адам]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гарадзенскай вобласьці]]
[[Катэгорыя:Польскія літаратары]]
[[Катэгорыя:Польскія паэты]]
[[Катэгорыя:Беларускія літаратары]]
[[Катэгорыя:Літаратары рамантызму]]
[[Катэгорыя:Беларускія рэвалюцыянэры]]
[[Катэгорыя:Філяматы]]
[[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Расейскай імпэрыі]]
[[Катэгорыя:Высланыя]]
[[Катэгорыя:Пахаваныя ў Вавэльскай катэдры]]
[[Катэгорыя:Людзі, у гонар якіх названыя вуліцы]]</text>
      <sha1>3a557th720q5kjh5yyufu92of0km6hf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Глыбокае</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6092</id>
    <revision>
      <id>2686076</id>
      <parentid>2680601</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T20:10:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45891-26</username>
        <id>99653</id>
      </contributor>
      <origin>2686076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52584" sha1="gosr714qpsr2f6zzt0l8airrtc11omn" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Глыбокае
|Лацінка                          = Hłybokaje
|Статус                           = горад
|Назва ў родным склоне            = Глыбокага
|Герб                             = Coat of Arms of Hłybokaje, Belarus.svg
|Сьцяг                            = Flag of Hłybokaje.svg{{!}}border
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = 1514
|Статус з                         = 1921, 1940
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Віцебская вобласьць|Віцебская]]
|Раён                             = [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкі]]
|Сельсавет                        = 
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 19084
|Год падліку колькасьці           = 2018
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = &lt;ref name=&quot;belstat2018&quot; /&gt;
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовыя індэксы                 = 211791, 211792, 211800
|СААТА                            = 
|Выява                            = Глыбоцкія замалёўкі. Бюст Іосіфа Корсака (01).jpg
|Апісаньне выявы                  = Алея славутых землякоў на гістарычным Рынку
 |Шырата градусаў                 = 55
 |Шырата хвілінаў                 = 8
 |Шырата сэкундаў                 = 
 |Даўгата градусаў                = 27
 |Даўгата хвілінаў                = 41
 |Даўгата сэкундаў                = 
|Пазыцыя подпісу на мапе          = 
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Глыбо́кае''' — [[горад|места]] ў [[Беларусь|Беларусі]], сярод азёраў [[Кагальнае|Кагальнага]] і [[Вялікае|Вялікага]] (з апошняга выцякае рака [[Бярозаўка (прыток Дзісны)|Бярозаўка]]). Адміністрацыйны цэнтар [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёну]] [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]]. Насельніцтва на 2018 год — 19 084 чалавекі&lt;ref name=&quot;belstat2018&quot; /&gt;. Знаходзіцца за 200 км ад [[Віцебск]]у, на аўтамабільнай дарозе [[Полацак]] — [[Вільня]]. Чыгуначная станцыя на лініі [[Каралеўшчына (Віцебская вобласьць)|Каралеўшчына]] — [[Варапаева]].

Глыбокае — даўняе [[мястэчка]] на мяжы гістарычных [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыны]] (частка [[Віленскае ваяводзтва|Віленшчыны]]) і [[Полацкае ваяводзтва|Полаччыны]], старажытны [[Глыбоцкі замак|замак]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Замкі і людзі|к}} С. 154.&lt;/ref&gt;. Да нашага часу тут захаваўся [[Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар кармэлітаў (Глыбокае)|комплекс кляштару кармэлітаў з касьцёлам Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі]] (сармацкае і [[віленскае барока|віленскае]] [[барока]]), [[Сьпіс помнікаў архітэктуры Вялікага Княства Літоўскага, зруйнаваных уладамі Расейскай імпэрыі|часткова зруйнаваны расейскімі ўладамі]], а таксама [[Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы]] (віленскае барока), [[Капліца Сьвятога Ільлі (Глыбокае)|капліца Сьвятога Ільлі]] ([[клясыцызм]]) і [[Калёна ў гонар Канстытуцыі 3 траўня (Глыбокае)|калёна]] ў гонар [[Канстытуцыя 3 траўня 1791 году|Канстытуцыі 3 траўня]], помнікі гісторыі і архітэктуры XVII—XVIII стагодзьдзяў. Сярод мясцовых славутасьцяў вылучалася [[Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла і манастыр базылянаў (Беразьвечча)|царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла пры манастыры базылянаў]] у [[Беразьвечча|Беразьвеччы]], адзін з найвыдатнейшых узораў віленскага барока, які па [[Другая сусьветная вайна|апошняй вайне]] [[Сьпіс помнікаў гісторыі і архітэктуры Беларусі, зруйнаваных уладамі СССР|зруйнавалі савецкія ўлады]], а таксама палац Радзівілаў, сынагога і капліцы Сьвятога Крыжа і Сьвятога Язафата, помнікі архітэктуры XVIII ст.

== Назва ==
На думку географа [[Вадзім Жучкевіч|Вадзіма Жучкевіча]], [[тапонім]] Глыбокае мае зьвязак зь [[Кагальнае|мясцовым возерам]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кароткі тапанімічны слоўнік Беларусі|к}} С. 72.&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==
{{Асноўны артыкул|Гісторыя Глыбокага}}
=== Вялікае Княства Літоўскае ===

Згодна з сучаснымі энцыкляпэдычнымі даведнікамі&lt;ref name=&quot;evkl&quot;&gt;[[Язэп Бунто|Бунто Я.]] Глыбокае // {{Літаратура/ЭВКЛ|1к}} С. 539.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ehb51&quot;&gt;[[Язэп Бунто|Бунто Я.]] Глыбокае // {{Літаратура/ЭГБ|3к}} С. 51.&lt;/ref&gt; першы пісьмовы ўпамін пра Глыбокае (двор, цэнтар маёнтку [[Зяновічы|Зяновічаў]]) зьмяшчаецца ў [[Мэтрыка Вялікага Княства Літоўскага|Мэтрыцы Вялікага Княства Літоўскага]] і датуецца 1514 годам. Аднак афіцыйна&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120526170012/http://glubokoe.vitebsk-region.gov.by/ru/region/new_3 История], [http://glubokoe.vitebsk-region.gov.by/ Глубокский районный исполнительный комитет]&lt;/ref&gt; паселішча вядзе сваю гісторыю ад 1414 году, калі яно ўпамінаецца як зямля, што належала Зяновію Братошычу. Апошні атрымаў ад [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Вітаўт]]а дазвол на права валоданьня спадчынай свайго бацькі.

[[Файл:Jazep Korsak. Язэп Корсак (XVII).jpg|150пкс|значак|[[Язэп Корсак]]]]
На 1556 год Глыбокае мела статус [[мястэчка]]. Рэчка Бярозаўка падзяляла яго на 2 часткі: паўднёва-заходняя належала Зяновічам і ўваходзіла ў склад [[Ашмянскі павет|Ашмянскага павету]] [[Віленскае ваяводзтва|Віленскага ваяводзтва]]; паўночна-ўсходняя — [[Корсакі|Корсакам]] і ўваходзіла ў склад [[Полацкае ваяводзтва|Полацкага ваяводзтва]]. Цэнтрам паўднёва-заходняй часткі быў Рынак з крамамі, сьвірнамі, царквой з плябаніяй, шпіталем; тут знаходзіўся [[Глыбоцкі замак|замак]]. Паўночна-ўсходняя частка таксама мела ў цэнтры Рынак, ад якога пачыналіся шляхі на [[Дзісна|Дзісну]], Полацак і мястэчка [[Беразьвечча]].

У [[Інфлянцкая вайна|Інфлянцкую вайну]] (1563—1579) [[Масковія|маскоўскія захопнікі]] ўчынілі ў Глыбокім і ваколіцах значную шкоду&lt;ref name=&quot;evkl&quot;/&gt;. У канцы вайны празь мястэчка праходзіла войска [[Стэфан Баторы|Стэфана Баторыя]] ў часе яго вызваленчых выправаў на Полацак і [[Пскоў]].

У канцы XVI ст. у Глыбокім заснавалі кальвінскі збор, бібліятэку і школу; аднак у пачатку XVІI ст. на месцы збора збудавалі касьцёл Сьвятога Міхала (праіснаваў да 1650 году). У 1628 годзе пачаў дзеяць Траецкі касьцёл, а ў 1636 годзе ваявода амсьціслаўскі і староста дзісенскі [[Язэп Корсак]] заснаваў на сваёй частцы Глыбокага касьцёл і кляштар ордэна кармэлітаў; пры кляштары дзеяла школа. У сярэдзіне XVІI ст. у мястэчку збудавалі царкву Сьвятой Тройцы (па пажары ў 1838 годзе адноўленая, зноў згарэла ў 1880 годзе).

З пачаткам [[Вайна 1654—1667 гадоў|вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай]] (1654—1667) Глыбокае захапілі маскоўскія войскі. Яны збудавалі тут невялікую драўляную фартэцыю — «острог», у якой разьмяшчалася залога. У студзені 1659 году мястэчка вызваліў аддзел войска Вялікага Княства Літоўскага. 6 лістапада 1661 году каля Глыбокага войскі Рэчы Паспалітай на чале з С. Чарнецкім разьбілі маскоўскіх захопнікаў пад камандай І. Хаванскага (больш за 18 тыс. чал.), захапіўшы 6 гарматаў, вялікі запас пораху, больш за 6 тыс. павозак з правіянтам. У бітве загінула больш за 6 тыс. маскавітаў, ацалелыя ўцяклі ў Полацак&lt;ref name=&quot;evkl&quot;/&gt;.

У 1668 годзе паўднёва-заходняя частка Глыбокага перайшла да [[Радзівілы|Радзівілаў]]. На 1702 год, паводле інвэнтару, сядзібны комплекс Радзівілаў улучаў галоўны 1-павярховы драўляны будынак, флігель, пякарню, 2-павярховы лямус з галерэямі, сьвірны, стайні, вазоўні, сажалку, ставок з вадзяным млынам, іншыя гаспадарчыя будынкі; у маёнтку налічвалася 263 двары. У XVІІI ст. у Глыбокім было два Рынкі з крамамі; пераважала драўляная 1-павярховая жылая забудова. У 1742 годзе ў мястэчку збудавалі сынагогу. На 1775 год тут было 310 дамоў, у Корсакавай частцы — 100 двароў&lt;ref name=&quot;evkl&quot;/&gt;. У XVІІI—XІХ стагодзьдзяў пры кляштары кармэлітаў працавалі школа, бібліятэка, фізычны кабінэт, аптэка, шпіталь; было 40 музыкаў. У канцы XVІІI ст. на мясцовых могілках збудавалі Ільлінскую капліцу і мэмарыяльную калёну ў гонар [[Канстытуцыя 3 траўня 1791 году|Канстытуцыі 3 траўня]].

&lt;gallery caption=&quot;Старая графіка Глыбокага&quot; widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (1869).jpg|Панарама мястэчка, 1869 г.
Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1878).jpg|[[Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар кармэлітаў (Глыбокае)|Касьцёл і кляштар кармэлітаў]] да [[Сьпіс помнікаў архітэктуры Вялікага Княства Літоўскага, зруйнаваных уладамі Расейскай імпэрыі|руйнаваньня расейскімі ўладамі]], 1878 г.
Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая (1900).jpg|Сынагога, XIX ст.
Hłybokaje, Połackaja. Глыбокае, Полацкая (1896).jpg|Касьцёл і кляштар кармэлітаў, 1896 г.
&lt;/gallery&gt;&lt;gallery widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Hłybokaje, Padłaznaje-Bieraźviečča. Глыбокае, Падлазнае-Беразьвечча (1896).jpg|Беразьвечча, 1896 г.
Hłybokaje, Bieraźviečča. Глыбокае, Беразьвечча (1896) (2).jpg|[[Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла і манастыр базылянаў (Беразьвечча)|Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла]], 1896 г.
Hłybokaje, Rynak. Глыбокае, Рынак (J. Drazdovič, 1925).jpg|Рынак. [[Язэп Драздовіч|Я. Драздовіч]], 1925 г.
Hłybokaje, Połackaja. Глыбокае, Полацкая (J. Drazdovič, 1925).jpg|Кляштар кармэлітаў з боку Полацкай вуліцы. {{nowrap|Я. Драздовіч}}, 1925 г.
&lt;/gallery&gt;

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===
У выніку другога падзелу [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793 год) Глыбокае апынулася ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], у [[Дзісенскі павет|Дзісенскім павеце]]. У [[вайна 1812 году|вайну 1812 году]] мястэчка займалі францускія войскі; тут стварылі этапны пункт, буйныя харчовыя склады. З 18 ліпеня на працягу 6 дзён у мястэчку знаходзіўся [[Напалеон I Банапарт|Напалеон]].

За часамі [[Паўстаньне 1830—1831 гадоў|вызвольнага паўстаньня]] ў красавіку — траўні 1831 году каля Глыбокага адбыліся баі з расейскімі карнікамі. На 1861 год у мястэчку было 212 двароў. У 1886 годзе — працавалі [[Русіфікацыя Беларусі|расейская]] [[народная вучэльня]], бровар, вінакурня і цагельня; было некалькі складоў з таварамі і прыватных крамаў; у нядзелі зьбіраліся таргі, штогод — 2 кірмашы.

[[Файл:Jazep Drazdovic 1920-1921.jpg|150пкс|значак|[[Язэп Драздовіч]]]]

З пачаткам [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] да Глыбокага праклалі чыгунку. На 1917 год у выніку ваенных спусташэньняў у мястэчку засталося толькі 111 двароў. У лютым 1918 году Глыбокае занялі войскі [[Нямецкая імпэрыя|Нямецкай імпэрыі]].

=== Найноўшы час ===
25 сакавіка 1918 году згодна з [[Трэцяя Ўстаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] Глыбокае абвяшчалася часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Жыхары мястэчка атрымалі Пасьведчаньні [[Народны Сакратарыят БНР|Народнага Сакратарыяту БНР]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/ВГАБ|4к}} С. 19.&lt;/ref&gt;. У сьнежні 1918 году Глыбокае занялі бальшавікі, а 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад [[БССР|Беларускай ССР]]&lt;ref name=&quot;at&quot;&gt;{{Літаратура/150 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі}}&lt;/ref&gt;. У жніўні 1919 году — ліпені Глыбокае займалі польскія войскі. 5 ліпеня 1920 году ў ваколіцах мястэчка адбыліся баі савецкіх і польскіх войскаў, у якіх загінула 1,5 тыс. чалавек. У кастрычніку 1920 году мястэчка зноў занялі польскія войскі. Згодна з умовамі [[Рыская дамова 1921 году|Рыскай дамовы 1921 году]] Глыбокае апынулася ў складзе міжваеннай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]], дзе стала цэнтрам Дзісенскага павету [[Віленскае ваяводзтва (1923—1939)|Віленскага ваяводзтва]]. У пачатку 1926 году адкрыўся аддзел [[БКБ|Беларускага каапэратыўнага банку]] (закрыты разам з самім банкам у 1936 годзе)&lt;ref&gt;Горны А. С., Ільін А. Л. Пінскі аддзел Беларускага кааператыўнага банка ў Вільні (1926–1932 гг.): утварэнне і дзейнасць // Известия Гомельского государственного университета имени Ф. Скорины. № 1 (94), 2016.&lt;/ref&gt;. На 1939 год у мястэчку працавалі цукеркавая фабрыка, гарбарны завод, млын, павятовая ўправа, польская гімназія, прыватныя крамы, склады тавараў; кожны чацьвер праводзіліся таргі, штогод — 4 кірмашы.

У 1939 годзе Глыбокае ўвайшло ў [[БССР]], дзе 15 студзеня 1940 году атрымала статус [[места]] і стала цэнтрам раёну. У [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]] з 2 ліпеня 1941 году да 3 ліпеня 1944 году места знаходзілася пад акупацыяй [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]] і было цэнтрам акругі райхскамісарыяту «[[Остлянд]]». Тут разьмяшчаліся ўправа акругі, нямецкі гарнізон, вайсковыя склады. [[Нацысты]] зьнішчылі ў Глыбокім і раёне 10&amp;nbsp;133 чал., у 3 лягерох сьмерці — больш за 37 тыс. чалавек.

У 2012 годзе да [[Дзень беларускага пісьменства|Дня беларускага пісьменства]] на гістарычным Рынку паставілі 8 бронзавых бюстаў славутым глыбачанам [[Язэп Корсак|Язэпу Корсаку]], [[Элізэр Бэн-Егуда|Элізэру Бэн-Егуду]] (Дэвід Пэрэльман), [[Язэп Драздовіч|Язэпу Драздовічу]], [[Ігнат Буйніцкі|Ігнату Буйніцкаму]], [[Алесь Дубровіч|Алесю Дубровічу]], [[Пётр Казлоў|Пятру Казлову]], [[Павел Сухі|Паўлу Сухому]] і [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлаву Ластоўскаму]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160304204903/http://kultura.gov.by/news/ab-vyn-kakh-konkursu-na-stvarenne-esk-znykh-praekta-pomn-ka-vyal-kamu-knyazyu-m-ndo-gu Аб выніках конкурсу на стварэнне эскізных праектаў помніка вялікаму князю Міндоўгу]&lt;/ref&gt;.

&lt;gallery caption=&quot;Места на старых здымках&quot; widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Hłybokaje. Глыбокае (1900).jpg|Панарама места, да 1900 г.
Hłybokaje, Karmelickaja. Глыбокае, Кармэліцкая (1892).jpg|[[Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар кармэлітаў (Глыбокае)|Кляштар кармэлітаў]] у час [[Сьпіс помнікаў архітэктуры Вялікага Княства Літоўскага, зруйнаваных уладамі Расейскай імпэрыі|руйнаваньня расейскімі ўладамі]], да 1900 г.
Hłybokaje, Karmelickaja, Kaplica. Глыбокае, Кармэліцкая, Капліца (J. Kłos, 1929).jpg|Капліца Сьвятога Крыжа, 1929 г.
Hłybokaje, Rynak-Vialikaja. Глыбокае, Рынак-Вялікая (1915-18).jpg|[[Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы]], 1918 г.
&lt;/gallery&gt;&lt;gallery widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Hłybokaje, Bieraźviečča. Глыбокае, Беразьвечча (1919-39).jpg|Беразьвечча. [[Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла і манастыр базылянаў (Беразьвечча)|Манастыр базылянаў]], 1920-я гг.
Hłybokaje, Kopcieŭka, Karmelicki. Глыбокае, Копцеўка, Кармэліцкі (1920-29).jpg|Копцеўка. [[Капліца Сьвятога Ільлі (Глыбокае)|Капліца Сьвятога Ільлі]], 1920-я гг.
Hłybokaje, Kopcieŭka, Kalona. Глыбокае, Копцеўка, Калёна (1935).jpg|Копцеўка. [[Калёна ў гонар Канстытуцыі 3 траўня (Глыбокае)|Калёна]] ў гонар [[Канстытуцыя 3 траўня 1791 году|Канстытуцыі 3 траўня]], &lt;br&gt; 1935 г.
Hłybokaje, Dokšyckaja. Глыбокае, Докшыцкая (1916).jpg|Вуліца Докшыцкая. Сынагога, 1916 г.
&lt;/gallery&gt;

== Насельніцтва ==
=== Дэмаграфія ===
&lt;div style=&quot;float:right;margin:0 0 .5em 1em;&quot; class=&quot;toccolours&quot;&gt;
&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:auto height:180 barincrement:27
PlotArea = left:50 bottom:20 top:15 right:15
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.0,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:20000
ScaleMajor = unit:year increment:2500 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:500 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:15
  bar:1861 from:0 till:2161 
  bar:1879 from:0 till:4084 
  bar:1897 from:0 till:5564 
  bar:1917 from:0 till:589
  bar:1939 from:0 till:9700
  bar:1959 from:0 till:7300
  bar:1970 from:0 till:11900
  bar:1992 from:0 till:17900
  bar:1997 from:0 till:18500
  bar:2006 from:0 till:19500 
  bar:2009 from:0 till:18082
  bar:2018 from:0 till:19084
TextData=
  fontsize:10px pos:(20,195)
  text:
&lt;/timeline&gt;
&lt;/div&gt;

* '''XIX стагодзьдзе''': 1861 год — 2161 чал.; 1879 год — 4084 чал. (1942 муж. і 2142 жан.)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|2к}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/600 600].&lt;/ref&gt;; 1897 год — 5564 чал.
* '''XX стагодзьдзе''': 1917 год — 589 чал.; 1939 год — 9,7 тыс. чал.; 1959 год — 7,3 тыс. чал.; 1970 год — 11,9 тыс. чал.; 1991 год — 17,6 тыс. чал.; 1992 год — 17,9 тыс. чал.; 1997 год — 18,5 тыс. чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/БелЭн|5к}} С. 307.&lt;/ref&gt;
* '''XXI стагодзьдзе''': 2006 год — 19,5 тыс. чал.; 1 студзеня 2008 году — 19,4 тыс. чал.; 2009 год — 18 082 чал.&lt;ref name=&quot;belstat&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20100918181046/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/1.2-2.pdf Перепись населения — 2009. Витебская область]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt; (перапіс); 2010 год — 18,2 тыс. чал.; 2016 год — 18 921 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2016&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160706073652/http://www.belstat.gov.by/upload/iblock/567/567f8a4ac45cd80a949bb7bd7a839ca7.zip Численность населения на 1 января 2016 г. и среднегодовая численность населения за 2015 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;; 2017 год — 19 038 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2017&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20200813193913/http://belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_7192/ Численность населения на 1 января 2017 г. и среднегодовая численность населения за 2016 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;; 2018 год — 19 084 чал.&lt;ref name=&quot;belstat2018&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20180405033656/http://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_8782/ Численность населения на 1 января 2018 г. и среднегодовая численность населения за 2017 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа]{{Ref-ru}} [[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;

=== Адукацыя ===
У Глыбокім працуюць ПТВ-ліцэй, 3 сярэднія школы, гімназія, дзіцяча-юнацкая спартовая школы, школа мастацтваў. Да 2007 году ў Глыбокім была адзіная ў Віцебскай вобласьці меская беларускамоўная школа (СШ №3)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080206133922/http://nn.by/index.php?c=ar&amp;i=11068 На Віцебшчыне зьнікла апошняя беларускамоўная гарадзкая школа] // «[[Наша Ніва]]», 27 жніўня 2007.&lt;/ref&gt;.

=== Культура ===
Дзеюць дом культуры і цэнтар культуры, 2 бібліятэкі, дом рамёстваў. Тут разьмяшчаецца філія Дзяржаўнага архіву Віцебскай вобласьці.

=== Дударская традыцыя ===
Глыбокае і навакольныя мясцовасьці належаць да найбольш вядомых асяродкаў гістарычнай традыцыі [[Беларуская дуда|беларускай дуды]]. Асабліва багатая колькасьць зьвестак пра дудароў паходзіць з ваколіцаў возера [[Шо]], [[Празарокі|Празарокаў]], [[Палевачы|Палівачоў]], [[Асінаўка (Глыбоцкі раён)|Асінаўкі]] ды іншых вёсак сучаснага [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёну]]&lt;ref&gt;Воранаў В. ''Дудары Глыбоцкага краю''.&lt;/ref&gt;.

Зь вёскі [[Верацеі (Глыбоцкі раён)|Верацеі]] паходзіць так званая [[Глыбоцкая дуда]], датаваная 1849 годам і прызнаная найстарэйшай захаванай беларускай дудой. На ейнай ігравой трубцы пазначаныя год і месца паходжаньня: «ME 1849 P. DZISNA GM. PROZOROKI W. WIERACIEJE» — Дзісенскі павет, гміна Празарокі, вёска Верацеі. Арыгінал інструмэнта захоўваецца ў [[Нацыянальны музэй Літвы|Нацыянальным музэі Літвы]], а ягоная копія, зробленая майстрам [[Сяргей Чубрык|Сяргеем Чубрыкам]], знаходзіцца ў экспазыцыі [[Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музэй|Глыбоцкага гісторыка-этнаграфічнага музэю]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ethno.by/presa/854082983 |title=Прэзэнтацыя копіі Глыбоцкай дуды |access-date=22 сьнежня 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210615095400/https://ethno.by/presa/854082983 |archivedate=15 чэрвеня 2021 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

З Глыбоччынай была цесна зьвязаная дзейнасьць [[Першая беларуская трупа|трупы]] [[Ігнат Цярэнцьевіч Буйніцкі|Ігната Буйніцкага]], які адным зь першых вывеў беларускую дуду на прафэсійную тэатральную сцэну. У складзе капэлы трупы на дудзе граў [[Адам Шульга]], імаверна ўраджэнец вёскі Скрыпшчына каля Празарокаў. Разам са скрыпачом Франкам Голерам і цымбалістам Янам Голерам ён суправаджаў беларускія танцы падчас выступаў трупы ў Вільні, Варшаве, Менску і Санкт-Пецярбургу&lt;ref&gt;Іван Голер у размове з Рыгорам Семашкевічам // ''Літаратура і мастацтва''. 1974.&lt;/ref&gt;.

З рэгіёнам зьвязаныя таксама дудар [[Пётр Бурэц]] з Асінаўкі, ягоны вучань Мікола Караткевіч, дудар і арганізатар традыцыйных сьвятаў Уладзімер Забела зь вёскі [[Шо (вёска)|Шо]], а таксама дудар і майстар народных інструмэнтаў [[Дзьмітры Альбертавіч Дзёмін|Дзьмітры Дзёмін]], які нарадзіўся ў Глыбокім&lt;ref&gt;Воранаў В. ''Дудары Глыбоцкага краю''.&lt;/ref&gt;.

Пра распаўсюджанасьць дуды на Глыбоччыне сьведчаць успаміны мясцовых жыхароў, этнаграфічныя матэрыялы, фотаздымкі, музычныя запісы, легенды і літаратурныя творы. Дуда была часткай традыцыйнай капэлы разам са скрыпкай і цымбаламі, суправаджала танцы, вясельлі, велікодныя абыходы ды іншыя вясковыя сьвяткаваньні. Ад Адама Шульгі была запісаная мэлёдыя «Чы-чы, чы-чы, верабей…», апублікаваная ў 1925 годзе ў «Дзіцячым сьпеўніку» [[Антон Антонавіч Грыневіч|Антона Грыневіча]].

З 2017 году ў Глыбокім ды іншых населеных пунктах раёну праводзіцца міжнародны фэстываль дударскіх рэгіёнаў «[[Дударскі рэй]]». Фэстываль быў створаны дзеля захаваньня мясцовай дударскай спадчыны і прадстаўленьня традыцыяў розных дударскіх рэгіёнаў Эўропы. Ягоная назва паходзіць зь верша [[Янка Купала|Янкі Купалы]] «Ігнату Буйніцкаму»&lt;ref&gt;https://be.wikisource.org/wiki/Ігнату_Буйніцкаму&lt;/ref&gt;. У [[Глыбоцкая цэнтральная раённая бібліятэка|Глыбоцкай цэнтральнай раённай бібліятэцы]] дзее сталая тэматычная экспазыцыя «Дуда мая ты спеўная», а ў мясцовай школе мастацтваў вывучаюць ігру на дудзе як на дадатковым інструмэнце.

=== [[Мас-мэдыя]] ===
У месьце выдаюцца газэты «Весьнік Глыбоччыны» (да 1991 году — «Сьцяг камунізму», «Шлях Перамогі») і «Вольнае Глыбокае».

== Забудова ==
=== Плян ===
Згодна з генэральным плянам 1967 году ва ўсходняй частцы Глыбокага ўтварыўся мікрараён, у заходняй сканцэнтраваліся прамысловыя прадпрыемствы. Места захавала радыяльны плян, што склаўся ў XVІІ—XVІІI стагодзьдзях.

=== Вуліцы і пляцы ===
{| cellspacing=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;width: 700px; margin: 0 0 1em 0; border: solid darkgray; border-width: 1px 1px 1px 1px; font-size: 90%; background-color: #fff;&quot;
|- bgcolor={{Колер|Беларусь}} align=&quot;center&quot;
| '''Афіцыйная назва''' || '''Гістарычная назва''' || '''Былыя назвы'''
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| 17 верасьня плошча || '''Рынак''' пляц || 3 траўня пляц
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| 3 ліпеня вуліца || '''Маставая''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Астроўскага вуліца || '''Пасольская''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Гагарына вуліца || '''Нізкая''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Максіма Горкага вуліца || '''Полацкая''' вуліца &lt;br&gt;'''Копцеўская''' вуліца || Генрыка Сянкевіча вуліца
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Камуністычная вуліца || ''Біскупа Ўладзіслава Бандурскага'' вуліца || 
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Кірава вуліца || '''Дворная''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Леніна вуліца || '''Віленская''' вуліца (частка)&lt;br /&gt;'''Замкавая''' вуліца (частка) ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Маскоўская вуліца || '''Докшыцкая''' вуліца || Варшаўская вуліца
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Піянэрская вуліца || '''Сялянская''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Савецкая вуліца || '''Вялікая''' вуліца &lt;br&gt; '''Клябанская''' вуліца &lt;br&gt; '''Беразьвецкая''' вуліца || Кракаўская вуліца
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Чапаева вуліца || '''Вярхнянская''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Чырвонаармейская вуліца || '''Кісялёўка''' вуліца &lt;br&gt; '''Кісялёўшчына''' вуліца&lt;ref&gt;Шыталь К. [http://westki.info/artykuly/20707/vilenskaya-zamkavaya-druyskaya-dvornaya-yak-dauney-nazyvalisya-vulicy-u-gistarychnym Віленская, Замкавая, Друйская, Дворная. Як даўней называліся вуліцы ў гістарычным цэнтры Глыбокага]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Westki.info&lt;/ref&gt; ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Школьная вуліца || '''Татарская''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Энгельса вуліца || '''Друйская''' вуліца&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = Шыталь К. | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://westki.info/artykuly/12022/tapanimichnaia-spadchyna-hlybokaha | загаловак = Тапанімічная спадчына Глыбокага | фармат = | назва праекту = | выдавец = [http://westki.info Весткі.info] | дата = 1 верасьня 2012 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; ||
|}

З [[урбананіміка|урбананімічнай]] спадчыны Глыбокага да нашага часу гістарычныя назвы захавалі вуліцы Азёрная, Вясеньняя, Млыновая, Палявая, Прамысловая, Чыгуначная, Шпітальная і Ясная&lt;ref&gt;Скрабатун У. [http://westki.info/.pureftpd-rename.4257.4889adff/artykuly/15382/vulica-vyasennyaya-u-glybokim-nikoli-ne-zmyanyala-svoy-nazou-dakument Вуліца Вясенняя ў Глыбокім ніколі не змяняла свой назоў - дакумент]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // [[Westki.info]], 4 кастрычніка 2013 г.&lt;/ref&gt;. У мястэчку таксама існавала вуліца Кармэліцкая, траса якой не захавалася.

== Эканоміка ==
Прадпрыемствы харчовай і дрэваапрацоўчай прамысловасьці.
{| class=&quot;wikitable standard mw-collapsible mw-collapsed&quot; style=&quot;border: none; width: 100%; background-color: transparent;&quot;
!Пералік прамысловых прадпрыемстваў Глыбокага
|-
|
* УП «[[Глыбоцкі малочнакансэрвавы камбінат]]»
* ААТ «Глыбоцкі мясакамбінат»
* ААТ «Глыбоцкі кансэрвавы завод», пазьней ААТ «Купцовъ» (зьліквідаванае ў 2015 годзе)
* [[Рэспубліканскае ўнітарнае сельскагаспадарчае вытворчае прадпрыемства|РУСВП]] «Глыбоцкі камбікормавы завод»
* Філія «Глыбоцкі хлебазавод» [[Рэспубліканскае ўнітарнае вытворчае прадпрыемства|РУВП]] «Віцебскхлебпрам»
* [[Дзяржаўная лесагаспадарчая ўстанова|ДЛГУ]] «Глыбоцкі досьледны лясгас»
|}

== Транспарт ==
Праз Глыбокае праходзяць аўтамабільныя дарогі {{таблічка-by|Р|3}} ([[Лагойск]] — Глыбокае — [[Браслаў]]), {{таблічка-by|Р|45}} ([[Полацак]] — [[Беларуска-летувіская граніца|граніца]] [[Летува|Летувы]]), {{таблічка-by|Р|110}} (Глыбокае — [[Паставы]] — [[Лынтупы]]).

Места мае рэгулярнае аўтобуснае злучэньне зь [[Мёры|Мёрамі]], [[Браслаў|Браславам]], [[Шаркоўшчына]]й, [[Паставы|Паставамі]], [[Полацак|Полацкам]], [[Віцебск]]ам, [[Менск]]ам і [[Рыга]]й. Курсуюць пасажырскія цягнікі на Менск, Віцебск і Паставы, прымескае злучэньне з [[Каралеўшчына (Віцебская вобласьць)|Каралеўшчынай]], Паставамі, Лынтупамі.

== Турыстычная інфармацыя ==
[[Файл:Музей гісторыі і этнаграфіі Глыбоцкага краю.jpg|значак|Музэй гісторыі і этнаграфіі]]

=== Інфраструктура ===
Глыбокае — цэнтар турызму дзяржаўнага значэньня. З пачатку ХХ ст. тут знаходзіцца цэнтар ганчарнага рамяства, г. зв. «глыбоцкай керамікі»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Турыстычная энцыкляпэдыя Беларусі|к}}&lt;/ref&gt;.

Дзее Глыбоцкі гістарычна-этнаграфічны музэй. У музэі экспануюцца матэрыялы з гісторыі краю, пра ягоных знакамітых землякоў (авіяканструктара П. Сухога, мастака Я. Драздовіча, заснавальніка беларускага тэатру І. Буйніцкага, палітыка і гісторыка В. Ластоўскага і інш.).

Працуе дом паляўнічага. Спыніцца можна ў мескім гатэлі.

=== Славутасьці ===
[[Файл:Глыбоцкі дэндрапарк.jpg|значак|Дэндрапарк]]
* Алея славутых землякоў
* Гаспадарчы двор Вітгенштэйнаў (XIX ст.)
* Дэндрапарк
* Забудова гістарычная (канец ХІХ — пачатак ХХ ст.; фрагмэнты)
* Забудова ў «Закапанскім» стылі (1920—1930-я)
* [[Калёна ў гонар Канстытуцыі 3 траўня (Глыбокае)|Калёна ў гонар Канстытуцыі 3 траўня]] (канец XVІІI ст.)
* [[Капліца Сьвятога Ільлі (Глыбокае)|Капліца могілкавая Сьвятога Ільлі]] (канец XVІІI ст.)
* [[Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы]] (Фарны, 1764—1782)
* [[Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар кармэлітаў (Глыбокае)|Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар кармэлітаў]] (1639—1654, цяпер сабор Раства Багародзіцы [[Беларускі экзархат Маскоўскага патрыярхату|Беларускага экзархату Маскоўскага патрыярхату]])
* [[Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла і манастыр базылянаў (Беразьвечча)|Манастыр базылянаў Беразьвецкі]] (1756—1763)
* Могілкі: «Копцеўка» (брама, каплічкі — XVІІI ст.), польскія вайсковыя, юдэйскія
* [[Помнік Мюнхгаўзэну ў Глыбокім|Помнік Мюнхгаўзэну]]

=== Страчаная спадчына ===
[[Файл:Hłybokaje, Bieraźviečča. Глыбокае, Беразьвечча (J. Bułhak, 1919-39) (2).jpg|значак|[[Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла і манастыр базылянаў (Беразьвечча)|Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла]], [[Сьпіс помнікаў гісторыі і архітэктуры Беларусі, зруйнаваных уладамі СССР|зруйнаваная савецкімі ўладамі]] ў 1949 г.]]

* [[Глыбоцкі замак|Замак]] (XVI ст.)
* Збор кальвінскі
* Капліца Сьвятога Крыжа
* Капліца [[Язафат Кунцэвіч|Сьвятога Язафата]]
* Мячэт
* Палац Радзівілаў (XVІІI ст.; рэшткі будынка зьнішчылі ў 2005 годзе)
* Сынагога (XVІІI ст.)
* [[Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла і манастыр базылянаў (Беразьвечча)|Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла]] (1756—1763)
* Царква Сьвятога Міхала (XVІІI ст.)
* Царква Сьвятой Тройцы (XVII ст.)

== Галерэя ==
&lt;gallery caption=&quot;Краявіды Глыбокага&quot; widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Глыбокае. Царква (03).jpg|[[Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар кармэлітаў (Глыбокае)|Колішні касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі (кармэлітаў)]]
3. Глубокое. Собор Рождества Пресвятой Богородицы. Вид со двора..JPG|Колішні касьцёл кармэлітаў, сармацкі фасад
Комплекс кляштара кармэлітаў Глыбокае 2.JPG|Колішні касьцёл кармэлітаў, інтэр’ер
Carmelite Monastery in Hłybokaje.jpg|[[Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар кармэлітаў (Глыбокае)|Кляштар кармэлітаў]]
&lt;/gallery&gt;&lt;gallery widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Глыбоцкія замалёўкі. Касцёл на плошчы (01).jpg|[[Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы]]
Глыбокае. Ільінская капліца на могілках (04).jpg|[[Капліца Сьвятога Ільлі (Глыбокае)|Капліца Сьвятога Ільлі]]
Глыбоцкія замалёўкі. Дамы ў цэнтры.jpg|Старыя камяніцы
Глыбокае. Могілкі. Калона ў гонар Канстытуцыі 1791 года (06).jpg|[[Калёна ў гонар Канстытуцыі 3 траўня (Глыбокае)|Калёна ў гонар Канстытуцыі 3 траўня]]
&lt;/gallery&gt;

== Месты-сябры ==
{| class=&quot;wikitable standard mw-collapsible mw-collapsed&quot; style=&quot;border: none; width: 100%; background-color: transparent;&quot;
!Пералік местаў-сяброў Глыбокага
|-
|
* [[Віляны]], [[Латвія]]
|}

== Асобы ==
[[Файл:1995. Stamp of Belarus, Pavel Sukhoi 0114.jpg|міні|180пкс|Павал Сухі на паштовай марцы Беларусі]]
* [[Юры Багушэвіч]] (нар. 1946) — мастак
* [[Тадэвуш Далэнга-Мастовіч]] (1898—1939) — пісьменьнік, празаік, які шмат гадоў жыў і пісаў у Глыбокім
* [[Клаўдзі Дуж-Душэўскі]] (1891—1959) — беларускі палітычны дзяяч, дыплямат, рэдактар, пэдагог
* [[Фёдар Дамінікоўскі]] (1905—1949) — гісторык
* [[Сямён Леках]] (нар. 1947) — навуковец ў галіне мэталюргіі
* [[Самуіл Магілевер]] (1824—1898) — піянэр рэлігійнага [[сіянізм]]у і адзін з заснавальнікаў руху «[[Хавявэй Сіён]]»
* [[Андрэй Майсяёнак]] (нар. 1943) — навуковец-біёляг, краязнавец
* [[Павал Сухі]] (1895—1975) — авіяканструктар

== Глядзіце таксама ==
* [[Беразьвечча]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/БелЭн|5}}
* {{Літаратура/ЭВКЛ|1}}
* Гедэман О. Глыбокае: гістарычны нарыс / Отан Гедэман; перакл. з польск. М. Гіля. — Паставы; Глыбокае: [б. в.], 2012. — 59, [1] с.: іл.
* {{Літаратура/Памяць/Глыбоцкі раён}}
* {{Літаратура/ЭГБ|3}}
* {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|2}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Радзіма майго духу|glybokae-1}}
* [http://hlybokaje.narod.ru/index.htm Глыбокае і Глыбоччына]

{{Навігацыйная група
|назоў = Глыбокае ў сучасным [[Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Беларусі|адміністрацыйна-тэрытарыяльным падзеле]] [[Беларусь|Беларусі]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Беларусь}};
|Глыбоцкі раён
|Віцебская вобласьць
}}
{{Навігацыйная група
|назоў = [[Места|Месты]] і [[мястэчка|мястэчкі]] гістарычных [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыны]] і [[Полацкае ваяводзтва|Полаччыны]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|ВКЛ}};
|Месты і мястэчкі гістарычнай Полаччыны
|Месты і мястэчкі гістарычнай Ашмяншчыны
}}

[[Катэгорыя:Глыбокае| ]]</text>
      <sha1>gosr714qpsr2f6zzt0l8airrtc11omn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Смаленск</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7009</id>
    <revision>
      <id>2686130</id>
      <parentid>2678263</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:18:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jarash</username>
        <id>794</id>
      </contributor>
      <comment>выпраўленьне спасылак</comment>
      <origin>2686130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72290" sha1="gtl1fgp8geyri8c0mls2od4kexkhtiv" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Расея
|Назва                            = Смаленск
|Лацінка                          = Smalensk
|Статус                           = горад
|Назва ў родным склоне            = Смаленску
|Арыгінальная назва               = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 4 лістапада 1611
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Суб’ект фэдэрацыі                = [[Смаленская вобласьць]]
|Від раёну                        = 
|Раён                             = 
|Від паселішча                    = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = 
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі = 
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі   = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Пазыцыя подпісу на мапе          = 
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Commons                          = Category:Smolensk
}}
'''Смале́нск''' ({{мова-ru|Смоленск|скарочана}}) — [[горад|места]] ў [[Расея|Расеі]], на рацэ [[Дняпро|Дняпры]]. Адміністрацыйны цэнтар [[Смаленская вобласьць|Смаленскай вобласьці]] і [[Смаленскі раён|Смаленскага раёну]]. Плошча 166,35 км². Знаходзіцца за 419 км на захад — паўднёвы захад ад [[Масква|Масквы]], за 7 км ад аўтамабільнай магістралі {{таблічка-by|М|1}} «Беларусь». Вузел чыгунак на Маскву, [[Бранск]], [[Менск]], [[Віцебск]], [[Полацак]]. Аэрапорт і рачная прыстань.

Смаленск — старажытны [[замак|горад]] [[крывічы|крывічоў]]&lt;ref name=&quot;hsb&quot;&gt;{{Літаратура/Гістарычны слоўнік Беларусі (1998)|к}} P. 197.&lt;/ref&gt; і [[сталіца]] адной зь [[Смаленскае княства|першых дзяржаваў]] на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]]. [[Магдэбурскае права|Магдэбурскае]] места і цэнтар [[Смаленскі павет|гістарычнага рэгіёну]], першая сталіца [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]] (1—5 студзеня 1919 году&lt;ref name=&quot;at&quot;&gt;[[Алег Трусаў|Трусаў А.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/trusau/05/Невядомыя_беларускія_дзяржавы.html Вялікае Княства Смаленскае] // Наша Слова. № 34 (822), 5 верасня 2007 г.&lt;/ref&gt;). Да нашага часу тут захаваліся цэрквы Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла на Гарадзянцы, Яна Багаслова на Варажках і Сьвірская Сьвятога Міхала Арханёла, помнікі архітэктуры XII ст. з рысамі [[Полацкая школа дойлідзтва|Полацкай]] і Смаленскай школаў дойлідзтва&lt;ref name=&quot;be40&quot;&gt;{{Літаратура/БелЭн|15к}} С. 40.&lt;/ref&gt;, Прачысьценская саборная царква з элемэнтамі [[Магілёўскае барока|магілёўскага барока]]&lt;ref&gt;[[Антон Астаповіч]]. [https://web.archive.org/web/20171011102137/http://planetabelarus.by/articles/1079-mogilevskaya-oblast/4454-padnyapro-skiya-tserkvy-pragazhosts-magilye-skaga-baroka Падняпроўскія цэрквы — прыгажосць магілёўскага барока], [http://planetabelarus.by planetabelarus.by]&lt;/ref&gt; і некалькі цэркваў XVII—XIX стагодзьдзяў, магутная фартэцыя з Каралеўскім бастыёнам і палац уніяцкага япіскапа, помнікі архітэктуры XVI—XVII стагодзьдзяў, а таксама касьцёл Беззаганага Зачацьця Найсьвяцейшай Панны Марыі, збудаваны ў канцы XIX ст. паводле праекту беларускага архітэктара [[Лявон Вітан-Дубейкаўскі|Лявона Вітан-Дубейкаўскага]]. Сярод мясцовых славутасьцяў вылучаліся мураваная [[Смаленская ратуша|ратуша]], драўляная саборная царква, выкананая ў беларускім стылі&lt;ref name=&quot;syrajeu&quot;&gt;Ширяев С. Д. Этюды по истории архитектуры Смоленска и белорусской Смоленщины. — Смоленск, 1924.&lt;/ref&gt;, мураваны Фарны касьцёл, калегіюм езуітаў, кляштары бэрнардынаў і дамініканаў.

== Назва ==
Існуе некалькі меркаваньняў пра паходжаньне [[тапонім]]у Смаленск. Паводле адной вэрсіі, назва места ўтварылася ад [[этнонім]]у смаляне, згодна з другой — ад ракі Смольні (стараславянскае смоль — 'чарназём') паводле старажытнай мадэлі: уласная назва ракі + -ск&lt;ref name=&quot;lemciuhova&quot;&gt;Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. Лемцюговай. — {{Менск (Мінск)}}: Тэхналогія, 2010.&lt;/ref&gt;. Яшчэ адна папулярная вэрсія зьвязвае назву Смаленску з шляхам «[[з вараг у грэкі]]»: места знаходзілася на [[волак]]у, дзе мясцовыя рамесьнікі смалілі лодкі гандляроў.

У [[айканімія|айканіміі]] [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|беларускіх зямель]] [[суфікс]] -ск (-цк) ёсьць традыцыйнай рэліктавай зьявай, якая падкрэсьлівае самабытнасьць беларускага народу і старажытнасьць тэрыторыі яго расьсяленьня. Такі суфікс адзначаецца з IX—X стагодзьдзяў, у тым ліку ў назьве аднаго з найстаражытнейшых гарадоў — [[Полацак|Полацку]], засьведчанай летапісамі пад 862 годам. Звыш паловы гарадоў з назвамі на -ск, памянёных у летапісах XI ст., прыпадае менавіта на зону фармаваньня [[беларусы|беларусаў]], дзе гэты суфікс выяўляе прадуктыўнасьць і ў наступныя стагодзьдзі. Кожны трэці беларускі горад зь ліку занесеных ў «[[Сьпіс рускіх гарадоў далёкіх і блізкіх]]» канца XIV ст. заканчваецца на -ск (-цк)&lt;ref name=&quot;lemciuhova&quot;/&gt;.

== Гісторыя ==

=== Раньнія часы ===
[[Файл:Smalensk. Смаленск (XV).jpg|130пкс|значак|зьлева|Герб Смаленскага княства, XV ст.]]

Першы пісьмовы ўпамін пра Смаленск датуецца 863 годам. [[Замак|Горад]] ляжаў на важным гандлёвым [[Шлях з варагаў у грэкі|шляху «З варагаў у грэкі»]]. Паводле [[Аповесьць мінулых часоў|летапісу Нестара]], у тыя часы ён быў сталіцай [[крывічы|крывічоў]], землі якіх займалі вярхоўі Дзьвіны, Дняпра і Волгі. У 882 годзе горад улучылі ў склад Кіеўскага княства.

У пачатку ХІ стагодзьдзя у Смаленску замацаваліся ўласныя князі. Сын полацкай князёўны [[Рагнеда|Рагнеды]] і кіеўскага князя [[Уладзімер|Ўладзімера]], вялікі князь [[Яраслаў Уладзімеравіч]], дзелячы свае землі паміж нашчадкамі, аддаў [[Смаленскае княства]] Вячаславу. На той час княства ахоплівала значныя землі, у тым ліку частку Віцебшчыны, Пскоўшчыны, [[Масковія|Масковіі]] і г. д. Але дынастыя гэтая не была бесьперапыннай — і на смаленскім стальцы зьмянілася шмат князёў. У 1125 годзе смаленскі сталец атрымаў сын кіеўскага князя Мсьціслава — Расьціслаў, пачынальнік дынастыяў князёў смаленскіх, яраслаўскіх, вяземскіх і інш.

У ХІІІ стагодзьдзі у складзе [[Смаленскае княства|Смаленскага княства]] знаходзіліся такія месты сучаснай Беларусі, як [[Амсьціслаў]], [[Ворша]], [[Копысь]], [[Крычаў]] і [[Прапойск]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гістарычны шлях беларускай нацыі і дзяржавы|2к}} С. 354.&lt;/ref&gt;. Смаленск меў трывалыя зьвязкі з [[Рыга]]й, пра што сьведчаць гандлёвыя дамовы зь ёй і «нямецкім берагам». У 1230 годзе места трапіла пад уплыў [[Полацкае княства|Полацкага княства]]. У [[Лаўрэнцеўскі летапіс|Лаўрэнцеўскім летапісе]] захаваўся запіс пра выправу на Смаленск уладзімерскага князя [[Уладзімер Усеваладавіч|Ўладзімера Ўсеваладавіча]], датаваны 1239 годам: ''Тогож̑ лѣт̑ Ӕрославъ иде Смолиньску на Литву и Литву побѣди''.

У канцы ХІІІ стагодзьдзя пачаліся цесныя дачыненьні паміж [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княствам Літоўскім]] і Смаленшчынай. У час паходаў на Маскву (1368 і 1370 гады) вялікі князь [[Альгерд]] знаходзіў вайсковую падтрымку ад смаленскага князя Сьвятаслава. Сына апошняга Юрыя Сьвятаславіча Вялікае Княства Літоўскае падтрымала ў 1386 годзе ў час змаганьня за смаленскі сталец.

=== Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Маскоўскай дзяржавай ===
[[Файл:Smalenskaja ratuša. Смаленская ратуша.jpg|значак|Смаленская ратуша]]
[[Файл:Smalensk. Смаленск (1611).gif|130px|значак|зьлева|Магдэбурскі герб места, 1611 г.]]

У 1395 годзе ў Смаленску пачалі кіраваць намесьнікі вялікага князя [[Вітаўт]]а, але ў 1401 годзе места выйшла з-пад апекі Вялікага Княства Літоўскага. 24 чэрвеня 1404 году Смаленск вярнуўся ў склад ВКЛ. Паводле некаторых зьвестак, вялікі князь [[Вітаўт]] надаў месту прывілей на [[Магдэбурскае права]] (калі гэтая інфармацыя праўдзівая, то Смаленск уваходзіць у першую пяцёрку беларускіх майдэборскіх местаў&lt;ref name=&quot;cit&quot;&gt;{{Літаратура/Геральдыка беларускіх местаў|к}} С. 235.&lt;/ref&gt;).

У канцы ХІІІ — ХV стагодзьдзях Смаленск стаў буйным цэнтрам беларускага летапісаньня (Летапісы смаленскія, [[Смаленская хроніка]], [[Беларуска-літоўскі летапіс 1446 году|Беларуска-літоўскі летапіс]], магчыма, [[Радзівілаўскі летапіс]])&lt;ref name=&quot;evkl&quot;&gt;{{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 598.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Melich Surrender of Mikhail Shein.jpg|значак|Капілутяцыя маскоўскіх войскаў на чале з Шэінам]]
[[Файл:Smalensk. Смаленск (1720) (2).jpg|130px|значак|зьлева|Герб Смаленскага ваяводзтва, 1720 г.]]

15 ліпеня 1410 году смаленскія харугвы бралі ўдзел у [[Грунвальдзкая бітва|Грунвальдзкай бітве]]. У 1449 годзе вялікі князь [[Казімер Ягелончык|Казімер]] склаў дамову з маскоўскім князем Васілём Цёмным, згодна зь якой Маскоўская дзяржава адмаўлялася на вечныя часы ад Смаленску і Смаленскай зямлі. У 1508 годзе места стала сталіцай [[Смаленскае ваяводзтва|Смаленскага ваяводзтва]].

У пачатку ХVІ стагодзьдзя, нягледзячы на дамову, маскоўскі гаспадар [[Васіль III]], бацька [[Іван Жахлівы|Івана IV Тырана]], тройчы браў места ў аблогу. Двойчы Смаленск адбівалі войскі Вялікага Княства Літоўскага пад камандаю [[Юры Пац|Юрая Паца]] і [[Мікалай Салагуб|Мікалая Салагуба]], аднак у час трэцяй аблогі па моцным бамбардаваньні, з падбухторваньня [[Міхал Львовіч Глінскі|Міхаіла Глінскага]], смаленцы паўсталі — і 1 жніўня 1514 году маскоўскія войскі ўвайшлі ў места. На просьбу месьцічаў, Масква захавала за імі ранейшыя прывілеі. У 1596—1602 гадох маскоўскія ўлады збудавалі вакол Смаленску магутную фартэцыю. На 1600 год у месьце было больш за 8 тысячаў будынкаў.

16 верасьня 1610 году войскі [[Сьпіс каралёў польскіх|караля]] і [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Жыгімонт Ваза|Жыгімонта Вазы]] атачылі Смаленскую фартэцыю, у якой засела маскоўская залога пад камандаю ваяводы Міхаіла Шэіна. Новазбудаваная магутная фартэцыя дазволіла маскоўскім войскам вытрымаць 20 месяцах аблогі, толькі 3 чэрвеня 1611 году места вызвалілі і вярнулі да Вялікага Княства Літоўскага. Масква безвынікова спрабавала адбіць яго ў 1613—1615 гадох. 4 лістапада 1611 году Жыгімонт Ваза надаў месту [[Магдэбурскае права]]. У гэты час Смаленск меў 2 двухтыднёвыя кірмашы, штонядзельныя таргі, склад тавараў, вагі мескія, лазьню, гасьціны двор з даходамі ад іх на карысьць усяго места, дазвол на стварэньне рамесных цэхаў і г. д., а таксама герб «''у чырвоным полі постаць арханёла Міхала''». У 1620—1654 гадох у Смаленску дзеяў езуіцкі калегіюм (у 1646 годзе — 700 вучняў)&lt;ref&gt;{{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 601.&lt;/ref&gt;. У 1625 годзе ўтварылася [[Смаленская архіяпархія (уніяцкая)|Смаленская архіяпархія]] ([[Кіеўская, галіцкая і ўсяе Русі мітраполія (уніяцкая)|Сьвяты Пасад]]), якая ахоплівала Смаленскае і Чарнігаўскае ваяводзтвы.

У 1632—1634 гадох у час [[Смаленская вайна|вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай]] Смаленск вытрымаў вялікую маскоўскую аблогу&lt;ref name=&quot;evkl&quot;/&gt;. Маскоўскія войскі на чале зь Міхаілам Шэінам спрабавалі ўзяць места, але зьяўленьне войска пад камандаю караля і вялікага князя [[Уладзіслаў Ваза|Ўладзіслава Вазы]] зьмяніла ход кампаніі — і 1 лютага маскоўцы капітулявалі. У 1638 годзе ўтварылася [[Смаленская дыяцэзія|Смаленская каталіцкая дыяцэзія]]. У 1641 годзе ў межах сучаснага места (мясцовасьць Шэінаўка) на загад Уладзіслава Вазы паставілі першы ў Смаленску помнік — абэліск на Кургане Славы ў гонар перамогі над войскам Міхаіла Шэіна&lt;ref&gt;Кононов В. [https://journal.smolensk-i.ru/054/06/ Слава Владислава] // О чем говорит Смоленск. № 8 (54), 15.05.2012 г.&lt;/ref&gt;.

Захаваліся сьведчаньні азначэньня жыхароў Смаленску і ваколіцаў [[ліцьвіны|ліцьвінамі]]: «''а из Смоленска были два литвины Мачионский да Островский''» (1648 год)&lt;ref&gt;Акты, относящиеся к истории Южной и Западной России, собранные и изданные Археографической комиссией. Т. 3. — СПб., 1861. [https://web.archive.org/web/20240120023522/https://viewer.rusneb.ru/ru/000199_000009_003833458?page=623&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 12].&lt;/ref&gt;, «''старец Манасия сказал: родом литвин{{Заўвага|Ранейшыя сьведчаньні ўжываньня канструкцыі «''родам [[Ліцьвіны|ліцьвін (літоўка)]]''»: «''сіи [[Андрэй (япіскап цьвярскі)|Андрѣи]] бяше родомъ Литвинъ, сынъ [[Гердзень (імя)|Ерденевъ]], Литовскаго князя''»&lt;ref&gt;Троицкая летопись. Реконструкция текста. Изд. М. Д. Присёлков. — М. — Л., 1950. С. 344—345.&lt;/ref&gt; ([[Траецкі летапіс]] пад 1289 годам); «''литвин родом''» ([[Жыціе|жывот]] [[Даўмонт Пскоўскі|Даўмонта Пскоўскага]] першай трэці XIV стагодзьдзя&lt;ref&gt;Лосева О. В. Жития русских святых в составе древнерусских Прологов XII — первой трети XV веков. — М., 2009. [https://books.google.by/books?id=9abSAAAAQBAJ&amp;pg=PA200&amp;dq=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%BC%D1%8A%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjchJnemq78AhWNiP0HHWRNCiA4KBDoAXoECAQQAg#v=onepage&amp;q=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A%20%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%BC%D1%8A%22&amp;f=false С. 199—201].&lt;/ref&gt;); «''родом литовка, а прозвище ей бысть литовское Августа''» пра дачку вялікага князя літоўскага [[Гедзімін]]а ([[Ніканаўскі летапіс]] 1526—1530 гадоў, адкуль перайшло ў [[Ліцавы летапісны звод]] 1568—1576 гадоў)}}, [[Смаленскі павет|Смоленского уезду]], государевы волости [[Ельня|Ельни]]''» (1674 год)&lt;ref&gt;Материалы для истории раскола за первое время его существования. Т. 3, ч. 3. — М., 1878. [https://books.google.by/books?id=-yJgNc3cs_QC&amp;pg=PA340&amp;dq=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A%22+%D1%81%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjfvNLMkKv6AhUEPOwKHfERDp8Q6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A%22%20%D1%81%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE&amp;f=false С. 340].&lt;/ref&gt;, таксама пра смаленскіх баяраў Барадзіных — «''…что было в поместье за литвином за Ондреем Бородиным''» ([[Мажайск]]ая пісцовая кніга, 1626—1627 гады), тым часам сын Андрэя Ждан Барадзін значыўся сярод [[Літва дваровая|літвы дваровай]] у [[Мядынь|Мядыні]] (1550-я гады)&lt;ref&gt;Кром М. М. Меж Русью и Литвой. Пограничные земли в системе русско-литовских отношений конца XV-первой трети XVI в. — 2-е изд., испр. и доп. — М., 2010. С. 270.&lt;/ref&gt;. У [[матрыкул]]е [[Інгальштат|Інгальштацкага]] ўнівэрсытэту пад 1577 годам значыцца ''Eustachius Tissknowicz palatinides Smolienscensis Lituanus''&lt;ref&gt;Czaplewski P. Polacy na studyach w Ingolsztacie. Z rękopisów Uniwersytetu Monachijskiego. — Poznań, 1914. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=eVNAQFo05RIC&amp;q=Smolienscensis#v=snippet&amp;q=Smolienscensis&amp;f=false S. 24].&lt;/ref&gt;.

З пачаткам чарговай [[Вайна 1654-1667 гадоў|вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай]] 28 чэрвеня 1654 году Смаленск ататачылі маскоўскія войскі. Нягледзячы на кепскі стан фартэцыі, у мурах якой утварыліся вялікія шчыліны, абаронцы места вытрымалі двухмесячную аблогу і толькі 29 верасьня, ня маючы спадзеву на дапамогу зь [[Вільня|Вільні]], мусілі капітуляваць.

&lt;gallery caption=&quot;Смаленск на старых гравюрах&quot; widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Smalensk. Смаленск (1539).jpg|1539 г.
Smalensk. Смаленск (1610).jpg|1610 г.
Smalensk. Смаленск (1610) (3).jpg|1610 г.
Smalensk. Смаленск (1613).jpg|1613 г.
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Smalensk. Смаленск (1627).jpg|1627 г.  
Smalensk. Смаленск (1610, 1632).jpg|1632 г. (паводле 1610 г.)
Smalensk. Смаленск (1634).jpg|1634 г.
Smalensk. Смаленск (1636).jpg|1636 г.
&lt;/gallery&gt;

=== Пад уладай Маскоўскай дзяржавы і Расейскай імпэрыі ===
[[Файл:Coat of Arms of Smolensk (1730, colors).jpg|130пкс|значак|зьлева|Расейскі герб места, 1730 г.]]
[[Файл:Lithuanian (1850).jpg|значак|Моўная мапа з этнаграфічнага атлясу ([[Лёндан]], 1850 г.): [[Ліцьвіны#Літоўская_мова|літоўская мова]] (''Lithuanian'') займае ўсю [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічную тэрыторыю беларусаў]] (ад [[Горадня|Горадні]] да Смаленску)]]
[[Файл:Smalensk, Kaścielny. Смаленск, Касьцельны (1870).jpg|значак|Стары касьцёл, 1870 г.]]

Згодна з [[Андрусаўскае замірэньне|Андрусаўскім замірэньнем 1667 году]] Смаленск апынуўся ў складзе [[Маскоўская дзяржава|Маскоўскай дзяржавы]]. У 1708 годзе ён стаў цэнтрам [[Смаленская губэрня|губэрні]] (у 1719—1726 гадох — цэнтар Смаленскай правінцыя Рыскай губэрні, у 1776—1796 гадох — цэнтар Смаленскага намесьніцтва). У 1734 годзе маскоўская гаспадыня [[Ганна Іванаўна]] выдала таемны загад «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Аб шлюбах маларосаў||uk|Про шлюби малоросів}}», дзе азначыла смаленскае насельніцтва «замежнымі жыхарамі» ({{мова-ru|«…с Смоляны и с поляки и з другими зарубежными жителями»|скарочана}}). У 1764 годзе маскоўская гаспадыня [[Кацярына II]] дала наступнае заданьне датычна Смаленшчыны і іншых захопленых Расейскай імпэрыяй земляў{{Заўвага|Сборник Императорского Русского Исторического Общества. Т. 7: Бумаги Императрицы Екатерины II, хранящияся в Государственном Архиве Министерства Иностранных Дел. Ч.1 / Собраны и изданы, с Высочайшаго соизволения, по предначертанию Его Императорскаго Величества Государя Наследника Цесаревича, академиком Пекарским. — СПб.: Тип. Имп. Акад. наук, 1871. С. 348.}}:
{|
|-
|{{пачатак цытаты}}
Гэтыя правінцыі, а таксама Смаленскую трэба найлягчэйшымі спосабамі прывесьці да таго, каб яны [[Русіфікацыя|абмаскаліліся]] і перасталі б глядзець, як волкі да лесу.
{{арыгінал|ru|Сии провинции, также Смоленскую надлежит легчайшими способами привести к тому, чтоб они обрусели и перестали бы глядеть, как волки к лесу.}}
{{канец цытаты|крыніца=Собственноручное наставление Екатерины ІІ князю Вяземскому при вступлении им в должность генерал-прокурора (февраль 1764 г.).}}
|}

У час [[Вайна 1812 году|вайны 1812 году]] каля Смаленску адбылася [[Смаленская бітва (1812)|бітва паміж францускімі і расейскімі войскамі]], а 18 жніўня места занялі войскі [[Напалеон I Банапарт|Напалеона]], якія кантралявалі яго да 17 лістапада. У 1824 годзе ўтварылася [[Віцебскае і Магілёўскае генэрал-губэрнатарства|генэрал-губэрнатарства Віцебскае, Магілеўскае і Смаленскае]] з цэнтрам у [[Віцебск]]у, якое існавала да 1855 году.

На 1860 год, паводле афіцыйнага перапісу, 68% жыхароў Смаленскай губэрні складалі [[беларусы]]&lt;ref name=&quot;hsb&quot;/&gt;. Паводле афіцыйных зьвестак за 1866 год, беларусы складалі 46,69% насельніцтва губэрні, «сумесь беларусаў і расейцаў» — 10,55%&lt;ref name=&quot;spisy&quot;&gt;Списки населенных мест Российской империи, составленные и издаваемые Центральным статистическим комитетом Министерства внутренних дел. Вып. 40: Смоленская губерния. — СПб., 1868. С. 60.&lt;/ref&gt;. Прытым беспасярэдне ў Смаленскім павеце беларусы складалі 90,49%&lt;ref name=&quot;spisy&quot;/&gt;. Аднак праз [[Русіфікацыя Беларусі|узмацненьне палітыкі гвалтоўнай русіфікацыі беларусаў]] у час перапісу 1897 году расейскія ўлады налічылі ў Смаленскім павеце толькі крыху больш за 1% насельніцтва з [[Родная мова|роднай]] [[Беларуская мова|беларускай мовай]] (у самім месьце — толькі 323 беларускамоўныя жыхары)&lt;ref&gt;[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=1384 Перепись 1897 года. Смоленский уезд], Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей&lt;/ref&gt;.

У 1868 годзе праз Смаленск прайшла Рыска-Арлоўская чыгунка, у 1870 годзе — Маскоўска-Берасьцейская, у 1899 годзе — Разанска-Ўральская. У канцы XIX ст. у месьце было 10 пляцаў, 139 вуліцаў і 3261 будынак (зь іх 633 мураваныя), дзеялі 32 царквы, 3 манастыры, касьцёл, лютэранская кірха і 2 сынагогі, працавалі 33 навучальныя ўстановы, у тым ліку мужчынская і жаночая гімназіі, 5 друкарняў, 1 хромалітаграфія, 40 лекараў, 6 аптэк, 8 лякарняў з 484 ложкамі, 2 прыватныя лячэбніцы і земская губэрнская лякарня, выдавалася 3 газэты.

&lt;gallery caption=&quot;Старая графіка места&quot; widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Žygimont Vaza, Smalensk. Жыгімонт Ваза, Смаленск (T. Dolabella, 1611).jpg|[[Жыгімонт Ваза]] на фоне Смаленску, 1611 г.
Smalensk. Смаленск (1701-50).jpg|Фрагмэнт абразу, 1-я палова XVIII ст.
Smalensk, Sabornaja. Смаленск, Саборная (1701-50).jpg|Саборная царква ў беларускім стылі&lt;ref name=&quot;syrajeu&quot;/&gt;
Smalensk, Dniapro. Смаленск, Дняпро (1787).jpg|Акварэль У. Хэдфілда, &lt;br&gt; 1787 г.
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Smalensk. Смаленск (1839).jpg|1839 г.
Smalensk, Dniapro. Смаленск, Дняпро (1882).jpg|З боку Дняпра, 1882 г.
Smalensk, Dniaproŭskaja brama. Смаленск, Дняпроўская брама (1882).jpg|Дняпроўская брама, 1882 г.
Smalensk, Małachoŭskaja brama. Смаленск, Малахоўская брама (1882).jpg|Малахоўская брама, 1882 г.
&lt;/gallery&gt;

=== Найноўшы час ===
[[Файл:Smalensk, Biezzahannaha Začaćcia. Смаленск, Беззаганнага Зачацьця (1893).jpg|значак|Праект новага касьцёла. Аўтар &lt;br /&gt; [[Лявон Вітан-Дубейкаўскі|Л. Вітан-Дубейкаўскі]], 1893 г.]]

25 сакавіка 1918 году згодна з [[Трэцяя Ўстаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] Смаленск абвяшчаўся часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. 1 студзеня 1919 году ў Смаленску абвясьцілі ўтварэньне [[БССР|Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі Беларусь]], праз тыдзень сталіцу савецкай Беларусі перанесьлі ў Менск&lt;ref name=&quot;at&quot;/&gt;. 16 студзеня, нягледзячы на перавагу этнічна беларускага насельніцтва (75—80%&lt;ref name=&quot;at&quot;/&gt;), Масква адабрала Смаленск разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад [[РСФСР]]. У 1920 годзе газэта [[Наша Ніва]] пісала, што пад Смаленскам і ў Акуліцкай пушчы дзеяць беларускія партызанскія аддзелы, якія змагаюцца за незалежнасьць Беларусі&lt;ref&gt;Наша Ніва. № 1, 1920. С. 4.&lt;/ref&gt;.

У 1920 годзе ў Смаленску выдавалася газэта «Савецкая Беларусь». У 1922—1923 і 1925—1927 гадох дзеяла Беларуская сэкцыя пры Смаленскім губэрнскім аддзеле народнай асьветы, якая працавала разам зь Беларускім студэнцкім зямляцтвам у Смаленску (існавала ў 1924—1929 гадох пры Смаленскім унівэрсытэце). Апроч таго, працавалі беларускія школы, хаты-чытальні і чырвоная куткі. Аднак у 1930-я гады ўся беларуская дзейнасьць на Смаленшчыне трапіла пад забарону, пачаліся сталінскія рэпрэсіі і чысткі&lt;ref name=&quot;at&quot;/&gt;. У 1918—1939 гадох у Смаленску знаходзіўся акруговы вайсковы камісарыят Беларускай вайсковай акругі&lt;ref name=&quot;be40&quot;/&gt;. У месьце ў розны час жылі і працавалі беларускія пісьменьнікі [[Максім Гарэцкі]], [[Янка Купала]], навукоўцы [[Уладзімер Дабравольскі|Ўладзімер Дабравольскі]], [[Аляксандар Ляўданскі]] і іншыя.

У 1937 годзе Смаленск стаў цэнтрам вобласьці. У [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]] з 16 ліпеня 1941 да 25 верасьня 1943 году места знаходзілася пад [[Трэці Райх|нямецкай]] акупацыяй. У 1985 годзе Смаленск атрымаў званьне «[[Горад-герой]]».

У 1990 годзе смаленскія дэпутаты прыхільна паставіліся да магчымасьці правядзеньня рэфэрэндуму аб далучэньні Смаленску да Беларусі&lt;ref name=&quot;trusau&quot;&gt;Ракіцкі В., [[Алег Трусаў|Тручаў А.]] [http://www.svaboda.org/content/transcript/761466.html Беларускі фэномэн Смаленшчыны], [[Радыё Свабода]], 31 жніўня 2007 г.&lt;/ref&gt;. А ў сярэдзіне 1990-х гадоў смаленская эліта выступіла з прапановай зрабіць у месьце сталіцу г. зв. «Саюзу Расеі і Беларусі» на той падставе, што менавіта тут утварылася [[БССР|Беларуская ССР]]&lt;ref name=&quot;trusau&quot;/&gt;.

10 красавіка 2010 году пры заходзе на пасадку ў смаленскі вайсковы аэрапорт «Паўночны» адбылася [[Катастрофа Ту-154 пад Смаленскам|адна з найбуйнейшых у гісторыі авіяцыі катастрофа]], у якой загінулі прэзыдэнт Польшчы [[Лех Качынскі]], першыя асобы Польскай дзяржавы, вядомыя грамадзкія і рэлігійныя дзеячы.

&lt;gallery caption=&quot;Смаленск на старых здымках&quot; widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Smalensk, Błonnaja. Смаленск, Блонная (1860-69).jpg|Блонная вуліца
Smolensk by Partnership &quot;С.Р.&quot; - 021. Smalensk, Błońnie. Смаленск, Блоньне (1911).jpg|Сад Блоньне
Smalensk, Karaleŭskaja. Смаленск, Каралеўская (1901-18).jpg|Каралеўская вуліца
Smalensk, Karaleŭskaja-Paštamckaja. Смаленск, Каралеўская-Паштамцкая (1901-18).jpg|Рог Каралеўскай і Паштамцкай
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Smalensk, Karaleŭski. Смаленск, Каралеўскі (1906).jpg|Каралеўскі бастыён
Smalensk, Račeŭskaje pradmieściе. Смаленск, Рачэўскае прадмесьце (1908).jpg|Рачэўскае прадмесьце
Smolensk by Ginsburg - 00023. Smalensk, Reźnickaja. Смаленск, Рэзьніцкая (1901).jpg|Рэзьніцкая вуліца
Smalensk, Šklanaja hara. Смаленск, Шкляная гара (1901-18).jpg|Шкляная гара
&lt;/gallery&gt;

== Геаграфія ==

=== Агульныя зьвесткі ===
Смаленск разьмяшчаецца ў вярхоўі [[Дняпро|Дняпра]], на [[Смаленскае ўзвышша|Смаленскім ўзвышшы]]. Рака перасякае места з усходу на захад і падзяляе яго на дзьве часткі: паўночную (Задняпроўе) і паўднёвую (цэнтар). У межах Смаленску і ў ягоных ваколіцаў Дняпро прымае некалькі невялікіх прытокаў, у далінах якіх раскінуліся вуліцы места.

Высокія адхоны між яраў і рэчак, а таксама ўзгоркі і мысы ўтвораць гэтак званыя горы. Перапад вышыняў дасягае 90 мэтраў. Лічыцца, што Смаленск стаіць на сямі ўзгорках.

Хвалісты рэльеф, вялікая колькасьць рэчак, рачулак і яраў, багатая расьліннасьць надаюць Смаленску прыгожы, маляўнічы краявід.

=== Клімат ===
{{Кліматычная інфармацыя
|Назва_ў_родным_склоне=Смаленску
|Крыніца=[http://pogoda.ru.net/climate/26781.htm pogoda.ru.net]
| Студзень_сяр=-9.0         | Студзень_ападкі=44
| Люты_сяр=-6.5              | Люты_ападкі=38
| Сакавік_сяр=-1.9           | Сакавік_ападкі=40
| Красавік_сяр=5.7            | Красавік_ападкі=41
| Травень_сяр=12.2            | Травень_ападкі=56
| Чэрвень_сяр=15.9            | Чэрвень_ападкі=88
| Ліпень_сяр=17.1          | Ліпень_ападкі=100
| Жнівень_сяр=15.8           | Жнівень_ападкі=69
| Верасень_сяр=10.5           | Верасень_ападкі=77
| Кастрычнік_сяр=4.8           | Кастрычнік_ападкі=58
| Лістапад_сяр=-1.2            | Лістапад_ападкі=56
| Сьнежань_сяр=-5.1        | Сьнежань_ападкі=54
| Год_сяр=5.0            | Год_ападкі=721
| Студзень_мін=-10.3      | Студзень_макс=-4.6
| Люты_мін=-9.8      | Люты_макс=-3.5
| Сакавік_мін=-5.3     | Сакавік_макс=1.5
| Красавік_мін=1.6     | Красавік_макс=10.4
| Травень_мін=7.1      | Травень_макс=17.6
| Чэрвень_мін=11.1       | Чэрвень_макс=21.0
| Ліпень_мін=12.4      | Ліпень_макс=22.1
| Жнівень_мін=11.9      | Жнівень_макс=21.1
| Верасень_мін=6.4     | Верасень_макс=15.1
| Кастрычнік_мін=1.6        | Кастрычнік_макс=8.4
| Лістапад_мін=-3.5      | Лістапад_макс=1.0
| Сьнежань_мін=-7.7      | Сьнежань_макс=-2.8
| Год_мін=1.3            | Год_макс=9.0
| Студзень_абс_макс=9.3       | Студзень_абс_мін=-37.9
| Люты_абс_макс=9.0        | Люты_абс_мін=-36.8
| Сакавік_абс_макс=17.5       | Сакавік_абс_мін=-28.1
| Красавік_абс_макс=26.0       | Красавік_абс_мін=-19.8
| Травень_абс_макс=30.2       | Травень_абс_мін=-5.4
| Чэрвень_абс_макс=31.2       | Чэрвень_абс_мін=-0.7
| Ліпень_абс_макс=33.3       | Ліпень_абс_мін=4.4
| Жнівень_абс_макс=33.0       | Жнівень_абс_мін=0.3
| Верасень_абс_макс=29.5       | Верасень_абс_мін=-4.4
| Кастрычнік_абс_макс=24.8       | Кастрычнік_абс_мін=-12.8
| Лістапад_абс_макс=13.9       | Лістапад_абс_мін=-24.8
| Сьнежань_абс_макс=8.9       | Сьнежань_абс_мін=-35.2
| Год_абс_макс=33.3       | Год_абс_мін=-37.9
|}}

[[Клімат]] у Смаленску [[Мерны клімат|мерны]] [[кантынэнтальны клімат|кантынэнтальны]] з значным уплывам атлянтычнага морскога паветра. Лета параўнальна цёплае, зіма — мерна халодная. Значныя ваганьні сярэдняй тэмпэратуры ў сэзоны: ад −9&amp;nbsp;°C у студзені да +17,1&amp;nbsp;°C у ліпені.

На працягу году 178 дзён пераважае пахмурнае надвор’е, 103 дні з туманамі, 28 дзён з навальніцамі. Найбольш вільготным зьяўляецца летні пэрыяд. Сярэдняя велічыня [[адносная вільготнасьць паветра|адноснай вільготнасьці паветра]] — 81 %.

Пераважная ў месьце [[ружа вятроў]] — заходняя, паўднёвая і паўднёва-заходняя.

== Насельніцтва ==

=== Дэмаграфія ===
&lt;div style=&quot;float:right;margin:0 0 .5em 1em;&quot; class=&quot;toccolours&quot;&gt;
&lt;center&gt;&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:auto height:230 barincrement:27
PlotArea = left:50 bottom:20 top:30 right:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.0,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:365000
ScaleMajor = unit:year increment:50000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:10000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:15
  bar:1650 from:0 till:80000 
  bar:1780 from:0 till:2875 
  bar:1867 from:0 till:22977 
  bar:1881 from:0 till:33890 
  bar:1897 from:0 till:46899 
  bar:1923 from:0 till:67000 
  bar:1939 from:0 till:157000
  bar:1959 from:0 till:147000
  bar:1970 from:0 till:211000 
  bar:1993 from:0 till:362000 
  bar:1998 from:0 till:355900  
  bar:2007 from:0 till:316500  
  bar:2010 from:0 till:314500  
TextData=
  fontsize:10px pos:(15,225)
  text:Дынаміка зьмяненьня колькасьці насельніцтва Смаленску
&lt;/timeline&gt;&lt;/center&gt;
&lt;/div&gt;

* '''ХVІІ стагодзьдзе''': 1650 год — больш за 80 тыс. чал.
* '''ХVІІІ стагодзьдзе''': 1780 год — 2875 чал.&lt;ref name=&quot;cit&quot;/&gt;
* '''ХIХ стагодзьдзе''': 1867 год — 22&amp;nbsp;977 чал., зь іх 12&amp;nbsp;574 муж.; 11 кастрычніка 1881 году — 33&amp;nbsp;890 чал. (19&amp;nbsp;579 муж., у тым ліку 4128 вайскоўцаў, і 14&amp;nbsp;311 жан.), у тым ліку паводле веры: 28&amp;nbsp;924 праваслаўныя, 1572 каталікі (468 жан.), 383 эвангелісты, 2933 юдэі, 55 магамэтанаў і 23 іншых вызнаньняў; паводле [[Стан (сацыяльная група)|стану]]: 4694 шляхты, 1506 духоўнага стану, 307 ганаровых грамадзянаў, 608 купцоў, 10&amp;nbsp;292 мяшчанаў, 8192 сялянаў, 8291 іншых станаў&lt;ref&gt;Krzywicki J. Smoleńsk // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|10к}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/898 898].&lt;/ref&gt;; 1897 год — 46&amp;nbsp;899 чал. (26&amp;nbsp;539 муж. і 20&amp;nbsp;360 жан.); 1899 год — 56&amp;nbsp;389 чал., у тым ліку паводле веры: праваслаўных 84,6%, каталікоў 5,7%, лютэранаў 1,5%, юдэяў 8,1%, магамэтанаў і старавераў 0,1%; паводле стану: нашчадкавай шляхты і дваранаў 4,9%, асабістых 8,0%, духавенства 1,9%, ганаровых грамадзянаў і купцоў 5,2%, мяшчанаў 26,3%, сялянаў 25,3%, рэгулярных войскаў 13,9%, запасных ніжэйшых чыноў 8,8%, адстаўных ніжэйшых чыноў 3,7%, іншых 2,0%.&lt;ref&gt;{{Літаратура/ЭСБЕ}}&lt;/ref&gt;
* '''ХХ стагодзьдзе''': 1923 год — 67 тыс. чал.; 1939 год — 157 тыс. чал.; 1959 год — 147 тыс. чал.; 15 студзеня 1970 году — 211 тыс. чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вялікая Савецкая Энцыкляпэдыя (3 выданьне)}}&lt;/ref&gt;; 1993 год — 362 тыс. чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вялікі энцыкляпэдычны слоўнік}}&lt;/ref&gt;; 1998 год — 355,9 тыс. чал.&lt;ref&gt;[http://dic.academic.ru/dic.nsf/es/53259/Смоленск Энциклопедический словарь]&lt;/ref&gt;; 2000 год — 353 тыс. чал.&lt;ref&gt;{{Літаратура/БелЭн|15к}} С. 39.&lt;/ref&gt;
* '''ХХI стагодзьдзе''': 2007 год — 316,5 тыс. чал.; 2010 год — 314,5 тыс. чал.; 2017 год — 329&amp;nbsp;853 чал.

=== Адукацыя ===
У Смаленску працуюць 6 дзяржаўных унівэрсытэтаў і 3 прыватныя.

=== Мэдыцына ===
Мэдычнае абслугоўваньне насельніцтва ажыцьцяўляюць 8 паліклінік, 4 муніцыпальныя стаматалягічныя паліклінікі, 5 лякарняў, анкалягічны дыспансэр, станцыя хуткай мэдычнай дапамогі.

=== Культура ===
Дзеюць драматычны і лялечны тэатры, філярмонія.

== Забудова ==

=== Плян ===
Гістарычны цэнтар Смаленску знаходзіцца на левым беразе Дняпра — гэта фартэцыя і Прачысьценская саборная царква. Па вайне 1812 году места разьвівалася паводле пляну 1818 году, які спалучаў прастакутны плян цэнтру з сыстэмай радыяльных вуліцаў старажытнай часткі места.

=== Вуліцы і пляцы ===
{| cellspacing=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;width: 750px; margin: 0 0 1em 0; border: solid darkgray; border-width: 1px 1px 1px 1px; font-size: 90%; background-color: #fff;&quot;
|- bgcolor={{Колер|Беларусь}} align=&quot;center&quot;
| '''Афіцыйная назва''' || '''Гістарычная назва''' || '''Былыя назвы'''
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Барклая дэ Толі вуліца || '''Аўрамаўская''' вуліца || Чырвонагвардзейская вуліца (1924—1965 гг.) &lt;br /&gt; Жукава вуліца (1965—1997 гг.)&lt;ref&gt;Перлин Б. П. Смоленск и его улицы. — Смоленск, 2002. С. 70.&lt;/ref&gt;
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Валадарскага вуліца || '''Пастарская''' вуліца&lt;ref&gt;Перлин Б. П. Смоленск и его улицы. — Смоленск, 2002. С. 82.&lt;/ref&gt; ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Войкава вуліца || '''Вялікая Ўваскрасенская''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Вялікая Савецкая вуліца || '''Малахоўская''' вуліца (частка) &lt;br /&gt; '''Траецкая''' шаша (частка) || Вялікая Благавешчанская вуліца &lt;br /&gt; (частка, 2-я палова XIX ст.&lt;ref&gt;Перлин Б. П. Смоленск и его улицы. — Смоленск, 2002. С. 49.&lt;/ref&gt;)
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Вялікая Чырвонафлёцкая вуліца || '''Вялікая Сьвірская''' вуліца (частка) &lt;br /&gt; '''Багаслоўская''' вуліца (частка) ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Калхозная плошча || '''Рынак''' пляц || Базарная плошча
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Камуністычная вуліца || '''Вялікая Шляхецкая''' вуліца (частка) &lt;br /&gt; '''Кадэцкая''' вуліца (частка) || {{мова-ru|Большая Дворянская улица|скарочана}}
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Карла Маркса вуліца || '''Каралеўская''' вуліца&lt;ref&gt;Перлин Б. П. Смоленск и его улицы. — Смоленск, 2002. С. 97.&lt;/ref&gt; ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Кастрычніцкая рэвалюцыі вуліца || '''Ільлінская''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Лавачкіна вуліца || '''Шкляная гара''' вуліца&lt;ref&gt;Перлин Б. П. Смоленск и его улицы. — Смоленск, 2002. С. 111.&lt;/ref&gt; ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Леніна вуліца || '''Блонная''' вуліца (частка) &lt;br /&gt; '''Малая Адзігітраўская''' вуліца (частка) || Кірхавая вуліца (1869—1899 гг.) &lt;br /&gt; Пушкінская вуліца (1899—1924 гг.)
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Мэталістаў вуліца || '''Ніжнемітрапольская''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Нікалаева вуліца || '''Вялікая Красьнянская''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Ніжнелермантаўская вуліца || '''Ніжнемохавая''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Парыскай камуны вуліца || '''Рэзьніцкая''' вуліца &lt;br /&gt; '''Родніцкая''' вуліца&lt;ref&gt;Перлин Б. П. Смоленск и его улицы. — Смоленск, 2002. С. 136.&lt;/ref&gt; ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Піянэрская вуліца || '''Кавальская''' вуліца&lt;ref&gt;Перлин Б. П. Смоленск и его улицы. — Смоленск, 2002. С. 139.&lt;/ref&gt; ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Пушкіна вуліца || '''Малая Багаслоўская''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Пятрова вуліца (з 1982 г.) || '''Дарагабуская''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Раеўскага вуліца || '''Выганная''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Рэўваенсавета вуліца || '''Спаская''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Собалева вуліца || '''Вялікая праезная''' дарога &lt;br /&gt; '''Армянская''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Сьмірнова плошча || '''Малахоўскі''' пляц ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Твардоўскага вуліца || '''Запольная''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Тухачэўскага вуліца || '''Мікольская''' вуліца || Дзекабрыстаў вуліца
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Урыцкага вуліца (з 1919 г.) || '''Касьцельная''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Ціміразева вуліца || '''Пакроўская''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Фрунзэ вуліца || '''Парэцкая''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Фурманава вуліца || '''Юр’еўская''' вуліца || {{мова-ru|Георгиевская улица|скарочана}}
|-style=&quot;background:#EEEEEE;&quot; align=&quot;left&quot;
| Школьная вуліца || '''Верхнемітрапольская''' вуліца ||
|-style=&quot;background:#FAFAFA;&quot; align=&quot;left&quot;
| Энгельса вуліца || '''Вялікая Мікольская''' вуліца ||
|}

З [[Урбанонім|урбананімічнай]] спадчыны Смаленску гістарычныя назвы захавалі вуліцы Акопная, Аптэчная, Верхнесянная, Верхні Волак, Клоўская, Нагорная і Саборная Гара. Сярод адметных беларускіх урбанонімаў вылучаліся вуліцы Блонная (ад беларускага слова «блонь» — [[абалона]]), Верхнешкляная, Шкляная і Шкляны завулак (ад бел. «шкло»), Кавальская (ад бел. «каваль»), Каралеўская (назва з часоў Вялікага Княства Літоўскага), Касьцельная, Рэзьніцкая (ад бел. «рэзьнік») і іншыя. Гістарычны Верхні Рынак, на якім стаяла [[Смаленская ратуша|ратуша]]&lt;ref&gt;Ширяев С. Д. Этюды по истории архитектуры Смоленска и белорусской Смоленщины. — Смоленск, 1924. С. 9.&lt;/ref&gt;, у наш час ня мае афіцыйнай назвы.

=== Мясцовасьці ===
У Смаленску існавалі гістарычныя мясцовасьці: Блоньне, Варажкі, Верхні Волак, Гародня, Задняпроўе, Клоўка, Княскі Горад, Падол, Рачэўскі лог, Саборны Двор, Садкі, Сьмядынь, Торжышча і Чурылаўка; Лысая, Пакроўская, Пячорская, Саборная, Сьвірская, Уваскрасенская і Шкляная горы; Духаўская, Рачэўская і Сьвірская слабоды; Амсьціслаўкае, Красьнянскае, Мікольскае, Рачэўскае і Рослаўскае [[прадмесьце|прадмесьці]].

У 1897 годзе гісторык і краязнаўца {{Артыкул у іншым разьдзеле|Сямён Пісараў||ru|Писарев, Семён Петрович}} паведамляў, што старажытная частка (цэнтар) Смаленску — Княская мясцовасьць — гістарычна называлася «''[[Беларуская мова|па-літоўску]] проста „[[Горад|места]]“''»{{Заўвага|{{мова-ru|«…бывшей Княжеской местности, по-литовски просто: „места“»|скарочана}}}}&lt;ref&gt;Писарев С. П. Было ли перенесение мощей святых мучеников Бориса и Глеба из Вышгорода в Смоленск. — Смоленск, 1897. [https://books.google.by/books?id=Z2SsMAAC6BQC&amp;pg=PA52&amp;dq=%D0%B2%D1%8B%D0%B6%D0%B3%D0%BB%D0%B8+%D0%BC%D1%A3%D1%81%D1%82%D0%BE,+%D1%86%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B2%D0%B8+%D0%B8+%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B8&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj09Jb_rb35AhVjMOwKHdHcDyQQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q&amp;f=false С. 52].&lt;/ref&gt;.

== Эканоміка ==
Асноўныя прамысловыя прадпрыемствы Смаленску:
* Смаленскі авіяцыйны завод
* ААТ «ВА „Крышталь“» (дыямэнтагранільная фабрыка)
* ЗАТ «Смаленская панчошная фабрыка»
* ААТ «Хлебапек» (уваходзіць у Аграпрамысловую карпарацыю «Стойленская Ніва»)

== Транспарт ==
Смаленск — буйны чыгуначны вузел, знаходзіцца на Маскоўскай чыгунцы. За 7 км ад места праходзіць аўтамабільная магістраль {{таблічка-by|M|1}} «Беларусь».

У месьце ёсьць разьвітая сыстэма грамадзкага транспарту, якая ўлучае [[Смаленскі трамвай|трамвай]], тралейбус, аўтобус, у сэзон [[Дняпро]]м ходзяць рачныя трамвайчыкі.

У Смаленску працуюць два аэрапорты: Паўднёвы — грамадзянскі і Паўночны — вайсковы.

== Турыстычная інфармацыя ==

=== Інфраструктура ===
[[Файл:Общий вид на стену. Смоленск.JPG|значак|Фартэцыя]]

Дзеюць Смаленскі гістарычны і архітэктурна-мастацкі музэй-запаведнік, музэй скульптуры імя С. Канёнкава, мастацкая галерэя (калекцыя абразоў XIV—XVI стагодзьдзі, расейскае і заходне-эўрапейскае мастацтва), музэй смаленскага лёну.

У месьце ёсьць помнік вайскаводу беларускага паходжаньня [[Васіль Маргелаў|Васілю Маргелаву]], памятныя шыльды ўтварэньню БССР (на абласной філярмоніі) і [[Янка Купала|Янку Купалу]].

У Смаленскім дзяржаўным музэі-запаведніку захоўваецца калекцыя твораў мастацтва Вялікага Княства Літоўскага (афіцыйна завецца «польскай калекцыяй» і налічвае каля 50 твораў), вывезеная зь Беларусі ў часы [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]]. Найбольш вядомыя экспанаты — партрэты канцлера [[Ян Фрыдэрык Сапега|Яна Фрыдэрыка Сапегі]], мальтыйскага кавалера [[Міхал Казімер Пац|Міхала Казімера Паца]], гетмана вялікага [[Казімер Ян Сапега|Казімера Яна Сапегі]], а таксама 4 слуцкія паясы майстэрні Лявона Маджарскага&lt;ref&gt;Хадыка А. [https://web.archive.org/web/20090723174358/http://novychas.org/culture/%D0%B2%D1%8F%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B5-%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%87%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9-%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D1%87%D1%8B%D0%BD%D1%8B Вяртанне страчанай спадчыны] // Новы Час, 17 ліпеня 2009 г.&lt;/ref&gt;.

=== Славутасьці ===
* Абарончыя ўмацаваньні (XVI—XVII стагодзьдзі), у тым ліку Каралеўскі бастыён (1626—1632)
* Архірэйскі двор (XVII—XX стагодзьдзі)
* Забудова гістарычная (XVIII — пачатак XX ст.)
* Касьцёл Беззаганага Зачацьця Найсьвяцейшай Панны Марыі (1884—1896)
* Кірха лютэранская (1857—1859)
* Манастыры: Аўрамаўскі з саборнай царквой Сьвятога Спаса (1753—1755), Траецкі з саборнай царквой Сьвятой Тройцы (1672—1727), Ушэсьценскі з саборнай царквой Ушэсьця Гасподняга (1693—1704)

[[Файл:Smolensk Catholic church. View from the Polish cemetery 2.JPG|значак|Старыя каталіцкія могілкі]]

* Могілкі старыя каталіцкія, капліцы (ХІХ ст.)
* Палац уніяцкага япіскапа (1632; перабудаваны ў 1782—1787 гадох пад царкву Сьвятой Барбары)
* Цэрквы (XІI—XIХ стагодзьдзі): саборная Божага Яўленьня (1782—1787), Зьвеставаньня Багародзіцы (1773—1774), Покрыва Багародзіцы (1789—1799), саборная Прачыстай Багародзіцы (1677—1772), Сьвятога Мікалая (ніжняя, 1748), Сьвятога Міхала Арханёла (Сьвірская, 1180—1197), Сьвятога Спаса (1766—1768), Сьвятога Юрыя (верхняя, 1810), Сьвятога Юрыя (ніжняя, 1782), Сьвятога Яна Багаслова на Варажках (1160—1180), Сьвятога Яна Прадцечы (1699—1703), Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла на Гарадзянцы (1146), Уваскрасеньня Хрыстова (1765), Узьвіжаньня Сьвятога Крыжа (1764—1767)
* Шляхецкі сход (1825)

=== Страчаная спадчына ===
[[Файл:Smalensk, Uładzisłaŭ Vaza. Смаленск, Уладзіслаў Ваза (1641, 1939).jpg|значак|Абэліск на Кургане Славы, 1641 г.]]

* Абэліск на Кургане Славы ў гонар перамогі над маскоўскім войскам (1641)
* Касьцёл і калегіюм езуітаў (1611, 1639)
* Касьцёл і кляштар бэрнардынаў (XVII ст.)
* Касьцёл і кляштар дамініканаў (1614)
* Касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі (Фарны; 1636—1638)
* [[Смаленская ратуша|Ратуша]] (1611)
* Сынагога харальная (XIX ст.)
* Цэрквы: Казанскага абраза Маці Божай (1763—1767), абраза Маці Божай Адзігітрыя (1764), Сьвятога Духа (XVIII ст.), Сьвятога Ільлі (1787), Сьвятога Мікалая (верхняя, 1794—1796)

== Галерэя ==

=== Помнікі сакральнай архітэктуры ===
&lt;center&gt;&lt;gallery caption=&quot;Сакральныя будынкі&quot; widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; perrow=&quot;4&quot;&gt;
Смоленск Собор1.jpg|Прачысьценская саборная царква
Cathedral of the Dormition (Smolensk; 2013-11-08) 37.JPG|Інтэр’ер саборнай царквы
Ограда церкви Петра и Павла главный вход.jpg|Цэрквы Сьвятой Барбары і Сьвятых Пятра і Паўла
Церковь Иоанна Богослова (Смоленск).JPG|Царква Сьвятога Яна Багаслова
Свирская Церковь.jpg|Сьвірская царква
Смоленск. Богоявленский собор..JPG|Богаяўленская царква
Smolensk annunciation.jpg|Царква Зьвеставаньня
Воскресенская Церковь (Смоленск) v2.JPG|Уваскрасенская царква
Смоленск. Вознесенский монастырь.jpg|Ушэсьценская царква
Церковь Верхне-Георгиевская.jpg|Юр’еўская царква (верхняя)
St. George's church (Smolensk).JPG|Юр’еўская царква (ніжняя)
Smolensk Catholic Church 2.JPG|Касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі 
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

=== Іншае ===
&lt;center&gt;&lt;gallery caption=&quot;Іншыя славутасьці&quot; widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; perrow=&quot;4&quot;&gt;
Крепостная стена 1596-1602г.г. смоленского кремля.jpg|Фартэцыя
Королевский бастион - Вид с другого берега.JPG|Каралеўскі бастыён
Надвратная церковь Одигитрии фасад.jpg|Дняпроўская брама
Смоленский ЗАГС.JPG|Дом Энгельгарта
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Месты-сябры ==
# Цюль, [[Францыя]] (1981)
# [[Хаген]], [[Нямеччына]] (1985)
# [[Віцебск]], [[Беларусь]]
# [[Керч]], [[Украіна]] (1998)
# [[Тырговіштэ]], [[Баўгарыя]] (2002)
# Зьвяз гмінаў [[Кутнаўскі раён|Кутнаўскага рэгіёну]], [[Польшча]] (2004)

== Асобы ==

=== Ураджэнцы ===
* [[Аўрам Смаленскі]] (1172/1150 — 1221/1224) — праваслаўны сьвяты
* [[Міхаіл Анцаў]] (1865—1945) — беларускі кампазытар, дырыгент і пэдагог
* [[Сяргей Вехцеў]] (нар. 1971) — беларускі футбаліст і трэнэр
* [[Станіслаў Галактыёнаў]] (1937—2011) — беларускі і амэрыканскі навуковец, адзін з заснавальнікаў малекулярнага мадэляваньня
* [[Алег Ждан]] (нар. 1938) — беларускі празаік
* [[Уладзімер Кармілкін]] (1934—2002) — беларускі журналіст&lt;ref&gt;Ігар Карней, [https://www.svaboda.org/a/24844032.html Памёр Уладзімер Кармілкін], [[Радыё Свабода]], 17 ліпеня 2022 г.&lt;/ref&gt;
* [[Уладзімер Уладзімеравіч Навумаў|Уладзімер Навумаў]] (нар. 1956) — беларускі дзяржаўны і вайсковы дзяяч
* [[Уладзімер Салдатаў]] (нар. 1937) — беларускі фізыкахімік
* [[Клім Смаляціч]] (? — па 1164) — усходнеславянскі мысьляр, царкоўны дзяяч, пісьменьнік
* [[Іван Хозераў]] (1889—1947) — беларускі і расейскі мастацтвазнаўца, гісторык архітэктуры
* [[Яфрэм Смаленскі]] (? — па 1238) — старажытнабеларускі пісьменьнік, праваслаўны сьвятар
* [[Тацьцяна Яблонская]] (1917—2005) — украінская мастачка

=== Жыхары ===
* [[Міхаіл Глінка]] (1804—1857) — расейскі кампазытар
* [[Мікалай Пржавальскі]] (1839—1888) — падарожнік і географ, дасьледнік Цэнтральнай Азіі
* [[Аляксандар Твардоўскі]] (1910—1971) — расейскі пісьменьнік і паэт

== Глядзіце таксама ==
* [[Смаленскае княства]]
* [[Смаленскае ваяводзтва]]
* [[Смаленскі павет]]
* [[Смаленская шляхта]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|1=2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/БелЭн|15}}
* {{Літаратура/ЭВКЛ|2}}
* {{Літаратура/Геральдыка беларускіх местаў}}
* {{Літаратура/Гістарычны слоўнік Беларусі (1998)}}
* {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|10}}
* Ширяев С. Д. Этюды по истории архитектуры Смоленска и белорусской Смоленщины. — Смоленск, 1924.

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Радзіма майго духу|smalensk}}
* [https://web.archive.org/web/20110708094644/http://www.smalensk.org/ Беларуская Смаленшчына — краязнаўчы сайт]
* [https://web.archive.org/web/20060407071358/http://www.smolensk.ru/ Афіцыйная старонка Смаленскай вобласьці]{{ref-ru}}
* [https://web.archive.org/web/20041214122604/http://www.krepost.smolensk.ru/ Смаленская фартэцыя]{{ref-ru}}
* [[Вячаслаў Ракіцкі]], [[Алег Трусаў]], [http://www.svaboda.org/articlesprograms/belarusatlantis/2007/8/ad75a764-9450-4606-bfc1-f6639dc58f9f.html Беларускі фэномэн Смаленшчыны], [[Радыё Свабода]], 30 жніўня 2007 г.

{{Смаленская вобласьць}}
{{Месты гістарычнай Смаленшчыны}}

[[Катэгорыя:Смаленск| ]]
[[Катэгорыя:Гарады Расеі]]</text>
      <sha1>gtl1fgp8geyri8c0mls2od4kexkhtiv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бразылія</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7798</id>
    <revision>
      <id>2686144</id>
      <parentid>2682545</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T10:52:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2686144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="162170" sha1="sywqdl6t2t4a812tcbah2l50htncsq8" xml:space="preserve">{{Краіна2|Лацінка=Brazyłija}}
'''Бразы́лія''' ({{мова-pt|Brasil}}) — пятая паводле плошчы й колькасьці насельніцтва краіна сьвету, якая месьціцца ў [[Паўднёвая Амэрыка|Паўднёвай Амэрыцы]]. Пры насельніцтве ў 213 мільёнаў чалавек Бразылія займае першае месца паводле ягонай колькасьці сярод краінаў [[Паўднёвая Амэрыка|Паўднёвай Амэрыкі]]. Краіна ўяўляе сабою фэдэрацыю, якая складаецца з 26 штатаў і фэдэральнай акругі, якая сфармаваная дзеля сталіцы гораду [[Бразылія (горад)|Бразылія]]. Аднак, найбольш населенымі ёсьць [[Сан-Паўлу]] і [[Рыю-дэ-Жанэйру]]. У Бразыліі жыве найбольшая колькасьць партугальскамоўных людзей у сьвеце і ёсьць адзінай краінай у Амэрыцы, дзе [[партугальская мова]] мае статус афіцыйнай&lt;ref&gt;{{кніга|імя=S. George|прозьвішча=Philander|спасылка=https://books.google.com/books?id=B8VE92tDqEEC&amp;pg=PA148|загаловак=Encyclopedia of Global Warming and Climate Change, Second Edition|месца=Los Angeles|выдавецтва=Princeton University|год=2012|том=1|isbn=978-1-4129-9261-9}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{кніга|імя=Monique M.|прозьвішча=Vallance|загаловак=Brazil Today: An Encyclopedia of Life in the Republic|выдавецтва=ABC-CLIO|год=2012|isbn=978-0-313-34672-9}}&lt;/ref&gt;.

Бразылія абмываецца [[Атлянтычны акіян|Атлянтычным акіянам]] на ўсходзе, мае берагавую лінію ў 7491 кілямэтар. Займаючы прыкладна палову плошчы ўсёй Паўднёвай Амэрыкі, яна мяжуе з усімі іншымі краінамі і тэрыторыямі на кантынэнце за выняткам [[Эквадор]]у і [[Чылі]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.un.int/brazil/brasil/brazil-land.htm|загаловак=Brazil – Land|выдавецтва=United Nations|копія=https://web.archive.org/web/20141023154830/http://www.un.int/brazil/brasil/brazil-land.htm|дата копіі=23.10.2014}}&lt;/ref&gt;. Землі краю ахопліваюць шырокі спэктар трапічных і субтрапічных ляндшафтаў, а таксама забалочаныя тэрыторыі, [[саванна|саванны]], плята і горы. На тэрыторыі Бразыліі зьмяшчаецца большая частка басэйну [[Амазонка|Амазонкі]], у тым ліку найбуйнейшую ў сьвеце рачную сыстэму і самую вялікую частку некранутага трапічнага леса. Тут разнастайная дзікая прырода, экалягічныя сыстэмы і шматлікія прыродныя рэсурсы. Краіна займае першае месца сярод 17 краінаў зь мегаразнастайнасьцю, а ейная прыродная спадчына ёсьць прадметам значнай глябальнай увагі, паколькі дэградацыя навакольнага асяродзьдзя беспасярэдне ўплывае на сусьветныя праблемы, як то зьмяненьне клімату і страта біяразнастайнасьці. Бразыльскі карнавал ёсьць бадай самай вядомай зьявай жыцьця, якая адразу асацыюецца з Бразыліяй.

== Гісторыя ==
{{Асноўны артыкул|Гісторыя Бразыліі}}

=== Дакаляніяльны час ===
Землі сучаснай Бразыліі былі заселеныя першымі людзьмі ня менш як за 10 тысячаў гадоў да адкрыцьця краіны [[Эўрапейцы|эўрапейцамі]].

=== Партугальская калянізацыя ===
У 1500 годзе партугалец [[Пэдру Алварыш Кабрал]], зьбіўшыся з курсу на шляху ў [[Індыя|Індыю]], прыстаў каля сучаснага Порта Шэгура. Было вырашана назваць тыя землі «Зямля сьвятога крыжа» ({{мова-pt|Terra da Santa Cruz|скарочана}}), але назва не замацавалася. Упершыню афіцыйна назва Бразылія была ўжытая ў 1505 годзе. У 1533 годзе калёнія была падзеленая на 15 [[капітанства]]ў ({{мова-pt|capitanias|скарочана}}) на чале якіх стаяў [[губэрнатар]] ({{мова-pt|capitães|скарочана}}). Тым ня менш, такая страктура спрыяла тэндэцыям да дэцэнтралізацыі і неарганізаванасьці, таму ў 1549 годзе партугальскі кароль [[Жуан III]] зьмяніў адміністрацыйна-тэрытарыяльны кантроль, усталяваўшы адзінае генэрал-губэрнатарства Бразылія, то бок адзінай і цэнтралізаванай партугальскай калёніяй у [[Паўднёвая Амэрыка|Паўднёвай Амэрыцы]]. На працягу першых двух стагодзьдзяў калянізацыі карэнныя народы і эўрапейскія калянізатары жылі ў пэрманэнтным стане вайны, ствараючы зьвязы, каб атрымаць нейкія перавагі ў дачыненьні адзін аднаго&lt;ref&gt;Meuwese, Mark. ''«Brothers in Arms, Partners in Trade: Dutch-Indigenous Alliances in the Atlantic World, 1595—1674»''. Koninklijke Brill NV. 2012. {{ISBN|9789004210837}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар=Metcalf, Alida C.|спасылка=https://books.google.com/books?id=lWuNIISvBqIC&amp;pg=PA202 |загаловак=Go-betweens And the Colonization of Brazil: 1500–1600|выдавецтва=University of Texas Press|год=2005|pages=70}}&lt;/ref&gt;. У 1549 годзе было забаронена эксплюатаваць [[індзейцы|індзейцаў]], якія прынялі [[хрысьціянства]] ў якасьці [[Рабства|нявольнікаў]], у тым самым годзе былі прывезеныя першыя нявольнікі з [[Афрыка|Афрыкі]]. Да сярэдзіны XVI стагодзьдзя трысьняговы [[цукар]] стаў найбольш важным экспартным таварам Бразыліі, што павялічыла попыт на рабоў, якія масава набываліся з рынкаў нявольнікаў у Афрыцы на поўдзень ад Сахары&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар=Richard Middleton, Anne Lombard|спасылка=https://books.google.com/books?id=2hexv5SmqLgC&amp;pg=PT54|загаловак=Colonial America: A History to 1763|выдавецтва=Wiley-Blackwell Publishing|выданьне=1st edition|год=1992|isbn=978-1-4443-9628-7}}&lt;/ref&gt;, а таксама з партугальскіх калёніяў у Афрыцы, якія сёньня складаюць тэрыторыю [[Ангола|Анголы]] і [[Мазамбік]]у.

=== Незалежная імпэрыя ===
[[Файл:Pedro Américo - D. Pedro II na abertura da Assembléia Geral.jpg|міні|зьлева|[[Пэдру II (імпэратар Бразыліі)|Пэдру II]] зьяўляўся імпэратарам Бразыліі з 1831 па 1889 гады.]]
Напачатку XIX стагодзьдзя напружанасьць паміж партугальцамі і [[Бразыльцы|бразыльцамі]] павялічылася. 7 верасьня 1822 году прынц [[Пэдру I (імпэратар Бразыліі)|Пэдру I]] абвесьціў незалежнасьць краіны ад Партугаліі. Празь месяц ён быў абвешчаны першым імпэратарам Бразыліі пад імём Пэдру I, у выніку чаго паўстала [[Бразыльская імпэрыя]]&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар=Vianna, Hélio.|загаловак=História do Brasil: período colonial, monarquia e república|выданьне=15th ed|месца=São Paulo|выдавецтва=Melhoramentos|год=1994|pages=418}}&lt;/ref&gt;.

Хутка пасьля гэтага пачалася Бразыльская вайна за незалежнасьць, якая распаўсюдзілася на паўночныя, паўночна-ўсходнія рэгіёны і правінцыю Сысплатына&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар=Diégues, Fernando.|загаловак=A revolução brasílica|месца=Rio de Janeiro|выдавецтва=Objetiva|год=2004|pages=168, 164, 178}}&lt;/ref&gt;. Апошнія партугальскія жаўнеры капітулявалі 8 сакавіка 1824 году, а 29 жніўня 1825 году Партугалія афіцыйна прызнала незалежнасьць новай краіны.

7 красавіка 1831 году праз пэрыяд адміністрацыйнага хаосу і палітычнага іншадумства як то зь лібэральных і кансэрватыўных бакоў палітычнай эліты, а таксама спробы рэспубліканскага пераўладкаваньня, Пэдру зьбег у [[Партугалія|Партугалію]], адракаючыся ад бразыльскага стальцу на карысьць свайго пяцігадовага сына і насьледніка [[Пэдру II (імпэратар Бразыліі)|Пэдру II]].

Паколькі новы імпэратар праз свой узрост ня быў здольны кіраваць дзяржавай, улада адыйшла да Нацыянальнага сходу. Без харызматычнай постаці на працягу гэтага пэрыяду меў месца шэраг бунтаў і паўстаньняў, як то бунты ў правінцыі [[Пара (штат)|Гран-Пара]], [[Мараньян (штат)|Мараньян]], [[Баія]] і горадзе [[Салвадор]], а таксама вайна Фарапус у Рыё-Грандзі-ду-Сул, якую падтрымаў [[Джузэпэ Гарыбальдзі]]. Паўстанцы прадстаўлялі незадаволенасьць правінцыяў цэнтральнай уладай, у спалучэньні з сацыяльнай напружанасьцю, рабаўладаньнем і імкненьнем да стварэньня нацыянальнай дзяржавы. Гэты пэрыяд унутранай палітычнай і сацыяльнай нестабільнасьці, які ўключаў паўстаньне Праейра ў правінцыі [[Пэрнамбуку]], быў пераадолены толькі ў канцы 1840-х гадоў пасьля заканчэньня рэгентства і каранацыі Пэдру II.

Далейшая ўнутрыпалітычная дыскусія была сканцэнтраваная на праблеме [[рабства]]. Трансатлянтычны гандаль рабамі быў забаронены ў 1850 годзе&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар=Bethell, Leslie|спасылка=https://books.google.com/books?id=2LsNTUPI_6sC|загаловак=The Abolition of the Brazilian Slave Trade: Britain, Brazil and the Slave Trade|выдавецтва=Cambridge University Press|год=1970|сэрыя=Cambridge Latin American Studies}}&lt;/ref&gt;, паводле Абэрдынскага акту брытанцы атрымалі правы затрымліваць і правяраць любы бразыльскі карабель пры падазрэньні ў перавозцы рабоў, то бок інстытут гандлю рабамі ў краіне быў афіцыйна забаронены&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар=Scott, Rebecca and others|загаловак=The Abolition of Slavery and the Aftermath of Emancipation in Brazil|выдавецтва=Duke University Press|год=1988|isbn=0822308886}}&lt;/ref&gt;. Замежныя справы імпэрыі былі ў асноўным сканцэнтраваны на стасунках з краінамі-суседзямі. Пасьля далёкай Аргентына-бразыльскай вайны, у выніку якой [[Уругвай]] здабыў незалежнасьць&lt;ref&gt;Levine, Robert M. [https://books.google.com/books?id=8RpIxe2utj8C&amp;pg=PA62 ''«The history of Brazil»'']. Greenwood Publishing Group, Inc. 1999. — С. 62.&lt;/ref&gt;, Бразылія атрымала перамогу ў трох міжнародных канфліктах падчас 58-гадовага кіраваньня Пэдру II, то бок у Плятынскай, Уругвайскай і спусташальнай Парагвайскай вайне.

Не зважваючы на тое, што ў большасьці бразыльцаў не было жаданьня зьмяняць форму кіраваньня краіны, 15 лістапада 1889 году, дзякуючы намаганьням вайсковых афіцэраў, пры падтрымцы землеўладальнікаў і фінансавых элітаў, манархія была зрынута ў выніку вайсковага перавароту&lt;ref&gt;Smallman, Shawn C. (2002). ''«The Overthrow of the Empire»''. Fear in Memory in the Brazilian Army and Society. University of North Carolina Press. — С. 16-18. — {{ISBN|978-0-8078-5359-7}}.&lt;/ref&gt;. Сёньня 15 лістапада адзначаецца ў Бразыліі як Дзень Рэспублікі, то бок нацыянальнае сьвята&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210413193405/https://brazilian.report/opinion/2017/11/15/brazils-press-republic-day/ «Brazil’s Proclamation of the Republic through the press»]. The Brazilian Report.&lt;/ref&gt;.

=== Раньняя рэспубліка ===
[[Файл:Proclamação da República by Benedito Calixto 1893.jpg|значак|«Абвяшчэньне Рэспублікі» (1893). Алей на палатне, [[Бэнэдыту Калішту]].]]
Раньні рэспубліканскі ўрад па сутнасьці быў вайсковай дыктатурай, то бок вайскоўцы дамінавалі ў дзяржаўных справах як у [[Рыю-дэ-Жанэйру (штат)|Рыю-дэ-Жанэйру]], гэтак і ў іншых штатах. Свабода прэсы зьнікла, а выбары знаходзіліся пад кантролем тых, хто трымаў уладу ў сваіх руках. Толькі ў 1894 годзе пасьля сэрыі сур’ёзных крызісаў у эканоміцы і ваеннай справе цывільныя асобы прыйшлі да ўлады і заставалася там да кастрычніка 1930 году&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар=Triner, Gail D.|загаловак=Banking and Economic Development: Brazil, 1889–1930|выдавецтва=Palgrave|год=2000|pages=69—74|isbn=0-312-23399-X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар=Needell, Jeffrey D.|загаловак=A Tropical Belle Epoque: Elite Culture and Society in Turn-of-the-Century Rio de Janeiro|выдавецтва=Cambridge University Press|год=2010|pages=10—12}}&lt;/ref&gt;.

=== Сучаснасьць ===
[[Файл:0741 NOV B 05 Esplanada dos Ministerios Brasilia DF 03 09 1959.jpg|значак|зьлева|Будаўніцтва новае сталіцы краіны гораду [[Бразылія (горад)|Бразылія]] ў 1959 годзе.]]
Пасьля самагубства аўтарытарнага прэзыдэнта краіны [[Жэтулію Варгас]]а, новым кіраўніком дзяржавы ў 1956 годзе быў абраны [[Жусэліну Кубічак]], які ўзяў на ўзбраеньне прымірэнчую пазыцыю ў адносінах да палітычнай апазыцыі, што дазволіла яму кіраваць без сур’ёзных крызісаў. Эканоміка і прамысловы сэктар Бразыліі на гэтым тле палітычнай стабільнасьці вырасьлі, але галоўным ягоным дасягненьнем было будаўніцтва новай сталіцы [[Бразылія (горад)|Бразылія]], якое было скончана ў 1960 годзе. Пераемнік Кубічака, [[Жанію Кўадрус]], сышоў у адстаўку ў 1961 годзе менш чым праз год пасьля ўступленьня на пасаду. Ягоны віцэ-прэзыдэнт [[Жуан Гуларт]] заняў прэзыдэнцкую пасаду, аднак быў скінуты ў красавіку 1964 году ў выніку вайсковага перавароту, які прывёў да ўлады вайсковае кіраўніцтва.

[[Файл:Tanques ocupam a Avenida Presidente Vargas, 1968-04-04.jpg|значак|Танкі на вуліцах Рыю-дэ-Жанэйру ў час вайсковай дыктатуры ў красавіку 1968 году.]]
Новы рэжым павінен быў стаць часовым да абраньня цывільнай улады{{Зноска|Gaspari|2002|Gaspari|141—142}}, але паступова цалкам захапіў усю ўладу ў краіне{{Зноска|Gaspari|2002|Gaspari|35}}. Прыгнёт і палітычны перасьлед адбываўся ня толькі да партызанаў, што выступілі супраць [[хунта|хунты]], але і закрануў інстытуцыйных праціўнікаў, мастакоў, журналістаў і іншых прадстаўнікоў грамадзянскай супольнасьці{{Зноска|CrocittiVallance|2012|Crocitti &amp; Vallance|395}}&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар=Richard Young, Odile Cisneros|спасылка=https://books.google.com/books?id=i0ZyleoLY5UC&amp;pg=PA224|загаловак=Historical Dictionary of Latin American Literature and Theater|выдавецтва=Scare Crow Press|год=2011|pages=224}}&lt;/ref&gt;, унутры і па-за межамі краіны, праз сумнавядомую апэрацыю «Кондар»&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар=Laurence Burgorgue-Larsen &amp; Amaya Úbeda de Torres|спасылка=https://books.google.com/books?id=fQpnBsRWNlYC&amp;pg=PA299|загаловак=The Inter-American Court of Human Rights: Case Law and Commentary|выдавецтва=Oxford University Press|год=2011|isbn=9780199588787}}&lt;/ref&gt;. Не зважаючы на сваю жорсткасьць, якая ўласьцівая і іншым аўтарытарным рэжымам, праз эканамічны бум, вядомы як «эканамічны цуд», рэжым дасягнуў піка папулярнасьці ў пачатку 1970-х гадоў{{Зноска|CrocittiVallance|2012|Crocitti &amp; Vallance|395—397}}. Не зважаючы на паразу левых партызанаў у барацьбе супраць дыктатарскай улады, якая працягвала рэпрэсіі, але празь няздольнасьць супрацьстаяць пэрыяду эканамічных крызаў і народнага ціску, аслабленьне аўтарытарызму сталася перазьбежным, што вымусіла генэрала [[Эрнэсту Гейзэл]]а пачаць рух на палітычную [[лібэралізацыя|лібэралізацыю]]. У 1979 годзе генэрал і прэзыдэнт Бразыліі Жуан Фігейрэду спрыяў прасоўваньню закону аб амністыі і Бразылія пачала павольнае вяртаньне да дэмакратыі, якое было завершана на працягу 1980-х гадоў.

[[Файл:Ulyssesguimaraesconstituicao restored.jpg|значак|зьлева|[[Улісіс Гімарайнш]] трымае Канстытуцыю 1988 году, якая зацьвердзіла пераход Бразыліі ад вайсковай хунты да дэмакратыі.]]
Цывільныя ўрадоўцы вярнуліся да ўлады ў 1985 годзе, калі пасаду прэзыдэнта заняў [[Жузэ Сарнэй]]. У свайго знаходжаньня пры ўладзе ён страціў папулярнасьць празь няздольнасьць кантраляваць эканамічны крызіс і гіпэрінфляцыю, якія ён атрымаў у спадчыну ад вайсковага рэжыму{{Зноска|FaustoDevoto|2005|Fausto &amp; Devoto|464—465}}. Няўдалы ўрад Сарнэя прывёў да абрання ў 1989 годзе амаль невядомага [[Фэрнанду Колар]]а, якому ў 1992 годзе Нацыянальны кангрэс абвесьціў імпічмэнт{{Зноска|FaustoDevoto|2005|Fausto &amp; Devoto|465}}{{Зноска|FaustoDevoto|2005|Fausto &amp; Devoto|475}}. Колара замяніў ягоны віцэ-прэзыдэнт [[Ітамар Франку]], які прызначыў [[Фэрнанду Энрыке Кардозу]] міністрам фінансаў. У 1994 годзе Кардозу распрацаваў вельмі пасьпяховы «[[Плану Рэал]]», які, пасьля дзесяцігодзьдзяў няўдалых эканамічных захадаў папярэдніх урадаў, якія спрабавалі стрымаць гіпэрінфляцыю, нарэшце стабілізаваў бразыльскую эканоміку{{Зноска|FaustoDevoto|2005|Fausto &amp; Devoto|482}}. Кардозу перамог на выбарах 1994 году, а затым ізноў у 1998 годзе{{Зноска|FaustoDevoto|2005|Fausto &amp; Devoto|474}}. Мірны пераход улады ад Кардозу да галоўнага лідэра апазыцыі, [[Луіс Інасію Лула да Сылва|Луіса Інасію Лулы да Сылвы]], абранага ў 2002 годзе і пераабранага ў 2006 годзе, разглядаўся як доказ таго, што Бразылія дасягнула даўно пажаданай палітычнай стабільнасьці{{Зноска|FaustoDevoto|2005|Fausto &amp; Devoto|502}}. Аднак, выкліканыя незадаволенасьцю, якая назапашвалася цягам дзесяцігодзьдзяў праз карупцыю, жорсткасьць паліцыі, неэфэктыўнасьць палітычнага істэблішмэнту і дзяржаўных службаў, у Бразыліі ў сярэдзіне першага тэрміну [[Дылма Русэф|Дылмы Русэф]], якая замяніла Лулу пасьля перамогі на выбарах у 2010 годзе і зноў у 2014 годзе зь невялікім адрывам, пачаліся шматлікія мірныя пратэсты&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210608173307/https://www.theguardian.com/world/2013/jun/22/urban-protest-changing-global-social-network Global protest grows as citizens lose faith in politics and the State]. The Guardian.&lt;/ref&gt;.

Русэф была пасунутая з пасады [[Нацыянальны кангрэс Бразыліі|бразыльскім Кангрэсам]] праз імпічмэнт у 2016 годзе, у сярэдзіне свайго другога тэрміну&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Jonathan Watts &amp; Donna Bowater|спасылка=https://www.theguardian.com/world/2016/aug/31/dilma-rousseff-impeached-president-brazilian-senate-michel-temer|загаловак=Dilma Rousseff impeached by Brazilian senate|выдавец=The Guardian|копія=https://web.archive.org/web/20160831175437/https://www.theguardian.com/world/2016/aug/31/dilma-rousseff-impeached-president-brazilian-senate-michel-temer|дата копіі=31.08.2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Taub, Amanda|спасылка=https://www.nytimes.com/2016/09/q01/world/americas/brazil-impeachment-coup.html|загаловак=All Impeachments Are Political. But Was Brazil’s Something More Sinister?|выдавецтва=The New York Times|дата публікацыі=01.09.2016|копія=https://web.archive.org/web/20250213070654/https://www.nytimes.com/2016/09/01/world/americas/brazil-impeachment-coup.html|дата копіі=13.02.2025}}&lt;/ref&gt;, і замененая віцэ-прэзыдэнтам [[Мішэл Тэмэр|Мішэлем Тэмэрам]], які ўзяў на сябе ўсе прэзыдэнцкія паўнамоцтвы. Абвінавачваньні супраць яе былі падсілкаваныя палітычным і эканамічным крызісам, а таксама доказамі ейнага ўдзелу ў дзейнасьці палітыкаў з усіх асноўных палітычных партыяў. У 2017 годзе Вярхоўны суд запатрабаваў расьсьледаваньня ў дачыненьні да 71 бразыльскага заканадаўцы і дзевяці міністраў кабінэту прэзыдэнта Мішэля Тэмэра, якія нібыта былі павязаныя з карупцыйным скандалам вакол нафтавай кампаніі [[Пэтрабрас]]&lt;ref&gt;[https://www.reuters.com/article/brazil-politics-probes-idUSL1N1HJ1NO? &quot;Brazil supreme court judge orders probe into nine ministers – paper&quot;] // Reuters. {{архівавана|спасылка=https://web.archive.org/web/20170816074621/https://www.reuters.com/article/brazil-politics-probes-idUSL1N1HJ1NO|дата=16.08.2017}}&lt;/ref&gt;. Сам прэзыдэнт Тэмэр таксама быў абвінавачаны ў карупцыі&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2017/06/26/world/americas/brazil-temer-corruption-charge-joesley-batista.html &quot;President Michel Temer of Brazil Is Charged With Corruption&quot;] // The New York Times. {{архівавана|спасылка=https://web.archive.org/web/20210414030047/https://www.nytimes.com/2017/06/26/world/americas/brazil-temer-corruption-charge-joesley-batista.html|дата=14.04.2021}}&lt;/ref&gt;. На выбарах 2018 году прэзыдэнтам быў абраны спрэчны кансэрватыўны кандыдат [[Жаір Балсанару]] з [[Сацыял-лібэральная партыя (Бразылія)|Сацыял-лібэральнай партыі]], які перамог у другім туры з падтрымкай 55,13% галасоў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://veja.abril.com.br/politica/jair-bolsonaro-e-eleito-presidente-do-brasil/|загаловак=Jair Bolsonaro é eleito presidente do Brasil|выдавецтва=veja.abril.com.br|копія=https://web.archive.org/web/20210413193324/https://veja.abril.com.br/politica/jair-bolsonaro-e-eleito-presidente-do-brasil/|дата копіі=13.04.2021}}&lt;/ref&gt;. У пачатку 2020-х гадоў Бразылія сталася адной з краінаў, якія найбольш пацярпелі ад пандэміі каранавірусу&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Guerin, Orla|спасылка=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-57733540|загаловак=Covid-19 pandemic: 'Everything you should not do, Brazil has done'|выдавец=BBC|дата публікацыі=09.07.2021|копія=https://web.archive.org/web/20210803062031/https://www.bbc.com/news/world-latin-america-57733540|дата копіі=03.08.2021}}&lt;/ref&gt;. У 2022 годзе да ўлады вярнуўся Лула да Сылва, які атрымаў у другім туры прэзыдэнцкіх выбараў 50,90% галасоў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://noticias.uol.com.br/eleicoes/2022/analise/presidente-1-turno/|загаловак=Análise das Eleições 2022: Veja Detalhes dos Resultados da Votação|выдавецтва=noticias.uol.com.br|копія=https://web.archive.org/web/20221030225737/https://noticias.uol.com.br/eleicoes/2022/analise/presidente-1-turno/|дата копіі=30.10.2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://resultados.tse.jus.br/oficial/app/index.html#/eleicao/resultados|загаловак=Resultados – TSE|выдавецтва=resultados.tse.jus.br|копія=https://web.archive.org/web/20221102121453/https://resultados.tse.jus.br/oficial/app/index.html#/eleicao/resultados|дата копіі=02.11.2022}}&lt;/ref&gt;.

== Геаграфія ==
[[Файл:Brazil topo.jpg|значак|зьлева|Тапаграфічная мапа Бразыліі.]]
Бразылія займае амаль палову плошчы [[Паўднёвая Амэрыка|Паўднёвай Амэрыкі]], а дакладна 47,7%, у тым ліку вялікую тэрыторыю ўздоўж ейнага ўсходняга ўзьбярэжжа і значную частку ўнутраных тэрыторыяў кантынэнта&lt;ref name=&quot;Encarta 6&quot;&gt;{{Кніга|загаловак=Land and Resources|сэрыя=Encarta|выдавецтва=MSN|спасылка=https://web.archive.org/web/20091028044617/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761554342/Brazil.html|дата доступу=11 June 2008}}&lt;/ref&gt;. Яна мяжуе з [[Уругвай|Уругваем]] на поўдні, [[Аргентына]]й і [[Парагвай|Парагваем]] на паўднёвым захадзе, [[Балівія]]й і [[Пэру]] на захадзе, [[Калюмбія]]й на паўночным захадзе ды [[Вэнэсуэла]]й, [[Гаяна]]й, [[Сурынам]]ам і [[Француская Гвіяна|Францускай Гвіянай]] на поўначы. Такім чынам, Бразылія мае супольную граніцу з усімі паўднёваамэрыканскімі краінамі апроч [[Эквадор]]у і [[Чылі]].

Тэрыторыя Бразыліі таксама ўлучае шэраг акіянічных архіпэлягаў, як то [[Фэрнанду-дзі-Нароньня]], атол [[Рокас]], архіпэляг [[Сан-Пэдру-і-Сан-Паўлу]], а таксама астравы [[Трынідадзі-э-Мартым-Ваз]]. Ейны памеры, рэльеф, клімат і прыродныя рэсурсы робяць Бразылію геаграфічна вельмі разнастайнай&lt;ref name=&quot;Encarta 6&quot;/&gt;. Улучаючы свае атлянтычныя астравы, краіна ляжыць паміж 6° паўночнай шыраты і 34° паўднёвай даўгаты ды 28° і 74° заходняй даўгаты.

Бразылія ёсьць пятай паводле велічыні краінай у сьвеце і трэцяй паводле велічыні ў Амэрыцы, маючы агульную плошчу ў {{Лік|8515767,049}} км², у тым ліку {{Лік|55455}} км² воднай паверхні. Гэта адзіная краіна ў сьвеце, тэрыторую якой перасякае [[роўнік]] і [[тропік Казярога]]. Яна ахоплівае чатыры часавыя пасы ад [[UTC-5]], які ўлучае штат [[Акры]] і самую заходнюю частку [[Амазонас]], да [[UTC-2]] на Атлянтычных астравах&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://pcdsh01.on.br/Fusbr.htm|загаловак=Hora Legal Brasileira|выдавецтва=Observatório Nacional|копія=https://web.archive.org/web/20110722173247/http://pcdsh01.on.br/Fusbr.htm|дата копіі=22.07.2011}}&lt;/ref&gt;.

=== Клімат ===
[[Файл:Köppen climate types of Brazil.svg|значак|Кліматычныя тыпы на тэрыторыі краіны.]]
Клімат Бразыліі ўлучае шырокі дыяпазон умоваў надвор’я на вялікай тэрыторыі і разнастайную [[тапаграфія|тапаграфію]], але большая частка краіны ляжыць у трапічнай зоне. Згодна з кліматычнай сыстэмай Кёпэна, у Бразыліі існуюць шэсьць асноўных кліматычных падтыпаў, як то пустэльны, экватарыяльны, трапічны, паўзасушлівы, акіянічны і субтрапічны. Розныя кліматычныя ўмовы ствараюць асяродзьдзе ад экватарыяльных трапічных лясоў на поўначы і паўзасушлівых пустэльняў на паўночным усходзе да мерных хвойных лясоў на поўдні і трапічных саваннай у цэнтральнай частцы Бразыліі&lt;ref name=&quot;BBC Weather&quot;&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.bbc.co.uk/weather/world/country_guides/results.shtml?tt=TT005220|загаловак=Brazil|выдавецтва=BBC Weather|копія=https://web.archive.org/web/20110208034235/http://www.bbc.co.uk/weather/world/country_guides/results.shtml?tt=TT005220|дата копіі=08.02.2011}}&lt;/ref&gt;.

У Бразыліі лясное покрыва займае блізу 59% ад агульнай плошчы сухазем’я, што эквівалентна {{Лік|496619600}} гектарам лесу ў 2020 годзе, у той час як у 1990 годзе лясы пакрывалі {{Лік|588898000}} гектараў тэрыторыі краіны. У 2020 годзе натуральна аднаўляльныя лясы пакрывалі {{Лік|485396000}} гектараў, а лясныя насаджэньні сягаюць {{Лік|11223600}} гектараў. Паводле зьвестак 44% плошчы натуральна аднаўляльных лясоў былі [[нечапаны лес|нечапаным лесам]], а каля 30% лясной плошчы знаходзілася ў ахоўных зонах. У 2015 годзе паведамлялася, што 56% лясной плошчы была ў дзяржаўнай уласнасьці, а 44% — у прыватнай&lt;ref&gt;{{кніга|спасылка=https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/a6e225da-4a31-4e06-818d-ca3aeadfd635/content|загаловак=Terms and Definitions FRA 2025 Forest Resources Assessment, Working Paper 194|выдавецтва=Food and Agriculture Organization of the United Nations|год=2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://fra-data.fao.org/assessments/fra/2020/BRA/home/overview|загаловак=Global Forest Resources Assessment 2020, Brazil|выдавецтва=Food Agriculture Organization of the United Nations}}&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Amanhecer no Hercules --.jpg|значак|зьлева|Нацыянальны прыродны парк [[Сэра-дуз-Органс]] у штаце [[Рыю-дэ-Жанэйру (штат)|Рыю-дэ-Жанэйру]].]]
У многіх рэгіёнах [[мікраклімат]] рэзка розьніцца між сабою&lt;ref name=&quot;BT&quot;&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.v-brazil.com/information/geography/temperature-graphs.html|загаловак=Temperature in Brazil|выдавецтва=Brazil Travel|копія=https://web.archive.org/web/20080612200827/http://www.v-brazil.com/information/geography/temperature-graphs.html|дата копіі=12.06.2008}}&lt;/ref&gt;. Экватарыяльны клімат характарызуе значную частку паўночнай Бразыліі. Няма сапраўднага сухога сэзону, але ёсьць некаторыя адрозьненьні ў порах году, калі выпадае больш за ўсё ападкаў&lt;ref name=&quot;BBC Weather&quot;/&gt;. Сярэдняя тэмпэратура складае 25 °C&lt;ref name=&quot;BT&quot; /&gt;, з больш значнымі ваганьнямі тэмпэратуры паміж ноччу і днём, чым паміж сэзонамі. Над цэнтральнай Бразыліяй ападкі больш сэзонныя, характэрныя для клімату [[саванна|саванны]]. Гэты рэгіён такі ж шырокі, як і басэйн [[Амазонка|Амазонкі]], але мае зусім іншы клімат, бо ён ляжыць далей на поўдзень на большай вышыні&lt;ref name=&quot;BBC Weather&quot;/&gt;. Ва ўнутраным паўночна-ўсходнім рэгіёне сэзонныя ападкі яшчэ больш экстрэмальныя&lt;ref name=&quot;Rain&quot;&gt;{{спасылка|аўтар=Embrapa|спасылка=http://www.cpatsa.embrapa.br/servicos/dadosmet/cem-anual.html|загаловак=Annual averages of Mandacaru Agro-meteorological station|копія=https://web.archive.org/web/20070820215606/http://www.cpatsa.embrapa.br/servicos/dadosmet/cem-anual.html|дата копіі=20.08.2007}}&lt;/ref&gt;. На поўдзень ад [[Баія|Баіі]], ля ўзьбярэжжа і паўднёвай часткай штату [[Сан-Паўлу (штат)|Сан-Паўлу]], разьмеркаваньне ападкаў зьменлівае, прычым дождж выпадае цягам усяго году&lt;ref name=&quot;BBC Weather&quot;/&gt;. Поўдзень мае субтрапічны клімат з прахалоднымі зімамі і сярэднегадавой тэмпэратурай, якая не перавышае 18 °C&lt;ref name=&quot;BT&quot; /&gt;, зімовыя замаразкі і сьнегапады нярэдкія некаторых рэгіёнах&lt;ref name=&quot;BBC Weather&quot;/&gt;.

У паўзасушлівым кліматычным рэгіёне звычайна выпадае менш за 800 мілімэтраў ападкаў&lt;ref name=&quot;Rain&quot;/&gt;, большая частка якіх звычайна выпадае цягам трох—пяці месяцаў у год&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://botany.si.edu/projects/cpd/sa/sa19.htm|загаловак=CPD: South America, Site SA19, Caatinga of North-eastern Brazil, Brazil|выдавецтва=Botany.si.edu|копія=https://web.archive.org/web/20090606055642/http://botany.si.edu/projects/cpd/sa/sa19.htm|дата копіі=06.06.2009}}&lt;/ref&gt;, а часам і менш, што стварае працяглыя часы [[сухмень|засушы]]. Вялікая засуш у Бразыліі 1877—1878 гадоў была найгоршай у гісторыі краіны. Яна стала прычынай сьмерцяў прыблізна паўмільёнаў чалавек. Падобная разбуральная засуш адбылася ў 1915 годзе. У 2024 годзе ўпершыню засуш ахапіла ўсю тэрыторыю ад поўначы да паўднёвага ўсходу краіны. Гэта была наймацнейшая засуш з пачатку вымярэньняў ад 1950-х гадоў, якая ахапіла амаль 60% тэрыторыі краіны. Засуш павязаная з высечкай лясоў і зьменамі клімату&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Maisonnave, Fabiano|спасылка=https://www.pbs.org/newshour/world/brazil-faces-its-worst-drought-as-wildfires-rage-and-amazon-river-falls-to-record-low|загаловак=Brazil faces its worst drought as wildfires rage and Amazon River falls to record low|выдавец=Associated Press|дата публікацыі=10.09.2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=McCoy, Terrence|спасылка=https://www.washingtonpost.com/world/2024/09/12/brazil-drought/|загаловак=More than half of Brazil is racked by drought. Blame deforestation.|дата публікацыі=12.09.2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www1.folha.uol.com.br/internacional/en/scienceandhealth/2024/09/brazil-endures-worst-drought-on-record-affecting-58-of-the-country.shtml|загаловак=Brazil Endures Worst Drought on Record, Affecting 58% of the Country|дата публікацыі=05.09.2024}}&lt;/ref&gt;.

Выкіды [[парніковы газ|парніковых газаў]] у Бразыліі на душу насельніцтва вышэйшыя за сярэднесусьветныя, і Бразылія ўваходзіць у дзясятку краінаў з самымі высокімі выкідамі. Выкіды парніковых газаў Бразыліяй складаюць больш за 4% ад агульнага аб’ёму штогадовых сусьветных выкідаў. У 2024 годзе Бразылія перагледзела свой Нацыянальна вызначаны ўнёсак, паставіўшы сабе за мэту скарачэньне выкідаў парніковых газаў на 59—67% у параўнаньні з узроўнем 2005 году да 2035 году&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Brazilian Government|спасылка=https://unfccc.int/sites/default/files/2024-11/Brazil_Second%20Nationally%20Determined%20Contribution%20(NDC)_November2024.pdf|загаловак=Brazil's NDC National determination to contribute and transform|выдавецтва=unfccc.int|дата публікацыі=2024|копія=https://web.archive.org/web/20250211211914/https://unfccc.int/sites/default/files/2024-11/Brazil_Second%20Nationally%20Determined%20Contribution%20%28NDC%29_November2024.pdf|дата копіі=11.02.2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Climate Watch|спасылка=https://www.climatewatchdata.org/countries/BRA?end_year=2021&amp;start_year=1990|загаловак=Brazil|выдавецтва=www.climatewatchdata.org}}&lt;/ref&gt;. Яна мае арыентыраваную мэту дасягнуць вугляроднай нэўтральнасьці да 2060 году, калі краіна будзе атрымліваць 10 мільярдаў даляраў штогод&lt;ref&gt;{{артыкул|аўтар=Felin, Bruno|загаловак=STATEMENT: Brazil Sets Weak 2030 Emission Reduction Target|год=10.12.2020}}&lt;/ref&gt;. Бразылія зладзіла Канфэрэнцыю Арганізацыі Аб’яднаных Нацыяў па зьмяненьні клімату 2025 году&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://unfccc.int/cop30/ifp|загаловак=Information for COP 30 participants (A-Z) — UNFCCC|выдавецтва=unfccc.int|копія=https://web.archive.org/web/20251009221513/https://unfccc.int/cop30/ifp|дата копіі=09.10.2025}}&lt;/ref&gt;, на якой яна стварыла кааліцыю Глябальнага рынку вугляроду, да якой адразу ж далучыліся 11 краінаў і арганізацыяў, у тым ліку Бразылія, [[Кітай]], [[Эўрапейскі Зьвяз]] і [[Вялікабрытанія]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://cop30.br/en/news-about-cop30/global-carbon-market-coalition-proposed-by-brazil-has-gained-membership-in-eleven-countries|загаловак=Global carbon market coalition proposed by Brazil has gained membership in eleven countries|выдавецтва=COP 30 Brazil Amazonia Belem 2025}}&lt;/ref&gt;. Паводле некаторых разьлікаў, глябальны рынак вугляроду можа паскорыць скарачэньне выкідаў у сем разоў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://salatainstitute.harvard.edu/building-a-climate-coalition-gcpp-flagship-report/|загаловак=Building a Climate Coalition: Aligning Carbon Pricing, Trade, and Development|выдавецтва=The Salata Institute|дата публікацыі=16.09.2025}}&lt;/ref&gt;.

=== Тапаграфія і гідраграфія ===
[[Файл:Amazon River ESA387332.jpg|значак|Спадарожнікавы здымак [[дэльта Амазонкі|дэльты]] ракі [[Амазонка|Амазонкі]].]]
Бразыльскі рэльеф таксама разнастайны і ўлучае ў сябе пагоркі, горы, раўніны, нагор’і і хмызьнякі. Большая частка мясцовасьці ляжыць на вышыні ад 200 мэтраў да 800 мэтраў. Асноўная нагорная зона займае большую частку паўднёвай паловы краіны. Паўночна-заходнія часткі плято складаюцца з шырокай, пагорыстай мясцовасьці, парушанай нізкімі, круглявымі пагоркамі.

Паўднёва-ўсходняя частка больш суворая, з складанай масай горных хрыбтоў, якія дасягаюць вышыні да 1200 мэтраў. Гэтыя хрыбты ўлучаюць горы [[Мантыкейра]] і [[Эсьпіньясу]], а таксама [[Сэра-ду-Мар]]. На поўначы [[Гвіянскае нагор’е]] ўтварае буйны водападзел, які аддзяляе рэкі, якія цякуць на поўдзень у басэйн Амазонкі, ад рэкаў, якія трапляюць у сыстэму ракі [[Арынока]] ў [[Вэнэсуэла|Вэнэсуэле]], на поўначы. Найвышэйшы пункт у Бразыліі — [[Піку-да-Нэбліна]] вышынёю {{Лік|2994}} мэтры, а найніжэйшым пунктам уважаецца [[Атлянтычны акіян]].

Бразылія мае буйную і складаную сыстэму рэк, адную з самых вялікіх у сьвеце, маючы восем буйных вадазборных басэйнаў, якія ўсе нясуць ваду ў Атлянтычны акіян. Сярод буйных рэкаў вылучаюцца [[Амазонка]], [[Парана (рака)|Парана]], Ігуасу, [[Рыў-Нэгру]], [[Сан-Франсіску (рака)|Сан-Франсіску]], Шынгу, [[Мадэйра (рака)|Мадэйра]] і [[Тапажос]].

=== Біяразнастайнасьць і ахова прыроды ===
[[Файл:Toco Toucan (Ramphastos toco) - 48153967707.jpg|значак|зьлева|[[Вялікі тукан]] ёсьць тыповай птушкай Бразыльскіх [[саванна]]ў.]]
Дзікая прырода Бразыліі ўлучае ўсіх жывёлаў, расьліны і грыбы, якія сустракаюцца ў гэтай паўднёваамэрыканскай краіне. Тут знаходзіцца 60% трапічных лясоў Амазонкі, на якія прыпадае прыкладна адна дзясятая частка ўсіх відаў у сьвеце&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.worldwildlife.org/what/wherewework/amazon/index.html|загаловак=Amazon — World’s largest tropical rain forest and river basin|выдавецтва=World Wide Fund for Nature|копія=https://web.archive.org/web/20120805092911/http://www.worldwildlife.org/what/wherewework/amazon/index.html|дата копіі=05.08.2012}}&lt;/ref&gt;, таму Бразылія ўважаецца за краіну з найбольшай [[біяразнастайнасьць|біяразнастайнасьцю]] сярод усіх краінаў на плянэце, бо тут ёсьць арэалы больш за 70% усіх каталягізаваных відаў жывёлаў і расьлін&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://iucngreenlist.org/country/brazil/|загаловак=Brazil|выдавецтва=IUCN Green List|копія=https://web.archive.org/web/20221119014359/https://iucngreenlist.org/country/brazil/|дата копіі=19.11.2022}}&lt;/ref&gt;. У Бразыліі найбольш вядомыя віды расьлін (55 000), прэснаводных рыбаў (3000) і [[сысуны|сысуноў]] (больш за 689)&lt;ref name=&quot;DannyP_2007_shoestring&quot;&gt;{{кніга|імя=Danny|прозьвішча=Palmerlee|загаловак=South America on a Shoestring|выдавецтва=Lonely Planet Publications|год=2007|isbn=978-1-74104-443-0}}&lt;/ref&gt;. Яна таксама займае трэцяе месца ў сьпісе краінаў з найбольшай колькасьцю відаў [[птушкі|птушак]] (1832) і другое месца з найбольшай колькасьцю відаў [[паўзуны|паўзуноў]] (744)&lt;ref name=&quot;DannyP_2007_shoestring&quot; /&gt;. Колькасьць відаў грыбоў невядомая, але досыць вялікая&lt;ref&gt;Da Silva, M. and D. W. Minter (1995). «Fungi from Brazil recorded by Batista and Co-workers». Mycological Papers 169. CABI, Wallingford, UK. — С. 585.&lt;/ref&gt;. Бразылія саступае толькі [[Інданэзія|Інданэзіі]] як краіна з найбольшай колькасьцю эндэмічных відаў&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Chapman, A.D|спасылка=http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/publications/other/species-numbers/05-comparisons.html|загаловак=Numbers of Living Species in Australia and the World: A Report for the Department of the Environment and Heritage|выдавец=Australian Biodiversity Information Services|дата публікацыі=09.2005|копія=https://web.archive.org/web/20071101090709/http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/publications/other/species-numbers/05-comparisons.html &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt;|дата копіі=01.11.2007}}&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Tibouchina semidecandra (2).jpg|значак|{{Таксон-bellat|||Pleroma semidecandrum}} паходзіць з паўднёва-ўсходняй Бразыліі.]]
Вялікая тэрыторыя Бразыліі ўлучае ў сябе розныя [[экасыстэма|экасыстэмы]], як то трапічныя лясы Амазонкі, якія ўважаюцца месцамі з найбольшай біялягічнай разнастайнасьцю ў сьвеце&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://wwf.panda.org/what_we_do/where_we_work/amazon/about_the_amazon/ecosystems_amazon/rivers/|загаловак=One fifth of the world’s freshwater|выдавецтва=World Wide Fund for Nature|дата публікацыі=06.08.2007|копія=https://web.archive.org/web/20110301055230/http://wwf.panda.org/what_we_do/where_we_work/amazon/about_the_amazon/ecosystems_amazon/rivers/|дата копіі=01.03.2011}}&lt;/ref&gt;, прычым [[Атлянтычны лес]] і [[Сэраду]] маюць найбольшую біяразнастайнасьць. На поўдні вільготныя лясы [[Араўкарыевы лес|Араўкарыі]] растуць у мерных умовах. Багатае жывёльнае асяродзьдзе Бразыліі адлюстроўвае разнастайнасьць прыродных асяродзьдзяў пражываньня. Навукоўцы падлічылі, што агульная колькасьць відаў расьлінаў і жывёлаў у Бразыліі можа набліжацца да чатырох мільёнаў, пераважна [[бесхрыбетныя|бесхрыбетных]]. Да буйных сысуноў стасуюцца драпежнікі [[пума|пумы]], [[ягуар]]ы, [[ацэлёт]]ы, рэдкія {{Таксон-bellat|||Speothos venaticus}} і [[ліс]]ы, а таксама траваедныя [[пэкарыевыя|пэкары]], [[тапіравыя|тапіры]], [[мурашкаед]]ы, [[лянівец|ляніўцы]], [[апосум]]ы і [[браняносец|браняносцы]]. Алені распаўсюджаныя на поўдні краіны, а многія віды [[шыраканосыя малпы|шыраканосых малпаў]] сустракаюцца ў паўночных трапічных лясах Бразыліі&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/3707888.stm#brazil|загаловак=Atlantic Forest, Brazil|выдавец=BBC News|дата публікацыі=01.10.2004|копія=https://web.archive.org/web/20080719212941/http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/3707888.stm#brazil|дата копіі=19.07.2008}}&lt;/ref&gt;.

Больш за адна пятая частка трапічных лясоў Амазонкі ў Бразыліі цалкам зьнішчаная, і больш за 70 відаў сысуноў цяпер знаходзяцца пад загрозай зьнікненьня&lt;ref name=&quot;DannyP_2007_shoestring&quot; /&gt;. Пагроза зьнікненьня зыходзіць ад некалькіх крыніцаў, у тым ліку праз высечку лясоў і [[браканьерства]]. Выміраньне асабліва пагражае відам у Атлянтычным лесе, дзе высечана амаль 93% лесу&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.nature.org/wherewework/southamerica/brazil/work/art5080.html|загаловак=Places We Work: The Atlantic Forest of Brazil|выдавецтва=The Nature Conservancy|копія=https://web.archive.org/web/20100702223313/http://www.nature.org/wherewework/southamerica/brazil/work/art5080.html|дата копіі=02.07.2010}}&lt;/ref&gt;. З 202 відаў жывёлаў, якія знаходзяцца пад пагрозай зьнікненьня ў Бразыліі, арэалы 171 зь іх знаходзіцца ў Атлянтычным лесе&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Capobianco, João Paulo|спасылка=http://www.mre.gov.br/cdbrasil/itamaraty/web/ingles/meioamb/biodiv/matatlan/biodiv/index.htm|загаловак=Biodiversity in the Atlantic Forest|выдавецтва=Ministry of External Relations|копія=https://web.archive.org/web/20071215123917/http://www.mre.gov.br/cdbrasil/itamaraty/web/ingles/meioamb/biodiv/matatlan/biodiv/index.htm|дата копіі=15.12.2007}}&lt;/ref&gt;. Трапічныя лясы Амазонкі знаходзяцца пад беспасярэдняй пагрозай высечкі лясоў з 1970-х гадоў праз імклівы эканамічны і дэмаграфічны росту краіны. Шырокія легальныя і незаконныя высечкі лесу штогод зьнішчаюць лясы памерам зь невялікую краіну, а разам зь імі і разнастайныя віды праз разбурэньне і фрагмэнтацыю асяродзьдзя пражываньня. З 1970 году больш за {{Лік|600000}} км² трапічных лясоў Амазонкі было высечана чалавекам&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Butler, Rhett A.|спасылка=http://news.mongabay.com/2006/0328-amazon.html|загаловак=Brazil to Protect Amazon Rainforest|выдавец=MongaBay.com|дата публікацыі=28.03.2006|копія=https://web.archive.org/web/20200405222718/http://news.mongabay.com/2006/0328-amazon.html|дата копіі=05.04.2020}}&lt;/ref&gt;.

У 2017 годзе захаваная расьліннасьць пакрывала 61% тэрыторыі Бразыліі. Сельская гаспадарка займала толькі 8% тэрыторыі краіны, а пашы сягалі 19,7%&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://g1.globo.com/mato-grosso-do-sul/noticia/2017/01/vegetacao-nativa-preservada-ocupa-61-da-area-do-brasil-diz-embrapa.html|загаловак=Preserved native vegetation occupies 61% of Brazil's area, says Embrapa|дата публікацыі=27.01.2017|копія=https://web.archive.org/web/20201112015832/http://g1.globo.com/mato-grosso-do-sul/noticia/2017/01/vegetacao-nativa-preservada-ocupa-61-da-area-do-brasil-diz-embrapa.html|дата копіі=12.11.2020}}&lt;/ref&gt;. Бразылія вельмі зацікаўленая ў ахове прыроды, паколькі ейны сельскагаспадарчы сэктар беспасярэдне залежыць ад лясоў&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Ruiz, Sarah|спасылка=https://www.woodwellclimate.org/brazils-farms-losing-agricultural-suitability/|загаловак=Climate change is pushing Brazil’s farmland out of agricultural suitability range|выдавецтва=Nature Climate Change|дата публікацыі=12.11.2021|копія=https://web.archive.org/web/20220922162632/https://www.woodwellclimate.org/brazils-farms-losing-agricultural-suitability/|дата копіі=22.09.2022}}&lt;/ref&gt;.

== Палітыка ==

=== Палітычная сыстэма ===
[[Файл:Palácio do Planalto GGFD8938.jpg|міні|Палац ду Пляналту зьяўляецца афіцыйнай працоўнай рэзыдэнцыяй прэзыдэнта]]
Бразылія зьяўляецца дэмакратычнай [[Фэдэрацыя|фэдэратыўнай]] рэспублікай з [[прэзыдэнцкая рэспубліка|прэзыдэнцкай сыстэмай]] кіраваньня&lt;ref name=&quot;planalto&quot;&gt;{{Спасылка|url=http://www.planalto.gov.br/ccivil_03/Constituicao/Constitui%C3%A7ao.htm|загаловак=Brazilian Federal Constitution|выдавец=Presidency of the Republic|дата публікацыі=1988|копія=http://web.archive.org/web/20021017214326/http://www.planalto.gov.br/ccivil_03/Constituicao/Constitui%C3%A7ao.htm|дата копіі=17 красавіка 2002|мова=pt}}&lt;/ref&gt;. Прэзыдэнт зьяўляецца кіраўніком дзяржавы і абіраецца тэрмінам на чатыры гады&lt;ref name=&quot;planalto&quot;/&gt;, з магчымасьцю перавыбраньня на другі тэрмін запар. Прэзыдэнт прызначае міністраў дзяржавы, якія аказваюць дапамогу ў кіраваньні дзяржавай&lt;ref name=&quot;planalto&quot;/&gt;. [[Нацыянальны кангрэс Бразыліі|Парлямэнт Бразыліі]] зьяўляецца дзьвюхпалатным і падзяляецца на фэдэральны сэнат (81 месца) і [[Палата дэпутатаў Бразыліі|палату дэпутатаў]] (513 месцаў). Паводле [[Індэкс дэмакратыі|індэксу дэмакратыі]] на 2010 год Бразылія належыць да дэмакратычных краінаў сьвету&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180606141853/http://graphics.eiu.com/PDF/Democracy_Index_2010_web.pdf «Democracy Index 2010»]. eiu.com.&lt;/ref&gt;.

Усе чальцы выканаўчай і заканадаўчай галінаў улады абіраюцца непасрэдна&lt;ref name=&quot;brasembottawa&quot;&gt;{{Спасылка|url=http://www.brasembottawa.org/en/brazil_in_brief/political_institution.html|копія=https://web.archive.org/web/20110725100724/http://www.brasembottawa.org/en/brazil_in_brief/political_institution.html|загаловак=Political Institutions – The Executive|выдавец=Embassy of Brazil|дата публікацыі=2011|мова=en|дата копіі=25 ліпеня 2011}}&lt;/ref&gt;. Судзьдзі і іншыя судовыя чыноўнікі прызначаюцца толькі пасьля праходжаньня ўступных экзамэнаў&lt;ref name=&quot;brasembottawa&quot;/&gt;. Большую частку сваёй гісторыі ў Бразыліі ўсталяваная шматпартыйная сыстэма і прапарцыйнае прадстаўніцтва. Галасаваньне зьяўляецца абавязковым для пісьменных людзей паміж 18 і 69 гадамі, і неабавязковым для непісьменных і тых, чый узрост вар’іруецца ад 16 да 18 гадоў або большы за 70 год&lt;ref name=&quot;planalto&quot;/&gt;.

Самымі папулярнымі палітычнымі партыямі зьяўляюцца [[Партыя працоўных (Бразылія)|партыя працоўных]], Бразыльская сацыял-дэмакратычная партыя, [[Партыя бразыльскага дэмакратычнага руху|Бразыльскі дэмакратычны рух]] і [[Дэмакраты (партыя Бразыліі)|партыя дэмакратаў]]. Амаль усе ўрадавыя і адміністрацыйныя функцыі ажыцьцяўляюцца ворганамі і ўстановамі, якія ўваходзяць у склад выканаўчай улады.

=== Замежная палітыка ===
Традыцыйна Бразылія была лідэрам у лацінаамэрыканскай супольнасьці й мела вельмі паважную ролю ў сыстэме калектыўнай бясьпекі, а таксама эканамічнай каапэрацыі [[Паўднёвае паўшар’е|паўднёвага паўшар’я]]. Цяпер Бразылія зьяўляецца сябрам Міжамэрыканскай дамовы ўзаемнай дапамогі, а таксама сябрам [[Арганізацыя амэрыканскіх дзяржаў|Арганізацыі амэрыканскіх дзяржаў]]. Ня гэтак даўно Бразылія пачала надаваць высокі прыярытэт дачыненьням са сваімі паўднёва-амэрыканскімі суседзямі й увайшла ў Амазонскі пакт, Асацыяцыю лацінаамэрыканскай інтэграцыі і [[Мэркасур]]. Разам з [[Аргентына]]й, [[Чылі]] і [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]], Бразылія адзін з гарантаў пэруанска-эквадорскага мірнага працэсу, а таксама Бразылія пасылала сваіх жаўнераў у складзе войскаў [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў|ААН]], каб забясьпечыць спакой у [[Бэльгійскае Конга|Бэльгійскім Конга]], на [[Кіпр]]ы, [[Мазамбік]]у, [[Ангола|Анголе]], [[Усходні Тымор|Усходнім Тыморы]]. У 2004—2005 гадох уваходзіла ў склад [[Рада Бясьпекі ААН|Рады Бясьпекі ААН]]. Зараз прэтэндуе на ўваход на пастаяннай аснове разам зь [[Індыя]]й, [[Нямеччына]]й, [[Японія]]й, [[Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка|ПАР]].

Адкрытым пытаньнем бразыльскай замежнай палітыкі ёсьць некалькі неўрэгуляваных памежных справаў з [[Уругвай|Уругваем]].

==== Дачыненьні зь Беларусьсю ====
{{Асноўны артыкул|Беларуска-бразыльскія дачыненьні}}
10 лютага 1992 году ўрады Беларусі і Бразыліі ўсталявалі [[дыпляматычныя дачыненьні]]. 23 лютага 2011 году 1-ы амбасадар Беларусі ў Бразыліі [[Леанід Крупец]] прыбыў у сталіцу Бразылія, дзе 12 жніўня ўручыў даверчыя граматы прэзыдэнтцы Дылме Русэф. У чэрвені 2011 году адчынілася [[Амбасада Бразыліі ў Беларусі]]. 5 жніўня 2019 году набыло моц беларуска-бразыльскае Пагадненьне «Аб супрацы ў галіне адукацыі». На 2021 год Бразылія была найбольшым гандлёвым партнэрам Беларусі сярод краінаў [[Паўднёвая Амэрыка|Паўднёвай Амэрыкі]] і ўваходзіла ў 20-ку краінаў з найбольшым абсягам таваразвароту зь Беларусьсю. У Бразылію пераважна пастаўлялі: [[Каль|калійныя]] ўгнаеньні і сталёвы [[дрот]], [[Бавоўна|баваўняную]] і [[Лён|льняную]] тканіну, [[шыны]]. У Беларусь прадавалі: пасажырскія [[самалёт]]ы, палімэры [[прапілен]]у і [[этылен]]у, [[Кава|каву]] і распыляльнікі парашкоў. [[Беларуская дыяспара]] сустракалася ў сталіцы Бразылія і 9 штатах Бразыліі: [[Амазонас]] і [[Рыю-дэ-Жанэйру]], [[Сан-Паўлу (штат)|Сан-Паўлу]] і [[Рыю-Грандзі-ду-Норці]], [[Мінас-Жэрайс]] і [[Гаяс]], [[Рыю-Грандзі-ду-Сул]], [[Сэара]] і [[Санта-Катарына]].

=== Узброеныя сілы ===
Бразылія мае найбольшыя ў [[Лацінская Амэрыка|Лацінскай Амэрыцы]] ўзброеныя сілы, якія з 1999 году падзяляюцца на тры роды войскаў. Поўная колькасьць войскаў складае 360 тыс. чалавек. У войска прызываюцца мужчыны ва ўзросьце 19 гадоў. Фінансаваньне дастаткова нізкае — 1,1% СУП у 2023 годзе. У 2007 годзе прэзыдэнт Бразыліі абяцаў адрадзіць ВПК і значна павялічыць асігнаваньні на войска. Адраджэньне ВПК, па ягоных словах, надасьць іншы ўзровень успрыманьня Бразыліі ў сьвеце. Напрыканцы 1990-х гадоў ВПК Бразыліі прыносіў дастаткова вялізны кавалак прыбытку краіны, але за пераходны час, пасьля паразы вайсковай дыктатуры, стаўся неканкурэнтназдольным. Былі спыненыя шматлікія вайсковыя праграмы. Зараз паціху іх пачынаюць адраджаць. У тым ліку з 2007 году адрадзілі праграму будаўніцтва атамнага падводнага чоўна&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://www.ng.ru/world/2007-07-12/6_podlodka.html|загаловак=Безопасность: атомная подлодка для Лулы|выданьне=Независимая газета|дата публікацыі=12 ліпеня 2007|мова=ru}}&lt;/ref&gt;.

Бразылія ў сваім складзе мае наземныя ўзброеныя сілы, марскі флёт (''Marinha do Brasil''), у складзе якога паветраныя сілы й марская пехота (''Corpo de Fuzileiros Navais''), а таксама паветраныя сілы (''Forca Aerea Brasileira''). Бразылія праводзіла праграму стварэньня [[ядзерная зброя|ядзернае зброі]], але па прыходзе да ўлады грамадзянскае ўлады праграма была зачынена.

== Эканоміка ==
[[Файл:Sao Paulo Stock Exchange.jpg|значак|зьлева|[[Фондавая біржа Сан-Паўлу]].]]
Бразылія ўважаецца за разьвіваную краіну зь зьмяшанай рынкавай эканомікай вышэйшага за сярэдні ўзровень прыбытку, багатую на прыродныя рэсурсы&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fao.org/3/w7560e/W7560E06.htm|загаловак=6. Brazil|выдавецтва=Food and Agriculture Organization (FAO)|копія=https://web.archive.org/web/20221003111320/https://www.fao.org/3/w7560e/W7560E06.htm|дата копіі=03.10.2022}}&lt;/ref&gt;. Яна мае найбуйнейшую эканоміку ў [[Лацінская Амэрыка|Лацінскай Амэрыцы]], дзясятую паводле велічыні эканоміку ў сьвеце паводле намінальнага ВУП і восьмую паводле велічыні эканоміку паводле парітэту пакупніцкай здольнасьці&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/April|загаловак=WEO Database, April 2025. Report for Selected Countries and Subjects: World, European Union|выдавецтва=International Monetary Fund|дата публікацыі=22.04.2025}}&lt;/ref&gt;. Пасьля імклівага росту ў папярэднія дзесяцігодзьдзі Бразылія ў 2014 годзе трапіла ў рэцэсію на тле скандалу з палітычнай карупцыяй і агульнанацыянальных пратэстаў. У 2024 годзе эканоміка пачала дэманстраваць пасьлядоўны значны рост&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://finance.yahoo.com/news/brazil-economy-expands-again-consumers-120646394.html|загаловак=Brazil Economy Beats Forecasts Again as Consumers Spend Big|копія=https://web.archive.org/web/20241207002129/https://finance.yahoo.com/news/brazil-economy-expands-again-consumers-120646394.html|дата копіі=07.12.2024}}&lt;/ref&gt;. Працоўная сіла Бразыліі сягае блізу 100 мільёнаў чалавек, што ёсьць пятым паказьнікам паводле велічыні ў сьвеце. Ейныя валютныя рэзэрвы ёсьць дзясятымі паводле велічыні&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.bcb.gov.br/en/financialstability/internationalreserves|загаловак=Banco Central do Brasil – SDDS|выдавецтва=Central Bank of Brazil|копія=https://web.archive.org/web/20210721234432/https://www.bcb.gov.br/en/financialstability/internationalreserves|дата копіі=21.07.2021}}&lt;/ref&gt;. [[Фондавая біржа Сан-Паўлу]] ёсьць найбуйнейшай фондавай біржай Лацінскай Амэрыкі паводле рынкавай капіталізацыі. Аднак, прыкладна пятая частка бразыльцаў жыве ў беднасьці, у дадатак каля 3,8% ад агульнай колькасьці насельніцтва жыве на 3 даляры ў дзень&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.DDAY?locations=BR|загаловак=Poverty headcount ratio at $2.15 a day (2017 PPP) (% of population) – Brazil|выдавецтва=World Bank|копія=https://web.archive.org/web/20221003111321/https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.DDAY?locations=BR|дата копіі=03.10.2022}}&lt;/ref&gt;. Эканоміка пакутуе ад карупцыі і высокай няроўнасьці ў даходах&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=France, Guilherme|спасылка=https://knowledgehub.transparency.org/assets/uploads/helpdesk/Brazil-Country-Profile-2019_PR.pdf|загаловак=Brazil: Overview of corruption and anti-corruption|выдавецтва=Transparency International|дата публікацыі=29.01.2019|копія=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://knowledgehub.transparency.org/assets/uploads/helpdesk/Brazil-Country-Profile-2019_PR.pdf|дата копіі=09.10.2022}}&lt;/ref&gt;. Нацыянальнай валютай ёсьць [[бразыльскі рэал]].

[[Файл:Soja Tangará.jpg|значак|Соявыя палі ў штаце [[Мату-Гросу]].]]
Дывэрсыфікаваная эканоміка Бразыліі ўлучае сельскую гаспадарку, прамысловасьць і шырокі спэктар надаваных паслугаў&lt;ref&gt;{{кніга|спасылка=https://books.google.com/books?id=Wm4IWvB4rEUC&amp;pg=PA29|загаловак=Transcending Horizons Through Innovative Global Practices|выдавецтва=Excel Books|год=2009|isbn=978-81-7446-708-9}}&lt;/ref&gt;. Вялікі сэктар паслугаў складае блізу 72,7% ад агульнага ВУП, за ім крочыць прамысловы сэктар (20,7%), у той час як сельскагаспадарчы сэктар ёсьць самым маленькім і складае 6,6% ад агульнага ВУП. Бразылія ёсьць адным з найбуйнейшых вытворцаў розных сельскагаспадарчых тавараў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.fao.org/faostat/en/#data/QC/|загаловак=FAOSTAT|выдавецтва=www.fao.org|копія=https://web.archive.org/web/20161112130804/http://www.fao.org/faostat/en/#data/QC/|дата копіі=12.11.2016}}&lt;/ref&gt;, а таксама мае вялікі каапэратыўны сэктар, які забясьпечвае 50% харчаваньня ў краіне&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.ica.coop/en/media/news/how-are-agricultural-co-operatives-making-difference-brazil|загаловак=How are agricultural co-operatives making a difference in Brazil?|выдавецтва=ica.coop|копія=https://web.archive.org/web/20210413193227/https://www.ica.coop/en/media/news/how-are-agricultural-co-operatives-making-difference-brazil|дата копіі=13.04.2021}}&lt;/ref&gt;. Яна ёсьць найбуйнейшым у сьвеце вытворцам кавы цягам апошніх 150 гадоў&lt;ref&gt;{{кніга|спасылка=https://books.google.com/books?id=wokuHhx1AOUC&amp;pg=PA1834|загаловак=Value Chain Struggles|выдавецтва=John Wiley &amp; Sons|год=2011|isbn=978-1-4443-5544-4}}&lt;/ref&gt; і ёсьць найбуйнейшым у сьвеце вытворцам [[цукровы трысьнёг|цукровага трысьнёга]], [[соя|соі]] і [[апэльсін]]аў, а таксама ўваходзіць у пяцёрку найбуйнейшых вытворцаў [[кукуруза|кукурузы]], [[бавоўна|бавоўны]], [[лімон|цытрыны]], [[тытунь|тытуню]], [[ананас]]аў, [[банан]]аў, [[фасоля|фасолі]], [[какос]]аў, [[кавун]]оў і [[папая|папаі]], а таксама ўваходзіць у дзясятку найбуйнейшых сусьветных вытворцаў [[какава|какавы]], [[кеш’ю]], [[манга (плод)|манга]], [[рыс]]у, [[памідоры|памідораў]], [[сорга]], [[мандарын]]аў, [[авакада]], [[хурма|хурмы]] і [[гуава|гуавы]], сярод іншага. Што тычыцца жывёлагадоўлі, яна ёсьць адным зь пяці найбуйнейшых у сьвеце вытворцаў курынага мяса, [[ялавічына|ялавічыны]], [[сьвініна|сьвініны]] і каровінага [[малако|малака]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.fao.org/faostat/en/#data/QCL/|загаловак=Production of Brazil, by FAO|копія=https://web.archive.org/web/20161112130804/http://www.fao.org/faostat/en/#data/QCL/|дата копіі=12.11.2016}}&lt;/ref&gt;. У горназдабыўным сэктары Бразылія ёсьць адным з найбуйнейшых вытворцаў [[жалезная руда|жалезнай руды]], [[медзь|медзі]], [[золата]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://noticias.r7.com/brasil/brasil-extrai-cerca-de-2-gramas-de-ouro-por-habitante-em-5-anos-29062019|загаловак=Brasil extrai cerca de 2 gramas de ouro por habitante em 5 anos|выдавецтва=R7.com|дата публікацыі=29.06.2019|копія=https://web.archive.org/web/20200712095924/https://noticias.r7.com/brasil/brasil-extrai-cerca-de-2-gramas-de-ouro-por-habitante-em-5-anos-29062019|дата копіі=12.07.2020}}&lt;/ref&gt;, [[баксыт]]аў, [[манган|марганцу]], [[цына|цыны]], [[ніоб]]у&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://g1.globo.com/economia/noticia/2019/12/12/niobio-g1-visita-em-mg-complexo-industrial-do-maior-produtor-do-mundo.ghtml|загаловак=Nióbio: G1 visita em MG complexo industrial do maior produtor do mundo|выдавецтва=G1|дата публікацыі=12.12.2019|копія=https://web.archive.org/web/20191212144838/https://g1.globo.com/economia/noticia/2019/12/12/niobio-g1-visita-em-mg-complexo-industrial-do-maior-produtor-do-mundo.ghtml|дата копіі=12.12.2019}}&lt;/ref&gt; і [[нікель|нікеля]]. Што да каштоўных камянёў, Бразылія ёсьць найбуйнейшым у сьвеце вытворцам [[амэтыст]]аў, [[тапаз]]аў, [[агат]]аў і адным з асноўных вытворцаў [[турмаліны|турмаліну]], [[смарагд]]а, [[аквамарын]]у, [[гранат (мінэрал)|граната]] і [[апал]]у&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.cprm.gov.br/publique/Redes-Institucionais/Rede-de-Bibliotecas---Rede-Ametista/Algumas-Gemas-Classicas-1104.html|загаловак=Serviço Geológico do Brasil|выдавецтва=cprm.gov.br|копія=https://web.archive.org/web/20190906194936/http://www.cprm.gov.br/publique/Redes-Institucionais/Rede-de-Bibliotecas---Rede-Ametista/Algumas-Gemas-Classicas-1104.html|дата копіі=06.09.2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://noticias.band.uol.com.br/noticias/100000911432/rio-grande-do-sul-o-maior-exportador-de-pedras-preciosas-do-brasil.html|загаловак=Rio Grande do Sul: o maior exportador de pedras preciosas do Brasil|выдавецтва=Band.com.br|копія=https://web.archive.org/web/20180502153003/https://noticias.band.uol.com.br/noticias/100000911432/rio-grande-do-sul-o-maior-exportador-de-pedras-preciosas-do-brasil.html|дата копіі=02.05.2018}}&lt;/ref&gt;. Краіна ёсьць буйным экспартэрам соі, жалезнай руды, цэлюлёзы, кукурузы, ялавічыны, курынага мяса, соевага шроту, цукру, кавы, тытуню, бавоўны, апэльсінавага соку, абутку, самалётаў, аўтамабіляў, запчастак для транспартных сродкаў, золата, этанолю і паўфабрыкатаў з жалеза&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fazcomex.com.br/|загаловак=Fazcomex Tecnologia para Comércio Exterior – Soluções para Comex|выдавецтва=Fazcomex &amp;#124; Tecnologia para Comércio Exterior|копія=https://web.archive.org/web/20210629234222/https://www.fazcomex.com.br/|дата копіі=29.06.2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.aviculturaindustrial.com.br/imprensa/agronegocio-tem-oito-entre-dez-produtos-l%C3%ADderes-das-exportacoes-brasileiras/20200102-130051-c255|загаловак=Agronegócio tem oito entre os dez produtos líderes das exportações brasileiras em 2019|выдавецтва=Avicultura Industrial|дата публікацыі=02.01.2020|копія=https://web.archive.org/web/20210413193049/https://www.aviculturaindustrial.com.br/imprensa/agronegocio-tem-oito-entre-dez-produtos-l%C3%ADderes-das-exportacoes-brasileiras/20200102-130051-c255|дата копіі=13.04.2021}}&lt;/ref&gt;.

=== Турызм ===
[[Файл:Iguazu Cataratas2.jpg|значак|зьлева|Нацыянальны парк Ігуасу.]]
[[Турызм]] ёсьць важным сэктарам ня толькі Бразыліі, але і некалькіх іншых краінаў рэгіёну. У 2015 годзе краіну наведалі 6,36 мільёнаў чалавек, што зрабіла Бразылію асноўным напрамкам наведвальнікаў у [[Паўднёвая Амэрыка|Паўднёвай Амэрыцы]] і другім напрамкам у Лацінскай Амэрыцы пасьля [[Мэксыка|Мэксыкі]]&lt;ref&gt;{{кніга|загаловак=UNWTO Tourism Highlights, 2016 Edition|год=2016|isbn=978-92-844-1814-5}}&lt;/ref&gt;. Прыбыткі ад турыстаў дасягнулі 6 мільярдаў даляраў ЗША ў 2010 годзе, што рушыла па аднаўленьні турыстычнай плыні пасьля эканамічнага крызісу 2008—2009 гадоў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://mkt.unwto.org/sites/all/files/docpdf/unwtohighlights11enhr_1.pdf|загаловак=UNWTO Tourism Highlights — 2011 Edition|выдавецтва=World Tourism Organization|дата публікацыі=06.2011|копія=https://web.archive.org/web/20120105081502/http://mkt.unwto.org/sites/all/files/docpdf/unwtohighlights11enhr_1.pdf|дата копіі=05.01.2012}}&lt;/ref&gt;. Гістарычныя рэкорды ў 5,4 мільёнаў наведвальнікаў і 6,8 мільярдаў даляраў ЗША паступленьняў былі дасягнутыя ў 2011 годзе&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.dadosefatos.turismo.gov.br/dadosefatos/home.html|загаловак=Estatisticas e Indicadores: Receita Cambial|выдавецтва=Ministério do Turismo|копія=https://web.archive.org/web/20120924012902/http://www.dadosefatos.turismo.gov.br/dadosefatos/home.html|дата копіі=24.09.2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Ministério do Turismo|спасылка=http://www.nopatio.com.br/o-que-acontece/turismo-brasileiro-com-novo-recorde-em-2011/|загаловак=Turismo Brasileiro com novo recorde em 2011|выдавецтва=No Pátio|дата публікацыі=13.01.2012|копія=https://web.archive.org/web/20130822074421/http://www.nopatio.com.br/o-que-acontece/turismo-brasileiro-com-novo-recorde-em-2011/|дата копіі=22.08.2013}}&lt;/ref&gt;. У сьпісе турыстычных напрамкаў сьвету ў 2018 годзе Бразылія займала 48-й радок паводле наведвальнасьці краіны з 6,6 мільёнамі турыстаў&lt;ref&gt;{{кніга|спасылка=https://www.e-unwto.org/doi/pdf/10.18111/9789284421152&amp;nbsp;|загаловак=International Tourism Highlights, 2019 Edition|выдавецтва=World Tourism Organization (UNWTO)|год=2019|isbn=978-92-844-2115-2}}&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Christ on Corcovado mountain.JPG|значак|Статуя [[Хрыстос Збавіцель (статуя)|Хрыстоса Збавіцеля]] ёсьць адной з галоўных турыстычных славутасьцяў Бразыліі.]]
Прыродныя паркі ёсьць самым папулярным турыстычным напрамкам. Гэта спалучаецца з [[экатурызм]]ам з адпачынкам на моры ды прыгодніцкімі падарожжамі, а таксама культурніцкім турызмам. Сярод найбольш папулярных месцаў падарожжаў ёсьць [[Амазонскі трапічны лес|трапічны лес Амазонкі]], пляжы і дзюны ў паўночна-ўсходнім рэгіёне, экалягічны рэгіён [[Пантанал]] у цэнтральна-заходнім рэгіёне, пляжы ў штатах [[Рыю-дэ-Жанэйру (штат)|Рыю-дэ-Жанэйру]] і [[Санта-Катарына|Санта-Катарыне]], культурны турызм у [[Мінас-Жэрайс]] і бізнэсовыя вандроўкі ў [[Сан-Паўлу]]&lt;ref&gt;{{кніга|прозьвішча=Guilherme Lohmann Palhares|спасылка=https://books.google.com/books?id=O91SVF9nH8gC&amp;pg=PA126|загаловак=Tourism in Brazil: Environment, Management and Segments|выдавецтва=Routledge|год=2012|isbn=978-0-415-67432-4}}&lt;/ref&gt;.

Згодна зь індэксам канкурэнтаздольнасьці падарожжаў і турызму за 2024 год, які ёсьць паказьнікам фактараў, якія робяць прывабным разьвіцьцё бізнэсу ў турыстычнай індустрыі асобных краінаў, Бразылія займала 26-е месца ў сьвеце, пры гэтым трапіўшы на трэці радок у Амэрыцы пасьля [[Канада|Канады]] і [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.weforum.org/publications/travel-tourism-development-index-2024/|загаловак=Travel &amp; Tourism Development Index 2024}}&lt;/ref&gt;. Унутраны турызм ёсьць ключавым сэгмэнтам рынку турыстычнай індустрыі ў Бразыліі. У 2005 годзе 51 мільён грамадзянаў краіны зьдзейсьнілі ў дзесяць разоў больш падарожжаў, чым замежныя турысты, і выдаткавалі ў пяць разоў больш грошай, чым замежнікі&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://200.189.169.141/site/arquivos/dados_fatos/demanda%20turistica/relatorio_executivo___turismo_domestico___2002_e_2006.pdf|загаловак=Caracterização e Dimensionamento do Turismo Domêstico no Brasil 2002 e 2006|выдавецтва=Ministério do Turismo|копія=https://web.archive.org/web/20081003062341/http://200.189.169.141/site/arquivos/dados_fatos/demanda%20turistica/relatorio_executivo___turismo_domestico___2002_e_2006.pdf|дата копіі=03.10.2008}}&lt;/ref&gt;. Асноўнымі штатамі прызначэньня ў 2023 годзе былі [[Сан-Паўлу (штат)|Сан-Паўлу]], Рыю-дэ-Жанэйру і [[Рыю-Грандзі-ду-Сул]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.estadao.com.br/web-stories/economia/brasil-qual-estado-brasileiro-atrai-mais-turistas-estrangeiros-ranking-2024-quais-estados-embratur-sao-paulo-sp-rio-de-janeiro-rj-nprei/|загаловак=Veja ranking dos Estados brasileiros que atraem mais turistas estrangeiros|выдавецтва=Estadão|копія=https://web.archive.org/web/20240625212216/https://www.estadao.com.br/web-stories/economia/brasil-qual-estado-brasileiro-atrai-mais-turistas-estrangeiros-ranking-2024-quais-estados-embratur-sao-paulo-sp-rio-de-janeiro-rj-nprei/|дата копіі=25.06.2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Redação, Da|спасылка=https://www.panrotas.com.br/mercado/pesquisas-e-estatisticas/2024/01/brasil-recebe-59-milhoes-de-estrangeiros-em-2023_202520.html|загаловак=Brasil recebe 5,9 milhões de estrangeiros em 2023|выдавецтва=Portal PANROTAS|дата публікацыі=18.01.2024|копія=https://web.archive.org/web/20240628014430/https://www.panrotas.com.br/mercado/pesquisas-e-estatisticas/2024/01/brasil-recebe-59-milhoes-de-estrangeiros-em-2023_202520.html|дата копіі=28.06.2024}}&lt;/ref&gt;. Больш з усіх па краіне падарожнічалі жыхары штату Сан-Паўлу&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Cedeño, Karina|спасылка=https://www.panrotas.com.br/mercado/destinos/2024/06/turismo-e-grande-negocio-e-sao-paulo-seguira-investindo-nele-diz-lucena_206258.html|загаловак=Turismo é grande negócio e São Paulo seguirá investindo nele, diz Lucena|выдавецтва=Portal PANROTAS|дата публікацыі=12.06.2024|копія=https://web.archive.org/web/20240628014439/https://www.panrotas.com.br/mercado/destinos/2024/06/turismo-e-grande-negocio-e-sao-paulo-seguira-investindo-nele-diz-lucena_206258.html|дата копіі=28.06.2024}}&lt;/ref&gt;. Што тычыцца прыбыткаў ад турызму, найбольш прыбытковымі штатамі былі Сан-Паўлу і [[Баія]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://agenciagov.ebc.com.br/noticias/202404/movimentacao-do-turismo-cresce-e-bate-recorde-em-varios-estados|загаловак=Movimentação do turismo bate recorde em vários estados e aquece economia|выдавецтва=Agência Gov|копія=https://web.archive.org/web/20240619181329/https://agenciagov.ebc.com.br/noticias/202404/movimentacao-do-turismo-cresce-e-bate-recorde-em-varios-estados|дата копіі=19.06.2024}}&lt;/ref&gt;. У 2005 годзе трыма асноўнымі мэтамі вандровак былі наведваньне сяброў і сям’і (53,1%), пляжы (40,8%) і культурніцкі турызм (12,5%)&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.braziltour.com/site/arquivos/dados_fatos/demanda%20turistica/demanda_turismo_domestico_setembro_2006.pdf|загаловак=Caracterização e Dimensionamento do Turismo Domêstico no Brasil 2002 e 2006: Metodologia e Desenvolvimento|выдавецтва=Ministério do Turismo|копія=https://web.archive.org/web/20061130164741/http://www.braziltour.com/site/arquivos/dados_fatos/demanda%20turistica/demanda_turismo_domestico_setembro_2006.pdf|дата копіі=30.11.2006}}&lt;/ref&gt;.

=== Навука і тэхналёгіі ===
Тэхналягічныя дасьледаваньні ў Бразыліі перадусім робяцца ў дзяржаўных унівэрсытэтах і навукова-дасьледчых інстытутах, прычым большая частка фінансаваньня фундамэнтальных дасьледаваньняў паступае ад розных дзяржаўных установаў&lt;ref&gt;{{кніга|спасылка=https://books.google.com/books?id=lI8pqyWIluYC&amp;pg=PA94|загаловак=OECD Economic Surveys: Brazil 2006|выдавецтва=OECD Publishing|год=2006|isbn=978-92-64-02999-6}}&lt;/ref&gt;. Найбольш паважанымі тэхналягічнымі цэнтрамі Бразыліі ёсьць [[Фундацыя Асвалду Круза|Інстытут Асвалду Круза]], [[Інстытут Бутантан]], Аэракасьмічны тэхнічны цэнтар, [[Бразыльская карпарацыя сельскагаспадарчых дасьледаваньняў]] і [[Нацыянальны інстытут касьмічных дасьледаваньняў]]&lt;ref&gt;{{кніга|прозьвішча=United Nations Educational, Scientific|спасылка=https://books.google.com/books?id=2ZTLCOe_fqwC&amp;pg=PA110|загаловак=UNESCO Science Report 2010: The Current Status of Science Around the World|выдавецтва=UNESCO|год=2010|старонкі=110–18|isbn=978-92-3-104132-7}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{кніга|спасылка=https://books.google.com/books?id=XD1ZaYbiWwMC&amp;pg=PA324|загаловак=Emerging Space Powers: The New Space Programs of Asia, the Middle East and South-America|выдавецтва=Springer|год=2010|isbn=978-1-4419-0874-2}}&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Ministro participa da inauguração do acelerador de partículas Sirius. (30970744907).jpg|значак|зьлева|У Нацыянальнай лябараторыі сынхратроннага сьвятла ў [[Кампінас]]е месьціцца сынхратрон [[Сырыюс (сынхратрон)|Сырыюс]].]]
[[Бразыльская касьмічная агенцыя]] мае найбольш сучасную касьмічную праграму ў Лацінскай Амэрыцы з значнымі рэсурсамі дзеля запуску ракетаў і вытворчасьці спадарожнікаў. Краіна распрацоўвае падводныя чоўны і самалёты, а таксама бярэ ўдзел у касьмічных дасьледаваньнях, бо мае Цэнтар запуску апаратаў і ёсьць адзінай краінай у Паўднёвым паўшар’і, якая накіравала сваю каманду на будаўніцтва [[Міжнародная касьмічная станцыя|Міжнароднай касьмічнай станцыі]]. Краіна таксама ўважаецца за піянэра ў пошуках нафты ў глыбакаводных умовах, адкуль яна здабывае 73% ад усёй нафты. Уран узбагачаецца на заводзе па вытворчасьці ядзернага паліва ў [[Рэзэндзі (Рыю-дэ-Жанэйру)|Рэзэндзі]] перадусім дзеля дасьледчых мэтаў, паколькі Бразылія здабывае 88% сваёй электраэнэргіі з гідраэлектрастанцыяў&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=O.C. Ferreira|спасылка=http://www.ecen.com/eee32/sistelet.htm|загаловак=O Sistema Elétrico Brasileiro|копія=https://web.archive.org/web/20210225014002/http://www.ecen.com/eee32/sistelet.htm|дата копіі=25.02.2021}}&lt;/ref&gt;, а першы атамны падводны човен краіны, як чакаецца, будзе спушчаны на ваду ў 2029 годзе&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.marinha.mil.br/programas-estrategicos/prosub|загаловак=Previsão de lançamento|выдавец=Marinha do Brasil|копія=https://web.archive.org/web/20220125114741/https://www.marinha.mil.br/programas-estrategicos/prosub|дата копіі=25.01.2022}}&lt;/ref&gt;.

Бразылія ёсьць адной з трох краінаў Лацінскай Амэрыкі&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www-elsa.physik.uni-bonn.de/accelerator_list.html|загаловак=Rheinische Friedrich-Wilhelms-Universität|выдавецтва=Elsa.physik.uni-bonn.de|дата публікацыі=18.08.2008|копія=https://web.archive.org/web/20080804121907/http://www-elsa.physik.uni-bonn.de/accelerator_list.html|дата копіі=04.08.2008}}&lt;/ref&gt;, дзе працуе [[сынхратрон]]ная лябараторыя, то бок дасьледчы цэнтар у галінах фізыкі, хіміі, матэрыялазнаўства і навукі аб жыцьці. Таксама Бразылія ёсьць адзінай лацінаамэрыканскай краінай, у якой маецца паўправадніковая кампанія з уласным вытворчым заводам — [[CEITEC]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.brasil.gov.br/sobre/science-and-technology/the-digital-electronics-industry/ceitec/br_model1?set_language=en|загаловак=CEITEC|выдавецтва=Brasil.gov.br|копія=https://web.archive.org/web/20111117055936/http://www.brasil.gov.br/sobre/science-and-technology/the-digital-electronics-industry/ceitec/br_model1?set_language=en|дата копіі=17.11.2011}}&lt;/ref&gt;. Згодна з Глябальнай справаздачай аб інфармацыйных тэхналёгіях за 2009—2010 гады Сусьветнага эканамічнага форуму, Бразылія была 61-м найбуйнейшым распрацоўнікам прадуктаў інфармацыйных тэхналёгіяў у сьвеце. У 2025 годзе Бразылія заняла 52-е месца ў [[Глябальны індэкс інавацыяў|Глябальным індэксе інавацыяў]], узьняўшыся туды з 66-га месца ў 2019 годзе&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.wipo.int/gii-ranking/en/brazil|загаловак=GII Innovation Ecosystems &amp; Data Explorer 2025|выдавецтва=WIPO}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{кніга|аўтар=Dutta, Soumitra; Lanvin, Bruno|спасылка=https://www.wipo.int/web-publications/global-innovation-index-2025/en/index.html|загаловак=Global Innovation Index 2025: Innovation at a Crossroads|выдавецтва=World Intellectual Property Organization|год=2025|isbn=978-92-805-3797-0}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2019/index.html|загаловак=Global Innovation Index 2019|выдавецтва=www.wipo.int|копія=https://web.archive.org/web/20210902101818/https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2019/index.html|дата копіі=02.09.2021}}&lt;/ref&gt;.

Сярод найбольш вядомых бразыльскіх вынаходнікаў вылучаюцца сьвятары [[Барталамэў дэ Гузман]], [[Ландэл дэ Моўра]], [[Франсішку Жуан дэ Азэвэду]], [[Албэрта Сантус-Дзюмон]]&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1901/10/20/106920457.pdf|загаловак=M. Santos Dumont Rounds Eiffel Tower|выдавец=The New York Times|дата публікацыі=20.10.1901|копія=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1901/10/20/106920457.pdf|дата копіі=09.10.2022}}&lt;/ref&gt;, [[Эварысту Канраду Энгелбэрг]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://vintagemachinery.org/mfgindex/detail.aspx?id=294|загаловак=Engelberg, Inc|выдавецтва=Vintage Machinery|копія=https://web.archive.org/web/20120321054057/http://vintagemachinery.org/mfgindex/detail.aspx?id=294|дата копіі=21.03.2012}}&lt;/ref&gt;, [[Мануэл Дыяс дэ Абрэў]], [[Андрэас Павэл]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.iht.com/articles/2005/12/16/news/profile.php|загаловак=Portable stereo's creator got his due, eventually|копія=https://web.archive.org/web/20090309065937/http://www.iht.com/articles/2005/12/16/news/profile.php|дата копіі=09.03.2009}}&lt;/ref&gt; і [[Нэліё Жузэ Нікалаі]].

=== Энэргетыка ===
[[Файл:Itaipu geral.jpg|значак|Плаціна [[Ітайпу]] на рацэ [[Парана (рака)|Парана]] ёсьць другой паводле велічыні ў сьвеце.]]
Бразылія ёсьць адзінаццатым паводле велічыні спажыўцом энэргіі ў сьвеце&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.eia.gov/international/rankings/world?pa=44&amp;u=2&amp;f=A&amp;v=none&amp;y=01/01/2021&amp;ev=false|загаловак=International – U.S. Energy Information Administration (EIA)|выдавецтва=www.eia.gov|копія=https://web.archive.org/web/20231026222938/https://www.eia.gov/international/rankings/world?pa=44&amp;u=2&amp;f=A&amp;v=none&amp;y=1|дата копіі=26.10.2023}}&lt;/ref&gt;. Большая частка ейнай энэргіі паступае з [[аднаўляльная энэргія|аднаўляльных крыніцаў]], асабліва з гідраэлектрастанцыяў. Плаціна [[Ітайпу]] ёсьць найбуйнейшай у сьвеце [[гідраэлектрастанцыя]]й паводле вытворчасьці энэргіі&lt;ref&gt;{{кніга|спасылка=https://books.google.com/books?id=67bRqegVVcwC&amp;pg=PA42|загаловак=Implementing Environmental and Resource Management|выдавецтва=Springer|год=2011|isbn=978-3-540-77568-3}}&lt;/ref&gt;, акрамя гэтага ў краіне таксама іншыя буйныя электрастанцыі, як то [[ГЭС Бэлу-Монці|Бэлу-Монці]] і [[ГЭС Тукуруі|Тукуруі]]. Першы аўтамабіль з этанольным рухавіком быў выпушчаны ў 1978 годзе, а першы самалётны рухавік, які працуе на этаноле, быў высунуты на публіку ў 2005 годзе&lt;ref&gt;{{кніга|спасылка=https://books.google.com/books?id=T6U8AUm1ef4C&amp;pg=PA193|загаловак=OECD Economic Surveys: Brazil 2001|выдавецтва=OECD Publishing|год=2001|isbn=978-92-64-19141-9}}&lt;/ref&gt;. У канцы 2021 году Бразылія была другой краінай у сьвеце паводле выпрацаванай гідраэлектраэнэргіі (109,4 ГВт) і энэргіі, якая была здабытая зь [[біямаса|біямасы]] (15,8 ГВт). Таксама гэта сёмая краіна ў сьвеце паводле вытворчасьці ветраэнэргетыкі (21,1 ГВт) і 14-я краінай у сьвеце паводле выпрацоўкі сонечнай энэргіі (13,0 ГВт)&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.irena.org/-/media/Files/IRENA/Agency/Publication/2022/Apr/IRENA_RE_Capacity_Statistics_2022.pdf|загаловак=Renewable Capacity Statistics 2022|выдавецтва=IRENA|копія=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.irena.org/-/media/Files/IRENA/Agency/Publication/2022/Apr/IRENA_RE_Capacity_Statistics_2022.pdf|дата копіі=09.10.2022}}&lt;/ref&gt;.

Асноўнай характарыстыкай энэргекі Бразыліі ёсьць тое, што яна ў значнай ступені грунтуецца на аднаўляльных крыніцах энэргіі, чым адрозьніваецца ад сусьветнай энэргетыцы. У той час як у 2019 годзе сусьветная вытворчасьць энэргіі толькі на 14% складалася з аднаўляльных крыніцаў, у гэты час у Бразыліі гэты паказьнік сягаў 45%. Сярод іншых крыніцаў бразыльскай энэргетыкі вылучаюцца [[нафта]], [[прыродны газ]] ды іншыя рэсурсы&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.epe.gov.br/pt/abcdenergia/matriz-energetica-e-eletrica|загаловак=Matriz Energética e Elétrica|выдавецтва=Empresa de Pesquisa Energética}}&lt;/ref&gt;.

Што тычыцца электраэнэргетыкі, тут розьніца паміж Бразыліяй і сьветам у справе выкарыстаньня аднаўляльных крыніцаў яшчэ большая. Гэтак у 2019 годзе ў сьвеце вытворчасьць электраэнэргіі на 25% палягала на аднаўляльную электраэнэргыку, у той час як у Бразыліі гэты паказьнік складаў 83%. Бразылія мае найбуйнейшы электраэнэргетычны сэктар у Лацінскай Амэрыцы. Ягоная магутнасьць на канец 2021 году складала {{Лік|181532}} МВт&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20230411135506/https://antigo.aneel.gov.br/web/guest/sala-de-imprensa-exibicao-2/-/asset_publisher/zXQREz8EVlZ6/content/brasil-termina-2021-com-maior-acrescimo-em-potencia-instalada-desde-2016/656877?inheritRedirect=false&amp;redirect=https%3A%2F%2Fantigo.aneel.gov.br%2Fweb%2Fguest%2Fsala-de-imprensa-exibicao-2%3Fp_p_id%3D101_INSTANCE_zXQREz8EVlZ6&amp;p_p_lifecycle=0&amp;p_p_state=normal&amp;p_p_mode=view&amp;p_p_col_id=column-2&amp;p_p_col_pos=2&amp;p_p_col_count=3&amp;_101_INSTANCE_zXQREz8EVlZ6_advancedSearch=false&amp;_101_INSTANCE_zXQREz8EVlZ6_keywords=&amp;_101_INSTANCE_zXQREz8EVlZ6_delta=15&amp;p_r_p_564233524_resetCur=false&amp;_101_INSTANCE_zXQREz8EVlZ6_cur=5&amp;_101_INSTANCE_zXQREz8EVlZ6_andOperator=true  National Agency of Energy].&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
[[Файл:Population density Brazil 2022.svg|значак|Шчыльнасьць насельніцтва Бразыліі ў 2022 годзе.]]
Згодна з апошнім афіцыйным прагнозам, колькасьць насельніцтва Бразыліі на 1 ліпеня 2025 году складала {{Лік|213421037}} чалавек, што больш, чым 203 мільёны, якія былі выяўленыя перапісам насельніцтва 2022 году&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.ibge.gov.br/estatisticas/sociais/populacao/9103-estimativas-de-populacao.html|загаловак=Estimativas da população residente para os municípios e para as unidades da federação|выдавецтва=IBGE}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://agenciabrasil.ebc.com.br/en/geral/noticia/2024-08/brazilian-population-likely-start-shrinking-2042|загаловак=Brazilian population likely to start shrinking in 2042|выдавецтва=Agência Brasil|дата публікацыі=23.08.2024}}&lt;/ref&gt;. Паводле зьвестак 83,75% насельніцтва жыве ў гарадах&lt;ref&gt;2008 PNAD. [http://www.sidra.ibge.gov.br/bda/tabela/protabl.asp?c=261&amp;i=P&amp;nome=on&amp;notarodape=on&amp;tab=261&amp;unit=0&amp;pov=3&amp;opc1=1&amp;poc2=1&amp;OpcTipoNivt=1&amp;opn1=2&amp;nivt=0&amp;poc1=2&amp;sec58=0&amp;orp=6&amp;qtu3=27&amp;opv=1&amp;sec1=0&amp;sec1=1&amp;sec1=2&amp;opc2=1&amp;pop=1&amp;opn2=2&amp;orv=2&amp;orc2=4&amp;opc58=1&amp;qtu2=5&amp;sev=93&amp;sev=1000093&amp;sec2=0&amp;opp=1&amp;opn3=0&amp;orc1=3&amp;poc58=1&amp;qtu1=1&amp;cabec=on&amp;orc58=5&amp;opn7=0&amp;decm=99&amp;ascendente=on&amp;sep=43343&amp;orn=1&amp;qtu7=9&amp;pon=2&amp;OpcCara=44&amp;proc=1 «População residente por situação, sexo e grupos de idade»]. IBGE.&lt;/ref&gt;. Яно ў значнай ступені сканцэнтраванае на паўднёвым усходзе, дзе жывуць 89 мільёнаў жыхароў, і паўночным усходзе, дзе налічваецца 54,6 мільёнаў жыхароў, у той час як два найбольш шырокія рэгіёны, як то цэнтральна-заходні і поўнач, якія разам фармуюць 64,12% тэрыторыі Бразыліі, маюць у агульнай складанасьці толькі 33,8 мільёнаў жыхароў.

Першы перапіс насельніцтва ў Бразыліі ладзіўся ў 1872 годзе і зафіксаваў колькасьць насельніцтва ў {{Лік|9930478}} чалавек. З 1880 па 1930 гады прыбыло чатыры мільёны эўрапейцаў&lt;ref&gt;[http://www.migrationinformation.org/profiles/display.cfm?id=311 «Shaping Brazil: The Role of International Migration»]. Migration Policy Institute.&lt;/ref&gt;. Насельніцтва Бразыліі значна павялічылася паміж 1940 і 1970 гадамі празь зьніжэньне ўзроўню сьмяротнасьці, не зважаючы на нязначнае зьніжэньне нараджальнасьці. У 1940-х гадах штогадовы прырост насельніцтва складаў 2,4%. Ён павялічыўся да 3,0% у 1950-х гадах і заставаўся на ўзроўні 2,9% у 1960-х гадах, а працягласьць жыцьця ў гэты час павялічылася з 44 да 54 гадоў і ажно да 72,6 году ў 2007 годзе&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.ibge.gov.br/home/presidencia/noticias/noticia_visualiza.php?id_noticia=1275&amp;id_pagina=1|загаловак=Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística|выдавецтва=IBGE|дата публікацыі=29.11.1999}}&lt;/ref&gt;. Тым ня менш, прырост стала зьніжаецца з 1960-х гадоў, і, як чакаецца, зьнізіцца да адмоўнага значэньня да 2050 году&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.ibge.gov.br/home/presidencia/noticias/noticia_impressao.php?id_noticia=1272|загаловак=Projeção da População do Brasil — Brazil’s populational projection|выдавецтва=IBGE}}&lt;/ref&gt;, тым самым завяршыўшы дэмаграфічны пераход. У 2022 годзе ўзровень непісьменнасьці насельніцта складаў блізу 7%&lt;ref name=&quot;RF&quot;&gt;{{спасылка|спасылка=https://agenciadenoticias.ibge.gov.br/en/agencia-news/2184-news-agency/news/40118-2022-census-illiteracy-rate-falls-from-9-6-to-7-0-in-12-years-though-inequalities-persist|загаловак=2022 Census: Illiteracy rate falls from 9.6% to 7.0% in 12 years, though inequalities persist|выдавецтва=Agência de Notícias — IBGE|дата публікацыі=17.05.2024}}&lt;/ref&gt;. Дзеля параўнаньня, у 1940 годзе больш за палову насельніцтва (54%) было непісьменным&lt;ref name=&quot;RF&quot; /&gt;.

=== Этнічны склад ===
Згодна зь перапісам насельніцтва Бразыліі 2022 году 45,3% насельніцтва, то бок 92,1 мільёны, назвалі сябе парда, то бок былі зьмяшанага паходжаньня. 43,5% ці 88,2 мільёнаў чалавек вызначалі сябе белымі, 10,2% ці 20,7 мільёнаў назвалі сябе мурынамі, 0,6% ці 1,2 мільёнаў былі запісанамі як прадстаўнікі карэнных народаў, 0,4% ці 850 тысяч чалавек вызначылі сябе азіятамі&lt;ref&gt;2008 PNAD. [https://g1.globo.com/economia/censo/noticia/2023/12/22/censo-2022-cor-ou-raca.ghtml Censo 2022: Pela 1ª vez, Brasil se declara mais pardo que branco; populações preta e indígena também crescem]. IBGE.&lt;/ref&gt;.

З моманту прыбыцьця [[партугальцы|партугальцаў]] у 1500 годзе ўва ўсіх рэгіёнах краіны адбылося значнае генэтычнае зьмешваньне паміж [[індзейцы|індзейцамі]], эўрапейцамі і афрыканцамі. Эўрапейскае паходжаньне ёсьць дамінантным у сучасных [[бразыльцы|бразыльцаў]]. Гэтак згодна з усімі аўтасомнымі дасьледаваньнямі насельніцтва ад 60% да 65% складаецца ад прадстаўнікоў эўрапейскіх мігрантаў&lt;ref&gt;{{артыкул|аўтар=De Assis Poiares, Lilian; De Sá Osorio, Paulo; Spanhol, Fábio Alexandre; Coltre, Sidnei César; Rodenbusch, Rodrigo; Gusmão, Leonor; Largura, Alvaro; Sandrini, Fabiano; Da Silva, Cláudia Maria Dornelles|загаловак=Allele frequencies of 15 STRs in a representative sample of the Brazilian population|выданьне=Forensic Science International: Genetics|том=4|нумар=2|старонкі=e61—63|год=2010|DOI=10.1016/j.fsigen.2009.05.006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www1.folha.uol.com.br/folha/ciencia/ult306u633465.shtml Brazilian DNA is nearly 80% European, indicates study].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{артыкул|аўтар=Pena, Sérgio D. J.; Di Pietro, Giuliano; Fuchshuber-Moraes, Mateus; Genro, Julia Pasqualini; Hutz, Mara H.; Kehdy Fde, Fernanda de Souza Gomes; Kohlrausch, Fabiana; Magno, Luiz Alexandre Viana; Montenegro, Raquel Carvalho; Moraes, MO; De Moraes, ME; De Moraes, MR; Ojopi, EB; Perini, JA; Racciopi, C; Ribeiro-Dos-Santos, AK; Rios-Santos, F; Romano-Silva, MA; Sortica, VA|загаловак=The Genomic Ancestry of Individuals from Different Geographical Regions of Brazil Is More Uniform Than Expected|выданьне=PLOS ONE|том=6|нумар=2|год=2011|DOI=10.1371/journal.pone.0017063}}&lt;/ref&gt;. Афрыканскае паходжаньне сярод бразыльцаў ацэньваецца ў 20%—25% ад сярэдняга генэтычнага складу&lt;ref name=&quot;wiley12&quot;&gt;{{артыкул|аўтар=Lins, T. C.; Vieira, R. G.; Abreu, B. S.; Grattapaglia, D.; Pereira, R. W.|загаловак=Genetic composition of Brazilian population samples based on a set of twenty-eight ancestry informative SNPs|выданьне=American Journal of Human Biology|том=22|нумар=2|старонкі=187—192|год=03.2009|DOI=10.1002/ajhb.20976}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{артыкул|аўтар=Pena, Sérgio D. J.; Bortolini, Maria Cátira|загаловак=Pode a genética definir quem deve se beneficiar das cotas universitárias e demais ações afirmativas?|выданьне=Estudos Avançados|том=18|нумар=50|старонкі=31—50|год=01.04.2004|DOI=10.1590/S0103-40142004000100004}}&lt;/ref&gt;. Гены карэннага насельніцтва прысутныя ўва ўсіх рэгіёнах Бразыліі, фармуючы блізу 15%—20% ад сярэдняга генэтычнага складу&lt;ref name=&quot;wiley12&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.alvaro.com.br/pdf/trabalhoCientifico/ARTIGO_BRASIL_LILIAN.pdf|загаловак=Allele frequencies of 15 STRs in a representative sample of the Brazilian population|копія=https://www.webcitation.org/5xmleMZgv?url=http://www.alvaro.com.br/pdf/trabalhoCientifico/ARTIGO_BRASIL_LILIAN.pdf|дата копіі=08.04.2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://repositorio.unb.br/bitstream/10482/5542/1/2008_NeideMOGodinho.pdf|загаловак=O impacto das migrações na constituição genética de populações latino-americanas|выдавецтва=Universidade de Brasília|копія=https://web.archive.org/web/20110706162240/http://bdtd.bce.unb.br/tedesimplificado/tde_busca/arquivo.php?codArquivo=3873|дата копіі=06.07.2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{артыкул|аўтар=Pena, Sérgio D. J.; Pietro, Giuliano Di; Fuchshuber-Moraes, Mateus; Genro, Julia Pasqualini; Hutz, Mara H.; Kehdy, Fernanda de Souza Gomes; Kohlrausch, Fabiana; Magno, Luiz Alexandre Viana; Montenegro, Raquel Carvalho; Moraes, Manoel Odorico; Moraes, Maria Elisabete Amaral de; Moraes, Milene Raiol de; Ojopi, Élida B.; Perini, Jamila A.; Racciopi, Clarice; Ribeiro-dos-Santos, Ândrea Kely Campos; Rios-Santos, Fabrício; Romano-Silva, Marco A.; Sortica, Vinicius A.|загаловак=The Genomic Ancestry of Individuals from Different Geographical Regions of Brazil Is More Uniform Than Expected|выданьне=PLOS ONE|том=6|нумар=2|год=16.02.2011|DOI=10.1371/journal.pone.0017063}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.hereditas.com.br/pdfs/AJHB-Callegari-Jacquesetal2003.pdf|загаловак=SIDIA M. CALLEGARI-JACQUES et al., Historical Genetics: Spatiotemporal Analysis of the Formation|выдавецтва=Hereditas.com.br|копія=https://web.archive.org/web/20110706152708/http://www.hereditas.com.br/pdfs/AJHB-Callegari-Jacquesetal2003.pdf|дата копіі=06.07.2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{артыкул|аўтар=Callegari-Jacques, S. M.; Grattapaglia, D.; Salzano, F. M.; Salamoni, S. P.; Crossetti, S. G.; Ferreira, M. R. E.; Hutz, M. H.|загаловак=Historical genetics: Spatiotemporal analysis of the formation of the Brazilian population|выданьне=American Journal of Human Biology|том=15|нумар=6|старонкі=824—834|год=11.2003|DOI=10.1002/ajhb.10217}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://publicacoes.gene.com.br/Imprensa_genealogia/Retrato%20molecular%20do%20Brasil@Folha%20de%20S%C3%A3o%20Paulo@26-03-2000.htm|загаловак=Retrato molecular do Brasil|выдавецтва=Publicacoes.gene.com.br|копія=https://web.archive.org/web/20080306064232/http://publicacoes.gene.com.br/Imprensa_genealogia/Retrato%20molecular%20do%20Brasil@Folha%20de%20S%C3%A3o%20Paulo@26-03-2000.htm|дата копіі=06.03.2008}}&lt;/ref&gt;.

З XIX стагодзьдзя Бразылія адкрыла свае межы для іміграцыі. Паміж 1808 і 1972 гадамі ў краіну мігравала каля пяці мільёнаў чалавек з больш чым 60 краінаў, большасьць зь якіх былі партугальскага, [[італьянцы|італьянскага]], [[гішпанцы|гішпанскага]], [[немцы|нямецкага]], [[ангельцы|ангельскага]], [[украінцы|украінскага]], [[палякі|польскага]], [[габрэі|габрэйскага]], афрыканскага, [[армяне|армянскага]], [[расейцы|расейскага]], [[кітайцы|кітайскага]], [[японцы|японскага]], [[карэйцы|карэйскага]] і [[арабы|арабскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;{{артыкул|аўтар=Maria Stella Ferreira-Levy|загаловак=O papel da migração internacional na evolução da população brasileira (1872 a 1972)|выданьне=Revista de Saúde Pública|том=8|нумар=supl|старонкі=49—90|год=1974|DOI=10.1590/S0034-89101974000500003}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Zirin, 2014. Chapter 2, Section «The Beginning of the 'Mosaic'».&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{артыкул|аўтар=Grün, Roberto|загаловак=The Armenian Renaissance in Brazil|выданьне=The Americas|том=53|нумар=1|старонкі=113—151|год=07.1996|DOI=10.2307/1007476}}&lt;/ref&gt;. Бразылія мае другую паводле велічыні габрэйскую супольнасьць у Лацінскай Амэрыцы пасьля [[Аргентына|Аргентыны]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.bh.org.il/jewish-community-brazil/|загаловак=The Jewish Community in Brazil|выдавецтва=Beit Hatfutsot}}&lt;/ref&gt;. Па-за арабскім сьветам Бразылія таксама мае найбольшую колькасьць насельніцтва арабскага паходжаньня ў сьвеце, якіх у краіне налічваецца 15—20 мільёнаў чалавек&lt;ref&gt;{{кніга|прозьвішча=Silvia Ferabolli|спасылка=https://books.google.com/books?id=R5CbBAAAQBAJ&amp;pg=PA151|загаловак=Arab Regionalism: A Post-Structural Perspective|выдавецтва=Routledge|isbn=978-1-317-65803-0}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{кніга|прозьвішча=Paul Amar|спасылка=https://books.google.com/books?id=XGKuCAAAQBAJ&amp;pg=PA40|загаловак=The Middle East and Brazil: Perspectives on the New Global South|выдавецтва=Indiana University Press|isbn=978-0-253-01496-2}}&lt;/ref&gt;. Паводле зьвестак Міністэрства замежных справаў Бразыліі, у краіне жыве лібанская дыяспара ў 7–10 мільёнаў чалавек, што перавышае колькасьць [[лібанцы|лібанцаў]], якія ўласна жывуць у [[Лібан]]е&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Bercito, Diogo|спасылка=https://ccas.georgetown.edu/2021/06/08/from-beirut-to-brazil/|загаловак=From Beirut to Brazil|выдавецтва=CCAS|дата публікацыі=08.06.2021}}&lt;/ref&gt;.

Бразыльскае грамадзтва больш выразна падзеленая паводле сацыяльнай клясы, хоць паміж расавымі групамі назіраецца высокая дыспрапорцыя ў прыбытках, таму [[расізм]] і клясавая прыналежнасьць часта перасякаюцца. Больш высокі адсотак мурынаў, [[мулаты|мулатаў]] і прадстаўнікоў адразу трох расаў можна знайсьці перадусім на ўсходнім узьбярэжжы паўночна-ўсходняга рэгіёну ад [[Баія|Баіі]] да [[Параіба|Параібы]]{{Зноска|Azevedo|1971|Azevedo|74—75}}, а таксама ў паўночнай частцы [[Мараньян (штат)|Мараньяну]]{{Зноска|Azevedo|1971|Azevedo|74}}, паўднёвай частцы Мінас-Жэрайсу{{Зноска|Azevedo|1971|Azevedo|161}} і ўсходняй частцы Рыю-дэ-Жанэйру{{Зноска|Azevedo|1971|Azevedo|161}}. Людзі з індзейскім паходжаньнем складаюць большасьць насельніцтва ў паўночных, паўночна-ўсходніх і цэнтральна-заходніх рэгіёнах.

=== Мова ===
[[Файл:Interior do Museu da Língua Portuguesa em São Paulo, Brasil.jpg|значак|зьлева|[[Музэй партугальскай мовы]] ў [[Сан-Паўлу]].]]
Афіцыйнай мовай Бразыліі ёсьць [[партугальская мова|партугальская]]. Ёй размаўляе амаль усё насельніцтва, і гэта практычна адзіная мова, якая выкарыстоўваецца ў газэтах, на радыё, тэлебачаньні, а таксама ў бізнэсовых і адміністрацыйных справах. Бразылія — адзіная партугальскамоўная краіна ў [[Амэрыка|Амэрыцы]], што робіць гэтую мову важнай часткай бразыльскай нацыянальнай ідэнтычнасьці, а культура краіны, базуючыся на партугальскай мове, розьніцца ад культуры ейных гішпанамоўных суседзяў.

[[Файл:Ruas de Pomerode (cropped).jpg|значак|У месьце [[Памэродэ]] ў штаце [[Санта-Катарына]] [[памеранскі дыялект]] [[нямецкая мова|нямецкай мовы]] ёсьць суафіцыйнай нароўні з партугальскай празь вялікую нямецкую супольнасьць.]]
[[Бразыльская партугальская мова]] разьвівалася самастойна, перадусім на грунце цэнтральных і паўднёвых дыялектаў эўрапейскай партугальскай мовы XVI стагодзьдзя&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.sibila.com.br/index.php/world-map-of-portuguese/424|загаловак=Learn About Portuguese Language|выдавецтва=Sibila.com.br|дата публікацыі=25.04.2009|копія=https://web.archive.org/web/20120420010533/http://www.sibila.com.br/index.php/world-map-of-portuguese/424|дата копіі=20.04.2012}}&lt;/ref&gt;, зь некаторым уплывам амэрыканскіх і афрыканскіх моваў, асабліва заходнеафрыканскай і банту, але ўплыў абмежаваны толькі лексыкай&lt;ref name=&quot;Portuguese&quot;&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=br|загаловак=Languages of Brazil|выдавецтва=Ethnologue}}&lt;/ref&gt;. У выніку мова некалькі адрозьніваецца, галоўным чынам у [[фанэтыка|фанэтыцы]], ад мовы [[Партугалія|Партугаліі]] і іншых партугаламоўных краінаў. Закон аб [[мігоўная мова|мове жэстаў]] 2002 году&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100910070529/http://www.planalto.gov.br/ccivil_03/LEIS/2002/L10436.htm LEI Nº 10.436, DE 24 DE ABRIL DE 2002]. Presidência da República, Casa Civil, Subchefia para Assuntos Jurídicos.&lt;/ref&gt; патрабуе ад дзяржаўных органаў і дзяржаўных установаў надаваць інфармацыю на бразыльскай мове жэстаў. Асобная прызэдэнцкая пастанова 2005 году пашырыла ўжываньне мовы жэстаў на выкладаньне ў навучальных установах і [[лягапэдыя|лягапэдыі]]&lt;ref&gt;[http://www.planalto.gov.br/ccivil_03/_ato2004-2006/2005/decreto/d5626.htm Brazilian decree nº 5626, 22 December 2005]. Planalto.gov.br.&lt;/ref&gt;. Выкладчыкі, інструктары і перакладнікі гэтай мовы ёсьць прызнанымі спэцыялістамі. Школы і службы аховы здароўя павінны забясьпечваць інклюзіўнасьць глухім людзям&lt;ref&gt;{{кніга|прозьвішча=Charles J. Russo|спасылка=https://books.google.com/books?id=JuV1cZ7NJHIC&amp;pg=PA45|загаловак=The Legal Rights of Students with Disabilities: International Perspectives|выдавецтва=Rowman &amp; Littlefield Publishers|год=2011|isbn=978-1-4422-1085-1}}&lt;/ref&gt;.

Мовы меншасьцяў распаўсюджаныя ва ўсёй краіне. У аддаленых рэгіёнах размаўляюць на сто васьмідзесяці індзейскіх мовах, а значная колькасьць іншых распаўсюджаных моваў ёсьць мовамі імігрантаў і іхных нашчадкаў&lt;ref name=&quot;Portuguese&quot; /&gt;. У некаторых грамадах мясцовыя індзейскія мовы маюць суафіцыйны статус поруч з партугальскай&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Rohter, Larry|спасылка=https://www.nytimes.com/2005/08/28/international/americas/28amazon.html|загаловак=Language Born of Colonialism Thrives Again in Amazon|выдавец=The New York Times|дата публікацыі=28.08.2005}}&lt;/ref&gt;. У паўднёвых і паўднёва-ўсходніх рэгіёнах існуюць значныя супольнасьці нямецкага і італьянскага паходжаньня. Родныя мовы іхных продкаў трапілі ў Бразылію і жывыя там дагэтуль, але знаходзяцца там пад моцным уплывам партугальскай мовы&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.dw.de/dw/article/0,,1174391,00.html|загаловак=O alemão lusitano do Sul do Brasil|выдавецтва=DW-World.de}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.labeurb.unicamp.br/elb/europeias/talian.htm|загаловак=ELB|выдавецтва=labeurb.unicamp.br}}&lt;/ref&gt;. [[Італьянская мова]] афіцыйна ўважаецца за гістарычную спадчыну ў штаце [[Рыю-Грандзі-ду-Сул]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.sitoveneto.org/talian_patrimonio_de_rio_grando_do_sul.html|загаловак=Approvato il progetto che dichiara il 'Talian' come patrimonio del Rio Grande del Sud – Brasile|выдавецтва=Sitoveneto|копія=https://web.archive.org/web/20120304160633/http://www.sitoveneto.org/talian_patrimonio_de_rio_grando_do_sul.html|дата копіі=04.03.2012}}&lt;/ref&gt;, а два нямецкія дыялекты маюць статус суафіцыйных у некалькіх грамадах&lt;ref&gt;{{кніга|прозьвішча=Patrick Stevenson|спасылка=https://books.google.com/books?id=AviTvt-cPaUC&amp;pg=PA39|загаловак=The German Language and the Real World: Sociolinguistic, Cultural, and Pragmatic Perspectives on Contemporary German|выдавецтва=Oxford University Press|год=1997|isbn=978-0-19-823738-9}}&lt;/ref&gt;. Італьянская мова таксама прызнаная за «этнічную мову» у [[Санта-Тэрэза (Эсьпірыту-Санту)|Санта-Тэрэзе]] і [[Віла-Вэльля|Віла-Вэльлі]], якія месьцяцца ў штаце [[Эсьпірыту-Санту]]&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Angelini, Andrea|спасылка=https://italicsmag.com/2018/09/06/italian-language-countries-world-2|загаловак=Not just Dante: Italian speaking countries in the world – part two|выдавецтва=Italics Magazine|дата публікацыі=06.09.2018}}&lt;/ref&gt;.

=== Рэлігія ===
[[Файл:Basilica of the National Shrine of Our Lady of Aparecida, 2007.jpg|значак|зьлева|[[Катэдра Нацыянальнага санктуарыя Маці Божай Апарэсыды]].]]
[[Хрысьціянства]] ёсьць галоўнай рэлігіяй краіны, прычым [[каталіцтва]] пераважае сярод іншых канфэсіяў. Бразылія мае найбольшую колькасьць каталіцкага насельніцтва ў сьвеце&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.pewforum.org/2013/02/13/the-global-catholic-population/|загаловак=The Global Catholic Population|выдавецтва=Pew Research Center|дата публікацыі=13.02.2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.catholicnewsagency.com/news/262883/worldwide-catholic-population-hits-14-billion|загаловак=Worldwide Catholic population hits 1.4 billion|выдавецтва=Catholic News Agency}}&lt;/ref&gt;. Згодна з дэмаграфічным перапісам 2022 году, 56,75% насельніцтва вызнавалі каталіцтва, 26,85% былі [[пратэстанцтва|пратэстантамі]], 1,84% былі зьвязаныя зь [[сьпірытызм]]ам, а 5,06% былі прыналежныя да іншых рэлігіяў, пры гэтым 9,28% не наалежалі да аніякай рэлігіі. Рэлігійная разнастайнасьць у Бразыліі паўстала ў выніку сустрэчы [[Каталіцкая Царква|Каталіцкай Царквы]] з рэлігійнымі традыцыямі паняволеных афрыканскіх народаў і карэннага насельніцтва&lt;ref&gt;{{кніга|спасылка=https://books.google.com/books?id=JxgFWwK8dXwC&amp;pg=PT211|загаловак=Freedom of Religion and Belief: A World Report|выдавецтва=Routledge|год=2013|isbn=978-1-134-72229-7}}&lt;/ref&gt;. Гэтае зьліцьцё рэлігіяў у час партугальскай калянізацыі Бразыліі прывяло да разьвіцьця разнастайнага спэктру сынкрэтычных практык у рамках агульнай [[Бразыльская каталіцкая царква|Бразыльскай каталіцкай царквы]], якія характарызуюцца традыцыйнымі партугальскімі сьвятамі&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://berkleycenter.georgetown.edu/resources/countries/brazil|загаловак=Brazil|выдавецтва=Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs|копія=https://web.archive.org/web/20110825203019/http://berkleycenter.georgetown.edu/resources/countries/brazil|дата копіі=25.08.2011}}&lt;/ref&gt;.

Рэлігійны плюралізм пашырыўся цягам XX стагодзьдзя&lt;ref&gt;{{кніга|прозьвішча=Brian Morris|спасылка=https://books.google.com/books?id=PguGB_uEQh4C&amp;pg=PA223|загаловак=Religion and Anthropology: A Critical Introduction|выдавецтва=Cambridge University Press|год=2006|isbn=978-0-521-85241-8}}&lt;/ref&gt;, таму значна павялічылася пратэстанцкая супольнасьць да больш чым 22% насельніцтва ў 2010 годзе. Часткова гэта было павязана з сумесьсю ўплыву амэрыканскіх місіянэраў і ўрада ЗША&lt;ref&gt;{{кніга|спасылка=https://books.google.com/books?id=NIBlry_2oLQC&amp;pg=PA405|загаловак=International Handbook of Protestant Education|выдавецтва=Springer|год=2012|isbn=978-94-007-2386-3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Tautz, Carlos|спасылка=https://www.intercept.com.br/2025/04/07/como-os-eua-usaram-a-religiao-para-combater-o-comunismo-no-brasil/|загаловак=Como os EUA usaram a religião para combater o comunismo no Brasil|выдавецтва=Intercept Brasil|дата публікацыі=07.04.2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Nascimento, Gilberto|спасылка=https://www.intercept.com.br/2025/10/09/pregadores-evangelicos-eua-invadem-brasil/|загаловак=Pregadores evangélicos dos EUA invadem o Brasil com a receita que elegeu Trump|выдавецтва=Intercept Brasil|дата публікацыі=09.10.2025}}&lt;/ref&gt;. Найбольш распаўсюджанымі пратэстанцкімі канфэсіямі ёсьць [[эвангельскія хрысьціяне|эвангельскія]] [[пяцідзясятніцтва|пяцідзясятнікі]]. Іншыя пратэстанцкія кірункі з прыкметнай прысутнасьцю ў краіне ўлучаюць [[баптызм|баптыстаў]], [[царква адвэнтыстаў сёмага дня|адвэнтыстаў сёмага дня]], [[лютэранства|лютэранаў]] і [[кальвінізм|рэфарматараў]]. У апошнія дзесяцігодзьдзі пратэстанства, асабліва ў формах пяцідзесятніцтва і эвангелізму, значна распаўсюдзіліся ў краіне, у той час як дзель каталікоў значна зьнізілася ў 2010-х гадах&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://berkleycenter.georgetown.edu/resources/countries/brazil|загаловак=Brazil|выдавецтва=Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs|копія=https://web.archive.org/web/20110825203019/http://berkleycenter.georgetown.edu/resources/countries/brazil|дата копіі=25.08.2011}}&lt;/ref&gt;. З 2022 году эвангелісты і каталікі пачалі пераглядаць рэлігію як палітычны фактар&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.cnnbrasil.com.br/politica/religiao-como-fator-politico-esta-diminuindo-diz-especialista-a-cnn/|загаловак=&quot;Religião como fator político está diminuindo&quot;, diz especialista à CNN|выдавецтва=CNN Brasil|дата публікацыі=14.02.2025}}&lt;/ref&gt;, а ў 2025 годзе некалькі эвангельскіх канфэсіяў працягвалі пашыраць свой уплыў на палітыку&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Nascimento, Gilberto|спасылка=https://www.intercept.com.br/2025/07/09/universal-assembleia-deus-eleicao-2026-bolsonaro-poder-congresso/|загаловак=Universal e Assembleia de Deus já miram eleição de 2026 de olho na herança de Bolsonaro e em mais poder no Congresso|выдавецтва=Intercept Brasil|дата публікацыі=09.07.2025}}&lt;/ref&gt;.

У гарадах [[Боа-Віста (Рарайма)|Боа-Віста]], [[Салвадор]] і [[Порту-Вэльлю]] найбольшая дзель нерэлігійных жыхароў у Бразыліі. [[Тэрэзына]], [[Фарталеза]] і [[Фларыянопаліс]] былі найбольш рыма-каталіцкімі ў краіне&lt;ref name=&quot;FGV no G1&quot;&gt;{{спасылка|спасылка=http://g1.globo.com/brasil/noticia/2011/08/pais-tem-menor-nivel-de-adeptos-do-catolicismo-desde-1872-diz-estudo.html|загаловак=G1 — País tem menor nível de adeptos do catolicismo desde 1872, diz estudo|выдавецтва=G1.globo.com|дата публікацыі=23.08.2011}}&lt;/ref&gt;. Вялікі Рыю-дэ-Жанэйру, не беручы ва ўвагу ўласна сам горад, быў найбольш нерэлігійным і, адпаведна, найменш рыма-каталіцкім&lt;ref name=&quot;FGV no G1&quot; /&gt;. У кастрычніку 2009 году бразыльскі Сэнат ухваліў, а ў лютым 2010 году прэзыдэнт Бразыліі зацьвердзіў пагадненьне з [[Ватыкан]]ам, у якім вызнаецца юрыдычны статут Каталіцкай Царквы ў Бразыліі&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://oglobo.globo.com/economia/senado-aprova-acordo-com-vaticano-3161783|загаловак=Senado aprova acordo com o Vaticano|выдавецтва=O Globo}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.planalto.gov.br/ccivil_03/_Ato2007-2010/2010/Decreto/D7107.htm|загаловак=Decreto nº 7.107, de 11 de fevereiro de 2010.|выдавецтва=Casa Civil da Presidência da República}}&lt;/ref&gt;.

== Культура ==
[[Файл:Desfile Portela 2014 (906185).jpg|значак|Урачыстае шэсьце на [[карнавал у Рыю-дэ-Жанэйру|карнавале ў Рыю-дэ-Жанэйру]], якое ўважаецца найвялікшым карнавалам у сьвеце.]]
Культура Бразыліі перадусім палягае на грунце партугальскай культуры праз моцных каляніяльныя сувязі з часоў [[Партугальская імпэрыя|Партугальскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;{{кніга|аўтар=Teresa A. Meade|спасылка=https://books.google.com/books?id=e6Jw-KNq2QUC&amp;pg=PA146|загаловак=A Brief History of Brazil|выдавецтва=Infobase Publishing|год=2009|isbn=978-0-8160-7788-5}}&lt;/ref&gt;. Асабліва гэта бачна ў тым, што ў Бразыліі размаўляюць [[партугальская мова|па-партугальску]], трымаюцца [[Каталіцкая Царква|рыма-каталіцкай царквы]] ды перайманьне ў каляніяльным архітэктурным стылі. Бразыльская культура таксама была пад моцным уплывам афрыканскіх, карэнных індзейскіх і ды іншых непартугальскіх эўрапейскіх культураў і традыцыяў&lt;ref&gt;{{кніга|прозьвішча=David Levinson|спасылка=https://books.google.com/books?id=uwi-rv3VV6cC&amp;pg=PA325|загаловак=Ethnic Groups Worldwide: A Ready Reference Handbook|выдавецтва=Greenwood Publishing Group|год=1998|isbn=978-1-57356-019-1}}&lt;/ref&gt;.

На бразыльскую культуру паўплывалі італьянскія, нямецкія і іншыя эўрапейскія, а таксама японскія, габрэйскія і арабскія імігранты, якія ў вялікай колькасьці засялілі поўдзень і паўднёвы ўсход Бразыліі цягам XIX і XX стагодзьдзях&lt;ref&gt;{{кніга|прозьвішча=Jeffrey Lesser|спасылка=https://books.google.com/books?id=HJW029DYOZoC&amp;pg=PA150|загаловак=Immigration, Ethnicity, and National Identity in Brazil, 1808 to the Present|выдавецтва=Cambridge University Press|год=2013|старонкі=150–55|isbn=978-0-521-19362-7}}&lt;/ref&gt;. Карэнныя індзейцы таксама паўплывалі на мову і кухню Бразыліі, гэтак жа свой унёсак зрабілі вышлыя з афрыканскага кантынэнту, якія дадалі свой калярыт у мову, кухню, музыку, танцы і рэлігію&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Freyre, Gilberto|спасылка=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_1986_May-June/ai_4375022|загаловак=The Afro-Brazilian experiment: African influence on Brazilian culture|выдавец=UNESCO|копія=https://archive.today/20120530050909/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_1986_May-June/ai_4375022|дата копіі=30.05.2012}}&lt;/ref&gt;. Бразыльскае мастацтва разьвівалася з XVI стагодзьдзя ў розных стылях, якія вар’ююцца ад [[барока]], якое дамінавала ў Бразыліі да пачатку XIX стагодзьдзя&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.fflch.usp.br/dh/ceveh/public_html/biblioteca/livros/teatro_fe/index.htm|загаловак=fflch.usp.br|выдавец=Teatro da fé: Formas de representação religiosa no Brasil e no México do século XVI|копія=https://web.archive.org/web/20130724010418/http://www.fflch.usp.br/dh/ceveh/public_html/biblioteca/livros/teatro_fe/index.htm|дата копіі=24.07.2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.itaucultural.org.br/aplicExternas/enciclopedia_IC/index.cfm?fuseaction=termos_texto_ing&amp;cd_verbete=3738&amp;lst_palavras=&amp;cd_idioma=28556&amp;cd_item=8|загаловак=The Brazilian Baroque|выдавец=Encyclopaedia Itaú Cultural|копія=https://web.archive.org/web/20110430001754/http://www.itaucultural.org.br/aplicExternas/enciclopedia_IC/index.cfm?fuseaction=termos_texto_ing&amp;cd_verbete=3738&amp;lst_palavras=&amp;cd_idioma=28556&amp;cd_item=8|дата копіі=30.04.2011}}&lt;/ref&gt;, да [[рамантызм]]у, [[мадэрнізм]]у, [[экспрэсіянізм]]у, [[кубізм]]у, [[сюррэалізм]]у і [[абстракцыянізм]]у. Бразыльскае кіно бярэ свой пачатак з канца XIX стагодзьдзя і з 1960-х гадоў атрымала новы ўзровень міжнароднага прызнаньня&lt;ref&gt;{{кніга|прозьвішча=Leslie Marsh|спасылка=https://books.google.com/books?id=I5F7E6BQ5ukC&amp;pg=PA3|загаловак=Brazilian Women's Filmmaking: From Dictatorship to Democracy|выдавецтва=University of Illinois Press|год=2012|isbn=978-0-252-09437-8}}&lt;/ref&gt;.

=== Архітэктура ===
[[Файл:Catedral1 Rodrigo Marfan.jpg|значак|зьлева|[[Бразыльская катэдра]], якая была распрацаваная архітэктарам Оскарам Німэерам у час разбудовы новай сталіцы.]]
Архітэктура Бразыліі ўвесь час была пад уплывам Эўропы, асабліва [[Партугалія|Партугаліі]]. Ейная гісторыя ўзяла свой пачатак з таго часу, калі [[Пэдру Алварыш Кабрал]] высадзіўся на бразыльскі бераг у 1500 годзе. Партугальская каляніяльная архітэктура стала першым эўрапейскім стылем, які зьявіўся ў Бразыліі&lt;ref&gt;Hue, Jorge de Souza (1999). «Uma visão da arquitectura colonial no Brasil». Rio de Janeiro.&lt;/ref&gt;. Яна заклала падмурак для ўсёй бразыльскай архітэктуры наступных стагодзьдзяў&lt;ref&gt;Boxer, Charles Ralph (1962). «The Golden Age of Brazil, 1695–1750: Growing Pains of a Colonial Society». University of California Press.&lt;/ref&gt;. У XIX стагодзьдзі, у часы [[Бразыльская імпэрыя|Бразыльскай імпэрыі]], краіна прытрымлівалася эўрапейскай моды, таму тут атрымалі пашырэньне нэаклясычная і нэагатычная архітэктура. Затым, у XX стагодзьдзі, у Бразыліі рабіліся экспэрымэнты з [[мадэрнізм|мадэрнісцкай]] архітэктурай.

Каляніяльная архітэктура Бразыліі датуецца пачаткам XVI стагодзьдзя, калі Бразылія была ўпершыню дасьледаваная, заваяваная і заселеная партугальцамі. Партугальцы будавалі дамы і іншыя збудаваньні ў стылях, знаёмым ім у Эўропе. У каляніяльным стылі будаваліся цэрквы і цывільная архітэктура, а таксама дамы і крэпасьці, як у гарадах, гэтак і сельскай мясцовасьці&lt;ref name=&quot;Guimaraens&quot;&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.mre.gov.br/cdbrasil/itamaraty/web/port/artecult/arqurb/arquitet/index.htm|загаловак=''Arquitetura''|выдавец=Arquitetura|копія=https://web.archive.org/web/20030908051315/http://www.mre.gov.br/CDBRASIL/ITAMARATY/WEB/port/artecult/arqurb/arquitet/index.htm|дата копіі=08.09.2003}}&lt;/ref&gt;.

Цягам XIX стагодзьдзя ў бразыльскай архітэктуры зьявіліся новыя эўрапейскія стылі, як то нэаклясычны і нэагатычны. Звычайна яны зьмешваліся з бразыльскімі ўплывамі з уласнай спадчыны&lt;ref name=&quot;Guimaraens&quot; /&gt;. У 1950-х гадах зьявілася мадэрнісцкая архітэктура, калі горад [[Бразылія (горад)|Бразылія]] паўстаў ад пачатку як новая фэдэральная сталіца ў глыбіні краіны, каб дапамагчы разбудаваць унутраную частку краіны. Архітэктар [[Оскар Німэер]] пабудаваў урадавыя будынкі, цэрквы і грамадзкія будынкі ў стылі мадэрнізму&lt;ref&gt;Claro, Mauro (2008). [http://www.vitruvius.com.br/revistas/read/drops/09.025/1775 «Ambientes modernos. A casa modernista da Rua Santa Cruz, de Gregori Warchavchik, e outras casas da modernidade»]. In: ''Drops''.&lt;/ref&gt;.

=== Літаратура ===
[[Файл:Machado de Assis aos 57 anos (cropped).jpg|значак|Паэт і раманіст [[Машаду дэ Асіс]] быў заснавальнікам [[Бразыльская акадэмія літаратура|Бразыльскай акадэміі літаратуры]].]]
Бразыльская літаратура ўзяла свой пачатак у XVI стагодзьдзі, з твораў першых партугальскіх дасьледнікаў Бразыліі, як то [[Пэру Ваш дэ Каміньня]], напоўненых апісаньнямі фаўны, флёры і камэнтарамі пра карэннае насельніцтва, якія захаплялі эўрапейскіх чытачоў{{Зноска|CrocittiVallance|2012|Crocitti &amp; Vallance|360}}.

Бразылія стварыла значныя творы эпохі [[рамантызм]]у, а такія аўтары, як то [[Жаакін Мануэл дэ Масэду]] і [[Жузэ Мартыніяну дэ Аленкар|Жузэ дэ Аленкар]], пісалі раманы пра каханьне і боль. Аленкар за сваю доўгую кар’еру таксама апісваў карэнных жыхароў як герояў у сваіх раманах пра індзейцаў, як то ''«[[О Гуарані]]»'', ''«[[Ірасэма]]»'' і ''«[[Убіражара (раман)|Ўбіражара]]»''&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110725100730/http://www.brasembottawa.org/en/culture_academic/literature.html «Brazilian Literature: An Introduction»]. Embassy of Brasil — Ottawa.&lt;/ref&gt;. [[Машаду дэ Асіс]], адзін зь ягоных сучасьнікаў, пісаў практычна ва ўсіх жанрах, атрымаўшы сусьветную ўхвалу і аўтарытэт сярод крытыкаў&lt;ref&gt;Candido; Antonio. (1970) «Vários escritos». São Paulo: Duas Cidades. — С. 18&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Caldwell, Helen (1970). «Machado de Assis: The Brazilian Master and his Novels». Berkeley, Los Angeles and London, University of California Press.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Fernandez, Oscar (1971). «Machado de Assis: The Brazilian Master and His Novels. The Modern Language Journal, Vol. 55, No. 4. — С. 255—256.&lt;/ref&gt;.

Бразыльскі мадэрнізм быў павязаны з нацыяналістычнай авангарднай літаратурай&lt;ref&gt;Kühl, Beatriz Mugayar (1998). «Arquitetura do ferro e arquitetura ferroviária em São Paulo: reflexões sobre a sua preservação». Atelie Editorial. — С. 202.&lt;/ref&gt;, у той час як у час [[постмадэрнізм]]у зьявілася пакаленне адметных паэтаў, як то [[Жуан Кабрал дэ Мэлу Нэту]], [[Карлус Друмрнд дэ Андрадзі]], [[Вінісіюс дэ Мараэс]], [[Кора Караліна]], [[Грасіліяну Рамус]], [[Сэсілія Мэйрэлес]], а таксама сусьветна вядомых пісьменьнікаў, якія ўздымалі як унівэрсальныя, гэтак і мясцовыя тэмы, сярод якіх вылучаюцца [[Жоржы Амаду]], [[Жуан Гімарайнс Роза]], [[Клярыса Ліспэктар]] і [[Мануэл Бандэйра]]&lt;ref&gt;Balderston, Daniel; Gonzalez, Mike (2004). «Encyclopedia of Latin American and Caribbean Literature, 1900–2003». Routledge. — С. 288.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sayers (1999). «Portugal and Brazil in Transitn». Literature. U of Minnesota Press.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Eakin, Marshall C.; de Almeida, Paulo Roberto (2005). «Envisioning Brazil: A Guide to Brazilian Studies in the United States: Literature, Culture and Civilization». University of Wisconsin Press.&lt;/ref&gt;.

Найбольш значнай літаратурнай узнагародай Бразыліі лічыцца [[прэмія Камоэнса]], якая была зафундаваная партугальскім і бразыльскім урадамі і надаецца літаратарам, якія пішуць па-партугальскую. Бразыльскія пісьменьнікі часта ўшаноўваюцца гэтай прэстыжнай узнагародай&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.bn.br/explore/premios-literarios/premio-camoes-literatura|загаловак=Prêmio Camões de Literatura &amp;#124; Biblioteca Nacional|выдавецтва=Bn.br|копія=https://web.archive.org/web/20160316050256/http://www.bn.br/explore/premios-literarios/premio-camoes-literatura|дата копіі=16.03.2016}}&lt;/ref&gt;. У Бразыліі маецца свая ўласная [[Бразыльская акадэмія літаратуры]], то бок некамэрцыйная культурная арганізацыя, скіраваная на захаваньне нацыянальнай мовы і літаратуры&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.academia.org.br/academia/quem-somos|загаловак=Quem somos &amp;#124; Academia Brasileira de Letras|выдавецтва=Academia.org.br|дата публікацыі=03.08.2014}}&lt;/ref&gt;.

=== Музыка ===
[[Файл:Tom Jobim e Chico Buarque no Festival Internacional da Canção (FIC) restored.jpg|значак|зьлева|[[Антонію Карлус Жабін]], адзін з стваральнікаў [[басанова|басановы]], і [[Шыку Буаркі]], які быў адным зь вядучых сьпевакоў [[бразыльская папулярная музыка|бразыльскай папулярнай музыкі]].]]
Бразыльская музыка спалучае ў сабе эўрапейскія, тубыльныя індзейскія і афрыканскія элемэнты&lt;ref name=&quot;FonsecaWeiner1991&quot;&gt;{{кніга|спасылка=https://books.google.com/books?id=HuZQUm_hhygC&amp;pg=PA7|загаловак=Brazilian Rhythms for Drumset|выдавецтва=Alfred Music Publishing|год=1991|isbn=978-0-7692-0987-6}}&lt;/ref&gt;. Да XVX стагодзьдзя Партугалія была адкрытая да большасьці ўплываў, якія фармавалі бразыльскую музыку, хоць многія з гэтых элемэнтаў ня мелі партугальскага паходжаньня, а агулам былі эўрапейскімі. Адным з выдатных музыкай таго часу быў [[Жузэ Маўрысію Нуньес Гарсія]], які быў аўтараў твораў з уплывам венскага клясыцызму
&lt;ref&gt;{{кніга|прозьвішча=Donna M. Di Grazia|спасылка=https://books.google.com/books?id=qyPz1PUFxW8C&amp;pg=PA457|загаловак=Nineteenth-Century Choral Music|выдавецтва=Routledge|год=2013|isbn=978-1-136-29409-9}}&lt;/ref&gt;. Галоўнай афрыканскай рысай ёсьць рытмічная разнастайнасьць да перайманьне некаторых танцаў і інструмэнтаў&lt;ref name=&quot;FonsecaWeiner1991&quot; /&gt;.

Папулярная музыка з канца XVIII стагодзьдзя, [[самба]] ўважалася за найбольш тыповую музыку Бразыліі, у выніку чаго яна пазьней трапіла ў сьпіс культурнай спадчыны ЮНЭСКО&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?RL=00101|загаловак=UNESCO Culture Sector – Intangible Heritage – 2003 Convention|выдавецтва=Unesco.org}}&lt;/ref&gt;. [[Самба-рэгі]], [[ашэ (музыка)|ашэ]], [[маракату]], [[фрэву]] і [[афошэ]] ёсьць тымі музычнымі традыцыямі, якія былі папулярызаваныя дзякуючы іхняга выкарыстаньня на штогадовых [[бразыльскі карнавал|бразыльскіх карнавалах]]&lt;ref&gt;{{кніга|прозьвішча=Larry Crook|спасылка=https://books.google.com/books?id=Skjwor64MXwC&amp;pg=PA78|загаловак=Focus: Music of Northeast Brazil|выдавецтва=Taylor &amp; Francis|год=2009|isbn=978-0-415-96066-3}}&lt;/ref&gt;. [[Фаро]] ўважаецца за тып народнай музыкі, які часта выконваецца падчас Чэрвеньскага фэстывалю на паўночным усходзе Бразыліі&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://brazilianexperience.com/brazil-from-a-to-z-forro/|загаловак=Brazil From A TO Z: FORRÓ|выдавецтва=Brazilian Experience|дата публікацыі=25.12.2015}}&lt;/ref&gt;. Як сьцьвярджаецца, фаро выкарыстоўваўся як спосаб суцішыць пачуцьцё настальгіі па сельскім ладзе жыцьця&lt;ref&gt;{{кніга|імя=Jack A. III|прозьвішча=Draper|загаловак=Forró and redemptive regionalism from the Brazilian northeast: popular music in a culture of migration|месца=New York|выдавецтва=Lang|год=2010|isbn=978-1-4331-1076-4}}&lt;/ref&gt;.

[[Шору]] ёсьць папулярным музычна-інструмэнтальным стылем. Ягонае паходжаньне бярэ свой пачатак у [[Рыю-дэ-Жанэйру]] XIX стагодзьдзя. Стыль часта мае хуткі і вясёлы рытм, характарызуецца танюткімі мадуляцыямі і поўны сынкопамі і контрапунктам&lt;ref&gt;{{кніга|аўтар=MacGowan, Chris; Pessanha, Ricardo|спасылка=https://archive.org/details/braziliansoundsa00mcgowa|загаловак=The Brazilian Sound: Samba, Bossa Nova, and the Popular Music of Brazil|выдавецтва=Temple University Press|год=1998|старонкі=[https://archive.org/details/braziliansoundsa00mcgowa/page/159 159]–61|isbn=978-1-56639-545-8}}&lt;/ref&gt;. [[Лямбада]] і [[карымбо]], якія паходзяць з штату [[Пара (штат)|Пара]], дасягнулі посьпеху ў лацінаамэрыканскай музыцы&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://americanlambada.org/patrons-history|загаловак=Our Patron's History: Awards|выдавецтва=American Lambada Organization}}&lt;/ref&gt;. [[Басанова]] таксама ёсьць вядомым стылем бразыльскай музыкі. Ён быў распрацаваны і папулярызаваны ў 1950-х і 1960-х гадах як лірычнае спалучэньне самбы і [[джаз]]у&lt;ref&gt;{{кніга|прозьвішча=Michael Campbell|спасылка=https://books.google.com/books?id=rK5DMAZsuAgC&amp;pg=PT299|загаловак=Popular Music in America: The Beat Goes on|выдавецтва=Cengage Learning|год=2011|isbn=978-0-8400-2976-8}}&lt;/ref&gt;. Фраза «басанова» літаральна перакладаецца з партугальскай мовы як «новая тэндэнцыя»&lt;ref&gt;{{кніга|прозьвішча=Gayle Kassing|спасылка=https://archive.org/details/historyofdancein00kass|загаловак=History of Dance: An Interactive Arts Approach|выдавецтва=Human Kinetics 10%|год=2007|isbn=978-0-7360-6035-6}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|3}}

== Літаратура ==
* {{кніга|аўтар=Azevedo, Aroldo|загаловак=O Brasil e suas regiões|месца=São Paulo|выдавецтва=Companhia Editora Nacional|год=1971|ref=Azevedo}}
* {{кніга|аўтар=Crocitti, John J.; Vallance, Monique M.|загаловак=Brazil Today: An Encyclopedia of Life in the Republic|выдавецтва=ABC-CLIO|год=2012|isbn=978-0-313-34672-9|ref=CrocittiVallance}}
* {{кніга|аўтар=Fausto, Boris; Devoto, Fernando J.|загаловак=Brasil e Argentina: Um ensaio de história comparada (1850—2002)|месца=São Paulo|выдавецтва=Editoria 34|год=2005|isbn=85-7326-308-3|ref=FaustoDevoto}}
* {{кніга|аўтар=Gaspari, Elio|загаловак=A ditadura envergonhada|месца=São Paulo|выдавецтва=Companhia das Letras|год=2002|isbn=85-359-0277-5|ref=Gaspari}}

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Партал|Паўднёвая Амэрыка}}
* [http://www.visitbrasil.com/en/ Бразыльскі турыстычны партал].

{{Краіны Паўднёвай Амэрыкі}}

[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]]</text>
      <sha1>sywqdl6t2t4a812tcbah2l50htncsq8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ягалкі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10541</id>
    <revision>
      <id>2686177</id>
      <parentid>2575469</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:41:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Назва */</comment>
      <origin>2686177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9050" sha1="qc3qn8faapqysfgxnsvk1z3wzgw8864" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                             = Ягалкі
|Лацінка                           = Jahałki
|Статус                            = вёска
|Назва ў родным склоне             = Ягалкоў
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = 
|Першыя згадкі                     = 
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейская]]
|Раён                              = [[Кобрынскі раён|Кобрынскі]]
|Сельсавет                         = [[Хідрынскі сельсавет|Хідрынскі]]
|Гарадзкі савет                    = 
|Старшыня гарвыканкаму             = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 3
|Год падліку колькасьці            = 2010
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Этнічны склад насельніцтва        = 
|Год падліку этнічнага складу      = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Крыніца колькасьці двароў         = 
|Паштовы індэкс                    = 
|СААТА                             = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 52
 |Шырата хвілінаў                  = 9
 |Шырата сэкундаў                  = 14
 |Даўгата градусаў                 = 24
 |Даўгата хвілінаў                 = 16
 |Даўгата сэкундаў                 = 45
|Пазыцыя подпісу на мапе           = справа
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              = 
}}
'''Ягалкі́'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Берасьцейская вобласьць}} С. 192.&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Трасьцяніца (рака)|Трасьцяніцы]]. Уваходзяць у склад [[Хідрынскі сельсавет|Хідрынскага сельсавету]] [[Кобрынскі раён|Кобрынскага раёну]] [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейскай вобласьці]].

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Ягайла (імя)}}

Агала, Агела, Егела, Агел, Егел або Егіла, пазьней Эгела, Эгель або Ягель (Aggalo&lt;ref name=&quot;Francovich-Onesti-1999-251&quot;&gt;Francovich-Onesti N. Vestigia longobarde in Italia (568—774). Lessico e antroponimia. — Roma, 1999. P. 251.&lt;/ref&gt;, Agella, Agela, Agello&lt;ref name=&quot;Morlicchio-1990-115&quot;&gt;Morlicchio E. Onomastica germanica in Italia meridionale // Dictionnaire historique des noms de famille romans. — Tübingen, 1990. P. 115.&lt;/ref&gt;, Agelo&lt;ref&gt;Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. — Wien, 1987. S. 13.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Khallieva Boiché O. Imja et Name, Aux sources de l’anthropnymie germanique, anglo-saxonne et slave. — Presses de l’université Paris-Sorbonne, 2015. P. 341.&lt;/ref&gt;, Egelo&lt;ref&gt;Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 99.&lt;/ref&gt;, Agel, Aegel&lt;ref&gt;Gantier V. La langue, les noms et le droit des anciens Germains. — Berlin 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=qmRHAAAAYAAJ&amp;q=Aegel#v=snippet&amp;q=Aegel&amp;f=false P. 130, 279].&lt;/ref&gt;, Egel&lt;ref&gt;Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=4eA8AQAAIAAJ&amp;q=Egel#v=snippet&amp;q=Egel&amp;f=false S. 19].&lt;/ref&gt;, Egila, Ecgela&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 118.&lt;/ref&gt;, Eagele&lt;ref&gt;Winkler J. Friesche naamlijst (Onomasticon Frisicum). — Leeuwarden, 1898. [https://books.google.by/books?redir_esc=y&amp;hl=ru&amp;id=L-7gyAEACAAJ&amp;q=Eagele#v=snippet&amp;q=Eagele&amp;f=false S. 76].&lt;/ref&gt;, Egel&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=%40Agelo+Egel#v=snippet&amp;q=%40Agelo%20Egel&amp;f=false S. 28].&lt;/ref&gt;, Eggel&lt;ref&gt;Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=i13cviZ0xYoC&amp;q=Eggel#v=snippet&amp;q=Eggel&amp;f=false S. 17].&lt;/ref&gt;, Eggeli&lt;ref&gt;Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DgdXAAAAcAAJ&amp;q=Eggeli#v=snippet&amp;q=Eggeli&amp;f=false S. 14, 163, 714].&lt;/ref&gt;, Jagel&lt;ref&gt;Dijkstra W. Friesch woordenboek (Lexicon frisicum). — Leeuwarden, 1911. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=rjU1_4IcvqcC&amp;q=%40Jagel#v=snippet&amp;q=%40Jagel&amp;f=false S. 190].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 43.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Morlicchio-1990-115&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Francovich-Onesti-1999-251&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Агі|ег- (аг-, ек-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Ягвін]], [[Ягінт]], [[Ягоўд]]; германскія імёны Egwinus, Egind, Egold) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] agis 'страх' або agja 'вастрыё, меч'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 39.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Апроч таго, у старажытных германскіх імёнах шырока бытаваў антрапанімічны суфікс-пашыральнік з элемэнтам -л- (-l-)&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=personennamen+ulus+olus#v=snippet&amp;q=personennamen%20ulus%20olus&amp;f=false S. 987—992]&lt;/ref&gt;. Адпаведнасьць імя Ягайла германскаму імю Agilo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1948-101&quot;&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 86.&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
* 1999 год — 1 чалавек
* 2010 год — 3 чалавекі

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://karta.brestobl.com/12kobrin/95.html Ягалкі на мапе Хідрынскага сельсавету]

{{Хідрынскі сельсавет}}
{{Кобрынскі раён}}

[[Катэгорыя:Населеныя пункты Кобрынскага раёну]]
[[Катэгорыя:Хідрынскі сельсавет]]</text>
      <sha1>qc3qn8faapqysfgxnsvk1z3wzgw8864</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Альгін</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18232</id>
    <revision>
      <id>2685957</id>
      <parentid>2683808</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T12:54:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8203" sha1="3wqgsu05bd2p79s3nlggsqhv4xbf9wa" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Альґін
|лацінка          = Algin / Alhin
|арыгінал         = Heligin
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Алег|Helgi]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -н- (-n-)}}
|варыянт          = Алгін, Элькін, Аўгін, Яўгін
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Альгі́н''' (''Алгін'', ''Элькін'', ''Аўгін'', ''Яўгін'', ''Вольгін'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. Жаночае імя — '''Альгіньня'''.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Гэлігін, Алькін, Алькен або Элкін (Heligin, Alkin&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 220.&lt;/ref&gt;, Alken&lt;ref&gt;Hartig J. Die münsterländischen Rufnamen im späten Mittelalter. — Köln — Graz, 1967. S. 132.&lt;/ref&gt;, Elkin&lt;ref&gt;Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, &amp; Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=fGUUAAAAYAAJ&amp;q=Elkin#v=snippet&amp;q=Elkin&amp;f=false P. 299].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Heligin%2C+Helechin#v=snippet&amp;q=Heligin%2C%20Helechin&amp;f=false S. 730].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Алег|-алг- (-алк-, -гэлк-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Альгерд (імя)|Альгерд]], [[Альгімонт]]; германскія імёны Algardus, Alcmunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] alhs 'бажніца', германскага helig 'сьвяты'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt;. Апроч таго, адзначалася германскае імя Augino&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Augino#v=snippet&amp;q=Augino&amp;f=false S. 206].&lt;/ref&gt; (Auginus, Augenus&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 548.&lt;/ref&gt;).

У запісах мэтрыкі папскай сэмінарыі ў Браўнсбэргу адзначаецца ў 1584 годзе [[Швэдзкая мова|швэд]] ''Olaus Alginus''&lt;ref&gt;Die Matrikel des päpstlichen Seminars zu Braunsberg 1578—1798. — Braunsberg, 1925. S. 37.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''in Olghenany'' (24 чэрвеня 1468 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 294.&lt;/ref&gt;; ''у [[Браслаў|Бряславли]]… земли пустовские… а Алгиновщину'' (26 кастрычніка 1514 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 257.&lt;/ref&gt;; ''на бояриню господарскую повету Витебъского, невестъку свою, Тишковую Богдановичъ [[Войша|Воишковича]] Олгинью… тая Ольгинья… тую Ольгинью'' (5 лютага 1539 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|228к}} С. 178.&lt;/ref&gt;; ''челядь… Дорота, Олгинина дочка'' (28 ліпеня 1542 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|230к}} P. 20.&lt;/ref&gt;; ''Алкгинишки сеножати'' (7 верасьня 1552 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=--UDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%88%D0%BA%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%88%D0%BA%D0%B8&amp;f=false С. 132].&lt;/ref&gt;; ''шляхтичовъ — панъ Станиславъ Волгиновичъ'' (1601 год)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 8. — Вильна, 1875. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Y8xhAAAAcAAJ&amp;q=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%BE#v=snippet&amp;q=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%BE&amp;f=false С. 41].&lt;/ref&gt;; ''ab Olao Algini… fundacja X. Olawa Algina'' (1676 год — XIX ст.)&lt;ref&gt;Kościół zamkowy, czyli Katedra Wileńska w jej dziejowym, liturgicznym, architektonicznym i ekonomicznym rozwoju. T. 2. — Wilno, 1910. S. 277, 282.&lt;/ref&gt;; ''Olginiany'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Яўгін — шляхціч [[Гарадзенскі павет|Гарадзенскага]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Гродненского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2018.&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Альгін (Ольгін; 1918—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Стоўпцы|Стоўпцаў]]&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/246884/ Ольгин Александр Иванович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

Элькіны (Elkin) — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 118.&lt;/ref&gt;.

У 1600 годзе ўпамінаўся маёнтак Яўгіны каля [[Вялёна|Вялёны]]&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 5. ― Вильна, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=FshZAAAAcAAJ&amp;q=%D0%AF%D0%B2%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D1%8B#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D0%B2%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D1%8B&amp;f=false С. 263].&lt;/ref&gt;.

У акце Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналася сяло Аўгінскае (Овкгинское) каля [[Пінск]]у&lt;ref&gt;Каталог древним актовым книгам губерний: Виленской, Гродненской, Минской и Ковенской, а также книгам некоторых судов губерний Могилевской и Смоленской, хранящимся ныне в Центральном архиве в Вильне. — Вильна, 1872. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=wMuFmMGU70sC&amp;q=%40%D0%9E%D0%B2%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5#v=snippet&amp;q=%40%D0%9E%D0%B2%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5&amp;f=false С. 790].&lt;/ref&gt;.

На 1904 год існавала вёска Алгінкі Карабанава Займішча ў Парэцкім павеце Смаленскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Смоленской губернии. — Смоленск, 1904. С. 291.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|гістарычнай Прусіі]] існуе вёска [[Эльгнова]], на [[Віленскі павет (ВКЛ)|гістарычнай Віленшчыне]] — [[Альгіняны]], на [[Берасьцейскі павет|гістарычнай Берасьцейшчыне]] — [[Пруска Валгінова]].

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны на -ін}}
{{Імёны з асновай алг}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>3wqgsu05bd2p79s3nlggsqhv4xbf9wa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2685961</id>
      <parentid>2685957</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T12:56:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8216" sha1="kznmarckpn1z60zu8xm8w4i3m7vd4fh" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Альґін
|лацінка          = Algin / Alhin
|арыгінал         = Heligin
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Алег|Helgi]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -н- (-n-)}}
|варыянт          = Алгін, Элькін, Аўгін, Яўгін
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Альгі́н''' (''Алгін'', ''Элькін'', ''Аўгін'', ''Яўгін'', ''Вольгін'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. Жаночае імя — '''Альгіньня'''.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Гэлігін, Алькін, Алькен або Элкін (Heligin, Alkin&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 220.&lt;/ref&gt;, Alken&lt;ref&gt;Hartig J. Die münsterländischen Rufnamen im späten Mittelalter. — Köln — Graz, 1967. S. 132.&lt;/ref&gt;, Elkin&lt;ref&gt;Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, &amp; Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=fGUUAAAAYAAJ&amp;q=Elkin#v=snippet&amp;q=Elkin&amp;f=false P. 299].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Heligin%2C+Helechin#v=snippet&amp;q=Heligin%2C%20Helechin&amp;f=false S. 730].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Алег|-алг- (-алк-, -гэлк-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Альгерд (імя)|Альгерд]], [[Альгімонт]]; германскія імёны Algardus, Alcmunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] alhs 'бажніца', германскага helig 'сьвяты'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt;. Апроч таго, адзначалася германскае імя Augino&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Augino#v=snippet&amp;q=Augino&amp;f=false S. 206].&lt;/ref&gt; (Auginus, Augenus&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 548.&lt;/ref&gt;).

У запісах мэтрыкі папскай сэмінарыі ў Браўнсбэргу адзначаецца ў 1584 годзе [[Швэдзкая мова|швэд]] ''Olaus Alginus''&lt;ref&gt;Die Matrikel des päpstlichen Seminars zu Braunsberg 1578—1798. — Braunsberg, 1925. S. 37.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''in Olghenany'' (24 чэрвеня 1468 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 294.&lt;/ref&gt;; ''у [[Браслаў|Бряславли]]… земли пустовские… а Алгиновщину'' (26 кастрычніка 1514 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 257.&lt;/ref&gt;; ''на бояриню господарскую повету Витебъского, невестъку свою, Тишковую Богдановичъ [[Войша|Воишковича]] Олгинью… тая Ольгинья… тую Ольгинью'' (5 лютага 1539 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|228к}} С. 178.&lt;/ref&gt;; ''челядь… Дорота, Олгинина дочка'' (28 ліпеня 1542 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|230к}} P. 20.&lt;/ref&gt;; ''Алкгинишки сеножати'' (7 верасьня 1552 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=--UDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%88%D0%BA%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%88%D0%BA%D0%B8&amp;f=false С. 132].&lt;/ref&gt;; ''шляхтичовъ — панъ Станиславъ Волгиновичъ'' (1601 год)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 8. — Вильна, 1875. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Y8xhAAAAcAAJ&amp;q=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%BE#v=snippet&amp;q=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%BE&amp;f=false С. 41].&lt;/ref&gt;; ''ab Olao Algini… fundacja X. Olawa Algina'' (1676 год — XIX ст.)&lt;ref&gt;Kościół zamkowy, czyli Katedra Wileńska w jej dziejowym, liturgicznym, architektonicznym i ekonomicznym rozwoju. T. 2. — Wilno, 1910. S. 277, 282.&lt;/ref&gt;; ''Olginiany'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Яўгін — шляхціч [[Гарадзенскі павет|Гарадзенскага павету]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Гродненского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2018.&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Альгін (Ольгін; 1918—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Стоўпцы|Стоўпцаў]]&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/246884/ Ольгин Александр Иванович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

Элькіны (Elkin) — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 118.&lt;/ref&gt;.

У 1600 годзе ўпамінаўся маёнтак Яўгіны каля [[Вялёна|Вялёны]]&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 5. ― Вильна, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=FshZAAAAcAAJ&amp;q=%D0%AF%D0%B2%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D1%8B#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D0%B2%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D1%8B&amp;f=false С. 263].&lt;/ref&gt;.

У акце Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналася сяло Аўгінскае (Овкгинское) каля [[Пінск]]у&lt;ref&gt;Каталог древним актовым книгам губерний: Виленской, Гродненской, Минской и Ковенской, а также книгам некоторых судов губерний Могилевской и Смоленской, хранящимся ныне в Центральном архиве в Вильне. — Вильна, 1872. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=wMuFmMGU70sC&amp;q=%40%D0%9E%D0%B2%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5#v=snippet&amp;q=%40%D0%9E%D0%B2%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5&amp;f=false С. 790].&lt;/ref&gt;.

На 1904 год існавала вёска Алгінкі Карабанава Займішча ў Парэцкім павеце Смаленскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Смоленской губернии. — Смоленск, 1904. С. 291.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|гістарычнай Прусіі]] існуе вёска [[Эльгнова]], на [[Віленскі павет (ВКЛ)|гістарычнай Віленшчыне]] — [[Альгіняны]], на [[Берасьцейскі павет|гістарычнай Берасьцейшчыне]] — [[Пруска Валгінова]].

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны на -ін}}
{{Імёны з асновай алг}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>kznmarckpn1z60zu8xm8w4i3m7vd4fh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Беларусы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18348</id>
    <revision>
      <id>2686075</id>
      <parentid>2678295</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T20:02:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45891-26</username>
        <id>99653</id>
      </contributor>
      <origin>2686075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="147852" sha1="qwc435ifuq9lyk9ckmci4dxnk6ic116" xml:space="preserve">{{Этнас
|Назва           = Беларусы
|Лацінка         = Biełarusy
|Выява           = [[Файл:Беларусы. Biełarusy. Belarusians.png|270пкс]]
|Подпіс да выявы = [[Усяслаў Чарадзей]]{{*}}[[Эўфрасіньня Полацкая]]{{*}}[[Кірыла Тураўскі]]{{*}}[[Мікола Гусоўскі]]{{*}}[[Барбара Радзівіл]]{{*}}[[Францішак Скарына]]{{*}}[[Леў Сапега]]{{*}}[[Ян Караль Хадкевіч]]{{*}}[[Казімер Семяновіч]]{{*}}[[Тадэвуш Касьцюшка]]{{*}}[[Ігнат Дамейка]]{{*}}[[Соф’я Кавалеўская]]{{*}}[[Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч]]{{*}}[[Янка Купала]]{{*}}[[Якуб Колас]]{{*}}[[Васіль Быкаў]]
|Колькасьць      = каля 9,4 мільёнаў
|Рэгіёны         = [[Беларусь]], [[Расея]], [[Украіна]], [[Казахстан]], [[Латвія]], [[Канада]], [[Бразылія]], [[Польшча]], [[Летува]], [[Эстонія]] ды інш.
|Мовы            = [[беларуская мова]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Беларусь: энцыкляпэдычны даведнік, 1995|к}} С. 107.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Павал Церашковіч|Церашковіч П.]], [[Ігар Чаквін|Чаквін І.]] Беларусы // {{Літаратура/ЭГБ|1к}} С. 464.&lt;/ref&gt;
|Рэлігія         = [[Хрысьціянства|хрысьціяне]] ([[праваслаўе]] і [[каталіцтва]], [[пратэстанцтва]] ), значная частка [[атэізм|атэістаў]].
|Блізкія этнасы = [[славяне]] ([[украінцы]], [[палякі]], [[расейцы]]{{Заўвага|Апроч прынятага сучаснай лінгвістычнай навукай падабенства моваў ([[Усходнеславянскія мовы|усходнеславянскія мовы]]), у расейцы запісалі вялікую частку жыхароў [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|беларускай этнічнай тэрыторыі]] (найперш [[Смаленскі павет|Смаленшчыны]] і [[Старадубскі павет|Старадубшчыны]]), а таксама этнічна блізкае да беларусаў насельніцтва былых [[Крывічы|крывіцкіх земляў]]. Таксама вялікую колькасьць этнічных беларусаў гвалтоўна вывезьлі ў час [[Вайна Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў|вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў]]&lt;ref name=&quot;Arlou-2012-250&quot;&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 250.&lt;/ref&gt; (паводле сучасных ацэнак, палонныя зь Вялікага Княства Літоўскага склалі да 20% жыхароў Масквы&lt;ref&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 258.&lt;/ref&gt;), значную колькасьць беларусаў улады [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] выслалі ў [[Сыбір]] па здушэньні вызвольных паўстаньняў XIX ст. або гвалтоўна эвакуавалі ў цэнтральную Расею ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]], значную колькасьць беларусаў улады [[СССР]] вывезьлі на поўнач Расеі ў выніку [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|савецкіх рэпрэсіяў]]. Многія зь пералічаных гвалтоўна вывезеных этнічных беларусаў засталіся ў Расеі і [[Асыміляцыя (культура)|асыміляваліся]]. Таксама ня варта адкідаць міграцыю насельніцтва ў межах Расейскай імпэрыі і СССР (дзеля атрыманьня вышэйшай адукацыі па ліквідацыі расейскімі ўладамі [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]] або надзелаў вольнай зямлі ў час [[Сталыпінская аграрная рэформа|Сталыпінскай рэформы]], праз службу ў расейскім або савецкім войску, працоўныя дачыненьні ды іншае).}}) і [[балты]] ([[летувісы]]{{Заўвага|Пра даўнія этнакультурныя повязі сьведчыць падабенства пэўных элемэнтаў матэрыяльнай культуры, пласт беларусізмаў у [[летувіская мова|летувіскай мове]], а таксама пласт меркаваных [[летуанізм|летуанізмаў]] у [[беларуская мова|беларускай]]}}&lt;ref&gt;{{Літаратура/Беларусь: энцыкляпэдычны даведнік, 1995|к}} С. 432.&lt;/ref&gt;)
}}
'''Белару́сы''' — [[Эўропа|эўрапейская]] [[нацыя]], асноўнае насельніцтва [[Беларусь|Беларусі]] (7&amp;nbsp;957&amp;nbsp;252 чалавек або каля 84% насельніцтва краіны на 2009 год). У значнай колькасьці жывуць таксама ў [[ЗША]], [[Расея|Расеі]], [[Украіна|Украіне]], [[Казахстан]]е, [[Латвія|Латвіі]], [[Польшча|Польшчы]], [[Летува|Летуве]], [[Чэхія|Чэхіі]], [[Канада|Канадзе]] ды інш. Агульная колькасьць у сьвеце складае каля 10 млн чалавек&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://zbsb.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=12&amp;Itemid=12|загаловак = Гісторыя|фармат = |назва праекту = |выдавец = Афіцыйны сайт [[ЗБС Бацькаўшчына]]|дата = 16 кастрычніка 2010 |мова = |камэнтар =}}&lt;/ref&gt;. Нацыянальная мова — [[Беларуская мова|беларуская]], адным з наступстваў [[Русіфікацыя Беларусі|шматгадовай палітыкі гвалтоўнай русіфікацыі]] (расейскага [[этнацыд]]у) ёсьць беларуска-[[Расейская мова|расейскі]] [[білінгвізм]]. Нацыянальныя сымбалі — герб [[Пагоня]] і ўтвораны на яго аснове зь беларускіх нацыянальных колераў [[бел-чырвона-белы сьцяг]]. Большая частка вернікаў спавядае [[Праваслаўная царква на Беларусі|праваслаўе]] (гістарычна [[Літоўская мітраполія]] [[Канстантынопальская праваслаўная царква|Канстантынопальскага патрыярхату]], якая ў 1569 годзе [[Берасьцейская унія|аднавіла еднасьць]] зь [[Сьвяты Пасад|Сьвятым Пасадам]], аднак у 1839 годзе ўлады [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] далучылі большасьць вернікаў да [[Расейская праваслаўная царква|Маскоўскай царквы]]), меншая — [[Каталіцкі касьцёл у Беларусі|рыма-каталіцтва]].

== Нацыянальныя сымбалі ==
=== Нацыянальныя колеры ===
[[Файл:Naraŭlanski Stroj stamp.jpg|значак|Марка [[Белпошта|Беларускай пошты]] з народным строем і арнамэнтам]]

Нацыянальныя колеры беларусаў — [[Белы колер|белы]] і [[чырвоны колер|чырвоны]] — гістарычны здабытак беларускай матэрыяльнай і духоўнай культуры&lt;ref name=&quot;tut.by_11.11.2020&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20210116203513/https://news.tut.by/society/707492.html Ученые из НАН Беларуси объяснили, почему «Жыве Беларусь» и БЧБ — не «циничные и оскорбительные»], [[TUT.BY]], 11.11.2020 г.&lt;/ref&gt;. Гэтыя колеры могуць выступаць у розных формах і выразах на розных носьбітах і прадметах — на нацыянальным і звычайных адзеньні, у мастацтве, у [[Геральдыка|геральдыцы]] і [[вэксілялёгія|вэксілялёгіі]]. Чырвоныя элемэнты на белай аснове лічацца найбольш пашыраным спалучэньнем колераў у беларускім арнамэнце&lt;ref&gt;Фадзеева В. Арнамент // {{Літаратура/Этнаграфія Беларусі: Энцыкляпэдыя (1989)|к}} С. 36.&lt;/ref&gt;, а адметнасьцю [[Беларуская готыка|беларускага гатычнага дойлідзтва]] ёсьць спалучэньне чырвонай цаглянай муроўкі зь белымі атынкаванымі нішамі&lt;ref name=&quot;viacorka&quot;&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] «Кроў лягла чырвонай паласой» // З гісторыяй на «Вы»: Публіцыстычныя артыкулы. — Менск: Беларусь, 1991. С. 355—369.&lt;/ref&gt;. Тым часам на вэксілялягічных матэрыялах, якія паходзяць зь Беларусі, спалучэньні белага і чырвонага колераў фіксуюцца з часоў [[Сярэднявечча]]. Напрыклад, сьцягам [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] было чырвонае палотнішча з срэбным вершнікам. Адзін з найстарэйшых яго малюнкаў датуецца 1443 годам&lt;ref name=&quot;salanda-2019-6&quot;&gt;[[Аляксей Шаланда|Шаланда А.]] Кароткі нарыс гісторыі беларускай нацыянальнай і дзяржаўнай сімволікі // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 6. &lt;/ref&gt;. Прытым гербы ваяводзтваў Вялікага Княства Літоўскага, што займалі тэрыторыю сучаснай Беларусі, паводле свайго каляровага разьвязку найбольш адпавядалі чырвона-белай гаме&lt;ref&gt;{{Літаратура/Флагі Беларусі ўчора і сёньня|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:«Мір». Замкавы комплекс.jpg|значак|Вежы [[Мірскі замак|Мірскага замка]]]]

На думку дасьледнікаў гісторыі духоўнай культуры, спалучэньне белага і чырвонага колераў сягае часоў [[Індаэўрапейцы|індаэўрапейскага адзінства]]. Паводле індаэўрапеіста і славіста [[Вячаслаў Іваноў|Вячаслава Іванова]]: ''«Індаэўрапейская герархічная сымболіка колераў вызначаецца суаднесенасьцю найвышэйшага (сьвятарскага) рангу зь белым колерам, наступнага значэньнем сацыяльнага рангу — ваярскага — з чырвоным колерам…»''&lt;ref&gt;Иванов В. В. Цветовая символика в географических названиях в свете данных типологии (К названию Белоруссии) // Балто-славянские исследования. 1980. — М., 1981. С. 166.&lt;/ref&gt;. У працэсе [[Этнагенэз беларусаў|этнагенэзу беларусаў]], паводле гісторыка [[Міхась Ткачоў|Міхася Ткачова]], белы колер стаў «''знакам дабра, знакам чысьціні, крынічнай вады, шляхетнага серабра''», сваім парадкам чырвоны колер — «''знакам жыватворнага агню, сымбалем адвагі і ваяўнічасьці, храбрасьці, доблесьці і праведнай крыві, пралітай за Айчыну''»&lt;ref name=&quot;ehb-392&quot;&gt;[[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]] Беларускія нацыянальныя сімвалы // {{Літаратура/ЭГБ|1к}} С. 392.&lt;/ref&gt;.

У [[Хрысьціянства|хрысьціянскай традыцыі]] чырвоны колер на белым фоне — знак [[Хрыстос|Хрыстовай пакуты]], пралітай за чалавецтва крыві. Ад часоў [[Сярэднявечча|Сярэднявечча]] многія мастакі выяўлялі Збаўцу, які трымае белы сьцяг з чырвоным крыжам або чырвонай паласой&lt;ref&gt;Пазьняк З. Беларускі сьцяг // Беларускія ведамасьці. № 3 (33), 2001. С. 5.&lt;/ref&gt; (напрыклад, «Уваскрасеньне Хрыста» пэндзьля [[Альбрэхт Альтдорфэр|Альбрэхта Альтдорфэра]]&lt;ref name=&quot;viacorka&quot;/&gt;). Тым часам бела-чырвона-белая стужка з XII ст. уваходзіць у камплект адзеньня [[Праваслаўная царква на Беларусі|беларускіх царкоўных герархаў]]&lt;ref name=&quot;ehb-393&quot;&gt;[[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]] Беларускія нацыянальныя сімвалы // {{Літаратура/ЭГБ|1к}} С. 393.&lt;/ref&gt; і сымбалізуе сьвятло [[Стары Запавет|Старога]] і [[Новы Запавет|Новага Запаветаў]], якое мусіць прапаведаваць [[архірэй]]&lt;ref&gt;[[Дзяніс Лісейчыкаў|Лісейчыкаў Д.]] Чаму ў патрыярха і епіскапаў бел-чырвона-белыя стужкі на мантыях і гербах? // [[Наша гісторыя]]. № 9 (26), 2020. С. 32.&lt;/ref&gt;.

У [[Эстэтыка|эстэтычным]] пляне злучэньне белага і чырвонага лічыцца клясычным і адпавядае правілам геральдыкі. Чырвоны колер у нацыянальным бела-чырвона-белым спалучэньні паходзіць з традыцыйнага беларускага гербу [[Пагоня|Пагоні]], а перавагу белага колеру абумовіла саманазва нацыі — беларусаў&lt;ref name=&quot;tut.by_11.11.2020&quot;/&gt;.

=== Герб Пагоня ===
{{Асноўны артыкул|Пагоня}}
[[Файл:Coat of Arms of Belarus (1991).svg|міні|Герб [[Пагоня]]]]

Традыцыйны нацыянальны герб беларусаў — [[Пагоня]] — дзяржаўны герб [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]&lt;ref&gt;[[Аляксей Шаланда|Шаланда А.]] Пагоня // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 382.&lt;/ref&gt;, [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]] і [[Беларусь|Рэспублікі Беларусі]], які ўвасабляе ідэю абароны Бацькаўшчыны&lt;ref name=&quot;ehb-391&quot;&gt;[[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]] Беларускія нацыянальныя сімвалы // {{Літаратура/ЭГБ|1к}} С. 391.&lt;/ref&gt;. Гэта выява ўзброенага вершніка на белым кані на чырвонай [[Тарча (геральдыка)|тарчы]]. Вершнік трымае ў паднятай правай руцэ меч, у левай — белую, чырвоную альбо сінюю [[Тарча (дасьпехі)|тарчу]] з залатым [[Крыж#Патрыяршы|шасьціканцовым крыжам]]. Зь левага боку ў вершніка ножны мяча, з-пад сядла зьвісае трохканцовая вупраж. З асноўных колераў Пагоні — нацыянальных колераў беларусаў — утвараецца [[Бел-чырвона-белы сьцяг|беларускі нацыянальны бел-чырвона-белы сьцяг]].

[[Файл:Pahonia. Пагоня (1614).jpg|міні|Пагоня зь [[Статуты Вялікага Княства Літоўскага|Літоўскага Статуту]] выданьня 1614 г.&lt;ref&gt;{{Літаратура/Геральдыка Беларусі (2010)|к}} С. 106.&lt;/ref&gt;]]

Паводле [[Міхась Ткачоў|Міхася Ткачова]], паходжаньне гербу Пагоні сягае ўглыб стагодзьдзяў і мае сэмантычную повязь з старажытнай ваеннай традыцыяй народнай пагоні — найважнейшай функцыяй арганізацыі жыцьця і побыту [[Усходнеславянскія мовы|ўсходнеславянскіх плямёнаў]], калі кожны чалавек быў у адказе за жыцьцё супляменьніка. У выпадку раптоўнага нападу супраціўніка і захопу ў палон суродзічаў кожны мужчына, які меў права насіць зброю, мусіў пехатою або конна кідацца ў пагоню за ворагам, каб адбіць палон. Ва ўмовах ваеннай дэмакратыі традыцыя народнай пагоні выконвалася безумоўна і захоўвалася стагодзьдзямі і ў эпоху [[Русь|Русі]], і ў часы Вялікага Княства Літоўскага&lt;ref name=&quot;ehb-391&quot;/&gt;. Вялікі князь літоўскі [[Ягайла]] ў сваёй ([[Лацінская мова|лацінскай]]) грамаце ад 20 лютага 1387 году пісаў: «''…паводле старажытнага звычаю, перасьлед ворага ёсьць абавязкам кожнага мужчыны ў нашым краі; гэткае [[паспалітае рушэньне]] дзеля выгнаньня ворага з нашае Літоўскае зямлі па-народнаму завецца „погоня“ (pogonia)''»&lt;ref&gt;Гісторыя Беларусі ў дакументах і матэрыялах (IX—XVIII ст.) / Склад.: В. Шчарбакоў, К. Кернажыцкі, Д. Даўгяла. Т. 1. — Менск: Выдавецтва АН БССР, 1936.&lt;/ref&gt;. Як адзначае [[Аляксей Шаланда]], беларуская гербавая назва ''Пагоня'' не пакідае ніякіх сумневаў у беларускай этнічнай прыналежнасьці грамадзтва, дзе зьявіўся і выкарыстоўваўся герб Вялікага Княства Літоўскага&lt;ref name=&quot;salanda-2019-5&quot;&gt;Шаланда А. Кароткі нарыс гісторыі беларускай нацыянальнай і дзяржаўнай сімволікі // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 5.&lt;/ref&gt;.

Першая вядомая выява Пагоні зьмяшчаецца на пячаці вялікага князя [[Гедзімін]]а і датуецца 1323 годам&lt;ref&gt;Юргенсон У. [https://web.archive.org/web/20100114132636/http://belcoins.com/numinfo.phtml?art=61 Эвалюцыя дзяржаўнага герба Вялікага княства Літоўскага па дадзеных сфрагістыкі і нумізматыкі] // [[Беларускі гістарычны часопіс]]. № 8, 2003.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Аляксей Шаланда|Шаланда А.]] Генезіс «Пагоні» — дзяржаўнага герба Вялікага княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага // [[Białoruskie Zeszyty Historyczne|Беларускі Гістарычны Зборнік — Białoruskie Zeszyty Historyczne]]. № 16.&lt;/ref&gt;. Дзяржаўны статус герб атрымаў за часамі княжаваньня [[Вітаўт|Вітаўта Вялікага]]&lt;ref name=&quot;nasievic&quot;&gt;[[Вячаслаў Насевіч|Насевіч В.]] [https://web.archive.org/web/20210503152042/https://vln.by/node/48 Сімвал Вялікага княства] // [[Чырвоная Змена]]. № 33 (13891), 28 сакавіка 1995 г.&lt;/ref&gt;. У XV—XVIII стагодзьдзях Пагоню зьмяшчалі на брамах беларускіх местаў і замкаў&lt;ref name=&quot;ehb-392&quot;/&gt;. Гэта знайшло адлюстраваньне ў мескай геральдыцы — сярод іншага, на [[Герб Магілёва|гербе Магілёва]]. Розныя вэрсіі Пагоні сталіся гербамі ваяводзтваў Вялікага Княства Літоўскага — [[Віленскае ваяводзтва|Віленскага]], [[Менскае ваяводзтва|Менскага]], [[Берасьцейскае ваяводзтва|Берасьцейскага]], [[Новагародзкае ваяводзтва|Новагародзкага]], [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|Амсьціслаўскага]], [[Полацкае ваяводзтва|Полацкага]] ды іншых (апроч [[Жамойць|Жамойці]]). Прытым выявы Пагоні прыпадаюць толькі на [[этнічная тэрыторыя|этнічную тэрыторыю беларусаў]], усе суседнія землі маюць іншыя гербы&lt;ref&gt;{{Літаратура/Наш сымбаль — Пагоня|к}} С. 25—26.&lt;/ref&gt;. Зь мінімальнымі стылістычнымі зьменамі Пагоня была дзяржаўным гербам Вялікага Княства Літоўскага і часткай гербу [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] да 1795 году, калі ў выніку падзелаў Рэчы Паспалітай тэрыторыя Беларусі апынулася ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскае імпэрыі]]. Такім чынам, на працягу больш за 500 гадоў усе этнічна беларускія землі жылі «пад знакам Пагоні», а продкі сучасных беларусаў проста ня ведалі іншай дзяржаўнай эмблемы&lt;ref name=&quot;Lalkou&quot;&gt;[[Ігар Лялькоў|Лялькоў І.]] [http://pahonia-plakat.narod.ru/bielaruskaja_simvolika.htm Пытаньне дзяржаўнай сымболікі ў Беларусі: гісторыя і сучасны стан] // [[ARCHE Пачатак]]. № 1 (21), 2002. С. 98—112.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah, Pahonia. Бел-чырвона-белы сьцяг, Пагоня (1920).jpg|значак|Беларускі нацыянальны штандар: [[Бел-чырвона-белы сьцяг]] і герб Пагоня. Паштоўка часоў [[Беларуская Народная Рэспубліка|БНР]]]]

За часамі расейскага панаваньня Пагоня ўваходзіла ў склад гербаў «беларускіх» ([[Полацкае намесьніцтва]], [[Магілёўскае намесьніцтва]], [[Віцебская губэрня]]) і «літоўскіх» ([[Гарадзенская губэрня]] і [[Віленская губэрня]]) адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак Расейскай імпэрыі. Гэты герб зьмяшчаўся на штандарах вайсковых частак, якія фармаваліся з ураджэнцаў беларускіх зямель (Палявы гусарскі беларускі полк, Полацкі Мушкетэрскі полк, Гарадзенскі гусарскі полк ды інш.). Апроч таго, колішні агульнадзяржаўны сымбаль увайшоў у склад афіцыйных гербаў усходніх беларускіх местаў ([[Віцебск]], [[Вяліж]], [[Гарадок]], [[Дзьвінск]], [[Дрыса]], [[Лепель]], [[Магілёў]], [[Невель]], [[Полацак]], [[Себеж]], [[Сураж]], [[Чэрыкаў]]). У канцы 1850-х гадоў Пагоню зьмясьцілі на дзяржаўным гербе Расейскай імпэрыі як сымбаль колішніх зямель Вялікага Княства Літоўскага. Увогуле, адлюстраваньне старажытнай Пагоні на беларускіх губэрнскіх, павятовых, мескіх і вайсковых гербах Расейскай імпэрыі канстатавала асэнсаваньне суседнімі народамі тоеснасьці паняцьцяў: геаграфічна-этнічнага — Беларусь, і геральдычнага — Пагоня&lt;ref&gt;{{Літаратура/Наш сымбаль — Пагоня|к}} С. 38.&lt;/ref&gt;. Зь іншага боку Пагоня актыўна выкарыстоўвалася ўдзельнікамі [[Паўстаньне 1830—1831 гадоў|вызвольнага паўстаньня 1830—1831 гадоў]] і [[паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў]] у якасьці сымбалю змаганьня за аднаўленьне страчанай дзяржаўнасьці. Такім чынам, герб Пагоня ў XIX стагодзьдзі з аднаго боку быў афіцыйным сымбалем, а зь іншага — неафіцыйным, рэвалюцыйна-дэмакратычным. Але ўва ўсіх выпадках ён атаясамліваўся з канкрэтнай тэрыторыяй — тэрыторыяй сучаснай Беларусі&lt;ref&gt;{{Літаратура/Наш сымбаль — Пагоня|к}} С. 36.&lt;/ref&gt;.

У пачатку XX стагодзьдзя Пагоня разам з утвораным на яе аснове нацыянальным [[Бел-чырвона-белы сьцяг|бел-чырвона-белым сьцягам]] актыўна выкарыстоўвалася [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|беларускім нацыянальным рухам]], а ў 1918 годзе яны атрымалі статус дзяржаўных гербу і сьцяга [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. У 1920 годзе герб Пагоня разам зь бел-чырвона-белым сьцягам як беларускія і дзяржаўныя выкарыстоўваліся ўдзельнікамі  [[Слуцкі збройны чын|Слуцкага збронага чыну]], вайсковага змаганьня за незалежнасьць Беларускай дзяржавы. Па захопе тэрыторыі БНР Савецкай Расеяй гэтыя сымбалі трапілі пад негалосную забарону ў [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]], аднак працягвалі актыўна выкарыстоўвацца беларусам па-за яго межамі. Па [[Дэклярацыя аб дзяржаўным сувэрэнітэце Беларусі|аднаўленьні незалежнасьці]] ў 1991 годзе Пагоня зь бел-чырвона-белым сьцягам зноў сталі афіцыйнымі дзяржаўнымі сымбалямі [[Беларусь|Беларусі]]. Аднак у 1995 годзе іх пазбавілі афіцыйнага статусу ў выніку ініцыяванага [[Аляксандар Лукашэнка|Аляксандрам Лукашэнкам]] [[рэфэрэндум у Беларусі 1995 году|рэфэрэндуму]], які адзначаўся неадпаведнасьцю Канстытуцыі і заканадаўству краіны, парушэньнем законаў і фальсыфікацыяй вынікаў галасаваньня&lt;ref name=&quot;Navumcyk&quot;&gt;[[Сяргей Навумчык|Навумчык С.]] [https://www.svaboda.org/a/27734568.html Рэфэрэндум-95 пра сымболіку і мову ня быў легітымным], [[Радыё Свабода]], 12 траўня 2019 г.&lt;/ref&gt;. У 2007 годзе [[Савет міністраў Рэспублікі Беларусь|афіцыйны ўрад Беларусі]] надаў гербу Пагоні [[Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь|статус нематэрыяльнай гістарычна-культурнай каштоўнасьці]].

=== Бел-чырвона-белы сьцяг ===
{{Асноўны артыкул|Бел-чырвона-белы сьцяг}}
[[Файл:Flag_of_Belarus_ (1918,_1991-1995).svg|міні|250x250px|Бел-чырвона-белы сьцяг]]

Гістарычны нацыянальны сьцяг беларусаў — [[бел-чырвона-белы сьцяг]]&lt;ref name=&quot;ehb-391&quot;/&gt; — дзяржаўны сьцяг Беларусі з 1918 году. Гэта палотнішча памерамі 1:2, з трох роўных гарызантальных палосаў — дзьвюх белых і адной чырвонай між імі. Утвараецца паводле правілаў [[Геральдыка|геральдыкі]] і [[вэксілялёгія|вэксілялёгіі]] зь беларускіх нацыянальных колераў&lt;ref&gt;Пастанова Вучонага савета [[Інстытут гісторыі|Інстытута гісторыі]] [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|АН Беларусі]] ад 12 верасня 1991 года // Народная газета. 7 лютага 1995. С. 1.&lt;/ref&gt; на аснове традыцыйнага нацыянальнага гербу [[Пагоня|Пагоні]]&lt;ref name=&quot;ehb-391&quot;/&gt;. Гістарычна-культурная каштоўнасьць беларускага народа&lt;ref name=&quot;tut.by_11.11.2020&quot;/&gt;, зьвязаная зь дзьвюма найважнейшымі падзеямі беларускай гісторыі — [[Трэцяя Ўстаўная грамата|абвяшчэньнем незалежнасьці]] [[Беларуская Народная Рэспубліка|нацыянальнай дзяржавы]] 25 сакавіка 1918 году і [[Дэклярацыя аб дзяржаўным сувэрэнітэце Беларусі|яе аднаўленьнем]] 25 жніўня 1991 году&lt;ref name=&quot;Navumcyk-10.11.2020&quot;&gt;[[Сяргей Навумчык|Навумчык С.]] [https://www.svaboda.org/a/30940395.html Ці патаптаўся б амапавец па фатаздымку сваёй маці], [[Радыё Свабода]], 10 лістапада 2020 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Пётар Кузьняцоў|Кузьняцоў П.]] [https://nn.by/?c=ar&amp;i=267531 «Невялікая праблема» з забаронай БЧБ], [[Наша Ніва]], 31 студзеня 2021 г.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah. Бел-чырвона-белы сьцяг (1524).jpg|значак|Бел-чырвона-белыя сьцягі на карціне «[[Бітва пад Воршай (карціна)|Бітва пад Воршай]]», 1524 г.]]

Усталяваньне бел-чырвона-белага сьцяга ў якасьці сымбалю [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|беларускага нацыянальна-вызвольнага руху]], мэтай якога было дзяржаўнае самавызначэньне беларусаў, звычайна прымяркоўваюць да пачатку XX стагодзьдзя&lt;ref name=&quot;salanda-2019-7&quot;&gt;[[Аляксей Шаланда|Шаланда А.]] Кароткі нарыс гісторыі беларускай нацыянальнай і дзяржаўнай сімволікі // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 7.&lt;/ref&gt;, хоць вэксілялягічныя матэрыялы з традыцыйным для беларусаў бела-чырвона-белым спалучэньнем колераў шырока ўжываліся яшчэ ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]], а першым дакумэнтальным сьведчаньнем выкарыстаньня бел-чырвона-белага сьцяга лічыцца [[:Файл:Battle of Orsha (1514-09-08).jpg|карціна XVI стагодзьдзя]], прысьвечаная [[Бітва пад Воршай|бітве пад Воршай]]&lt;ref name=&quot;ehb-393&quot;/&gt;. Тым часам першыя згадкі пра выкарыстаньне беларусамі нацыянальнага сьцяга ў культурна-асьветніцкай дзейнасьці паходзяць з канца XIX стагодзьдзя&lt;ref name=&quot;ehb-393&quot;/&gt;. Аднак няма зьвестак пра дакладную дату распрацоўкі і зацьверджаньня эскізу бел-чырвона-белага сьцяга&lt;ref&gt;[[Сяргей Харэўскі|Харэўскі С.]] [https://web.archive.org/web/20090602180458/http://www.nn.by/1998/06/14.htm Клаўдзі Дуж-Душэўскі. Сьцяг] // [[Наша Ніва]]. № 6, 1998. С. 15.&lt;/ref&gt;. Называюць розныя даты яго зьяўленьня — 1905, 1909, 1912, 1917 год&lt;ref name=&quot;salanda-2019-7&quot;/&gt;.  Паводле шматлікіх сьведчаньняў, аўтарам праекту сучаснай выявы бел-чырвона-белага сьцяга стаў беларускі грамадзка-палітычны і культурны дзяяч [[Клаўдзі Дуж-Душэўскі]]&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot;&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://www.svaboda.org/content/article/25155772.html| загаловак = 50 фактаў за бел-чырвона-белы сьцяг| фармат = | назва праекту = | выдавец = [http://www.svaboda.org/ Радыё свабода]| дата = 16 студзеня 2021 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, які стварыў яго на просьбу беларускiх арганiзацыяў [[Пецярбург]]у. У сваіх успамінах Клаўдзі Дуж-Душэўскі засьведчыў повязь беларускага нацыянальнага сьцяга з гербам Пагоняй: ''«Беларусы ''[даўней]'' лічылі сваім дзяржаўным сьцягам белую Пагоню на чырвоным полі»''&lt;ref&gt;Слуцкі збройны чын 1920 г. у дакумэнтах і ўспамінах / Укл. А. Гесь, У. Ляхоўскі, У. Міхнюк. — Менск: Энцыклапедыкс, 2001. С. 272.&lt;/ref&gt;.

=== Нацыянальны гімн ===
[[Файл:Pahonia, Žyvie Biełaruś. Пагоня, Жыве Беларусь (1918).jpg|міні|Паштоўка [[Беларуская Народная Рэспубліка|БНР]] з Пагоняй і [[Жыве Беларусь!|нацыянальным дэвізам]], 1918 г.]]

На статус беларускага нацыянальнага гімну прэтэндуюць некалькі твораў, сярод якіх вылучаецца дзяржаўны гімн Беларускай Народнай Рэспублікі — [[Мы выйдзем шчыльнымі радамі]]. Гэта песьня нацыянальна-вызвольнага змаганьня аўтарства [[Макар Краўцоў|Макара Касьцевіча (Краўцова)]] на музыку [[Уладзімер Тэраўскі|Ўладзімера Тэраўскага]], марш [[Першы Слуцкі полк|1-е Слуцкае стралковае брыгады войскаў БНР]] у час [[Слуцкі збройны чын|Слуцкага збройнага чыну]]. У 1991 годзе з публічным зваротам наконт вяртаньня гэтаму гімну дзяржаўнага статусу выступілі вядомыя літаратары [[Васіль Быкаў]], [[Алесь Адамовіч]] і [[Рыгор Барадулін]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дзевяноста першы (2016)|к}} С. 421.&lt;/ref&gt;.

Іншыя найбольш вядомыя беларускія гімны:
* [[Магутны Божа]] — духоўны гімн беларусаў; 
* [[Пагоня (гімн)|Пагоня]] — беларуская песьня на аднайменны верш [[Максім Багдановіч|Максіма Багдановіча]], якую называюць «[[Беларуская Марсэльеза|Беларускай Марсэльезай]]».

=== Жыве Беларусь! ===
{{Асноўны артыкул|Жыве Беларусь!}}

У якасьці нацыянальнага дэвізу разглядаецца патрыятычны заклік [[Жыве Беларусь!]]&lt;ref name=&quot;Svaboda-11.12.2020&quot;&gt;[https://www.svaboda.org/a/slova-2020-hodu-zyvie/30995977.html Беларускае слова 2020 году — «Жыве!»], [[Радыё Свабода]], 11 сьнежня 2020 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Plachimovic&quot;&gt;[https://nn.by/?c=ar&amp;i=266594 Дацэнт канстытуцыйнага права: Варта дадаць у Канстытуцыю яшчэ адзін дзяржаўны сімвал — дэвіз «Жыве Беларусь!»], [[Наша Ніва]], 13 студзеня 2021 г.&lt;/ref&gt; (у разгорнутым выглядзе — ''Няхай жыве вольная, незалежная Беларусь!''), скіраваны на абуджэньне нацыянальна-грамадзянскіх пачуцьцяў, кансалідацыю народу Беларусі ў абарону свабоды, незалежнасьці сваёй краіны, [[беларуская мова|роднай мовы]], усёй нацыянальнай культуры&lt;ref name=&quot;ehb&quot;&gt;[[Аляксей Каўка|Каўка А.]] Жыве Беларусь! // {{Літаратура/ЭГБ|3к}} С. 377.&lt;/ref&gt;. Шырокае ўжываньне гэтага выразу-[[фразэалягізм]]у ў розныя часы стала магчымым дзякуючы яго зьместу — зычаньню росквіту сваёй зямлі, сваёй дзяржаве&lt;ref name=&quot;tut.by_11.11.2020&quot;/&gt;. У гэтым дэвізе ў максымальна ляпідарнай форме фармулюецца беларуская нацыянальная ідэя&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/30803999.html Уладзімер Арлоў: Адбылося дафармаваньне беларускай нацыі і народны рэфэрэндум аб вяртаньні нацыянальнай сымболікі], [[Радыё Свабода]], 26 жніўня 2020 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kalinkina&quot;&gt;[[Сьвятлана Калінкіна|Калінкіна С.]] Жыве Беларусь! // [[Народная Воля]]. № 40, 27.05.2014. С. 1.&lt;/ref&gt;.

== Этнонім ==
{{Асноўны артыкул|Белая Русь|Ліцьвіны|Русіны}}
[[Файл:Грамата_Жыгімонта_(Сігізмунда)_ад_27_верасня_1432_месцічам_Віленскім.jpg|міні|Грамата [[Жыгімонт Кейстутавіч|Жыгімонта I]] (1432 г.) «''Віленскім месьцічам веры рымскае і рускім, што суць рускае веры''» — сьведчаньне разуменьня пад «[[Русіны (гістарычны этнонім)|рускімі]]» [[ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Кіеўская мітраполія|рускай веры]]&lt;ref&gt;[[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}, 1995. С. 57.&lt;/ref&gt;]]

[[Этнонім]] ''беларусы'' ўтварыўся ад [[харонім]]у [[Белая Русь]], які пачаткова меў рэгіянальнае значэньне і тычыўся паўночнай і ўсходняй часткі сучаснай [[Беларусь|Беларусі]]&lt;ref&gt;''[[Алесь Белы|Белы А.]]'' Хроніка «Белай Русі»: нарыс гісторыі адной геаграфічнай назвы. — {{Менск (Мінск)}}: Энцыклапедыкс, 2000. — С. 158—159.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Lićvin (Biełarus). Ліцьвін (Беларус) (1730-49).jpg|значак|[[Бортніцтва|Бортнік]] ліцьвін (''Lütwin''{{Заўвага|Відаць, зь [[Ліцьвіны Севершчыны|ліцьвінаў Севершчыны]]. Арыгінальны подпіс: {{мова-de|«Eine in der Ukraine befindedt Nation Lütwin genannt, wie solhe abgebildet gehen»|скарочана}}}}). Адна зь першых этнаграфічных выяваў беларусаў, 1730—1740-я гг.&lt;ref&gt;[https://citydog.by/post/fotoshot-bielarus-pryhazhun Возможно, это первое изображение белоруса в истории (но далеко не все в этом уверены). Так или иначе: посмотрите, какой красавчик!], CityDog.by, 13.09.2021 г.&lt;/ref&gt;]]

Першы пісьмова зафіксаваны выпадак ужываньня слова беларус ([[Грэцкая мова|грэц.]]-[[Лацінская мова|лац.]] ''Leucorussus'') як [[Эндаэтнонім|саманазвы]] [[Салямон Рысінскі|выхадца з сучаснай тэрыторыі Беларусі]] датуецца 1586 годам&lt;ref&gt;''[[Алег Латышонак|Латышонак А.]]'' [http://www.belreform.org/latyszonak_rysin.php Навуковыя крыніцы самаакрэслення Саламона Рысінскага як беларуса] // Рэфармацыя і грамадства : XVI стагоддзе : Матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі. — {{Менск (Мінск)}}: Беларускі кнігазбор, 2005. — С. 126—131.&lt;/ref&gt;, але гэтае вызначэньне не атрымала пашырэньня ў той час у якасьці этноніму. Да канца XVIII ст. у якасьці саманазваў ужываліся вызначэньні ''[[ліцьвіны]]''&lt;ref&gt;[[Міхась Чарняўскі|Чарняўскі М.]] Якія старажытныя плямёны былі нашымі продкамі? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 2.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Cordasco F. Dictionary of American immigration history. — Metuchen, 1990. [https://archive.org/details/dictionaryofamer00cord/page/96/mode/2up?q=licviny P. 96—97].&lt;/ref&gt; і ''[[русіны]]''&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;''Этнаграфія беларусаў : гістарыяграфія, этнагенэз, этнічная гісторыя'' / В. Бандарчык, І. Чаквін, І. Углік [і інш.]. — {{Менск (Мн.)}}: Навука і тэхніка, 1985. — С. 150.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|«Рускімі» звычайна называлі праваслаўных ліцьвінаў&lt;ref&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 104.&lt;/ref&gt;}}. У першай палове XIX ст. вызначэньне беларусы выкарыстоўвалася пераважна ў [[Віцебская губэрня|Віцебскай]] і [[Магілёўская губэрня|Магілёўскай губернях]], а таксама ва ўсходняй частцы [[Менская губэрня|Менскай губэрні]], і мела ня столькі этнічны, колькі [[Тапонім|тапанімічны]] характар&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;.

[[Файл:Lithuanian (1850).jpg|значак|Моўная мапа з этнаграфічнага атлясу ([[Лёндан]], 1850 г.): [[Ліцьвіны#Літоўская_мова|літоўская мова]] (''Lithuanian'') займае ўсю [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічную тэрыторыю беларусаў]] (ад [[Горадня|Горадні]] да [[Смаленск]]у), [[Летувіская мова|жамойцкая мова]] (''Samogitian'') — этнічную тэрыторыю [[Летувісы|летувісаў]]]]

Саманазва беларусы ў якасьці этноніму пачала замацоўвацца за беларускім этнасам (амаль на ўсёй [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|яго этнічнай тэрыторыі]]) толькі зь сярэдзіны 1860-х гадоў (па [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольным паўстаньні 1863—1864 гадоў]], у працах расейскага этнографа [[Радэрык фон Эркерт|Родэрыха Эркерта]]&lt;ref&gt;''Эркерт, Р. Ф.'' Этнографический атлас западнорусских губерний и соседних областей. ― Берлин, 1863.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Эркерт, Р. Ф.'' Взгляд на историю и этнографию западных губерний России : (с атласом) / [соч.] Полк. Р. Ф. Эркерта. — Санкт-Петербург : тип. Дома призрения малолет. бедных, 1864. — 72 с.&lt;/ref&gt;). Аднак яшчэ ў 1903 годзе этнограф [[Яўхім Карскі]] адзначаў, што найбольш кансэрватыўны сялянскі пласт насельніцтва ня ведае гэтай новаўтворанай кніжнай назвы&lt;ref&gt;Карский Е. Ф. Белоруссы. Т. I. С. 116.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Congress Poland and Lithuanian governorates - by Alexander Voschinin - 1851 AD.jpg|значак|Мапа («Географический атлас Российской империи», 1851 г.)&lt;ref&gt;Географический атлас Российской империи [Карты] / Сост. на основании Высочайше утвержденного наставления 24 декабря 1848 года Александром Вощининым. — Санкт-Петербург: 1851. — 17 с.&lt;/ref&gt;, дзе этнічная тэрыторыя беларусаў мае подпісы [[Ліцьвіны|«літоўцы»]] (на поўдзень ад [[Горадня|Горадні]] і [[Менск]]у) і «беларусы»]]

Тым часам назва «ліцьвіны» працягвала шырока ўжывацца дзеля вызначэньня беларусаў — як з боку суседніх народаў{{Заўвага|На называньне беларусаў ліцьвінамі ўвагу зьвярталі расейска-нямецкі навуковец {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн||be|Пётр Іванавіч Кёпен}} у 1851 годзе&lt;ref&gt;
Mélanges russes tirés du Bulletin historico-philologique de l’Académie impériale des sciences de St.-Pétersbourg. T. II, 1855. [https://books.google.by/books?id=bacKAAAAYAAJ&amp;pg=PA227&amp;dq=zamaitisch&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj90qyKweP1AhUM9aQKHW5-B-kQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=litauer%20weissrussen%20kleinrussen&amp;f=false P. 2].&lt;/ref&gt;, украінскі фальклярыст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Анатоль Сьвідніцкі||uk|Свидницький Анатолій Патрикійович}} ў 1861 годзе&lt;ref&gt;Свидницкий А. Великдень у подолян // Основа. № 10. — СПб., 1861. [https://books.google.by/books?id=kBNJAAAAcAAJ&amp;pg=RA4-PA44&amp;dq=%D0%B1%D1%A3%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwipt8vW4LX6AhWBOuwKHefdBowQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B1%D1%A3%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;f=false С. 44].&lt;/ref&gt;, вайсковы гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Міхайла Дамантовіч||uk|Домонтович Михайло Олексійович}} у 1865 годзе&lt;ref&gt;Домонтовыч М. Материалы географии и статистики России, собранные офицерами Генерального штаба. Черниговская губерния. — СПб., 1865. [https://books.google.by/books?id=ULhiAAAAcAAJ&amp;pg=PA533&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiRpcXCk7X6AhXJvKQKHWvOCp8Q6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 532].&lt;/ref&gt;, украінскі лексыкограф і этнограф {{Артыкул у іншым разьдзеле|Міхайла Леўчанка||uk|Левченко Михайло Михайлович}} ў 1873 годзе&lt;ref&gt;Левченко М. Опыт русско-украинского словаря. — Киев, 1874. [https://books.google.by/books?id=9ddEAAAAYAAJ&amp;pg=PA187&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BC%D0%B8+%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwinjbaJyqv6AhUIjaQKHfPdA8k4FBDoAXoECAIQAg#v=onepage&amp;q=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0%D0%BA%20%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%20&amp;f=false С. 187].&lt;/ref&gt;, расейскі навукоўца і пісьменьнік [[Уладзімер Даль]] у 1881 годзе&lt;ref&gt;Даль В. И. Толковый словарь живого великорусского языка. Т. 2. — СПб.; М., 1881. [https://books.google.by/books?id=a-8GAAAAQAAJ&amp;pg=PA381&amp;dq=%D0%B1%D1%A3%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjJ5ri867X6AhWowAIHHUnVCOA4FBDoAXoECAoQAg#v=onepage&amp;q=%D0%B1%D1%A3%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;f=false С. 381].&lt;/ref&gt;, францускі географ і гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Элізэ Рэклю||en|Élisée Reclus}} ў 1881 годзе&lt;ref&gt;Reclus E. The universal geography: earth and its inhabitants. Vol. 5. — London, 1881. [https://books.google.by/books?id=KaAzAQAAMAAJ&amp;pg=PA256&amp;dq=%22Even+still+the+custom+prevails%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwixpcLZrrz6AhVfh_0HHRNVC94Q6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=%22Even%20still%20the%20custom%20prevails%22&amp;f=false P. 256].&lt;/ref&gt;, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Энцыкляпэдыя Брытаніка||en|Encyclopædia Britannica}} ў 1882 годзе&lt;ref&gt;The Encyclopædia Britannica. Vol. XIV. — Philadelphia, 1882. [https://books.google.by/books?id=xT5IPDMtSJYC&amp;pg=PA708&amp;dq=%22the+name+of+Jmud+being%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjA-qDRi9_0AhVog_0HHQX-Cp8Q6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=%22the%20name%20of%20Jmud%20being%22&amp;f=false P. 708].&lt;/ref&gt;, беларускі этнограф і фальклярыст [[Мікалай Янчук]] у 1889 годзе&lt;ref&gt;Янчук Н. По Минской губернии (заметки из поездки в 1886 году). — Москва, 1889. [https://books.google.by/books?id=G34hEAAAQBAJ&amp;pg=PA26&amp;dq=Po+litewsku+%D1%8F%D0%BD%D1%87%D1%83%D0%BA%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiNyOa8isPzAhVPRPEDHQkbDGYQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=Po%20litewsku%20%D1%8F%D0%BD%D1%87%D1%83%D0%BA%D1%8A&amp;f=false С. 26.]&lt;/ref&gt;, славяназнаўца {{Артыкул у іншым разьдзеле|Восіп Пэрвольф||uk|Первольф Осип Осипович}} у 1893 годзе&lt;ref&gt;Славяне, их взаимные отношения и связи. Т. 3, ч. 2. — Варшава, 1893. [https://books.google.by/books?id=qYhBAAAAYAAJ&amp;pg=PA167&amp;dq=%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi-1a2l0MDzAhV6RvEDHfgAA2g4MhDoAXoECAQQAg#v=onepage&amp;q=%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D1%8A&amp;f=false С. 167].&lt;/ref&gt;, заснавальнік сучаснай францускай школы геаграфіі і геапалітыкі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Поль Відаль дэ ля Бляш||en|Paul Vidal de La Blache}} у 1894 годзе&lt;ref&gt;Paul Vidal de La Blache. Cours de géographie à l’usage de l’enseignement secondaire. — Paris, 1894. [https://books.google.by/books?id=09GzvLRnegEC&amp;pg=PA469&amp;dq=jmoudes&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj15czI7cn5AhUthP0HHeWVATIQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&amp;q=jmoudes&amp;f=false P. 469].&lt;/ref&gt;, гісторык і краязнаўца {{Артыкул у іншым разьдзеле|Уладзімер Міхневіч|Ўладзімер Міхневіч|ru|Михневич, Владимир Осипович}} ў 1899 годзе&lt;ref&gt;Михневич В. О. Кто и когда выдумал Россию? // Исторический Вестник. Том. 75, 1899. С. 507.&lt;/ref&gt;, віленскі доктар Людвік Чаркоўскі ў 1907 годзе&lt;ref name=&quot;Czarkowski-1907&quot;&gt;Czarkowski L. Powiat Bielski w gub. Grodzieńskiej // Rocznik Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie. T. 1, 1907. [https://books.google.by/books?id=SaXQPv5oxykC&amp;pg=PA98&amp;dq=nazywa+lud+siebie+Litwinami&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwirvJL7jfT5AhUOy6QKHfpjD04Q6AF6BAgCEAI#v=onepage&amp;q&amp;f=false S. 97]—98.&lt;/ref&gt;, украінскі мовазнаўца і этнограф {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантын Міхальчук||uk|Михальчук Костянтин Петрович}} у 1909 годзе&lt;ref&gt;Михальчук К. П. Открытое письмо к А. Н. Пыпину, по поводу его статей в «Вестн. Евр.» о споре между южанами и северянам. — Киев, 1909. [https://books.google.by/books?id=1GsUAAAAIAAJ&amp;pg=PA43&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BC%D0%B8+%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj88Onaxav6AhUhgf0HHV5wCccQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BC%D0%B8%20%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 43].&lt;/ref&gt; ды іншыя&lt;ref&gt;Святной Ф. Что значит в Несторовой летописи выражение «поидоша из немец», или Несколько слов о Варяжской Руси. — Reval, 1842. [https://books.google.by/books?id=h8QKAAAAIAAJ&amp;pg=PA12&amp;dq=%D0%B1%D1%A3%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwipt8vW4LX6AhWBOuwKHefdBowQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B1%D1%A3%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;f=false С. 12].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Журнал Министерства народного просвещения. Том 218 (1881). [https://books.google.by/books?id=-BkFAAAAYAAJ&amp;pg=RA3-PA299&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D1%8B+%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj0r-DJicLzAhWdQvEDHUzGBMI4ChDoAXoECAMQAg#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D1%8B%20%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 299].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Этнографическое обозрение. Кн. 1. — Москва, 1889. [https://books.google.by/books?id=TJQFAAAAYAAJ&amp;pg=RA1-PA182&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8B+%D0%B3%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%BE&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiUx5jtnLX6AhXzh_0HHdEsA6QQ6AF6BAgCEAI#v=snippet&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A&amp;f=false С. 224]&lt;/ref&gt;}}, так і сярод саміх беларусаў{{Заўвага|{{мова-en|«Before 1863, the most common self-appellation of the largest group in Russia’s Northwest Territory — Belarusian-speaking peasants — was apparently “Lithuanian”»|скарочана}}&lt;ref&gt;{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 49.&lt;/ref&gt;}}. Паводле беларускай народнай песьні, добра вядомай з парыскай лекцыі пра [[Белая Русь|Беларусь]] [[Аляксандар Рыпінскі|Аляксандра Рыпінскага]]&lt;ref&gt;Rypiński A. Białoruś. Kilka słów o poezji prostego ludu tej naszej polskiej prowincji i o jego śpiewie, tańcach, etc. — Paryż, 1840. [https://books.google.by/books?id=xy9PAAAAcAAJ&amp;pg=PA42&amp;dq=%22dwa+litwiny%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiNkMLn1fH5AhWpxQIHHYIJAp8Q6AF6BAgGEAI#v=onepage&amp;q&amp;f=false S. 42].&lt;/ref&gt; (1840 год), апісаньня [[Барысаўскі павет|Барысаўскага павету]] [[Яўстах Тышкевіч|Яўстаха Тышкевіча]]&lt;ref&gt;Tyszkiewicz E. Opisanie powiatu borysowskiego pod względem statystycznym, geognostycznym, historycznym, gospodarczym, przemysłowo-handlowym i lekarskim, z dodaniem wiadomości: o obyczajach, spiewach, przysłowiach i ubiorach ludu, gusłach, zabobonach itd. — Wilno, 1847. S. 384.&lt;/ref&gt; (1847 год), [[Слоўнік Насовіча|слоўніка Насовіча]] і зборніка беларускіх песень [[Пётар Бяссонаў|Пятра Бяссонава]] — «''Кузьма і Дзям’ян два ліцьвіны, прынесьлі гаршочак [[Бацьвіньне|бацьвіньня]]''»{{Заўвага|Як зазначаюць сучасныя дасьледнікі, сьвятых Кузьму і Дзям’яна беларусы здаўна лічылі сваімі апекунамі і дарадцамі: у беларускім фальклёры адлюстроўваецца вера ў тое, што Кузьма і Дзям’ян дапамагалі сялянам у іх галоўных клопатах — сенакосе, падрыхтоўцы да жніва, малацьбе. Сярод іншага, менавіта Кузьма і Дзям’ян дапамагаюць ліцьвіну паводле сюжэту ўкраінскай інтэрмэдыі XVIII стагодзьдьзя&lt;ref name=&quot;Kabrzyckaja-2007&quot;&gt;Кабржыцкая Т., Рагойша У. Феномен часу: драматургія Кіева-Магілянцаў як выява ўкраінска-беларускай культурнай супольнасці // Беларусь і беларусы ў прасторы і часе: зборнік да 75-годдзя прафесара Адама Мальдзіса / Грамадскае аб’яднанне «Міжнародная асацыяцыя беларусістаў», Польскі інстытут у Мінску. — {{Менск (Мінск)}}, 2007. С. 140―151&lt;/ref&gt;}}, а паводле варыяцыі гэтай жа песьні на [[Пінскі павет|Піншчыне]] — «''два літвіны із [[Дзівін|Дывін]] прынесьлі гаршчык батвін''»&lt;ref&gt;Zienkiewicz R. Piosenki gminne ludu pińskiego. — Kowno, 1851. [https://books.google.by/books?id=4NZbAAAAcAAJ&amp;pg=PA8&amp;dq=%22dwa+Litwiny%22&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjrr-iq2vH5AhVuhv0HHXouAHUQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&amp;q=litwiny&amp;f=false S. 8].&lt;/ref&gt;. У аповесьці 1840 году беларускамоўны селянін называе сябе ліцьвінам («''ja Lićwin''»), адзначаючы, што ён прыехаў зь [[Нясьвіж]]у «''ад нашага князя [[Радзівілы|Радзівіла]]''» і што ліцьвінаў пазнаюць паводле іх «''сьпеўнай мовы''»&lt;ref name=&quot;Tygodnik Literacki-51-1840&quot;&gt;Tygodnik Literacki. Nr. 51, 1840. [https://polona.pl/item/tygodnik-literacki-literaturze-sztukom-pieknym-i-krytyce-poswiecony-t-3-no-51-21,NzkxMDQ0Mjk/2/#info:search:Li%C4%87win S. 403].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tygodnik Literacki-52-1840&quot;&gt;Tygodnik Literacki. Nr. 52, 1840. [https://polona.pl/item/tygodnik-literacki-literaturze-sztukom-pieknym-i-krytyce-poswiecony-t-3-no-52-28,NzkxMDQ0MzE/7/#info:search:Li%C4%87win S. 416].&lt;/ref&gt;. У 1846 годзе [[Сураж (Расея)|сураскі]] шляхціч Рыгор Есімонтаўскі адзначаў, што «''усё насельніцтва Сураскага павету… носіць народную назву [[Ліцьвіны Севершчыны|ліцьвінаў]]''»&lt;ref&gt;Есимонтовский Г. Н. Описание Суражского уезда, Черниговской губернии, составленное Есимонтовским. — СПб., 1846. С. 55.&lt;/ref&gt;. Паводле сьведчаньня супрацоўніка Этнаграфічнага аддзелу Расейскага імпэратарскага музэю Данілы Сьвяцкага (1909 год), жыхары [[Трубчэўск]]ага павету называлі сябе «літвой»&lt;ref&gt;Святский Д. О. [http://diderix.petergen.com/lub-kost.htm Крестьянские костюмы в области соприкосновения Орловской, Курской и Черниговской губерний (Севский уезд Орловской губернии)] // Живая Старина. Кн. 73—74. — СПб., 1910. [https://books.google.by/books?id=qXQA7w3AuPwC&amp;pg=PA14&amp;dq=%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%8E&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj08JGworf6AhUNsaQKHcaoAco4KBDoAXoECAYQAg#v=onepage&amp;q=%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%8E&amp;f=false С. 14].&lt;/ref&gt;. Мовазнаўца [[Антон Палявы]] засьведчыў, што жыхары [[Навазыбкаў]]скага павету пры роспыце адказвалі: «''мы літва, ліцьвіны''»&lt;ref&gt;[[Янка Станкевіч|Станкевіч Я.]] Нарысы зь гісторыі Вялікалітвы-Беларусі. — New Jersey, 1978. С. 36.&lt;/ref&gt;. Народжаны ў [[Смаленск]]у географ {{Артыкул у іншым разьдзеле|Сяргей Меч||ru|Меч, Сергей Павлович}} адзначаў (у тым ліку на падставе ўласнай вандроўкі ў 1894 годзе), што ў басэйне [[Нёман]]у беларусы называюць сябе ліцьвінамі, тым часам [[Летувісы|летувісаў]] «''больш за ўсё ў Ковенскай і Віленскай губэрнях, дзе яны вядомыя пад імём [[Жамойты|жмудзінаў]]''»&lt;ref&gt;Меч С. Россия. Географический сборник для чтения в семье и школе. Изд. 11. — Москва, 1910. [https://books.google.by/books?id=k4I6AQAAMAAJ&amp;pg=PA97&amp;dq=%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D1%83%D1%82%D1%8A+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjfg6jN3bf6AhXI4KQKHZadBoA4ChDoAXoECAoQAg#v=onepage&amp;q=%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D1%83%D1%82%D1%8A%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;f=false С. 97].&lt;/ref&gt;. Паводле апублікаванай у 1902 годзе працы этнографа [[Павал Шэйн|Паўла Шэйна]], беларускамоўныя сяляне [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай губэрні]] «''…не называюць сябе ні рускімі, ні беларусамі. Некаторыя лічаць сябе ліцьвінамі''»&lt;ref name=&quot;Sejn-1902-21&quot;&gt;Шейн П. В. Материалы для изучения быта и языка русского населения Северо-Западного края. Т. 2. — СПб., 1902. [https://books.google.by/books?id=fLFNAQAAMAAJ&amp;pg=PA97&amp;dq=%D0%9D%D1%A3%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%B5+%D1%81%D1%87%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A+%D1%81%D0%B5%D0%B1%D1%8F+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwipwY6Pnu_5AhXbnP0HHZdbCC0Q6AF6BAgKEAI#v=onepage&amp;q=%D0%9D%D1%A3%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%B5%20%D1%81%D1%87%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A%20%D1%81%D0%B5%D0%B1%D1%8F%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&amp;f=false С. 21].&lt;/ref&gt;. Шырокае бытаваньне саманазвы «ліцьвіны» ў [[Лідзкі павет (Віленская губэрня)|Лідзкім павеце]] [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] і [[Слонімскі павет (Гарадзенская губэрня)|Слонімскім павеце]] Гарадзенскай губэрні засьведчыў фальклярыст і этнограф [[Міхал Федароўскі]], які зьбіраў этнаграфічную беларушчыну ў 1877—1904 гадох: «''у Слонімскім павеце называе люд [беларускі]: сябе — ліцьвінамі, [[Летувісы|жмудзінаў]] — гіргатунамі''»&lt;ref&gt;Federowski M. Lud białoruski na Rusi Litewskiej. T. 4. — Warszawa, 1935. S. 453.&lt;/ref&gt;. А этнограф і фальклярыст [[Аляксандар Сержпутоўскі]] засьведчыў бытаваньне саманазвы «ліцьвіны» ў [[Слуцкі павет (Менская губэрня)|Слуцкім]] і [[Мазырскі павет (Менская губэрня)|Мазырскім]] паветах [[Менская губэрня|Менскай губэрні]]&lt;ref name=&quot;Sierzputouski-1910&quot;&gt;Сержпутовский А. Земледельческие орудия белорусского Полесья // Материалы по этнографии России. Т. 1. — СПб., 1910. [https://web.archive.org/web/20230108145403/https://viewer.rusneb.ru/ru/000199_000009_003998050?page=68&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 45].&lt;/ref&gt;. Апроч таго, ліцьвінамі вызначала сябе беларускамоўнае насельніцтва на поўдні [[Рэчыцкі павет|гістарычнай Рэчыччыны]] ([[Харобічы]] і ваколіцы)&lt;ref&gt;Курило, О. Фонетичні та деяки морфологічні особливости говірки села Хоробричів, давніше Городнянського повіту, тепер Сновськоі округи на Чернігівщині. — К., 1924. С. 4.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}, 1995. С. 78.&lt;/ref&gt;. Увогуле, шырокае бытаваньне сярод беларусаў саманазвы «ліцьвіны» ў пачатку XX ст. прызнавалі асобныя дзеячы [[Летувіскае нацыянальнае абуджэньне|летувіскага нацыянальнага руху]]. Ксёндз {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ян Жылінскі||lt|Jonas Žilius-Jonila}} ў летувіскай газэце {{Артыкул у іншым разьдзеле|Viltis||be|Viltis}} (1909 год)&lt;ref&gt;Litwa. Nr. 8 (14), 1909. S. 117.&lt;/ref&gt; сьведчыў: «''Ёсьць шмат беларусаў, якія проста называюць сябе ліцьвінамі і хочуць імі быць, гэтак жа, як ліцьвіны, што гавораць па-польску. Добра было б, калі б і яны мелі сваё выданьне ў беларускай мове''»&lt;ref&gt;[[LITWA: hłos monarchisty]]. № I (XXII), 2008. С. 2.&lt;/ref&gt;. Таксама летувіскі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мечыслаў Давойна-Сільвястровіч||pl|Mieczysław Dowojna-Sylwestrowicz}} у польскамоўным выданьні «Litwa» (1911 год) зазначаў: «''беларусы, назва якіх належыць на больш новых, маюць права на назву ліцьвінаў [літоўцаў]… іх суседзі і яны самі сябе называюць ліцьвінамі, пісаны ў іх мове статут называецца літоўскім, храністы і старыя дакумэнты называюць іх мову літоўскай''»&lt;ref&gt;N. Downar [Dowojna-Sylwestrowicz M.]. Białorusini — litwini — polacy // Litwa. Nr. 11/12, 1911. S. 174.&lt;/ref&gt;. Апроч таго, ужываньне беларускай саманазвы «ліцьвіны» ў пачатку XX ст. засьведчылі клясык беларускай літаратуры [[Якуб Колас|Якуб Колас (Канстантын Міцкевіч)]] у сваёй аўтабіяграфічнай трылёгіі «[[На ростанях]]»&lt;ref name=&quot;Kolas-1955&quot;&gt;Якуб Колас. [https://be.wikisource.org/wiki/%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0:Na_rostaniah_1.pdf/41 На ростанях]. Т. 1. Кн. 1—2. — {{Менск (Мінск)}}, 1955. С. 40—41.&lt;/ref&gt;, беларускі грамадзкі дзяяч, пэдагог і актывіст [[Беларуская дыяспара|беларускай дыяспары]] ў [[ЗША]] [[Яўхім Кіпель]]{{Заўвага|«''У Бабруйшчыне, і там, дзе я рос, тады яшчэ быў папулярны назоў „Літва“, а мы былі „ліцьвіны“. Было й німала тых, хто памятаў, што й край называўся „Літвой“. Было яшчэ таксама шмат сьветкаў паўстаньня 1863—1864 гадоў. Мой дзед па бацьку быў у паўстаньні, ды ў Машнічах, Слаўкавічах, Байлюкох ды іншых суседніх вёсках і сёлах яшчэ былі жывымі сьветкі ды ўдзельнікі паўстаньня. „Мы — Літва“, — казаў мне заўсёды мой дзед. Ды й іншыя дзяды нам, дзецям, заўсёды казалі, што тут заўсёды была Літва. &lt;…&gt; Памяць пра Літву перахоўвалі ня толькі нашыя дзяды ды паны, як Быкоўскі, але й маладзейшыя людзі, і гэтыя ўспаміны перадавалі нам''»}}&lt;ref name=&quot;Kipiel-1995&quot;&gt;Дыдзік У. [http://pawet.net/library/history/bel_history/_bnr/10208/%D0%A3%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%96%D0%BD%D1%8B_%D0%AF%D1%83%D1%85%D1%96%D0%BC%D0%B0_%D0%9A%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%BB%D1%8F.html Успаміны Яўхіма Кіпеля] // Спадчына. № 3, 1995. С. 72—99.&lt;/ref&gt;, беларускі паэт, удзельнік [[Слуцкі збройны чын|Слуцкага збройнага чыну]] і кіраўнік эмігранцкай арганізацыі «Беларускі вызвольны рух» [[Алесь Змагар|Аляксандар Яцэвіч (Алесь Змагар)]]&lt;ref name=&quot;Jacevic-1999&quot;&gt;[[Алесь Змагар]]. [http://pawet.net/library/history/bel_history/_memoirs/051d/%D0%9C%D0%BE%D0%B9_%D0%B6%D1%8B%D1%86%D1%8C%D1%86%D1%8F%D0%BF%D1%96%D1%81.html Мой жыцьцяпіс] // Беларуская мэмуарыстыка на эміграцыі. — Нью-Ёрк, 1999. С. 201—213.&lt;/ref&gt;, беларускі рэлігійны дзяяч [[Францішак Чарняўскі]]&lt;ref&gt;Трацяк І. Беларускае каталіцкае духавенства ля вытокаў сацыякультурнай ідэнтыфікацыі : манагр. — {{Горадня (Гродна)}}: ГрДУ, 2013. С. 202.&lt;/ref&gt; ды іншыя. У 1918 годзе палкоўнік [[Кастусь Езавітаў]] так апісваў самасьвядомасць генэрала [[Беларуская Народная Рэспубліка|БНР]] [[Станіслаў Булак-Балаховіч|Станіслава Булак-Балаховіча]]: «''Хацеў бы быць бліжэй да Бацькаўшчыны (Вільня). Лічыў адзін раз сябе літвіном, але цяпер даведаўся аб беларусах і сам ня ведае хто ён''»&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Балахоўцы: Сведчанні, дакументы, даследаванні|арыгінал = |спасылка = |адказны = пераклад, прадмова, каментары А. Вашкевіча, А. Чарнякевіча, Ю. Юркевіча|выданьне = 2|месца = Смаленск|выдавецтва = Інбелкульт|год = |том = |старонкі = |старонак = 470|сэрыя = |isbn = 978-5-9904531-9-7|наклад = 750}}&lt;/ref&gt;.

У 1870—1918 гадох этнонім беларусы выцясьняе іншыя «канкурэнтавыя» і лякальна-рэгіянальныя назвы для азначэньня беларускага [[этнас]]у, што зьвязваюць з папулярызацыяй гэтай назвы праз расейскую этнаграфічную і гістарычную навуку і з разьвіцьцём пачатковай адукацыі ў вёсцы, дзякуючы чаму стала мажлівым пашырэньне гістарычных ведаў і назвы беларусы сярод шырокіх колаў насельніцтва&lt;ref&gt;''Этнаграфія беларусаў : гістарыяграфія, этнагенэз, этнічная гісторыя'' / В. Бандарчык, І. Чаквін, І. Углік [і інш.]. — {{Менск (Мн.)}}: Навука і тэхніка, 1985. — С. 164—166.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Терешкович, П. В.'' [http://pawet.net/files/ceraskowich.pdf Этническая история Беларуси XIX — начала XX в.] — Минск: БГУ, 2004. С. 145.&lt;/ref&gt;.

Тым часам назва ''ліцьвіны'' стала гістарычным этнонімам беларусаў&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гістарычны шлях беларускай нацыі і дзяржавы|2к}} С. 5.&lt;/ref&gt;. Як адзначае беларускі гісторык [[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Уладзімер Арлоў]] у кнізе [[Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае]], «''Мы — беларусы, але мы і ліцьвіны, спадкаемцы гісторыі і культуры магутнай эўрапейскай дзяржавы — [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]''»&lt;ref name=&quot;Arlou-2012-161&quot;&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 161.&lt;/ref&gt;.

== Этнічная тэрыторыя ==
{{Асноўны артыкул|Этнічная тэрыторыя беларусаў}}
[[Файл:Historical borders of Belarusians.png|міні|280пкс|
Межы беларускай [[этнічная тэрыторыя|этнічнай тэрыторыі]]&lt;br /&gt;
{{Легенда|#F0C500|Паводле [[Яўхім Карскі|Я. Карскага]] (1903)}}
{{Легенда|#F00000|Паводле [[Мітрафан Доўнар-Запольскі|М. Доўнар-Запольскага]] (1919)}}
{{Легенда|#000000|Сучасныя дзяржаўныя граніцы}}
]]
[[Файл:Polish-Lithuanian Commonwealth (1619) compared with today's borders (noname).png|міні|280пкс|[[Рэч Паспалітая]] ў XVII стагодзьдзі 
{{Легенда|#ffaec9|Каралеўства Польскае}}
{{Легенда|#dab9f4|Вялікае Княства Літоўскае}}

Залежныя тэрыторыі:
{{Легенда|#ffc90e|Прусія}}
{{Легенда|#efe4b0|Курляндыя}}
{{Легенда|#bccacb|Інфлянты}}]]

На пачатак ХХ стагодзьдзя, паводле навуковых дасьледаваньняў, якія ў асноўным пацьвярджаліся зьвесткамі афіцыйных перапісаў насельніцтва, беларусы складалі большасьць жыхароў гістарычных [[Смаленскі павет|Смаленшчыны]] і [[Старадубскі павет|Старадубшчыны]] (цяпер частка [[Смаленская вобласьць|Смаленскай]] і [[Бранская вобласьць|Бранскай]] вобласьцяў [[Расея|Расеі]]), а таксама [[Віленскі павет|Віленшчыны]] і паўднёва-ўсходняй [[Троцкі павет|Троччыны]] (частка [[Віленскі павет|Віленскага павету]] [[Летува|Летувы]]), усходняга [[Падляскае ваяводзтва (1513—1795)|Падляшша]] (частка [[Падляскае ваяводзтва|Падляскага ваяводзтва]] [[Польшча|Польшчы]]) і паўднёва-ўсходніх [[Інфлянцкае ваяводзтва|Інфлянтаў]] (частка [[Дагдзкі край|Дагдзкага]], [[Дзьвінскі край|Дзьвінскага]] [[Зілупскі край|Зілупскага]], [[Краслаўскі край|Краслаўскага]] і [[Люцынскі край|Люцынскага]] краёў [[Латвія|Латвіі]]). Згодна з [[Трэцяя Ўстаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] на падставе колькаснай перавагі беларусаў гэтыя тэрыторыі ў 1918 годзе абвяшчаліся часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]], у 1919 годзе большая іх частка ўвайшла ў склад утворанай у [[Смаленск]]у [[Беларуская ССР|Беларускай ССР]]. Аднак неўзабаве [[бальшавікі|маскоўскія бальшавікі]] адабралі ў склад [[РСФСР]] ня толькі Смаленшчыну і Старадубшчыну, але таксама гістарычныя [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|Амсьціслаўшчыну]] разам з [[Амсьціслаў|Амсьціславам]], [[Аршанскі павет|Аршаншчыну]] з [[Ворша]]й, [[Віцебскі павет|Віцебшчыну]] зь [[Віцебск]]ам, [[Рэчыцкі павет|Панізоўе]] з [[Рэчыца]]й і [[Полацкае ваяводзтва|Полаччыну]] з [[Полацак|Полацкам]] (пазьней у 1924 і 1926 гадох частку гэтых тэрыторыяў вярнулі ў склад БССР, але Расея пакінула сабе месты і мястэчкі [[Вяліж]], [[Жукава]], [[Любавічы]], [[Манастыршчына|Манастыршчыну]], [[Мікулін]], [[Невель]], [[Пятровічы (Расея)|Пятровічы]], [[Пячэрск]], [[Рудня (горад)|Рудню]], [[Себеж]], [[Шумячы]], [[Усьвяты]] і [[Хаславічы]]), тым часам заходнюю палову Беларусі перадалі ў склад міжваеннай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]], усе Інфлянты і частку Полаччыны з прадмесьцем [[Друя|Друі]] [[Прыдруйск]]ам — у склад [[Латвія|Латвіі]]. У верасьні 1939 году, па далучэньні да [[СССР]] [[Заходняя Беларусь|Заходняй Беларусі]], [[Ёсіф Сталін|Сталін]] перадаў [[Летува|Летуве]] большую частку Віленшчыны зь [[Вільня]]й, а таксама паўднёва-ўсходнюю Троччыну з [[Трокі|Трокамі]] і частку [[Браслаўскі павет|Браслаўшчыны]], у кастрычніку 1940 году да іх дадаліся раней афіцыйна далучаныя да БССР часткі [[Гарадзенскі павет|Гарадзеншчыны]] з [[Друскенікі|Друскенікамі]] і [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыны]] з [[Гадуцішкі|Гадуцішкамі]], [[Дзевянішкі|Дзевянішкамі]], [[Салечнікі|Салечнікамі]] і [[Сьвянцяны|Сьвянцянамі]]&lt;ref&gt;[[Дзяніс Марціновіч|Мартинович Д.]] [https://web.archive.org/web/20210503191603/https://news.tut.by/culture/656335.html Как белорусы потеряли Вильнюс и едва не вернули его 29 лет назад. Объясняем], [[TUT.BY]], 10.10.2019 г.&lt;/ref&gt;, таксама ў 1939 годзе да [[Украінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Ўкраінскай ССР]] далучылі частку [[Пінскі павет|Піншчыны]] з [[Высоцак|Высоцкам]], [[Дольск]]ам, [[Дубровіца]]й, [[Любяшоў|Любяшовам]], [[Нобель|Нобелем]] і [[Пагост Зарэчны|Пагостам Зарэчным]], а ў склад [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]] перадалі заходнюю [[Берасьцейскі павет|Берасьцейшчыну]] і паўночна-заходнюю частку Гарадзеншчыны. Па заканчэньні [[Другая Сусьветная вайна|Другой Сусьветнай вайны]] ў 1945 годзе Масква перадала [[Польская Народная Рэспубліка|Польшчы]] ўсё Падляшша, заходнюю Гарадзеншчыну ([[Васількаў]], [[Гарадок (Беластоцкі павет)|Гарадок]], [[Дуброва Гарадзенская|Дуброву Гарадзенскую]], [[Заблудаў]], [[Карыцін]], [[Крынкі]], [[Кузьніца|Кузьніцу]], [[Ліпск (Польшча)|Ліпск]], [[Саколка (горад)|Саколку]], [[Сідра|Сідру]], [[Супрасьля|Супрасьлю]], [[Сухаволя|Сухаволю]], [[Штабін]], [[Янаў (Падляскае ваяводзтва)|Янаў]]) і частку [[Ваўкавыскі павет|Ваўкавышчыны]] зь [[Ялоўка]]й.

Далучэньне этнічна беларускіх зямель да іншых дзяржаваў, а таксама брак магчымасьці атрыманьня адукацыі на роднай мове (у 1930-я гады ўсякая беларуская дзейнасьць на Смаленшчыне трапіла пад забарону&lt;ref name=&quot;Trusau&quot;&gt;[[Алег Трусаў|Трусаў А.]]. [http://pawet.net/library/history/bel_history/trusau/05/Невядомыя_беларускія_дзяржавы.html Вялікае Княства Смаленскае] // Наша Слова. № 34 (822), 5 верасьня 2007.&lt;/ref&gt;, у гэты ж час латвійскія ўлады канчаткова ліквідавалі беларускія адукацыйныя ўстановы на беларускай частцы Інфлянтаў&lt;ref name=&quot;Citou&quot;&gt;{{Літаратура/Геральдыка беларускіх местаў|к}} С. 155.&lt;/ref&gt;, у 1945 годзе летувіскі ўрад у асобе міністра асьветы Жугжды не дазволіў адчыніць у Вільні ніводнай беларускай школы, адначасна ліквідаваўшы [[Віленская беларуская гімназія|Віленскую беларускую гімназію]] і [[Беларускі музэй імя Івана Луцкевіча]]&lt;ref name=&quot;Zajkouski&quot;&gt;[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] Як Вільня сталася жамойцкім горадам? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 70.&lt;/ref&gt;) прывялі практычна да поўнай [[культурная асыміляцыя|асыміляцыі]] тамтэйшага беларускага насельніцтва.

== Антрапалёгія ==
{{Асноўны артыкул|Антрапалёгія беларусаў|Валдайска-верхнедняпроўскі антрапалягічны комплекс}}

Беларусы паўночных, цэнтральных і заходніх рэгіёнаў Беларусі належаць пераважна да ўсходнеэўрапейскага тыпу сярэднеэўрапейскай расы (у межах вялікай [[эўрапэоідная раса|эўрапэоіднай расы]]). 

Беларускі антраполяг [[Аляксей Мікуліч]] прыйшоў да высновы, што сучасная карціна [[генафонд]]у беларусаў сфармавалася як шляхам доўгатэрміновага прыстасаваньня ў выніку натуральнага адбору, так і ў выніку этнічнай кансалідацыі&lt;ref&gt;[[Аляксей Мікуліч|Мікуліч А.]] Беларусы ў генетычнай прасторы: Антрапалогія этнасу. — {{Менск (Мінск)}}, 2005. С. 112.&lt;/ref&gt;. Паводле вынікаў яго дасьледаваньняў, агульная характарыстыка генафонду сучасных беларусаў найбліжэйшая да сучасных украінцаў і мае трывалую генэтычную непарыўнасьць пакаленьняў у часе, бо геаграфічная структура сучаснага беларускага генафонду шмат у чым супадае з арэаламі старажытных археалягічных культураў Беларусі яшчэ даславянскай эпохі&lt;ref&gt;[[Аляксей Мікуліч|Мікуліч А.]] Беларусы ў генетычнай прасторы: Антрапалогія этнасу. — {{Менск (Мінск)}}, 2005. С. 111.&lt;/ref&gt;.

== Этнагенэз ==
{{Асноўны артыкул|Этнагенэз беларусаў}}

Працэс фармаваньня беларускай нацыі заняў дастаткова працяглы пэрыяд і адбываўся пад уплывам геаграфічна-кліматычных, сацыяльна-эканамічных, палітычных, царкоўна-рэлігійных фактараў, а таксама агульнаэўрапейскіх этнічных тэндэнцыяў. Паводле падлікаў, зробленых на аснове вялікай колькасьці антрапагенэтычных і генадэмаграфічных матэрыялаў, беларусы (папуляцыі карэнных жыхароў) вядуць свой радавод цягам ня меней за 130—140 каленаў, што адпавядае пэрыяду амаль 1500 год да н. э.&lt;ref name=Mikulic&gt;{{кніга|аўтар=[[Аляксей Мікуліч]]|загаловак=Беларусы ў генетычнай прасторы: Антрапалёгія этнасу|месца=Мн.|выдавецтва=Тэхналогія|год=2005|старонак=138|isbn=985-458-122-5}}&lt;/ref&gt;

У асноўным этнагенэз беларусаў праходзіў на тэрыторыі Верхняга [[Дняпро|Падняпроўя]], Сярэдняга [[Дзьвіна|Падзьвіньня]], [[Нёман|Панямоньня]], [[Буг|Пабужжа]] і [[Прыпяць|Прыпяцкага]] [[Палесьсе|Палесься]]. Прытым трэба ўлічваць, што працэс складаньня беларускай народнасьці ахопліваў землі, што пераўзыходзілі межы сучаснай Беларусі. Гэтак, дадаткова ён праходзіў на тэрыторыях сучаснай Летувы ([[Вільня]] і ваколіцы), Латвіі ([[Дзьвінск]]), Польшчы ([[Беласток]] і [[Белая (горад)|Белая]]) і Расеі ([[Смаленск]], [[Невель]], [[Бранск]])&lt;ref name=&quot;hb137&quot;&gt;{{Літаратура/Гісторыя Беларусі (у кантэксьце сусьветных цывілізацыяў)|к}} С. 137.&lt;/ref&gt;.

У навуцы няма адназначнасьці што да храналягічных рамак фармаваньня беларускага народу. Адныя дасьледнікі сьцьвярджаюць, што беларусы як [[этнас]] ужо існавалі ў ХІІІ ст., а працэс фармаваньня беларускай [[народнасьць|народнасьці]] пачаўся яшчэ ў ХVII—ХVIII стагодзьдзях ([[Георгі Штыхаў]], [[Мікола Ермаловіч]], [[Міхась Ткачоў]] ды інш.). Паводле [[Валянцін Сядоў|Валянціна Сядова]], беларуская этнічная супольнасьць склалася ў ХІІІ—ХІV стагодзьдзях. [[Майсей Грынблат]] лічыў, што фармаваньне беларусаў адбывалася ў ХІV—ХVІ стагодзьдзях.

Няма адзінага погляду і датычна продкаў беларусаў. Сярод асноўных канцэпцыяў вылучаюцца «фінская», «балтыйская», «крывіцка-дрыгавіцка-радзіміцкая» і «старажытнаруская»&lt;ref name=&quot;hb136&quot;&gt;{{Літаратура/Гісторыя Беларусі (у кантэксьце сусьветных цывілізацыяў)|к}} С. 136.&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Назва канцэпцыі, яе прыхільнікі і існасьць !! Аргумэнтацыя !! Крытыка
|-
|'''1. «Фінская»''' (аўтар [[Іван Ласкоў]]): продкамі беларусаў былі славяне і фіны || Асноўным довадам выступаюць некаторыя беларускія [[гідронім]]ы, якія маюць фінскае паходжаньне. || Фінамоўнае насельніцтва на тэрыторыі Беларусі жыло ў глыбокай старажытнасьці (канец [[каменны век|каменнага веку]]) і яшчэ ў [[бронзавы век|бронзавым веку]] яго асымілявалі, як мяркуеццца, старажытныя [[балты]], якія ўспрынялі фінскія назвы рэк і азёраў. Такім парадкам, фіны на тэрыторыі Беларусі маглі быць субстратам не беларусаў, а старажытных балтаў.
|-
|'''2. «Балтыйская»''' ([[Валянцін Сядоў]], [[Георгі Штыхаў]] ды іншыя): продкамі беларускага народу былі балтыйскія і славянскія плямёны, дзе балты адыгралі ролю [[субстрат]]у (падасновы). || Вялізная колькасьць беларускіх [[гідронім]]аў маюць гіпатэтычнае балтыйскае паходжаньне, на карысьць гэтай тэорыі таксама сьведчаць некаторыя меркавана балтыйскія элемэнты беларускай культуры і мовы (культ вужа, жаночы галаўны ўбор — [[намітка]], у словах цьвёрды гук «р» ды іншае). || Памянёныя элемэнты маюць [[Індаэўрапейцы|індаэўрапейскае паходжаньне]], таму ўласьцівыя як балтам, так і славянам. Балты маглі быць субстратам не беспасярэдне беларусаў, а плямёнаў [[крывічы|крывічоў]], [[радзімічы|радзімічаў]] і [[дрыгавічы|дрыгавічоў]]. Супраць тэорыі, што беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі», сьведчаць зьвесткі [[Палеагенэтыка|палеагенэтыкі]], якія паказваюць, што генафонд беларусаў і [[летувісы|летувісаў]] мае глыбокія адрозьненьні&lt;ref&gt;[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.&lt;/ref&gt;.
|-
|'''3. «Крывіцка-дрыгавіцка-радзіміцкая»''' ([[Яўхім Карскі]], [[Мітрафан Доўнар-Запольскі]], [[Уладзімер Пічэта]] ды іншыя): асноўнымі продкамі беларускага этнасу выступаюць крывічы, дрыгавічы і радзімічы. || Пераемнасьць матэрыяльнай культуры і моўныя запазычаньні беларусаў ў славянскіх супольнасьцяў (саха зь перакладной паліцай у земляробстве і «аканьне» ў беларускай мове ад пачатку былі ўласьцівасьцю крывічоў, палеская саха ў земляробстве і дыфтонгі -ўо, -іе ў мове ад пачатку належалі дрыгавічам ды іншае) || Нельга казаць пра чыста славянскія карані беларусаў, бо этнакультурныя працэсы, якія адбываліся на беларускай этнічнай тэрыторыі датычыліся ня толькі славянаў, але і меркаваных балтаў (плямёны [[літва (племя)|літва]], [[яцьвягі]])&lt;ref name=&quot;hb137&quot;/&gt;.
|-
|'''4. «Старажытнаруская»''' ([[Барыс Рыбакоў]], [[Сяргей Токараў]], [[Лаўрэнці Абэцэдарскі]] ды іншыя): узьнікла ў [[СССР|савецкай]] гістарыяграфіі за часамі кіраваньня [[Ёсіф Сталін|Сталіна]] і мусіла апраўдваць [[русіфікацыя|маскалізацыю]] беларусаў і ўкраінцаў&lt;ref&gt;[http://www.svaboda.org/content/transcript/1380072.html Жыцьцё і сьмерць мітаў: Старажытная Русь], [[Радыё Свабода]], 5 лютага 2009 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Дзермант А., Санько С. [https://web.archive.org/web/20151017183103/http://arche.bymedia.net/2005-5/dziermant505.htm Этнагенез беларусаў: навука і ідэалогія] // [[ARCHE]]. № 5 (39), 2005 г.&lt;/ref&gt;. Яе прыхільнікі сьцьвярджалі, што продкам беларусаў была адна з частак г. зв. «старажытнарускай народнасьці». || У якасьці бяздоваднага пастуляту прыймаецца існаваньне адзінай старажытнарускай дзяржавы — [[Кіеўская Русь|Кіеўскай Русі]] з адзінай старажытнарускай мовай і культурай. || У пісьмовых крыніцах і нават у гістарычных мітах (апроч савецкіх) не існуе якіх-кольвек зьвестак пра старажытнарускую народнасьць. Апроч таго, прыхільнікі гэтай канцэпцыі часьцяком блытаюць старажытную літаратурную мову (блізкую да [[царкоўнаславянская мова|царкоўнаславянскай]]) з гутарковай, дыялектнай, якая мела свае адрозьненьні на тэрыторыі Кіеўскай Русі&lt;ref&gt;[[Віктар Цітоў|Цітоў В.]] [https://web.archive.org/web/20030122205421/http://www.lingvo.minsk.by/~bha/07/200-213.htm Па старонках адной «гісторыі»*] // [[Беларускі гістарычны агляд]]. Т. 7. Сш. 1 (12), чэрвень 2000 г.&lt;/ref&gt;.
|-
|}

Стымулам да паскарэньня кансалідацыі беларускага этнасу было ўтварэньне [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Падпарадкаваньне ў ХІІІ—ХІV стагодзьдзяў больш як двух дзясяткаў ўсходнеславянскіх княстваў адзінай цэнтральнай уладзе спрыяла стварэньню агульнай этнічнай тэрыторыі беларусаў, актывізавала культурныя повязі паміж рознымі яе часткамі. Лёгкасьць аб’яднаньня гэтых шматлікіх дзяржаўных утварэньняў у складзе ВКЛ, апроч вонкавай пагрозы і эканамічных фактараў, шмат у чым тлумачылася якраз наяўнасьцю адзінай этнагенэтычнай спадчыны, а таксама агульнасьцямі гістарычнага лёсу, культуры, мовы і рэлігіі. Вельмі спрыяльным было і этнакультурнае становішча беларускага насельніцтва ў ВКЛ, дзе яны складалі асноўны этнічны масіў і пераважалі ў большасьці буйных населеных пунктаў ([[Вільня]], [[Полацак]], [[Віцебск]], [[Менск]], [[Берасьце]], [[Горадня]], [[Коўна]], [[Трокі]])&lt;ref name=&quot;hb137&quot;/&gt;.

== Мова ==
{{Асноўны артыкул|Беларуская мова}}
[[Файл:BelarusianAsHomeLanguage2009-be-x-old.png|міні|Беларуская мова як асноўная размоўная, перапіс 2009 г.]]

Нацыянальная мова беларусаў — [[беларуская мова|беларуская]] (усходняя падгрупа [[славянскія мовы|славянскай групы]] [[індаэўрапейскія мовы|індаэўрапейскай моўнай сям’і]]). Паводле вынікаў перапісу насельніцтва Беларусі 1999 году, 85,6% беларусаў краіны назвалі яе [[родная мова|роднай]], 41,3% — мовай, на якой яны пераважна размаўляюць дома. Адным з наступстваў [[Русіфікацыя Беларусі|шматгадовай палітыкі гвалтоўнай русіфікацыі]] ёсьць пашырэньне сярод беларусаў [[білінгвізм]]у (з выкарыстаньнем [[Расейская мова|расейскай мовы]]). Паводле перапісу насельніцтва Беларусі 2009 году, толькі 26% беларусаў краіны выкарыстоўвалі беларускую мову ў якасьці размоўнай&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Беларускую мову лічаць роднай 5 млн. 58 тыс. жыхароў Беларусі|спасылка=http://news.belta.by/by/print?id=674826|выдавец=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва]]|дата публікацыі=20 лютага 2012|дата доступу=10 лістапада 2013}}&lt;/ref&gt;.

Мае два альфабэты: побач з больш пашыранай і афіцыйна прынятай [[кірыліца]]й гістарычна таксама ўжываецца традыцыйны [[лацінка|беларускі лацінскі альфабэт]]&lt;ref&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] [https://www.svaboda.org/a/slucak-ci-slutsk/30640129.html SŁUCAK. Ці Slutsk? Беларуская лацінка, трансьліт і рэпутацыя слаўнага гораду], [[Радыё Свабода]], 28 траўня 2020 г.&lt;/ref&gt;. У 1990—2000-х гадох фактычна аформілася існаваньне двух беларускіх [[правапіс]]аў (шырэй — [[Моўная норма|моўных нормаў]]): [[Беларускі клясычны правапіс|клясычнага (тарашкевіцы)]] і [[Беларускі афіцыйны правапіс|афіцыйнага (наркамаўкі)]].

== Рэлігія ==
{{Асноўны артыкул|Праваслаўная царква на Беларусі|Рымска-каталіцкі касьцёл у Беларусі}}
[[Файл:Сафійскі сабор.jpg|значак|[[Сафійскі сабор (Полацак)|Полацкі Сафійскі сабор]], XI ст. (па адбудове ў стылі [[Віленскае барока|віленскага барока]])]]

Большая частка вернікаў-беларусаў спавядае [[Праваслаўная царква на Беларусі|праваслаўе]], меншая — [[Каталіцкі касьцёл у Беларусі|рыма-каталіцтва]]. Праз савецкае змаганьне з рэлігіяй у краіне пашырыўся [[атэізм]].

У старажытнасьці насельніцтва [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]] было [[Паганства|паганскім]]. У Х—ХІ стагодзьдзях тут пачало пашырацца хрысьціянства. Адным зь першых місіянэраў быў ісляндзкі вандроўнік [[Торвальд]]&lt;ref&gt;[[Сяргей Тарасаў|Тарасаў С.]] Калі прыйшло на Беларусь хрысціянства // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 4.&lt;/ref&gt;. Першая [[Хрысьціянства|хрысьціянская]] [[Полацкая япархія]] зьявілася ў 992 годзе. Гэта была адміністрацыйная адзінка [[Кіеўская мітраполія|Кіеўскай мітраполіі]] [[Канстантынопальская праваслаўная царква|Канстантынопальскага патрыярхату]]. Увогуле, існуюць падставы меркаваць, што пашырэньне хрысьціянства ўсходняга, або [[Бізантыйская імпэрыя|бізантыйскага]], і заходняга, або [[Рымская імпэрыя|рымскага]] абрадаў (падзел на [[праваслаўе]] і [[каталіцтва]] адбыўся толькі ў 1054 годзе, а аформіўся ў 1204 годзе) сярод беларусаў праходзіла адначасна і паралельна&lt;ref name=&quot;Zlutka&quot;&gt;[[Алесь Жлутка|Жлутка А.]] Адкуль і калі прыйшла каталіцкая вера на Беларусь? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 34.&lt;/ref&gt;. У XIII—XIV стагодзьдзях у [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] асноўны арэал фармаваньня беларускага этнасу вызначаўся перавагай славянамоўнага насельніцтва, якое ў асноўнай масе было хрысьціянскім. Адначасна адбываліся кантакты з суседнім [[Балтыйскія мовы|балтыйскім]] паганскім насельніцтвам, якое паступова славянізавалася. Наяўнасьць хрысьціянаў у [[Вільня|Вільні]] і [[Кернаў|Кернаве]], якая адзначаецца зь сярэдзіны XIII стагодзьдзя&lt;ref&gt;Вайткявичус В. [https://web.archive.org/web/20160305110625/http://elib.bsu.by/bitstream/123456789/1793/1/%D0%92%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BA%D1%8F%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8E%D1%81%20%D0%92.pdf Нестереотипный взгляд на культуру восточнолитовских курганов] // Працы гістарычнага факультэта БДУ. Навук. зборнік. Вып. 3. — {{Менск (Мінск)}}, 2008. С. 186.&lt;/ref&gt;, сьведчыць пра працяглае суіснаваньне ў Вялікім Княстве Літоўскім хрысьціянскага і паганскага насельніцтва&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гісторыя Беларусі (у 6 тамох)|2к}} С. 193, 197.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Iškaldź, Trajecki. Ішкальдзь, Траецкі (E. Paŭłovič, 1848).jpg|значак|[[Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (Ішкальдзь)|Касьцёл]] у [[Ішкальдзь|Ішкальдзі]], XV ст.]]

У сярэдзіне XIII стагодзьдзя за часамі [[Міндоўг]]а ўтварылася першае [[Каталіцтва|каталіцкае]] біскупства (хоць пад 1105 годзе ў Кіеўска-Пячорскім патэрыку ўпамінаецца [[Тураў]]скае біскупства, а ў першай палове XIII ст. на полацкіх землях дзеяла Русінскае біскупства, улучанае ў 1255 годзе ў новаствораную Рыскую мітраполію&lt;ref name=&quot;Zlutka&quot;/&gt;), якое ахоплівала землі Вялікага Княства Літоўскага&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гісторыя Беларусі (у 6 тамох)|2к}} С. 224.&lt;/ref&gt;. Пазьней тут зноў не было тэрытарыяльнай арганізацыі [[Рымска-каталіцкі касьцёл у Беларусі|рымска-каталіцкага касьцёла]], хоць у 1320-я гады ў Вільні і [[Наваградак|Наваградку]] існавала па адным кляштары нямецкіх [[дамінікане|дамініканаў]] і [[францішкане|францішканаў]], якія не спынялі спробаў місіянэрскай дзейнасьці&lt;ref name=&quot;Hancaruk&quot;&gt;Ганчарук І. Рымска-каталіцкая царква на Беларусі // {{Літаратура/Рэлігія і царква на Беларусі|к}} С. 280.&lt;/ref&gt;. У 1387 годзе на загад вялікага князя [[Ягайла|Ягайлы]] балтыйскае паганскае насельніцтва пачалі масава пераводзіць у каталіцтва, што лічыцца другой хваляй хрысьціянізацыі балтаў у Вялікім Княстве Літоўскім. Ягайла заснаваў [[Віленскае біскупства]], якая падзялялася на сем парафіяў (у тым ліку ў [[Абольцы|Абольцах]], [[Гайна (вёска)|Гайне]] і [[Крэва|Крэве]])&lt;ref name=&quot;Hancaruk&quot;/&gt;. Пазьней вялікія князі (напрыклад, [[Вітаўт|Вітаўт Вялікі]]) праводзілі палітыку рэлігійнай талерантнасьці&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гісторыя Беларусі (у 6 тамох)|2к}} С. 229.&lt;/ref&gt;, а [[Фэўдал|фэўдальны стан]] ([[шляхта]]) складалася як з каталікоў, так і з праваслаўных&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гісторыя Беларусі (у 6 тамох)|2к}} С. 370—372.&lt;/ref&gt;. У 2-й палове XVI ст. хвалі рэлігійнай [[Рэфармацыя|Рэфармацыі]], а потым [[Контррэфармацыя|Контррэфармацыі]] закранулі, галоўным чынам, шляхту. Найбольш папулярнай канфэсіяй сярод шляхты-пратэстантаў стаў [[кальвінізм]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гісторыя Беларусі (у 6 тамох)|2к}} С. 509.&lt;/ref&gt;. Аднак у 1590—1600-я гады пратэстанцкая і праваслаўная шляхта ў сваёй большасці перайшла ў рыма-каталіцтва, і толькі меншая частка прытрымлівалася праваслаўя або пратэстанцтва. У 1596 годзе ў выніку [[Берасьцейская унія|Берасьцейскай уніі]] праваслаўныя япіскапы перападпарадкавалі [[Літоўская мітраполія|Літоўскую (Кіеўскую) мітраполію]] [[Сьвяты Пасад|Сьвятому Пасаду]] ў выглядзе [[Уніяцкая царква ў Рэчы Паспалітай|Рускай уніяцкай царквы]]. У 1632 годзе кароль і вялікі князь [[Уладзіслаў Ваза]] дзеля захаваньня рэлігійнага спакою і ўмацаваньня традыцыйнай талерантнасьці ў [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], афіцыйна аднавіў Кіеўскую мітраполію Канстантынопальскага патрыярхату, якую па [[Вайна Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў|вайне Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў]] у 1685 годзе маскоўскі гаспадар [[Аляксей Міхайлавіч]] [[дэ-факта]] падпарадкаваў [[Расейская праваслаўная царква|Маскоўскай царкве]].

На канец XVIII ст. каля 70% беларусаў належалі да ўніяцкай (грэцка-каталіцкай) царквы, 15% былі рыма-каталікамі, 7% — юдэямі і толькі 6% — праваслаўнымі [[Найсьвяцейшы ўрадавы сынод|Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы)]]. У 1839 годзе расейскія ўлады забаранілі ўніяцкую царкву і гвалтоўна далучылі яе вернікаў да Ўрадавага сыноду.

== Культура ==
=== Сьвяты ===
[[Файл:Belarusian Easter Eggs.jpg|значак|[[Велікодная пісанка|Беларускія фарбаваныя велікодныя яйкі]]]]

Гістарычна беларусы адзначаюць наступныя традыцыйныя народныя сьвяты:
{| valign=top
|-
|valign=top width=30%|
* [[Багач]]
* [[Вялікдзень]]
* [[Дзяды]]
* [[Каляды (сьвята)|Каляды]]
* [[Камаедзіца (сьвята)|Камаедзіца]]
* [[Купальле]]
* [[Масьленіца]]
|valign=top width=30%|
* [[Пакроў]]
* [[Радаўніца]]
* [[Саракі]]
* [[Сёмуха]]
* [[Спасы]]
* [[Стрэчаньне]]
* [[Тройца (сьвята)|Тройца]]
|}

[[Файл:Дзень Волі 2018.jpg|міні|[[100-годзьдзе Беларускай Народнай Рэспублікі|100-годзьдзе БНР]] у Менск, 2018 г.]]

Нацыянальныя сьвяты беларусаў&lt;ref&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] Якія гістарычныя даты павінны памятаць і шанаваць беларусы? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 78.&lt;/ref&gt; (у [[Беларусь|Беларусі]] часоў [[Русіфікацыя Беларусі#Рэжым Лукашэнкі|прарасейскага]] [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]] сьвяткуюцца на неафіцыйным узроўні, таксама адзначаюцца [[Беларуская дыяспара|беларускай дыяспарай]]):
* [[Дзень Волі|Дзень Незалежнасьці, або Дзень Волі]], ([[25 сакавіка]]) — сьвята аднаўленьня дзяржаўнай незалежнасьці, якое адзначаецца пад [[нацыянальная сымболіка|нацыянальнымі]] [[Бел-чырвона-белы сьцяг|бел-чырвона-белым сьцягам]] і гербам [[Пагоня]]й. Прымяркоўваецца да гадавіны ўтварэньня [[Беларуская Народная Рэспубліка|першай нацыянальнай дзяржавы]], калі ў 1918 годзе [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі|Рада Беларускай Народнай Рэспублікі]] прыняла [[Трэцяя Ўстаўная грамата|Трэцяю Ўстаўную грамату]].
* Сьвята [[Грунвальдзкая бітва|Грунвальду]] ([[15 ліпеня]]) — дзень перамогі ў 1410 годзе аб'яднанага войска Вялікага Княства Літоўскага і Каралеўства Польскага над [[Крыжакі|крыжакамі]].
* Дзень друку ([[6 жніўня]]) — выданьне ў 1517 годзе [[Францішак Скарына|Францішкам Скарынам]] першай беларускай друкаванай кнігі.
* [[Дзень Адраджэньня]] ([[25 жніўня]]) — гадавіна наданьня ў 1991 годзе [[Дэклярацыя аб дзяржаўным сувэрэнітэце Беларусі|Дэклярацыі аб сувэрэнітэце Беларусі]] сілы канстытуцыйнага закону, аднаўленьне незалежнай дзяржаўнасьці.
* [[Дзень беларускай вайсковай славы]] ([[8 верасьня]]) — сьвята [[Бітва пад Воршай|Аршанскай перамогі]], калі ў 1514 годзе войска Вялікага Княства Літоўскага ўшчэнт разьбіла колькасна большае войска [[Маскоўская дзяржава|Маскоўскай дзяржавы]] і на пэўны час спыніла маскоўскую агрэсію на Беларусь.
* [[Дзень Герояў|Дзень Герояў, або Дзень Слуцкага збройнага чыну]], ([[27 лістапада]]) — гадавіна пачатку ў 1920 годзе баявых дзеяньняў супраць бальшавіцкага войска [[Першы Слуцкі полк|Першым Слуцкім палком]] Беларускай Народнай Рэспублікі.

=== Фальклёр ===
Беларуская традыцыйная культура вылучаецца незвычайнай глыбінёй фальклёрнай памяці. Беларускія зьвесткі лічацца вельмі старажытнымі (нават у параўнаньні зь іншымі архаічнымі матэрыяламі — напрыклад, паўночна-расейскім і сэрбскахарвацкім) і таму маюць асаблівую важнасьць для рэканструкцыі&lt;ref&gt;[[Сяргей Санько|Санько С.]] Прадмова // {{Літаратура/Беларуская міталёгія: Энцыкляпэдычны слоўнік (Менск, 2004)|к}} С. 3.&lt;/ref&gt;.

=== Архітэктура ===
{{Асноўны артыкул|Беларуская традыцыйная драўляная архітэктура|Віленскае барока|Магілёўскае барока}}
[[Файл:Stročycy - 12.jpg|міні|Пакроўская царква XVIII ст. зь вёскі [[Логнавічы (Менская вобласьць)|Логнавічаў]]]]

У [[Беларускі дзяржаўны музэй народнай архітэктуры і побыту|Беларускім дзяржаўным музэі народнай архітэктуры і побыту]] (Строчыцы) пад адкрытым небам захоўваюцца помнікі беларускай традыцыйнай драўлянай архітэктуры з розных гістарычна-этнаграфічных рэгіёнаў Беларусі. Экспазыцыю музэю складаюць помнікі дойлідзтва з трох рэгіёнаў — Цэнтральнай Беларусі (асноўная частка [[Менская вобласьць|Менскай]] і заходняя частка [[Магілёўская вобласьць|Магілёўскай]] вобласьцяў), Падняпроўе (Магілёўская вобласьць, [[Аршанскі раён|Аршанскі]] і [[Дубровенскі раён]]ы [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]], а таксама раёны [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]] ўздоўж рэк [[Дняпро|Дняпра]] і [[Сож|Сажа]]) і Паазер’е (цэнтральная і заходня тэрыторыі Віцебскай вобласьці, а таксама часткова паўночныя раёны Менскай вобласьці).

[[Файл:Hłybokaje, Bieraźviečča, Bazylanski. Глыбокае, Беразьвечча, Базылянскі (J. Dulevič, 1934).jpg|значак|[[Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла і манастыр базылянаў (Беразьвечча)|Беразьвецкая царква]] — шэдэўр [[Віленскае барока|віленскага барока]], [[Сьпіс помнікаў гісторыі і архітэктуры Беларусі, зруйнаваных уладамі СССР|зьнішчаны савецкімі ўладамі]]]]

Разам з традыцыйнай драўлянай архітэктурай адзначаецца самабытная мураваная [[Гатычная архітэктура ВКЛ|гатычная архітэктура Вялікага Княства Літоўскага (беларуская готыка)]], адметнасьцю якой ёсьць спалучэньне чырвонай цаглянай муроўкі зь белымі атынкаванымі нішамі&lt;ref name=&quot;viacorka&quot;/&gt;. Зьяўленьне ў [[Нясьвіж]]ы другога ў [[Эўропа|Эўропе]] твору архітэктуры стылю [[барока]] — [[Фарны касьцёл (Нясьвіж)|Фарнага касьцёла]] — спрыяла выяўленьню ў гэтым стылі найбольшага ўнёску беларусаў у агульнаэўрапейскае мастацтва праз унікальную мураваную архітэктуру [[Віленскае барока|віленскага]]&lt;ref name=&quot;bielarus-vkl-293&quot;&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 293.&lt;/ref&gt; і [[Магілёўскае барока|магілёўскага]] барока&lt;ref&gt;Якімовіч Ю. Магілёўская школа дойлідства // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 248.&lt;/ref&gt;.

=== Строі ===
{{Асноўны артыкул|Беларускі нацыянальны строй}}

Традыцыйны народны строй беларусаў мае доўгую гісторыю разьвіцьця. Спэцыфічныя беларускія рысы ён набыў у XIV—XVI стагодзьдзях, у пэрыяд фармаваньня беларускай народнасьці. Строй склаўся ва ўзаемаўплывах зь летувіскай, польскай, расейскай і ўкраінскай традыцыямі. Апроч гэтага, ён узбагачаўся ўплывамі інтэрнацыянальнага мескага строю і такім чынам упісваўся ў агульнаэўрапейскі кантэкст.

Традыцыйнае адзеньне ў большай, чым іншыя формы побыту, ступені адлюстроўвае нацыянальную спэцыфіку беларусаў. Асаблівая роля ў калярыстыцы адзеньня адводзілася срэбрыста-беламу колеру натуральнага лёну або воўны, які ўвасабляў сьвята і радасьць. Апроч белага, важнае месца займаў чырвоны колер, які сымбалізаваў жыцьцё, а, аб’яднаны ў складаную сыстэму знакаў — арнамэнтаў, нанесеных на адзеньне ў часе вышыўкі або тканьня, — служыў засьцерагальным знакам&lt;ref&gt;Раманюк М. Беларускія народныя строі. — {{Менск (Мн.)}}, 2003.&lt;/ref&gt;.

&lt;gallery widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Беларусы Минскай губерни. 1877 год.jpg|«Беларусы Менскай губэрні»
Белоруссы (Могилевской губернии).jpg|«Беларусы Магілёўскай губэрні»
Biełarusy, Miensk. Беларусы, Менск (1882).jpg|«Тыпы беларусаў Менскай губэрні»
Lićviny. Ліцьвіны (1903).jpg|«[[Ліцьвіны]]»
&lt;/gallery&gt;

=== Кухня ===
{{Асноўны артыкул|Беларуская кухня}}
[[Файл:Potato pancakes.jpg|значак|[[Дранікі]]]]

Беларуская кухня  фармавалася на аснове страваў і прыёмах гатаваньня агульных для ўсіх славянскіх ды іншых індаэўрапейскіх народаў, у тым ліку балтыйскіх і германскіх. Як і ўсе старажытныя людзі, продкі беларусаў пачаткова здабывалі ежу пры дапамозе зьбіральніцтва, рыбалоўства і паляваньня, пазьней зьявіліся земляробства і жывёлагадоўля. Да нядаўняга часу ў рацыёне большасьці насельніцтва Беларусі абсалютна пераважалі вэгэтарыянскія стравы — з збожжа, бабовых культураў, агародніны, малака і малочных прадуктаў, насеньня лёну і канапель, прадуктаў зьбіральніцтва — грыбоў, ягад, садавіны, мёду.

Традыцыйная беларуская кухня вельмі блізкая да летувіскай. У XIII—XIX стагодзьдзях на яе фармаваньне (асабліва ў прывілеяваных [[Стан (сацыяльная група)|станаў]]) значна ўплывалі польская і нямецкая кухні, а таксама кухні нацыянальных меншасьцяў — габрэйская і татарская, у меншай ступені француская, італьянская, вугорская і ангельская. З XIX ст. найбольшы ўплыў адзначаецца з боку расейскай кухні&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар=[[Алесь Белы|Белы А.]]|частка=[http://prastora.by/knihi/biely-alies-nasa-strava-sapraudnaia-bielaruskaia-kuchnia Прадмова]|загаловак=Наша страва|арыгінал=|спасылка=https://lohvinau.by/product/наша-страва-сапраўдная-беларуская-ку/|адказны=|выданьне=2-е выд|месца=Менск|выдавецтва=[[Логвінаў]]|год=2010|том=|старонкі=|старонак=288|сэрыя=Кнігарня «Наша Ніва»|isbn=978-985-6901-72-3|наклад=}}&lt;/ref&gt;.

=== Рамёствы ===
[[Файл:Belarus-Minsk-Maksim Bahdanovich Museum 3.jpg|міні|[[Слуцкія паясы|Слуцкі пояс]] у [[Менск]]ім музэі [[Максім Багдановіч|Максіма Багдановіча]]]]

Беларусы маюць багатую гісторыю традыцыйных мастацтваў і [[Рамяство|рамёстваў]], многія зь якіх існуюць дагэтуль. Сярод асноўных рамёстваў:
* ткацтва ([[слуцкія паясы]])
* апрацоўка дрэва ([[беларуская разьба]])
* [[ганчарства]]
* [[кавальства]]
* пляценьне з саломы

== Расьсяленьне ==
{{Асноўны артыкул|Насельніцтва Беларусі|Беларуская дыяспара}}

Паводле перапісу насельніцтва 2009 году, у Беларусі жыве 7 957 252 беларусы (або 83,7% ад усяго насельніцтва)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170728214817/http://www.belstat.gov.by/upload-belstat/upload-belstat-pdf/perepis_2009/5.8-0.pdf Перепись населения — 2009. Население по национальности и родному языку]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

Зьвесткі пра колькасьць беларусаў у іншых краінах:

* [[ЗША]] — каля 750&amp;nbsp;000
* [[Расея]] — 520 000 (2010)&lt;ref&gt;[http://www.rg.ru/2011/12/16/stat.html Об итогах Всероссийской переписи населения 2010 года]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Украіна]] — 275&amp;nbsp;763 (2001)
* [[Казахстан]] — 111&amp;nbsp;927 (1999)
* [[Латвія]] — 68&amp;nbsp;174 (2011)
* [[Польшча]] — 48&amp;nbsp;737 (2002)
* [[Летува]] — 42&amp;nbsp;866 (2001)
* [[Узбэкістан]] — 20&amp;nbsp;397 (2000)
* [[Эстонія]] — 17&amp;nbsp;241 (1999)
* [[Малдова]] — 5000 — 10&amp;nbsp;000
* [[Канада]] — каля 5000
* [[Кыргыстан]] — 3208 (1999)
* [[Францыя]] — каля 3000

[[Беларуская дыяспара|Беларусы замежжа]] гістарычна падзяляюцца на дзьве групы — тыя, хто спрадвеку жыве на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|беларускай этнічнай тэрыторыі]], якая апынулася на памежжы суседніх зь Беларусьсю дзяржаваў, і тыя, хто мусіў пакінуць радзіму з розных прычынаў, найперш эканамічных і палітычных. Найбольш масавая эміграцыя пачалася ў канцы ХІХ ст., яе абумовіў пошук лепшага заробку і вольнай зямлі. Сотні тысячаў беларусаў выехалі ў [[Сыбір]], у буйныя прамысловыя месты Расеі (толькі у 1896—1912 гадох у Сыбір зь Беларусі перасяліліся 717 тысячаў чалавек)&lt;ref name=&quot;Miracycki-1993&quot;&gt;[[Леў Мірачыцкі|Мірачыцкі Л.]] Дзе ў свеце жывуць беларусы? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 71.&lt;/ref&gt;. У пачатку ХХ ст. некаторая частка беларусаў імігравала ў ЗША, Канаду, [[Аргентына|Аргентыну]] і [[Бразылія|Бразылію]]. 

Гвалтоўная эвакуацыя ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]] і [[Кастрычніцкі пераварот]] прычыніліся ад міграцыі беларусаў у Цэнтральную Расею. [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|Бальшавіцкія рэпрэсіі]] змусілі стваральнікаў і актыўных прыхільнікаў [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]] выехаць у Летуву, [[Латвія|Латвію]], Польшчу, [[Чэхаславаччына|Чэхаславаччыну]] і [[Нямеччына|Нямеччыну]]. У міжваенны пэрыяд дзясяткі тысячаў выхадцаў з Заходняй Беларусі ў пошуках лепшай долі накіраваліся ў Канаду, Аргентыну, [[Уругвай]], [[Парагвай]] і Бразылію. У час [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] больш за 300 тысячаў беларусаў апынулася ў Нямеччыне, [[Аўстрыя|Аўстрыі]] ды іншых заходнеэўрапейскіх краінах. Многія зь іх потым перасяліліся ў ЗША, Канаду і [[Аўстралія|Аўстралію]], дзе ўтварылі новыя цэнтры беларускай эміграцыі&lt;ref name=&quot;Miracycki-1993&quot;/&gt;. 

За часамі [[СССР]] адбывалася ўнутраная міграцыя беларусаў у іншыя савецкія рэспублікі, менавіта такім чынам утварыліся значныя беларускія супольнасьці ў [[Эстонія|Эстоніі]], Казахстане, Цэнтральнай Расеі. Па распадзе СССР некалькі тысячаў беларусаў выехала ў краіны [[Эўразьвяз|Эўрапейскага Зьвязу]], ЗША, Канаду і Расею.

== Вядомыя беларусы ==
* [[Францішак Скарына]] (1470 — ~1551) — першадрукар, філёзаф-гуманіст і пісьменьнік. Перакладнік і выдавец на беларускую рэдакцыю [[Царкоўнаславянская мова|царкоўнаславянскай мовы]] кнігаў [[Біблія|Бібліі]].
* [[Мікола Гусоўскі]] (~1470 — &gt;1533) — паэт-гуманіст і асьветнік эпохі [[Адраджэньне|Адраджэньня]], аўтар паэмы [[Песьня пра зубра]], якая лічыцца непераўзыдзенай у эпічным паказе Беларусі і беларускага народу (да зьяўленьня паэмы «[[Пан Тадэвуш]]» [[Адам Міцкевіч|Адама Міцкевіча]]). Адзін з найвыдатнейшых дзеячоў славянскага сьвету паводле [[ЮНЭСКА]].
* [[Казімер Семяновіч]] (~1600 — &gt;1651) — інжынэр і тэарэтык артылерыі, мысьляр-гуманіст. Вынаходнік шматступенчатае ракеты.
* [[Тадэвуш Касьцюшка]] (1746—1817) — палітычны і вайсковы дзяяч [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], кіраўнік [[паўстаньне 1794 году|вызвольнага паўстаньня 1794 году]], удзельнік Вайны за незалежнасьць ЗША. Нацыянальны герой [[Беларусь|Беларусі]], [[Польшча|Польшчы]] і [[ЗША]].
* [[Ігнат Дамейка]] (1802—1889) — навуковец-дасьледнік, геоляг, мінэроляг. Займае важнае месца ў гісторыі навукі і культуры Беларусі, [[Чылі]], Польшчы і [[Летува|Летувы]]. Нацыянальны герой Чылі.
* [[Язэп Гашкевіч]] (1814—1875) — дыплямат, мовазнаўца, дасьледнік [[Японія|Японіі]] і [[Кітай|Кітаю]], натураліст, арыенталіст.
* [[Кастусь Каліноўскі]] (1838—1864) — нацыянальны герой Беларусі, Летувы і Польшчы, адзін з кіраўнікоў [[паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў]]; рэвалюцыянэр-дэмакрат, публіцыст, паэт.
* [[Зыгмунт Мінейка]] (1840—1925) — грамадзкі дзяяч, вайсковец, навуковец, рэвалюцыянэр, удзельнік нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў. Нацыянальны герой [[Грэцыя|Грэцыі]].
* [[Ян Чэрскі]] (1845—1892) — геоляг, палеантоляг і географ, дасьледнік [[Сыбір]]ы. 
* [[Якуб Наркевіч-Ёдка]] (1847—1905) — фізык, мэдык, біёляг. Адкрывальнік электраграфіі і бяздротавай перадачы электрычных сыгналаў.
* [[Соф’я Кавалеўская]] (1850—1891) — матэматык, пісьменьніца, публіцыстка, сябра-карэспандэнтка [[Пецярбург|Пецярбурскай]] акадэміі навук. Першая ў сьвеце жанчына-прафэсарка.
* [[Мікалай Судзілоўскі]] (1850—1930) — філёзаф, прыродазнаўца, рэвалюцыянэр, удзельнік грамадзка-палітычных рухаў Беларусі, [[Расея|Расеі]], [[Швайцарыя|Швайцарыі]], [[Румынія|Румыніі]], [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]], [[Францыя|Францыі]], ЗША, Японіі, Кітаю ды іншых краінаў. Прэзыдэнт Сэнату [[Гавайскія астравы|Гавайскіх астравоў]].
* [[Мечыслаў Карловіч]] (1876—1909) — кампазытар, дырыгент, публіцыст, фатограф і альпініст.
* [[Аляксандар Чыжэўскі]] (1897—1964) — біяфізык, адзін з заснавальнікаў геліябіялёгіі.
* [[Барыс Кіт]] (1910—2018) — навуковец у галіне ракетнай тэхнікі, узнагароджаны [[Залаты мэдаль Германа Обэрта|Залатым мэдалём Германа Обэрта]], былы дарадца ўраду ЗША ў разьвіцьці [[астранаўтыка|астранаўтыкі]].
* [[Васіль Быкаў]] (1924—2003) — пісьменьнік і грамадзкі дзяяч. [[Народны пісьменьнік Беларусі]] (1980).
* [[Пётар Клімук]] (нар. 1942) — генэрал-палкоўнік авіяцыі, навуковец у галіне тэхнічных навук, двойчы [[Герой Савецкага Саюзу]]. Першы беларускі касманаўт.
* [[Сьвятлана Алексіевіч]] (нар. 1948) —  расейскамоўная пісьменьніца Беларусі. Ляўрэатка [[Нобэлеўская прэмія ў галіне літаратуры|Нобэлеўскай прэміі ў галіне літаратуры]] (2015).
* [[Вольга Корбут]] (нар. 1955) — гімнастка. Чатырохразовая алімпійская чэмпіёнка.
* [[Алесь Бяляцкі]] (нар. 1962) — грамадзкі дзяяч і праваабаронца. Ляўрэат [[Нобэлеўская прэмія міру|Нобэлеўскай прэміі міру]] (2022).

== Глядзіце таксама ==
* [[Ліцьвіны]]
* [[Русіны]]
* [[Старалітва]]
* [[Беларусцы]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі|2}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі}}
* {{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)}}
* {{Літаратура/Беларуская міталёгія: Энцыкляпэдычны слоўнік (Менск, 2004)}}
* {{Літаратура/БелЭн|3}}
* {{Літаратура/Беларусы: У 13 т.|1}}
* {{Літаратура/Беларусы: У 13 т.|2}}
* {{Літаратура/Беларусы: У 13 т.|3}}
* {{Літаратура/Беларусы: У 13 т.|4}}
* {{Літаратура/Беларусы: У 13 т.|5}}
* {{Літаратура/Беларусы: У 13 т.|6}}
* {{Літаратура/Беларусы: У 13 т.|7}}
* {{Літаратура/Беларусы: У 13 т.|8}}
* {{Літаратура/Беларусы: У 13 т.|9}}
* {{Літаратура/Беларусы: У 13 т.|10}}
* {{Літаратура/Беларусы: У 13 т.|11}}
* {{Літаратура/Беларусы: У 13 т.|12}}
* {{Літаратура/Беларусы: У 13 т.|13}}
* {{Літаратура/Беларусь: энцыкляпэдычны даведнік, 1995}}
* {{Літаратура/ЭВКЛ|1}}
* {{Літаратура/Гістарычны шлях беларускай нацыі і дзяржавы|2}}
* {{Літаратура/Рэлігія і царква на Беларусі}}
* [[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}: Полымя, 1995. — 96 с. — (Б-ка часопіса «[[Маладосць]]»).
* [[Мікалай Шкялёнак|Шкялёнак М.]] Беларусь і суседзі: Гістарычныя нарысы. — Беласток: Беларускае Гістарычнае Таварыства, 2003. {{ISBN|83-915029-4-5}}.
* {{Літаратура/Этнаграфія Беларусі: Энцыкляпэдыя (1989)}}
* {{Літаратура/Гістарычны слоўнік Беларусі (1998)}}
* {{Кніга|аўтар = Молчанова, Лидия Александровна.|частка = |загаловак = Материальная культура белорусов |арыгінал = |спасылка = |адказны = редакторы: [[Адам Залескі|А. И. Залесский]], [[Васіль Бандарчык|В. К. Бандарчик]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Навука і тэхніка (выдавецтва)|Навука і тэхніка]] |год = 1968|том = |старонкі = |старонак = 232|сэрыя = |isbn = |наклад =2400 }}
* {{Кніга|аўтар = Молчанова, Лидия Александровна.|частка = |загаловак = Очерки материальной культура белорусов XVI—XVIII вв. |арыгінал = |спасылка = |адказны = редакторы: [[Васіль Бандарчык|В. К. Бандарчик]], [[Залман Капыскі|З. Ю. Копысский]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Навука і тэхніка (выдавецтва)|Навука і тэхніка]] |год = 1981|том = |старонкі = |старонак = 112|сэрыя = |isbn = |наклад =2400 }}

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Вікіцытатнік}}
* [https://web.archive.org/web/20100405115510/http://www.belarus.by/by/about-belarus/famous-belarusians Вядомыя беларусы], [[Belarus.by]]
* Беларускія плямёны [https://web.archive.org/web/20090421074635/http://jivebelarus.net/our-heritage/krivichy.html Крывічы], [https://web.archive.org/web/20090423065401/http://jivebelarus.net/our-heritage/drigvichi.html Дрыгвічы], [https://web.archive.org/web/20090423014903/http://jivebelarus.net/our-heritage/radzimichy-and-viacichy.html Радзімічы], [https://web.archive.org/web/20090423160818/http://jivebelarus.net/our-heritage/dzyrvyne.html Дзярвяне], [https://web.archive.org/web/20100429081316/http://jivebelarus.net/our-heritage/severyane.html Севяране]

{{Насельніцтва Беларусі}}
{{Беларусы}}
{{Беларусь у тэмах}}
{{Беларусы замежжа}}

[[Катэгорыя:Беларусы| ]]</text>
      <sha1>qwc435ifuq9lyk9ckmci4dxnk6ic116</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сухумі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21580</id>
    <revision>
      <id>2686000</id>
      <parentid>2659638</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:52:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Summershell67</username>
        <id>98737</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2686000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8750" sha1="7k3rkjxeo9aqosaixk3237zmqucyc9o" xml:space="preserve">{{НП/Грузія
|Шырата паўшар’е = паўночнае
 |Шырата градусаў = 43
 |Шырата хвілінаў = 00
 |Шырата сэкундаў = 13
|Даўгата паўшар’е = усходняе
 |Даўгата градусаў = 41
 |Даўгата хвілінаў = 01
 |Даўгата сэкундаў = 09
|Герб=Coat of Arms of Sukhumi.svg|Сьцяг=Flag Sukhum City.png}}
'''Суху́мі''', '''Суху́м''' ({{мова-ru|Сухуми, Сухум}}; {{мова-ka|სოხუმი}}; {{мова-ab|Аҟəа}}) — сталіца [[Абхазія|Абхазіі]]. Горад на ўзьбярэжжы [[Чорнае мора|Чорнага мора]]. Падчас [[Грузія|Грузінска]]-[[Абхазія|абхаскага]] канфлікту ў пачатку 1990-х быў пашкоджаны. Насельніцтва — 43 700 чалавек (2003).

== Гісторыя ==
Гісторыя гораду налічвае больш за 2500 гадоў. Гэта адзін з найстаражытнейшых гарадоў сьвету. На месцы гораду да VI стагодзьдзя да н. э. была грэцкая калёнія ''Дыяскурыя'' (названая ў гонар братоў Дыяскураў), якая потым належала [[Пантыйскае царства|Пантыйскаму царству]]. [[Тапонім]] «Аку» сустракаецца ў грэцкім надпісе на залатых манэтах калхідзкай чаканкі (III—II стагодзьдзі да н. э.) і супастаўляецца з абхаскай назвай гораду — Акуа. Пазьней на гэтым месцы была пабудавана рымская крэпасьць ''Сэбастаполіс''. З 736 году паселішча вядома пад назвай ''Цхум'' (ад абхаскай назвы «Гума») у складзе [[Абхаскае царства|Абхаскага царства]]. У сярэднявеччы — горад ''Цхумі'' ў складзе [[Грузінскае царства|Грузінскага царства]], з другой паловы XVI стагодзьдзя — пад уладай [[Турэччына|туркаў]]: у 1724 пабудавана турэцкая крэпасьць ''Сухум-Кале'' на Чорным моры. Ад канца XVIII стагодзьдзя да 1808 і з 1864 — сталіца Абхазіі. У 1810 далучаны да [[Расея|Расеі]], статус гораду атрымаў у 1848. Пасьля скасаваньня [[Абхаскае княства|Абхаскага княства]] ў 1864 — цэнтар Сухумскага вайсковага аддзелу (вобласьці) у падпарадкаваньні [[Кутаісі|Кутаіскага]] [[генэрал-губэрнатар]]а, з 1866 — Сухумскай акругі Кутаіскай [[губэрня|губэрні]].

Пасьля [[Кастрычніцкі пераварот|кастрычніцкага перавароту]] 1917 году, горад і ўвогуле Абхазія, былі заглынуты ў хаос [[Расейская грамадзянская вайна|грамадзянскай вайны]]. Недаўгавечнае [[бальшавізм|бальшавіцкае]] кіраваньне было спынена ў траўні 1918 і Сухум быў уключаны ў [[Дэмакратычная Рэспубліка Грузія|Дэмакратычную Рэспубліку Грузія]] як рэзыдэнцыя аўтаномнай Народнай Рады Абхазіі і штаб-кватэра Грузінскага генэрал-губэрнатара. [[Чырвоная Армія]] і мясцовыя рэвалюцыянэры адваявалі горад у грузінскіх войскаў 4 сакавіка 1921, і абвясьцілі [[Савецкі Саюз|Савецкую]] ўладу. Сухум быў сталіцай [[Абхаская ССР|Абхаскай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі]] злучанай з [[Грузінская ССР|Грузінскай ССР]] ад 1921 да 1931, калі ён стаў сталіцай Абхаскай Аўтаномнай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі ў рамках Грузінскай ССР. У 1989 Сухум меў 110 000 жыхароў і быў аднім з самых пасьпяховых гарадоў Грузіі. Тут знаходзіліся шматлікія курортныя лецішчы Савецкіх лідэраў.

У 1989—1993 Сухум быў цэнтрам Грузінска-абхаскага канфлікту, які зруйнаваў большую частку гораду. Падчас Абхаскай аблогі Сухума (1992—1993), горад і яго навакольлі зьведалі амаль што штодзённыя паветраныя ўдары і артабстрэлы, са шматлікімі ахвярамі сярод цывільнага насельніцтва. 27 верасьня 1993 бітва за Сухум была скончана масавай кампаніяй па [[Этнічная чыстка грузінаў у Абхазіі|этнічнай чыстцы]] супраць грузінскага насельніцтва, якое складала бальшыню ([[Сухумская разьня]]), у тым ліку былі забіты чальцы Абхаскага ўраду ([[Жыўлі Шартава]], [[Рауль Эшба]] і г. д.) і мэр Сухума [[Гурам Габіскірыя]]. Нягледзячы на тое, што горад быў часткова адноўлены, ён дагэтуль перажывае наступствы вайны, і не ўзнавіў сваю папярэднюю этнічную разнастайнасьць (да 1992 тут ужывалася 9 розных моваў).

=== Назва гораду ===
У пэрыяд турэцкіх і арабскіх заваяваньняў (сярэднявечча), у сілу асаблівасьцяў фанэтыкі цюрскіх і арабскіх моваў, не прымаючых наяўнасьці пасьлядоўных зычных (ЦХ), адсутнасьці гуку «Ц» і яго пераход у гук «С», імя гораду паступова зьмяняецца — ''Цхум → Схум → Сухум'' (Сухум-кале («кале» — крэпасьць (цюрск.)).

Усталяваньне ўплыву ў рэгіёне [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] выклікала ўсталяваньне русыфікаваных назваў — Сухум, Батум. Абхаская назва гораду «Акуа» выкарыстоўваецца пасьля прыходу Савецкай улады, і не пераходзіць абхаскага моўнага арэала.

Са жніўня 1936, пасьля ўключэньня Абхазіі ў склад Грузінскай ССР у 1931, насіў афіцыйную назву ''Сухумі''. 4 сьнежня 1992 на сэсіі Вярхоўнай Рады Рэспублікі Абхазія была адноўлена назва гораду '''Сухум'''.

== Гарады-пабрацімы ==
* [[Тыраспаль]] ([[Прыднястроўе]])
* [[Цхінвалі]] ([[Паўднёвая Асэтыя]])
* [[Падольск (Маскоўская вобласьць)|Падольск]] ([[Расея]])

== Асобы ==
* [[Фазіль Іскандэр]] — літаратар

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20080704064421/http://fotki.com/cyxymu Фатаздымкі Сухумі]{{ref-ru}}
* [http://cyxymu.livejournal.com ЖЖ пра Сухумі]{{ref-ru}}
* [http://www.museum.com.ua/en/istor/sev-vost/dioskur/dioskur.htm Старажытныя манэты Дыяскурыі]{{ref-en}}

{{Гарады Грузіі}}

[[Катэгорыя:Гарады Абхазіі]]
[[Катэгорыя:Гарады Грузіі]]
[[Катэгорыя:Сухумі| ]]
[[Катэгорыя:Гарады-порты Чорнага мора]]
[[Катэгорыя:Грэцкія калёніі ў Калхідзе]]</text>
      <sha1>7k3rkjxeo9aqosaixk3237zmqucyc9o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>3t.ON</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22589</id>
    <revision>
      <id>2686019</id>
      <parentid>2404334</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T16:49:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2686019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2800" sha1="hxa0kfdflvyn1ri7s9asstqeamftua1" xml:space="preserve">{{Музычны гурт
|Назва              = 3t.ON
|Фота               =
|Подпіс             =
|Гады               = 2002 — цяпер
|Адкуль             = [[Магілёў]], [[Беларусь]]
|Мова               = [[расейская мова|расейская]]
|Жанр               = [[альтэрнатыўны мэтал]]
|Выдавец            = [[GO-Records]], Мистерия звука, Арзамас 16
|Зьвязаныя праекты  = [[Like Suicide]]&lt;br&gt;[[iKONA]]
|Удзельнікі         = Аляксандар «3t.ON» Клімкоў&lt;br&gt;Уладзімер «SWeD» Лбоў&lt;br&gt;Ігар Давыдаў&lt;br&gt;Георгі Халадцоў
|Былыя ўдзельнікі   = Аляксей «KENT» Кагай&lt;br&gt;Павал «TYK» Цюхцяеў&lt;br&gt; Максім «MAX» Качаеў&lt;br&gt;Васіль «VASE» Буланаў
}}
'''3t.ON''' (трытон) — беларускі альтэрнатыўны гурт з [[Магілёў|Магілёва]].

== Біяграфія ==
Утвораны ў 2002 годзе ўдзельнікамі гурта «[[Like Suicide]]» і ўкамплектаваны музыкамі, якія раней гралі ў беларускіх гуртах яшчэ з канца 1980-х — пачатку 1990-х («Бедлам», Aggression, Thrasher, Decomposition, [[Deep Sorrow]], [[Exumator]], «Истерия», «[[Авангардшкола]]» і іншыя).

== Дыскаграфія ==
* ''Начало'' (demo, 2003)
* ''НЕ_13'' (Go Records, 2005)
* ''Каждому своё'' (Go Records, 2006)
* ''Куба'' (інтэрнэт-сынгл, 2007)
* Terra Incognita (Арзамас 16, 2011)

=== Удзел у складанках ===
* [[XLAM: Лучшая беларусская альтернатива]] (2006), трэк «Дай нам знать»

== Склад ==
* Уладзімер «SWeD» Лбоў — вакал&lt;ref&gt;{{Спасылка|url=https://vk.com/3ton_band?w=club1490001|загаловак=3t.ON|выдавец=VK|дата=11 чэрвеня 2023}}&lt;/ref&gt;
* Ігар Давыдаў — бас-гітара
* Аляксандар «3t.ON» Клімкоў — бубны, вакал
* Георгі Халадцоў — рытм-гітара

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.discogs.com/artist/6046256-3tON 3t.ON | Discography | Discogs]
* [https://web.archive.org/web/20230611095228/https://www.last.fm/music/3t.ON 3t.ON music, videos, stats, and photos | Last.fm]
* [https://vk.com/3ton_band 3t.ON | Рок-группа | Беларусь | VK]
* {{Facebook|3t.ONband}}
* {{Удзельнік YouTube|3tonzone}}

[[Катэгорыя:Беларускія музычныя гурты]]</text>
      <sha1>hxa0kfdflvyn1ri7s9asstqeamftua1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Байкал</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23301</id>
    <revision>
      <id>2686117</id>
      <parentid>2459035</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:19:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2686117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11560" sha1="64ciieaynxpfxgno20lo23i299291gl" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні}}
{{Возера
|Назва                   = Байкал
|Назва ў родным склоне   = Байкалу
|Арыгінальная назва      = {{мова-bua|Байгал нуур|скарочана}}
|Краіна                  = Расея
|Краіны                  = Расеі
|Панарама                = Baikal south.jpg
|Апісаньне панарамы      =
|Месцазнаходжаньне       = 
|Плошча                  = 31 722 км² 
|Плошча вадазбору        = 570 000 км² 
|Максымальная глыбіня    = 1642 м 
|Сярэдняя глыбіня        = 744,4 м 
|Найбольшая даўжыня      = 795 км 
|Найбольшая шырыня       = 79,5 км 
|Вышыня над узроўнем мора = 457 м
|Даўжыня берагавой лініі = 2000 км 
|Аб'ём вады              = 23 615,39 км³
|Шырата_паўшар'е         = паўночнае
 |Шырата_градусаў        = 53
 |Шырата_хвілінаў        = 13
 |Шырата_сэкундаў        = 
|Даўгата_паўшар'е        = усходняе
 |Даўгата_градусаў       = 107
 |Даўгата_хвілінаў       = 45
 |Даўгата_сэкундаў       = 
|Пазыцыя подпісу на мапе = зьнізу
|Водступ подпісу на мапе =
}}
'''Байка́л''' ({{мова-bua|Байгал далай, Байгал нуур}}) — [[возера]] ў [[Расея|Расеі]], найглыбейшае возера ў сьвеце, максымальная глыбіна якога складае 1642 мэтры, знаходзіцца ва [[Усходняя Сыбір|Ўсходняй Сыбіры]] на мяжы [[Іркуцкая вобласьць|Іркуцкай вобласьці]] з [[Буратыя]]й. Назва паходзіць ад мангольскага «Байгал» — сьвяты агонь. Як і возера [[Танганьіка]], возера Байкал было створаны ў якасьці старажытнай рыфтавай даліны, якая мае тыповую доўгую форму паўмесяца.

Возера ёсьць самым вялікім паводле аб’ёму прэснаводным возерам у сьвеце, якое ўтрымлівае каля 19% ад усіх прэсных паверхневых водаў у сьвеце&lt;ref name=&quot;ecology-of&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20200216082414/http://ecology-of.ru/priroda/bajkal-i-presnaya-voda/ ''«Байкал и пресная вода»'']. Ecology-of.&lt;/ref&gt;. Байкал утрымлівае больш вады, чым паўночнаамэрыканскія [[Вялікія азёры]] ў сукупнасьці&lt;ref&gt;Bright, Michael, ed. (2010). ''«1001 natural wonders : you must see before you die»''. London. Cassell Illustrated. — С. 620. — ISBN 978-1-84403-674-5.&lt;/ref&gt;. Гэта сёмае паводле велічыні возера ў сьвеце паводле плошчы. Плошча возера складае каля 31,5 тыс. км². Плошча вадазбору — 560 тыс. км². Возера і прыбярэжныя тэрыторыі адрозьніваюцца ўнікальнай разнастайнасьцю [[флёра|флёры]] і [[фаўна|фаўны]]. Байкал насяляе шмат відаў [[рыбы|рыб]]. Таксама жыве [[эндэмік]] возера — [[байкальская нэрпа]].

Рэгіён на ўсход ад возера Байкал называюць [[Забайкальле]]м, а слаба акрэслены рэгіён вакол яго вядомы як [[Прыбайкальле]].

== Геаграфія ==
[[Файл:Baikal.Zmeinaya buhta.JPG|міні|260пкс|зьлева|Зьмяіная бухта на Байкале]]
=== Становішча і памеры ===
Байкал знаходзіцца ў цэнтры [[Азія|Азіі]], у Расеі, на мяжы [[Іркуцкая вобласьць|Іркуцкай вобласьці]] і [[Буратыя|Буратыі]]. Возера цягнецца з поўначы на ​​паўднёвы захад на 636 км у выглядзе гіганцкага паўмесяцу. Шырыня Байкала вагаецца ад 25 да 80 км. Плошча воднай паверхні складае 31 722 км² без уліку астравоў, што прыкладна роўна плошчы такіх краінаў, як [[Бэльгія]], [[Нідэрлянды]] або [[Данія]]. Паводле плошчы воднага люстэрка Байкал займае шостае месца сярод найбуйнейшых азёраў сьвету. Пры гэтым даўжыня берагавой лініі складае 2100 км.

Возера знаходзіцца ў своеасаблівай катлавіне, з усіх бакоў абкружанай горнымі хрыбтамі і [[сопка]]мі. Пры гэтым заходняе ўзьбярэжжа возера скалістае і стромкае, рэльеф усходняга ўзьбярэжжа зьяўляецца больш спадзістым, месцамі горы адступаюць ад берага на дзясяткі кілямэтраў.

=== Аб’ём вады ===
Запасы вады ў Байкале даволі вялікія да 23 615,39 км³, што складае каля 19% ад сусьветных запасаў прэснай вады, пры гэтым ва ўсіх прэсных азёрах сьвету зьмяшчаецца 123 тысячаў км³ вады&lt;ref name=&quot;ecology-of&quot;/&gt;. Паводле аб’ёму запасаў вады Байкал займае другое месца ў сьвеце сярод азёраў, саступаючы толькі [[Касьпійскае мора|Касьпійскаму мору]], аднак у Касьпійскім моры вада салёная. У Байкале вады больш, чым ва ўсіх разам узятых [[Вялікія азёры|пяці Вялікіх азёрах]], і ў 25 разоў больш, чым у [[Ладаскае возера|Ладаскім возеры]]&lt;ref&gt;[http://baikal.ru/ru/baikal/faqs/ ''«Байкал. Общие цифры»'']. ЦНИТ ИГУ. — Baikal.ru&lt;/ref&gt;.

=== Водная характарыстыка ===
Байкал ёсьць адным з самых чыстых азёраў у сьвеце&lt;ref&gt;Jung, J., Hojnowski, C., Jenkins, H., Ortiz, A., Brinkley, C., Cadish, L., Evans, A., Kissinger, P., Ordal, L., Osipova, S., Smith, A., Vredeveld, B., Hodge, T., Kohler, S., Rodenhouse, N. and Moore, M. (2004). [https://web.archive.org/web/20110615182026/http://www.wellesley.edu/Biology/Faculty/Mmoore/Content/JUNG_et_al_2004.pdf ''«Diel vertical migration of zooplankton in Lake Baikal and its relationship to body size»'']. Dept of Biological Sciences and Russian Area Studies. Wellesley College. — С. 131—140.&lt;/ref&gt;. У зімовы пэрыяд празрыстасьць вады на адкрытых участках можа дасягаць 30—40 мэтраў, але ў летні час яна звычайна складае 5—8 мэтраў. Байкал багаты на [[тлен|кісларод]] нават у глыбокіх участках, што значна адрозьнівае яго ад выразна стратыфікаваных вадаёмаў, як то возера [[Танганьіка]] і [[Чорнае мора]]&lt;ref&gt;Hutter; Yongqi; Chubarenko (2011). ''«Physics of Lakes: Foundation of the Mathematical and Physical Background»''. Springer Science &amp; Business Media. — С. 11. — ISBN 978-3-642-15178-1.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.blackseascene.net/content/content.asp?menu=0040032_000000 ''«Unique body of water»'']. Black Sea Scene.&lt;/ref&gt;.

У возеры Байкал тэмпэратура вады значна зьмяняецца ў залежнасьці ад месца, глыбіні і часу года. Зімой і ўвесну паверхня прамярзае прыблізна на 4 або 5 месяцаў, а з пачатку студзеня па пачатак траўня ці ў паўночнай частцы яшчэ да самага пачатку чэрвеня паверхня возера пакрытая лёдам&lt;ref name=&quot;ice-conditions&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20190514111609/http://www.bww.irk.ru/baikalclimate/baikalice.html ''«Ice Conditions»'']. BWW.irk.ru.&lt;/ref&gt;. У сярэднім лёд дасягае таўшчыні ад 0,5 да 1,4 мэтраў, але ў некаторых месцах, дзе мае месца тарос, тоўшча лёду можа перавышаць 2 мэтраў&lt;ref name=&quot;ice-conditions&quot;/&gt;. У гэты пэрыяд тэмпэратура павольна павялічваецца з глыбінёй у возеры, дасягаючы 3,5—3,8 °C на глыбіны ў 200—250 мэтраў&lt;ref name=&quot;temperature&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20190513015946/http://www.bww.irk.ru/baikalwater/temperature.html ''«Temperature of Lake Baikal Water»'']. BWW.irk.ru.&lt;/ref&gt;. Пасьля таго, як паверхневы лёд разбураецца праз раставаньне, вада павольна награваецца сонцам, і ў траўні ці чэрвені вада на глыбіны да 300 мэтраў ад паверхні альбо каля таго становіцца гоматэрмічнай, то бок аднолькавай тэмпэратуры, пры тэмпэратуры каля 4 °C праз зьмешваньне&lt;ref name=&quot;temperature&quot;/&gt;. Сонца працягвае награваць паверхневыя пласты, і ў пік жніўня ў асноўных зонах возера тэмпэртура набліжаецца да прыблізна 16 °C&lt;ref name=&quot;temperature&quot;/&gt; і 20—24 °C у дробных бухтах на поўдні вадаёму&lt;ref&gt;Pomazkina, G.; L. Kravtsova; E. Sorokovikova (2012). ''«Structure of epiphyton communities on Lake Baikal submerged macrophytes»''. Limnological Review. 12 (1). — С. 19—27. — [[DOI]]:[https://doi.org/10.2478%2Fv10194-011-0041-1 10.2478/v10194-011-0041-1].&lt;/ref&gt;.

У водах Байкалу вельмі мала раствораных і [[мінэрал|мінэральных рэчываў]], нікчэмна мала арганічных прымешак, але маецца шмат кіслароду. Утрыманьне мінэральных соляў у вадзе Байкала роўнае 96,7 мг/л&lt;ref&gt;Галазій, Рыгор. [http://az-kozin.narod.ru/kniga_o_baikale.html ''«Байкал в вопросах и ответах»'']. 1989.&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commons}}
* [https://web.archive.org/web/20170802092913/http://ozerobaikal.info/ Партал пра Байкал]
* [http://nature.baikal.ru/ Прырода Байкалу]

[[Катэгорыя:Азёры Расеі]]
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]]</text>
      <sha1>64ciieaynxpfxgno20lo23i299291gl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Язэп Драздовіч</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23885</id>
    <revision>
      <id>2686077</id>
      <parentid>2685016</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T20:12:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SergeiSEE</username>
        <id>38150</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне Бібліяграфія</comment>
      <origin>2686077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83753" sha1="dczr433seg22rxsix0ktm8vw6uf2kga" xml:space="preserve">{{Мастак
|Імя                 = Язэп Драздовіч 
|лацінка             = Jazep Drazdovič
|Партрэт             = Jazep Drazdovic 1928.jpg
|Апісаньне           = 
|Імя пры нараджэньні = 
|Заняткі             = [[жывапіс]], [[графіка]], [[маляванка]], [[разьба па дрэве]]
|Вучоба              = Віленская рысавальная школа Трутнева
|Плынь               = 
|Працы               = 
|ВікіКрыніца         = be:s:Аўтар:Язэп Драздовіч
|Палічка             = http://knihi.com/Jazep_Drazdovic/
|Камунікат           = http://kamunikat.org/usie_knihi.html?pubid=10200
|Сайт                = [http://drazdovich.by/ drazdovich.by]
}}
{{Цёзкі}}
'''Язэ́п Нарцы́завіч Драздо́віч''' (13 кастрычніка 1888, [[засьценак]] [[Пунькі (Глыбоцкі раён)|Пунькі]], цяпер [[Глыбоцкі раён]] [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]] — 15 верасьня 1954, [[мястэчка]] [[Падсьвільле]]) — беларускі мастак, археоляг, пісьменьнік, этнограф і фальклярыст першай паловы XX стагодзьдзя. Псэўданімы: ''Язэп Нарцызаў, Язэп Народнік, Язэп Забыты.''

== Біяграфія ==

=== Дзяцінства й маладосьць ===
[[Файл:Jazep Drazdovic Family.jpg|значак|зьлева|242пкс|Язэп Драздовіч з маці і старэйшымі братамі. Дзісна, 1907 год.]]
Язэп Драздовіч нарадзіўся 13 кастрычніка 1888 году ў засьценку Пунькі [[Дзісенскі павет (Расейская імпэрыя)|Дзісенскага павету]] [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] ў сям’і зьбяднелага шляхціца-арандатара. Сям’я Язэпа, у якой акрамя яго было пяцёра дзяцей, рана згубіла бацьку і была вымушана зьмяніць нямала месцаў жыхарства, арандуючы чужую зямлю. Вучобу Язэп пачаў у Дзісенскай гімназіі, а ў 1906 годзе пераехаў у [[Вільня|Вільню]], дзе паступіў у мастацкую школу вядомага [[расейцы|расейскага]] жывапісца [[Іван Трутнеў|Івана Трутнева]]. Цягам чатырох гадоў Язэп засвойваў азы мастацтва і праходзіў курс акадэмічнага маляваньня і малярства. З-за нястачы малады Драздовіч падрабляў у мастацкіх майстэрнях, плянаваў выехаць па заробкі за мяжу.

Творчае станаўленьне Язэпа Драздовіча адбывалася пад вялікім уплывам набіраўшага хаду [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|беларускага нацыянальнага адраджэньня]]. У гэты час Драздовіч робіць першыя крокі ў мастацтве: стварае сэрыю графічных работ з краявідамі роднай Дзісеншчыны, аздабляе вокладку «Першага беларускага календара на 1910 год», выдадзенага «[[Наша Ніва|Нашай Нівай]]», кнігу [[Канстанцыя Буйло|Канстанцыі Буйло]] «Курганная кветка» у 1914 годзе..

У 1910 годзе Язэп Драздовіч быў прызваны ў расейскае войска. Пасьля двух гадоў службы ў [[Саратаў|Саратаве]] ён скончыў курсы фэльчараў і пачаў працаваць у амбулаторыі. [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]] Драздовіч сустракае ў дзеючай арміі, пры запасным батальёне. Цяжкія варункі працы прывялі да таго, што мастак захварэў на [[брушны тыфус]] і на два месяцы трапіў ў шпіталь. Пасьля сямімесячнага адпачынку з адведваньнем радзімы Драздовіч вяртаецца ў войска.

=== Пасьля рэвалюцыі ===
[[Файл:Jazep Drazdovic 1920-1921.jpg|значак|Язэп Драздовіч на беларускіх настаўніцкіх курсах у Вільні, 1921 год.]]
У 1917 годзе, пасьля сямі гадоў службы, Язэп Драздовіч вяртаецца дамоў. Ён з аптымізмам вітаў [[Першы Ўсебеларускі кангрэс]]. У лісьце да [[Антон Грыневіч|Антона Грыневіча]] Драздовіч выказаў задуму аб арганізацыі акадэміі мастацтваў. На сваёй малой радзіме мастак стварыў народную бібліятэку, аматарскі тэатар.

У 1919 годзе, пасьля стварэньня [[БССР]], Драздовіч прыехаў у [[Менск]]. У гэты час ён стаў настаўнікам маляваньня ў Беларускай вышэйшай жаночай школе, працаваў ілюстратарам у літаратурных выдавецтвах і мастаком-дэкаратарам у Таварыстве беларускага мастацтва і [[Беларускі дзяржаўны тэатар|Беларускім дзяржаўным тэатры]]&lt;ref&gt;{{Артыкул| аўтар = [[Янка Купала|Я. К.]]. | загаловак = Беларускі тэатр. | спасылка  = https://kamunikat.org/belarus-shtadzennaya-politychna-ekonamichnaya-i-literaturnaya-gazeta-52-108-1920 | мова  = | выданьне  =[[Беларусь (1919, Менск)|Беларусь]] | тып = газэта | год  = 1920, 8 сакавіка| том   = | нумар  = 52 (108) | старонкі  = 4 | issn  = }}&lt;/ref&gt;, арганізаваў культурна-асьветнае таварыства «[[Заранка (таварыства)|Заранка]]». У Менску Драздовіч стварыў сэрыю ўнікальных малюнкаў гістарычных раёнаў гораду — [[Замчышча (Менск)|Замчышча]], [[Верхні Горад|Верхняга Гораду]], [[Татарскае прадмесьце|Татарскага прадмесьця]]. Дасьледаваў рэчышча [[Няміга|Нямігі]], праводзіў раскопкі ў [[Заслаўе|Заслаўі]], [[Сьвір (гарадзкі пасёлак)|Сьвіры]].

=== 1920-я гады ===
[[Файл:Rodnyja_Honi_1927_nr_3_s._8.jpg|значак|зьлева|350пкс|[[Віленская беларуская гімназія]]. Мастацкая майстроўня. Зь левага боку сядзіць Язэп Драздовіч. 1927 год.]]
Пасьля падпісаньня ў 1921 годзе [[Рыская дамова (1920)|Рыскай дамовы]], паводле каторай [[Заходняя Беларусь]] апынулася ў межах [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]], Язэп Драздовіч пакінуў Савецкую Беларусь і вярнуўся на родную Дзісеншчыну. Нягледзячы на [[Палянізацыя|перашкоды польскіх уладаў]], ён разгортвае тут культурна-асьветніцкую дзейнасьць. У 1921 годзе Драздовіч арганізаваў у вёсцы Сталіца беларускую школу, якая, аднак, праіснаваўшы толькі тры месяцы, была зачыненая польскай адміністрацыяй.

У гэты ж час Язэп Драздовіч спрабуе займацца літаратурнай дзейнасьцю. Бярэцца за напісаньне гістарычнага раману пра часы [[Полацкае княства|Полацкага княства]] «Гарадольская Пушча», які аздабляе ўласнымі ілюстрацыямі. У 1923 годзе была выдадзена і прыхільна сустрэта беларускай грамадзкасьцю аповесьць Драздовіча «Вялікая шышка».

[[Файл:Jazep Drazdvic Autabijahrafija.jpg|значак|Аўтабіяграфія. На досьледах старажытных гарадзішчаў. 1930-47.]]
Язэп Драздовіч супрацоўнічаў зь [[Беларускі музэй у Вільні|Віленскім беларускім музэем імя Івана Луцкевіча]]. Дзеля папаўненьня экспазыцыі музэю ён займаўся раскопамі гарадзішчаў, зьбіраў фальклёр, ствараў шматлікія замалёўкі прадметаў матэрыяльнай культуры, архітэктуры, тыпажоў сялянаў. З гэтай мэтай у 1926 годзе Драздовіч выправіўся ў навукова-творчую экспэдыцыю на [[Піншчына|Піншчыну]], а ў наступныя гады наведаў [[Трокі]], [[Вільня|Вільню]], [[Меднікі]], [[Крэва]], [[Гальшаны]], [[Ліда|Ліду]], [[Наваградак]], [[Любча|Любчу]], [[Мір]]. У выніку гэтых вандровак, якія ахапілі амаль усю Заходнюю Беларусь, зьявіліся ёмістыя альбомы графікі, якія зьяўляюцца непаўторнай зьявай у беларускім мастацтве.

У другой палове 1920-х Язэп Драздовіч выкладаў маляваньне ў [[Глыбокае|Глыбоцкай]] школе, [[Наваградзкая беларуская гімназія|Наваградзкай]] і [[Радашкавіцкая беларуская гімназія|Радашкавіцкай]] беларускіх гімназіях. З 1926 году Драздовіч працаваў у [[Віленская беларуская гімназія|Віленскай беларускай гімназіі]], пры якой стварыў мастацкую студыю-майстроўню. Пры студыі Язэп Драздовіч гуртаваў маладых беларускіх мастакоў, сярод якіх былі [[Васіль Сідаровіч]], [[Мікола Васілеўскі]], [[Раман Семашкевіч]].&lt;ref&gt;{{Артыкул| аўтар =[[Валеры Буйвал|Буйвал, В]].| загаловак =Фердынанд Рушчыц. Каля касьцёла. | спасылка  = | мова  = | выданьне  =[[Мастацтва (часопіс)|Мастацтва Беларусі]] | тып =часопіс | год  =1985 | том   = | нумар  =12 | старонкі  =64}}&lt;/ref&gt;

Драздовіч усталяваў шчыльныя сувязі з [[Інбелкульт|Інстытутам беларускай культуры]] ў Менску (з 1929 году — [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Акадэмія Навук]]), дасылаў замалёўкі і абмеры драўлянай архітэктуры і прадметаў сялянскага побыту. За мастацкія і навуковыя працы неаднаразова ўзнагароджваўся прэміямі Акадэміі навук. Супрацоўнічаў з сатырычным часопісам «[[Маланка (часопіс)|Маланка]]», [[Таварыства беларускай школы|Таварыствам беларускай школы]] (ТБШ).

На пачатку 1930-х Драздовіч непрацяглы час працуе на [[Беласточчына|Беласточчыне]] на запросіны ТБШ: афармляе спэктаклі на аматарскай сцэне таварыства, удзельнічае ў працы каапэратыўнага выдавецтва «Сяўба».

Адметнай рысай Язэпа Драздовіча было ягонае апантанае захапленьне [[космас]]ам. У 1931 годзе Драздовіч выдаў у [[Вільня|Вільні]] першую на беларускай мове кнігу па [[астраномія|астраноміі]] «Нябесныя бегі», у якой выклаў шэраг сваіх тэорыяў, у прыватнасьці, аб паходжаньні [[плянэта|плянэт]] [[Сонечная сыстэма|Сонечнай сыстэмы]] і вярчэньні [[Зямля|Зямлі]]. Выданьне ўпрыгожылі ўласныя малюнкі аўтара. У 1931—1933 гадах Драздовіч працягнуў тэму космасу трыма сэрыямі графічных малюнкаў і жывапісных палотнаў «Жыцьцё на [[Марс (плянэта)|Марсе]]», «Жыцьцё на [[Сатурн]]е» і «Жыцьцё на [[Месяц (спадарожнік Зямлі)|Месяцы]]».

=== Дзісенскі пэрыяд ===
[[Файл:Jazep Drazdovic Autapartret 1943.jpg|значак|242пкс|Аўтапартрэт, 1943 год.]]
[[Файл:Głębokie pomnik 04.jpg|значак|242пкс|Бюст на алее славутых землякоў у [[Глыбокае|Глыбокім]].]]
У 1933 годзе Драздовіч вяртаецца на Дзісеншчыну да брата Канстантына. Тут, на малой радзіме, мастак стварыў вялікую колькасьць графічных і жывапісных твораў. Язэп Драздовіч працягнуў супрацоўніцтва зь Беларускім музэем імя Івана Луцкевіча, дасылаючы туды замалёўкі замчышчаў, гарадзішчаў, сялянскай архітэктуры і побыту. Разам зь [[Міхась Машара|Міхасём Машарам]] і Янкам Пачопкам Драздовіч стварыў культурны асяродак у Летніках і Германавічах. Штогод улетку мастак выпраўляўся ў вандроўкі па краі, падчас якіх вырабляў для вяскоўцаў шматлікія маляваныя дываны і партрэты.

Пасьля далучэньня ў 1939 годзе Заходняй Беларусі да БССР Язэп Драздовіч вучыўся на кароткачасовых настаўніцкіх курсах і працаваў настаўнікам у [[Глыбокае|Глыбокім]] і [[Лужкі (Глыбоцкі раён)|Лужках]]. З-за нястачы настаўнікаў ён быў вымушаны выкладаць усе прадметы, у тым ліку астраномію, маляваньне і гісторыю. Пэдагагічная дзейнасьць Драздовіча перапынілася ў 1941 годзе з пачаткам [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]]. Тым ня менш, падчас акупацыі Драздовіч працягнуў творчую дзейнасьць і стварыў шэраг мастацкіх палотнаў.

Пасьля заканчэньня вайны з-за праблем са здароўем Язэп Драздовіч мала працаваў. Асноўнай крыніцай заробку мастака былі маляваныя дываны для сялянаў. Зрэдку пісаў краявіды, партрэты. Савецкія чыноўнікі ад ідэалёгіі і культуры ставіліся да творчасьці Язэпа Драздовіча як да нявартай увагі. Прыкладам таму служыць унікальны росьпіс сталоўкі ў Лужках, які быў зафарбаваны на загад [[Полацак|полацкага]] чыноўніка. Драздовіч ніколі ня быў прыняты ў [[Саюз мастакоў Беларусі]].

Мастак трагічна памёр. Беспрытомнага «дзядзьку Язэпа» знайшлі на дарозе сяляне. Яго адвезьлі ў [[Падсьвільле|Падсьвільскі]] шпіталь, дзе празь некаторы час ён памёр. Пахаваны Язэп Драздовіч у вёсцы [[Ліпляні]] [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёну]]. На магіле стаіць стэла з барэльефам мастака скульптара [[Алесь Шатэрнік|Алеся Шатэрніка]].

== Творчасьць ==
[[Файл:Drazdovič Monument in Minsk.jpg|250px|thumb|«Вечны вандроўнік», помнік Язэпу Драздовічу ў [[Менск]]у.]]
Аўтар жывапісных і графічных работаў на гістарычныя тэмы: «Трызна мінуўшчыны», «Дух зямлі», «Брамка будучыні» і іншых. У 1910—1920 гадах стварыў графічныя сэрыі «Старажытная будоўля на Беларусі», асобныя лісты «Менск. Высокае Места», «Месца ўпадзеньня Нямігі ў Сьвіслач», партрэты полацкіх і смаленскіх князёў, асобныя лісты: «Пажар гарадзішча», «Пажар у замку» і іншыя, жывапісныя эцюды. Напісаў жывапісныя палотны з жыцьця старажытнай [[Полацкае княства|Полаччыны]], а таксама карціны, прысьвечаныя [[Францішак Скарына|Францішку Скарыну]]. Працаваў як скульптар: бюст Францішка Скарыны; барэльефы: партрэт маці паэта [[Міхась Машара|Міхася Машары]], фальклярыста [[Антон Грыневіч|Антона Грыневіча]], журналіста, айца [[Баляслаў Пачопка|А. Пачопкі]]. Запісваў фальклёр, апрацоўваў для слоўнікаў народную лексыку. Дасьледаваў у Менску рэчышча [[Няміга|Нямігі]], праводзіў раскопкі ў [[Заслаўе|Заслаўі]], [[Сьвір (вёска)|Сьвіры]]. Супрацоўнічаў з [[Іван Луцкевіч|Іванам]] і [[Антон Луцкевіч|Антонам Луцкевічамі]], заснавальнікамі [[Беларускі музэй у Вільні|Беларускага музэю ў Вільні]], у які дасылаў матэрыялы, знойдзеныя ў час раскопак у [[Наваградак|Наваградку]].

== Ушанаваньне памяці ==
[[Файл:Jazep Drazdovič stamp.jpg|240пкс|значак|зьлева|Язэп Драздовіч. Марка [[Белпошта|Белпошты]] (1994)]]
У гады савецкай улады творчая спадчына Язэпа Драздовіча ігнаравалася афіцыйнымі ўладамі, бо не стасоўвалася з камуністычнымі ўяўленьнямі аб мастацтве. Імя мастака зноў атрымала шырокую вядомасьць дзякуючы пісьменьніку [[Арсень Ліс|Арсеню Лісу]], які ў 1984 годзе выдаў кнігу «Вечны вандроўнік», прысьвечаную жыцьцю і творчасьці Драздовіча.

У наш час у гонар Язэпа Драздовіча названа [[Вуліца Язэпа Драздовіча (Менск)|вуліца]] ў [[менск]]ім мікрараёне [[Лошыца (мікрараён)|Лошыца]], вуліцы ў [[Вуліца Язэпа Драздовіча (Ворша)|Воршы]], [[Маладэчна|Маладэчне]], [[Наваградак|Наваградку]], [[Глыбокае|Глыбокім]], [[Шаркоўшчына|Шаркоўшчыне]], [[Радашкавічы|Радашкавічах]], [[Ліпляні|Ліплянах]].&lt;ref&gt;[http://www.svaboda.org/content/transcript/774616.html Імёны Свабоды: Язэп Драздовіч] // [[Радыё Свабода]], 2006&lt;/ref&gt; На магіле ў вёсцы [[Ліпляні]] [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёну]] пастаўленая стэла з барэльефам мастака скульптара [[Алесь Шатэрнік|Алеся Шатэрніка]], помнік Язэпу Драздовічу скульптара [[Ігар Голубеў|Ігара Голубева]] ўпрыгожвае [[Траецкае прадмесьце]] Менску.

Язэп Драздовіч працаваў у [[Глыбокае|Глыбокім]] у гімназіі настаўнікам маляваньня. Бюст Язэпу Драздовічу пастаўлены на алеі славутых землякоў на гістарычным Рынку. Памятную шыльду, якую вырабіў Аляксандар Тухто, усталявалі на доме № 111 па вуліцы [[Генрык Сянкевіч|Генрыка Сянкевіча]] (сучасная вуліца [[Максім Горкі|Максіма Горкага]]).&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=  Смоткіна|імя =Тацьцяна  |прозьвішча=Смоткіна|спасылка на аўтара = |аўтар 2 =|аўтар 3= |загаловак=Дошку ў гонар Язэпа Драздовіча адкрылі ў Глыбокім|спасылка=https://www.racyja.com/kultura/doshku-u-gonar-yazepa-drazdovicha-adkryl/|выдавец=[[Беларускае Радыё Рацыя]]|мова =be|дата публікацыі=23 лютага 2020 |копія = |дата копіі = |дата доступу=}}&lt;/ref&gt;

Творы Драздовіча захоўваюцца ў [[Нацыянальны музэй Летувы|Нацыянальным музэі Летувы]], [[Нацыянальны музэй гісторыі і культуры Беларусі|Нацыянальным музэі гісторыі і культуры Беларусі]], [[Нацыянальны мастацкі музэй Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным мастацкім музэі]], у [[Музэй старажытнай беларускай культуры НАН Беларусі|Музэі старажытнай беларускай культуры]], у [[Цэнтральная навуковая бібліятэка імя Якуба Коласа НАН Беларусі|Цэнтральнай навуковай бібліятэцы імя Якуба Коласа]], [[Музэй Якуба Коласа|Музэі Якуба Коласа]], у некаторых рэгіянальных мухэях Беларусі і ў прыватных калекцыях. У [[Германавічы|Германавічах]], на малой радзіме мастака, дзякуючы намаганьням мясцовых жыхароў існуе грамадзкі «[[Культурна-асьветніцкі цэнтар імя Язэпа Драздовіча]]», у якім экспануецца вялікая колькасьць твораў мастака.

Навукова-практычная канфэрэнцыя «Язэп Драздовіч. Асоба. Творчасьць» адбылася ў [[Віцебск]]у 20 — 22 траўня 1993 году.&lt;ref name=&quot;ЛіМ № 25 (3695)&quot;&gt;{{артыкул|аўтар =[[Галіна Каржанеўская]], [[Пётра Васілеўскі]]. | частка = |загаловак = «Мяне яшчэ пашукаюць…» (Пра навук.-практ. канферэнцыю: Язэп Драздовіч — асоба, творчасьць).|арыгінал = |спасылка =|адказны =Гал. рэд. [[Мікола Гіль]]|выданьне=[[Літаратура і мастацтва]]|тып=газэта|месца= [[Менск]]|выдавецтва=Беларускі дом друку |год=19 — 25 чэрвеня 1993|выпуск=|том=|нумар= 25 (3695)| старонкі=6, 7 |isbn=}}&lt;/ref&gt;
Навукова-краязнаўчая канфэрэнцыя «Шляхамі Язэпа Драздовіча» была праведзеная ў красавіку 2013 году ў [[Маладэчна|Маладэчне]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20191209192959/https://rh.by/ru/2013/05/04/tvorchasts-drazdovicha-pryklad-natsyyanalnaga-mastatstva/ «Творчасць Драздовіча — прыклад нацыянальнага мастацтва»] («[[Рэгіянальная газета]]»).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://news.21.by/other-news/2013/05/04/760020.html «Творчасць Драздовіча — прыклад нацыянальнага мастацтва».] 21.by]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20191209192958/https://www.nlb.by/content/informatsionnye-resursy/elektronnye-informatsionnye-resursy/resursy-natsionalnoy-biblioteki-belarusi/virtualnye-proekty-vystavki-i-kollektsii/virtualnye-proekty-biblioteki/virtual/udivitelnyy-mir-yazepa-drozdovicha/public/311099/ «Шляхамі Язэпа Драздовіча», навукова-краязнаўчая канферэнцыя] «[[Нацыянальная бібліятэка Беларусі]]»&lt;/ref&gt;

29 лістапада 2019 году ў [[Нацыянальны мастацкі музэй Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным мастацкім музэі Беларусі]] ў [[Менск]]у адкрыўся новы разьдзел пастаяннай экспазыцыі — «Сусьвет Язэпа Драздовіча» і віртуальны архіў-музэй Язэпа Драздовіча&lt;ref&gt;[https://novychas.by/kultura/kasmicznaja-opera-jazepa-drazdovicza Ксенія Ліцвіноўская. «Касмічная опера» Язэпа Драздовіча.] 30-11-2019. [[Новы час (газэта)|Новы час]].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20191219124826/https://www.artmuseum.by/by/vyst/tek/novyi-razdzel-pastayannaj-ekspaz%D1%96czyi%D1%96-%E2%80%93-%E2%80%9Csusvet-yazepa-drazdov%D1%96cha%E2%80%9D.html Новы раздзел пастаяннай экспазіцыі — «Сусвет Язэпа Драздовіча».] [[Нацыянальны мастацкі музэй Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;.

== Выставы ==
{{слупок-пачатак-малы}}
{{слупок-2}}
* 1925 — [[Менск]]. «[[Усебеларуская мастацкая выстава (1925)|Першая Ўсебеларуская мастацкая выстава]]». №№ 242—244. «Алегарычная кампазыцыя з цыклю Рэвалюцыя» — Алей. (Уласнасьць [[Браніслаў Эпімах-Шыпіла|Б. І. Эпімах-Шыпілы]]).&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =«Каталёг 1-й Усебеларускай мастацкай выстаўкі»|арыгінал = |спасылка =http://content.nlb.by/content/dav/nlb/DDC/DED/7/3/ba25018/ba25018.html |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =|год =1925 |том = |старонкі =13 |старонак =44|сэрыя = |isbn = |наклад = 2000}}&lt;/ref&gt;
* 1927 — [[Вільня]]. Вучнёўская выстаўка малюнкаў у Беларускай гімназіі.
{{пачатак цытаты}}25 чэрвеня ў залі Беларускае Гімназіі ў Вільні адчынена беларуская вучнёўская выстаўка малюнкаў. Скончыцца выстаўка 5-га ліпеня. На выстаўцы ёсьць абразы вучнеў Віленскай і Радашкоўскай Беларускай Гімназіі ды апрача таго мастака Язэпа Драздовіча, каторы быў ініцыятарам і арганізатарам выстаўкі. Гэткія вучні далі свае малюнкі: А. Быхавец, М. Васілеўскі, С. Жураўлёў, Я. Казлоўскі, Л. Маргайлік, М. Сеўба, С. Сьлізьняк, В. Сідарэвіч, Я. Хвораст і М. Якімец. З паміж абразоў Драздовічавых асаблівую ўвагу на сябе зварочуюць рысункі пяром&lt;ref&gt;{{Артыкул| аўтар = | загаловак = Вучнёўская выстаўка малюнкаў. | спасылка = http://elibrary.mab.lt/handle/1/2511 | мова = | выданьне = [[Родные гоні]] | тып = месячнік літаратуры й культуры Заходняе Беларусі| год = 1927, чэрвень | том = | нумар = 4| старонкі = 46}}&lt;/ref&gt;.{{канец цытаты}}
* 1928 — [[Менск]], красавік—травень. Першая Ўсебеларуская выстаўка краязнаўчых фатаграфій і замалёвак. 100 замалёвак «Начыньне і прылады».&lt;ref&gt;{{артыкул|аўтар =[[Андрэй Мрый|Шашалевіч А.]]| частка = |загаловак =  Першая Усебеларуская выстаўка краязнаўчых фатаграфій і замалёвак.|арыгінал = |спасылка =http://kamunikat.org/?pubid=46269|адказны =[[Зьмітрок Бядуля|С. Плаўнік]]|выданьне=[[Наш край (1925)|Наш Край]]|тып=штомесячнік Цэнтральнага Бюро Краязнаўства пры Інстытуце Беларускай Культуры|месца=[[Менск]]|выдавецтва= |год=люты— сакавік 1928|выпуск=|том=|нумар=6—7 (33—34)| старонкі=3—10, 8|isbn=}}&lt;/ref&gt;
* 1932 — [[Вільня]]. травень. Выстава Таварыства Незалежных Артыстаў. «Вароты ідэалаў», алей.&lt;ref&gt;{{Артыкул| аўтар = | загаловак =Хроніка: Працы мастакоў-беларусаў. | спасылка = | мова = | выданьне = [[Беларускі звон (1931)|Беларускі звон]] | тып = газэта | год = 1932, 27 траўня | том = | нумар = 15 (40)| старонкі = 4}}&lt;/ref&gt;
* 1979 — [[Менск]]. Палац Мастацтваў.
* 1993 ― [[Віцебск]], травень ― ліпень. «Летуценьні Язэпа Драздовіча».&lt;ref name=&quot;ЛіМ № 25 (3695)&quot;/&gt;.
* 1993 — [[Менск]]. Язэп Драздовіч 1888―1954. «Шлях да сваёй зоркі…»&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак = Язэп Драздовіч 1888―1954. Шлях да сваёй зоркі…|арыгінал = |спасылка = |адказны =аўтар тэксту [[Тамара Габрусь|Т. В. Габрусь]], рэдактар Ю. І. Дзянісаў, макет і афармленьне мастака  А. А. Жданоўскай|выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =ДВПМП «Інфаармпрагрэс»|год =1993|том = |старонкі = |старонак =28|сэрыя = |isbn = |наклад =5000}}&lt;/ref&gt;.
* 1998 — [[Менск]]. Да 110-годзьдзя з дня нараджэньня Язэпа Драздовіча. Палац Мастацтваў і [[Цэнтральная навуковая бібліятэка імя Якуба Коласа]].&lt;ref&gt;{{артыкул|аўтар =Т. Жук.  | частка = |загаловак =«Любіў сусьвет і родную зямлю.» |арыгінал = |спасылка =|адказны =Гал. рэд. [[Уладзімер Някляеў]]|выданьне=[[Літаратура і мастацтва]]|тып=газэта|месца= [[Менск]]|выдавецтва=Беларускі дом друку |год=23 кастрычніка 1998|выпуск=|том=|нумар= 43| старонкі=4|isbn=}}&lt;/ref&gt;.
{{слупок-2}}
* 1999 — [[Заслаўе]]. «Зямля й космас Язэпа Драздовіча».&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар =Юрась Малаш.|частка = |загаловак =«Зямля і космас Язэпа Драздовіча»|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Заслаўе]] |выдавецтва =|год =1999 |том = |старонкі = |старонак = 11|сэрыя = |isbn = |наклад = }}&lt;/ref&gt;
* 2008 — [[Менск]]. Да 120-годзьдзя з дня нараджэньня Язэпа Драздовіча.&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Язэп Драздовіч. Каталёг выставы з фондаў музея старажытнабеларускай культуры, Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклёру імя Кандрата Крапівы, НАН Беларусі : да 120-годдзя з дня нараджэння мастака. |арыгінал = |спасылка = |адказны =складальнікі тэксту: Л. Агеева, С. Беляева, Н. Дзямідава ; пад рэдакцыяй В. І. Жука ; фота М. Мельнікава |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =|год =2008 |том = |старонкі = |старонак =21 |сэрыя = |isbn = |наклад = }}&lt;/ref&gt;
* 2008 — [[Менск]]: 16 сьнежня — 26 сьнежня 2008 году «Ars incognita» — «Невядомае мастацтва» ў  [[Музэй старажытнабеларускай культуры|Музэі старажытнай беларускай культуры Нацыянальнай акадэміі навук]] пры акадэмічным [[Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклёру|Інстытуце этнаграфіі, мастацтвазнаўства і фальклёру]]. Былі прадстаўленыя творы сямі мастакоў Віленскай мастацкай школы: [[Сяргей Вішнеўскі]], Язэп Драздовіч, [[Зьміцер Крачкоўскі]], [[Пётра Сергіевіч]], [[Міхась Сеўрук]], [[Васіль Сідаровіч]], [[Павал Южык]] — 142 творы&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = [[Валянціна Аксак]]. | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 17 сьнежня 2008 | url = https://www.svaboda.org/a/1360550.html| копія = | дата копіі = | загаловак = &amp;ldquo;Ars incognitа&amp;rdquo; раскрывае таямніцы| фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Радыё Свабода]] | дата доступу = | accessyear =  | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.​
* 2009 ― [[Віцебск]], лістапад. «Язэп Драздовіч: Прыйдзе час…»&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/1886885.html Язэп Драздовіч у Віцебскім краязнаўчым музэі] Радыё Свабода&lt;/ref&gt;
* 2010 ― [[Лепель]], 20 лютага ― 20 сакавіка 2010 году. Выстава «Язэп Драздовіч ― легенда зямлі беларускай» у Лепельскім краязнаўчым музэі.
* 2017 — [[Магілёў]]: з 16 траўня 2017 году выстава «Космас Язэпа Драздовіча» ў музэі гісторыі Магілёва&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = АБ. | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 17 траўня 2017| url = https://www.svaboda.org/a/kosmas-jazepa-drazdovica-pakazali-mahilioucam/28494019.html| копія = | дата копіі = | загаловак = Космас Язэпа Драздовіча паказалі магілёўцам | фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Радыё Свабода]] | дата доступу = | accessyear =  | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.
* 2018 — [[Менск]]. 1 чэрвеня ― 30 лістапада. Выстава «Сусьвет Язэпа Драздовіча» у Нацыянальным мастацкім музэі з калекцый шасьці беларускіх музэяў і прысьвечана 130-годзьдзю з дня нараджэньня мастака. Жывапіс, скульптура, маляванкі, графіка. Гэтая выстава таксама была прысьвечана аднаму зь першых дасьледчыкаў творчасьці Язэпа Драздовіча — Арсенію Лісу (1934—2018), які ў 1984 годзе напісаў кнігу пра мастака «Вечны вандроўнік».&lt;ref&gt;{{артыкул|аўтар =Лія Кісялёва. | частка = |загаловак =Космас: тэксты і выявы. «Сусвет Язэпа Драздовіча»: у Нацыянальным мастацкім музеі.|арыгінал = |спасылка =http://kimpress.by/index.phtml?page=2&amp;DomainName=mast&amp;id=2144|адказны =[[Алена Каваленка]]|выданьне=[[Мастацтв (часопіс)|Мастацтва]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]]|выдавецтва=«Культура і мастацтва» |год=2018|выпуск=|том=|нумар= 8  (425)| старонкі= 14―17|isbn=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180920054041/http://www.artmuseum.by/by/vyst/tek/vystava-susvet-yazepa-drazdovcha  Выстава «Сусвет Язэпа Драздовіча» ў Нацыянальным мастацкім музэі.]&lt;/ref&gt;
{{слупок-канец}}

== Фільмаграфія ==
{{слупок-пачатак-малы}}
{{слупок-2}}
* «Сьвет Язэпа Драздовіча». Менская студыя дакумэнтальных фільмаў «Летапіс» — 1988 год. [[Кінарэжысэр|Рэжысэр]] Станіслаў Гайдук.
* [https://www.youtube.com/watch?v=3ctHSY4Wbb8 «Язэп Драздовіч. Летуценьні».] Студыя «Тэлефільм». 1997 год. [[Сцэнарыст]] Ю. Шайкоў. Рэжысэр С. Агеенка.
* [https://www.youtube.com/watch?v=Yg_hSxZvep4 «Язэп Драздовіч. Неба і Зямля».] Студыя [[Беларускі відэацэнтар]] — 2011 год. [[Сцэнарыст]] і рэжысэр [[Ірына Волах]]
{{слупок-2}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=IyQgUb--zBE Язэп Драздовіч мастак, летуценьнік, творца, навуковец і гістарычная асоба.] — Студыя «Экспэрымэнт». 2013 год. Аўтар Алена Сівіцкая, рэжысэр Уладзімер Сівіцкі, апэратар Аляксандар Перавецкі.
* [https://web.archive.org/web/20201127154622/https://ethno.by/videateka/1277349644 Чатыры жыцьці Язэпа Драздовіча.] — 2019 год. Этнаўсё. Аўтары: Надзея Вусава, Юры Цімафееў.
{{слупок-канец}}

== Бібліяграфія ==
{{слупок-пачатак-малы}}
{{слупок-2}}

=== Творы ===
* {{Кніга|аўтар = Язэп Нарцызаў.|частка = |загаловак = Пабрацімцы і Вялікая шышка: 1-я часьць аповесьці «Вар'ят без варʼяцтва».|арыгінал = |спасылка =https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/45/Drazdovich_1923.pdf|адказны = |выданьне = |месца =[[Вільня]] |выдавецтва =Віленскае выдавецтва Б. А. Клецкага. Беларускі аддзел |год =1923|том = |старонкі = |старонак =64|сэрыя = |isbn = |наклад = }}&lt;ref&gt;{{Артыкул| аўтар =  | загаловак = Віленскае выдавецтва Б. Клецкіна. | спасылка  = http://elibrary.mab.lt/bitstream/handle/1/2486/232915-1923-8.pdf?sequence=8&amp;isAllowed=y | мова  = | выданьне  =[[Новае жыцьцё (газэта)|Новае жыцьцё]] | тып = газэта | год  = 1923, 27 красавіка | том   = | нумар  = 8 | старонкі  = 4 }}&lt;/ref&gt;
* {{Артыкул| аўтар = Я. Драздовіч. | загаловак = Малюнак. | спасылка  =  https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/mab_nlb_Vilnia/Slach_moladzi.pdf.zip/1929-004.nlb.pdf | мова  = | выданьне  = [[Шлях моладзі (1929)|Шлях моладзі]] | тып =часопіс | год  = 1929 | том   = | нумар  = 4 | старонкі  = 17 | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}}
* {{Кніга|аўтар =Я. Драздовіч.|частка = |загаловак =«Нябесныя Бегі»|арыгінал = |спасылка =http://content.nlb.by/content/dav/nlb/portal/content/File/Portal/InfoResoursy/Gold_collection_of_Eurasia/drozdovich.pdf |адказны = |выданьне = |месца =[[Вільня]] |выдавецтва =Друкарня А. Дворжэца|год =1931 |том = |старонкі = |старонак = 28|сэрыя = |isbn = |наклад = }}
* {{Артыкул| аўтар = Язэп Драздовіч.| загаловак = Пажар замчышча. | спасылка  = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/mab_nlb_Vilnia/Nioman.pdf.zip/1932-001.mab.pdf | мова  = | выданьне  = [[Нёман (1932)|Нёман]] | тып = літаратурна-мастацка-навуковы часопіс | год  = 1932 | том   = | нумар  = 1 | старонкі  = 13 | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}}
* Язэп Драздовіч. Дзе мы і хто мы. Рукапіс. 1937—1938 гг. // [[Цэнтральная навуковая бібліятэка імя Якуба Коласа|ЦНБ РБ імя Якуба Коласа]]: ф. 2, воп. 1, аддз. зах. 10.
* {{Артыкул| аўтар = Язэп Драздовіч.| загаловак = Старонкі дзённіка. 1933 год. | спасылка  = | мова  = | выданьне  =[[Мастацтва (часопіс)|Мастацтва Беларусі]] | тып =часопіс | год  =  1988| том   = | нумар  = 12 (72)| старонкі  = 26—30 | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}} 
* {{Артыкул| аўтар = Язэп Драздовіч.| загаловак = Старонкі дзённіка. 1933 год. | спасылка  = | мова  = | выданьне  =[[Мастацтва (часопіс)|Мастацтва Беларусі]] | тып =часопіс | год  =  1989| том   = | нумар  = 2 (74)| старонкі  = 46—51 | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}} 
* {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =Гісторыя беларускага мастацтва: у 6 т.|арыгінал = |спасылка = https://knihi.com/none/Historyja_bielaruskaha_mastactva_u_6_t_T4_1917-1941.html#1 |адказны =Рэдактары тома: [[Леанід Дробаў|Л. М. Дробаў]], [[Віктар Шматаў|В. Ф. Шматаў]] |выданьне = |месца =[[Мінск]] |выдавецтва =[[Навука і тэхніка (выдавецтва)|Навука і тэхніка]] |год =1990 |том =4. 1917   — 1941 |старонкі=16, 33, 34, 36, 39, 41, 43, 112, 116, 293, 296, 304 — 314, 318 — 328, 330, 333, 338|старонак =352 |сэрыя = |isbn = 5-343-00157-2|наклад =2450 }}.
* {{артыкул|аўтар =Язэп Драздовіч.| частка = |загаловак =«Дзёньнік»|арыгінал = |спасылка =|адказны =Гал. рэд. [[Генрых Далідовіч]]|выданьне=[[Маладосць]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]] |выдавецтва=[[Беларускі дом друку]]|год=1991; 1992  |выпуск=|том=|нумар=5 (459) — 11 (465); 1 (467) — 2 (468)| старонкі= |isbn= |issn= 0131-2308}}
* {{Артыкул| аўтар = [[Ірына Багдановіч]].| загаловак = «Вы мне ідэёвы сваяк…». Казімір Сваяк і Язэп Драздовіч: Лісты Казіміра Сваяка да Язэпа Драздовіча. | спасылка  = https://media.catholic.by/nv/n5/art11.htm | мова  = | выданьне  =[[Наша вера]] | тып =часопіс | год  = 1998 | том   = | нумар  = 2 (5)| старонкі  = | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}} 
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Язэп Драздовіч. Альбом-манаграфія|арыгінал = |спасылка = |адказны =уклад. [[Мікола Купава]], уступ. арт. [[Аляксей Марачкін]]|выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =Беллітфонд|год =2002 |том = |старонкі = |старонак =179 |сэрыя =Мастакі Беларусі |isbn =985-6576-24-5 |наклад =1200 }}
* {{Артыкул| аўтар = [[Аксана Коўрык]].| загаловак = Праламленне мастацкіх традыцый у маляванках Язэпа Драздовіча. | спасылка  = https://kamunikat.org/mastatstva-chasopis-ministerstva-kultury-respubliki-belarus-3-2003 | мова  = | выданьне  =[[Мастацтва (часопіс)|Мастацтва]] | тып =часопіс | год  = 2003, сакавік | том   = | нумар  = 3 (240)| старонкі  = 19—21 | issn  = 0208-2551| архіўная спасылка = | недасяжны}}
* {{Артыкул| аўтар = Язэп Драздовіч.| загаловак = Трызна мінуўшчыны. | спасылка  = https://kamunikat.org/dzeyaslow-litaraturna-mastatski-chasopis-39| мова  = | выданьне  =[[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]] | тып =часопіс | год  = 2009, сакавік—красавік | том   = | нумар  = 2 (39)| старонкі  = 290—295 | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}}
* {{артыкул|аўтар =Юрась Малаш. | частка = |загаловак = «Шчыра адданы і ўдзячны…» : з ліставання Браніслава Эпімах-Шыпілы і Язэпа Драздовіча 1917―1929 гадоў |арыгінал = |спасылка =http://kimpress.by/index.phtml?page=2&amp;DomainName=mast&amp;id=498|адказны =[[Людміла Грамыка]]|выданьне=[[Мастацтва (часопіс)|Мастацтва]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]]|выдавецтва=«Культура і мастацтва» |год=2010|выпуск=|том=|нумар= 3  (324)| старонкі= 52―55|isbn=}}
* {{Кніга|аўтар =[[Марыя Грамыка|Грамыка, М. В]].|частка = |загаловак =Беларускі пейзажны жывапіс першай паловы XX стагоддзя |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск|Мінск]] |выдавецтва =[[Навука і тэхніка (выдавецтва)|Беларуская навука]] |год =2011 |том = |старонкі =11, 12, 27, 28, 54, 60. 61, 79, 82, 103, 105, 107, 109—111, 113, 114, 139, 140, 142, 143,148|старонак =167 |сэрыя = |isbn =978-985-08-1348-0 |наклад =500 }}
* {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =Язэп Драздовіч: альбом |арыгінал = |спасылка = |адказны =аўтар тэксту і складальнік [[Надзея Усава|Усава Н. М.]], пераклад на англійскую мову М. Б. Тарнапольскай |выданьне =|месца =[[Менск]] |выдавецтва =Беларусь|год =2012 |том = |старонкі = |старонак =43 |сэрыя =«Славутыя мастакі зь Беларусі»  |isbn =978-985-01-0976-7 |наклад =1000 }}
* {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =Язэп Драздовіч: альбом |арыгінал = |спасылка = |адказны =складальнікі [[Надзея Усава|Усава Н. М.]], [[Вольга Архіпава|В. А. Архіпава]] ; аўтар тэксту Н. М. Усава ; пераклад на ангельскую мову: М. Б. Тарнапольская  |выданьне =2, дапоўненае|месца =[[Менск]] |выдавецтва =Беларусь|год =2013 |том = |старонкі = |старонак =95 |сэрыя =«Славутыя мастакі зь Беларусі»  |isbn =978-985-01-1011-4 |наклад =1500 }}
* {{Артыкул| аўтар = Тацьцяна Гаранская.| загаловак = Пуцявінамі Драздовіча. | спасылка  = https://kamunikat.org/mastatstva-4-361-2013 | мова  = | выданьне  =[[Мастацтва (часопіс)|Мастацтва]] | тып =часопіс | год  = 2013, красавік | том   = | нумар  = 4 (361) | старонкі  = 48—49 | issn  = 0208-2551| архіўная спасылка = | недасяжны}}
* {{артыкул|аўтар =Вячаслаў Мартысюк.| частка = |загаловак =«З неапублікаванай эпісталярнай спадчыны Язэпа Драздовіча ».|арыгінал = |спасылка =http://kamunikat.org/maladosc.html?pub_start=40&amp;pubid=27247|адказны =Гал. рэд. [[Сьвятлана Дзянісава]]|выданьне=[[Маладосць]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]] |выдавецтва=«Выдавецкі дом «Звязда»|год=2013|выпуск=|том=|нумар=11 (720| старонкі=113―115|isbn= |issn=  0131-2308}}
* {{Артыкул| аўтар = Язэп Драздовіч.| загаловак = На пазахатнім свеце. | спасылка  = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Sucasnyja/Polymia.djvu_pdf.zip/Polymia.2014-08.pdf | мова  = | выданьне  = [[Полымя (часопіс)|Полымя]] | тып =часопіс | год  = 2014, жнівень| том   = | нумар  = 8  (1018)| старонкі  = 127—154 | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}}
{{слупок-2}}
* {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =Язэп Драздовіч. Праз церні да зорак : Дзёньнік; Шляхамі Язэпа Драздовіча ; Вястун, паэт, мастацтва Бог ; Вялікая Шышка — аповесьць ; Трызна мінуўчшыны — паэма.|арыгінал = |спасылка = |адказны =укладаньне — Міхась Казлоўскі |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =[[Мастацкая літаратура]] |год =2014 |том = |старонкі = |старонак =544 + 93 іл.|сэрыя = |isbn =978-985-02-1629-8 |наклад =1000 }}
* {{артыкул|аўтар =Язэп Драздовіч.| частка = |загаловак =«Разганяючы клопат-тугу і дасаду». Вершы.|арыгінал = |спасылка =http://kamunikat.org/maladosc.html?pub_start=30&amp;pubid=32805|адказны =Гал. рэд. [[Сьвятлана Дзянісава]]|выданьне=[[Маладосць]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]] |выдавецтва=«Выдавецкі дом «Звязда»|год=2015|выпуск=|том=|нумар=5 (738)| старонкі=119—121|isbn= |issn=  0131-2308}}
* {{артыкул|аўтар =Язэп Драздовіч.| частка = |загаловак = «Марсіянскія хронікі Язэпа Драздовіча»|арыгінал =Жыцьцё на Марсе. ''(Урыўкі з рукапіснай кнігі)'' |спасылка =https://novychas.online/pdf/litbiel_2016_9.pdf|адказны = |выданьне=Новы час: «Літаратурная Беларусь»  № 9 (121)|тып=газэта|месца=[[Менск]]|выдавецтва= «Час навінаў»|год=23 верасьня 2016  |выпуск=|том=|нумар=36 (501) | старонкі=12, 13 |isbn=}}
* {{Артыкул| аўтар =  | загаловак  = Фальклорныя скарбы Язэпа Драздовіча. | арыгінал = | спасылка  = | мова = | адказны = Падрыхтаваў да друку Вячаслаў Мартысюк. Прадмова [[ Арсень Ліс| Арсеня Ліса]]| аўтар выданьня = | выданьне = Беларускі фальклор: матэрыялы і даследаваньні. | тып = Зборнік навуковых прац| месца =[[Менск|Мінск]]  | выдавецтва =«Выдавецкі дом «[[Навука і тэхніка (выдавецтва)|Беларуская навука]]» | год = 2016 | выпуск = 3 | том = | нумар  = | старонкі  = 285—353 | isbn  = | issn  = }}
* {{Артыкул| аўтар = Язэп Драздовіч. | загаловак = Касмічная адысея Язэпа Драздовіча: малавядомыя тэксты. (Да 130-годдзя Язэпа Драздовіча). Падрыхтоўка публікацыі і прадмова Ліі Кісялёвай | спасылка  = https://issuu.com/dziejaslou/docs/dz-95| мова  = | выданьне  =[[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]] | тып =часопіс | год  = 2018, 26 лістапада | том   = | нумар  = 95| старонкі  = 179—193 }}
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Язэп Драздовіч. Моўная і этнаграфічная спадчына: архіўныя матэрыялы. Зьмест: 1. Беларуска-руская тэрміналогія па анатоміі і фізіялогіі цела чалавека; 2. Тэмытычныя словазборы: падрыхтоўчы матэрыял для беларускага слоўніка; 3. Батанічны слоўнік вёскі Рымкі Я. Драздовіча / У. Павалковіча (?); 4. Беларускі слоўнік; 5. Краёвы слоўнік Піншчыны; 6. Пінскія словазборы; 7. Пінскія падрыхтовачныя матэрыялы; 8. Краёвы слоўнік Дзісеншчыны; 9. Этнаграфічныя малюнкі; 10. Гукаперайманні і выклічнікі; 11. Устойлівыя адзінкі Дзісеншчыны; 12. Беларускія народныя песні; 13. Лісты, запісы |арыгінал = |спасылка = |адказны = Ірына Галуза |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Навука і тэхніка (выдавецтва)|Беларуская навука]] |год = 2022 |том = |старонкі = |старонак = 677 |сэрыя = |isbn = 978-985-08-2860-6|наклад = 300}}
* {{Артыкул| аўтар = В. І. (Вольга Іванова). | загаловак  = Архіў Язэпа Драздовіча. | арыгінал = | спасылка  = https://kamunikat.org/zapisy-belaruskaga-instytutu-navuki-y-mastatstva-44 | мова = | адказны = | аўтар выданьня = | выданьне =[[Запісы Беларускага Інстытуту Навукі й Мастацтва]] | тып =навуковы часопіс, орган Беларускага інстытуту навукі і мастацтва | месца =[[Нью-Ёрк]]; [[Беласток]]| выдавецтва =[[Беларускі інстытут навукі і мастацтва (выдавецтва)|Беларускі інстытут навукі й мастацтва]] | год = 2024 | выпуск = | том = 44| нумар  = | старонкі  = 97—155 | isbn  = 979-8-218-58406-1 | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}}
* {{Артыкул| аўтар = [[Мікола Трус]].| загаловак = Эпісталярны канвалют Язэпа Драздовіча| спасылка  = | мова  = | выданьне  =[[Маладосьць (часопіс)|Маладосьць]] | тып = часопіс | год  = 2026| том   = | нумар  = 1| старонкі  = 96—103 | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}}

=== Крытыка, рэцэнзіі ===
* {{артыкул|аўтар =[[Зьмітрок Бядуля|З. Бядуля]]. | частка = |загаловак = «Штрыхі аб беларускай культуры».|арыгінал = |спасылка =http://elibrary.mab.lt/handle/1/2305|адказны =[[Францішак Аляхновіч]]|выданьне=[[Беларускае жыцьцё (1919)|Беларускае жыцьцё]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]]|выдавецтва= |год=28 студзеня 1920|выпуск=|том=|нумар=2 (23)| старонкі= |isbn=}}
* {{артыкул|аўтар =Вілянец. | частка = |загаловак = «Малюнкі Я. Драздовіча.»|арыгінал = |спасылка =http://elibrary.mab.lt/bitstream/handle/1/2451/232090-1922-2.pdf?sequence=2&amp;isAllowed=y|адказны =рэдактар-выдавец  А. Амельяновіч, рэдактар [[Леапольд Родзевіч|Л. Родзевіч]]|выданьне=[[Наша будучыня (газэта)|Наша будучына]]|тып=газэта|месца=[[Вільня ]]|выдавецтва=«Друк» |год=16 сьнежня 1922 |выпуск=|том=|нумар= 2| старонкі= 4|isbn=}}
* {{артыкул|аўтар =[[Уладзімер Самойла|Суліма]]. | частка = |загаловак =З «Гаспадарства кветак васілька і пралескі» на заваяваньне места. Язэп Нарцызаў. «Пабрацімы. Вялікая шышка»|арыгінал = |спасылка =http://elibrary.mab.lt/bitstream/handle/1/2387/226514-1923-2.pdf?sequence=2&amp;isAllowed=y|адказны =рэдактар-выдавец[[Мікалай Шыла|М. Шыла]]|выданьне=[[Змаганьне (1923)|Змаганьне]]|тып=газэта|месца=[[Вільня]]|выдавецтва=друкарня Левін і сын |год=28 кастрычніка 1923|выпуск=|том=|нумар=1 | старонкі= 2, 3|isbn=}}
* {{артыкул|аўтар =[[Уладзімер Самойла|Суліма]]. | частка = |загаловак =З «Гаспадарства кветак васілька і пралескі» на заваяваньне места. Язэп Нарцызаў. «Пабрацімы. Вялікая шышка»|арыгінал = |спасылка =http://elibrary.mab.lt/bitstream/handle/1/2387/226514-1923-1.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y|адказны =рэдактар-выдавец[[Мікалай Шыла|М. Шыла]]|выданьне=[[Змаганьне (1923)|Змаганьне]]|тып=газэта|месца=[[Вільня]]|выдавецтва=друкарня Левін і сын |год=1 лістапада 1923|выпуск=|том=|нумар=2 | старонкі= 2, 3|isbn=}}
* {{Артыкул| аўтар = [[Казімер Сваяк|К. Св.]] | загаловак = Зь нівы беларускага мастацтва. | спасылка  = https://knihi.com/none/Studenckaja_dumka_pdf.zip.html#1925-001.nlb.pdf_1 | мова  = | выданьне  =[[Студэнцкая думка (Вільня)|Студэнцкая думка]]| тып =часопіс | год  = 1925 | том   = | нумар  = 1 (2) | старонкі  = 16—18 }}
* {{артыкул|аўтар =[[Янка Пачопка|Я. Башкір]]. | частка = |загаловак =З песьняў пралетара (Язэпу Нарцызаву).|арыгінал = |спасылка =http://elibrary.mab.lt/bitstream/handle/1/2773/235407-1926-18.pdf?sequence=21&amp;isAllowed=y|адказны =[[Станіслаў Вольскі|Ст. Вольскі]]|выданьне=[[Сялянская ніва]]|тып=газэта|месца=[[Вільня]]|выдавецтва=Орган Беларускага Сялянскага Саюзу |год=20 чэрвеня 1926|выпуск=|том=|нумар=18 | старонкі=3|isbn=}}
* {{артыкул|аўтар =[[Янка Шутовіч|Я. Ш.]], [[Пётра Сергіевіч|П. Сергіевіч]]. | частка = |загаловак =Язэп Драздовіч. (Да 50–годзьдзя нараджэньня мастака)|арыгінал = |спасылка =http://kamunikat.org/kalosse.html?pubid=25390|адказны =[[Янка Шутовіч]]|выданьне=[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]|тып=часопіс|месца=[[Вільня]]|выдавецтва= |год=1938. Год IV|выпуск=|том=|нумар=3 (16)| старонкі=183—186|isbn=}}
{{слупок-канец}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
{{слупок-пачатак-малы}}
{{слупок-2}}
* {{Артыкул| аўтар =Вакар, Л. У.| загаловак =Тыпалагічны аналіз творчасці Язэпа Драздовіча | спасылка  =https://lib.vsu.by/jspui/bitstream/123456789/10231/1/v96n1p86.pdf | мова  = | выданьне  =Весьнік Віцебскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту| тып =часопіс | год  =1996 | том   = | нумар  =1 | старонкі  =86—90 }}
* {{Артыкул| аўтар =[[Людміла Вакар]].  | загаловак  = Усходнія матывы ў творчасці Язэпа Драздовіча. | арыгінал = | спасылка  = | мова = | адказны = навуковы рэдактар [[Надзея Усава]]| аўтар выданьня = | выданьне = Музей XXI стагоддзя: актуальныя праблемы дзейнасці | тып =навукова-практычная канферэнцыя, прысвечаная 65-годдзю з дня заснавання Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь, 9―11 лістапада 2004 года, Мінск | месца ={{Менск (Мінск)}}| выдавецтва = Белпрынт | год = 2008| выпуск = | том = | нумар  = | старонкі  = 296—302 | isbn  = 978-985-459-108-7 | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}}
* {{Артыкул| аўтар = [[Тамара Габрусь]].| загаловак = Зорны шлях вечнага вандроўніка. | спасылка  = | мова  = | выданьне  =[[Роднае слова]] | тып =часопіс | год  = 2008 | том   = | нумар  = 10 | старонкі  = 98—101 | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}}
* {{Артыкул| аўтар =Галуза, Ірына.  | загаловак  =Тэрміналагічныя словазборы Язэпа Драздовіча. | арыгінал = | спасылка  =http://www.albaruthenica.uw.edu.pl/pl/userfiles/downloads/AA_19_Zmiest.pdf | мова =be | адказны = | аўтар выданьня = | выданьне =[[Acta Albarutenica]] | тып = | месца =[[Варшава|Warszawa]]| выдавецтва =Katedra Białorutenistyki Uniwersytetu Warszawskiego | год =2019 | выпуск = | том = 19| нумар  = | старонкі  = 207—230| isbn  = | issn  =1898-8091 }}
* {{Артыкул| аўтар =Грудзінава, М. В.  | загаловак  =Літаратурная творчасьць Язэпа Драздовіча: інтэмедыяльны асьпект.| арыгінал = | спасылка  = | мова = | адказны = | аўтар выданьня = | выданьне =[[Весьці Нацыянальнай акадэміі навук]]. Серыя гуманітарных навук | тып =часопіс | месца =[[Менск|Мінск]] | выдавецтва =«Беларуская навука»| год =2016 | выпуск = | том = | нумар  =4 | старонкі  = 93—98| isbn  =  | issn  =0321-1649 }}
* {{артыкул|аўтар = | частка = |загаловак =Драздовіч, Язэп.|арыгінал = |спасылка =http://kamunikat.org/halounaja.html?pubid=22991|адказны = пад рэд. [[Адам Мальдзіс|А. В. Мальдзіса]] ; рэдкал.: І. Э. Багдановіч і інш.|выданьне=[[Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т.]]|тып=энцыкляпэдыя|месца=[[Менск]] |выдавецтва=Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі |год= 1993 |выпуск=|том=2: Верабей — Іваноў|нумар= | старонкі=340—350|isbn=5-85700-075-0}}
* Драздовіч, Язэп Нарцызавіч.// {{Літаратура/Мысьліцелі і асьветнікі Беларусі (1995)}} С. 148—149.
* Драздовіч, Язэп Нарцызавіч. // {{Літаратура/Энцыкляпэдыя літаратуры і мастацтва Беларусі|2 }} С. 340—350.
* Драздовіч, Язэп Нарцызавіч.// {{Літаратура/Этнаграфія Беларусі: Энцыкляпэдыя (1989)}} С. 177—178.
* {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =Язэп Драздовіч — асоба, творчасьць. Матэрыялы навук.-практ. канферэнцыі (20 — 22 траўня 1993 г.; [[Віцебск]], [[Менск]]). |арыгінал = |спасылка = |адказны =Уклад. В. Лабачэўскай |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =Бел. ін-т праблем культуры|год =1997 |том = |старонкі = |старонак =87 |сэрыя = |isbn = |наклад =250 }}
* {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =Язэп Драздовіч: «Прыйдзе час…» Зборнік матэрыялаў да 120-годдзя з дня нараджэньня мастака.|арыгінал = |спасылка = |адказны =пад рэдакцыяй М. Цыбульскага |выданьне =Беларускі саюз мастакоў, Культурна-асветніцкі цэнтр імя Язэпа Драздовіча (вёска Германавічы) |месца =[[Смаленск]] |выдавецтва =Зубр|год =2008 |том = |старонкі = |старонак =229 |сэрыя = |isbn = |наклад =300 }}
* [[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі, Э. М.]]. Драздовіч, Язэп Нарцызавіч. // {{Літаратура/Археалёгія і нумізматыка Беларусі}} С. 231.
* {{артыкул|аўтар =Каржанеўская Галіна. | частка = |загаловак = «Ляту і аглядаю з вышыні палёту…» Пра дзёньнік Язэпа Драздовіча.|арыгінал = |спасылка =|адказны =Гал. рэд. [[Мікола Гіль]]|выданьне=[[Літаратура і мастацтва]]|тып=газэта|месца= [[Менск]]|выдавецтва=Беларускі дом друку |год=13 сакавіка 1992 |выпуск=|том=|нумар= 11 (3629)| старонкі=6, 7 |isbn=}}
* {{артыкул|аўтар = Каржанеўская, Галіна. Васілеўскі, Пётра. | частка = |загаловак = «Мяне яшчэ пашукаюць…» (Пра навук.-практ. канферэнцыю: Язэп Драздовіч — асоба, творчасьць).|арыгінал = |спасылка =|адказны =Гал. рэд. [[Мікола Гіль]]|выданьне=[[Літаратура і мастацтва]]|тып=газэта|месца= [[Менск]]|выдавецтва=Беларускі дом друку |год=19 — 25 чэрвеня 1993|выпуск=|том=|нумар= 25 (3695)| старонкі=6, 7 |isbn=}}
* {{Кніга|аўтар =Кісялёва, Лія. Архіпава, Вольга.|частка = |загаловак =Язэп Драздовіч : даследчык Бацькаўшчыны і паэт космасу.|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =[[Харвест]] |год =2016 |том = |старонкі = |старонак =63 |сэрыя =«100 выдатных дзеячаў беларускай культуры» |isbn =978-985-18-3854-3 |наклад =500 }}
* {{Артыкул| аўтар =[[Арсень Ліс|Ліс, Арсень]]. | загаловак =Шляхі і пошукі. | спасылка  = | мова  = | выданьне  =[[Полымя (часопіс)|Полымя]] | тып =часопіс | год  =1964 | том   = | нумар  =3 | старонкі  =154—168 }}
{{слупок-2}}
* {{Кніга|аўтар =[[Арсень Ліс|Ліс, Арсень]].|частка = |загаловак =«Вечны вандроўнік»: нарыс пра мастака Язэпа Драздовіча|арыгінал = |спасылка =https://knihi.com/Arsien_Lis/Viecny_vandrounik_narys_pra_mastaka_Jazepa_Drazdovica.html#1|адказны =прадмова [[Максім Танк|М. Танка]]; мастак [[Мікола Купава]] |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =«[[Юнацтва (выдавецтва)|Юнацтва]]» |год =1984 |том = |старонкі =|старонак =253|сэрыя = |isbn = |наклад =6000}}
* [[Арсень Ліс|Ліс, Арсень]]. [[Андрэй Майсяёнак]]. {{Літаратура/ЭГБ|3}} — С. 275—277.
* {{Кніга|аўтар = [[Арсень Ліс|Ліс, Арсень]]. |частка = |загаловак = Этнаграфія Беларусі: энцыклапедыя |арыгінал = |спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Slounik/uploaded04/Ivan_Samiakin.Etnahrafija_Bielarusi._Encyklapiedyja.pdf |адказны = рэдкалегія: [[Іван Шамякін|І. П. Шамякін]] (галоўны рэдактар) і інш. |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Беларуская энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі|Беларуская Савецкая Энцыклапедыя]] |год = 1989|том = |старонкі = 177, 178 |старонак = 578 |сэрыя = |isbn = 5-85700-014-9|наклад = 20000}}
* {{Артыкул| аўтар =[[Уладзімер Ляхоўскі]].  | загаловак  = Мінскі перыяд жыцця Язэпа Драздовіча (1919—1921 гг.): у адлюстрванні новых архіўных дакументаў| арыгінал = | спасылка  = | мова = | адказны = | аўтар выданьня = | выданьне =Знакамтыя мінчане ХІХ-ХХ стст. | тып = Матэрыялы беларуска-польскай навук. канферэнцыі, Мінск, 12 лістапада 2008 г.| месца ={{Менск (Мінск)}}| выдавецтва =Польскі інстытут у Мінску| год = 2010| выпуск = | том = | нумар  = | старонкі  = 92—101| isbn  = | issn  = }}
* {{Артыкул| аўтар = [[Юрась Малаш]].| загаловак = «Нашы прадзеды жылі словамі…» Літаратурная і даследчыцкая дзейнасць Язэпа Драздовіча. | спасылка  = | мова  = | выданьне  =[[Роднае слова]] | тып =часопіс | год  = 1998 | том   = | нумар  = 2 | старонкі  = 173—182 | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}}
* {{Артыкул| аўтар = [[Юрась Малаш]].| загаловак = «На пакрасу жыцця…» Слова пра беларускага «небазнаўца» Язэпа Драздовіча | спасылка  = https://kamunikat.org/dzeyaslow-litaraturna-mastatski-chasopis-39| мова  = | выданьне  =[[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]] | тып =часопіс | год  = 2009, сакавік—красавік | том   = | нумар  = 2 (39)| старонкі  = 283—290 | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}}
* {{Артыкул| аўтар = [[Алесь Марціновіч]]. | загаловак = З зямлі да касмічных вышынь. | спасылка  = https://zviazda.by/sites/default/files/41-2023.pdf | мова  = | выданьне  =[[Літаратура і мастацтва]] | тып = газэта | год  = 13 кастрычніка 2023| том   = | нумар  = 41 (5250)| старонкі  = 15 | issn  = 0024-4686| архіўная спасылка = | недасяжны}}
* {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =Матэрыялы навукова-краязнаўчай канферэнцыі «Шляхамі Язэпа Драздовіча»: да 125-годдзя з дня нараджэння беларускага мастака, пісьменніка і грамадскага дзеяча (24 красавіка 2013 г.) |арыгінал = |спасылка = |адказны = падрыхтоўка тэксту і ўкладанне М. Казлоўскага|выданьне = |месца = [[Маладэчна]] |выдавецтва = Маладэчанская цэнтральная раённая бібліятэка імя М. Багдановіча|год = 2013 |том = |старонкі = 30|старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = 20 }}
* {{Літаратура/Памяць/Менск|1}}
* {{Артыкул| аўтар = Пятухова Маргарыта. | загаловак = Гісторыя Беларусі ў інтэрпрэтацыі Язэпа Драздовіча : на матэрыяле рамана Язэпа Драздовіча «Гарадольская пушча». | спасылка = https://kamunikat.org/maladosts-shtomesyachny-litaraturna-mastatski-i-gramadska-palitychny-ilyustravany-chasopis-5-738-2015 | выданьне = [[Маладосць]] | тып = штомесячны літаратурна-мастацкі і грамадска-палітычны ілюстраваны часопіс | год = 2015 | том = | нумар = 5 | старонкі = 111—118 }}
* {{Артыкул| аўтар = Петухова, Маргарыта. | загаловак = Язэп Драздовіч – пісьменнік. | спасылка = https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/4362/1/BBtom7_Petuhova_M.pdf | мова = | выданьне = [[Białorutenistyka Białostocka]] | тып =часопіс | год = 2015 | том = 7 | нумар = | старонкі = 107—130 | issn = 081–2515 }}
* {{Артыкул| аўтар =Мікалай Плавінскі. | загаловак = Язэп Драздовіч і мінская брама. | спасылка  = https://zviazda.by/sites/default/files/lim25-2013.pdf| мова  = | выданьне  = [[Літаратура і мастацтва|ЛіМ]] | тып =часопіс | год  = 2013, 28 чэрвеня| том   = | нумар  = 25 (4723)| старонкі  =8 | issn  = }}
* [[Міхась Цыбульскі|Цыбульскі М. Л.]]. {{Літаратура/БелЭн|11}} — С. 194, 195.
* {{Кніга|аўтар = [[Рыгор Шаура|Шаура, Рыгор Фёдаравіч]].|частка = |загаловак = Развіццё народнага выяўленчага і дэкаратыўнага мастацтва Беларусі ў другой палове XIX – пачатку XXI ст. |арыгінал = |спасылка =http://repository.buk.by/bitstream/handle/123456789/13746/RAZV%D0%86CCYO%20NARODNAGA%20VYIYA%D0%8ELENC.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y |адказны = |выданьне = |месца = [[Менск|Мінск]] |выдавецтва = БДУ культуры і мастацтваў|год = 2006 |том = |старонкі =9, 91, 92, 117, 118, 120—129, 202, 234, |старонак = 384 |сэрыя = |isbn =985-6579-99-6 |наклад = }}
* {{Артыкул| аўтар =[[Віктар Шматаў|Шматаў, Віктар]]. | загаловак = Мастацкі сусвет Язэпа Драздовіча | спасылка = | выданьне = [[ЛіМ]] | тып = часопіс | год = 1979, 8 ліпеня | том = | нумар = | старонкі = }}
* {{Артыкул| аўтар  = Vl. Drėma.| загаловак  = Gudų dailė. ({{Мова-be|Беларускае мастацтва}})| спасылка  = https://proxy.europeana.eu/media/2021803/C1B0004645304_1938_Nr_1/79e9cbd942dfe500e3cc2cdf6065a602?disposition=inline&amp;recordApiUrl=https%3A%2F%2Fapi.europeana.eu%2Frecord | мова = lt| аўтар выданьня = redaktorius ir leidėjas Zigmas Prantkelevičius. Pagalbininkai: Prantkelevičius, Zigmas (1912-1967);  Karosas, Jonas (1912-1975) | выданьне  = Piūvis ({{Мова-be|Разрэз}})| тып =dailės ir literatūros vienrartinis leidinys ({{Мова-be|мастацтва і літаратуры аднаразовае выданьне}}) | месца  =[[Вільня|Vilnius]]| выдавецтва  = «Patria» | год = 1938| том  = | старонкі   = 20—21 | isbn  = | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}}
{{слупок-канец}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20210112013134/https://www.artmuseum.by/by/koll/susvet-yazepa-drazdov%D1%96cha/ Новы разьдзел пастаяннай экспазыцыі «СУСЬВЕТ ЯЗЭПА ДРАЗДОВІЧА» ] [[Нацыянальны мастацкі музэй Рэспублікі Беларусь|ў Нацыянальным мастацкім музэі Беларусі]]
* [https://web.archive.org/web/20111013080730/http://labadzenka.by/?p=12995 Язэп Драздовіч ва ўспамінах ягонай пляменьніцы]
* [http://drazdovich.by/ Сайт, прысьвечаны творчасьці Язэпа Драздовіча]
* [https://belsat.eu/programs/shto-yazep-drazdovich-rabiu-na-saturne/  «Сатурніянскія хронікі Язэпа Драздовіча».] [[БЕЛСАТ]]: Лабірынты.

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Драздовіч, Язэп Нарцызавіч}}
[[Катэгорыя:Беларускія археолягі]]
[[Катэгорыя:Беларускія мастакі]]
[[Катэгорыя:Беларускія літаратары]]
[[Катэгорыя:Беларускія фальклярысты]]
[[Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскай беларускай гімназіі]]
[[Катэгорыя:Выкладчыкі Наваградзкай беларускай гімназіі]]
[[Катэгорыя:Выкладчыкі Радашкавіцкай беларускай гімназіі]]
[[Катэгорыя:Беларускія пэдагогі]]
[[Катэгорыя:Беларускія разьбяры]]
[[Катэгорыя:Асобы на беларускіх паштовых марках]]
[[Катэгорыя:Пахаваныя ў Глыбоцкім раёне]]
[[Катэгорыя:Язэп Драздовіч| ]]</text>
      <sha1>dczr433seg22rxsix0ktm8vw6uf2kga</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686079</id>
      <parentid>2686077</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T20:16:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SergeiSEE</username>
        <id>38150</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне спасылка</comment>
      <origin>2686079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83810" sha1="64ewtnhybsml0mka9ssxyae3xsewwtn" xml:space="preserve">{{Мастак
|Імя                 = Язэп Драздовіч 
|лацінка             = Jazep Drazdovič
|Партрэт             = Jazep Drazdovic 1928.jpg
|Апісаньне           = 
|Імя пры нараджэньні = 
|Заняткі             = [[жывапіс]], [[графіка]], [[маляванка]], [[разьба па дрэве]]
|Вучоба              = Віленская рысавальная школа Трутнева
|Плынь               = 
|Працы               = 
|ВікіКрыніца         = be:s:Аўтар:Язэп Драздовіч
|Палічка             = http://knihi.com/Jazep_Drazdovic/
|Камунікат           = http://kamunikat.org/usie_knihi.html?pubid=10200
|Сайт                = [http://drazdovich.by/ drazdovich.by]
}}
{{Цёзкі}}
'''Язэ́п Нарцы́завіч Драздо́віч''' (13 кастрычніка 1888, [[засьценак]] [[Пунькі (Глыбоцкі раён)|Пунькі]], цяпер [[Глыбоцкі раён]] [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]] — 15 верасьня 1954, [[мястэчка]] [[Падсьвільле]]) — беларускі мастак, археоляг, пісьменьнік, этнограф і фальклярыст першай паловы XX стагодзьдзя. Псэўданімы: ''Язэп Нарцызаў, Язэп Народнік, Язэп Забыты.''

== Біяграфія ==

=== Дзяцінства й маладосьць ===
[[Файл:Jazep Drazdovic Family.jpg|значак|зьлева|242пкс|Язэп Драздовіч з маці і старэйшымі братамі. Дзісна, 1907 год.]]
Язэп Драздовіч нарадзіўся 13 кастрычніка 1888 году ў засьценку Пунькі [[Дзісенскі павет (Расейская імпэрыя)|Дзісенскага павету]] [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] ў сям’і зьбяднелага шляхціца-арандатара. Сям’я Язэпа, у якой акрамя яго было пяцёра дзяцей, рана згубіла бацьку і была вымушана зьмяніць нямала месцаў жыхарства, арандуючы чужую зямлю. Вучобу Язэп пачаў у Дзісенскай гімназіі, а ў 1906 годзе пераехаў у [[Вільня|Вільню]], дзе паступіў у мастацкую школу вядомага [[расейцы|расейскага]] жывапісца [[Іван Трутнеў|Івана Трутнева]]. Цягам чатырох гадоў Язэп засвойваў азы мастацтва і праходзіў курс акадэмічнага маляваньня і малярства. З-за нястачы малады Драздовіч падрабляў у мастацкіх майстэрнях, плянаваў выехаць па заробкі за мяжу.

Творчае станаўленьне Язэпа Драздовіча адбывалася пад вялікім уплывам набіраўшага хаду [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|беларускага нацыянальнага адраджэньня]]. У гэты час Драздовіч робіць першыя крокі ў мастацтве: стварае сэрыю графічных работ з краявідамі роднай Дзісеншчыны, аздабляе вокладку «Першага беларускага календара на 1910 год», выдадзенага «[[Наша Ніва|Нашай Нівай]]», кнігу [[Канстанцыя Буйло|Канстанцыі Буйло]] «Курганная кветка» у 1914 годзе..

У 1910 годзе Язэп Драздовіч быў прызваны ў расейскае войска. Пасьля двух гадоў службы ў [[Саратаў|Саратаве]] ён скончыў курсы фэльчараў і пачаў працаваць у амбулаторыі. [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]] Драздовіч сустракае ў дзеючай арміі, пры запасным батальёне. Цяжкія варункі працы прывялі да таго, што мастак захварэў на [[брушны тыфус]] і на два месяцы трапіў ў шпіталь. Пасьля сямімесячнага адпачынку з адведваньнем радзімы Драздовіч вяртаецца ў войска.

=== Пасьля рэвалюцыі ===
[[Файл:Jazep Drazdovic 1920-1921.jpg|значак|Язэп Драздовіч на беларускіх настаўніцкіх курсах у Вільні, 1921 год.]]
У 1917 годзе, пасьля сямі гадоў службы, Язэп Драздовіч вяртаецца дамоў. Ён з аптымізмам вітаў [[Першы Ўсебеларускі кангрэс]]. У лісьце да [[Антон Грыневіч|Антона Грыневіча]] Драздовіч выказаў задуму аб арганізацыі акадэміі мастацтваў. На сваёй малой радзіме мастак стварыў народную бібліятэку, аматарскі тэатар.

У 1919 годзе, пасьля стварэньня [[БССР]], Драздовіч прыехаў у [[Менск]]. У гэты час ён стаў настаўнікам маляваньня ў Беларускай вышэйшай жаночай школе, працаваў ілюстратарам у літаратурных выдавецтвах і мастаком-дэкаратарам у Таварыстве беларускага мастацтва і [[Беларускі дзяржаўны тэатар|Беларускім дзяржаўным тэатры]]&lt;ref&gt;{{Артыкул| аўтар = [[Янка Купала|Я. К.]]. | загаловак = Беларускі тэатр. | спасылка  = https://kamunikat.org/belarus-shtadzennaya-politychna-ekonamichnaya-i-literaturnaya-gazeta-52-108-1920 | мова  = | выданьне  =[[Беларусь (1919, Менск)|Беларусь]] | тып = газэта | год  = 1920, 8 сакавіка| том   = | нумар  = 52 (108) | старонкі  = 4 | issn  = }}&lt;/ref&gt;, арганізаваў культурна-асьветнае таварыства «[[Заранка (таварыства)|Заранка]]». У Менску Драздовіч стварыў сэрыю ўнікальных малюнкаў гістарычных раёнаў гораду — [[Замчышча (Менск)|Замчышча]], [[Верхні Горад|Верхняга Гораду]], [[Татарскае прадмесьце|Татарскага прадмесьця]]. Дасьледаваў рэчышча [[Няміга|Нямігі]], праводзіў раскопкі ў [[Заслаўе|Заслаўі]], [[Сьвір (гарадзкі пасёлак)|Сьвіры]].

=== 1920-я гады ===
[[Файл:Rodnyja_Honi_1927_nr_3_s._8.jpg|значак|зьлева|350пкс|[[Віленская беларуская гімназія]]. Мастацкая майстроўня. Зь левага боку сядзіць Язэп Драздовіч. 1927 год.]]
Пасьля падпісаньня ў 1921 годзе [[Рыская дамова (1920)|Рыскай дамовы]], паводле каторай [[Заходняя Беларусь]] апынулася ў межах [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]], Язэп Драздовіч пакінуў Савецкую Беларусь і вярнуўся на родную Дзісеншчыну. Нягледзячы на [[Палянізацыя|перашкоды польскіх уладаў]], ён разгортвае тут культурна-асьветніцкую дзейнасьць. У 1921 годзе Драздовіч арганізаваў у вёсцы Сталіца беларускую школу, якая, аднак, праіснаваўшы толькі тры месяцы, была зачыненая польскай адміністрацыяй.

У гэты ж час Язэп Драздовіч спрабуе займацца літаратурнай дзейнасьцю. Бярэцца за напісаньне гістарычнага раману пра часы [[Полацкае княства|Полацкага княства]] «Гарадольская Пушча», які аздабляе ўласнымі ілюстрацыямі. У 1923 годзе была выдадзена і прыхільна сустрэта беларускай грамадзкасьцю аповесьць Драздовіча «Вялікая шышка».

[[Файл:Jazep Drazdvic Autabijahrafija.jpg|значак|Аўтабіяграфія. На досьледах старажытных гарадзішчаў. 1930-47.]]
Язэп Драздовіч супрацоўнічаў зь [[Беларускі музэй у Вільні|Віленскім беларускім музэем імя Івана Луцкевіча]]. Дзеля папаўненьня экспазыцыі музэю ён займаўся раскопамі гарадзішчаў, зьбіраў фальклёр, ствараў шматлікія замалёўкі прадметаў матэрыяльнай культуры, архітэктуры, тыпажоў сялянаў. З гэтай мэтай у 1926 годзе Драздовіч выправіўся ў навукова-творчую экспэдыцыю на [[Піншчына|Піншчыну]], а ў наступныя гады наведаў [[Трокі]], [[Вільня|Вільню]], [[Меднікі]], [[Крэва]], [[Гальшаны]], [[Ліда|Ліду]], [[Наваградак]], [[Любча|Любчу]], [[Мір]]. У выніку гэтых вандровак, якія ахапілі амаль усю Заходнюю Беларусь, зьявіліся ёмістыя альбомы графікі, якія зьяўляюцца непаўторнай зьявай у беларускім мастацтве.

У другой палове 1920-х Язэп Драздовіч выкладаў маляваньне ў [[Глыбокае|Глыбоцкай]] школе, [[Наваградзкая беларуская гімназія|Наваградзкай]] і [[Радашкавіцкая беларуская гімназія|Радашкавіцкай]] беларускіх гімназіях. З 1926 году Драздовіч працаваў у [[Віленская беларуская гімназія|Віленскай беларускай гімназіі]], пры якой стварыў мастацкую студыю-майстроўню. Пры студыі Язэп Драздовіч гуртаваў маладых беларускіх мастакоў, сярод якіх былі [[Васіль Сідаровіч]], [[Мікола Васілеўскі]], [[Раман Семашкевіч]].&lt;ref&gt;{{Артыкул| аўтар =[[Валеры Буйвал|Буйвал, В]].| загаловак =Фердынанд Рушчыц. Каля касьцёла. | спасылка  = | мова  = | выданьне  =[[Мастацтва (часопіс)|Мастацтва Беларусі]] | тып =часопіс | год  =1985 | том   = | нумар  =12 | старонкі  =64}}&lt;/ref&gt;

Драздовіч усталяваў шчыльныя сувязі з [[Інбелкульт|Інстытутам беларускай культуры]] ў Менску (з 1929 году — [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Акадэмія Навук]]), дасылаў замалёўкі і абмеры драўлянай архітэктуры і прадметаў сялянскага побыту. За мастацкія і навуковыя працы неаднаразова ўзнагароджваўся прэміямі Акадэміі навук. Супрацоўнічаў з сатырычным часопісам «[[Маланка (часопіс)|Маланка]]», [[Таварыства беларускай школы|Таварыствам беларускай школы]] (ТБШ).

На пачатку 1930-х Драздовіч непрацяглы час працуе на [[Беласточчына|Беласточчыне]] на запросіны ТБШ: афармляе спэктаклі на аматарскай сцэне таварыства, удзельнічае ў працы каапэратыўнага выдавецтва «Сяўба».

Адметнай рысай Язэпа Драздовіча было ягонае апантанае захапленьне [[космас]]ам. У 1931 годзе Драздовіч выдаў у [[Вільня|Вільні]] першую на беларускай мове кнігу па [[астраномія|астраноміі]] «Нябесныя бегі», у якой выклаў шэраг сваіх тэорыяў, у прыватнасьці, аб паходжаньні [[плянэта|плянэт]] [[Сонечная сыстэма|Сонечнай сыстэмы]] і вярчэньні [[Зямля|Зямлі]]. Выданьне ўпрыгожылі ўласныя малюнкі аўтара. У 1931—1933 гадах Драздовіч працягнуў тэму космасу трыма сэрыямі графічных малюнкаў і жывапісных палотнаў «Жыцьцё на [[Марс (плянэта)|Марсе]]», «Жыцьцё на [[Сатурн]]е» і «Жыцьцё на [[Месяц (спадарожнік Зямлі)|Месяцы]]».

=== Дзісенскі пэрыяд ===
[[Файл:Jazep Drazdovic Autapartret 1943.jpg|значак|242пкс|Аўтапартрэт, 1943 год.]]
[[Файл:Głębokie pomnik 04.jpg|значак|242пкс|Бюст на алее славутых землякоў у [[Глыбокае|Глыбокім]].]]
У 1933 годзе Драздовіч вяртаецца на Дзісеншчыну да брата Канстантына. Тут, на малой радзіме, мастак стварыў вялікую колькасьць графічных і жывапісных твораў. Язэп Драздовіч працягнуў супрацоўніцтва зь Беларускім музэем імя Івана Луцкевіча, дасылаючы туды замалёўкі замчышчаў, гарадзішчаў, сялянскай архітэктуры і побыту. Разам зь [[Міхась Машара|Міхасём Машарам]] і Янкам Пачопкам Драздовіч стварыў культурны асяродак у Летніках і Германавічах. Штогод улетку мастак выпраўляўся ў вандроўкі па краі, падчас якіх вырабляў для вяскоўцаў шматлікія маляваныя дываны і партрэты.

Пасьля далучэньня ў 1939 годзе Заходняй Беларусі да БССР Язэп Драздовіч вучыўся на кароткачасовых настаўніцкіх курсах і працаваў настаўнікам у [[Глыбокае|Глыбокім]] і [[Лужкі (Глыбоцкі раён)|Лужках]]. З-за нястачы настаўнікаў ён быў вымушаны выкладаць усе прадметы, у тым ліку астраномію, маляваньне і гісторыю. Пэдагагічная дзейнасьць Драздовіча перапынілася ў 1941 годзе з пачаткам [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]]. Тым ня менш, падчас акупацыі Драздовіч працягнуў творчую дзейнасьць і стварыў шэраг мастацкіх палотнаў.

Пасьля заканчэньня вайны з-за праблем са здароўем Язэп Драздовіч мала працаваў. Асноўнай крыніцай заробку мастака былі маляваныя дываны для сялянаў. Зрэдку пісаў краявіды, партрэты. Савецкія чыноўнікі ад ідэалёгіі і культуры ставіліся да творчасьці Язэпа Драздовіча як да нявартай увагі. Прыкладам таму служыць унікальны росьпіс сталоўкі ў Лужках, які быў зафарбаваны на загад [[Полацак|полацкага]] чыноўніка. Драздовіч ніколі ня быў прыняты ў [[Саюз мастакоў Беларусі]].

Мастак трагічна памёр. Беспрытомнага «дзядзьку Язэпа» знайшлі на дарозе сяляне. Яго адвезьлі ў [[Падсьвільле|Падсьвільскі]] шпіталь, дзе празь некаторы час ён памёр. Пахаваны Язэп Драздовіч у вёсцы [[Ліпляні]] [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёну]]. На магіле стаіць стэла з барэльефам мастака скульптара [[Алесь Шатэрнік|Алеся Шатэрніка]].

== Творчасьць ==
[[Файл:Drazdovič Monument in Minsk.jpg|250px|thumb|«Вечны вандроўнік», помнік Язэпу Драздовічу ў [[Менск]]у.]]
Аўтар жывапісных і графічных работаў на гістарычныя тэмы: «Трызна мінуўшчыны», «Дух зямлі», «Брамка будучыні» і іншых. У 1910—1920 гадах стварыў графічныя сэрыі «Старажытная будоўля на Беларусі», асобныя лісты «Менск. Высокае Места», «Месца ўпадзеньня Нямігі ў Сьвіслач», партрэты полацкіх і смаленскіх князёў, асобныя лісты: «Пажар гарадзішча», «Пажар у замку» і іншыя, жывапісныя эцюды. Напісаў жывапісныя палотны з жыцьця старажытнай [[Полацкае княства|Полаччыны]], а таксама карціны, прысьвечаныя [[Францішак Скарына|Францішку Скарыну]]. Працаваў як скульптар: бюст Францішка Скарыны; барэльефы: партрэт маці паэта [[Міхась Машара|Міхася Машары]], фальклярыста [[Антон Грыневіч|Антона Грыневіча]], журналіста, айца [[Баляслаў Пачопка|А. Пачопкі]]. Запісваў фальклёр, апрацоўваў для слоўнікаў народную лексыку. Дасьледаваў у Менску рэчышча [[Няміга|Нямігі]], праводзіў раскопкі ў [[Заслаўе|Заслаўі]], [[Сьвір (вёска)|Сьвіры]]. Супрацоўнічаў з [[Іван Луцкевіч|Іванам]] і [[Антон Луцкевіч|Антонам Луцкевічамі]], заснавальнікамі [[Беларускі музэй у Вільні|Беларускага музэю ў Вільні]], у які дасылаў матэрыялы, знойдзеныя ў час раскопак у [[Наваградак|Наваградку]].

== Ушанаваньне памяці ==
[[Файл:Jazep Drazdovič stamp.jpg|240пкс|значак|зьлева|Язэп Драздовіч. Марка [[Белпошта|Белпошты]] (1994)]]
У гады савецкай улады творчая спадчына Язэпа Драздовіча ігнаравалася афіцыйнымі ўладамі, бо не стасоўвалася з камуністычнымі ўяўленьнямі аб мастацтве. Імя мастака зноў атрымала шырокую вядомасьць дзякуючы пісьменьніку [[Арсень Ліс|Арсеню Лісу]], які ў 1984 годзе выдаў кнігу «Вечны вандроўнік», прысьвечаную жыцьцю і творчасьці Драздовіча.

У наш час у гонар Язэпа Драздовіча названа [[Вуліца Язэпа Драздовіча (Менск)|вуліца]] ў [[менск]]ім мікрараёне [[Лошыца (мікрараён)|Лошыца]], вуліцы ў [[Вуліца Язэпа Драздовіча (Ворша)|Воршы]], [[Маладэчна|Маладэчне]], [[Наваградак|Наваградку]], [[Глыбокае|Глыбокім]], [[Шаркоўшчына|Шаркоўшчыне]], [[Радашкавічы|Радашкавічах]], [[Ліпляні|Ліплянах]].&lt;ref&gt;[http://www.svaboda.org/content/transcript/774616.html Імёны Свабоды: Язэп Драздовіч] // [[Радыё Свабода]], 2006&lt;/ref&gt; На магіле ў вёсцы [[Ліпляні]] [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёну]] пастаўленая стэла з барэльефам мастака скульптара [[Алесь Шатэрнік|Алеся Шатэрніка]], помнік Язэпу Драздовічу скульптара [[Ігар Голубеў|Ігара Голубева]] ўпрыгожвае [[Траецкае прадмесьце]] Менску.

Язэп Драздовіч працаваў у [[Глыбокае|Глыбокім]] у гімназіі настаўнікам маляваньня. Бюст Язэпу Драздовічу пастаўлены на алеі славутых землякоў на гістарычным Рынку. Памятную шыльду, якую вырабіў Аляксандар Тухто, усталявалі на доме № 111 па вуліцы [[Генрык Сянкевіч|Генрыка Сянкевіча]] (сучасная вуліца [[Максім Горкі|Максіма Горкага]]).&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=  Смоткіна|імя =Тацьцяна  |прозьвішча=Смоткіна|спасылка на аўтара = |аўтар 2 =|аўтар 3= |загаловак=Дошку ў гонар Язэпа Драздовіча адкрылі ў Глыбокім|спасылка=https://www.racyja.com/kultura/doshku-u-gonar-yazepa-drazdovicha-adkryl/|выдавец=[[Беларускае Радыё Рацыя]]|мова =be|дата публікацыі=23 лютага 2020 |копія = |дата копіі = |дата доступу=}}&lt;/ref&gt;

Творы Драздовіча захоўваюцца ў [[Нацыянальны музэй Летувы|Нацыянальным музэі Летувы]], [[Нацыянальны музэй гісторыі і культуры Беларусі|Нацыянальным музэі гісторыі і культуры Беларусі]], [[Нацыянальны мастацкі музэй Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным мастацкім музэі]], у [[Музэй старажытнай беларускай культуры НАН Беларусі|Музэі старажытнай беларускай культуры]], у [[Цэнтральная навуковая бібліятэка імя Якуба Коласа НАН Беларусі|Цэнтральнай навуковай бібліятэцы імя Якуба Коласа]], [[Музэй Якуба Коласа|Музэі Якуба Коласа]], у некаторых рэгіянальных мухэях Беларусі і ў прыватных калекцыях. У [[Германавічы|Германавічах]], на малой радзіме мастака, дзякуючы намаганьням мясцовых жыхароў існуе грамадзкі «[[Культурна-асьветніцкі цэнтар імя Язэпа Драздовіча]]», у якім экспануецца вялікая колькасьць твораў мастака.

Навукова-практычная канфэрэнцыя «Язэп Драздовіч. Асоба. Творчасьць» адбылася ў [[Віцебск]]у 20 — 22 траўня 1993 году.&lt;ref name=&quot;ЛіМ № 25 (3695)&quot;&gt;{{артыкул|аўтар =[[Галіна Каржанеўская]], [[Пётра Васілеўскі]]. | частка = |загаловак = «Мяне яшчэ пашукаюць…» (Пра навук.-практ. канферэнцыю: Язэп Драздовіч — асоба, творчасьць).|арыгінал = |спасылка =|адказны =Гал. рэд. [[Мікола Гіль]]|выданьне=[[Літаратура і мастацтва]]|тып=газэта|месца= [[Менск]]|выдавецтва=Беларускі дом друку |год=19 — 25 чэрвеня 1993|выпуск=|том=|нумар= 25 (3695)| старонкі=6, 7 |isbn=}}&lt;/ref&gt;
Навукова-краязнаўчая канфэрэнцыя «Шляхамі Язэпа Драздовіча» была праведзеная ў красавіку 2013 году ў [[Маладэчна|Маладэчне]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20191209192959/https://rh.by/ru/2013/05/04/tvorchasts-drazdovicha-pryklad-natsyyanalnaga-mastatstva/ «Творчасць Драздовіча — прыклад нацыянальнага мастацтва»] («[[Рэгіянальная газета]]»).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://news.21.by/other-news/2013/05/04/760020.html «Творчасць Драздовіча — прыклад нацыянальнага мастацтва».] 21.by]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20191209192958/https://www.nlb.by/content/informatsionnye-resursy/elektronnye-informatsionnye-resursy/resursy-natsionalnoy-biblioteki-belarusi/virtualnye-proekty-vystavki-i-kollektsii/virtualnye-proekty-biblioteki/virtual/udivitelnyy-mir-yazepa-drozdovicha/public/311099/ «Шляхамі Язэпа Драздовіча», навукова-краязнаўчая канферэнцыя] «[[Нацыянальная бібліятэка Беларусі]]»&lt;/ref&gt;

29 лістапада 2019 году ў [[Нацыянальны мастацкі музэй Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным мастацкім музэі Беларусі]] ў [[Менск]]у адкрыўся новы разьдзел пастаяннай экспазыцыі — «Сусьвет Язэпа Драздовіча» і віртуальны архіў-музэй Язэпа Драздовіча&lt;ref&gt;[https://novychas.by/kultura/kasmicznaja-opera-jazepa-drazdovicza Ксенія Ліцвіноўская. «Касмічная опера» Язэпа Драздовіча.] 30-11-2019. [[Новы час (газэта)|Новы час]].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20191219124826/https://www.artmuseum.by/by/vyst/tek/novyi-razdzel-pastayannaj-ekspaz%D1%96czyi%D1%96-%E2%80%93-%E2%80%9Csusvet-yazepa-drazdov%D1%96cha%E2%80%9D.html Новы раздзел пастаяннай экспазіцыі — «Сусвет Язэпа Драздовіча».] [[Нацыянальны мастацкі музэй Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;.

== Выставы ==
{{слупок-пачатак-малы}}
{{слупок-2}}
* 1925 — [[Менск]]. «[[Усебеларуская мастацкая выстава (1925)|Першая Ўсебеларуская мастацкая выстава]]». №№ 242—244. «Алегарычная кампазыцыя з цыклю Рэвалюцыя» — Алей. (Уласнасьць [[Браніслаў Эпімах-Шыпіла|Б. І. Эпімах-Шыпілы]]).&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =«Каталёг 1-й Усебеларускай мастацкай выстаўкі»|арыгінал = |спасылка =http://content.nlb.by/content/dav/nlb/DDC/DED/7/3/ba25018/ba25018.html |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =|год =1925 |том = |старонкі =13 |старонак =44|сэрыя = |isbn = |наклад = 2000}}&lt;/ref&gt;
* 1927 — [[Вільня]]. Вучнёўская выстаўка малюнкаў у Беларускай гімназіі.
{{пачатак цытаты}}25 чэрвеня ў залі Беларускае Гімназіі ў Вільні адчынена беларуская вучнёўская выстаўка малюнкаў. Скончыцца выстаўка 5-га ліпеня. На выстаўцы ёсьць абразы вучнеў Віленскай і Радашкоўскай Беларускай Гімназіі ды апрача таго мастака Язэпа Драздовіча, каторы быў ініцыятарам і арганізатарам выстаўкі. Гэткія вучні далі свае малюнкі: А. Быхавец, М. Васілеўскі, С. Жураўлёў, Я. Казлоўскі, Л. Маргайлік, М. Сеўба, С. Сьлізьняк, В. Сідарэвіч, Я. Хвораст і М. Якімец. З паміж абразоў Драздовічавых асаблівую ўвагу на сябе зварочуюць рысункі пяром&lt;ref&gt;{{Артыкул| аўтар = | загаловак = Вучнёўская выстаўка малюнкаў. | спасылка = http://elibrary.mab.lt/handle/1/2511 | мова = | выданьне = [[Родные гоні]] | тып = месячнік літаратуры й культуры Заходняе Беларусі| год = 1927, чэрвень | том = | нумар = 4| старонкі = 46}}&lt;/ref&gt;.{{канец цытаты}}
* 1928 — [[Менск]], красавік—травень. Першая Ўсебеларуская выстаўка краязнаўчых фатаграфій і замалёвак. 100 замалёвак «Начыньне і прылады».&lt;ref&gt;{{артыкул|аўтар =[[Андрэй Мрый|Шашалевіч А.]]| частка = |загаловак =  Першая Усебеларуская выстаўка краязнаўчых фатаграфій і замалёвак.|арыгінал = |спасылка =http://kamunikat.org/?pubid=46269|адказны =[[Зьмітрок Бядуля|С. Плаўнік]]|выданьне=[[Наш край (1925)|Наш Край]]|тып=штомесячнік Цэнтральнага Бюро Краязнаўства пры Інстытуце Беларускай Культуры|месца=[[Менск]]|выдавецтва= |год=люты— сакавік 1928|выпуск=|том=|нумар=6—7 (33—34)| старонкі=3—10, 8|isbn=}}&lt;/ref&gt;
* 1932 — [[Вільня]]. травень. Выстава Таварыства Незалежных Артыстаў. «Вароты ідэалаў», алей.&lt;ref&gt;{{Артыкул| аўтар = | загаловак =Хроніка: Працы мастакоў-беларусаў. | спасылка = | мова = | выданьне = [[Беларускі звон (1931)|Беларускі звон]] | тып = газэта | год = 1932, 27 траўня | том = | нумар = 15 (40)| старонкі = 4}}&lt;/ref&gt;
* 1979 — [[Менск]]. Палац Мастацтваў.
* 1993 ― [[Віцебск]], травень ― ліпень. «Летуценьні Язэпа Драздовіча».&lt;ref name=&quot;ЛіМ № 25 (3695)&quot;/&gt;.
* 1993 — [[Менск]]. Язэп Драздовіч 1888―1954. «Шлях да сваёй зоркі…»&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак = Язэп Драздовіч 1888―1954. Шлях да сваёй зоркі…|арыгінал = |спасылка = |адказны =аўтар тэксту [[Тамара Габрусь|Т. В. Габрусь]], рэдактар Ю. І. Дзянісаў, макет і афармленьне мастака  А. А. Жданоўскай|выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =ДВПМП «Інфаармпрагрэс»|год =1993|том = |старонкі = |старонак =28|сэрыя = |isbn = |наклад =5000}}&lt;/ref&gt;.
* 1998 — [[Менск]]. Да 110-годзьдзя з дня нараджэньня Язэпа Драздовіча. Палац Мастацтваў і [[Цэнтральная навуковая бібліятэка імя Якуба Коласа]].&lt;ref&gt;{{артыкул|аўтар =Т. Жук.  | частка = |загаловак =«Любіў сусьвет і родную зямлю.» |арыгінал = |спасылка =|адказны =Гал. рэд. [[Уладзімер Някляеў]]|выданьне=[[Літаратура і мастацтва]]|тып=газэта|месца= [[Менск]]|выдавецтва=Беларускі дом друку |год=23 кастрычніка 1998|выпуск=|том=|нумар= 43| старонкі=4|isbn=}}&lt;/ref&gt;.
{{слупок-2}}
* 1999 — [[Заслаўе]]. «Зямля й космас Язэпа Драздовіча».&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар =Юрась Малаш.|частка = |загаловак =«Зямля і космас Язэпа Драздовіча»|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Заслаўе]] |выдавецтва =|год =1999 |том = |старонкі = |старонак = 11|сэрыя = |isbn = |наклад = }}&lt;/ref&gt;
* 2008 — [[Менск]]. Да 120-годзьдзя з дня нараджэньня Язэпа Драздовіча.&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Язэп Драздовіч. Каталёг выставы з фондаў музея старажытнабеларускай культуры, Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклёру імя Кандрата Крапівы, НАН Беларусі : да 120-годдзя з дня нараджэння мастака. |арыгінал = |спасылка = |адказны =складальнікі тэксту: Л. Агеева, С. Беляева, Н. Дзямідава ; пад рэдакцыяй В. І. Жука ; фота М. Мельнікава |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =|год =2008 |том = |старонкі = |старонак =21 |сэрыя = |isbn = |наклад = }}&lt;/ref&gt;
* 2008 — [[Менск]]: 16 сьнежня — 26 сьнежня 2008 году «Ars incognita» — «Невядомае мастацтва» ў  [[Музэй старажытнабеларускай культуры|Музэі старажытнай беларускай культуры Нацыянальнай акадэміі навук]] пры акадэмічным [[Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклёру|Інстытуце этнаграфіі, мастацтвазнаўства і фальклёру]]. Былі прадстаўленыя творы сямі мастакоў Віленскай мастацкай школы: [[Сяргей Вішнеўскі]], Язэп Драздовіч, [[Зьміцер Крачкоўскі]], [[Пётра Сергіевіч]], [[Міхась Сеўрук]], [[Васіль Сідаровіч]], [[Павал Южык]] — 142 творы&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = [[Валянціна Аксак]]. | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 17 сьнежня 2008 | url = https://www.svaboda.org/a/1360550.html| копія = | дата копіі = | загаловак = &amp;ldquo;Ars incognitа&amp;rdquo; раскрывае таямніцы| фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Радыё Свабода]] | дата доступу = | accessyear =  | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.​
* 2009 ― [[Віцебск]], лістапад. «Язэп Драздовіч: Прыйдзе час…»&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/1886885.html Язэп Драздовіч у Віцебскім краязнаўчым музэі] Радыё Свабода&lt;/ref&gt;
* 2010 ― [[Лепель]], 20 лютага ― 20 сакавіка 2010 году. Выстава «Язэп Драздовіч ― легенда зямлі беларускай» у Лепельскім краязнаўчым музэі.
* 2017 — [[Магілёў]]: з 16 траўня 2017 году выстава «Космас Язэпа Драздовіча» ў музэі гісторыі Магілёва&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = АБ. | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 17 траўня 2017| url = https://www.svaboda.org/a/kosmas-jazepa-drazdovica-pakazali-mahilioucam/28494019.html| копія = | дата копіі = | загаловак = Космас Язэпа Драздовіча паказалі магілёўцам | фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Радыё Свабода]] | дата доступу = | accessyear =  | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.
* 2018 — [[Менск]]. 1 чэрвеня ― 30 лістапада. Выстава «Сусьвет Язэпа Драздовіча» у Нацыянальным мастацкім музэі з калекцый шасьці беларускіх музэяў і прысьвечана 130-годзьдзю з дня нараджэньня мастака. Жывапіс, скульптура, маляванкі, графіка. Гэтая выстава таксама была прысьвечана аднаму зь першых дасьледчыкаў творчасьці Язэпа Драздовіча — Арсенію Лісу (1934—2018), які ў 1984 годзе напісаў кнігу пра мастака «Вечны вандроўнік».&lt;ref&gt;{{артыкул|аўтар =Лія Кісялёва. | частка = |загаловак =Космас: тэксты і выявы. «Сусвет Язэпа Драздовіча»: у Нацыянальным мастацкім музеі.|арыгінал = |спасылка =http://kimpress.by/index.phtml?page=2&amp;DomainName=mast&amp;id=2144|адказны =[[Алена Каваленка]]|выданьне=[[Мастацтв (часопіс)|Мастацтва]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]]|выдавецтва=«Культура і мастацтва» |год=2018|выпуск=|том=|нумар= 8  (425)| старонкі= 14―17|isbn=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180920054041/http://www.artmuseum.by/by/vyst/tek/vystava-susvet-yazepa-drazdovcha  Выстава «Сусвет Язэпа Драздовіча» ў Нацыянальным мастацкім музэі.]&lt;/ref&gt;
{{слупок-канец}}

== Фільмаграфія ==
{{слупок-пачатак-малы}}
{{слупок-2}}
* «Сьвет Язэпа Драздовіча». Менская студыя дакумэнтальных фільмаў «Летапіс» — 1988 год. [[Кінарэжысэр|Рэжысэр]] Станіслаў Гайдук.
* [https://www.youtube.com/watch?v=3ctHSY4Wbb8 «Язэп Драздовіч. Летуценьні».] Студыя «Тэлефільм». 1997 год. [[Сцэнарыст]] Ю. Шайкоў. Рэжысэр С. Агеенка.
* [https://www.youtube.com/watch?v=Yg_hSxZvep4 «Язэп Драздовіч. Неба і Зямля».] Студыя [[Беларускі відэацэнтар]] — 2011 год. [[Сцэнарыст]] і рэжысэр [[Ірына Волах]]
{{слупок-2}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=IyQgUb--zBE Язэп Драздовіч мастак, летуценьнік, творца, навуковец і гістарычная асоба.] — Студыя «Экспэрымэнт». 2013 год. Аўтар Алена Сівіцкая, рэжысэр Уладзімер Сівіцкі, апэратар Аляксандар Перавецкі.
* [https://web.archive.org/web/20201127154622/https://ethno.by/videateka/1277349644 Чатыры жыцьці Язэпа Драздовіча.] — 2019 год. Этнаўсё. Аўтары: Надзея Вусава, Юры Цімафееў.
{{слупок-канец}}

== Бібліяграфія ==
{{слупок-пачатак-малы}}
{{слупок-2}}

=== Творы ===
* {{Кніга|аўтар = Язэп Нарцызаў.|частка = |загаловак = Пабрацімцы і Вялікая шышка: 1-я часьць аповесьці «Вар'ят без варʼяцтва».|арыгінал = |спасылка =https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/45/Drazdovich_1923.pdf|адказны = |выданьне = |месца =[[Вільня]] |выдавецтва =Віленскае выдавецтва Б. А. Клецкага. Беларускі аддзел |год =1923|том = |старонкі = |старонак =64|сэрыя = |isbn = |наклад = }}&lt;ref&gt;{{Артыкул| аўтар =  | загаловак = Віленскае выдавецтва Б. Клецкіна. | спасылка  = http://elibrary.mab.lt/bitstream/handle/1/2486/232915-1923-8.pdf?sequence=8&amp;isAllowed=y | мова  = | выданьне  =[[Новае жыцьцё (газэта)|Новае жыцьцё]] | тып = газэта | год  = 1923, 27 красавіка | том   = | нумар  = 8 | старонкі  = 4 }}&lt;/ref&gt;
* {{Артыкул| аўтар = Я. Драздовіч. | загаловак = Малюнак. | спасылка  =  https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/mab_nlb_Vilnia/Slach_moladzi.pdf.zip/1929-004.nlb.pdf | мова  = | выданьне  = [[Шлях моладзі (1929)|Шлях моладзі]] | тып =часопіс | год  = 1929 | том   = | нумар  = 4 | старонкі  = 17 | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}}
* {{Кніга|аўтар =Я. Драздовіч.|частка = |загаловак =«Нябесныя Бегі»|арыгінал = |спасылка =http://content.nlb.by/content/dav/nlb/portal/content/File/Portal/InfoResoursy/Gold_collection_of_Eurasia/drozdovich.pdf |адказны = |выданьне = |месца =[[Вільня]] |выдавецтва =Друкарня А. Дворжэца|год =1931 |том = |старонкі = |старонак = 28|сэрыя = |isbn = |наклад = }}
* {{Артыкул| аўтар = Язэп Драздовіч.| загаловак = Пажар замчышча. | спасылка  = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/mab_nlb_Vilnia/Nioman.pdf.zip/1932-001.mab.pdf | мова  = | выданьне  = [[Нёман (1932)|Нёман]] | тып = літаратурна-мастацка-навуковы часопіс | год  = 1932 | том   = | нумар  = 1 | старонкі  = 13 | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}}
* Язэп Драздовіч. Дзе мы і хто мы. Рукапіс. 1937—1938 гг. // [[Цэнтральная навуковая бібліятэка імя Якуба Коласа|ЦНБ РБ імя Якуба Коласа]]: ф. 2, воп. 1, аддз. зах. 10.
* {{Артыкул| аўтар = Язэп Драздовіч.| загаловак = Старонкі дзённіка. 1933 год. | спасылка  = | мова  = | выданьне  =[[Мастацтва (часопіс)|Мастацтва Беларусі]] | тып =часопіс | год  =  1988| том   = | нумар  = 12 (72)| старонкі  = 26—30 | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}} 
* {{Артыкул| аўтар = Язэп Драздовіч.| загаловак = Старонкі дзённіка. 1933 год. | спасылка  = | мова  = | выданьне  =[[Мастацтва (часопіс)|Мастацтва Беларусі]] | тып =часопіс | год  =  1989| том   = | нумар  = 2 (74)| старонкі  = 46—51 | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}} 
* {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =Гісторыя беларускага мастацтва: у 6 т.|арыгінал = |спасылка = https://knihi.com/none/Historyja_bielaruskaha_mastactva_u_6_t_T4_1917-1941.html#1 |адказны =Рэдактары тома: [[Леанід Дробаў|Л. М. Дробаў]], [[Віктар Шматаў|В. Ф. Шматаў]] |выданьне = |месца =[[Мінск]] |выдавецтва =[[Навука і тэхніка (выдавецтва)|Навука і тэхніка]] |год =1990 |том =4. 1917   — 1941 |старонкі=16, 33, 34, 36, 39, 41, 43, 112, 116, 293, 296, 304 — 314, 318 — 328, 330, 333, 338|старонак =352 |сэрыя = |isbn = 5-343-00157-2|наклад =2450 }}.
* {{артыкул|аўтар =Язэп Драздовіч.| частка = |загаловак =«Дзёньнік»|арыгінал = |спасылка =|адказны =Гал. рэд. [[Генрых Далідовіч]]|выданьне=[[Маладосць]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]] |выдавецтва=[[Беларускі дом друку]]|год=1991; 1992  |выпуск=|том=|нумар=5 (459) — 11 (465); 1 (467) — 2 (468)| старонкі= |isbn= |issn= 0131-2308}}
* {{Артыкул| аўтар = [[Ірына Багдановіч]].| загаловак = «Вы мне ідэёвы сваяк…». Казімір Сваяк і Язэп Драздовіч: Лісты Казіміра Сваяка да Язэпа Драздовіча. | спасылка  = https://media.catholic.by/nv/n5/art11.htm | мова  = | выданьне  =[[Наша вера]] | тып =часопіс | год  = 1998 | том   = | нумар  = 2 (5)| старонкі  = | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}} 
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Язэп Драздовіч. Альбом-манаграфія|арыгінал = |спасылка = |адказны =уклад. [[Мікола Купава]], уступ. арт. [[Аляксей Марачкін]]|выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =Беллітфонд|год =2002 |том = |старонкі = |старонак =179 |сэрыя =Мастакі Беларусі |isbn =985-6576-24-5 |наклад =1200 }}
* {{Артыкул| аўтар = [[Аксана Коўрык]].| загаловак = Праламленне мастацкіх традыцый у маляванках Язэпа Драздовіча. | спасылка  = https://kamunikat.org/mastatstva-chasopis-ministerstva-kultury-respubliki-belarus-3-2003 | мова  = | выданьне  =[[Мастацтва (часопіс)|Мастацтва]] | тып =часопіс | год  = 2003, сакавік | том   = | нумар  = 3 (240)| старонкі  = 19—21 | issn  = 0208-2551| архіўная спасылка = | недасяжны}}
* {{Артыкул| аўтар = Язэп Драздовіч.| загаловак = Трызна мінуўшчыны. | спасылка  = https://kamunikat.org/dzeyaslow-litaraturna-mastatski-chasopis-39| мова  = | выданьне  =[[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]] | тып =часопіс | год  = 2009, сакавік—красавік | том   = | нумар  = 2 (39)| старонкі  = 290—295 | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}}
* {{артыкул|аўтар =Юрась Малаш. | частка = |загаловак = «Шчыра адданы і ўдзячны…» : з ліставання Браніслава Эпімах-Шыпілы і Язэпа Драздовіча 1917―1929 гадоў |арыгінал = |спасылка =http://kimpress.by/index.phtml?page=2&amp;DomainName=mast&amp;id=498|адказны =[[Людміла Грамыка]]|выданьне=[[Мастацтва (часопіс)|Мастацтва]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]]|выдавецтва=«Культура і мастацтва» |год=2010|выпуск=|том=|нумар= 3  (324)| старонкі= 52―55|isbn=}}
* {{Кніга|аўтар =[[Марыя Грамыка|Грамыка, М. В]].|частка = |загаловак =Беларускі пейзажны жывапіс першай паловы XX стагоддзя |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск|Мінск]] |выдавецтва =[[Навука і тэхніка (выдавецтва)|Беларуская навука]] |год =2011 |том = |старонкі =11, 12, 27, 28, 54, 60. 61, 79, 82, 103, 105, 107, 109—111, 113, 114, 139, 140, 142, 143,148|старонак =167 |сэрыя = |isbn =978-985-08-1348-0 |наклад =500 }}
* {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =Язэп Драздовіч: альбом |арыгінал = |спасылка = |адказны =аўтар тэксту і складальнік [[Надзея Усава|Усава Н. М.]], пераклад на англійскую мову М. Б. Тарнапольскай |выданьне =|месца =[[Менск]] |выдавецтва =Беларусь|год =2012 |том = |старонкі = |старонак =43 |сэрыя =«Славутыя мастакі зь Беларусі»  |isbn =978-985-01-0976-7 |наклад =1000 }}
* {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =Язэп Драздовіч: альбом |арыгінал = |спасылка = |адказны =складальнікі [[Надзея Усава|Усава Н. М.]], [[Вольга Архіпава|В. А. Архіпава]] ; аўтар тэксту Н. М. Усава ; пераклад на ангельскую мову: М. Б. Тарнапольская  |выданьне =2, дапоўненае|месца =[[Менск]] |выдавецтва =Беларусь|год =2013 |том = |старонкі = |старонак =95 |сэрыя =«Славутыя мастакі зь Беларусі»  |isbn =978-985-01-1011-4 |наклад =1500 }}
* {{Артыкул| аўтар = Тацьцяна Гаранская.| загаловак = Пуцявінамі Драздовіча. | спасылка  = https://kamunikat.org/mastatstva-4-361-2013 | мова  = | выданьне  =[[Мастацтва (часопіс)|Мастацтва]] | тып =часопіс | год  = 2013, красавік | том   = | нумар  = 4 (361) | старонкі  = 48—49 | issn  = 0208-2551| архіўная спасылка = | недасяжны}}
* {{артыкул|аўтар =Вячаслаў Мартысюк.| частка = |загаловак =«З неапублікаванай эпісталярнай спадчыны Язэпа Драздовіча ».|арыгінал = |спасылка =http://kamunikat.org/maladosc.html?pub_start=40&amp;pubid=27247|адказны =Гал. рэд. [[Сьвятлана Дзянісава]]|выданьне=[[Маладосць]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]] |выдавецтва=«Выдавецкі дом «Звязда»|год=2013|выпуск=|том=|нумар=11 (720| старонкі=113―115|isbn= |issn=  0131-2308}}
* {{Артыкул| аўтар = Язэп Драздовіч.| загаловак = На пазахатнім свеце. | спасылка  = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Sucasnyja/Polymia.djvu_pdf.zip/Polymia.2014-08.pdf | мова  = | выданьне  = [[Полымя (часопіс)|Полымя]] | тып =часопіс | год  = 2014, жнівень| том   = | нумар  = 8  (1018)| старонкі  = 127—154 | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}}
{{слупок-2}}
* {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =Язэп Драздовіч. Праз церні да зорак : Дзёньнік; Шляхамі Язэпа Драздовіча ; Вястун, паэт, мастацтва Бог ; Вялікая Шышка — аповесьць ; Трызна мінуўчшыны — паэма.|арыгінал = |спасылка = |адказны =укладаньне — Міхась Казлоўскі |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =[[Мастацкая літаратура]] |год =2014 |том = |старонкі = |старонак =544 + 93 іл.|сэрыя = |isbn =978-985-02-1629-8 |наклад =1000 }}
* {{артыкул|аўтар =Язэп Драздовіч.| частка = |загаловак =«Разганяючы клопат-тугу і дасаду». Вершы.|арыгінал = |спасылка =http://kamunikat.org/maladosc.html?pub_start=30&amp;pubid=32805|адказны =Гал. рэд. [[Сьвятлана Дзянісава]]|выданьне=[[Маладосць]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]] |выдавецтва=«Выдавецкі дом «Звязда»|год=2015|выпуск=|том=|нумар=5 (738)| старонкі=119—121|isbn= |issn=  0131-2308}}
* {{артыкул|аўтар =Язэп Драздовіч.| частка = |загаловак = «Марсіянскія хронікі Язэпа Драздовіча»|арыгінал =Жыцьцё на Марсе. ''(Урыўкі з рукапіснай кнігі)'' |спасылка =https://novychas.online/pdf/litbiel_2016_9.pdf|адказны = |выданьне=Новы час: «Літаратурная Беларусь»  № 9 (121)|тып=газэта|месца=[[Менск]]|выдавецтва= «Час навінаў»|год=23 верасьня 2016  |выпуск=|том=|нумар=36 (501) | старонкі=12, 13 |isbn=}}
* {{Артыкул| аўтар =  | загаловак  = Фальклорныя скарбы Язэпа Драздовіча. | арыгінал = | спасылка  = | мова = | адказны = Падрыхтаваў да друку Вячаслаў Мартысюк. Прадмова [[ Арсень Ліс| Арсеня Ліса]]| аўтар выданьня = | выданьне = Беларускі фальклор: матэрыялы і даследаваньні. | тып = Зборнік навуковых прац| месца =[[Менск|Мінск]]  | выдавецтва =«Выдавецкі дом «[[Навука і тэхніка (выдавецтва)|Беларуская навука]]» | год = 2016 | выпуск = 3 | том = | нумар  = | старонкі  = 285—353 | isbn  = | issn  = }}
* {{Артыкул| аўтар = Язэп Драздовіч. | загаловак = Касмічная адысея Язэпа Драздовіча: малавядомыя тэксты. (Да 130-годдзя Язэпа Драздовіча). Падрыхтоўка публікацыі і прадмова Ліі Кісялёвай | спасылка  = https://issuu.com/dziejaslou/docs/dz-95| мова  = | выданьне  =[[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]] | тып =часопіс | год  = 2018, 26 лістапада | том   = | нумар  = 95| старонкі  = 179—193 }}
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Язэп Драздовіч. Моўная і этнаграфічная спадчына: архіўныя матэрыялы. Зьмест: 1. Беларуска-руская тэрміналогія па анатоміі і фізіялогіі цела чалавека; 2. Тэмытычныя словазборы: падрыхтоўчы матэрыял для беларускага слоўніка; 3. Батанічны слоўнік вёскі Рымкі Я. Драздовіча / У. Павалковіча (?); 4. Беларускі слоўнік; 5. Краёвы слоўнік Піншчыны; 6. Пінскія словазборы; 7. Пінскія падрыхтовачныя матэрыялы; 8. Краёвы слоўнік Дзісеншчыны; 9. Этнаграфічныя малюнкі; 10. Гукаперайманні і выклічнікі; 11. Устойлівыя адзінкі Дзісеншчыны; 12. Беларускія народныя песні; 13. Лісты, запісы |арыгінал = |спасылка = |адказны = Ірына Галуза |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Навука і тэхніка (выдавецтва)|Беларуская навука]] |год = 2022 |том = |старонкі = |старонак = 677 |сэрыя = |isbn = 978-985-08-2860-6|наклад = 300}}
* {{Артыкул| аўтар = В. І. (Вольга Іванова). | загаловак  = Архіў Язэпа Драздовіча. | арыгінал = | спасылка  = https://kamunikat.org/zapisy-belaruskaga-instytutu-navuki-y-mastatstva-44 | мова = | адказны = | аўтар выданьня = | выданьне =[[Запісы Беларускага Інстытуту Навукі й Мастацтва]] | тып =навуковы часопіс, орган Беларускага інстытуту навукі і мастацтва | месца =[[Нью-Ёрк]]; [[Беласток]]| выдавецтва =[[Беларускі інстытут навукі і мастацтва (выдавецтва)|Беларускі інстытут навукі й мастацтва]] | год = 2024 | выпуск = | том = 44| нумар  = | старонкі  = 97—155 | isbn  = 979-8-218-58406-1 | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}}
* {{Артыкул| аўтар = [[Мікола Трус]].| загаловак = Эпісталярны канвалют Язэпа Драздовіча| спасылка  = https://www.mastlit.by/gallery/maladost_2026_01_frag.pdf | мова  = | выданьне  =[[Маладосьць (часопіс)|Маладосьць]] | тып = часопіс | год  = 2026| том   = | нумар  = 1| старонкі  = 96—103 | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}}

=== Крытыка, рэцэнзіі ===
* {{артыкул|аўтар =[[Зьмітрок Бядуля|З. Бядуля]]. | частка = |загаловак = «Штрыхі аб беларускай культуры».|арыгінал = |спасылка =http://elibrary.mab.lt/handle/1/2305|адказны =[[Францішак Аляхновіч]]|выданьне=[[Беларускае жыцьцё (1919)|Беларускае жыцьцё]]|тып=часопіс|месца=[[Менск]]|выдавецтва= |год=28 студзеня 1920|выпуск=|том=|нумар=2 (23)| старонкі= |isbn=}}
* {{артыкул|аўтар =Вілянец. | частка = |загаловак = «Малюнкі Я. Драздовіча.»|арыгінал = |спасылка =http://elibrary.mab.lt/bitstream/handle/1/2451/232090-1922-2.pdf?sequence=2&amp;isAllowed=y|адказны =рэдактар-выдавец  А. Амельяновіч, рэдактар [[Леапольд Родзевіч|Л. Родзевіч]]|выданьне=[[Наша будучыня (газэта)|Наша будучына]]|тып=газэта|месца=[[Вільня ]]|выдавецтва=«Друк» |год=16 сьнежня 1922 |выпуск=|том=|нумар= 2| старонкі= 4|isbn=}}
* {{артыкул|аўтар =[[Уладзімер Самойла|Суліма]]. | частка = |загаловак =З «Гаспадарства кветак васілька і пралескі» на заваяваньне места. Язэп Нарцызаў. «Пабрацімы. Вялікая шышка»|арыгінал = |спасылка =http://elibrary.mab.lt/bitstream/handle/1/2387/226514-1923-2.pdf?sequence=2&amp;isAllowed=y|адказны =рэдактар-выдавец[[Мікалай Шыла|М. Шыла]]|выданьне=[[Змаганьне (1923)|Змаганьне]]|тып=газэта|месца=[[Вільня]]|выдавецтва=друкарня Левін і сын |год=28 кастрычніка 1923|выпуск=|том=|нумар=1 | старонкі= 2, 3|isbn=}}
* {{артыкул|аўтар =[[Уладзімер Самойла|Суліма]]. | частка = |загаловак =З «Гаспадарства кветак васілька і пралескі» на заваяваньне места. Язэп Нарцызаў. «Пабрацімы. Вялікая шышка»|арыгінал = |спасылка =http://elibrary.mab.lt/bitstream/handle/1/2387/226514-1923-1.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y|адказны =рэдактар-выдавец[[Мікалай Шыла|М. Шыла]]|выданьне=[[Змаганьне (1923)|Змаганьне]]|тып=газэта|месца=[[Вільня]]|выдавецтва=друкарня Левін і сын |год=1 лістапада 1923|выпуск=|том=|нумар=2 | старонкі= 2, 3|isbn=}}
* {{Артыкул| аўтар = [[Казімер Сваяк|К. Св.]] | загаловак = Зь нівы беларускага мастацтва. | спасылка  = https://knihi.com/none/Studenckaja_dumka_pdf.zip.html#1925-001.nlb.pdf_1 | мова  = | выданьне  =[[Студэнцкая думка (Вільня)|Студэнцкая думка]]| тып =часопіс | год  = 1925 | том   = | нумар  = 1 (2) | старонкі  = 16—18 }}
* {{артыкул|аўтар =[[Янка Пачопка|Я. Башкір]]. | частка = |загаловак =З песьняў пралетара (Язэпу Нарцызаву).|арыгінал = |спасылка =http://elibrary.mab.lt/bitstream/handle/1/2773/235407-1926-18.pdf?sequence=21&amp;isAllowed=y|адказны =[[Станіслаў Вольскі|Ст. Вольскі]]|выданьне=[[Сялянская ніва]]|тып=газэта|месца=[[Вільня]]|выдавецтва=Орган Беларускага Сялянскага Саюзу |год=20 чэрвеня 1926|выпуск=|том=|нумар=18 | старонкі=3|isbn=}}
* {{артыкул|аўтар =[[Янка Шутовіч|Я. Ш.]], [[Пётра Сергіевіч|П. Сергіевіч]]. | частка = |загаловак =Язэп Драздовіч. (Да 50–годзьдзя нараджэньня мастака)|арыгінал = |спасылка =http://kamunikat.org/kalosse.html?pubid=25390|адказны =[[Янка Шутовіч]]|выданьне=[[Калосьсе (1935)|Калосьсе]]|тып=часопіс|месца=[[Вільня]]|выдавецтва= |год=1938. Год IV|выпуск=|том=|нумар=3 (16)| старонкі=183—186|isbn=}}
{{слупок-канец}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
{{слупок-пачатак-малы}}
{{слупок-2}}
* {{Артыкул| аўтар =Вакар, Л. У.| загаловак =Тыпалагічны аналіз творчасці Язэпа Драздовіча | спасылка  =https://lib.vsu.by/jspui/bitstream/123456789/10231/1/v96n1p86.pdf | мова  = | выданьне  =Весьнік Віцебскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту| тып =часопіс | год  =1996 | том   = | нумар  =1 | старонкі  =86—90 }}
* {{Артыкул| аўтар =[[Людміла Вакар]].  | загаловак  = Усходнія матывы ў творчасці Язэпа Драздовіча. | арыгінал = | спасылка  = | мова = | адказны = навуковы рэдактар [[Надзея Усава]]| аўтар выданьня = | выданьне = Музей XXI стагоддзя: актуальныя праблемы дзейнасці | тып =навукова-практычная канферэнцыя, прысвечаная 65-годдзю з дня заснавання Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь, 9―11 лістапада 2004 года, Мінск | месца ={{Менск (Мінск)}}| выдавецтва = Белпрынт | год = 2008| выпуск = | том = | нумар  = | старонкі  = 296—302 | isbn  = 978-985-459-108-7 | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}}
* {{Артыкул| аўтар = [[Тамара Габрусь]].| загаловак = Зорны шлях вечнага вандроўніка. | спасылка  = | мова  = | выданьне  =[[Роднае слова]] | тып =часопіс | год  = 2008 | том   = | нумар  = 10 | старонкі  = 98—101 | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}}
* {{Артыкул| аўтар =Галуза, Ірына.  | загаловак  =Тэрміналагічныя словазборы Язэпа Драздовіча. | арыгінал = | спасылка  =http://www.albaruthenica.uw.edu.pl/pl/userfiles/downloads/AA_19_Zmiest.pdf | мова =be | адказны = | аўтар выданьня = | выданьне =[[Acta Albarutenica]] | тып = | месца =[[Варшава|Warszawa]]| выдавецтва =Katedra Białorutenistyki Uniwersytetu Warszawskiego | год =2019 | выпуск = | том = 19| нумар  = | старонкі  = 207—230| isbn  = | issn  =1898-8091 }}
* {{Артыкул| аўтар =Грудзінава, М. В.  | загаловак  =Літаратурная творчасьць Язэпа Драздовіча: інтэмедыяльны асьпект.| арыгінал = | спасылка  = | мова = | адказны = | аўтар выданьня = | выданьне =[[Весьці Нацыянальнай акадэміі навук]]. Серыя гуманітарных навук | тып =часопіс | месца =[[Менск|Мінск]] | выдавецтва =«Беларуская навука»| год =2016 | выпуск = | том = | нумар  =4 | старонкі  = 93—98| isbn  =  | issn  =0321-1649 }}
* {{артыкул|аўтар = | частка = |загаловак =Драздовіч, Язэп.|арыгінал = |спасылка =http://kamunikat.org/halounaja.html?pubid=22991|адказны = пад рэд. [[Адам Мальдзіс|А. В. Мальдзіса]] ; рэдкал.: І. Э. Багдановіч і інш.|выданьне=[[Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т.]]|тып=энцыкляпэдыя|месца=[[Менск]] |выдавецтва=Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі |год= 1993 |выпуск=|том=2: Верабей — Іваноў|нумар= | старонкі=340—350|isbn=5-85700-075-0}}
* Драздовіч, Язэп Нарцызавіч.// {{Літаратура/Мысьліцелі і асьветнікі Беларусі (1995)}} С. 148—149.
* Драздовіч, Язэп Нарцызавіч. // {{Літаратура/Энцыкляпэдыя літаратуры і мастацтва Беларусі|2 }} С. 340—350.
* Драздовіч, Язэп Нарцызавіч.// {{Літаратура/Этнаграфія Беларусі: Энцыкляпэдыя (1989)}} С. 177—178.
* {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =Язэп Драздовіч — асоба, творчасьць. Матэрыялы навук.-практ. канферэнцыі (20 — 22 траўня 1993 г.; [[Віцебск]], [[Менск]]). |арыгінал = |спасылка = |адказны =Уклад. В. Лабачэўскай |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =Бел. ін-т праблем культуры|год =1997 |том = |старонкі = |старонак =87 |сэрыя = |isbn = |наклад =250 }}
* {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =Язэп Драздовіч: «Прыйдзе час…» Зборнік матэрыялаў да 120-годдзя з дня нараджэньня мастака.|арыгінал = |спасылка = |адказны =пад рэдакцыяй М. Цыбульскага |выданьне =Беларускі саюз мастакоў, Культурна-асветніцкі цэнтр імя Язэпа Драздовіча (вёска Германавічы) |месца =[[Смаленск]] |выдавецтва =Зубр|год =2008 |том = |старонкі = |старонак =229 |сэрыя = |isbn = |наклад =300 }}
* [[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі, Э. М.]]. Драздовіч, Язэп Нарцызавіч. // {{Літаратура/Археалёгія і нумізматыка Беларусі}} С. 231.
* {{артыкул|аўтар =Каржанеўская Галіна. | частка = |загаловак = «Ляту і аглядаю з вышыні палёту…» Пра дзёньнік Язэпа Драздовіча.|арыгінал = |спасылка =|адказны =Гал. рэд. [[Мікола Гіль]]|выданьне=[[Літаратура і мастацтва]]|тып=газэта|месца= [[Менск]]|выдавецтва=Беларускі дом друку |год=13 сакавіка 1992 |выпуск=|том=|нумар= 11 (3629)| старонкі=6, 7 |isbn=}}
* {{артыкул|аўтар = Каржанеўская, Галіна. Васілеўскі, Пётра. | частка = |загаловак = «Мяне яшчэ пашукаюць…» (Пра навук.-практ. канферэнцыю: Язэп Драздовіч — асоба, творчасьць).|арыгінал = |спасылка =|адказны =Гал. рэд. [[Мікола Гіль]]|выданьне=[[Літаратура і мастацтва]]|тып=газэта|месца= [[Менск]]|выдавецтва=Беларускі дом друку |год=19 — 25 чэрвеня 1993|выпуск=|том=|нумар= 25 (3695)| старонкі=6, 7 |isbn=}}
* {{Кніга|аўтар =Кісялёва, Лія. Архіпава, Вольга.|частка = |загаловак =Язэп Драздовіч : даследчык Бацькаўшчыны і паэт космасу.|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =[[Харвест]] |год =2016 |том = |старонкі = |старонак =63 |сэрыя =«100 выдатных дзеячаў беларускай культуры» |isbn =978-985-18-3854-3 |наклад =500 }}
* {{Артыкул| аўтар =[[Арсень Ліс|Ліс, Арсень]]. | загаловак =Шляхі і пошукі. | спасылка  = | мова  = | выданьне  =[[Полымя (часопіс)|Полымя]] | тып =часопіс | год  =1964 | том   = | нумар  =3 | старонкі  =154—168 }}
{{слупок-2}}
* {{Кніга|аўтар =[[Арсень Ліс|Ліс, Арсень]].|частка = |загаловак =«Вечны вандроўнік»: нарыс пра мастака Язэпа Драздовіча|арыгінал = |спасылка =https://knihi.com/Arsien_Lis/Viecny_vandrounik_narys_pra_mastaka_Jazepa_Drazdovica.html#1|адказны =прадмова [[Максім Танк|М. Танка]]; мастак [[Мікола Купава]] |выданьне = |месца =[[Менск]] |выдавецтва =«[[Юнацтва (выдавецтва)|Юнацтва]]» |год =1984 |том = |старонкі =|старонак =253|сэрыя = |isbn = |наклад =6000}}
* [[Арсень Ліс|Ліс, Арсень]]. [[Андрэй Майсяёнак]]. {{Літаратура/ЭГБ|3}} — С. 275—277.
* {{Кніга|аўтар = [[Арсень Ліс|Ліс, Арсень]]. |частка = |загаловак = Этнаграфія Беларусі: энцыклапедыя |арыгінал = |спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Slounik/uploaded04/Ivan_Samiakin.Etnahrafija_Bielarusi._Encyklapiedyja.pdf |адказны = рэдкалегія: [[Іван Шамякін|І. П. Шамякін]] (галоўны рэдактар) і інш. |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Беларуская энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі|Беларуская Савецкая Энцыклапедыя]] |год = 1989|том = |старонкі = 177, 178 |старонак = 578 |сэрыя = |isbn = 5-85700-014-9|наклад = 20000}}
* {{Артыкул| аўтар =[[Уладзімер Ляхоўскі]].  | загаловак  = Мінскі перыяд жыцця Язэпа Драздовіча (1919—1921 гг.): у адлюстрванні новых архіўных дакументаў| арыгінал = | спасылка  = | мова = | адказны = | аўтар выданьня = | выданьне =Знакамтыя мінчане ХІХ-ХХ стст. | тып = Матэрыялы беларуска-польскай навук. канферэнцыі, Мінск, 12 лістапада 2008 г.| месца ={{Менск (Мінск)}}| выдавецтва =Польскі інстытут у Мінску| год = 2010| выпуск = | том = | нумар  = | старонкі  = 92—101| isbn  = | issn  = }}
* {{Артыкул| аўтар = [[Юрась Малаш]].| загаловак = «Нашы прадзеды жылі словамі…» Літаратурная і даследчыцкая дзейнасць Язэпа Драздовіча. | спасылка  = | мова  = | выданьне  =[[Роднае слова]] | тып =часопіс | год  = 1998 | том   = | нумар  = 2 | старонкі  = 173—182 | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}}
* {{Артыкул| аўтар = [[Юрась Малаш]].| загаловак = «На пакрасу жыцця…» Слова пра беларускага «небазнаўца» Язэпа Драздовіча | спасылка  = https://kamunikat.org/dzeyaslow-litaraturna-mastatski-chasopis-39| мова  = | выданьне  =[[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]] | тып =часопіс | год  = 2009, сакавік—красавік | том   = | нумар  = 2 (39)| старонкі  = 283—290 | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}}
* {{Артыкул| аўтар = [[Алесь Марціновіч]]. | загаловак = З зямлі да касмічных вышынь. | спасылка  = https://zviazda.by/sites/default/files/41-2023.pdf | мова  = | выданьне  =[[Літаратура і мастацтва]] | тып = газэта | год  = 13 кастрычніка 2023| том   = | нумар  = 41 (5250)| старонкі  = 15 | issn  = 0024-4686| архіўная спасылка = | недасяжны}}
* {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак =Матэрыялы навукова-краязнаўчай канферэнцыі «Шляхамі Язэпа Драздовіча»: да 125-годдзя з дня нараджэння беларускага мастака, пісьменніка і грамадскага дзеяча (24 красавіка 2013 г.) |арыгінал = |спасылка = |адказны = падрыхтоўка тэксту і ўкладанне М. Казлоўскага|выданьне = |месца = [[Маладэчна]] |выдавецтва = Маладэчанская цэнтральная раённая бібліятэка імя М. Багдановіча|год = 2013 |том = |старонкі = 30|старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = 20 }}
* {{Літаратура/Памяць/Менск|1}}
* {{Артыкул| аўтар = Пятухова Маргарыта. | загаловак = Гісторыя Беларусі ў інтэрпрэтацыі Язэпа Драздовіча : на матэрыяле рамана Язэпа Драздовіча «Гарадольская пушча». | спасылка = https://kamunikat.org/maladosts-shtomesyachny-litaraturna-mastatski-i-gramadska-palitychny-ilyustravany-chasopis-5-738-2015 | выданьне = [[Маладосць]] | тып = штомесячны літаратурна-мастацкі і грамадска-палітычны ілюстраваны часопіс | год = 2015 | том = | нумар = 5 | старонкі = 111—118 }}
* {{Артыкул| аўтар = Петухова, Маргарыта. | загаловак = Язэп Драздовіч – пісьменнік. | спасылка = https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/4362/1/BBtom7_Petuhova_M.pdf | мова = | выданьне = [[Białorutenistyka Białostocka]] | тып =часопіс | год = 2015 | том = 7 | нумар = | старонкі = 107—130 | issn = 081–2515 }}
* {{Артыкул| аўтар =Мікалай Плавінскі. | загаловак = Язэп Драздовіч і мінская брама. | спасылка  = https://zviazda.by/sites/default/files/lim25-2013.pdf| мова  = | выданьне  = [[Літаратура і мастацтва|ЛіМ]] | тып =часопіс | год  = 2013, 28 чэрвеня| том   = | нумар  = 25 (4723)| старонкі  =8 | issn  = }}
* [[Міхась Цыбульскі|Цыбульскі М. Л.]]. {{Літаратура/БелЭн|11}} — С. 194, 195.
* {{Кніга|аўтар = [[Рыгор Шаура|Шаура, Рыгор Фёдаравіч]].|частка = |загаловак = Развіццё народнага выяўленчага і дэкаратыўнага мастацтва Беларусі ў другой палове XIX – пачатку XXI ст. |арыгінал = |спасылка =http://repository.buk.by/bitstream/handle/123456789/13746/RAZV%D0%86CCYO%20NARODNAGA%20VYIYA%D0%8ELENC.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y |адказны = |выданьне = |месца = [[Менск|Мінск]] |выдавецтва = БДУ культуры і мастацтваў|год = 2006 |том = |старонкі =9, 91, 92, 117, 118, 120—129, 202, 234, |старонак = 384 |сэрыя = |isbn =985-6579-99-6 |наклад = }}
* {{Артыкул| аўтар =[[Віктар Шматаў|Шматаў, Віктар]]. | загаловак = Мастацкі сусвет Язэпа Драздовіча | спасылка = | выданьне = [[ЛіМ]] | тып = часопіс | год = 1979, 8 ліпеня | том = | нумар = | старонкі = }}
* {{Артыкул| аўтар  = Vl. Drėma.| загаловак  = Gudų dailė. ({{Мова-be|Беларускае мастацтва}})| спасылка  = https://proxy.europeana.eu/media/2021803/C1B0004645304_1938_Nr_1/79e9cbd942dfe500e3cc2cdf6065a602?disposition=inline&amp;recordApiUrl=https%3A%2F%2Fapi.europeana.eu%2Frecord | мова = lt| аўтар выданьня = redaktorius ir leidėjas Zigmas Prantkelevičius. Pagalbininkai: Prantkelevičius, Zigmas (1912-1967);  Karosas, Jonas (1912-1975) | выданьне  = Piūvis ({{Мова-be|Разрэз}})| тып =dailės ir literatūros vienrartinis leidinys ({{Мова-be|мастацтва і літаратуры аднаразовае выданьне}}) | месца  =[[Вільня|Vilnius]]| выдавецтва  = «Patria» | год = 1938| том  = | старонкі   = 20—21 | isbn  = | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}}
{{слупок-канец}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20210112013134/https://www.artmuseum.by/by/koll/susvet-yazepa-drazdov%D1%96cha/ Новы разьдзел пастаяннай экспазыцыі «СУСЬВЕТ ЯЗЭПА ДРАЗДОВІЧА» ] [[Нацыянальны мастацкі музэй Рэспублікі Беларусь|ў Нацыянальным мастацкім музэі Беларусі]]
* [https://web.archive.org/web/20111013080730/http://labadzenka.by/?p=12995 Язэп Драздовіч ва ўспамінах ягонай пляменьніцы]
* [http://drazdovich.by/ Сайт, прысьвечаны творчасьці Язэпа Драздовіча]
* [https://belsat.eu/programs/shto-yazep-drazdovich-rabiu-na-saturne/  «Сатурніянскія хронікі Язэпа Драздовіча».] [[БЕЛСАТ]]: Лабірынты.

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Драздовіч, Язэп Нарцызавіч}}
[[Катэгорыя:Беларускія археолягі]]
[[Катэгорыя:Беларускія мастакі]]
[[Катэгорыя:Беларускія літаратары]]
[[Катэгорыя:Беларускія фальклярысты]]
[[Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскай беларускай гімназіі]]
[[Катэгорыя:Выкладчыкі Наваградзкай беларускай гімназіі]]
[[Катэгорыя:Выкладчыкі Радашкавіцкай беларускай гімназіі]]
[[Катэгорыя:Беларускія пэдагогі]]
[[Катэгорыя:Беларускія разьбяры]]
[[Катэгорыя:Асобы на беларускіх паштовых марках]]
[[Катэгорыя:Пахаваныя ў Глыбоцкім раёне]]
[[Катэгорыя:Язэп Драздовіч| ]]</text>
      <sha1>64ewtnhybsml0mka9ssxyae3xsewwtn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вітарыну Антуніш</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25476</id>
    <revision>
      <id>2686140</id>
      <parentid>2625718</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T09:40:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>выпраўленьне спасылак</comment>
      <origin>2686140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3599" sha1="33wmbs9a0or4op2gesnybpx190o1swk" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Вітары́ну Анту́ніш''' ({{мова-pt|Vitorino Antunes}}; {{Н}} 1 красавіка 1987 году, [[Фрэамундзі]], [[Партугалія]]) — колішні [[Партугалія|партугальскі]] [[Футбол|футбаліст]], [[абаронца (футбол)|абаронца]]. Гуляе пераважна на левым флянзе. 11 чэрвеня 2013 году Антуніш падпісаў чатырохгадовы кантракт з андалюзійскім клюбам «Маляга», які выклаў за гульца 1,25 млн эўра&lt;ref&gt;[http://www.laopiniondemalaga.es/malagacf/2013/06/11/vitorino-antunes-segundo/594806.html Y Vitorino Antunes, el segundo]. La Opinión de Málaga.&lt;/ref&gt;. 2 лютага 2015 году стала вядома пра пераход партугальца ва ўкраінскае «[[Дынама Кіеў|Дынама]]», якое выклала за гульца 6 мільёнаў эўра&lt;ref&gt;[http://www.fcdynamo.kiev.ua/ru/allnews/news/vitorinu_antunesh_gravets_fk_dinamo_kiiv/ Виторину Антунеш – игрок ФК «Динамо» (Киев)!]. Dynamo Kyiv&lt;/ref&gt;.

Дэбютаваў ва ўкраінскім клюбе 19 лютага, згуляўшы ўсе 90 хвілінаў матчу 1/32 фіналу [[Ліга Эўропы УЭФА|Лігі Эўропы]] супраць клюбу «[[Генгам (футбольны клюб)|Генгам]]» (1:2), дзе ягоная каманда гуляла ўдзевяцірох на працягу 45 хвілінаў&lt;ref&gt;[http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2015/matches/round=2000588/match=2014584/postmatch/report/index.html Guingamp punish nine-man Dynamo Kyiv]. UEFA.com&lt;/ref&gt;. Свой першы гол забіў 15 сакавіка ў хатнім матчы чэмпіянату супраць клюбу «[[Ільлічовец Марыюпаль|Ільлічовец]]», які скончыўся перамогай гаспадароў зь лікам 5:0.

== Дасягненьні ==
'''«Рома»''':
* Уладальнік [[Кубак Італіі па футболе|Кубка Італіі]]: 2008

'''«Дынама» Кіеў''':
* [[Чэмпіянат Украіны па футболе|Чэмпіён Украіны]]: 2015, 2016
* Уладальнік [[Кубак Украіны па футболе|Кубка Ўкраіны]]: 2015
* Уладальнік [[Супэркубак Украіны па футболе|Супэркубка Ўкраіны]]: 2016

'''«Спортынг»''':
* [[Чэмпіянат Партугаліі па футболе|Чэмпіён Партугаліі]]: 2021
* Уладальнік [[Кубак футбольнай лігі Партугаліі|Кубка партугальскай лігі]]: 2021

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20121102214106/http://www.foradejogo.net/player.php?player=198704010003&amp;language=2 Статыстыка] на ForaDeJogo
* [http://www.national-football-teams.com/player/22832.html Статыстыка] на National Football Teams
* [http://www.footballzz.co.uk/jogador.php?id=29102 Профіль]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} на Footballzz.co.uk

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Антуніш, Вітарыну}}
[[Катэгорыя:Партугальскія футбалісты]]</text>
      <sha1>33wmbs9a0or4op2gesnybpx190o1swk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Залатая Горка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48181</id>
    <revision>
      <id>2686080</id>
      <parentid>2664719</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T20:20:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>XHCKidx</username>
        <id>11053</id>
      </contributor>
      <origin>2686080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17373" sha1="028druugn4hm9gwx749909itcie3bfm" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні}}
[[Файл:Belarus-Minsk-Holy Trinity Church-1.jpg|міні|[[Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (Менск)|Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы]] — сымбаль прадмесьця]]
'''Залатая Горка''' ці '''Залатагорскае [[прадмесьце]]''' — гістарычная мясцовасьць [[Менск]]у, разьмешчаная ў заходняй частцы [[места]], на ўсход ад [[Цэнтральны дзіцячы парк імя Максіма Горкага (Менск)|Мескага саду]] і [[Захараўскі мост|Захараўскага моста]], вакол [[Залатагорскія могілкі|Залатагорскіх каталіцкіх могілак]]. Архітэктурнай дамінантай мясцовасьці быў [[Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (Менск)|касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы]], які захаваўся да нашага часу.

[[Файл:Miensk, Załataja Horka. Менск, Залатая Горка (1868).jpg|значак|Інтэр’ер касьцёла, 1868 р.]]

На захад ад Залатой Горкі пачынаецца цэнтральнае [[Новае Места]], на паўночны захад — [[Траецкае прадмесьце]], на паўночны ўсход — [[Камароўка (Менск)|Камароўка]], на ўсход — [[Сьляпянка]], на паўднёвы ўсход — [[Доўгі Брод]], на поўдзень — [[Стромкі Бераг]]&lt;ref name=&quot;m-2&quot;&gt;{{Літаратура/Гісторыя Менску (2006)|к}} C. 196—197.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;m-3&quot;&gt;{{Літаратура/Гісторыя Менску (2006)|к}} C. 550—551.&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==
[[Файл:Miensk, Plabanskija Młyny. Менск, Плябанскія Млыны (Č. Maniuška, 1840) (2).jpg|значак|Залатая Горка з боку Валокаў Полацкіх. Ч. Манюшка, 1840 р.]]

У пачатку XIX ст. непадалёк ад вёскі Камароўкі знаходзіўся найвышэйшы ўзгорак ў акрузе — Залатая Горка. Існуе некалькі вэрсіяў паходжаньня гэтай назвы. Паводле адной зь іх, такую назву горка атрымала ад залацістага восеньскага лісьця мясцовага кляновага гаю. Другая вэрсія тлумачыць паходжаньне назвы тым, што нібы ў гэтай мясцовасьці знаходзілі шмат залатых скарбаў. Паводле іншай легенды, назва мае зьвязак з паданьнем пра вялікую горку залатых манэтаў, што сабраў мясцовы ксёндз у час лютаваньня эпідэміі халеры. Грошы, згодна з паданьнем, пайшлі на будаваньне касьцёла ў гонар сьвятога Роха — абаронцы людзей і жывёлін ад эпідэмічных захвораньняў&lt;ref&gt;[http://www.minsk.gov.by/html_doc/org_231/2.shtml Гістарычная даведка]{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, УП «Минский Комаровский рынок»&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20081006214534/http://minsk-old-new.com/minsk-2892.htm Золотая Горка], [[Менск стары і новы]]&lt;/ref&gt;.
\
У 1790 року ў гэтай частцы Менску адкрыліся каталіцкія могілкі, на якіх збудавалі драўляную капліцу. У 1864 року на месцы капліцы збудавалі мураваны касьцёл сьвятога Роха&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гісторыя Менску (2006)|к}} С. 225—226.&lt;/ref&gt;.

Паводле падарожніка і краязнаўца [[Павал Шпілеўскі|Паўла Шпілеўскага]], у сярэдзіне XIX ст. Залатая Горка (або «Злота Горка») была адметная «ягаднымі палямі і гуляньнямі на іх у пэўную пару року»&lt;ref&gt;[[Павал Шпілеўскі|Шпилевский П. М.]] Путешествие по Полесью и белорусскому краю. — Минск, 1992.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Miensk, Vałoki Połackija. Менск, Валокі Полацкія (1870-79).jpg|значак|Залатая Горка з боку [[Валокі Полацкія|Валокаў Полацкіх]], 1870-я рр.]]

У пачатку XX ст. Залатая Горка ўваходзіла ў [[трэцяя паліцэйская частка Менску|трэцюю паліцэйскую частку места]]. Праз прадмесьце праходзілі [[Захараўская вуліца (Менск)|Захараўская]] (цяпер частка праспэкта Незалежнасьці), [[Даўгабродзкая вуліца (Менск)|Даўгабродзкая]] (Казлова), [[Белацаркоўная вуліца (Менск)|Белацаркоўная]], [[Красная вуліца (Менск)|Красная]] і [[Вуліца Захарава (Менск)|Правіянцкая]] (Захарава), Маляўшчынская, Сьляпянская (абедзьве не захаваліся), [[Смалячкова вуліца (Менск)|Могілкавая]] (Смалячкова), [[Чырвоназоркавая вуліца (Менск)|Залатагорская]] (Чырвоназоркавая), [[Фрунзэ вуліца (Менск)|Шпітальная]] (Фрунзэ) вуліцы, Залатагорскі і Лагойскі завулкі&lt;ref&gt;Сацукевіч І. Тапанімія вуліцы і плошчаў Менска ў ХІХ — пачатку ХХ стст. // «Беларускі калегіюм», 4 чэрвеня 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Менск: Старонкі жыцьця дарэвалюцыйнага гораду (1994)|к}}&lt;/ref&gt;.

У 1916 року ў раёне Залатой Горкі адкрылася трэцяе ў Менску паштовае аддзяленьне&lt;ref&gt;{{Літаратура/Менск: Старонкі жыцьця дарэвалюцыйнага гораду (1994)|к}} С. 226.&lt;/ref&gt;.

У наш час тапонім Залатая Горка застаўся ў Менску. У 1987 року такую назву атрымала вуліца, пракладзеная па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] тэрыторыяй колішняга прадмесьця, захаваўся і [[Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (Менск)|Залатагоркі касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (Сьвятога Роха)]].

== Старыя адрасы ==
[[Файл:Zalataja Horka, plan. Залатая Горка, план.jpg|значак|Плян прадмесьця]]

* ''Другі Шпітальны завулак, 2, дом Мэрыканці.'' Дзённы прытулак «Ясьлі». Існаваў з 1 студзеня 1905 року. Цяпер на гэтым месцы стаіць Дом літаратара [[Саюз пісьменьнікаў Беларусі|Саюза пісьменьнікаў Беларусі]] (рог вуліцаў Фрунзэ й Румянцава, 5/2).
* ''Горны завулак.'' Завод мазаічных вырабаў Судніка, нацыянальна сьвядомага беларускага прамыслоўцы. Прадпрыемства знаходзілася ля Вайсковых могілак.
* ''Залатая Горка''. [[Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (Менск)|Траецкі Залатагорскі касьцёл Сьвятога Роха]], збудаваны ў пачатку 1860-х рокаў на месцы драўлянай капліцы. У чэрвені 1941 року гарэў. У 1984 року скончылася рэстаўрацыя сьвятыні. Цяпер будынак зноў у валоданьні Касьцёла.
* ''Захараўская 133, дом Ржэцкай''. Тут, у кватэры П. Румянцава 1—3 сакавіка 1898 року адбыўся 1-ы зьезд [[Расейская сацыял-дэмакратычная работніцкая партыя|Расейскай сацыял-дэмакратычнай работніцкай партыі]]. У гэтым будынку 14 сакавіка 1923 року адкрыўся [[Дом-музэй I зьезду РСДРП]] (праспэкт Незалежнасьці, 31а). У пэрыяд [[Другая Сусьветная вайна|Другой Сусьветнай вайны]] спалены. У 1948 року адноўлены, перанесены бліжэй да ракі [[Сьвіслач (басэйн Дняпра)|Сьвіслачы]].
* ''Першы Шпітальны завулак, дом Параф’яновіча.'' У 1977—1878 роках тут зьбраўся народніцкі гурток [[Зямля і Воля]]. Гэта першая менская рэвалюцыйная штаб-кватэра месьцілася ў раёне сучаснага кінатэатра «Мір».
* ''Правіянцкая, 11, дом Бохана.'' [[Дарафей Бохан]] — вядомы ў месьце пісьменьнік і журналіст, дасьледнік фальклёру і тутэйшай мінуўшчыны. За выступленьне ў друку супраць земскіх начальнікаў у 1908  року сядзеў у [[Пішчалаўскі замак|менскай вязьніцы]]. Ягоны дом стаяў у раёне цяперашняга інстытуту замежных моваў.
* ''Сьляпянская, 6, дом Кастравіцкай.'' Домаўладальніцай была Дар’я Кастравіцкая, жонка [[Карусь Каганец|Каруся Каганца]], самабытнага беларускага пісьменьніка, грамадзкага дзеяча і мастака. Цяпер Сьляпянскай вуліцы не існуе.
* ''Шпітальная, дом Насовічаў.'' У 1879 року тут знаходзілася бібліятэка [[Чорны Перадзел|чорнаперадзельцаў]]. Будынак месьціўся ў раёне цяперашняй [[Плошча Перамогі (Менск)|плошчы Перамогі]], каля кавярні «Бярозка».

== Галерэя ==
=== Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы ===
&lt;gallery caption=&quot;Касьцёл і могілкі на старых здымках&quot; widths=150 heights=150 class=&quot;center&quot;&gt;
Miensk, Załataja Horka. Менск, Залатая Горка (J. Kuračynski, 1870-79).jpg|1870-я рр.
Miensk, Załataja Horka. Менск, Залатая Горка (1900).jpg|1900 р.
Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (S. Niakrasaŭ, 1903).jpg|1903 р.
Miensk, Załataja Horka. Менск, Залатая Горка (1900-04).jpg|1900—04 рр.
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery widths=150 heights=150 class=&quot;center&quot;&gt;
Miensk, Załataja Horka. Менск, Залатая Горка (1904-09) (2).jpg|1904—09 рр.
Miensk, Załataja Horka. Менск, Залатая Горка (1904-09) (4).jpg|1904—09 рр.
Miensk, Załataja Horka. Менск, Залатая Горка (1904-09).jpg|1904—09 рр.
Miensk, Załataja Horka. Менск, Залатая Горка (1904-09) (3).jpg|1904—09 рр.
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery widths=150 heights=150 class=&quot;center&quot;&gt;
Miensk, Załataja Horka. Менск, Залатая Горка (1908).jpg|1908 р.
Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (1908) (2).jpg|1908 р.
Miensk, Załataja Horka. Менск, Залатая Горка (1907) (2).jpg|1909 р.
Miensk, Załataja Horka. Менск, Залатая Горка (1907) (4).jpg|1909 р.
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery widths=150 heights=150 class=&quot;center&quot;&gt;
Miensk, Załataja Horka. Менск, Залатая Горка (1912).jpg|1912 р.
Miensk, Załataja Horka. Менск, Залатая Горка (1914).jpg|1914 р.
Miensk, Załataja Horka. Менск, Залатая Горка (1916).jpg|1916 р.
Miensk, Załataja Horka, Kaplica. Менск, Залатая Горка, Капліца (1917).jpg|1917 р.
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery widths=150 heights=150 class=&quot;center&quot;&gt;
Miensk, Załataja Horka. Менск, Залатая Горка (1901-17) (2).jpg|да 1918 р.
Miensk, Załataja Horka. Менск, Залатая Горка (1901-17) (3).jpg|да 1918 р.
Miensk, Załataja Horka. Менск, Залатая Горка (1918).jpg|1918 р.
Miensk, Załataja Horka. Менск, Залатая Горка (1920-29).jpg|1920-я рр.
&lt;/gallery&gt;

=== Іншае ===
&lt;gallery caption=&quot;Забудова прадмесьця&quot; widths=150 heights=150 class=&quot;center&quot;&gt;
Miensk, Załataja Horka, Zacharaŭskaja-Daŭhabrodzkaja. Менск, Залатая Горка, Захараўская-Даўгабродзкая (1930-39).jpg|Інтэрнат, 1930-я рр.
Miensk, Załataja Horka, Zacharaŭskaja-Daŭhabrodzkaja. Менск, Залатая Горка, Захараўская-Даўгабродзкая (1937).jpg|Дом спэцыялістаў, 1937 р.
Miensk, Załataja Horka, Zacharaŭskaja-Daŭhabrodzkaja. Менск, Залатая Горка, Захараўская-Даўгабродзкая (1937) (2).jpg|Дом спэцыялістаў, 1937 р.
Miensk, Załataja Horka, Zacharaŭskaja. Менск, Залатая Горка, Захараўская (1937) (2).jpg|З боку пляцу Перамогі, {{nowrap|1939 р.}}
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery widths=150 heights=150 class=&quot;center&quot;&gt;
Miensk, Załataja Horka, Daŭhabrodzkaja. Менск, Залатая Горка, Даўгабродзкая (08.1939).jpg|Жылы дом на Даўгабродзкай, 1939 р. 
Miensk, Załataja Horka, Zacharaŭskaja-Ślapianskaja. Менск, Залатая Горка, Захараўская-Сьляпянская (1940).jpg|Жылы дом, 1940 р.
Miensk, Załataja Horka, Zacharaŭskaja-Daŭhabrodzkaja. Менск, Залатая Горка, Захараўская-Даўгабродзкая (07.1941).jpg|ліпень 1941 р.
Miensk, Załataja Horka, Zacharaŭskaja-Daŭhabrodzkaja. Менск, Залатая Горка, Захараўская-Даўгабродзкая (25.06.1941).jpg|Аэрафатаздымак, 25 чэрвеня 1941 р.
&lt;/gallery&gt;

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|1=2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гісторыя Менску (2006)}}
* {{Літаратура/Памяць/Менск|1}}
* {{Літаратура/Менск: Старонкі жыцьця дарэвалюцыйнага гораду (1994)}}
* Боровой Р. Минские пригороды XVI — начала XX века [http://ais.activemedia.by/article/43031]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // Архитектура и строительство. — 2008. — № 11. — С. 46—50.

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commons|Category:Zalataja Horka}}
* [[Іван Сацукевіч|Сацукевіч І.]] [https://web.archive.org/web/20110824075549/http://baj.by/belkalehium/lekcyji/historyja/sacukievicz_01.htm Тапанімія вуліцы і плошчаў Менска ў ХІХ — пачатку ХХ стст.], «Беларускі калегіюм», 4 чэрвеня 2008.
* Бондаренко В. [https://web.archive.org/web/20090126141440/http://minsk-old-new.com/minsk-2908-ru.htm Названия минских улиц за последнее столетие: тенденции, загадки, парадоксы], [[Менск стары і новы]]
* [http://minchanin.esmasoft.com/maps/1903/index.html План губернского города Минска (1903)], [http://minchanin.esmasoft.com Бібліятэка Менчука]{{ref-ru}}
* [http://minchanin.esmasoft.com/maps/1800-2004/index.html Формирование территории Минска (1800—2004)], [http://minchanin.esmasoft.com Бібліятэка Менчука]{{ref-ru}}
* [http://minchanin.esmasoft.com/maps/1898/index.html План губернского города Минска (1898)], [http://minchanin.esmasoft.com Бібліятэка Менчука]{{ref-ru}}

{{Гістарычныя раёны Менску}}

[[Катэгорыя:Гістарычныя раёны Менску]]</text>
      <sha1>028druugn4hm9gwx749909itcie3bfm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Эйгердаўскі сельсавет</title>
    <ns>10</ns>
    <id>54990</id>
    <revision>
      <id>2686155</id>
      <parentid>2328241</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:23:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <origin>2686155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1777" sha1="cmh5ffh28kyo99kkxsqbi1os2gbovkh" xml:space="preserve">{{Навігацыйная табліца/Сельсавет
|1 = {{{1|}}}
|назва_шаблёну = Эйгердаўскі сельсавет
|назва         = [[Эйгердаўскі сельсавет]]
|цэнтар_савету = '''[[Эйгерды]]'''
|вёскі = * [[Баруцішкі]]
* [[Гердушкі]]
* [[Даўгердзішкі (Івейскі раён)|Даўгердзішкі]]
* [[Добавічы]]
* [[Дунай (Эйгердаўскі сельсавет)|Дунай]]
* [[Забалаць (Эйгердаўскі сельсавет)|Забалаць]]
* [[Іванкі (Гарадзенская вобласьць)|Іванкі]]
* [[Каўшары]]
* [[Кірвелі]]
* [[Крычнікі]]
* [[Магенцы]]
* [[Матыкаўшчына]]
* [[Моргавічы]]
* [[Нарэйкі (Гарадзенская вобласьць)|Нарэйкі]]
* [[Папельнікі]]
* [[Сельшчыняты]]
* [[Такарышкі]]
* [[Чорны Луг]]
* [[Чычыноўшчына]]
* [[Юнкавічы]]
* [[Явашыха]]
* [[Яхімаўшчына (Гарадзенская вобласьць)|Яхімаўшчына]]
|хутары = * [[Аглоблішкі]]
* [[Брынюкі]]
* [[Будзішча (хутар)|Будзішча]]
* [[Высокая Грэбля]]
* [[Залескаўшчына]]
* [[Клім (Гарадзенская вобласьць)|Клім]]
* [[Мазоліха]]
* [[Самароднікі]]
* [[Сякерышкі]]
* [[Франконава]]
* [[Чарніца (Гарадзенская вобласьць)|Чарніца]]
* [[Чорны Ручай]]
}}&lt;noinclude&gt;[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Сельсаветы Беларусі]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cmh5ffh28kyo99kkxsqbi1os2gbovkh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нарбутавічы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59623</id>
    <revision>
      <id>2686167</id>
      <parentid>2591422</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:34:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Назва */</comment>
      <origin>2686167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8509" sha1="tlm3da1frattnbrcvhlls5us8xonibm" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Нарбутавічы
|Лацінка                          = Narbutavičy
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Нарбутавічаў
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]]
|Раён                             = [[Зьдзецельскі раён|Зьдзецельскі]]
|Сельсавет                        = [[Зьдзецельскі сельсавет|Зьдзецельскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 75
|Год падліку колькасьці           = 2010
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 231471
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 53
 |Шырата хвілінаў                 = 27
 |Шырата сэкундаў                 = 4
 |Даўгата градусаў                = 25
 |Даўгата хвілінаў                = 29
 |Даўгата сэкундаў                = 1
|Пазыцыя подпісу на мапе          = 
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}
'''На́рбутавічы'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}} С. 196.&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Рудка (рака)|Рудкі]]. Уваходзяць у склад [[Зьдзецельскі сельсавет|Зьдзецельскага сельсавету]] [[Зьдзецельскі раён|Зьдзецельскага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]].

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Нарбут (імя)}}

Нарпод, пазьней Нарпот або Нарбот (Norpod, Norpoth&lt;ref name=&quot;Dräger-2017-87&quot;&gt;Dräger K. Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 6. — Berlin; Boston, 2017. S. 87—88.&lt;/ref&gt;, Narbot&lt;ref name=&quot;Germain-2007-755&quot;&gt;Germain J., Herbillon J. Dictionnaire des noms de famille en Wallonie et à Bruxelles. — Bruxelles, 2007. [https://www.google.by/books/edition/Dictionnaire_des_noms_de_famille_en_Wall/4bYErd60g3YC?hl=ru&amp;gbpv=1&amp;dq=narbot+narbert&amp;pg=PA755&amp;printsec=frontcover P. 755].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://justitia-veritas.be/justitia-veritas/belgique/histoire/dictionnaire-noms-belges-woordenboek-belgische-familienamen/n/ N], Dictionnaire de tous les noms de famille belges&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Norpod#v=snippet&amp;q=Norpod&amp;f=false S. 1169].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Germain-2007-755&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Dräger-2017-87&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Нор (імя)|-нар- (-нор-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Нарэла]], [[Нарвід]], [[Нарымонт (імя)|Нарымунт]]; германскія імёны Narelo, Norvid, Normunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] nasjan 'захоўваць, ратаваць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] -neri 'уратаваньне, утрыманьне'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 187.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Бода|-буд- (-бод-)]]&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Нарбут азначае «захаваны корань»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 24.&lt;/ref&gt; (тое ж, што і імя [[Бутнар]]). Адпаведнасьць імя Нарбут германскаму імю Norpod сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 161.&lt;/ref&gt;. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Nierbota&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==
У 1624 годзе ўпамінаюцца ў складзе Маркаўскага войтаўства [[Зьдзецельская воласьць|Зьдзецельскай воласьці]] ва ўласнасьці [[Сапегі|Сапегаў]]{{Заўвага|LMAB. Ф. 16 спр. 203 ч. 3.}}.

== Насельніцтва ==
* 1905 год — 276 чалавек&lt;ref&gt;Указатель населенным местностям Гродненской губернии, с относящимися к ним необходимыми сведениями. — Гродна, 1905. С. 146.&lt;/ref&gt;
* 1999 год — 109 чалавек
* 2010 год — 75 чалавек

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Зьдзецельскі сельсавет}}
{{Зьдзецельскі раён}}

[[Катэгорыя:Зьдзецельскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Зьдзецельскага раёну]]</text>
      <sha1>tlm3da1frattnbrcvhlls5us8xonibm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Беларускі гістарычны часопіс</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63003</id>
    <revision>
      <id>2686136</id>
      <parentid>2671855</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:26:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2686136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4745" sha1="3msr6js7fpc0t1r6pajajwy136s5y83" xml:space="preserve">{{Часопіс
| назва                 = Беларускі Гістарычны Часопіс
| выява                 = [[Файл:Bel Hist Chas.jpg|180пкс]]
| подпіс                = 
| тэматыка              = Гістарычны часопіс
| пэрыядычнасьць        = Штомесяц (зь ліпеня 2003)
| мова                  = Беларуская, расейская
| адрас                 = 
| рэдактар              = {{сьцяг Беларусі}} 
| заснавальнік          = Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь,&lt;br /&gt;Інстытут гісторыі Нацыянальнай Акадэміі навук Беларусі,&lt;br /&gt;[[Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт]],&lt;br /&gt; Беларускае таварыства «Веды»
| выдавец               = 
| краіна                = {{сьцяг Беларусі}} [[Беларусь]]
| дата заснаваньня      = 1993
| аб'ём                 = 
| камплектацыя          = 
| наклад                = 
| ISSN                  = 1993-1999
| сайт                  = [https://www.facebook.com/permalink.php?id=149534152118911&amp;story_fbid=646334012438920 Беларускі гістарычны часопіс]
}}
'''Беларускі Гістарычны Часопіс''' — гістарычны навукова-мэтадычны ілюстраваны часопіс. 

Заснаваны ў 1993 годзе. Заснавальнікі: [[Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь]],  выдавецтва «Пачатковая школа»,  «[[Інстытут гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]]», «[[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт]]».

Выдаваўся 4 разы на год. Зь ліпеня 2003 выдаецца штомесяц. Зьмяшчае матэрыялы па палітычнай, эканамічнай, аграрнай, ваеннай, канфэсіянальнай гісторыі, гісторыі палітычных партыяў і рухаў, па праблемах палітычнага і грамадзкага жыцьця, гістарычнай інфарматыкі і іншыя, якія дапамагаюць навукоўцам, выкладчыкам, настаўнікам і студэнтам больш дакладна арыентавацца ў розных поглядах на праблемы гістарычнай навукі, адукацыі і выхаваньня моладзі.
 

== Галоўныя рэдактары ==
* [[Васіль Кушнер]] (1993—2011)
* [[Максім Гальпяровіч]] (2011—2021)
* [[Аляксандар Корзюк]] (з 2022)&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://elcat.bntu.by/index.php?url=/notices/index/IdNotice:41746/Source:default/year:2022| копія = | дата копіі = | загаловак = Беларускi гiстарычны часопiс: навукова-тэарэтычны, навукова-метадычны часопiс / гал. рэд. А.А. Корзюк| фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Беларускі нацыянальны тэхнічны ўнівэрсытэт|Навуковая бібліятэка БНТУ]]| дата доступу =| accessyear =  | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20240312234218/https://elcat.bntu.by/index.php?url=/notices/index/41746/default «Электронны каталёг».] «Беларускі Гістарычны Часопіс» ў [[Беларускі нацыянальны тэхнічны ўнівэрсытэт|Навуковай бібліятэцы БНТУ]].
* [https://web.archive.org/web/20191219110046/http://kamunikat.org/bielaruski_histaryczny_czasopis.html «Беларускі Гістарычны Часопіс»] ў Беларускай Інтэрнэт-Бібліятэкі [[Kamunikat.org|Камунікат]]
 

[[Катэгорыя:Беларускія часопісы]]
[[Катэгорыя:Гістарычныя часопісы]]
[[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1993 годзе]]
[[Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове]]
[[Катэгорыя:Часопісы на расейскай мове]]</text>
      <sha1>3msr6js7fpc0t1r6pajajwy136s5y83</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Джэк Ўілшэр</title>
    <ns>0</ns>
    <id>67497</id>
    <revision>
      <id>2686089</id>
      <parentid>2622292</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T21:31:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5773" sha1="sxl1kjt9qnrg93c6upzspvnqkkrlgob" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Джэк Ўілшэр''' ({{мова-en|Jack Wilshere}}; {{Н}} 1 студзеня 1992 году) — былы ангельскі футбаліст, атакуючы паўабаронца. На сёньня галоўны трэнэр клюбу «[[Лутан Таўн]]».

== Пачатак ==
Джэк Эндру Ўілшэр пачынаў свой шлях у акадэміі «[[Арсэнал Лёндан|Арсэналу]]». Ён вылучаўся сярод аднагодкаў вялікай хуткасьцю, філіграннай тэхнікай, пастаўленым ударам. Магчыма Ўілшэр не зайграў бы на такім узроўні, калі б яго трэнэрам ня быў [[Арсэн Вэнгер]]. Францускі трэнэр умее шукаць таленты ў самым раньнім узросьце. У адзін з прыездаў на гульню моладзёвай каманды [[Арсэн Вэнгер|Вэнгер]] убачыў выдатную гульню левага вінгэра, і прымеціў яго. Па хуткім часе галоўны трэнэр «[[Арсэнал Лёндан|Арсэналу]]» зразумеў, што хлопца трэба перакладаць у аснову, і Джэк быў да гэтага гатоў.

== Дэбют ==
Перад сэзонам 2008/2009 у заяўцы «[[Арсэнал Лёндан|Арсэналу]]» зьявіўся 16-гадовы паўабаронца. Яго дэбют адбыўся 13 верасьня ў матчы супраць «[[Блэкбэрн Ровэрз|Блэкбэрну]]», Ўілшэр выйшаў на замену на 84 хвіліне. На той момант футбалісту было ўсяго толькі 16 гадоў 256 дзён. Джэк стаў самым маладым дэбютантам «[[Арсэнал Лёндан|Арсэналу]]» ў [[Прэм'ер-Ліга|АПЛ]], пабіўшы рэкорд [[Франсэск Фабрэгас|Фабрэгаса]]. 23 верасьня Ўілшэр забіў свой першы гол за «[[Арсэнал Лёндан|Арсэнал]]» у браму «[[Шэфілд Юнайтэд]]» (6:0) у Кубку Лігі. Але гэта зьяўленьне стала адзіным для Джэка ў Прэм’ер-лізе ў гэтым сэзоне. У той жа час Ўілшэр добра выявіў сябе ў Кубку Лігі, дзе «[[Арсэнал Лёндан|Арсэнал]]» атрымаў пераканаўчыя перамогі над «[[Шэфілд Юнайтэд]]» (6:0) і «[[Ўіган Атлетык|Ўіганам]]» (3:0).

Пазьней Ўілшэру атрымалася трохі пагуляць у [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Лізе чэмпіёнаў]], выходзячы на замену ў матчах з «[[Дынама Кіеў]]» і «[[Порту (футбольны клюб)|Порту]]».

5 студзеня 2009 году Ўілшэр падпісаў свой першы прафэсійны кантракт з «[[Арсэнал Лёндан|Арсэналам]]». У гэты час ён перастаў зьяўляцца ў складзе першай каманды, выступаючы галоўным чынам за рэзэрв і моладзевую каманду. З апошнімі Ўілшэр дамогся перамогі ў моладзевым Кубку Ангельшчыны, паказаўшы цудоўную гульню ў двух фіналах супраць «Лівэрпулю». Легендарны гулец «[[Арсэнал Лёндан|Арсэналу]]» Лаям Брэйдзі ахарактарызаваў Джэка, як гульцы валодаючага «адмысловым талентам», і выказаў меркаваньне, што пройдзе трохі часу, перш чым юны гулец стане гульцом асновы.

2 ліпеня 2009 году Ўілшэр падпісаў новы доўгатэрміновы кантракт. Падчас перадсэзоннай падрыхтоўкі 2009 году Ўілшэр ізноў прымусіў казаць пра сябе. У абодвух матчах «Кубка Эміратаў», перамогу ў якім атрымаў «Арсэнал», Джэк быў прызнаны «гульцом матчу».

== Дасягненьні ==
'''«Арсэнал»''':
* Уладальнік [[Кубак Ангельшчыны па футболе|Кубка Ангельшчыны]]: 2014, 2015
* Уладальнік [[Супэркубак Ангельшчыны па футболе|Супэркубка Ангельшчыны]]: 2014

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.arsenal.com/first-team/players/jack-wilshere Інфармацыя на афіцыйным сайце «Арсэналу»]

{{Навігацыйная група
|назоў = Ўілшэр у складзе [[Зборная Ангельшчыны па футболе|зборнай Ангельшчыны]] на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]] і [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|Эўропы]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Ангельшчына}};
|Ангельшчына на ЧС-2014
|Ангельшчына на ЧЭ-2016
}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Ўілшэр, Джэк}}
[[Катэгорыя:Ангельскія футбалісты]]</text>
      <sha1>sxl1kjt9qnrg93c6upzspvnqkkrlgob</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вуліца Янкі Купалы (Менск)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68736</id>
    <revision>
      <id>2686073</id>
      <parentid>2282836</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:55:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>XHCKidx</username>
        <id>11053</id>
      </contributor>
      <origin>2686073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35943" sha1="30nnz4426dtg3eodo8s80a20pkblba8" xml:space="preserve">{{Каардынаты|53.9043|N|27.566328|E|выяўленьне=загаловак}}
{{Вуліца Менску
|назва                  = Янкі Купалы
|былыя назвы            = Плаўская, Траецкая, Ягораўская, Паліцэйская,&lt;br/&gt;Траецка-Паліцэйская, Садовая,&lt;br/&gt;Садова-Набярэжная, Пралетарская, Артылерыйская
|год заснаваньня вуліцы = 
|статус                 = 
|фота                   = Менск Купалы - пачатак.JPG
|подпіс                 = Від на пачатак вуліцы&lt;br/&gt;ад перакрыжаваньня зь [[Вуліца Першамайская (Менск)|Першамайскай]]
|раён1                  = Цэнтральны
|раён2                  = Ленінскі
|раён3                  = Партызанскі
|мікрараён1             = 
|мікрараён2             = 
|гістарычны раён        = 
|даўжыня                = 1580 м
|мэтро                  = 
|аўтобус                = 24, 57, 177э
|тралейбус              = 12, 29, 40
|трамвай                = 
|індэкс                 = 220029, 220030
|на мапе                = 
|на мапе Яндекс         = http://maps.yandex.ru/?text=%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C%2C%20%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%2C%20%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B0%20%D0%AF%D0%BD%D0%BA%D0%B8%20%D0%9A%D1%83%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B&amp;sll=27.567131%2C53.903684&amp;ol=geo&amp;oll=27.567131%2C53.903684&amp;ll=27.566268%2C53.901684&amp;spn=0.028625%2C0.023646&amp;z=15&amp;l=map
|на мапе Google         = https://maps.google.com/maps?q=53.904237,27.566364&amp;hl=en&amp;ll=53.904692,27.566285&amp;spn=0.024373,0.026865&amp;num=1&amp;t=m&amp;z=15
|Commons                = Yanka Kupala street, Minsk
}}
'''Вуліца Янкі Купалы''' — вуліца ў цэнтры [[Менск]]у. Названая ў 1945 годзе&lt;ref&gt;Па іншых зьвестках — у 1948 г. ([https://web.archive.org/web/20090529015938/http://minsk-old-new.com/minsk-2911-ru.htm Вячаслаў Бандарэнка // Пасьля вайны // «менск стары і новы»])&lt;/ref&gt; ў гонар [[Янка Купала|Янкі Купалы]] — клясыка [[Беларуская літаратура|беларускае літаратуры]], паэта, драматурга, публіцыста, выбітнага дзеяча беларускага Адраджэньня пачатку XX стагодзьдзя.&lt;ref name=&quot;davmen&quot;&gt;{{Кніга
|аўтар          = И.П. Шамякин (гл. ред.)и др. 
|частка         = Артыкул «Вуліца Янкі Купалы»
|загаловак      = Менск: энцыкляпэдычны даведнік
|арыгінал       = Минск: Энцикл. справочник
|спасылка       = 
|адказны        = 
|выданьне       = 2-е выданьне
|месца          = Менск
|выдавецтва     = Бел. Сов. Энциклопедия
|год            = 1983
|том            = 
|старонкі       = 211
|старонак       = 467
|сэрыя          = 
|isbn           = 
|наклад         =  
}}&lt;/ref&gt; 
[[Файл:Менск - від на Сьвіслач і парк імя Горкага з вуліцы Купалы.JPG|міні|зьлева|150пкс|Від на Сьвіслач і парк імя Горкага з вуліцы Купалы]]
Пачынаецца ад [[Вуліца Першамайская (Менск)|вуліцы Першамайскай]] і ідзе ўздоўж правага берагу ракі [[Сьвіслач (басэйн Дняпра)|Сьвіслач]] па мяжы [[Ленінскі раён (Менск)|Ленінскага]] і [[Партызанскі раён (Менск)|Партызанскага]] раёнаў, перасякае [[Праспэкт Незалежнасьці (Менск)|праспэкт Незалежнасьці]] і адтуль праходзіць да перакрыжаваньня з [[Вуліца Максіма Багдановіча (Менск)|вуліцай Багдановіча]] па тэрыторыі [[Цэнтральны раён (Менск)|Цэнтральнага раёну]]. Таксама перасякаецца з вуліцамі [[Вуліца Карла Маркса (Менск)|Маркса]], [[Вуліца Кірава (Менск)|Кірава]], [[Вуліца Інтэрнацыянальная (Менск)|Інтэрнацыянальнай]] і [[Вуліца Куйбышава (Менск)|Куйбышава]]. Цяперашняя даўжыня — 1580 м. На вуліцы знаходзяцца [[Дзяржаўны літаратурны музэй Янкі Купалы]], [[Беларускі дзяржаўны цырк]], гарадзкі шпіталь №2, Нацыянальны выставачны цэнтар «Белэкспа», Дом вэтэранаў, рэстараны «Журавінка» і «Пікавая дама», прадуктовыя і гаспадарчыя крамы.

== Гісторыя ==
[[Файл:Miensk, Nabiarežnaja. Менск, Набярэжная (1912).jpg|міні|зьлева|150пкс|Вуліца Набярэжная (1915 г.)]]
Першыя збудаваньні на месцы вуліцы зьявіліся ў XII—XIII стагодзьдзях&lt;ref name=&quot;davmen&quot;/&gt;. З 1866 па 1919 год частка цяперашняй вуліцы мела назву Паліцэйская. Гэтую назву вуліца атрымала ад драўлянага доміка, у якім жылі першыя менскія паліцмайстары. Да сярэдзіны XIX стагодзьдзя дом струхнеў і яго аддалі пад багадзельню, а назва вуліцы засталася. Частка вуліцы ў [[Траецкае прадмесьце|Траецкім прадмесьці]] да 1866 году называлася Ягораўскай, пасьля — Паліцэйскай, ці Траецка-Паліцэйскай. Вуліца Садовая (існавала на месцы [[Парк імя Янкі Купалы|парку Я.Купалы]]) разьмяшчалася насупраць [[Цэнтральны дзіцячы парк імя Максіма Горкага (Менск)|Гарадскога саду]], а Садова-Набярэжная — на беразе [[Сьвіслач (басэйн Дняпра)|Сьвіслачы]].&lt;ref name=&quot;sac&quot;&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = Сацукевіч | імя = Іван | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://bk.baj.by/lekcyji/historyja/sacukievicz_01.htm| загаловак = Тапанімія вуліц і плошчаў Менска ў ХІХ — пачатку ХХ стагоддзя| фармат = | назва праекту = Беларускі калегіюм| выдавец = | дата = 16 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;

Пасьля рэвалюцыі вуліца мела назву Пралетарскай. На гарадзкой мапе 1934 году вуліца Пралетарская цягнулася ад [[Сьвіслач (басэйн Дняпра)|Сьвіслачы]] праз [[Праспэкт Незалежнасьці (Менск)|Савецкую]] і да вуліцы [[Вуліца Карла Маркса (Менск)|Маркса]]. Ад [[Вуліца Карла Маркса (Менск)|Маркса]] ж і да [[Вуліца Першамайская (Менск)|Першамайскай]] вуліца мела назву Пралетарская—Набярэжная.&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://www.karty.by/wp-content/uploads/2011/06/minsk1934.jpg| загаловак = Плян Менску 1934 г.| фармат = | назва праекту = karty.by| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;

Падчас нацысцкае акупацыі вуліца называлася Артылерыйская.&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://minchanin.esmasoft.com/maps/1941/minsk1941.jpg| загаловак = Плян Менску 1941 г.| фармат = | назва праекту = Библиотека минчанина| выдавец = | дата = 30 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;

== Забудова ==
Як і ў іншых вуліцаў, што ідуць уздоўж ракі (напрыклад, [[Вуліца Пуліхава (Менск)|вуліца Пуліхава]]), забудова вуліцы адметная тым, што прывязаныя да яе будынкі разьмяшчаюцца амаль выключна па левым баку: цотны нумар з адрасам па вуліцы Купалы мае толькі [[Дзяржаўны літаратурны музэй Янкі Купалы|музэй]] вялікага [[Янка Купала|Песьняра]], чыім імём названая вуліца.&lt;ref&gt;Два, акрамя музэю, будынкі пра правым баку вуліцы — [[Беларускі дзяржаўны цырк]] і [[Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатар опэры і балету|Тэатар опэры і балету]] — прывязаныя, адпаведна, да [[Праспэкт Незалежнасьці (Менск)|праспэкту Незалежнасьці]] й плошчы Парыскае Камуны.&lt;/ref&gt;

{| border=0 cellspacing=3 cellpadding=0
| colspan=3 |
|- bgcolor=#dddddd
|| || &amp;nbsp;&amp;nbsp; || width=90% | '''Па цотным баку''' || &amp;nbsp;&amp;nbsp; || width=5% | ''' 
|- valign=top
|'''№ 4'''|| &amp;nbsp; ||[[Дзяржаўны літаратурны музэй Янкі Купалы]]. Адзіны будынак на правым, усходнім баку вуліцы, адрас якога прывязаны да вуліцы Янкі Купалы.&lt;ref&gt;Па цотным баку вуліцы таксама знаходзяцца Менскі&lt;/ref&gt; Пабудаваны ў 1959 годзе прыблізна на месцы, дзе стаяў дом, у якім у 1927—1941 гадох жыў [[Янка Купала]] і які быў спалены ў першыя дні бамбардзіровак гораду ў чэрвені 1941 году. Аўтары праекту будынку — архітэктары І. Валадзько і В. Воўчак.&lt;ref name=&quot;pk&quot;&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://mgke.minsk.edu.by/main.aspx?guid=2921| загаловак = Менскі парк імя Янкі Купалы| фармат = | назва праекту = Менскі дзяржаўны каледж электронікі| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;|| &amp;nbsp; || [[Файл:Музэй Янкі Купалы (Менск) 2013 г..JPG|міні|зьлева|60пкс]]||
|- valign=top
|-
| colspan=3 |
|}
{| border=0 cellspacing=3 cellpadding=0
| colspan=3 |
|- bgcolor=#dddddd
|| || &amp;nbsp;&amp;nbsp; || width=90% | '''Па няцотным баку''' || &amp;nbsp;&amp;nbsp; || width=5% | ''' 
|- valign=top
|'''№ 5'''|| &amp;nbsp; ||Першы будынак на левым, заходнім баку вуліцы. Двухпавярховы дом. Т.зв. «асабняк Амінэты Афлі».&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://minsk-old-new.com/minsk-2997-ru.htm| загаловак = Особняк Ахмеда Офли| фармат = | назва праекту = Менск стары і новы| выдавец = | дата = 7 кастрычніка 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;|| &amp;nbsp; ||[[Файл:Менск Купалы 5.jpg|міні|зьлева|60пкс]]||
|- valign=top
|'''№ 7'''|| &amp;nbsp; ||Дзевяціпавярховы, пяціпад’ездны, 113-кватэрны дом з жылымі і офіснымі памяшканьнямі. Агульная плошча кватэраў — 9334 кв.м.  Пабудаваны ў 1969 годзе. У будынку разьмяшчаюцца офіс сумеснага беларуска-нямецкага прадпрыемства «Бэкер і К»&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://www.becker-system.com/old/contact.shtml| загаловак = «Беккер и Ко»| фармат = сайт кампаніі| назва праекту = | выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; і мэдыцынскі цэнтар «Віта-Арт».&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://www.diva.by/health/catalog/15_3089.html| загаловак = ТАА «Віта-Арт»| фармат = зьвесткі аб кампаніі| назва праекту = | выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;|| &amp;nbsp; ||[[Файл:Менск Купалы 7 (2).JPG|міні|зьлева|60пкс]]||
|- valign=top
|'''№ 9'''|| &amp;nbsp; ||Пяціпавярховы, Г-падобны, чатырохпад’ездны, 52-кватэрны жылы дом. Агульная плошча кватэраў — 4952 кв.м. Дом мае падвойную нумэрацыю — [[Вуліца Кірава (Менск)|вул. Кірава]], 51. Пабудаваны ў 1956 годзе.&lt;ref&gt;На шыльдзе аб прыналежнасьці дому да сьпісу гісторыка-культурных каштоўнасьцяў пазначаны 1950 год.&lt;/ref&gt; Дом занесены ў дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь.&lt;ref name=&quot;hkk&quot;&gt;Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь/склад. В. Я. Абламскі, І. М. Чарняўскі, Ю. А. Барысюк. — Мінск : БЕЛТА, 2009. — 684 с.: іл.&lt;/ref&gt; У будынку разьмяшчаецца Менскі гарадзкі цэнтар здароўя.&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://minsksanepid.by/node/80| загаловак =Менскі гарадзкі цэнтар здароўя | фармат = сайт установы| назва праекту = | выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; Усе дрэвы ў двары дому вырасьціў камсамолец 1920-х гадоў, удзельнік [[Сталінградзкая бітва|Сталінградзкае бітвы]] А. Аліпаў (аб гэтым кажа памятная шыльда ў двары дому).|| &amp;nbsp;||[[Файл:Менск  Купалы 9 (1).JPG|міні|зьлева|60пкс]]||
|- valign=top
|'''№ 11'''|| &amp;nbsp; ||Сяміпавярховы, чатырохпад’ездны, 102-кватэрны жылы дом. Агульная плошча кватэраў — 5482 кв.м. Пабудаваны ў 1959 годзе. У гэтым доме жыла сястра Янкі Купалы [[Леакадзія Раманоўская]].|| &amp;nbsp;||[[Файл:Менск  Купалы 11 (1).JPG|міні|зьлева|40пкс]]||
|- valign=top
|'''№ 13'''|| &amp;nbsp; ||Шасьціпавярховы, Г-падобны, трохпад’ездны, 56-кватэрны жылы дом. Агульная плошча кватэраў — 4946 кв.м. Мае падвойную нумэрацыю — [[Вуліца Карла Маркса (Менск)|вул. Маркса]], 50. Пабудаваны ў 1957 годзе.|| &amp;nbsp;||[[Файл:Менск  Купалы 13.JPG|міні|зьлева|60пкс]]||
|- valign=top
|'''№ 15'''|| &amp;nbsp; ||Пяціпавярховы, чатырохпад’ездны, Г-падобны, 51-кватэрны жылы дом. Агульная плошча кватэраў — 5079 кв.м. Мае падвойную нумэрацыю — [[Вуліца Карла Маркса (Менск)|вул. Маркса]], 45. Пабудаваны ў 1958 годзе. Занесены ў дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь. Аўтар праекту — М. Баршч.&lt;ref name=&quot;hkk&quot;/&gt; || &amp;nbsp;||[[Файл:Менск  Купалы 15.JPG|міні|зьлева|60пкс]]||
|- valign=top
|'''№ 17'''|| &amp;nbsp; ||Дзевяціпавярховы жылы дом. Мае падвойную нумэрацыю — [[Праспэкт Незалежнасьці (Менск)|пр. Незалежнасьці]], 30. Пабудаваны ў 1958 годзе. У будынку разьмяшчаюцца Беларускі саюз музычных  дзеячоў,&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://www.ngo.by/database/ngo/view/466/| загаловак =Беларускі саюз музычных  дзеячоў| фармат = зьвесткі аб грамадзкім аб'яднаньні| назва праекту = ngo.by| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; праектна-вышукальнае камунальнае прадпрыемства «Земпраект»,&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://www.bizby.ru/minsk-zemproekt.html| загаловак =УП «Земпраект»| фармат = зьвесткі аб прадпрыемстве| назва праекту = | выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; рэстаран «Пікавая дама»,&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://pikovayadama.relax.by/| загаловак =Рэстаран «Пікавая дама»| фармат = старонка рэстарану| назва праекту = relax.by| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; кавярня-бар «Плёткі»,&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://mag.relax.by/food/place/10338277-v-minske-otkrylsya-cafe-bar-spletni//| загаловак =Кавярня-бар «Плёткі»| фармат = старонка кавярні| назва праекту = relax.by| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; агенцтва нерухомасьці «Сыльван».&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://www.silvan.by//| загаловак =Агенцтва нерухомасьці «Сыльван»| фармат = сайт агенцтва| назва праекту = | выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;|| &amp;nbsp;||[[Файл:Менск  Купалы 17 (1).JPG|міні|зьлева|60пкс]]||
|- valign=top
|'''№ 19'''|| &amp;nbsp; ||Васьміпавярховы, чатырохпад’ездны, Г-падобны, 133-кватэрны жылы дом. Агульная плошча кватэраў — 2204 кв.м. Мае падвойную нумэрацыю — [[Праспэкт Незалежнасьці (Менск)|пр. Незалежнасьці]], 29. Пабудаваны ў 1957—1958 гг. Занесены ў дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь. Аўтар праекту — М. Баршч.&lt;ref name=&quot;hkk&quot;/&gt;  У будынку разьмяшчаюцца абутковая крама «Тандэм»,&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://tandem.vitrini.by/| загаловак =Крама «Тандэм»| фармат = зьвесткі аб краме| назва праекту = vitrini.by| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; крама адзеньня «Сэзоны»,&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://mixtura.org/navigator/pages/boutique/seasons.html| загаловак =Крама «Сэзоны»| фармат = зьвесткі аб краме| назва праекту = mixtura.org| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; прадуктовая крама «Купалінка».|| &amp;nbsp;||[[Файл:Менск  Купалы 19.JPG|міні|зьлева|60пкс]]||
|- valign=top
|'''№ 21'''|| &amp;nbsp; ||Трохпавярховы офісны будынак, які належыць [[Фэдэрацыя прафсаюзаў Беларусі|Фэдэрацыі прафсаюзаў Беларусі]]. Афіцыйная назва — Рэспубліканскі палац культуры вэтэранаў. У будынку разьмяшчаюцца рэспубліканская і гарадзкая арганізацыі вэтэранаў, Беларускі саюз вэтэранаў вайны ў Аўганістане,&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://afgan.narod.ru/| загаловак =Беларускі саюз вэтэранаў вайны ў Аўганістане| фармат = сайт арганізацыі| назва праекту = narod.ru| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; рэдакцыя газэты «Товарищ»,&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://www.camarade.biz/| загаловак =Газэта «Товарищ»| фармат = сайт газэты| назва праекту = | выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; турыстычныя агенцтвы «Бонус Трэвэл»&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://www.bonus-travel.by/| загаловак =«Бонус Трэвэл»| фармат = сайт агенцтва| назва праекту = narod.ru| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; і «Чайна Камфорт Трэвэл».&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://chinacomfort.by/| загаловак =«Чайна Камфорт Трэвэл»| фармат = сайт агенцтва| назва праекту = narod.ru| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;|| &amp;nbsp;||[[Файл:Менск  Купалы 21.JPG|міні|зьлева|60пкс]]||
|- valign=top
|'''№ 23'''|| &amp;nbsp; ||Пяціпавярховы, чатырохпад’ездны, Г-падобны, 67-кватэрны жылы дом. Агульная плошча кватэраў — 1329 кв.м. Мае падвойную нумэрацыю — [[Вуліца Інтэрнацыянальная (Менск)|вул. Інтэрнацыянальная]], 42. Пабудаваны ў 1959 годзе. На першым паверсе будынку разьмяшчаюцца служба псыхалягічнае дыягностыкі цэнтральнае вайскова-мэдычнае камісіі [[Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь|МУС Беларусі]],&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://www.healthcare.by/deptinfo.php?deptnum=19718| загаловак =Служба псыхалягічнае дыягностыкі| фармат = зьвесткі аб установе| назва праекту = healthcare.by| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; прадстаўніцтва авіякампаніі [[Сыбір (авіякампанія)|«S7 (Сыбір)»]],&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://www.s7.ru/home/about/offices/belarus%27-minsk#.Uh624D_IZU8| загаловак =Прадстаўніцтва авіякампаніі «Сыбір»| фармат = зьвесткі аб прадстаўніцтве| назва праекту = сайт авіякампаніі S7| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; кампанія «АэраБелСэрвіс»,&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://abstour.by/| загаловак =Кампанія «АэраБелСэрвіс»| фармат = сайт кампаніі| назва праекту = | выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; кавярня-бар «Радзівіл»&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://afisha.tut.by/place_uniq.php?up=2803| загаловак =Кавярня-бар «Радзівіл»| фармат = зьвесткі аб кавярні| назва праекту = afisha.tut.by| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, вясельны салён «Be Happy»&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://behappy.relax.by/| загаловак =Вясельны салён «Be Happy»| фармат = зьвесткі аб салёне| назва праекту = relax.by| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.|| &amp;nbsp;||[[Файл:Менск  Купалы 23.JPG|міні|зьлева|60пкс]]||
|- valign=top
|'''№ 25'''|| &amp;nbsp; ||Двухпавярховы будынак, у якім разьмяшчаецца рэстаран «Журавінка»&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://juravinka.relax.by/| загаловак =Рэстаран «Журавінка»| фармат = старонка рэстарану| назва праекту = relax.by| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; і казіно «Juravinka Princess Casino».&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://www.worldofprincess.com/Casino?c=juravinka-princess-casino| загаловак =Казино «Juravinka Princess Casino»| фармат = старонка казіно| назва праекту = worldofprincess.com| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;|| &amp;nbsp;||[[Файл:Менск  Купалы 25 (1).JPG|міні|зьлева|60пкс]]||
|- valign=top
|'''№ 27'''|| &amp;nbsp; ||Двухпавярховы будынак, у якім разьмяшчаецца нацыянальны выставачны цэнтар «Белэкспа».&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://www.belexpo.by/496/| загаловак =«Белэкспа»| фармат = сайт кампаніі| назва праекту = | выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;|| &amp;nbsp;||[[Файл:Менск  Купалы 27.JPG|міні|зьлева|60пкс]]||
|- valign=top
| || &amp;nbsp; ||Побач з будынкам у двух часовых тэнтавых пабудовах па тым жа адрасе разьмяшчаецца кірмаш «Сьвет кнігаў».&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://www.makbel.by/html/ied_eiea.html| загаловак =Кірмаш «Сьвет кнігаў»| фармат = зьвесткі аб кірмашы| назва праекту = makbel.by | выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;|| &amp;nbsp;||[[Файл:Менск Купалы 27 (2).JPG|міні|зьлева|60пкс]] ||
|- valign=top
|'''№ 29'''|| &amp;nbsp; ||Пяціпавярховы будынак у форме перагарнутай лічбы «7». У будынку да 2012 году разьмяшчаўся другі гарадзкі клінічны шпіталь. Плянуецца знос будынку для пабудовы ў межах вуліцаў Купалы, [[Вуліца Максіма Багдановіча (Менск)|Багдановіча]] і ракі [[Сьвіслач (басэйн Дняпра)|Сьвіслач]] шматфункцыянальнага цэнтру, які аб’яднае ў сабе гатэль, канфэрэнц-залі, рэстараны і інш. Замест інвэстара з [[Аман]]у, які адмовіўся ад рэалізацыі праекту, фінансаваць будаўніцтва будзе інвэстар з [[Аб’яднаныя Арабскія Эміраты|ААЭ]].&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://realt.by/news/article/12042/| загаловак =Фонд Султаната Оман ушел. Кто придет на его место?| фармат = сайт http://realt.by| назва праекту = | выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;|| &amp;nbsp;||[[Файл:Менск  Купалы 29.JPG|міні|зьлева|60пкс]]||
|}

==Паркі==
Вуліца ідзе ўздоўж шэрагу найвялікшых і найпрыгажэйшых паркаў і сквэраў цэнтру [[Менск|беларускае сталіцы]]:
* '''[[Цэнтральны дзіцячы парк імя Максіма Горкага (Менск)|дзіцячы парк імя Горкага]]''' (ад [[Вуліца Першамайская (Менск)|вуліцы Першамайскай]] да [[Вуліца Карла Маркса (Менск)|вуліцы Маркса]])
* '''[[парк імя Янкі Купалы]]''' (ад [[Праспэкт Незалежнасьці (Менск)|праспэкту Незалежнасьці]] да [[Вуліца Інтэрнацыянальная (Менск)|Інтэрнацыянальнае вуліцы]] і ракі [[Сьвіслач (басэйн Дняпра)|Сьвіслач]])
*'''[[Піянэрскі сквэр (Менск)|Піянэрскі сквэр]]''' (ад ракі й да перакрыжаваньня з [[Вуліца Куйбышава (Менск)|вуліцай Куйбышава]])
*'''Алея сяброўства народаў''' (разьмяшчаецца насупраць Піянэрскага сквэру па заходнім баку вуліцы; дрэвы на алеі былі пасаджаныя ў 1960—1970-я гады вядомымі савецкімі ваеначальнікамі, дзяржаўнымі дзеячамі, дэлегацыямі працоўных рэспублікаў былога СССР)
*'''[[Сквэр Траецкая горка (Менск)|сквэр Траецкая горка]]''' (ад [[Вуліца Куйбышава (Менск)|вуліцы Куйбышава]] і да [[Вуліца Максіма Багдановіча (Менск)|вуліцы Багдановіча]])

==Масты==
&lt;gallery&gt;
Менск - Першамайская - мост цераз Сьвіслач.JPG|Мост па [[Вуліца Першамайская (Менск)|Першамайскай вуліцы]] — пачатак вуліцы Купалы
Менск - мост цераз Сьвіслач ля перакрыжаваньня Купалы і Маркса.JPG|Мост ад перакрыжаваньня вуліцаў [[Вуліца Карла Маркса (Менск)|Маркса]] і Купалы ў [[Цэнтральны дзіцячы парк імя Максіма Горкага (Менск)|дзіцячы парк імя Горкага]] 
Менск - мост цераз Сьвіслач па вул. Купалы (1).JPG| Мост па вуліцы Купалы паміж [[Парк імя Янкі Купалы|паркам імя Купалы]] і [[Піянэрскі сквэр (Менск)|Піянэрскім сквэрам]]
&lt;/gallery&gt;

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://wikimapia.org/street/492978/ru/%D1%83%D0%BB-%D0%AF%D0%BD%D0%BA%D0%B8-%D0%9A%D1%83%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B Вуліца Янки Купалы// wikimapia.org]

{{Менск}}
{{Вуліцы Менску (Цэнтральны раён)}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Купалы, вуліца}}
[[Катэгорыя:Вуліцы Менску]]</text>
      <sha1>30nnz4426dtg3eodo8s80a20pkblba8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686084</id>
      <parentid>2686073</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T20:24:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>XHCKidx</username>
        <id>11053</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2686084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35953" sha1="fscwovyw8ya2wt9n429wcknjsrasmzy" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Каардынаты|53.9043|N|27.566328|E|выяўленьне=загаловак}}
{{Вуліца Менску
|назва                  = Янкі Купалы
|былыя назвы            = Плаўская, Траецкая, Ягораўская, Паліцэйская,&lt;br/&gt;Траецка-Паліцэйская, Садовая,&lt;br/&gt;Садова-Набярэжная, Пралетарская, Артылерыйская
|год заснаваньня вуліцы = 
|статус                 = 
|фота                   = Менск Купалы - пачатак.JPG
|подпіс                 = Від на пачатак вуліцы&lt;br/&gt;ад перакрыжаваньня зь [[Вуліца Першамайская (Менск)|Першамайскай]]
|раён1                  = Цэнтральны
|раён2                  = Ленінскі
|раён3                  = Партызанскі
|мікрараён1             = 
|мікрараён2             = 
|гістарычны раён        = 
|даўжыня                = 1580 м
|мэтро                  = 
|аўтобус                = 24, 57, 177э
|тралейбус              = 12, 29, 40
|трамвай                = 
|індэкс                 = 220029, 220030
|на мапе                = 
|на мапе Яндекс         = http://maps.yandex.ru/?text=%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C%2C%20%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%2C%20%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B0%20%D0%AF%D0%BD%D0%BA%D0%B8%20%D0%9A%D1%83%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B&amp;sll=27.567131%2C53.903684&amp;ol=geo&amp;oll=27.567131%2C53.903684&amp;ll=27.566268%2C53.901684&amp;spn=0.028625%2C0.023646&amp;z=15&amp;l=map
|на мапе Google         = https://maps.google.com/maps?q=53.904237,27.566364&amp;hl=en&amp;ll=53.904692,27.566285&amp;spn=0.024373,0.026865&amp;num=1&amp;t=m&amp;z=15
|Commons                = Yanka Kupala street, Minsk
}}
'''Вуліца Янкі Купалы''' — вуліца ў цэнтры [[Менск]]у. Названая ў 1945 годзе&lt;ref&gt;Па іншых зьвестках — у 1948 г. ([https://web.archive.org/web/20090529015938/http://minsk-old-new.com/minsk-2911-ru.htm Вячаслаў Бандарэнка // Пасьля вайны // «менск стары і новы»])&lt;/ref&gt; ў гонар [[Янка Купала|Янкі Купалы]] — клясыка [[Беларуская літаратура|беларускае літаратуры]], паэта, драматурга, публіцыста, выбітнага дзеяча беларускага Адраджэньня пачатку XX стагодзьдзя.&lt;ref name=&quot;davmen&quot;&gt;{{Кніга
|аўтар          = И.П. Шамякин (гл. ред.)и др. 
|частка         = Артыкул «Вуліца Янкі Купалы»
|загаловак      = Менск: энцыкляпэдычны даведнік
|арыгінал       = Минск: Энцикл. справочник
|спасылка       = 
|адказны        = 
|выданьне       = 2-е выданьне
|месца          = Менск
|выдавецтва     = Бел. Сов. Энциклопедия
|год            = 1983
|том            = 
|старонкі       = 211
|старонак       = 467
|сэрыя          = 
|isbn           = 
|наклад         =  
}}&lt;/ref&gt; 
[[Файл:Менск - від на Сьвіслач і парк імя Горкага з вуліцы Купалы.JPG|міні|зьлева|150пкс|Від на Сьвіслач і парк імя Горкага з вуліцы Купалы]]
Пачынаецца ад [[Вуліца Першамайская (Менск)|вуліцы Першамайскай]] і ідзе ўздоўж правага берагу ракі [[Сьвіслач (басэйн Дняпра)|Сьвіслач]] па мяжы [[Ленінскі раён (Менск)|Ленінскага]] і [[Партызанскі раён (Менск)|Партызанскага]] раёнаў, перасякае [[Праспэкт Незалежнасьці (Менск)|праспэкт Незалежнасьці]] і адтуль праходзіць да перакрыжаваньня з [[Вуліца Максіма Багдановіча (Менск)|вуліцай Багдановіча]] па тэрыторыі [[Цэнтральны раён (Менск)|Цэнтральнага раёну]]. Таксама перасякаецца з вуліцамі [[Вуліца Карла Маркса (Менск)|Маркса]], [[Вуліца Кірава (Менск)|Кірава]], [[Вуліца Інтэрнацыянальная (Менск)|Інтэрнацыянальнай]] і [[Вуліца Куйбышава (Менск)|Куйбышава]]. Цяперашняя даўжыня — 1580 м. На вуліцы знаходзяцца [[Дзяржаўны літаратурны музэй Янкі Купалы]], [[Беларускі дзяржаўны цырк]], гарадзкі шпіталь №2, Нацыянальны выставачны цэнтар «Белэкспа», Дом вэтэранаў, рэстараны «Журавінка» і «Пікавая дама», прадуктовыя і гаспадарчыя крамы.

== Гісторыя ==
[[Файл:Miensk, Nabiarežnaja. Менск, Набярэжная (1912).jpg|міні|зьлева|150пкс|Вуліца Набярэжная (1915 г.)]]
Першыя збудаваньні на месцы вуліцы зьявіліся ў XII—XIII стагодзьдзях&lt;ref name=&quot;davmen&quot;/&gt;. З 1866 па 1919 год частка цяперашняй вуліцы мела назву Паліцэйская. Гэтую назву вуліца атрымала ад драўлянага доміка, у якім жылі першыя менскія паліцмайстары. Да сярэдзіны XIX стагодзьдзя дом струхнеў і яго аддалі пад багадзельню, а назва вуліцы засталася. Частка вуліцы ў [[Траецкае прадмесьце|Траецкім прадмесьці]] да 1866 году называлася Ягораўскай, пасьля — Паліцэйскай, ці Траецка-Паліцэйскай. Вуліца Садовая (існавала на месцы [[Парк імя Янкі Купалы|парку Я.Купалы]]) разьмяшчалася насупраць [[Цэнтральны дзіцячы парк імя Максіма Горкага (Менск)|Гарадскога саду]], а Садова-Набярэжная — на беразе [[Сьвіслач (басэйн Дняпра)|Сьвіслачы]].&lt;ref name=&quot;sac&quot;&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = Сацукевіч | імя = Іван | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://bk.baj.by/lekcyji/historyja/sacukievicz_01.htm| загаловак = Тапанімія вуліц і плошчаў Менска ў ХІХ — пачатку ХХ стагоддзя| фармат = | назва праекту = Беларускі калегіюм| выдавец = | дата = 16 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;

Пасьля рэвалюцыі вуліца мела назву Пралетарскай. На гарадзкой мапе 1934 году вуліца Пралетарская цягнулася ад [[Сьвіслач (басэйн Дняпра)|Сьвіслачы]] праз [[Праспэкт Незалежнасьці (Менск)|Савецкую]] і да вуліцы [[Вуліца Карла Маркса (Менск)|Маркса]]. Ад [[Вуліца Карла Маркса (Менск)|Маркса]] ж і да [[Вуліца Першамайская (Менск)|Першамайскай]] вуліца мела назву Пралетарская—Набярэжная.&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://www.karty.by/wp-content/uploads/2011/06/minsk1934.jpg| загаловак = Плян Менску 1934 г.| фармат = | назва праекту = karty.by| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;

Падчас нацысцкае акупацыі вуліца называлася Артылерыйская.&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://minchanin.esmasoft.com/maps/1941/minsk1941.jpg| загаловак = Плян Менску 1941 г.| фармат = | назва праекту = Библиотека минчанина| выдавец = | дата = 30 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;

== Забудова ==
Як і ў іншых вуліцаў, што ідуць уздоўж ракі (напрыклад, [[Вуліца Пуліхава (Менск)|вуліца Пуліхава]]), забудова вуліцы адметная тым, што прывязаныя да яе будынкі разьмяшчаюцца амаль выключна па левым баку: цотны нумар з адрасам па вуліцы Купалы мае толькі [[Дзяржаўны літаратурны музэй Янкі Купалы|музэй]] вялікага [[Янка Купала|Песьняра]], чыім імём названая вуліца.&lt;ref&gt;Два, акрамя музэю, будынкі пра правым баку вуліцы — [[Беларускі дзяржаўны цырк]] і [[Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатар опэры і балету|Тэатар опэры і балету]] — прывязаныя, адпаведна, да [[Праспэкт Незалежнасьці (Менск)|праспэкту Незалежнасьці]] й плошчы Парыскае Камуны.&lt;/ref&gt;

{| border=0 cellspacing=3 cellpadding=0
| colspan=3 |
|- bgcolor=#dddddd
|| || &amp;nbsp;&amp;nbsp; || width=90% | '''Па цотным баку''' || &amp;nbsp;&amp;nbsp; || width=5% | ''' 
|- valign=top
|'''№ 4'''|| &amp;nbsp; ||[[Дзяржаўны літаратурны музэй Янкі Купалы]]. Адзіны будынак на правым, усходнім баку вуліцы, адрас якога прывязаны да вуліцы Янкі Купалы.&lt;ref&gt;Па цотным баку вуліцы таксама знаходзяцца Менскі&lt;/ref&gt; Пабудаваны ў 1959 годзе прыблізна на месцы, дзе стаяў дом, у якім у 1927—1941 гадох жыў [[Янка Купала]] і які быў спалены ў першыя дні бамбардзіровак гораду ў чэрвені 1941 году. Аўтары праекту будынку — архітэктары І. Валадзько і В. Воўчак.&lt;ref name=&quot;pk&quot;&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://mgke.minsk.edu.by/main.aspx?guid=2921| загаловак = Менскі парк імя Янкі Купалы| фармат = | назва праекту = Менскі дзяржаўны каледж электронікі| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;|| &amp;nbsp; || [[Файл:Музэй Янкі Купалы (Менск) 2013 г..JPG|міні|зьлева|60пкс]]||
|- valign=top
|-
| colspan=3 |
|}
{| border=0 cellspacing=3 cellpadding=0
| colspan=3 |
|- bgcolor=#dddddd
|| || &amp;nbsp;&amp;nbsp; || width=90% | '''Па няцотным баку''' || &amp;nbsp;&amp;nbsp; || width=5% | ''' 
|- valign=top
|'''№ 5'''|| &amp;nbsp; ||Першы будынак на левым, заходнім баку вуліцы. Двухпавярховы дом. Т.зв. «асабняк Амінэты Афлі».&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://minsk-old-new.com/minsk-2997-ru.htm| загаловак = Особняк Ахмеда Офли| фармат = | назва праекту = Менск стары і новы| выдавец = | дата = 7 кастрычніка 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;|| &amp;nbsp; ||[[Файл:Менск Купалы 5.jpg|міні|зьлева|60пкс]]||
|- valign=top
|'''№ 7'''|| &amp;nbsp; ||Дзевяціпавярховы, пяціпад’ездны, 113-кватэрны дом з жылымі і офіснымі памяшканьнямі. Агульная плошча кватэраў — 9334 кв.м.  Пабудаваны ў 1969 годзе. У будынку разьмяшчаюцца офіс сумеснага беларуска-нямецкага прадпрыемства «Бэкер і К»&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://www.becker-system.com/old/contact.shtml| загаловак = «Беккер и Ко»| фармат = сайт кампаніі| назва праекту = | выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; і мэдыцынскі цэнтар «Віта-Арт».&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://www.diva.by/health/catalog/15_3089.html| загаловак = ТАА «Віта-Арт»| фармат = зьвесткі аб кампаніі| назва праекту = | выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;|| &amp;nbsp; ||[[Файл:Менск Купалы 7 (2).JPG|міні|зьлева|60пкс]]||
|- valign=top
|'''№ 9'''|| &amp;nbsp; ||Пяціпавярховы, Г-падобны, чатырохпад’ездны, 52-кватэрны жылы дом. Агульная плошча кватэраў — 4952 кв.м. Дом мае падвойную нумэрацыю — [[Вуліца Кірава (Менск)|вул. Кірава]], 51. Пабудаваны ў 1956 годзе.&lt;ref&gt;На шыльдзе аб прыналежнасьці дому да сьпісу гісторыка-культурных каштоўнасьцяў пазначаны 1950 год.&lt;/ref&gt; Дом занесены ў дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь.&lt;ref name=&quot;hkk&quot;&gt;Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь/склад. В. Я. Абламскі, І. М. Чарняўскі, Ю. А. Барысюк. — Мінск : БЕЛТА, 2009. — 684 с.: іл.&lt;/ref&gt; У будынку разьмяшчаецца Менскі гарадзкі цэнтар здароўя.&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://minsksanepid.by/node/80| загаловак =Менскі гарадзкі цэнтар здароўя | фармат = сайт установы| назва праекту = | выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; Усе дрэвы ў двары дому вырасьціў камсамолец 1920-х гадоў, удзельнік [[Сталінградзкая бітва|Сталінградзкае бітвы]] А. Аліпаў (аб гэтым кажа памятная шыльда ў двары дому).|| &amp;nbsp;||[[Файл:Менск  Купалы 9 (1).JPG|міні|зьлева|60пкс]]||
|- valign=top
|'''№ 11'''|| &amp;nbsp; ||Сяміпавярховы, чатырохпад’ездны, 102-кватэрны жылы дом. Агульная плошча кватэраў — 5482 кв.м. Пабудаваны ў 1959 годзе. У гэтым доме жыла сястра Янкі Купалы [[Леакадзія Раманоўская]].|| &amp;nbsp;||[[Файл:Менск  Купалы 11 (1).JPG|міні|зьлева|40пкс]]||
|- valign=top
|'''№ 13'''|| &amp;nbsp; ||Шасьціпавярховы, Г-падобны, трохпад’ездны, 56-кватэрны жылы дом. Агульная плошча кватэраў — 4946 кв.м. Мае падвойную нумэрацыю — [[Вуліца Карла Маркса (Менск)|вул. Маркса]], 50. Пабудаваны ў 1957 годзе.|| &amp;nbsp;||[[Файл:Менск  Купалы 13.JPG|міні|зьлева|60пкс]]||
|- valign=top
|'''№ 15'''|| &amp;nbsp; ||Пяціпавярховы, чатырохпад’ездны, Г-падобны, 51-кватэрны жылы дом. Агульная плошча кватэраў — 5079 кв.м. Мае падвойную нумэрацыю — [[Вуліца Карла Маркса (Менск)|вул. Маркса]], 45. Пабудаваны ў 1958 годзе. Занесены ў дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь. Аўтар праекту — М. Баршч.&lt;ref name=&quot;hkk&quot;/&gt; || &amp;nbsp;||[[Файл:Менск  Купалы 15.JPG|міні|зьлева|60пкс]]||
|- valign=top
|'''№ 17'''|| &amp;nbsp; ||Дзевяціпавярховы жылы дом. Мае падвойную нумэрацыю — [[Праспэкт Незалежнасьці (Менск)|пр. Незалежнасьці]], 30. Пабудаваны ў 1958 годзе. У будынку разьмяшчаюцца Беларускі саюз музычных  дзеячоў,&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://www.ngo.by/database/ngo/view/466/| загаловак =Беларускі саюз музычных  дзеячоў| фармат = зьвесткі аб грамадзкім аб'яднаньні| назва праекту = ngo.by| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; праектна-вышукальнае камунальнае прадпрыемства «Земпраект»,&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://www.bizby.ru/minsk-zemproekt.html| загаловак =УП «Земпраект»| фармат = зьвесткі аб прадпрыемстве| назва праекту = | выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; рэстаран «Пікавая дама»,&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://pikovayadama.relax.by/| загаловак =Рэстаран «Пікавая дама»| фармат = старонка рэстарану| назва праекту = relax.by| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; кавярня-бар «Плёткі»,&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://mag.relax.by/food/place/10338277-v-minske-otkrylsya-cafe-bar-spletni//| загаловак =Кавярня-бар «Плёткі»| фармат = старонка кавярні| назва праекту = relax.by| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; агенцтва нерухомасьці «Сыльван».&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://www.silvan.by//| загаловак =Агенцтва нерухомасьці «Сыльван»| фармат = сайт агенцтва| назва праекту = | выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;|| &amp;nbsp;||[[Файл:Менск  Купалы 17 (1).JPG|міні|зьлева|60пкс]]||
|- valign=top
|'''№ 19'''|| &amp;nbsp; ||Васьміпавярховы, чатырохпад’ездны, Г-падобны, 133-кватэрны жылы дом. Агульная плошча кватэраў — 2204 кв.м. Мае падвойную нумэрацыю — [[Праспэкт Незалежнасьці (Менск)|пр. Незалежнасьці]], 29. Пабудаваны ў 1957—1958 гг. Занесены ў дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь. Аўтар праекту — М. Баршч.&lt;ref name=&quot;hkk&quot;/&gt;  У будынку разьмяшчаюцца абутковая крама «Тандэм»,&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://tandem.vitrini.by/| загаловак =Крама «Тандэм»| фармат = зьвесткі аб краме| назва праекту = vitrini.by| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; крама адзеньня «Сэзоны»,&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://mixtura.org/navigator/pages/boutique/seasons.html| загаловак =Крама «Сэзоны»| фармат = зьвесткі аб краме| назва праекту = mixtura.org| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; прадуктовая крама «Купалінка».|| &amp;nbsp;||[[Файл:Менск  Купалы 19.JPG|міні|зьлева|60пкс]]||
|- valign=top
|'''№ 21'''|| &amp;nbsp; ||Трохпавярховы офісны будынак, які належыць [[Фэдэрацыя прафсаюзаў Беларусі|Фэдэрацыі прафсаюзаў Беларусі]]. Афіцыйная назва — Рэспубліканскі палац культуры вэтэранаў. У будынку разьмяшчаюцца рэспубліканская і гарадзкая арганізацыі вэтэранаў, Беларускі саюз вэтэранаў вайны ў Аўганістане,&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://afgan.narod.ru/| загаловак =Беларускі саюз вэтэранаў вайны ў Аўганістане| фармат = сайт арганізацыі| назва праекту = narod.ru| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; рэдакцыя газэты «Товарищ»,&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://www.camarade.biz/| загаловак =Газэта «Товарищ»| фармат = сайт газэты| назва праекту = | выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; турыстычныя агенцтвы «Бонус Трэвэл»&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://www.bonus-travel.by/| загаловак =«Бонус Трэвэл»| фармат = сайт агенцтва| назва праекту = narod.ru| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; і «Чайна Камфорт Трэвэл».&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://chinacomfort.by/| загаловак =«Чайна Камфорт Трэвэл»| фармат = сайт агенцтва| назва праекту = narod.ru| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;|| &amp;nbsp;||[[Файл:Менск  Купалы 21.JPG|міні|зьлева|60пкс]]||
|- valign=top
|'''№ 23'''|| &amp;nbsp; ||Пяціпавярховы, чатырохпад’ездны, Г-падобны, 67-кватэрны жылы дом. Агульная плошча кватэраў — 1329 кв.м. Мае падвойную нумэрацыю — [[Вуліца Інтэрнацыянальная (Менск)|вул. Інтэрнацыянальная]], 42. Пабудаваны ў 1959 годзе. На першым паверсе будынку разьмяшчаюцца служба псыхалягічнае дыягностыкі цэнтральнае вайскова-мэдычнае камісіі [[Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь|МУС Беларусі]],&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://www.healthcare.by/deptinfo.php?deptnum=19718| загаловак =Служба псыхалягічнае дыягностыкі| фармат = зьвесткі аб установе| назва праекту = healthcare.by| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; прадстаўніцтва авіякампаніі [[Сыбір (авіякампанія)|«S7 (Сыбір)»]],&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://www.s7.ru/home/about/offices/belarus%27-minsk#.Uh624D_IZU8| загаловак =Прадстаўніцтва авіякампаніі «Сыбір»| фармат = зьвесткі аб прадстаўніцтве| назва праекту = сайт авіякампаніі S7| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; кампанія «АэраБелСэрвіс»,&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://abstour.by/| загаловак =Кампанія «АэраБелСэрвіс»| фармат = сайт кампаніі| назва праекту = | выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; кавярня-бар «Радзівіл»&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://afisha.tut.by/place_uniq.php?up=2803| загаловак =Кавярня-бар «Радзівіл»| фармат = зьвесткі аб кавярні| назва праекту = afisha.tut.by| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, вясельны салён «Be Happy»&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://behappy.relax.by/| загаловак =Вясельны салён «Be Happy»| фармат = зьвесткі аб салёне| назва праекту = relax.by| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.|| &amp;nbsp;||[[Файл:Менск  Купалы 23.JPG|міні|зьлева|60пкс]]||
|- valign=top
|'''№ 25'''|| &amp;nbsp; ||Двухпавярховы будынак, у якім разьмяшчаецца рэстаран «Журавінка»&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://juravinka.relax.by/| загаловак =Рэстаран «Журавінка»| фармат = старонка рэстарану| назва праекту = relax.by| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; і казіно «Juravinka Princess Casino».&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://www.worldofprincess.com/Casino?c=juravinka-princess-casino| загаловак =Казино «Juravinka Princess Casino»| фармат = старонка казіно| назва праекту = worldofprincess.com| выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;|| &amp;nbsp;||[[Файл:Менск  Купалы 25 (1).JPG|міні|зьлева|60пкс]]||
|- valign=top
|'''№ 27'''|| &amp;nbsp; ||Двухпавярховы будынак, у якім разьмяшчаецца нацыянальны выставачны цэнтар «Белэкспа».&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://www.belexpo.by/496/| загаловак =«Белэкспа»| фармат = сайт кампаніі| назва праекту = | выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;|| &amp;nbsp;||[[Файл:Менск  Купалы 27.JPG|міні|зьлева|60пкс]]||
|- valign=top
| || &amp;nbsp; ||Побач з будынкам у двух часовых тэнтавых пабудовах па тым жа адрасе разьмяшчаецца кірмаш «Сьвет кнігаў».&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://www.makbel.by/html/ied_eiea.html| загаловак =Кірмаш «Сьвет кнігаў»| фармат = зьвесткі аб кірмашы| назва праекту = makbel.by | выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;|| &amp;nbsp;||[[Файл:Менск Купалы 27 (2).JPG|міні|зьлева|60пкс]] ||
|- valign=top
|'''№ 29'''|| &amp;nbsp; ||Пяціпавярховы будынак у форме перагарнутай лічбы «7». У будынку да 2012 году разьмяшчаўся другі гарадзкі клінічны шпіталь. Плянуецца знос будынку для пабудовы ў межах вуліцаў Купалы, [[Вуліца Максіма Багдановіча (Менск)|Багдановіча]] і ракі [[Сьвіслач (басэйн Дняпра)|Сьвіслач]] шматфункцыянальнага цэнтру, які аб’яднае ў сабе гатэль, канфэрэнц-залі, рэстараны і інш. Замест інвэстара з [[Аман]]у, які адмовіўся ад рэалізацыі праекту, фінансаваць будаўніцтва будзе інвэстар з [[Аб’яднаныя Арабскія Эміраты|ААЭ]].&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = |url=http://realt.by/news/article/12042/| загаловак =Фонд Султаната Оман ушел. Кто придет на его место?| фармат = сайт http://realt.by| назва праекту = | выдавец = | дата = 28 жніўня 2013 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;|| &amp;nbsp;||[[Файл:Менск  Купалы 29.JPG|міні|зьлева|60пкс]]||
|}

==Паркі==
Вуліца ідзе ўздоўж шэрагу найвялікшых і найпрыгажэйшых паркаў і сквэраў цэнтру [[Менск|беларускае сталіцы]]:
* '''[[Цэнтральны дзіцячы парк імя Максіма Горкага (Менск)|дзіцячы парк імя Горкага]]''' (ад [[Вуліца Першамайская (Менск)|вуліцы Першамайскай]] да [[Вуліца Карла Маркса (Менск)|вуліцы Маркса]])
* '''[[парк імя Янкі Купалы]]''' (ад [[Праспэкт Незалежнасьці (Менск)|праспэкту Незалежнасьці]] да [[Вуліца Інтэрнацыянальная (Менск)|Інтэрнацыянальнае вуліцы]] і ракі [[Сьвіслач (басэйн Дняпра)|Сьвіслач]])
*'''[[Піянэрскі сквэр (Менск)|Піянэрскі сквэр]]''' (ад ракі й да перакрыжаваньня з [[Вуліца Куйбышава (Менск)|вуліцай Куйбышава]])
*'''Алея сяброўства народаў''' (разьмяшчаецца насупраць Піянэрскага сквэру па заходнім баку вуліцы; дрэвы на алеі былі пасаджаныя ў 1960—1970-я гады вядомымі савецкімі ваеначальнікамі, дзяржаўнымі дзеячамі, дэлегацыямі працоўных рэспублікаў былога СССР)
*'''[[Сквэр Траецкая горка (Менск)|сквэр Траецкая горка]]''' (ад [[Вуліца Куйбышава (Менск)|вуліцы Куйбышава]] і да [[Вуліца Максіма Багдановіча (Менск)|вуліцы Багдановіча]])

==Масты==
&lt;gallery&gt;
Менск - Першамайская - мост цераз Сьвіслач.JPG|Мост па [[Вуліца Першамайская (Менск)|Першамайскай вуліцы]] — пачатак вуліцы Купалы
Менск - мост цераз Сьвіслач ля перакрыжаваньня Купалы і Маркса.JPG|Мост ад перакрыжаваньня вуліцаў [[Вуліца Карла Маркса (Менск)|Маркса]] і Купалы ў [[Цэнтральны дзіцячы парк імя Максіма Горкага (Менск)|дзіцячы парк імя Горкага]] 
Менск - мост цераз Сьвіслач па вул. Купалы (1).JPG| Мост па вуліцы Купалы паміж [[Парк імя Янкі Купалы|паркам імя Купалы]] і [[Піянэрскі сквэр (Менск)|Піянэрскім сквэрам]]
&lt;/gallery&gt;

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://wikimapia.org/street/492978/ru/%D1%83%D0%BB-%D0%AF%D0%BD%D0%BA%D0%B8-%D0%9A%D1%83%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B Вуліца Янки Купалы// wikimapia.org]

{{Менск}}
{{Вуліцы Менску (Цэнтральны раён)}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Купалы, вуліца}}
[[Катэгорыя:Вуліцы Менску]]</text>
      <sha1>fscwovyw8ya2wt9n429wcknjsrasmzy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Артур Шапэнгаўэр</title>
    <ns>0</ns>
    <id>77855</id>
    <revision>
      <id>2686092</id>
      <parentid>2636697</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T21:48:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jarash</username>
        <id>794</id>
      </contributor>
      <comment>аўтаматычная вікіфікацыя датаў у картцы, [[ВП:Вікіфікатар|вікіфікацыя]]</comment>
      <origin>2686092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3532" sha1="2syc48pjq5ck7ix6k47d3wdck611iuh" xml:space="preserve">{{Філёзаф
|Імя                 = Артур Шапэнгаўэр
|Арыгінальнае імя    = {{мова-de|Arthur Schopenhauer}}
|Партрэт             = Schopenhauer by Jules Lunteschütz.jpg
|Памер =
|Апісаньне =
|Імя пры нараджэньні =
|Месца нараджэньня = [[Данцыг]] (цяпер [[Польшча]])
|Месца сьмерці = [[Франкфурт-на-Майне]]
|Школа = [[кантыянства]], [[ідэалізм]]
|Пэрыяд =
|Кірунак = [[неклясычная філязофія]], [[ірацыяналізм]]
|Зацікаўленасьці = [[мэтафізыка]], [[эстэтыка]], [[этыка]], [[фэнамэналёгія (філязофія)|фэнамэналёгія]], [[мараль]], [[псыхалёгія]]
|Ідэі =
|Папярэднікі =
|Наступнікі = [[Фрыдрых Ніцшэ]], [[Эдуард фон Гартман]], [[Рыхард Вагнэр]]&lt;ref&gt;[http://slounik.org/154669.html Шапенгаўэр Артур // Культуралогія: Энцыклапедычны даведнік] / Уклад. Дубянецкі Э. — Мн.: БелЭн, 2003. {{ISBN|985-11-0277-6}}&lt;/ref&gt;
|Грамадзянства =
|ВікіКрыніца = :de:s:Arthur Schopenhauer
|Сайт =
}}
'''Артур Шапэнгаўэр''' ({{мова-de|Arthur Schopenhauer}}; [[22 лютага]] [[1788]], [[Данцыг]], цяпер Гданьск — [[21 верасьня]] [[1860]], [[Франкфурт-на-Майне]]) — [[Нямеччына|нямецкі]] філёзаф.

Адзін з самых вядомых мысьляроў [[ірацыяналізм]]у, [[мізантроп]], меў прыхільнасьць да [[нямецкі рамантызм|нямецкага рамантызму]], захапляўся [[містыка]]й, вывучаў філязофію [[Імануіл Кант|Імануіла Канта]] і філязофскія ідэі Ўсходу (у яго кабінэце стаялі бюст Канта і бронзавая статуэтка [[Буда (будызм)|Буды]]), [[Упанішады]], а таксама [[стаіцызм|стоікаў]] — [[Эпіктэт]]а, [[Авідыюс]]а, [[Цыцэрон]]а й іншых, крытыкаваў сваіх сучасьнікаў [[Георг Вільгельм Фрыдрых Гэгель|Гэгеля]] і [[Ёган Готліб Фіхтэ|Фіхтэ]]. Называў існы сьвет, у проціпастаўленьне сафістычным, як ён выказваўся, вымышленьням Ляйбніца, — «найгоршым з магчымых сьветаў», за што атрымаў мянушку «філёзафа [[пэсымізм]]у».

Асноўная філязофская праца — «Сьвет як воля і ўяўленьне» (1819), камэнтаваньнем і папулярызацыяй якой Шапэнгаўэр займаўся да самой сьмерці.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Шапэнгаўэр, Артур}}
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гданьску]]
[[Катэгорыя:Філёзафы нямецкай філязофскай школы]]
[[Катэгорыя:Нямецкія філёзафы]]
[[Катэгорыя:Памерлі ў Франкфурце-на-Майне]]</text>
      <sha1>2syc48pjq5ck7ix6k47d3wdck611iuh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rammstein</title>
    <ns>0</ns>
    <id>78406</id>
    <revision>
      <id>2686042</id>
      <parentid>2645086</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T18:47:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2686042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25723" sha1="6vvb9l9i18h518t7elz5i2xb5qq1gui" xml:space="preserve">{{Музычны гурт
| Назва             = Rammstein
| Лягатып           = Rammstein.svg
| Фота              = Rammstein at Wacken Open Air 2013 06.jpg
| Подпіс = Выступ Rammstein у жніўні 2013 году; верхні ўзровень (зьлева направа): [[Олівэр Рыдэль]], [[Крыстаф Шнайдэр]] і [[Крысьціян Лёрэнц]]; ніжні ўзровень (зьлева направа): [[Паўль Ляндэрс]], [[Тыль Ліндэман]] і [[Рыхард Круспэ]]
| Іншая назва       = Tempelprayers (1993—1994)
| Гады              = 1994&amp;nbsp;— цяпер
| Краіна            = {{Сьцягафікацыя|Нямеччына}}
| Месца ўтварэньня  = [[Бэрлін]]
| Мова              = [[Нямецкая мова|нямецкая]]&lt;!--

--&gt;{{Ref+|Большасьць песьняў напісаная на нямецкай мове, але ёсьць песьні, якія напісаныя на некалькіх мовах, напрыклад «[[Ausländer (самотнік)|Ausländer]]», «Stirb nicht vor mir»&lt;ref name=&quot;RW мовы&quot;&gt;Rammstein World:
* {{Спасылка | спасылка = https://www.rammsteinworld.com/en/lyrics/translations/rosenrot#stirb-nicht-vor-mir-dont-die-before-i-do | загаловак = Stirb nicht vor mir{{Рыска}}Don’t Die Before I Do | выдавец = Rammstein World | дата доступу = 18 лістапада 2024 | мова = en }}
* {{Спасылка | спасылка = https://www.rammsteinworld.com/en/lyrics/translations/rammstein#auslander | загаловак = Ausländer | выдавец = Rammstein World | дата доступу = 18 лістапада 2024 | мова = en }}
* {{Спасылка | спасылка = https://www.rammsteinworld.com/en/lyrics/translations/rosenrot#te-quiero-puta | загаловак = Te quiero puta! | выдавец = Rammstein World | дата доступу = 18 лістапада 2024 | мова = en }}&lt;/ref&gt;. У гурта ёсьць песьня на [[Гішпанская мова|гішпанскай мове]]&amp;nbsp;— «Te quiero puta!»&lt;ref name=&quot;RW мовы&quot; /&gt;.|К}}&lt;!--

--&gt;
| Жанры             = {{Плоскі сьпіс|
* [[Neue Deutsche Härte]]
* [[індастрыял-мэтал]]
* [[гард-рок]]
* [[готык-мэтал]]
  }}&lt;!-- Калі ласка, не дадавайце сюды жанры без крыніцаў. Крыніцы да гэтых жанраў будуць прыведзеныя ніжэй. --&gt;
| Выдаўцы           = {{Плоскі сьпіс|
* [[Motor Music]]
* [[Republic Records|Republic]][[Slash Records|Slash]]
* [[Universal Music Group|Universal]]
* [[Vagrant Records|Vagrant]]
  }}
| Дыскаграфія       = [[Дыскаграфія Rammstein]]
| Зьвязаныя праекты = {{Плоскі сьпіс|
* [[Feeling B]]
* [[First Arsch]]
  }}
| Іншыя праекты     = {{Плоскі сьпіс|
* [[Lindemann]]
* [[Till Lindemann]]
* [[Emigrate]]
* ''Flake feiert Weihnachten''
  }}
| Удзельнікі        = {{Просты сьпіс|
* [[Тыль Ліндэман]]
* [[Рыхард Круспэ]]
* [[Паўль Ляндэрс]]
* [[Олівэр Рыдэль]]
* [[Крыстоф Шнайдэр]]
* [[Крысьціян Лёрэнц|Крысьціян «Фляке» Лёрэнц]]
}}
| Сайт              = https://www.rammstein.de/
}}
'''Rammstein'''{{Заўвага|Нямецкае вымаўленьне&amp;nbsp;— {{МФА2|ˈ|ʁ|a|m|ʃ|t|a|ɪ|n}}, ''Рамштайн'', {{літ|таранны камень}}.}}&amp;nbsp;— [[Нямеччына|нямецкі]] [[Neue Deutsche Härte|Neue-Deutsche-Härte]]-гурт, сфармаваны ў [[Бэрлін]]е, у 1994 годзе. Склад гурта, якая складаецца з вакаліста [[Тыль Ліндэман|Тыля Ліндэмана]], гітарыста [[Рыхард Круспэ|Рыхарда Круспэ]], рытм-гітарыста [[Паўль Ляндэрс|Паўля Ляндэрса]], басіста [[Олівэра Рыдэля]], барабаншчыка [[Крыстаф Шнайдэр|Крыстафа Шнайдэра]] й клявішніка [[Крысьціян Лёрэнц|Крысьціяна «Фляке» Лёрэнца]], застаецца нязьменным на працягу ўсёй гісторыі гурта, як і падыход да напісаньня песьняў, які палягае ў тым, што Ліндэман піша і сьпявае тэксты на інструмэнтальныя фрагмэнты, якія астатнія ўдзельнікі гурта ўжо папярэдне стварылі. Па стане на [[2018 год у музыцы|2018 год]] гурт прадаў каля 20&amp;nbsp;млн копіяў альбомаў&lt;ref&gt;{{Спасылка | спасылка = https://www.musikexpress.de/rammstein-haben-die-arbeiten-am-letzten-album-begonnen-1046451/ | загаловак = Rammstein: Haben die Arbeiten am letzten Album begonnen? | дата публікацыі = 17 красавіка 2018 | выдавец = Musikexpress| дата доступу = 18 лістапада 2024 | archive-date = 6 сакавіка 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190306044503/https://www.musikexpress.de/rammstein-haben-die-arbeiten-am-letzten-album-begonnen-1046451/ | мова = de }}&lt;/ref&gt;. У міжнародным маштабе Rammstein сталі найбуйнейшымі «культурнымі экспартэрамі» Нямеччыны.

Да ўтварэньня гурта некаторыя ейныя ўдзельнікі былі зьвязаныя з панк-рок гуртамі [[Feeling B]] і [[First Arsch]].

Выйграўшы мясцовы конкурс, Rammstein змаглі запісаць дэма-запісы й разаслаць іх на розныя лэйблы, у выніку падпісаўшы кантракт з [[Motor Music]]. Рэліз іхнага дэбютнага альбома, спрадусаванага [[Якаб Хэльнар|Якабам Хэльнарам]]&amp;nbsp;— [[Herzeleid (альбом Rammstein)|''Herzeleid'']]&amp;nbsp;— адбыўся ў 1995 годзе. Хоць альбом спачатку прадаваўся дрэнна, гурт набыў папулярнасьць дзякуючы сваім жывым выступам, і ў выніку альбом дасягнуў шостага месца ў чартах Нямеччыны. Другі альбом, [[Sehnsucht (альбом Rammstein)|''Sehnsucht'']], быў выдадзены ў 1997 годзе й дэбютаваў на першым месцы ў Нямеччыны, пасьля чаго гурт адправіўся ў сусьветны тур, які доўжыўся амаль чатыры гады й спарадзіў пасьпяховыя самотнікі «[[Engel (самотнік)|Engel]]» і «[[Du hast]]», а таксама канцэртны альбом ''[[Live aus Berlin]]'' (1999). Пасьля тура Rammstein падпісалі кантракт з буйным лэйблам [[Universal Music]] і выпусьцілі альбом [[Mutter (альбом)|''Mutter'']] у 2001 годзе. З альбома было выпушчана шэсьць самотнікаў, усе зь якіх трапілі ў чарты па ўсёй Эўропе. Лід-самотнік «[[Sonne]]» дасягнуў другога месца ў чартах Нямеччыны. У 2004 годзе Rammstein выпусьцілі альбом ''[[Reise, Reise]]'', зь якога два самотнікі дасягнулі другога месца ў нямецкіх чартах: «[[Mein Teil]]» і «[[Amerika]]»; першая песьня дасягнула першага месца ў [[Гішпанія|гіпшанскіх]] чартах, стаўшы іхным першым самотнікам №&amp;nbsp;1.

Іхны пяты альбом, [[Rosenrot (альбом)|''Rosenrot'']], быў выдадзены ў 2005 годзе, а лід-самотнік, «[[Benzin]]», дасягнуў шостага месца ў чартах Нямеччыны. Другі канцэртны альбом ''[[Völkerball]]'' выйшаў у 2006 годзе. У 2009 годзе гурт выпусьціў свой шосты альбом ''[[Liebe ist für alle da]]'', лід-самотнік якога, «[[Pussy (самотнік Rammstein)|Pussy]]», стаў першым гітом №&amp;nbsp;1 у Нямеччыне, нягледзячы на спрэчны кліп, у якім была паказаная [[жорсткая парнаграфія]]. Пасьля гэтага група зрабіла перапынак у запісе й некалькі гадоў гастралявала, выпусьціўшы альбом ''[[Made in Germany]]'', а таксама канцэртныя альбомы ''[[Rammstein in Amerika]]'' і [[Rammstein in Paris|''Paris'']]. Rammstein вярнуліся ў 2019 годзе, пасьля дзесяцігодзьдзя адсутнасьці, зь песьняй «[[Deutschland (самотнік Rammstein)|Deutschland]]», якая стала іхным другім гітом №&amp;nbsp;1 у Нямеччыне. Іхны [[Безыменны альбом Rammstein|сёмы студыйны альбом бяз назвы]] выйшаў у траўні 2019 году й дасягнуў нумара 1 у 14 краінах. Падчас [[Пандэмія каранавіруснай інфэкцыі (2019)|лакдаўнаў COVID-19]], гурт спантанна напісаў і запісаў восьмы студыйны альбом [[Zeit (альбом Rammstein)|''Zeit'']], які выйшаў у красавіку 2022 году.

Rammstein быў адным зь першых гуртоў, якія пачалі выкарыстоўваць жанр [[Neue Deutsche Härte]]. Іхны дэбютны альбом прымусіў музычную прэсу ўвесьці гэты тэрмін, а стыль іхнай музыкі ў цэлым быў станоўча ўспрыняты музычнымі крытыкамі. У камэрцыйным пляне гурт вельмі пасьпяховы: ён атрымаў мноства альбомаў №&amp;nbsp;1, а таксама [[Залаты дыск|залатыя]] й [[Плятынавы дыск|плятынавыя сэртыфікацыі]] ў розных краінах сьвету. Іхныя грандыёзныя жывыя выступы, часта суправаджаныя [[піратэхніка]]й, спрыялі росту іхнай папулярнасьці. Нягледзячы на посьпех, гурт ня раз станавіўся абʼектам спрэчак, а ейны агульны імідж падвяргаўся крытыцы; напрыклад, з-за песьні «[[Ich tu dir weh]]» альбом ''Liebe ist für alle da'' прыйшлося перавыдаць у Нямеччыне, выдаліўшы зь яго песьню з-за яе адкрыта сэксуальна-садысцка-мазахісцкага тэксту.

У 2024 годзе зьявіліся зьвесткі пра рэліз новага дакумэнтальнага фільма Rammstein і пра рэліз невыдадзенай песьні «Ramm4», якая выкарыстоўвалась на некаторых канцэртах як інтра.

== Назва гурта ==
[[Файл:Rammstein logos joined.svg|значак|Лягатып Rammstein (з рэлізу [[Mutter (альбом)|''Mutter'']], 2001) і іхная ґарнітура (з пачатку дыскаграфіі гурта)]]

Назва «Rammstein» паходзіць ад назвы амэрыканскай вайсковай базы Рамштайн ({{мова-de|Ramstein}}), якая знаходзіцца на тэрыторыі Нямеччыны ля аднайменнага гораду. [[28 жніўня]] [[1988]] году на базе падчас [[авіяшоў]] з удзелам [[Італія|італьянскай]] авіяцыйнай групы найвышэйшага пілятажу «Фрэчэ трыкалёры» ({{мова-it|Frecce Tricolori}}) адбылося паветранае сутыкненьне трох самалётаў, у выніку якога загінулі 70 чалавек і больш за 300 былі параненыя (гэтай трагедыі прысьвечана аднайменная песьня гурта)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070821083403/http://www.altmusic.ru/bands/Rammstein/!Rammstein.html Герт Хоф. Афіцыйная біяграфія Rammstein]&lt;/ref&gt;. Першая вэрсія назвы гурта нават выглядала як «Rammstein-Flugschau» («Авіяшоў Рамштайн»), прычым з падвойнай літарай «[[М (кірыліца)|М]]».

Ідэя назвы належыць Рыхарду Круспэ, Паўлю Ляндэрсу ды Крысьціяну Лёрэнцу (на той час&amp;nbsp;— удзельнікам гурта «[[Feeling B]]»). Паўль Ляндэрс казаў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070821083403/http://www.altmusic.ru/bands/Rammstein/!Rammstein.html Герт Хоф. Афіцыйная біяграфія Rammstein]&lt;/ref&gt;:

{{Цытата2|Падчас нашых падарожжаў з «Feeling B» мы ўжо мелі дзьве новыя назвы дзеля гурту. Аднойчы мы напісалі на сьцяне нашага аўтобусу «Авіяшоў Рамштайн» ({{мова-de|Rammstein Flugschau}}). Неяк недарэчна… Мы напісалі «Рамштайн» зь дзьвумя літарамі «М», бо ня ведалі, што ў назове таго месца павінна быць толькі адна.}}

Rammstein з падвойным «M» па-нямецку азначае «таранны камень» (бэтонны блёк, якім у Нямеччыне адгарожваюць тратуар ад праезнай часткі). Музыкі лічаць, што гэтае слова гучыць даволі магутна і цьвёрда, а значыць&amp;nbsp;— адпавядае стылю іх песьняў.

== Гісторыя ==
{{Пашырыць разьдзел | дата = 28 кастрычніка 2024 | не напісаны = так }}

=== Беларусь ===
[[Файл:Rammstein in Minsk, 2010.jpg|значак|Rammstein выконваюць песьню «Engel», [[Менск]]]]
Першы канцэрт Rammstein на [[Беларусь|Беларусі]] адбыўся 7 сакавіка 2010 году.

Савет вэтэранаў, а затым савет па маральнасьці, які складаецца з царкоўных дзеячаў і чальцоў Саюза пісьменьнікаў, заклікалі [[Рэжым Лукашэнкі|ўрад краіны]] да скасаваньня канцэрту, абвінаваціўшы гурт у «непрыхаванай прапагандай [[Гомасэксуальнасьць|гомасэксуалізму]], [[садамазахізм]]у й іншых скрыўленьняў, жорсткасьці, гвалту й непрыстойнай лаянцы»&lt;ref name=&quot;Rammstein u Miensku&quot;&gt;[http://www.hitkiller.com/rammstein-v-minske-nacisty-izvrashhency-pgm-marazm.html RAMMSTEIN в Минске, нацисты, извращенцы, ПГМ, маразм]&lt;/ref&gt;.

Потым яны заявілі, што гурт «пагражае беларускай дзяржаўнасьці»&lt;ref name=&quot;Rammstein u Miensku&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://m.dw.com/ru/%D1%80%D0%BE%D0%BA-%D0%B3%D1%80%D1%83%D0%BF%D0%BF%D1%83-rammstein-%D0%BE%D0%B1%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%BB%D0%B8-%D0%B2-%D0%BF%D0%BE%D0%BF%D1%8B%D1%82%D0%BA%D0%B5-%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%80%D1%83%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F-%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9-%D0%B3%D0%BE%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8/a-5275382 Немецкую рок-группу Rammstein обвинили в пропаганде жестокости и насилия]{{Недаступная спасылка|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.&lt;/ref&gt;

Негледзячы на абвінавачваньні, канцэрт адбыўся: у [[Менск-Арэна|Менск-Арэну]] прыйшло больш за 11 000 чалавек&lt;ref&gt;[http://www.hitkiller.com/rammstein-v-minske-show-kotoroe-nuzhno-bylo-uvidet.html RAMMSTEIN в Минске. Шоу, которое нужно было увидеть]&lt;/ref&gt;.

==== Супрацоўніцтва з Белтэлерадыёкампаніяй (2018) ====
У 2018 годзе артысты прыбылі ў [[Менск]] для працы над новым альбомам&amp;nbsp;— «#&amp;nbsp;7»&lt;ref name=&quot;BS&quot;&gt;[https://www.sb.by/articles/muzyka-ikh-svyazala-rammstein.html Музыканты из Rammstein и оркестр Белтелерадиокомпании работают над совместным проектом?]&amp;nbsp;— [[СБ. Беларусь сегодня|Беларусь сёньня]].&lt;/ref&gt;.

{{Блёкавая цытата
| тэкст   = Амаль гатова! Запісваем аркестар і хор у Менску для альбома #&amp;nbsp;7
| аўтар   = Rammstein
| крыніца = [[Facebook]]
}}

Дамову аб супрацоўніцтве з рок-гуртом падпісалі сымфанічны аркестар і акадэмічны хор [[Белтэлерадыёкампанія|Белтэлерадыёкампаніі]]&lt;ref name=&quot;BS&quot; /&gt;.

== Тэксты песьняў і іхныя тэмы ==
[[Файл:TillLindemann2011.jpg|значак|зьлева|Тыль Ліндэман падчас канцэрту Rammstein у сцэнічным вобразе на фэстывалі [[Big Day Out]], [[Аўстралія]], 2011.]]

Тэксты песьняў Rammstein і асабліва іх выкананьне вакалістам Тылем Ліндэманам зьяўляюцца неадʼемным элемэнтам музыкі й ярка характарызуюць ўспрыманьне гурта фанатамі й шырокай публікай. Збольшага гэта тлумачыцца тым, што гурт піша й выконвае песьні пра спрэчныя, табуяваныя альбо ганебныя тэмы, такія як [[BDSM]] («Bück dich», «Feuerräder» і «Ich tu dir weh»{{Ref+|У прыватнасьці тэма [[садамазахізм]]у й зьвязаных зь ім фантазіяў&lt;ref name=&quot;Impericon&quot;&gt;{{Спасылка | загаловак = 5 Brilliant Rammstein Songs with Intense Lyrics | спасылка = https://www.impericon.com/blogs/magazine/5-brilliant-rammstein-songs-with-intense-lyrics | выдавец = impericon.com | дата доступу = 18 лістапада 2024 | мова = en }}&lt;/ref&gt;.|К}}&lt;ref name=&quot;Kerrang! тэксты&quot;&gt;{{Спасылка | загаловак = The 20 greatest Rammstein songs&amp;nbsp;— ranked | спасылка = https://www.kerrang.com/the-20-greatest-rammstein-songs-ranked | аўтар = Sam Law. | дата публікацыі = 13 жніўня 2021 | дата доступу = 18 лістапада 2024 | выдавец = ''[[Kerrang!]]'' | мова = en }}&lt;/ref&gt;), [[гомасэксуальнасьць]] («Mann gegen Mann» і «Reise, Reise»), [[інцэст]] («Spiel mit mir»&lt;ref name=&quot;Impericon&quot; /&gt;, «Laichzeit», «Tier» і «Wiener Blut»), [[сэксуальны гвалт]] («Wiener Blut»&lt;ref name=&quot;DW тэксты&quot; /&gt;, «Tier», «Halleluja», «Hallomann»&lt;ref name=&quot;Louder/#7&quot;&gt;{{Спасылка | спасылка = https://www.loudersound.com/features/the-new-rammstein-album-your-ultimate-track-by-track-guide | загаловак = Rammstein&amp;nbsp;— ''Rammstein'': your ultimate track-by-track guide | аўтар = Briony Edwards, Fraser Lewry, Alice Pattillo. | выдавец = ''[[Louder]]'' | назва праекту = [[Loudersound]] | дата публікацыі = 29 траўня 2020 | дата доступу = 18 лістапада 2024 | мова = en }}&lt;/ref&gt;), [[наркотыкі]] («Kokain» і «Adios»), [[нэкрафілія]] («Heirate mich»), [[сэкс-турызм]] («Pussy» і «Ausländer»), [[піраманія]] («Benzin»&lt;ref name=&quot;Kerrang! тэксты&quot; /&gt;, «Feuer Frei!» і «Hilf mir»), [[канібалізм]] («Mein Teil»&lt;ref name=&quot;Kerrang! тэксты&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;DW тэксты&quot;&gt;{{Спасылка | спасылка = https://www.dw.com/en/rammstein-just-whats-in-those-lyrics/a-50055809 | загаловак = Rammstein: What’s in those lyrics? | аўтар = Laura Döing. | дата публікацыі = 16 жніўня 2019 | дата доступу = 18 лістапада 2024 | мова = en | камэнтар = Цытата: «…A man is slaughtered and eaten [Mein Teil], a girl confined in a basement by a rapist [Wiener Blut]…» }}&lt;/ref&gt; і «Eifersucht»), [[мізантропія]] («Halt»), [[вуаерызм]] («Weit Weg»&lt;ref name=&quot;Louder/#7&quot; /&gt;), крытыка рэлігіі («Asche zu Asche», «Haleluja»{{Ref+|У прыватнасьці крытыка [[Каталіцкая царква|Каталіцкай царквы]] за сэксуальны гвалт над дзяцьмі&lt;ref name=&quot;Kerrang! тэксты&quot; /&gt;.|К}} і «Zeig dich»&lt;ref name=&quot;Louder/#7&quot; /&gt;), гвалт падчас сэксуальнага акту («Wollt ihr das Bett in Flammen sehen?»), [[сталкінг]] («Du riechst so gut»&lt;ref name=&quot;Impericon&quot; /&gt;) і [[прастытуцыя]] («Puppe»&lt;ref name=&quot;Kerrang! тэксты&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Louder/#7&quot; /&gt;).

Тэксты песьняў у асноўным напісаныя ад першай асобы, што вакаліст Тыль Ліндэман апраўдвае большай, дадаткова палярызуючай «непасрэднасьцю»&lt;ref name=&quot;playboy&quot;&gt;{{Артыкул | аўтар = Rudi Raschke, Mario Vigl. | загаловак = Wir haben Grenzen überschritten | выданьне = [[Playboy]] | тып = часопіс | год = студзень 2006 | старонкі = 69 | мова = de }}&lt;/ref&gt;. Тэматыкай большасьці песьняў на раньніх альбомах ''Herzeleid'' і ''Sehnsucht'' зьяўляюцца [[сэкс]] і [[гвалт]]. ''Reise, Reise'', ''Rosenrot'' і альбом бяз назвы ўсё часьцей закранаюць тэму міжасобасных адносін, як, напрыклад, у песьні зь першага альбома «Ohne dich»&lt;ref name=&quot;Kerrang! тэксты&quot; /&gt;. Песьні «Nebel», «Wo bist du», «Stirb nicht vor mir{{Рыска}}Don’t Die Before I Do», «Diamant» і «Tattoo» прысьвечаны жалобе па былым каханым.

== Дыскаграфія ==
{{Асноўны артыкул|Дыскаграфія Rammstein}}
{{Глядзіце таксама|Сьпіс песьняў Rammstein}}

Студыйныя альбомы Rammstein:
* [[Herzeleid (альбом Rammstein)|''Herzeleid'']] (1995)
* [[Sehnsucht (альбом Rammstein)|''Sehnsucht'']] (1997)
* [[Mutter (альбом)|''Mutter'']] (2001)
* ''[[Reise, Reise]]'' (2004)
* [[Rosenrot (альбом)|''Rosenrot'']] (2005)
* ''[[Liebe ist für alle da]]'' (2009)
* [[Безыменны альбом Rammstein|Безыменны]] (2019)
* [[Zeit (альбом Rammstein)|''Zeit'']] (2022)

== Заўвагі ==
=== Асноўныя ===
{{Заўвагі}}

=== Камэнтары ===
{{Крыніцы | група = К }}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.rammstein.de/de/ Афіцыйны сайт гурта]{{ref-de}}{{ref-en}}
* [https://www.youtube.com/rammsteinofficial/ Афіцыйны канал] на [[YouTube]]
* [https://musicbrainz.org/artist/b2d122f9-eadb-4930-a196-8f221eeb0c66 Дыскаграфія Rammstein] на MusicBrainz
* [https://www.discogs.com/artist/Rammstein Дыскаграфія Rammstein] на Discogs

{{Rammstein}}

[[Катэгорыя:Rammstein| ]]
[[Катэгорыя:Гурты ў стылі індастрыял-мэтал]]
[[Катэгорыя:1994 год у музыцы]]
[[Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 1994 годзе]]
[[Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Echo]]
[[Катэгорыя:Нямецкія гэві-мэтал-гурты]]
[[Катэгорыя:Індастрыял-гурты]]
[[Катэгорыя:Сэкстэты]]
[[Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Kerrang! Awards]]
[[Катэгорыя:Ляўрэаты Эўрапейскай музычнай прэміі MTV]]
[[Катэгорыя:Выканаўцы Republic Records]]
[[Катэгорыя:Выканаўцы Slash Records]]
[[Катэгорыя:Ляўрэаты World Music Awards]]</text>
      <sha1>6vvb9l9i18h518t7elz5i2xb5qq1gui</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баварыя Мюнхэн</title>
    <ns>0</ns>
    <id>81091</id>
    <revision>
      <id>2686105</id>
      <parentid>2670365</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:05:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Дасягненьні */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39063" sha1="asl1vgnz96j37cmh3a76gsg6lc6xijg" xml:space="preserve">{{Футбольны клюб
|Назва           = Баварыя
|Лягатып         = FC Bayern München logo (2024).svg
|ПоўнаяНазва     = Fußball-Club Bayern München e. V.
|Горад           = [[Мюнхэн]], [[Нямеччына]]
|Заснаваны       = 27 лютага 1900
|Стадыён         = [[Альянц Арэна]]
|Умяшчальнасьць  = 71 137
|Прэзыдэнт       = 
|Чэмпіянат        = {{Папярэдні футбольны сэзон Нямеччыны|БаварыяМюнЛіга}}
|Сэзон            = {{Папярэдні футбольны сэзон Нямеччыны|БаварыяМюнСэзон}}
|Месца            = {{Папярэдні футбольны сэзон Нямеччыны|БаварыяМюн}}
|Сайт            = 
|Прыналежнасьць  = Нямецкія
| pattern_la1 = _bayern2526h
| pattern_b1 = _bayern2526h
| pattern_ra1 = _bayern2526h
| pattern_sh1 = _bayern2526h
| pattern_so1 = _bayern2526hl
| leftarm1 = FF0000
| body1 = FF0000
| rightarm1 = FF0000
| shorts1 = FF0000
| socks1 = FF0000
| pattern_la2 = _bayern2526a
| pattern_b2 = _bayern2526a
| pattern_ra2 = _bayern2526a
| pattern_sh2 = _bayern2526a
| pattern_so2 = _bayern2526al
| leftarm2 = 
| body2 = 
| rightarm2 = 
| shorts2 =
| socks2 = 
| pattern_la3 = _bayern2526t
| pattern_b3 = _bayern2526t
| pattern_ra3 = _bayern2526t
| pattern_sh3 = _bayern2526t
| pattern_so3 = _bayern2526tl
| leftarm3 = 000000
| body3 = 000000
| rightarm3 = 000000
| socks3 = 000000
}}
«'''Баварыя Мюнхэн'''» ({{мова-de|Fußball-Club Bayern München}}) ― [[Нямеччына|нямецкі]] спартовы клюб, што базуецца ў [[Мюнхэн]]е ([[Баварыя]]). Больш за ўсё вядомы [[футбольны клюб]] спартовай сыстэмы «Баварыя», клюб зьяўляецца рэкардсмэнам па колькасьці айчынных тытулаў: 35-разовы [[Бундэсьліга|чэмпіён Нямеччыны]] й 21-разовы ўладальнік [[Кубак Нямеччыны па футболе|кубка краіны]]. Клюб быў заснаваны ў 1900 годзе адзінаццацю гульцамі з ініцыятывы Франца Ёна{{Зноска|Schulze-Marmeling|2003|Schulze-Marmeling|17—33}}. Нягледзячы на тое, што ў 1932 годзе стаў чэмпіёнам Нямеччыны, да 1963 году каманда выступала ў ніжэйшых лігах. На пачатку й у сярэдзіне 70-х гадоў клюб дабіўся посьпехаў, тройчы запар перамагаючы ў нацыянальным чэмпіянаце (1972, 1973, 1974) і столькі ж разоў у [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Лізе чэмпіёнаў]] (1974, 1975, 1976). Капітанам каманды тады быў [[Франц Бэкенбаўэр]]. З 2006 году хатнія гульні праводзіць на «[[Альянц Арэна|Альянц Арэне]]». Да гэтага 33 сэзоны запар клюб праводзіў гульні на [[Алімпійскі стадыён (Мюнхэн)|Алімпійскім стадыёне]].

Акрамя футбольнага клюбу «Баварыя» таксама існуюць клюбы па [[шахматы|шахматах]], [[гандбол]]е, [[баскетбол]]е, [[гімнастыка|гімнастыцы]], [[боўлінг]]у, [[настольны тэніс|пінг-понгу]].

== Гісторыя ==
=== Пачатак ===
[[Файл:Fcn-fcb1901.jpg|значак|зьлева|Матч «Баварыі» супраць «[[Нюрнбэрг (футбольны клюб)|Нюрнбэргу]]» ў 1901 годзе.]]
«Баварыя» была заснавана сябрамі мюнхэнскага гімнастычнага клюбу. Фактычна гэта было зроблена ў 1900 годзе адзінаццацю гульцамі з ініцыятывы Франца Джона. Цягам некалькіх месяцаў «Баварыя» атрымала шматлікія перамогі над усімі мясцовымі супернікамі, у тым ліку перамогу над «Нордштэрнам» зь лікам 15:0&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.thelocal.de/20150522/fc-bayern-fans-early-history-rediscovered|загаловак=Bayern fans bring club’s earliest years to light|выдавецтва=The Local|дата публікацыі=22.05.2015|копія=https://web.archive.org/web/20150525162232/http://www.thelocal.de/20150522/fc-bayern-fans-early-history-rediscovered|дата копіі=25.05.2015}}&lt;/ref&gt;, і выйшла ў паўфінал чэмпіянату Паўднёвай Нямеччыны 1900—1901 гадоў{{Зноска|Schulze-Marmeling|2003|Schulze-Marmeling|17—33}}. У наступныя гады клюб узяў некалькі мясцовых трафэяў, а ў 1910—1911 гадах «Баварыя» далучылася да навастворанай Крайсьлігі, першай рэгіянальнай баварскай лігі. Клюб перамог у гэтай лізе ў першы ж год, але да пачатку [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] ў 1914 годзе перамог больш не было&lt;ref name=&quot;bayernhistory0045&quot;&gt;{{спасылка|спасылка=http://fcb-erlebniswelt.de/de/historie/meilensteine-ab-1900/1900-1932/index.php|загаловак=1900 bis 1932: Von Beginn an erfolgreich|выдавецтва=FC Bayern Munich Official Website|копія=https://web.archive.org/web/20141028114211/http://fcb-erlebniswelt.de/de/historie/meilensteine-ab-1900/1900-1932/index.php|дата копіі=28.10.2014}}&lt;/ref&gt;{{Зноска|Schulze-Marmeling|2003|Schulze-Marmeling|30—40}}. Да канца першага дзесяцігодзьдзя свайго заснаваньня ў «Баварыі» зьявіўся футбаліст, якога выклікалі ў нацыянальную зборную Нямеччыны. Ім быў Макс Габлёнскі&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{спасылка|аўтар=Kwolek, Sarah-Luisa|спасылка=https://fcbayern.com/de/club/historie/meilensteine-seit-1900/1900-bis-1932-von-beginn-an-erfolgreich|загаловак=Von Beginn an erfolgreich|выдавецтва=FC Bayern München|дата публікацыі=13.07.2016|копія=https://web.archive.org/web/20190401104705/https://fcbayern.com/de/club/historie/meilensteine-seit-1900/1900-bis-1932-von-beginn-an-erfolgreich|дата копіі=01.04.2019}}&lt;/ref&gt;. Да 1920 году ў таварыства ўваходзіла ня больш за 700 сяброў, што зрабіла яе найбуйнейшым футбольным клюбам у Мюнхэне&lt;ref name=&quot;auto1&quot; /&gt;. У паваенныя гады «Баварыя» выйграла некалькі рэгіянальных спаборніцтваў, перш чым стаў пераможцам паўднёванямецкага чэмпіянату ў 1926 годзе, што было паўторана праз два гады&lt;ref name=&quot;bayernhistory0045&quot; /&gt;{{Зноска|Schulze-Marmeling|2003|Schulze-Marmeling|51—63}}. Першы нацыянальны тытул каманды быў здабыты ў 1932 годзе, калі трэнэр [[Рыхард Кон]] прывёў каманду да трыюмфу ў чэмпіянаце Нямеччыны, калі мюнхэнцы перамаглі ў вырашальным матчы франкфурцкі «[[Айнтрахт Франкфурт|Айнтрахт]]» зь лікам 2:0&lt;ref name=&quot;bayernhistory0045&quot; /&gt;.

[[Файл:FC Bayern-Townley (1914).jpg|значак|Каманда 1914 году.]]
Прыход да ўлады [[Адольф Гітлер|Адольфа Гітлера]] рэзка спыніў разьвіцьцё «Баварыі». Прэзыдэнт клюбу [[Курт Ляндаўэр]] і трэнэр Кон пакінулі краіну, бо былі габрэямі. Многія іншыя сябры клюбу таксама былі звольненыя. «Баварыю» абражалі «габрэйскім клюбам», у той час як мясцовы супернік, як то «[[Мюнхэн-1860 (футбольны клюб)|Мюнхэн-1860]]», набыў вялікую падтрымку. Ёзэф Заўтэр быў прыняты на пасаду ў клюб у 1943 годзе, стаўшы адзіным сябрам [[Нацыянал-сацыялістычная нямецкая працоўная партыя|НСДАП]] на пасадзе прэзыдэнта «Баварыі». Пасьля таварыскага матчу ў Швайцарыі некаторыя гульцы «Баварыі» віталі Ляндаўэра, але клюб усьцяж дыскрымінаваўся&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Faller, Heike|спасылка=http://www.zeit.de/2003/23/Sport_2flandauer/komplettansicht|загаловак=Onkel Kurt und die Bayern|дата публікацыі=28.05.2003|копія=https://web.archive.org/web/20141017200655/http://www.zeit.de/2003/23/Sport_2flandauer/komplettansicht|дата копіі=17.10.2014}}&lt;/ref&gt;. На «Баварыю» таксама паўплывала пастанова, згодна зь якім футбалісты павінны былі зноў стаць паўнавартаснымі аматарамі, што прывяло да пераезду адоранага маладога цэнтральнага нападніка [[Оскар Рор|Оскара Рора]] ў [[Швайцарыя|Швайцарыю]]. У наступныя гады «Баварыя» ня здолела захаваць сваю ролю прэтэндэнта на тытул чэмпіёнаў краіны, замест гэтага фінішаваўшы ў сярэдзіне турнірнай табліцы сваёй рэгіянальнай лігі{{Зноска|Schulze-Marmeling|2003|Schulze-Marmeling|101—102}}.

Па заканчэньні [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў 1945 годзе «Баварыя» стала сябрам Обэрлігі-Зюд, паўднёвай лігі нямецкага першага дывізіёну, які ў той час быў падзелены на пяць турніраў. Клюб сутыкнуўся зь цяжкасьцямі, наймаючы і звальняючы 13 трэнэраў паміж 1945 і 1963 гадамі. Ляндаўэр вярнуўся з выгнаньня ў 1947 годзе і зноў быў прызначаны прэзыдэнтам клюбу, а ягоны тэрмін знаходжданьня на пасадзе доўжыўся да 1951 года. Ляндаўэр лічыцца найважнейшай фігурай у пераходзе «Баварыі» да прафэсійнасьці&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.br.de/fernsehen/bayerisches-fernsehen/sendungen/kurt-landauer-der-film/index.html|загаловак=Kurt Landauer: Der Mann, der den FC Bayern erfand|выдавецтва=Bayerischer Rundfunk|копія=https://web.archive.org/web/20141015172638/http://www.br.de/fernsehen/bayerisches-fernsehen/sendungen/kurt-landauer-der-film/index.html|дата копіі=15.10.2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.spiegel.de/sport/fussball/fc-bayern-muenchen-schickeria-ultras-erhalten-julius-hirsch-preis-a-997151.html|загаловак=DFB-Auszeichnung: Bayern-Ultras erhalten Julius-Hirsch-Preis|выдавецтва=Der Spiegel|дата публікацыі=14.10.2014|копія=https://web.archive.org/web/20141018005832/http://www.spiegel.de/sport/fussball/fc-bayern-muenchen-schickeria-ultras-erhalten-julius-hirsch-preis-a-997151.html|дата копіі=18.10.2014}}&lt;/ref&gt;. У 1955 годзе клюб вылецеў з найвышэйшай лігі, але ў наступным сэзоне вярнуўся ў Обэрлігу і ўпершыню стаў уладальнікам Кубка Нямеччыны, перамогшы «[[Фартуна Дусэльдорф|Фартуну]]» з [[Дусэльдорф]]а зь лікам 1:0 у фінале{{Зноска|Schulze-Marmeling|2003|Schulze-Marmeling|105—120}}&lt;ref name=&quot;bayernhistory4667&quot;&gt;{{спасылка|спасылка=http://fcb-erlebniswelt.de/de/historie/meilensteine-ab-1900/1933-1965/index.php|загаловак=1933 bis 1965: Harte Zeiten und Wiederaufbau|выдавецтва=FC Bayern Erlebniswelt|копія=https://web.archive.org/web/20140312074509/http://fcb-erlebniswelt.de/de/historie/meilensteine-ab-1900/1933-1965/index.php|дата копіі=12.03.2014}}&lt;/ref&gt;. Клюб таксама сутыкаўся зь фінансавымі цяжкасьцямі, падышоўшы амаль да банкруцтва ў канцы 1950-х гадоў. Прэзыдэнт Райтлінгер быў зьняты з пасады на выбарах у 1958 годзе прамыслоўцам [[Ролянд Эндлер|Роляндам Эндлерам]], які забясьпечыў фінансавую стабільнасьць клюбу. Пры ім «Баварыя» перажыла свае найлепшыя гады ў Обэрлізе{{Зноска|Schulze-Marmeling|2003|Schulze-Marmeling|120—126}}. Эндлер сышоў у 1962 годзе, калі яго замяніў [[Вільгэльм Нойдэкер]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://fcbayern.com/en/club/fcb-club/wilhelm-neudecker%E2%80%A0|загаловак=Wilhelm Neudecker (†)}}&lt;/ref&gt;, які  разбагацеў на паваенным будаўнічым буме&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://fcbayern.com/en/news/2020/04/april-1962-wilhelm-neudecker-takes-over|загаловак=Wilhelm Neudecker and the beginning of a new era}}&lt;/ref&gt;.

У 1963 годзе Обэрлігі ў Нямеччыне былі аб’яднаныя ў адную нацыянальную лігу, якая атрымала назву [[Бундэсьліга]]. Да новага турніру былі дапушчаныя пяць камандаў з Обэрлігі-Зюд. Крытэрам да кваліфікацыі ў Бундэсьлігу былі вынікі за апошнія дванаццаць гадоў да таго, калі «Баварыя» займала толькі шостае месца. Акрамя таго, мясцовыя супернікі, як то «Мюнхэн-1860», якія займалі сёмае месца, былі чэмпіёнамі апошняга сэзону Обэрлігі-Зюд і атрымалі перавагу на падставе гэтага дасягненьня&lt;ref&gt;Grüne, Hardy (2009). «Christian Karn: Das große Buch der deutschen Fußballvereine». AGON Sportverlag, Kassel. — С. 364, 414.&lt;/ref&gt;. Пасьля таго, як першапачатковыя пратэсты «Баварыі» празь меркаванае несправядлівае абыходжаньне з камандай засталіся безвыніковымі, прэзыдэнт Нойдэкер прыняў выклік і наняў [[Златка Чайкоўскі|Златка Чайкоўскага]], які ў 1962 годзе прывёў «[[Кёльн (футбольны клюб)|Кёльн]]» да перамогі ў чэмпіянаце краіны. Выставіўшы каманду з такімі маладымі гульцамі, як то [[Франц Бэкенбаўэр]], [[Герд Мюлер]] і [[Зэп Маер]], якіх пазьней будуць называць «восяй», яны дамагліся выхаду каманды ў Бундэсьлігу ў 1965 годзе&lt;ref name=&quot;bayernhistory4667&quot; /&gt;.

=== Залатыя гады ===
[[Файл:Beckenbauer perfumo buenos aires.jpg|значак|зьлева|[[Франц Бэкенбаўэр]] (зьлева) быў адным зь лідэраў «Баварыі» і [[Зборная Нямеччыны па футболе|зборнай ФРН]] доўгія гады.]]
У сваім першым сэзоне ў Бундэсьлізе «Баварыя» заняла трэцяе месца і ўзяла [[Кубак Нямеччыны па футболе|Кубак Нямеччыны]]. Гэта дало ёй права на ўдзел у [[Кубак уладальнікаў кубкаў УЭФА|Кубку ўладальнікаў кубкаў]] наступнага году, які яны выйгралі ў фінале супраць шатляндзкага клюбу «[[Рэйнджарз Глазга|Рэйнджарз]]». [[Франц Рот]] правёў вырашальны гол у дадатковы час, дзякуючы чаму матч скончыўся зь лікам 1:0&lt;ref name=&quot;bayernhistory4667&quot; /&gt;. У 1967 годзе «Баварыя» абараніла Кубак Нямеччыны, але павольны прагрэс у цэлым прывёў да таго, што на пасаду трэнэра быў прызначаны [[Бранка Зэбэц]]. Ён замяніў атакуючы стыль гульні «Баварыі» больш дысцыплінаваным падыходам і, такім чынам, дасягнуў першага ў гісторыі клюбу пераможнага дублю, калі мюнхэнцы перамаглі ў розыгрышы лігі і сталі ўладальнікам кубка ў 1969 годзе. «Баварыя», такім чынам, стала пятым клюбам Нямеччыны, якія за адзін сэзон разжыўся дублем, а да таго гэта рабілі дортмундзкая «[[Барусія Дортмунд|Барусія]]», «[[Кёльн (футбольны клюб)|Кёльн]]», «[[Вэрдэр Брэмэн|Вэрдэр]]» і «[[Баер Левэркузэн|Баер]]». Зэбэц скарыстаўся паслугамі толькі 13 гульцоў цягам усяго сезону{{Зноска|Schulze-Marmeling|2003|Schulze-Marmeling|155—158}}.

[[Файл:Gerd Müller c1973 (cropped).jpg|значак|Баварскі бамбардзір [[Герд Мюлер]] у 1973 годзе.]]
[[Уда Лятэк]] ачоліў клюб у 1970 годзе. Па перамозе ў Кубку Нямеччыны ў сваім першым сэзоне Лятэк прывёў «Баварыю» да трэцяга чэмпіёнства ў краіне. Вырашальны матч у сэзоне 1971—1972 гадоў супраць «[[Шальке-04 Гельзэнкірхэн|Шальке-04]]» быў першым матчам на новым [[Алімпіяштадыян (Мюнхэн)|Алімпійскім стадыёне]], а таксама першым матчам у гісторыі Бундэсьлігі, які трансьляваўся ў жывым этэры. «Баварыя» перамагла «Шальке-04» зь лікам 5:1 і заваявала тытул, усталяваўшы некалькі рэкордаў, у тым ліку паводле колькасьці набраных пунктаў і загнаных галоў{{Зноска|Schulze-Marmeling|2003|Schulze-Marmeling|165—171}}. «Баварыя» таксама выйграла наступныя два чэмпіянаты, але вяршыняй стаў трыюмф у [[фінал Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў 1974 году|фінале Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў 1974 году]] супраць гішпанскага «[[Атлетыка Мадрыд|Атлетыка]]», які «Баварыя» выйграла зь лікам 4:0 па перагулёўцы&lt;ref name=&quot;bayernhistory6876&quot;&gt;{{спасылка|спасылка=http://fcb-erlebniswelt.de/de/historie/meilensteine-ab-1900/1966-1979/index.php|загаловак=1966 bis 1979: Goldene Jahre|выдавецтва=FC Bayern Erlebniswelt|копія=https://web.archive.org/web/20141028114812/http://fcb-erlebniswelt.de/de/historie/meilensteine-ab-1900/1966-1979/index.php|дата копіі=28.10.2014}}&lt;/ref&gt;. Гэты тытул адзначыў прарыў клюбу як моцнай сілы на міжнароднай арэне.

У наступныя гады каманда няўдала выступала на ўнутранай арэне, але абараніла свой тытул чэмпіёнаў УЭФА, перамагшы ў [[фінал Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў 1975 году|фінале Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў 1975 году]] супраць «[[Лідс Юнайтэд]]», калі Рот і Мюлер забясьпечылі клюбу перамогу галамі ў канцы матчу. Брытанскія заўзятары ўчынілі забурэньні ў [[Парыж]]ы, праз што ангельскаму клюбу забаранілі браць удзел у эўрапейскім футболе на тры гады&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=http://news.bbc.co.uk/2/hi/special_report/1999/05/99/uniteds_euro_showdown/347144.stm|загаловак=Unlucky Paris match for Leeds|выдавец=BBC Sport|дата публікацыі=19.05.1999|копія=https://web.archive.org/web/20130615124716/http://news.bbc.co.uk/2/hi/special_report/1999/05/99/uniteds_euro_showdown/347144.stm|дата копіі=15.06.2013}}&lt;/ref&gt;. Праз год у фінале ў [[Глазга]] яшчэ адзін гол Рота дапамог перамагчы «[[Сэнт-Эт’ен (футбольны клюб)|Сэнт-Эт’ен]]», дзякуючы чаму «Баварыя» стала трэцім клюбам, які здолеў узяць трафэй тры гады запар. Апошнім трафэем, выйграным «Баварыяй» у гэтую эпоху, стаў Міжкантынэнтальны кубак, у якім яны сьвяткавалі перамогу ў матчы супраць бразыльскага «[[Крузэйру Бэлу-Арызонці|Крузэйру]]» ў двух матчах{{Зноска|Schulze-Marmeling|2003|Schulze-Marmeling|190—198}}. Астатняе дзесяцігодзьдзе было часам зьменаў, і далей «Баварыя» ня брала тытулаў. У 1977 годзе Франц Бэкенбаўэр пераехаў у «[[Нью-Ёрк Космас]]», а ў 1979 годзе Зэп Маер і [[Улі Гёнэс]] сышлі на пэнсію, а Герд Мюлер далучыўся да «[[Форт-Лодэрдэйл Страйкерз]]»{{Зноска|Schulze-Marmeling|2003|Schulze-Marmeling|214—226}}.

=== Супярэчлівыя гады ===
[[Файл:International honours.jpg|значак|зьлева|Частка здабытых трафэяў у клюбным музэі «Баварыі».]]
1980-я гады былі часам няўдачаў па-за полем для «Баварыі», з многімі зьменамі ў кадравым складзе і фінансавымі праблемамі. На полі зьзялі зоркі [[Паўль Брайтнэр|Паўля Брайтнэра]] і [[Карл-Гайнц Румэніге|Карла-Гайнца Румэніге]], дзякуючы чаму клюб часам называлі «Брайтніге». Яны прывялі каманду да тытулаў чэмпіёнаў Нямеччыны ў 1980 і 1981 гадах. Акрамя перамогі ў Кубку Нямеччыны ў 1982 годзе, рушылі ўсьлед два адносна няўдалыя сэзоны, пасьля якіх Брайтнэр скончыў кар’еру, але вярнуўся ў каманды былы трэнэр Уда Лятэк. «Баварыя» ўзяла Кубак Нямеччыны ў 1984 годзе і працягвала дамінаваць у лізе, пяць разоў робячыся чэмпіёнам краіны ў шасьці сэзонах. У 1986 годзе каманда разжылася дублем. Аднак эўрапейскі посьпех быў няўлоўным цягам дзесяцігодзьдзя. «Баварыя» фінішавала на другім месцы ў Кубку эўрапейскіх чэмпіёнаў двойчы ў 1982 і 1987 гадах{{Зноска|Schulze-Marmeling|2003|Schulze-Marmeling|226—267}}.

[[Юп Гайнкес]] быў наняты трэнэрам у 1987 годзе, але пасьля двух запар чэмпіёнскіх тытулаў у [[Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па футболе 1988—1989 гадоў|1988—1989]] і [[Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па футболе 1989—1990 гадоў|1989—1990]] гадах вынікі «Баварыі» пагоршылася. Пасьля таго, як клюб заняў другое месца ў 1990—1991 гадах, ён фінішаваў усяго на пяць пунктаў вышэй за зону вылету ў 1991—1992 гадах. У [[Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па футболе 1993—1994 гадоў|сэзоне 1993—1994 гадоў]] «Баварыя» выбыла ў другім раўндзе Кубка УЭФА ад ангельскага клюбу «[[Норыдж Сіці]]», які быў адзіным ангельскім клюбам, які здолеў перамагчы «Баварыю» на Алімпіяштадыяне за той час, калі «Баварыя» там ладзіла свае хатнія матчы&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fourfourtwo.com/news/on-this-day-in-1993-norwich-stun-bayern-munich-in-uefa-cup-1603018823000|загаловак=On this day in 1993: Norwich stun Bayern Munich in UEFA Cup|выдавецтва=Four Four Two|дата публікацыі=19.10.2020|копія=https://web.archive.org/web/20230411100910/https://www.fourfourtwo.com/news/on-this-day-in-1993-norwich-stun-bayern-munich-in-uefa-cup-1603018823000|дата копіі=11.04.2023}}&lt;/ref&gt;. Франц Бэкенбаўэр заняў пасаду галоўнага трэнэра ў другой палове сэзону 1993—1994 гадоў, зноў выйграўшы чэмпіянат пасьля чатырохгадовага перапынку. Затым Бэкенбаўэр быў прызначаны прэзыдэнтам клюбу{{Зноска|Schulze-Marmeling|2003|Schulze-Marmeling|273—299}}.

Ягоныя пераемнікі на пасадзе трэнэра, як то [[Джаваньні Трапатоні]] і [[Ота Рэггагель]], абодва скончылі сэзон без трафэяў, не апраўдаўшы высокіх чаканьняў кіраўніцтва і заўзятараў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://fcb-erlebniswelt.de/de/historie/meilensteine-ab-1900/1990-1999/index.php|загаловак=1990 bis 1999: Trainerwechsel und Titel|выдавецтва=FC Bayern Erlebniswelt|копія=https://web.archive.org/web/20150403095829/http://fcb-erlebniswelt.de/de/historie/meilensteine-ab-1900/1990-1999/index.php|дата копіі=03.04.2015}}&lt;/ref&gt;. У гэты час гульцы «Баварыі» часьцей зьяўляліся на старонках прэсы, якія спэцыялізаваліся на плётках, а не ў спартовых выданьнях, праз што клюб атрымаў мянушку ФК «Галівуд»&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.goal.com/en-us/news/174/uefa-champions-league/2010/04/08/1869197/cl-comment-van-gaals-bayern-give-new-meaning-to-fc-hollywood|загаловак=CL Comment: Van Gaal's Bayern Give New Meaning to &quot;FC Hollywood&quot;|выдавецтва=Goal (website)|дата публікацыі=08.04.2010|копія=https://web.archive.org/web/20140118141258/http://www.goal.com/en-us/news/174/uefa-champions-league/2010/04/08/1869197/cl-comment-van-gaals-bayern-give-new-meaning-to-fc-hollywood|дата копіі=18.01.2014}}&lt;/ref&gt;. Франц Бэкенбаўэр ненадоўга вярнуўся ў канцы [[Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па футболе 1995—1996 гадоў|сэзону 1995—1996 гадоў]] у якасьці часовага трэнэра і прывёў сваю каманду да перамогі ў Кубку УЭФА, адолеўшы ў фінале «[[Бардо (футбольны клюб)|Бардо]]»&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0250-0c50f0a28936-3df7b95f7433-1000--1995-96-klinsmann-sparks-bayern-triumph/|загаловак=1995/96: Klinsmann sparks Bayern triumph|выдавецтва=UEFA|дата публікацыі=01.06.1996|копія=https://web.archive.org/web/20230227152608/https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0250-0c50f0a28936-3df7b95f7433-1000--1995-96-klinsmann-sparks-bayern-triumph/|дата копіі=27.02.2023}}&lt;/ref&gt;. У сэзоне 1996—1997 гадоў Трапатоні зноў заступіў на трэнэрскую пасаду вярнуўся, здолеўшы трыюмфаваць у Бундэсьлізе. У наступным сэзоне «Баварыя» саступіла тытул навічку «[[Кайзэрсьляўтэрн (футбольны клюб)|Кайзэрсьляўтэрну]]», у выніку чаго Трапатоні быў вымушаны сысьці з пасады ў другі раз{{Зноска|Schulze-Marmeling|2003|Schulze-Marmeling|307—345}}&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.dw.com/en/kaiserslautern-defy-bayern-munich-and-the-odds-to-win-1997-98-bundesliga/a-52932203|загаловак=The most unlikely Bundesliga winners of all|выдавецтва=Deutsche Welle|копія=https://web.archive.org/web/20230327095305/https://www.dw.com/en/kaiserslautern-defy-bayern-munich-and-the-odds-to-win-1997-98-bundesliga/a-52932203|дата копіі=27.03.2023}}&lt;/ref&gt;.

== Дасягненьні ==
* [[Бундэсьліга|Чэмпіён Нямеччыны]] ('''35'''):
** 1932, 1969, 1972, 1973, 1974, 1980, 1981, 1985, 1986, 1987,
** 1989, 1990, 1994, 1997, 1999, 2000, 2001, 2003, 2005, 2006, 
** 2008, 2010, 2013, 2014, 2015, [[Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па футболе 2015—2016 гадоў|2016]], [[Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па футболе 2016—2017 гадоў|2017]], [[Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па футболе 2017—2018 гадоў|2018]], [[Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па футболе 2018—2019 гадоў|2019]], [[Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па футболе 2019—2020 гадоў|2020]],
** [[Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па футболе 2020—2021 гадоў|2021]], [[Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па футболе 2021—2022 гадоў|2022]], [[Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па футболе 2022—2023 гадоў|2023]], [[Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па футболе 2024—2025 гадоў|2025]], [[Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па футболе 2025—2026 гадоў|2026]]

* Уладальнікі [[Кубак Нямеччыны па футболе|Кубка Нямеччыны]] ('''21'''): 
** 1957, 1966, 1967, 1969, 1971, 1982, 1984, 1986, 1998, 2000,
** 2003, 2005, 2006, 2008, 2010, 2013, 2014, 2016, 2019, 2020,
** 2026

* Уладальнікі [[Супэркубак Нямеччыны па футболе|Супэркубка Нямеччыны]] ('''12'''):
** 1987, 1990, 2010, 2012, 2016, 2017, 2018, 2020, 2021, 2022
** 2025, 2026

* Пераможцы [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Лігі чэмпіёнаў]] ('''6'''): 
** 1974, 1975, 1976, 2001, [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2012—2013 гадоў|2013]], [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2019—2020 гадоў|2020]]

* Уладальнікі [[Кубак уладальнікаў кубкаў УЭФА|Кубка ўладальнікаў кубкаў]] ('''1'''): 
** 1967

* Уладальнікі [[Ліга Эўропы УЭФА|Кубка УЭФА]] ('''1'''): 
** 1996

* Уладальнікі [[Супэркубак УЭФА|Супэркубка УЭФА]] ('''2'''): 
** 2013, 2020

* Уладальнікі [[Міжкантынэнтальны кубак|Міжэкантынэнтальнага кубка]] ('''2'''):
** 1976, 2001

== Стадыён ==
[[Файл:Allianz Arena Pahu.jpg|значак|Хатні стадыён клюбу [[Альянц Арэна]], які быў адкрыты ў 2005 годзе.]]
Да 1925 году «Баварыя» гуляла на адным з самых старых футбольных збудаваньняў Нямеччыны, так званай першай трыбуны гораду. З 1925 году «Баварыя» падзяліла муніцыпальны стадыён з клюбам «[[Мюнхэн-1860 (футбольны клюб)|1860 Мюнхэн]]». Стадыён у народзе называўся як «Шосты» ({{мова-de|«Sechzger»}}). Ён быў амаль цалкам разбураны падчас [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]], на рэканструкцыю было выдаткавана нямала высілкаў, але ўсё ж стадыён быў уведзены ў прызначаны тэрмін і ўмяшчаў 44 тысячы чалавек.

Да [[Летнія Алімпійскія гульні 1972 году|Летніх Алімпійскіх гульняў 1972 году]] ў Мюнхэне быў пабудаваны [[Алімпійскі стадыён (Мюнхэн)|Алімпійскі стадыён]]. У тым жа годзе «Баварыя» пераехала на Алімпійскі стадыён. Трыбуны стадыёну й частка тэрыторыі алімпійскага парку былі пакрытыя гіганцкімі вісячымі перакрыцьцямі-абалонкамі архітэктара [[Фрай Ота|Фрая Ота]]. Стадыён дагэтуль уражвае архітэктурнай лёгкасьцю. Першапачаткова ўмяшчальнасьць стадыёна дасягала 79 тысячаў чалавек. У наступныя гады стадыён выпрабаваў некалькі мадыфікацыяў. Цяпер стадыён мае здольнасьць зьмяшчаць у сябе 69 тысячаў заўзятараў для нацыянальных спаборніцтваў, і 59 тысячаў гледачоў для міжнародных спаборніцтваў, розных эўрапейскіх кубкаў. У канцы 1990-х стадыён састарэў у пляне інфраструктуры й выгоды для гледачоў.

У 2002 годзе сумесна з «1860 Мюнхэн» быў пабудаваны новы дасканалы стадыён «[[Альянц Арэна]]», на якой усе свае матчы праводзіць «Баварыя». Арэна падсьвятляецца рознымі колерамі ў залежнасьці ад колеру клюбу, які на ёй гуляе. Арэна падсьвечваецца чырвоным, калі на ёй выступае «Баварыя»; блакітным — калі гуляе «1860 Мюнхэн»; белым — калі гуляе [[Зборная Нямеччыны па футболе|зборная Нямеччыны]].

== Склад ==
: ''Актуальны на 21 лютага 2026 году''
{{Склад}}
{{Гулец1|1|Q107365|Бр|капітан}}
{{Гулец1|2|Q20723878|Аб|}}
{{Гулец1|3|Q28699707|Аб|}}
{{Гулец1|4|Q14640027|Аб|}}
{{Гулец1|6|Q13865408|ПА|}}
{{Гулец1|7|Q59490|Нап|}}
{{Гулец1|8|Q520721|ПА|}}
{{Гулец1|9|Q969725|Нап|}}
{{Гулец1|10|Q96072055|ПА|}}
{{Гулец1|11|Q100144350|Нап|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Чэлсі Лёндан|Чэлсі]]}}
{{Гулец1|14|Q28531111|Нап|}}
{{Гулец1|17|Q62050484|Нап|}}
{{Падзел складу}}
{{Гулец1|19|Q23540953|Аб|}}
{{Гулец1|20|Q111308591|ПА|}}
{{Гулец1|21|Q30933054|Аб|}}
{{Гулец1|22|Q4241680|Аб|}}
{{Гулец1|26|Q60340|Бр|}}
{{Гулец1|27|Q18670270|Аб|}}
{{Гулец1|39|Q137733792|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Гамбінас Старз Мандынары|Гамбінас]]}}
{{Гулец1|40|Q116752839|Бр|}}
{{Гулец1|42|Q130776450|ПА|}}
{{Гулец1|44|Q65950201|Аб|}}
{{Гулец1|45|Q121068701|ПА|}}
{{Гулец1|48|Q134926727|Бр|}}
{{Канец складу}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{кніга|імя=Dietrich|прозьвішча=Schulze-Marmeling|загаловак=Die Bayern. Die Geschichte des deutschen Rekordmeisters|выдавецтва=Die Werkstatt|год=2003|старонкі=30–40|isbn=3-89533-426-X|ref=Schulze-Marmeling}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20080815023101/http://www.fcbayern.t-home.de/en/ Афіцыйны сайт клюбу]{{ref-en}}

{{Склад ФК «Баварыя» Мюнхэн}}
{{Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па футболе}}
{{Пераможцы Лігі чэмпіёнаў УЭФА}}

[[Катэгорыя:Баварыя Мюнхэн| ]]</text>
      <sha1>asl1vgnz96j37cmh3a76gsg6lc6xijg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гетэрасэксуальнасьць</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85967</id>
    <revision>
      <id>2686002</id>
      <parentid>2384292</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:14:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45760-73</username>
        <id>99646</id>
      </contributor>
      <origin>2686002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2837" sha1="ru9z9uqjkb3imzx0401so9l2d7ytgds" xml:space="preserve">{{Ня блытаць|Гомасэксуальнасьць|гомасэксуальнасьцю|плоцевай цягай да асобаў сваёй плоці}}
[[Файл:Heterosexual Flag (proposed).png|значак|Адны з сымбаляў гетэрасэксуальнасьці]]
[[Файл:Just a touch is all I need.jpg|значак|Гетэрасэксуальная пара]]
'''Гетэрасэксуа́льнасьць''' (ад [[грэцкая мова|грэц.]] έτερος іншы + [[лацінская мова|лац.]] ''sexus'' плоць) — у шырокім сэнсе слова фэномэн чалавечай сэксуальнасьці, які ўключае або можа ўключаць у сябе гетэрасэксуальную арыентацыю, гетэрасэксуальную ідэнтычнасьць і гетэрасэксуальныя паводзіны.

У вузкім сэнсе слова гетэрасэксуальнасьць — гэта адна з сэксуальных арыентацый, вызначаная як эмацыйная, рамантычная (плятанічная), эратычная (пачуцьцёвая) альбо палавая цяга да асобаў процілеглай стаці. Зьяўляецца адной з трох сэксуальных арыентацый нароўні з [[гомасэксуальнасьць|гомасэксуальнасьцю]] і [[бісэксуальнасьць|бісэксуальнасьцю]].

Гетэрасэксуальная арыентацыя зьяўляецца самай распаўсюджанай на Зямлі. Шматлікія завуць яе таксама «традыцыйная арыентацыя».

У сувязі са шматзначнасьцю тэрміна «гетэрасэксуальнасьць» у навуковай літаратуры ў апошні час стала прынята карыстацца ўдакладняючымі або вузейшымі тэрмінамі — напрыклад, казаць аб гетэрасэксуальнай арыентацыі або гетэрасэксуальных паводзінах, аб гетэрасэксуальнасьці ў цэлым (як зьяве) або аб гетэрасэксуальнасьці як кропцы на падшкале «сэксуальнасьць» [[шкала Кінсі|шкалы Кінсі]], за выключэньнем сытуацыяў, калі сэнс тэрміну «гетэрасэксуальнасьць» ясны з кантэксту.

[[Катэгорыя:Гендэр]]
[[Катэгорыя:Сэксуальная арыентацыя]]
[[Катэгорыя:Міжасабовыя адносіны]]</text>
      <sha1>ru9z9uqjkb3imzx0401so9l2d7ytgds</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колін Дойл</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88812</id>
    <revision>
      <id>2686135</id>
      <parentid>2626822</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:16:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Вонкавыя спасылкі */ стыль</comment>
      <origin>2686135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="645" sha1="qwg4epcf3p0xfueo8orphry49bdhz2m" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Колін Энтані Дойл''' ({{мова-en|Colin Anthony Doyle}}; {{Н}} 12 чэрвеня 1985 году, [[Корк]], [[Ірляндыя]]) — [[Ірляндыя|ірляндзкі]] футбаліст, брамнік. Цягам кар’еры бараніў колеры [[Зборная Ірляндыі па футболе|нацыянальнай зборнай Ірляндыі]].

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Transfermarkt}}
* {{Worldfootball}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Дойл, Колін}}
[[Катэгорыя:Ірляндзкія футбалісты]]</text>
      <sha1>qwg4epcf3p0xfueo8orphry49bdhz2m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Эшлі Янг</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88843</id>
    <revision>
      <id>2686090</id>
      <parentid>2630979</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T21:38:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>скончыў кар’еру</comment>
      <origin>2686090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2803" sha1="q0f24sjclcfxw2yii0ej8l6yhvohpky" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Эшлі Сайман Янг''' ({{мова-en|Ashley Simon Young}}; {{Н}} 9 ліпеня 1985 году, [[Стывэныдж]], [[Ангельшчына]]) — колішні [[Ангельшчына|ангельскі]] футбаліст, паўабаронца. Ягоны брат, [[Льюіс Янг]], таксама футбаліст. Сваю кар’еру Эшлі распачаў у клюбе «[[Ўотфард (футбольны клюб)|Ўотфард]]». Першую гульню згуляў у 2003 годзе, але ў асноўны склад стаў трапляць толькі ў сэзоне 2004—2005 гадоў. У студзені 2007 году перайшоў у стан «[[Астан Віла Бірмінггэм|Астан Вілы]]» за 9,6 мільёну фунтаў. Доўгі час бараніў колеры «[[Манчэстэр Юнайтэд]]».

== Дасягненьні ==
'''«Манчэстэр Юнайтэд»''':
* [[Чэмпіянат Ангельшчыны па футболе|Чэмпіён Ангельшчыны]]: 2013
* Уладальнік [[Кубак Ангельшчыны па футболе|Кубка Ангельшчыны]]: 2016
* Уладальнік [[Кубак футбольнай лігі Ангельшчыны|Кубка футбольнай лігі]]: 2017
* Уладальнік [[Супэркубак Ангельшчыны па футболе|Супэркубка Ангельшчыны]]: 2011
* Пераможца [[Ліга Эўропы УЭФА|Лігі Эўропы]]: 2017

'''«Інтэрнацыянале»''':
* [[Чэмпіянат Ангельшчыны па футболе|Чэмпіён Ангельшчыны]]: 2021

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.avfc.co.uk/page/PlayerProfiles/0,,10265~23776,00.html Профіль на афіцыйным сайце «Астан Вілы»]
* [http://www.thefa.com/England/MensSeniorTeam/Archive.aspx?p=315002 Профіль на старонцы Ангельскай футбольнай асацыяцыі]

{{Навігацыйная група
|назоў = Янг у складзе [[Зборная Ангельшчыны па футболе|зборнай Ангельшчыны]] на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]] і [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|Эўропы]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Ангельшчына}};
|Ангельшчына на ЧЭ-2012
|Ангельшчына на ЧС-2018
}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Янг, Эшлі}}
[[Катэгорыя:Ангельскія футбалісты]]</text>
      <sha1>q0f24sjclcfxw2yii0ej8l6yhvohpky</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sony Ericsson S312</title>
    <ns>0</ns>
    <id>91606</id>
    <revision>
      <id>2686044</id>
      <parentid>1880976</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T18:55:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2686044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4765" sha1="9937vfjs6rehx16dxamh96dylv52jd5" xml:space="preserve">{{Мабільны тэлефон
| Назва            = Sony Ericsson S312
| Фота             = [[Файл:Sony Ericsson S312.JPG|200px]]
| Вытворца         = [[Sony Ericsson]]
| Дыяпазоны частасьцяў = [[GSM 900]], [[GSM 1800]], [[GPRS]], [[EDGE]]
| Тып корпусу      = клясычны
| Канструкцыя      = 
| Антэна           = убудаваная
| Вага             = 80 г
| Памер            = 100 x 46 x 12.5
| Фотакамэра       = 2 Мп, 1600 x 1200
| Інтэрфэйсы       = 
}}

'''Sony Ericsson S312''' — мабільны тэлефон фірмы [[Sony Ericsson]]. Апарат належыць да сярэдняга сэгмэнту, але таксама па сваіх уласьцівасьцях набліжаны да бізнэс сэрыі. Анансаваны 7 красавіка 2009 году. у продаж паступіў у 2 квартале 2009&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20091009032213/http://www.mobileburn.com/review.jsp?Id=6773 Mobileburn: Sony Ericsson S312 affordable 2 megapixel shooter]&lt;/ref&gt;.

{{clear}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Тэхнічныя характарыстыкі Sony Ericsson S312'''
|-
! colspan=2 |Агульныя характарыстыкі
|-
| class=shadow | Дата выхаду на рынак||2009 г. 
|-
| class=shadow | Дыяпазоны частасьцяў||[[GSM 900]], [[GSM 1800]], [[GPRS]], [[EDGE]]
|-
| class=shadow | SAR||няма дадзеных
|-
! colspan=2 |Памеры й вага
|-
| class=shadow | Вага||80 г
|-
| class=shadow | Памеры||100x46x12.5 мм
|-
| class=shadow | Аб’ём||
|-
! colspan=2 |Канструкцыя||
|-
| class=shadow | Тып корпусу||клясычны
|-
| class=shadow | Антэна||убудаваная
|-
| class=shadow | Зьменнныя панэлі||
|-
| class=shadow | Варыянты колеру корпусу||Dawn Blue, Honey Silver
|-
| class=shadow | Матэрыял корпусу||плястык
|-
| class=shadow | Аксэлеромэтар||не
|-
| class=shadow | Канструкцыя||трубка
|-
! colspan=2 |Тэлефонная кніжка і арганайзэр
|-
| class=shadow | Пошук па кніжцы||ёсьць
|-
| class=shadow | Абмен паміж SIM-картай і ўнутранай памяцьцю||ёсьць
|-
| class=shadow | Арганайзэр||будзільнік, калькулятар, каляндар, плянавальнік задачаў, нататкі, дыктафон, гульні 
|-
! colspan=2 |Званкі
|-
| class=shadow | Тып мэлёдыяў||поліфанічныя (40-танальны), MP3-мэлёдыі
|-
! colspan=2 |Сувязь
|-
| class=shadow | Інтэрфэйсы||Bluetooth 2.0, Стэрэа Bluetooth (A2DP)
|-
| class=shadow | Доступ у інтэрнэт||WAP 2.0 (браўзэр NetFront, падтрымка xHTML); GPRS/EDGE class 10; EDGE; AVRCP
|-
| class=shadow | Мадэм||
|-
| class=shadow | Сынхранізацыя з кампутарам||ёсьць, USB 2.0
|-
! colspan=2 |Паведамленьні
|-
| class=shadow | Дадатковыя функцыі SMS||увод тэксту са слоўнікам ([[T9]] Text Input®), шаблёны паведамленьняў
|-
| class=shadow | MMS||ёсьць
|-
! colspan=2 |Экран
|-
| class=shadow | Тып экрана||каляровы экран TFT, 262144 колераў
|-
| class=shadow | Памер экрана||176x220, 1,9&quot;
|-
| class=shadow | Беларусіфікаваньне||не
|-
! colspan=2 |Мультымэдыйныя магчымасьці
|-
| class=shadow | Убудаваная фотакамэра||1600x1200 (2 млн. пікс.), лічбавы zoom 2.5 X
|-
| class=shadow | Запіс відэаролікаў||есьць
|-
| class=shadow | Камэра для відэаканфэрэнцыяў||не
|-
| class=shadow | Аўдыё||MP3-прайгравальнік, FM-радыё
|-
| class=shadow | Гульні||ёсьць 
|-
| class=shadow | Java-прыкладаньні||ёсьць
|-
| class=shadow | Аб’ём убудаванай памяці||15 Мб
|-
| class=shadow | Тып карты памяці||Memory Stick Micro M2™
|-
! colspan=2 |Акумулятар
|-
| class=shadow | Тып акумулятара||Li-ion 
|-
| class=shadow | Ёмістасьць акумулятара||950 мАг
|-
| class=shadow | Час гутаркі||8 гадзін 
|-
| class=shadow | Час чаканьня||400 гадзін
|}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{Тэлефоны Sony Ericsson}}

[[Катэгорыя:Мабільныя тэлефоны Sony Ericsson|S312]]</text>
      <sha1>9937vfjs6rehx16dxamh96dylv52jd5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Скот Паркер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93750</id>
    <revision>
      <id>2686088</id>
      <parentid>2621696</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T21:18:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5201" sha1="0gv892o6edv8brqn00i9tac9cqdtz7g" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Скот Мэт’ю Паркер''' ({{мова-en|Scott Matthew Parker}}; {{Н}} 13 кастрычніка 1980 году, [[Ламбэт]], [[Ангельшчына]]) — [[Ангельшчына|ангельскі]] футбаліст, цэнтральны паўабаронца. За [[зборная Ангельшчыны па футболе|нацыянальную зборную Ангельшчыны]] правёў 18 гульнаў. Цяпер працуе трэнэрам.

== Біяграфія ==
Нарадзіўся ў прадмесьці [[Лёндан]]у ў [[Ламбэт]]. Займаўся ў футбольнай акадэміі «[[Чарлтан Атлетык Лёндан|Чарлтан Атлетык]]», у ліпені 2004 году перайшоў у «[[Чэлсі Лёндан|Чэлсі]]», пасьля сэзону ў складзе «арыстакратаў» сышоў у «[[Ньюкасл Юнайтэд]]», быў гульцом таксама «[[Ўэст Гэм Юнайтэд]]» і «[[Тотэнгэм Готспур]]».

== Кар’ера ==
=== Клюбная ===
За «[[Чарлтан Атлетык Лёндан|Чарлтан Атлетык]]» згуляў 128 матчаў і забіў 9 мячоў, пасьля чаго ў 2004 годзе перайшоў у «[[Чэлсі Лёндан|Чэлсі]]», падпісаўшы дамову на 4,5 году. Сума трансфэру склала 12 млн фунтаў. Паркер быў першапачаткова падпісаны, як зьменшчык для [[Клёд Макелеле|Клёда Макелеле]] й [[Фрэнк Лэмпард|Фрэнка Лэмпарда]], што давала яму ня надта шмат шанцаў зьявіцца на полі. Ён забіў свой адзіны гол за «Чэлсі» ў матчы супраць клюбу «[[Портсмут (футбольны клюб)|Портсмут]]».

У ліпені 2005 году Паркер быў прададзены ў «[[Ньюкасл Юнайтэд]]» за суму роўную 6,5 млн фунтаў. Паркер стаў рэгулярным гульцом першай каманды й быў адным зь нямногіх, хто здолеў паказаць стабільную гульню на працягу ўсяго сэзону, які «Ньюкасл» скончыў на сёмым месцы. Ён забіў свой першы гол за «сарокаў» у гульні супраць свайго былога клюбу «Чарлтану», у якой яго каманда прайграла зь лікам 3:1. У сакавіку 2006 году з-за [[монануклеёз]]у сэзон для гульца быў скончаны, з-за чаго ён ня здолеў пазмагацца за месца ў зборнай перад [[чэмпіянат сьвету па футболе 2006 году|чэмпіянатам сьвету 2006 году]]. У ліпені 2006 году Паркер стаў капітанам клюбу.

У чэрвені 2007 году «[[Ўэст Гэм Юнайтэд]]» набыў Скота Паркера за 7 млн фунтаў стэрлінгаў. Гэты пэрыяд стаў для гульца настолькі ўдалым, што з 2008 па 2011 гады Скота тройчы разоў прызнавалі найлепшым гульцом клюбу. Дзякуючы выдатнай гульні ў складзе «малатабойцаў» 31 жніўня 2011 году «[[Тотэнгэм Готспур|Тотэнгэм]]» набыў гульца за 5,5 млн фунтаў стэрлінгаў.

19 жніўня 2013 году Паркер падпісаў трохгадовы кантракт з «[[Фулгэм (футбольны клюб)|Фулгэмам]]»&lt;ref&gt;[http://www.fulhamfc.com/news/2013/august/19/scott-parker-signs Scott Parker Signs]. Fulham F.C.&lt;/ref&gt;.

=== Міжнародная ===
Міжнародны дэбют Паркера за [[зборная Ангельшчыны па футболе|нацыянальную зборную Ангельшчыны]] адбыўся 16 лістапада 2003 году, калі ён зьмяніў на полі на 66-й хвіліне [[Ўэйн Руні|Ўэйна Руні]]&lt;ref&gt;[http://www.thefa.com/England/All-Teams/Players/P/Scott-Parker «Scott Parker»]. Football Association&lt;/ref&gt;.

== Дасягненьні ==
'''«Чэлсі»''':
* [[Чэмпіянат Ангельшчыны па футболе|Чэмпіён Ангельшчыны]]: 2005

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20091106225741/http://www.whufc.com/articles/scott-parker-west-ham_2228487_5570 Профіль на афіцыйным сайце «Ўэст Гэм Юнайтэд»]

{{Ангельшчына на ЧЭ-2012}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Паркер, Скот Мэт’ю}}
[[Катэгорыя:Ангельскія футбалісты]]</text>
      <sha1>0gv892o6edv8brqn00i9tac9cqdtz7g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бардзеяў</title>
    <ns>0</ns>
    <id>95329</id>
    <revision>
      <id>2686051</id>
      <parentid>2506219</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:16:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ČarnaruskiVoin перанёс старонку [[Бардзеёў]] у [[Бардзеяў]]: Паколькі ў славацкай мове націск на першы склад заўсёды</comment>
      <origin>2506219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5508" sha1="6ebk7se4nvrzg8qzc2o8ahfc7eaehnz" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Славаччына
|Назва                               = Бардзеёў
|Статус                              = горад
|Назва ў родным склоне               = Бардзеёва
|Назва на мове краіны                = Bardejov
|Герб                                = Coat of Arms of Bardejov.svg
|Сьцяг                               = 
|Гімн                                = 
|Дата заснаваньня                    = 
|Першыя згадкі                       = 1241
|Статус з                            = 
|Магдэбурскае права                  = 
|Былая назва                         = 
|Мясцовая назва                      = 
|Край                                = [[Прэшаўскі край|Прэшаўскі]]
|Раён                                = 
|Рэгіён                              = 
|Прэзыдэнт места                     = 
|Пасада кіраўніка                    = 
|Кіраўнік                            = 
|Плошча                              = 
|Крыніца плошчы                      = 
|Вышыня                              = 283
|Унутраны падзел                     = 
|Колькасьць насельніцтва             = 33020
|Год падліку колькасьці              = 2010
|Крыніца колькасьці насельніцтва     = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва   = 
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = 
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі  = 
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі      = 
|Этнічны склад насельніцтва          = 
|Год падліку этнічнага складу        = 
|Нацыянальны склад насельніцтва      = 
|Год падліку нацыянальнага складу    = 
|Колькасьць двароў                   = 
|Год падліку колькасьці двароў       = 
|Паштовы індэкс                      = 
|Тэлефонны код                       = 
|Аўтамабільны нумарны знак           = BJ
|NUTS                                = 
|Выява                               = 
|Апісаньне выявы                     = 
 |Шырата градусаў                    = 49
 |Шырата хвілінаў                    = 17
 |Шырата сэкундаў                    = 36
 |Даўгата градусаў                   = 21
 |Даўгата хвілінаў                   = 16
 |Даўгата сэкундаў                   = 34
|Пазыцыя подпісу на мапе             = 
|Водступ подпісу на мапе             = 
|Commons                             = 
|Сайт                                = 
}}
'''{{Праслухаць|Sk-Bardejov.ogg|Бардзеёў}}''' ці '''Бардзеяў''' ({{мова-sk|Bardejov}}, {{мова-uk|Бардіїв}}, {{мова-de|Bartfeld}}, {{мова-rue|Бардеёв}}, {{мова-hu|Bártfa}}) — горад на ўсходзе [[Славаччына|Славаччыны]]. Насельніцтва на 31 сьнежня 2009 году — 33 418 жыхароў. Уключаны ў [[Сьпіс сусьветнай спадчыны]] [[ЮНЭСКО]].

== Гісторыя ==
Горад быў заснаваны нямецкімі каляністамі. Упершыню ўзгадваецца ў 1241 годзе: тады ў горадзе ўжо існаваў кляштар цыстарцыенцаў, а насельніцтва складалася, пераважна, зь [[немцы|немцаў]]. На той час Бардзеёў быў ужо даволі разьвітым паселішчам. У 1376 годзе ён становіцца каралеўскім горадам, а ў 1405 — [[Вольны каралеўскі горад|вольным каралеўскім горадам]]. Найбольшага росквіту горад дасягае ў XV стагодзьдзі, апасьля чаго прыходзіць у заняпад.

== Славутасьці ==
* Гарадзкая фартэцыя
* Ратушны пляц з помнікамі архітэктуры ў стылях [[Готыка]] й [[Адраджэньне]]
* [[Базыліка Сьвятога Эгідыя|Касьцёл Сьвятога Эгідыя]]
* Мінэральныя крыніцы «Бардзеёўске Купэлі»

== Гарады-пабрацімы ==
* [[Магілёў]], [[Беларусь]]
* [[Мольдэ]], [[Нарвэгія]]
* [[Горліцэ]], [[Польшча]]
* [[Замосьць]], [[Польшча]]
* [[Крыніца Здруй]], [[Польшча]]
* [[Ясла]], [[Польшча]]
* [[Цячаў]], [[Украіна]]
* [[Кале]], [[Францыя]]
* [[Мікулаў]], [[Чэхія]]
* [[Пршэраў]], [[Чэхія]]
* [[Чэска Ліпа]], [[Чэхія]]

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.e-bardejov.sk Афіцыйны сайт]
* [http://whc.unesco.org/en/list/973 Bardejov]

{{Сусьветная спадчына Славаччыны}}

[[Катэгорыя:Гарады Славаччыны]]</text>
      <sha1>6ebk7se4nvrzg8qzc2o8ahfc7eaehnz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686057</id>
      <parentid>2686051</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:20:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <origin>2686057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5459" sha1="q2nzrnaqd0w41vpsgliy7uj947y8kwl" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Славаччына
|Назва                               = Бардзеяў
|Статус                              = горад
|Назва ў родным склоне               = Бардзеява
|Назва на мове краіны                = Bardejov
|Герб                                = Coat of Arms of Bardejov.svg
|Сьцяг                               = 
|Гімн                                = 
|Дата заснаваньня                    = 
|Першыя згадкі                       = 1241
|Статус з                            = 
|Магдэбурскае права                  = 
|Былая назва                         = 
|Мясцовая назва                      = 
|Край                                = [[Прэшаўскі край|Прэшаўскі]]
|Раён                                = 
|Рэгіён                              = 
|Прэзыдэнт места                     = 
|Пасада кіраўніка                    = 
|Кіраўнік                            = 
|Плошча                              = 
|Крыніца плошчы                      = 
|Вышыня                              = 283
|Унутраны падзел                     = 
|Колькасьць насельніцтва             = 33020
|Год падліку колькасьці              = 2010
|Крыніца колькасьці насельніцтва     = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва   = 
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = 
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі  = 
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі      = 
|Этнічны склад насельніцтва          = 
|Год падліку этнічнага складу        = 
|Нацыянальны склад насельніцтва      = 
|Год падліку нацыянальнага складу    = 
|Колькасьць двароў                   = 
|Год падліку колькасьці двароў       = 
|Паштовы індэкс                      = 
|Тэлефонны код                       = 
|Аўтамабільны нумарны знак           = BJ
|NUTS                                = 
|Выява                               = 
|Апісаньне выявы                     = 
 |Шырата градусаў                    = 49
 |Шырата хвілінаў                    = 17
 |Шырата сэкундаў                    = 36
 |Даўгата градусаў                   = 21
 |Даўгата хвілінаў                   = 16
 |Даўгата сэкундаў                   = 34
|Пазыцыя подпісу на мапе             = 
|Водступ подпісу на мапе             = 
|Commons                             = 
|Сайт                                = 
}}
'''Бардзеяў''' ({{мова-sk|Bardejov}}, {{мова-uk|Бардіїв}}, {{мова-de|Bartfeld}}, {{мова-rue|Бардеёв, Бардійов}}, {{мова-hu|Bártfa}}) — горад на ўсходзе [[Славаччына|Славаччыны]]. Насельніцтва на 31 сьнежня 2009 году — 33 418 жыхароў. Уключаны ў [[Сьпіс сусьветнай спадчыны]] [[ЮНЭСКО]].

== Гісторыя ==
Горад быў заснаваны нямецкімі каляністамі. Упершыню ўзгадваецца ў 1241 годзе: тады ў горадзе ўжо існаваў кляштар цыстарцыенцаў, а насельніцтва складалася, пераважна, зь [[немцы|немцаў]]. На той час Бардзеяў быў ужо даволі разьвітым паселішчам. У 1376 годзе ён становіцца каралеўскім горадам, а ў 1405 — [[Вольны каралеўскі горад|вольным каралеўскім горадам]]. Найбольшага росквіту горад дасягае ў XV стагодзьдзі, апасьля чаго прыходзіць у заняпад.

== Славутасьці ==
* Гарадзкая фартэцыя
* Ратушны пляц з помнікамі архітэктуры ў стылях [[Готыка]] й [[Адраджэньне]]
* [[Базыліка Сьвятога Эгідыя|Касьцёл Сьвятога Эгідыя]]
* Мінэральныя крыніцы «Бардзеяўскія Купэлі»

== Гарады-пабрацімы ==
* [[Магілёў]], [[Беларусь]]
* [[Мольдэ]], [[Нарвэгія]]
* [[Горліцэ]], [[Польшча]]
* [[Замосьць]], [[Польшча]]
* [[Крыніца Здруй]], [[Польшча]]
* [[Ясла]], [[Польшча]]
* [[Цячаў]], [[Украіна]]
* [[Кале]], [[Францыя]]
* [[Мікулаў]], [[Чэхія]]
* [[Пршэраў]], [[Чэхія]]
* [[Чэска Ліпа]], [[Чэхія]]

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.e-bardejov.sk Афіцыйны сайт]
* [http://whc.unesco.org/en/list/973 Bardejov]

{{Сусьветная спадчына Славаччыны}}

[[Катэгорыя:Гарады Славаччыны]]</text>
      <sha1>q2nzrnaqd0w41vpsgliy7uj947y8kwl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Яглевічы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>97324</id>
    <revision>
      <id>2686175</id>
      <parentid>2617755</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:41:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Назва */</comment>
      <origin>2686175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9790" sha1="ior9drm2mgkdb8a6hdtdyk7zndmnujm" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                             = Яглевічы
|Лацінка                           = Jahlevičy / Jaglevičy
|Статус                            = вёска
|Назва ў родным склоне             = Яглевічаў
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = 
|Першыя згадкі                     = XVI стагодзьдзе
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейская]]
|Раён                              = [[Івацэвіцкі раён|Івацэвіцкі]]
|Сельсавет                         = [[Яглевіцкі сельсавет|Яглевіцкі]]
|Гарадзкі савет                    = 
|Старшыня гарвыканкаму             = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 1417
|Год падліку колькасьці            = 2010
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Этнічны склад насельніцтва        = 
|Год падліку этнічнага складу      = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Крыніца колькасьці двароў         = 
|Паштовы індэкс                    = 
|СААТА                             = 
|Выява                             = Яглевічы. Царква (02).jpg
|Апісаньне выявы                   = [[Царква сьвятога Георгія (Яглевічы)|Царква сьвятога Георгія]]
 |Шырата градусаў                  = 52
 |Шырата хвілінаў                  = 41
 |Шырата сэкундаў                  = 36
 |Даўгата градусаў                 = 25
 |Даўгата хвілінаў                 = 22
 |Даўгата сэкундаў                 = 36
|Пазыцыя подпісу на мапе           = 
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Сайт                              = 
}}
'''Ягле́вічы'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Берасьцейская вобласьць}} С. 159.&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Грыўда|Грыўды]]. Цэнтар [[Яглевіцкі сельсавет|сельсавету]] [[Івацэвіцкі раён|Івацэвіцкага раёну]] [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейскай вобласьці]].

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Ягайла (імя)|Агіла}}

Агала, Агела, Егела, Агел, Егел або Егіла, пазьней Эгела, Эгель або Ягель (Aggalo&lt;ref name=&quot;Francovich-Onesti-1999-251&quot;&gt;Francovich-Onesti N. Vestigia longobarde in Italia (568—774). Lessico e antroponimia. — Roma, 1999. P. 251.&lt;/ref&gt;, Agella, Agela, Agello&lt;ref name=&quot;Morlicchio-1990-115&quot;&gt;Morlicchio E. Onomastica germanica in Italia meridionale // Dictionnaire historique des noms de famille romans. — Tübingen, 1990. P. 115.&lt;/ref&gt;, Agelo&lt;ref&gt;Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. — Wien, 1987. S. 13.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Khallieva Boiché O. Imja et Name, Aux sources de l’anthropnymie germanique, anglo-saxonne et slave. — Presses de l’université Paris-Sorbonne, 2015. P. 341.&lt;/ref&gt;, Egelo&lt;ref&gt;Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 99.&lt;/ref&gt;, Agel, Aegel&lt;ref&gt;Gantier V. La langue, les noms et le droit des anciens Germains. — Berlin 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=qmRHAAAAYAAJ&amp;q=Aegel#v=snippet&amp;q=Aegel&amp;f=false P. 130, 279].&lt;/ref&gt;, Egel&lt;ref&gt;Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=4eA8AQAAIAAJ&amp;q=Egel#v=snippet&amp;q=Egel&amp;f=false S. 19].&lt;/ref&gt;, Egila, Ecgela&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 118.&lt;/ref&gt;, Eagele&lt;ref&gt;Winkler J. Friesche naamlijst (Onomasticon Frisicum). — Leeuwarden, 1898. [https://books.google.by/books?redir_esc=y&amp;hl=ru&amp;id=L-7gyAEACAAJ&amp;q=Eagele#v=snippet&amp;q=Eagele&amp;f=false S. 76].&lt;/ref&gt;, Egel&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=%40Agelo+Egel#v=snippet&amp;q=%40Agelo%20Egel&amp;f=false S. 28].&lt;/ref&gt;, Eggel&lt;ref&gt;Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=i13cviZ0xYoC&amp;q=Eggel#v=snippet&amp;q=Eggel&amp;f=false S. 17].&lt;/ref&gt;, Eggeli&lt;ref&gt;Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DgdXAAAAcAAJ&amp;q=Eggeli#v=snippet&amp;q=Eggeli&amp;f=false S. 14, 163, 714].&lt;/ref&gt;, Jagel&lt;ref&gt;Dijkstra W. Friesch woordenboek (Lexicon frisicum). — Leeuwarden, 1911. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=rjU1_4IcvqcC&amp;q=%40Jagel#v=snippet&amp;q=%40Jagel&amp;f=false S. 190].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 43.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Morlicchio-1990-115&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Francovich-Onesti-1999-251&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Агі|ег- (аг-, ек-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Ягвін]], [[Ягінт]], [[Ягоўд]]; германскія імёны Egwinus, Egind, Egold) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] agis 'страх' або agja 'вастрыё, меч'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 39.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Апроч таго, у старажытных германскіх імёнах шырока бытаваў антрапанімічны суфікс-пашыральнік з элемэнтам -л- (-l-)&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=personennamen+ulus+olus#v=snippet&amp;q=personennamen%20ulus%20olus&amp;f=false S. 987—992]&lt;/ref&gt;. Адпаведнасьць імя Ягайла германскаму імю Agilo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1948-101&quot;&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 86.&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==
У XIX ст. Яглевічы ўваходзілі ў склад Слонімскага павету Гарадзенскай губэрні&lt;ref&gt;{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|15-1к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XV_cz.1/625 S. 625].&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
* 1999 год — 1479 чалавек
* 2010 год — 1417 чалавек

== Інфраструктура ==
На тэрыторыі вёскі знаходзяцца: сярэдняя школа, сельскі клюб, шпіталь, аддзяленьне сувязі, крама, бібліятэка.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Радзіма майго духу|yaglevichy}}

{{Яглевіцкі сельсавет}}
{{Івацэвіцкі раён}}

[[Катэгорыя:Яглевіцкі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Івацэвіцкага раёну]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі]]</text>
      <sha1>ior9drm2mgkdb8a6hdtdyk7zndmnujm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Акаралёгія</title>
    <ns>0</ns>
    <id>97559</id>
    <revision>
      <id>2686099</id>
      <parentid>2663424</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T23:40:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2686099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4584" sha1="sin5k1hj065wrhy0rfhltr4uk9lva4m" xml:space="preserve">[[Файл:Flat_mite,_Brevipalpus_phoenicis.jpg|міні|Клешч]]
{{Заалёгія|Файл:Flat_mite,_Brevipalpus_phoenicis.jpg}}
'''Акаралёгія''' (acarology, ад {{Мова-el|ἀράχνη}} ἀκάρι, ''akari'' — «кляшчы»; і -λογία — «навука», «веданьне») — разьдзел [[заалёгія|заалёгіі]] [[бесхрыбетныя|бесхрыбетных]], які вывучае [[Кляшчы (жывёлы)|кляшчоў]]. Вылучаюць вэтэрынарны, мэдычны, агульны і сельскагаспадарчы кірункі акаралёгіі. Асноўныя пытаньні акаралёгіі дасьледуюцца сумесна ў першую чаргу ў вэтэрынарыі і мэдыцыне, бо многія кляшчы зьяўлюцца ўзбуджальнікамі інвазіённых і інфэкцыйных захворваньняў жывёл і чалавека ([[энцэфаліт]]).

== Кангрэсы ==
* ''XII-th International Congress of Acarology''. [[Амстэрдам]], [[Нідэрлянды]]. 21—26 жніўня 200.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20090416155717/http://www.acarology.org/~ica2006/&lt;/ref&gt;
* ''XI-th International Congress of Acarology''. [[Мэрыда]], [[Мэксыка]]. 9—13 верасьня 2002
* ''X-th International Congress of Acarology''. [[Канбэра]], [[Аўстралія]]. 6—10 ліпеня 1998
* ''IX-th International Congress of Acarology''. [[Каламбус]], [[Агаё]], [[ЗША]]. 17—22 ліпеня 1994
* ''II-th International Congress of Acarology''. [[Сатан-Бонінгтан]], [[Вялікабрытанія]]. 19—25 ліпеня 1967&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20070626135007/http://www.acarology.org/ica/ica1967/proceedings.html&lt;/ref&gt;
* ''I-th International Congress of Acarology''. [[Форт-Колінз]], [[Каларада]], [[США]]. 2—7 верасьня 1963&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20081120225320/http://www.acarology.org/ica/ica1963/index.html&lt;/ref&gt;

== Часопісы ==
* ''Acarina'' (Russian Journal of Acarology, ЗМ [[МДУ]], [[Масква]], [[Расея]], 1993-)&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20090422135712/http://insects.ummz.lsa.umich.edu/acarina/&lt;/ref&gt;
* ''Acarologia'' (Montpellier, [[Францыя]])
* ''Acarology Bulletin'' ([[Антарыё]], [[Канада]]). ISSN: 1361-8091 (Systematic &amp; Applied Acarology Society, 1996-)&lt;ref&gt;http://www.nhm.ac.uk/hosted_sites/acarology/saas/ab/content.html&lt;/ref&gt;
* ''Experimental and Applied Acarology'' ([[Амстэрдам]], Нідэрлянды). ISSN: 1572-9702 (electronic) 0168-8162 (paper), Springer
* ''International Journal of Acarology'' ([[ЗША]], 1975-)&lt;ref&gt;http://www.informaworld.com/taca&lt;/ref&gt;
* ''Journal of the Acarological Society of Japan'' (Matsudo, Chiba, [[Японія]], 1992-)&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20090524071935/http://acari.ac.affrc.go.jp/en/journal/&lt;/ref&gt;
* ''Journal of Medical Entomology'' (ЗША)&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20081008052309/http://www.entsoc.org/pubs/periodicals/jme/&lt;/ref&gt;

== Глядзіце таксама ==
* [[Арахналёгія]]
* [[Павукападобныя]]
* [[Энтамалёгія]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* Бэкер Э. В., Ўартан Г., ''Уводзіны ў акралёгію'', 1955.
* Evans, G.O. 1992. ''Principles of Acarology''. CAB International, Cambridge.
* D. E. Walter &amp; H. C. Proctor. 1999. ''Mites: Ecology, Evolution and Behaviour.'' University of NSW Press, Sydney and CABI, Wallingford {{ISBN|0-86840-529-9}}
* R. B. Halliday, D. E. Walter, H. C. Proctor, R. A. Norton &amp; M. J. Colloff. 2001. ''Acarology, Proceedings of the 10th International Congress [5-10 July 1998].'' CSIRO Publishing, Melbourne. 960 pp. isbn=0-643-06658-6 CSIRO Publ. Collingwood, Vic.

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20090227175208/http://encephalitis.ru/ Сайт аб кляшчовым энцэфаліце]{{ref-ru}}
* [https://web.archive.org/web/20030207052726/http://trombicula.narod.ru/Nauka.htm Сайт аб кляшчах-чырвонацелках]{{ref-ru}}
* [http://www.nhm.ac.uk/hosted_sites/acarology/ Акаралёгія] {{ref-en}}
* [https://web.archive.org/web/20121110092447/http://www.tolweb.org/Acari/2554 Кляшчы на tolweb.org] {{ref-en}}

[[Катэгорыя:Арахналёгія]]
[[Катэгорыя:Разьдзелы заалёгіі]]</text>
      <sha1>sin5k1hj065wrhy0rfhltr4uk9lva4m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Даўнаршчына</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103936</id>
    <revision>
      <id>2686194</id>
      <parentid>2574875</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:58:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Назва */</comment>
      <origin>2686194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9044" sha1="9s5vxiz4k5a5hclejc43ehqcz8g4a3d" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Даўнаршчына
|Лацінка                          = Daŭnarščyna
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Даўнаршчыны
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Менская вобласьць|Менская]]
|Раён                             = [[Стаўпецкі раён|Стаўпецкі]]
|Сельсавет                        = [[Рубяжэвіцкі сельсавет|Рубяжэвіцкі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 2
|Год падліку колькасьці           = 2010
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 53
 |Шырата хвілінаў                 = 36
 |Шырата сэкундаў                 = 38
 |Даўгата градусаў                = 26
 |Даўгата хвілінаў                = 51
 |Даўгата сэкундаў                = 7
|Пазыцыя подпісу на мапе          = справа
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Даўна́ршчына'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}} С. 461.&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Воўка (рака)|Воўкі]]. Уваходзіць у склад [[Рубяжэвіцкі сельсавет|Рубяжэвіцкага сельсавету]] [[Стаўпецкі раён|Стаўпецкага раёну]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]].

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Доўнар (імя)}}

Дагнар (Dæghnar, Dagnar&lt;ref name=&quot;Kruken-1995&quot;&gt;Kruken K., Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Det Norske Samlaget, 1995.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nordicnames.de/wiki/Dagnar Dagnar], Nordic Names&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Sveriges medeltida personnamn. Hft. 4. — Uppsala, 1974. S. 581.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kruken-1995&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Даўга|-даў(г)-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]], [[Даўгер]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'&lt;ref&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Дака (імя)|-даг- (-дак-, -таг-)]]&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 20.&lt;/ref&gt; (у германскіх мовах адзначаецца магчымасьць пераходу Dagh &gt; Daw&lt;ref&gt;Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=CklczPR-UuAC&amp;q=Dagh+Daw#v=snippet&amp;q=Dagh%20Daw&amp;f=false S. 17].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 183.&lt;/ref&gt;), а аснова [[Нор (імя)|-нар- (-нор-)]] (імёны ліцьвінаў [[Нарэла]], [[Нарвід]], [[Нарымонт (імя)|Нарымунт]]; германскія імёны Narelo, Norvid, Normunt) — ад гоцкага nasjan 'захоўваць, ратаваць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] -neri 'уратаваньне, утрыманьне'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 187.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Доўнар азначае «захаваная здольнасьць»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 24.&lt;/ref&gt;. Апроч таго, адзначалася старажытнае германскае імя *[[Данар|Dannarius]]&lt;ref&gt;[https://celtiberia.net/es/biblioteca/?id=1670&amp;cadena=Mara Antroponimia Altomedieval en Galicia (4ª Ed.)], Celtiberia.net — Prehistoria, Protohistoria e Historia antigua&lt;/ref&gt;, а таксама [[Ангельская мова|ангельскае]] прозьвішча Downer (Downar, Douner), вядомае з 1327 году&lt;ref&gt;The Oxford Dictionary of Family Names in Britain and Ireland. Vol. 1. — Oxford University Press, 2016. [https://www.google.by/books/edition/The_Oxford_Dictionary_of_Family_Names_in/0AyDDQAAQBAJ?hl=ru&amp;gbpv=1&amp;dq=downer+name&amp;pg=PA759&amp;printsec=frontcover P. 759].&lt;/ref&gt;. Германскае імя Douwner адзначалася
ў [[Быдгашч]]ы&lt;ref&gt;Duszyński-Karabasz H. Die Familiennamen deutscher Herkunft in dem Beerdigungsbuch der Erwachsenen des Kommunalfriedhofs in der Kcyńska- Strasse in Bydgoszcz (Jahre 1925—1935) // Name and Naming: Proceedings of the Fourth International Conference on Onomastics «Name and Naming» Sacred and Profane in Onomastics, Baia Mare, September 5—7, 2017. S. 122.&lt;/ref&gt;. У [[Прусія|Прусіі]] бытавала прозьвішча Degner&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DEGNER&amp;ofb=pobethen&amp;modus=&amp;lang=de DEGNER (Ortsfamilienbuch Pobethen)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;, гэтае ж прозьвішча адзначалася ў [[Памор’е|Памор’і]]&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DEGNER&amp;ofb=buetow&amp;modus=&amp;lang=de DEGNER (Familiendatenbank Landgemeinden nördlich von Bütow/Pommern)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==
28 траўня 2013 году перададзеная зь ліквідаванага [[Засульскі сельсавет|Засульскага]] ў склад [[Рубяжэвіцкі сельсавет|Рубяжэвіцкага сельсавету]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160331143206/http://www.pravo.by/main.aspx?guid=12551&amp;p0=D913n0058646&amp;p1=1 «Об изменении административно-территориального устройства районов Минской области». Решение Минского областного Совета депутатов от 28 мая 2013 г. № 234]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
* 1999 год — 15 чалавек
* 2010 год — 2 чалавекі

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Рубяжэвіцкі сельсавет}}
{{Стаўпецкі раён}}

[[Катэгорыя:Рубяжэвіцкі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Стаўпецкага раёну]]</text>
      <sha1>9s5vxiz4k5a5hclejc43ehqcz8g4a3d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Даўгялавічы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>105341</id>
    <revision>
      <id>2686146</id>
      <parentid>2465545</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:05:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <origin>2686146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8164" sha1="qf2kb02zk9nek9snmhodrzmw98350ob" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                             = Даўгялавічы
|Лацінка                           = Daŭhiałavičy / Daŭgiałavičy
|Статус                            = вёска
|Назва ў родным склоне             = Даўгялавічаў
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = 
|Першыя згадкі                     = 
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]]
|Раён                              = [[Зьдзецельскі раён|Зьдзецельскі]]
|Сельсавет                         = [[Войневіцкі сельсавет|Войневіцкі]]
|Гарадзкі савет                    = 
|Старшыня гарвыканкаму             = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 23
|Год падліку колькасьці            = 2010
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Этнічны склад насельніцтва        = 
|Год падліку этнічнага складу      = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Крыніца колькасьці двароў         = 
|Паштовы індэкс                    = 
|СААТА                             = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 53
 |Шырата хвілінаў                  = 15
 |Шырата сэкундаў                  = 40
 |Даўгата градусаў                 = 25
 |Даўгата хвілінаў                 = 29
 |Даўгата сэкундаў                 = 1
|Пазыцыя подпісу на мапе           = 
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              = 
}}
'''Даўгя́лавічы'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}} С. 200.&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Пляхоўка|Пляхоўкі]]. Уваходзяць у склад [[Войневіцкі сельсавет|Войневіцкага сельсавету]] [[Зьдзецельскі раён|Зьдзецельскага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]].

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Даўгіла|Даўгайла}}

Дагала або Дэгел (Dagalo, Dæggel&lt;ref name=&quot;Meineke-2019-113&quot;&gt;Meineke B. Die Ortsnamen des Кreises Lippe. — Bielefeld, 2010. S. 113.&lt;/ref&gt;, Dægel&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 98.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Апроч таго, у [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] адзначалася назва мясцовасьці Dowgalhead&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 104.&lt;/ref&gt;}}) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Dagalo#v=snippet&amp;q=Dagalo&amp;f=false S. 391].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Meineke-2019-113&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Даўга|-даў(г)-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]], [[Даўгер]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'&lt;ref&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Дака (імя)|-даг- (-дак-, -таг-)]]&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1948-103&quot;&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 20.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны ліцьвінаў [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Даўгайла азначае «здольны да жвавасьці»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.&lt;/ref&gt;. Адпаведнасьць імя Даўгайла ([[Даўгіла]]) германскаму імю Dagilo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн|Раймонда Шмітляйна]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1948-103&quot;/&gt;.

== Гісторыя ==
21 сьнежня 2009 году вёска перадалі з [[Раготнаўскі сельсавет|Раготнаўскага]] ў склад [[Войневіцкі сельсавет|Войневіцкага сельсавету]]&lt;ref&gt;[http://www.pravo.by/pdf/2010-38/2010-38(002-016).pdf#page=1 «Об изменении границ Войневичского и Роготновского сельсоветов Дятловского района». Решение Гродненского областного Совета депутатов от 21 декабря 2009 г. № 192]{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
* 1905 год — 107 чалавек&lt;ref&gt;Указатель населенным местностям Гродненской губернии, с относящимися к ним необходимыми сведениями. — Гродна, 1905. С. 136.&lt;/ref&gt;
* 1999 год — 65 чалавек
* 2010 год — 23 чалавекі

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Войневіцкі сельсавет}}
{{Зьдзецельскі раён}}

[[Катэгорыя:Войневіцкі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Зьдзецельскага раёну]]</text>
      <sha1>qf2kb02zk9nek9snmhodrzmw98350ob</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Банскабыстрыцкі край</title>
    <ns>10</ns>
    <id>107015</id>
    <revision>
      <id>2686022</id>
      <parentid>2608195</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T18:00:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <origin>2686022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1471" sha1="htzx3tyxrvimggi1gcdz8sjycbqtyhw" xml:space="preserve">{{Навігацыйная табліца
| назва_шаблёну          = Банскабыстрыцкі край
| стыль_загалоўка        = background: {{Колер|Славаччына}}
| выява                  = [[Файл:Banskobystricky vlajka.svg|border|50пкс|Флаг края]]
| назва                  = [[Банскабыстрыцкі край]]
| сьпіс1                 = [[Банская Быстрыца (раён)|Раён Банская Быстрыца]]{{*}}[[Банская Шцьяўніца (раён)|Раён Банская Шцьяўніца]]{{*}}[[Брэзна (раён)|Раён Брэзна]]{{*}}[[Дзетва (раён)|Раён Дзетва]]{{*}}[[Крупіна (раён)|Раён Крупіна]]{{*}}[[Лучанец (раён)|Раён Лучанец]]{{*}}[[Полтар (раён)|Раён Полтар]]{{*}}[[Рэвуца (раён)|Раён Рэвуца]]{{*}}[[Рымаўская Собата (раён)|Раён Рымаўская Собата]]{{*}}[[Вялікі Крціш (раён)|Раён Вялікі Крціш]]{{*}}[[Зволен (раён)|Раён Зволен]]{{*}}[[Жарнавіца (раён)|Раён Жарнавіца]]{{*}}[[Ж’яр над Гронам (раён)|Раён Ж’яр над Гронам]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Славаччына|{{НАЗВА_СТАРОНКІ}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>htzx3tyxrvimggi1gcdz8sjycbqtyhw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Банская Шцьяўніца (раён)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107017</id>
    <revision>
      <id>2686036</id>
      <parentid>2608183</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T18:27:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <origin>2686036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1884" sha1="lfir30ack6vzli3j1fyn4d0al1x35m7" xml:space="preserve">{{Адміністрацыйная адзінка
|Назва                           = Раён Банская Шт'яўніца
|Арыгінальная назва              = Okres Banská Štiavnica
|Краіна                          = {{Сьцяг Славаччыны}} [[Славаччына]]
|Уваходзіць у                    = [[Банскабыстрыцкі край]]
|Уключае                         = 1 горад, 14 вёсак
|Цэнтар                          = [[Банская Шцьяўніца]]
|Насельніцтва                    = 16 638 чалавек
 |Год перапісу                   = 2010
 |Шчыльнасьць                    = 56,92
|Плошча                          = 292
|Мапа                            = Okres_stiavnica.png
|Тэлефонны код                   = +421 45
|Код аўтамабільных нумароў       = BS
|Колер фону парамэтраў           = {{Колер|Славаччына}}
}}
'''Банская Шцьяўніца''' ({{мова-sk|Okres Banská Štiavnica}}) — раён [[Славаччына|Славаччыны]]. Знаходзіцца ў [[Банскабыстрыцкі край|Банскабыстрыцкім краі]]. 

== Статыстычныя зьвесткі ==
'''Нацыянальны склад:'''
* [[Славакі]] 95,0 %
* [[Цыгане]] 1,8 %
* [[Чэхі]] 0,5 %

'''Канфэсійны склад:'''
* [[Каталік|Каталікі]] 69,2 %
* [[Лютэранства|Лютэране]] 9,0 %
* [[Усходнія каталіцкія цэрквы|Грэка-католікі]] 0,9 %

{{Накід:Славаччына}}
{{Банская Шцьяўніца (раён)}}
{{Банскабыстрыцкі край}}

[[Катэгорыя:Банская Шцьяўніца (раён)| ]]</text>
      <sha1>lfir30ack6vzli3j1fyn4d0al1x35m7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Брэзна (раён)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107018</id>
    <revision>
      <id>2686038</id>
      <parentid>1734978</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T18:41:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <origin>2686038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1746" sha1="4udnfe08vxb15cja6op9szwouil5fgj" xml:space="preserve">{{Адміністрацыйная адзінка
|Назва                           = Раён Брэзна
|Арыгінальная назва              = Okres Brezno
|Краіна                          = {{Сьцяг Славаччыны}} [[Славаччына]]
|Уваходзіць у                    = [[Банскабыстрыцкі край]]
|Уключае                        = 1 горад, 29 вёсак
|Цэнтар                          = [[Брэзна]]
|Насельніцтва                    = 65 785 чалавек
 |Год перапісу                    = 2001
 |Шчыльнасьць                     = 52
|Плошча                          = 1265
|Мапа                            = Okres_brezno.png
|Тэлефонны код                   = +421 48
|Код аўтамабільных нумароў       = BR
|Колер фону парамэтраў           = {{Колер|Славаччына}}
}}
'''Брэзна''' ({{мова-sk|Brezno}}) — раён [[Славаччына|Славаччыны]]. Знаходзіцца ў [[Банскабыстрыцкі край|Банскабыстрыцкім краі]]. 

== Статыстычныя зьвесткі ==
'''Нацыянальны склад:'''
* [[Славакі]] 94,7 %
* [[Цыгане]] 3,6 %
* [[Чэхі]] 0,6 %

'''Канфэсійны склад:'''
* [[Каталік|Каталікі]] 75,4 %
* [[Лютэранства|Лютэране]] 4,6 %
* [[Усходнія каталіцкія цэрквы|Грэка-католікі]] 4,3 %

{{Накід:Славаччына}}
{{Брэзна (раён)}}
{{Банскабыстрыцкі край}}

[[Катэгорыя:Брэзна (раён)| ]]</text>
      <sha1>4udnfe08vxb15cja6op9szwouil5fgj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзетва (раён)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107020</id>
    <revision>
      <id>2686041</id>
      <parentid>2263336</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T18:45:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <origin>2686041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1669" sha1="4mumq5guuq1um06bf3fgu99cfh6jh13" xml:space="preserve">{{Адміністрацыйная адзінка
|Назва                          = Раён Дзетва
|Арыгінальная назва             = Okres Detva
|Краіна                         = {{Сьцяг Славаччыны}} [[Славаччына]]
|Уваходзіць у                   = [[Банскабыстрыцкі край]]
|Уключае                        = 2 гарады, 13 вёсак
|Цэнтар                         = [[Дзетва]]
|Насельніцтва                   = 33 426 чалавек
 |Год перапісу                  = 2001
 |Шчыльнасьць                   = 70
|Плошча                         = 475
|Мапа                           = Okres_detva.png
|Тэлефонны код                  = +421 45
|Код аўтамабільных нумароў      = DT
|Колер фону парамэтраў          = {{Колер|Славаччына}}
}}
'''Дзе́тва''' ({{мова-sk|Detva}}) — раён [[Славаччына|Славаччыны]]. Знаходзіцца ў [[Банскабыстрыцкі край|Банскабыстрыцкім краі]]. 

== Статыстычныя зьвесткі ==
'''Нацыянальны склад:'''
* [[Славакі]] 97,4 %
* [[Цыгане]] 1,0 %
* [[Чэхі]] 0,5 %

'''Канфэсійны склад:'''
* [[Каталік|Каталікі]] 83,1 %
* [[Лютэранства|Лютэране]] 4,6 %

{{Накід:Славаччына}}
{{Дзетва (раён)}}
{{Банскабыстрыцкі край}}

[[Катэгорыя:Раёны Банскабыстрыцкага краю]]</text>
      <sha1>4mumq5guuq1um06bf3fgu99cfh6jh13</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лучанец (раён)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107023</id>
    <revision>
      <id>2686023</id>
      <parentid>1674291</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T18:00:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ČarnaruskiVoin перанёс старонку [[Лучанэц (раён)]] у [[Лучанец (раён)]]</comment>
      <origin>1674291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1877" sha1="cf64gop7zixb6xxq0m9ewdeh5yf4i70" xml:space="preserve">{{Адміністрацыйная адзінка
|Назва                           = Раён Лучэнец
|Арыгінальная назва              = Okres Lučenec
|Краіна                          = {{Сьцяг Славаччыны}} [[Славаччына]]
|Уваходзіць у                    = [[Банскабыстрыцкі край]]
|Уключае                        = 2 гарады, 55 вёсак
|Цэнтар                          = [[Лучанэц]]
|Насельніцтва                    = 72 837 чалавек
 |Год перапісу                    = 2001
 |Шчыльнасьць                     = 91
|Плошча                          = 797
|Мапа                            = Okres_lucenec.png
|Тэлефонны код                   = +421 47
|Код аўтамабільных нумароў       = LC
|Колер фону парамэтраў           = {{Колер|Славаччына}}
}}
'''Лу́чанэц''' ({{мова-sk|Lučenec}}) — раён [[Славаччына|Славаччыны]]. Знаходзіцца ў [[Банскабыстрыцкі край|Банскабыстрыцкім краі]]. 

== Статыстычныя зьвесткі ==
'''Нацыянальны склад:'''
* [[Славакі]] 67,6 %
* [[Вугорцы]] 27,6 %
* [[Цыгане]] 2,8 %
* [[Чэхі]] 0,5 %

'''Канфэсійны склад:'''
* [[Каталік|Каталікі]] 68,2 %
* [[Лютэранства|Лютэране]] 12,8 %
* [[Усходнія каталіцкія цэрквы|Грэка-католікі]] 0,7 %
* [[Егавізм|Сьведкі Еговы]] 0,6 %

{{Накід:Славаччына}}

{{Банскабыстрыцкі край}}
{{Commonscat|Lučenec District}}

[[Катэгорыя:Раёны Банскабыстрыцкага краю]]</text>
      <sha1>cf64gop7zixb6xxq0m9ewdeh5yf4i70</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686030</id>
      <parentid>2686023</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T18:01:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <origin>2686030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1877" sha1="j05dizaohowlioxse1x29arxikw54u5" xml:space="preserve">{{Адміністрацыйная адзінка
|Назва                           = Раён Лучанец
|Арыгінальная назва              = Okres Lučenec
|Краіна                          = {{Сьцяг Славаччыны}} [[Славаччына]]
|Уваходзіць у                    = [[Банскабыстрыцкі край]]
|Уключае                        = 2 гарады, 55 вёсак
|Цэнтар                          = [[Лучанец]]
|Насельніцтва                    = 72 837 чалавек
 |Год перапісу                    = 2001
 |Шчыльнасьць                     = 91
|Плошча                          = 797
|Мапа                            = Okres_lucenec.png
|Тэлефонны код                   = +421 47
|Код аўтамабільных нумароў       = LC
|Колер фону парамэтраў           = {{Колер|Славаччына}}
}}
'''Лу́чанец''' ({{мова-sk|Lučenec}}) — раён [[Славаччына|Славаччыны]]. Знаходзіцца ў [[Банскабыстрыцкі край|Банскабыстрыцкім краі]]. 

== Статыстычныя зьвесткі ==
'''Нацыянальны склад:'''
* [[Славакі]] 67,6 %
* [[Вугорцы]] 27,6 %
* [[Цыгане]] 2,8 %
* [[Чэхі]] 0,5 %

'''Канфэсійны склад:'''
* [[Каталік|Каталікі]] 68,2 %
* [[Лютэранства|Лютэране]] 12,8 %
* [[Усходнія каталіцкія цэрквы|Грэка-католікі]] 0,7 %
* [[Егавізм|Сьведкі Еговы]] 0,6 %

{{Накід:Славаччына}}

{{Банскабыстрыцкі край}}
{{Commonscat|Lučenec District}}

[[Катэгорыя:Раёны Банскабыстрыцкага краю]]</text>
      <sha1>j05dizaohowlioxse1x29arxikw54u5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686047</id>
      <parentid>2686030</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:05:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <origin>2686047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1906" sha1="sbz938i4mxnyhg05x1dtq957qevjs4a" xml:space="preserve">{{Адміністрацыйная адзінка
|Назва                           = Раён Лучанец
|Арыгінальная назва              = Okres Lučenec
|Краіна                          = {{Сьцяг Славаччыны}} [[Славаччына]]
|Уваходзіць у                    = [[Банскабыстрыцкі край]]
|Уключае                        = 2 гарады, 55 вёсак
|Цэнтар                          = [[Лучанец]]
|Насельніцтва                    = 72 837 чалавек
 |Год перапісу                    = 2001
 |Шчыльнасьць                     = 91
|Плошча                          = 797
|Мапа                            = Okres_lucenec.png
|Тэлефонны код                   = +421 47
|Код аўтамабільных нумароў       = LC
|Колер фону парамэтраў           = {{Колер|Славаччына}}
}}
'''Лу́чанец''' ({{мова-sk|Lučenec}}) — раён [[Славаччына|Славаччыны]]. Знаходзіцца ў [[Банскабыстрыцкі край|Банскабыстрыцкім краі]]. 

== Статыстычныя зьвесткі ==
'''Нацыянальны склад:'''
* [[Славакі]] 67,6 %
* [[Вугорцы]] 27,6 %
* [[Цыгане]] 2,8 %
* [[Чэхі]] 0,5 %

'''Канфэсійны склад:'''
* [[Каталік|Каталікі]] 68,2 %
* [[Лютэранства|Лютэране]] 12,8 %
* [[Усходнія каталіцкія цэрквы|Грэка-католікі]] 0,7 %
* [[Егавізм|Сьведкі Еговы]] 0,6 %

{{Накід:Славаччына}}
{{Лучанец (раён)}}
{{Банскабыстрыцкі край}}
{{Commonscat|Lučenec District}}

[[Катэгорыя:Раёны Банскабыстрыцкага краю]]</text>
      <sha1>sbz938i4mxnyhg05x1dtq957qevjs4a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Полтар (раён)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107024</id>
    <revision>
      <id>2686050</id>
      <parentid>1564243</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:15:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <origin>2686050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1719" sha1="mbsw2rk67x8ke8wk4ib0gakgd04rrhx" xml:space="preserve">{{Адміністрацыйная адзінка
|Назва                           = Раён Полтар
|Арыгінальная назва              = Okres Poltár
|Краіна                          = {{Сьцяг Славаччыны}} [[Славаччына]]
|Уваходзіць у                    = [[Банскабыстрыцкі край]]
|Уключае                        = 1 горад, 21 вёска
|Цэнтар                          = [[Полтар]]
|Насельніцтва                    = 23 594 чалавек
 |Год перапісу                    = 2001
 |Шчыльнасьць                     = 47
|Плошча                          = 505
|Мапа                            = Okres_poltar.png
|Тэлефонны код                   = +421 47
|Код аўтамабільных нумароў       = PT
|Колер фону парамэтраў           = {{Колер|Славаччына}}
}}
'''Полтар''' ({{мова-sk|Poltár}}) — раён [[Славаччына|Славаччыны]]. Знаходзіцца ў [[Банскабыстрыцкі край|Банскабыстрыцкім краі]]. 

== Статыстычныя зьвесткі ==
'''Нацыянальны склад:'''
* [[Славакі]] 96,1 %
* [[Цыгане]] 1,5 %
* [[Чэхі]] 1,2 %

'''Канфэсійны склад:'''
* [[Каталік|Каталікі]] 57,5 %
* [[Лютэранства|Лютэране]] 21,8 %

{{Накід:Славаччына}}

{{Банскабыстрыцкі край}}
{{Полтар (раён)}}
{{Commonscat|Poltár District}}

[[Катэгорыя:Раёны Банскабыстрыцкага краю]]</text>
      <sha1>mbsw2rk67x8ke8wk4ib0gakgd04rrhx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бардзеяў (раён)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107190</id>
    <revision>
      <id>2686053</id>
      <parentid>2499412</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:17:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ČarnaruskiVoin перанёс старонку [[Бардзеёў (раён)]] у [[Бардзеяў (раён)]]</comment>
      <origin>2499412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1820" sha1="agdl63hierm2aig6ano43l1spph126l" xml:space="preserve">{{Адміністрацыйная адзінка
|Назва                           = Раён Бардзеёў
|Арыгінальная назва              = Okres Bardejov
|Краіна                          = [[Славаччына]]
|Уваходзіць у                    = [[Прашаўскі край]]
|Улучае                          = 1 горад, 85 вёсак
|Цэнтар                          =
|Насельніцтва                    = 75 793 чалавекі
 |Год перапісу                   = 2001
 |Шчыльнасьць                    = 81
|Плошча                          = 937
|Мапа                            = Okres_bardejov.png
|Тэлефонны код                   = +421 54
|Код аўтамабільных нумароў       = BJ
|Колер фону парамэтраў           = {{Колер|Славаччына}}
}}
'''Бардзеёў''' ({{мова-sk|Bardejov}}) — раён [[Славаччына|Славаччыны]]. Знаходзіцца ў [[Прашаўскі край|Прашаўскім краі]]. Мяжуе з [[Польшча]]й

== Статыстычныя зьвесткі ([[2001]]) ==
'''Нацыянальны склад:'''
* [[Славакі]] 91,4 %
* [[Русіны (этнічная група)|Русіны]]/[[украінцы]] 4,2 %
* [[Цыгане]] 3,0 %

'''Канфэсійны склад:'''
* [[Каталік|Каталікі]] 61,4 %
* [[Усходнія каталіцкія цэрквы|Грэка-католікі]] 19,1 %
* [[Лютэранства|Лютэране]] 9,5 %
* [[праваслаўе|праваслаўныя]] 5,4 %

{{Прашаўскі край}}

{{Накід:Славаччына}}

[[Катэгорыя:Раёны Прашаўскага краю]]</text>
      <sha1>agdl63hierm2aig6ano43l1spph126l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686058</id>
      <parentid>2686053</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:20:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <origin>2686058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1851" sha1="mk0ffehnqgka92i3px5nujxgc6d3nli" xml:space="preserve">{{Адміністрацыйная адзінка
|Назва                           = Раён Бардзеёў
|Арыгінальная назва              = Okres Bardejov
|Краіна                          = [[Славаччына]]
|Уваходзіць у                    = [[Прашаўскі край]]
|Улучае                          = 1 горад, 85 вёсак
|Цэнтар                          =
|Насельніцтва                    = 75 793 чалавекі
 |Год перапісу                   = 2001
 |Шчыльнасьць                    = 81
|Плошча                          = 937
|Мапа                            = Okres_bardejov.png
|Тэлефонны код                   = +421 54
|Код аўтамабільных нумароў       = BJ
|Колер фону парамэтраў           = {{Колер|Славаччына}}
}}
'''Бардзеёў''' ({{мова-sk|Bardejov}}) — раён [[Славаччына|Славаччыны]]. Знаходзіцца ў [[Прашаўскі край|Прашаўскім краі]]. Мяжуе з [[Польшча]]й

== Статыстычныя зьвесткі ([[2001]]) ==
'''Нацыянальны склад:'''
* [[Славакі]] 91,4 %
* [[Русіны (этнічная група)|Русіны]]/[[украінцы]] 4,2 %
* [[Цыгане]] 3,0 %

'''Канфэсійны склад:'''
* [[Каталік|Каталікі]] 61,4 %
* [[Усходнія каталіцкія цэрквы|Грэка-католікі]] 19,1 %
* [[Лютэранства|Лютэране]] 9,5 %
* [[праваслаўе|праваслаўныя]] 5,4 %

{{Прашаўскі край}}
{{Бардзеяў (раён)}}
{{Накід:Славаччына}}

[[Катэгорыя:Раёны Прашаўскага краю]]</text>
      <sha1>mk0ffehnqgka92i3px5nujxgc6d3nli</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Візгірды</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107382</id>
    <revision>
      <id>2686010</id>
      <parentid>2460212</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:40:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Назва */</comment>
      <origin>2686010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6816" sha1="83it2vu8ouqrbywl81z3pjyuv2ej9ks" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Візгірды
|Лацінка                          = Vizhirdy / Vizgirdy
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Візгірдаў
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]]
|Раён                             = [[Вярэнаўскі раён|Вярэнаўскі]]
|Сельсавет                        = [[Беняконскі сельсавет|Беняконскі]]
|Пасялковы савет                  = 
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 54
 |Шырата хвілінаў                 = 14
 |Шырата сэкундаў                 = 47.5
 |Даўгата градусаў                = 25
 |Даўгата хвілінаў                = 18
 |Даўгата сэкундаў                = 2.6
|Пазыцыя подпісу на мапе          = справа
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Візгірды́'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}}&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Балацянка|Балацянкі]]. Уваходзяць у склад [[Беняконскі сельсавет|Беняконскага сельсавету]] [[Вярэнаўскі раён|Вярэнаўскага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]].

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Вісігерд (імя)}}

Вісігарда, Вісігард, Вісгарда, Вісігерд, Вісгард або Вісгерд (Wisigardis, Wisigarda&lt;ref name=&quot;Francovich-Onesti-19990323&quot;&gt;Francovich-Onesti N. Vestigia longobarde in Italia (568—774). Lessico e antroponimia. — Roma, 1999. P. 222.&lt;/ref&gt;, Wisegarda&lt;ref&gt;Bruckner W. Die Sprache der Langobarden. — Strassburg, 1895. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=pOwSOFBgFfQC&amp;q=Wisigarda+Wiseyarda#v=snippet&amp;q=Wisigarda%20Wiseyarda&amp;f=false S. 323].&lt;/ref&gt;, Wisigard, Wisgarde&lt;ref name=&quot;Thüngen-2003-1284&quot;&gt;Thüngen L. F. Das Namenbuch: Nachschlagewerk der Namenkunde. — Aschaffenburg, 2003. [https://www.google.by/books/edition/Das_Namenbuch/mM5tAAAAMAAJ?hl=ru&amp;gbpv=1&amp;bsq=wisigarde+wisgarde&amp;dq=wisigarde+wisgarde&amp;printsec=frontcover S. 1284].&lt;/ref&gt;, Visigerd&lt;ref&gt;Sander F. Hvem var Sigurd Fafnersbane? Ett bidrag till frågans besvarande hemtadt från runskriften å Rökstenen i Östergötland. — Stockholm, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=aXYxAQAAMAAJ&amp;q=Visigerd#v=snippet&amp;q=Visigerd&amp;f=false S. 159].&lt;/ref&gt;, Wisgard&lt;ref&gt;Weitershaus F. W. Das neue Vornamenbuch 8000 Vornamen: Herkunft u. Bedeutung. — München, 1988. S. 187.&lt;/ref&gt;, Wisgeard&lt;ref&gt;Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum. — Cambrigde, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RLkEAAAAIAAJ&amp;q=Wisgeard#v=snippet&amp;q=Wisgeard&amp;f=false P. 502].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Wisigard#v=snippet&amp;q=Wisigard&amp;f=false S. 599, 1623].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Francovich-Onesti-19990323&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Thüngen-2003-1284&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-21&quot;&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 21.&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вісбар]], [[Вісімонт|Вісімунт]], [[Вішымут]]; германскія імёны Wisbar, Wisemund, Vismuot) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] wis 'мудры, абазнаны', а аснова [[Герда|-гард- (-герд-, -герт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Альгерд (імя)|Альгерд]], [[Мантыгерд (імя)|Мундыгерд]], [[Таўцігерд|Тэўтыгерд]]; германскія імёны Algardus, Mundgerd, Teutgerdis) — ад гоцкага gairdan 'падпяразваць' (пераноснае 'ахоўваць'), garda 'агароджа' (пераноснае 'ахова, бясьпека')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Вісігерд азначае «ахова мудрасьці»&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-21&quot;/&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Беняконскі сельсавет}}
{{Вярэнаўскі раён}}

[[Катэгорыя:Беняконскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Вярэнаўскага раёну]]</text>
      <sha1>83it2vu8ouqrbywl81z3pjyuv2ej9ks</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Еўна</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107834</id>
    <revision>
      <id>2685969</id>
      <parentid>2685839</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:04:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16676" sha1="3p4sop4b7lhjtzzt5zz6y8y6wk6o3td" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Еўна
|лацінка          = Jeŭna
|арыгінал         = Auno
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт          = Аўн, Еўн, Еўнь, Эўнь
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Еўнут (імя)|Еўнут]]
}}

'''Еўна''' — жаночае імя. Мужчынскае імя — '''Аўн''' (''Еўн'', ''Еўнь'', ''Эўнь'').

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Аўна, Еўні або Яўні&lt;ref name=&quot;Mielnikova-1977-82&quot;&gt;Мельникова Е. А. Скандинавские рунические надписи: Тексты, перевод, комментарий. — М., 1977. С. 82.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mielnikova-2001-312&quot;&gt;Мельникова Е. А. Скандинавские рунические надписи: Новые находки и интерпретации. Тексты, перевод, комментарий. — М., 2001. С. 312, 314.&lt;/ref&gt; (Auno, Euny&lt;ref name=&quot;Orme-200-118&quot;&gt;Orme N. The Saints of Cornwall. — Oxford, 2000. [https://books.google.by/books?id=JxIjiMStTKIC&amp;pg=PA118&amp;dq=Euny,+Euni+Ewny&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjM39fBs6-DAxUq8LsIHVsMDd8Q6AF6BAgNEAI#v=onepage&amp;q=Euny%2C%20Euni%20Ewny&amp;f=false P. 118].&lt;/ref&gt;, Euni&lt;ref name=&quot;Orme-200-118&quot;/&gt;, Ewny&lt;ref name=&quot;Orme-200-118&quot;/&gt;, lafni&lt;ref name=&quot;Mielnikova-1977-82&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Mielnikova-2001-312&quot;/&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref name=&quot;Morlet-1971-48&quot;&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 48.&lt;/ref&gt;. Іменная аснова аўн- (еўн-) ёсьць пашыранай суфіксам з элемэнтам -н- (-n-) асновай [[Ява (імя)|еў- (аў-)]]&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Aun+Avi#v=snippet&amp;q=Aun%20Avi&amp;f=false S. 207].&lt;/ref&gt;, якая паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] aiws 'час, эпоха' або [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] ewi, eo 'закон'&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Aevo+evo#v=snippet&amp;q=Aevo%20evo&amp;f=false S. 49—50].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 86.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|У рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] іменную аснову яўн- звычайна тлумачыць ад летувіскага jaunas 'малады' ([[Лацінская мова|лацінскае]] juvenis)&lt;ref&gt;Wilczyński F. Niektóre etymologije litewskie // Tygodnik Petersburski. Nr. 16, 1846. S. 111.&lt;/ref&gt;}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавала імя [[Еўнут (імя)|Еўнут]], адзначалася германскае імя Eunat{{Заўвага|Таксама адзначаліся старыжытныя германскія імёны Aunin, Aunobert, Aunobodus&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 549.&lt;/ref&gt;, Aunart, Aunachar, Aunildis, Aunimund, Aunericus&lt;ref name=&quot;Morlet-1971-48&quot;/&gt;, Aunuald&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Aunin%2C+Aunobert#v=snippet&amp;q=Aunin%2C%20Aunobert&amp;f=false S. 207—208].&lt;/ref&gt;}}.

Адзначалася гістарычнае бытаваньне ў Польшчы імёнаў Явень (Евень), Яўны / Яўн: ''Jawyen'' / ''Jawen'' (1410 год), ''Gyewyen'' (1465 год), ''Nicolai Jawnicz'' (1497 год), ''Nobilis Martinus Jawny'' (1473 год)&lt;ref&gt;Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 2. — Wrocław, 1968—1970. S. 378.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя ''Jawne / Javne'' (1393 і 1397 гады), ''Jawnegede'' (1394), ''Jawnegoth'', ''Jawnoto / Jawnotho''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Eunat&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Eunat#v=snippet&amp;q=Eunat&amp;f=false S. 490].&lt;/ref&gt;}}&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Javne#v=snippet&amp;q=Javne&amp;f=false S. 39].&lt;/ref&gt;. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''небощика пана Евня… Шедуику [[Рамейка|Ромеико]] а Евнии''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 32.&lt;/ref&gt;, ''што Евни держалъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 33.&lt;/ref&gt; (1440—1492 гады); ''Моишокгольское волости и [[Кернаў|Керновское]] Евню [[Ягірд|Екирдовичу]] дванадцать чоловековъ'' (7 лістапада 1442 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 68.&lt;/ref&gt;; ''золотар нашъ места [[Наваградак|Новъгородского]] Иванъ Ивонич продает… земли пустовскии… а Евневъщину'' (9 лістапада 1517 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 370.&lt;/ref&gt;; ''in [[Дварэц|Dworzecz]] homines… Tomko Jawniewicz'' (11 траўня 1520 году)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 83—84.&lt;/ref&gt;; ''бояръ господарыни королевое ее милости [[Абольцы|оболецъкихъ]]… а Петра Евъневича… а Миколая Евъневича'' (7 чэрвеня 1523 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Беларускі архіў|2к}} С. 92.&lt;/ref&gt;; ''Янко Евневичъ'' (1528 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 72.&lt;/ref&gt;; ''Павел Явнович'' (1538 год)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 216.&lt;/ref&gt;; ''у чоловека оболецкого у Миколая Евъневича'' (4 траўня 1539 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|228к}} С. 195.&lt;/ref&gt;; ''в [[Упіцкі павет|повете Упитскомъ]] о подданого своего збега, на имя Якуба Евневича'' (22 лютага 1585 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 26. — Вильна, 1899. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=bXwZAAAAYAAJ&amp;q=%D0%95%D0%B2%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%95%D0%B2%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 69].&lt;/ref&gt;; ''od P. Mikołaja Auwnowicza'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 44.&lt;/ref&gt;; ''Marcela Jewniewicz'' (1840 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Jewniewicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Mścisław], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Tadeusz Ewniewicz'' (1843 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Ewniewicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Mścisław], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама: 
* Яўнейка: ''бискуповы люди, товрокгняне… Евнеико'' (1469—1477 гады)&lt;ref&gt;Ivoška D., Ryčkov A. Brėžiant Vyžuonų ribą: šiaurės rytų Lietuvos XV a. asmenvardžiai ir (ne)pamirštas) kelias // Acta Linguistica Lithuanica. XCI, 2024. P. 37.&lt;/ref&gt;, ''людеи… Евнеико'' (24 кастрычніка 1499 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 226.&lt;/ref&gt;, ''въ Яна Явнеиковича половину земли'' (26 красавіка 1499 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 199.&lt;/ref&gt;, ''Krystyna Jawniejko'' (1806 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Jawniejko&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wawiórka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;;
* Яўніла: ''люди Троцкого повета [[Жыжмары|Жижъморъское]] волости… Олехно Евнилович'' (1525 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|14к}} P. 228.&lt;/ref&gt;, ''Богдан Евниловичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 82.&lt;/ref&gt;, ''Пашко Евниловичъ'' (1528 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 83.&lt;/ref&gt;, ''Мац Явнилович'' (паміж 1537 і 1538 гадамі)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&amp;q=%22%D0%AF%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%9C%D0%B0%D1%86%22&amp;dq=%22%D0%AF%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%9C%D0%B0%D1%86%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi05Ie53NeCAxW51AIHHV6PDWcQ6AF6BAgHEAI P. 442].&lt;/ref&gt;;
* Еўнівід: ''въ Ясвонском же повете под Евнивидом'' (2 лістапада 1498 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 186.&lt;/ref&gt;;
* Еўнівіл: ''бояре ясвонские… Евнивил [[Мільмонт|Милмонтовичъ]]'' (30 траўня 1496 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 142.&lt;/ref&gt;, ''Евнивил Яцович'' (1 ліпеня 1542 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 15.&lt;/ref&gt;;
* Еўнігайла (адзначалася старажытнае германскае імя Aunogisil&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 549.&lt;/ref&gt;, Eangisl&lt;ref name=&quot;Briggs-2013-115&quot;&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 115.&lt;/ref&gt;): ''у Кнетонскои волости люди Овняне… а Евникгаила'' (1440—1492 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 49.&lt;/ref&gt;;
* Яўнігалд  (адзначалася старажытнае германскае імя Aongoz, у гэтай зафіксаванай у крыніцах форме адбыўся пераход gaud у goz&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Aongoz#v=snippet&amp;q=Aongoz&amp;f=false S. 609].&lt;/ref&gt;): ''homines… Jownigold cum suis consanguineis Ownia'' (14 студзеня 1459 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 254—255.&lt;/ref&gt;;
* Яўнегед (адзначалася старажытнае германскае імя Eangyth&lt;ref name=&quot;Briggs-2013-115&quot;/&gt;): ''Jawnegede'' ([[Паведамленьні аб літоўскіх дарогах]])&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8H8OAAAAYAAJ&amp;q=Jawnegede#v=snippet&amp;q=Jawnegede&amp;f=false S. 680].&lt;/ref&gt;}}.

== Носьбіты ==
* [[Еўна Полацкая]] ({{†}} 1345) — дачка князя [[Іван Полацкі|Івана Полацкага]] і жонка [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя літоўскага]] [[Гедзімін]]а
* Янка Еўневіч — [[Майшагола|майшагольскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Войцех Аўновіч — жыхар [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]] на 1636 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Лидского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2013. С. 249.&lt;/ref&gt;
* Павал, Стэфан, Філіп і Ян Яўневічы — шляхцічы [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|Амсьціслаўскага ваяводзтва]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Мстиславского воеводства: Список XVIII ст. — Минск, 2013.&lt;/ref&gt;
* Кліменці Яўневіч — праваслаўны жыхар [[Амсьціслаў|Амсьціслава]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 53 Могилевских Губ. Ведомостей от 7 июля 1907 года. С. 12.&lt;/ref&gt;
* Пётар Яўневіч (1874—?) — [[Беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Лёзна]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%AF%D1%9E%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%9F%D1%91%D1%82%D1%80_%D0%9C%D1%96%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_(1874) Яўневіч Пётр Мікалаевіч (1874)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Ёсіф Яўневіч (1880—?) — беларус з ваколіцаў [[Амсьціслаў|Амсьціслава]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index6.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Смоленской обл.&lt;/ref&gt;

У канцы XVIII ст. на [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|гістарычнай Амсьціслаўшчыне]] адзначаліся шляхецкія роды Еўнічаў і Яўневічаў, на гістарычных [[Рэчыцкі павет|Рэчыччыне]] і [[Аршанскі павет|Аршаншчыне]] — шляхецкі род Яўневічаў&lt;ref&gt;Анішчанка Я. Шляхецкія ваколіцы ўсходнебеларускіх губерняў 1783—1785 і 1798—1799 // Годнасьць. № 1 (3), 1997. С. 17, 22—24.&lt;/ref&gt;.

У XVI ст. існаваў [[фальварак]] Яўнішкі (''Явнишки'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=p9sGAAAAYAAJ&amp;q=%D0%AF%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%88%D0%BA%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%88%D0%BA%D0%B8&amp;f=false С. 348].&lt;/ref&gt;.

На 1913 год існавала мясцовасьць Яўнішкі (Jawniszki) у [[Немянчын]]скай парафіі&lt;ref&gt;[https://genealogia.lt/pdfs/parafia_niemenczynska_1913r.pdf Parafia niemenczyńska w 1913 r.], Genealogia Wileńszczyzny&lt;/ref&gt;.

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны-асновы}}
{{Імёны з асновай еў}}

[[Катэгорыя:Жаночыя імёны]]
[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>3p4sop4b7lhjtzzt5zz6y8y6wk6o3td</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2685985</id>
      <parentid>2685969</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:21:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16944" sha1="ner1r912q26ikh7ey9juat66updxp1b" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Еўна
|лацінка          = Jeŭna
|арыгінал         = Auno
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт          = Аўн, Еўн, Еўнь, Эўнь
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Еўнут (імя)|Еўнут]]
}}

'''Еўна''' — жаночае імя. Мужчынскае імя — '''Аўн''' (''Еўн'', ''Еўнь'', ''Эўнь'').

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Аўна, Еўні або Яўні&lt;ref name=&quot;Mielnikova-1977-82&quot;&gt;Мельникова Е. А. Скандинавские рунические надписи: Тексты, перевод, комментарий. — М., 1977. С. 82.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mielnikova-2001-312&quot;&gt;Мельникова Е. А. Скандинавские рунические надписи: Новые находки и интерпретации. Тексты, перевод, комментарий. — М., 2001. С. 312, 314.&lt;/ref&gt; (Auno, Euny&lt;ref name=&quot;Orme-200-118&quot;&gt;Orme N. The Saints of Cornwall. — Oxford, 2000. [https://books.google.by/books?id=JxIjiMStTKIC&amp;pg=PA118&amp;dq=Euny,+Euni+Ewny&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjM39fBs6-DAxUq8LsIHVsMDd8Q6AF6BAgNEAI#v=onepage&amp;q=Euny%2C%20Euni%20Ewny&amp;f=false P. 118].&lt;/ref&gt;, Euni&lt;ref name=&quot;Orme-200-118&quot;/&gt;, Ewny&lt;ref name=&quot;Orme-200-118&quot;/&gt;, lafni&lt;ref name=&quot;Mielnikova-1977-82&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Mielnikova-2001-312&quot;/&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref name=&quot;Morlet-1971-48&quot;&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 48.&lt;/ref&gt;. Іменная аснова аўн- (еўн-) ёсьць пашыранай суфіксам з элемэнтам -н- (-n-) асновай [[Ява (імя)|еў- (аў-)]]&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Aun+Avi#v=snippet&amp;q=Aun%20Avi&amp;f=false S. 207].&lt;/ref&gt;, якая паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] aiws 'час, эпоха' або [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] ewi, eo 'закон'&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Aevo+evo#v=snippet&amp;q=Aevo%20evo&amp;f=false S. 49—50].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 86.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|У рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] іменную аснову яўн- звычайна тлумачыць ад летувіскага jaunas 'малады' ([[Лацінская мова|лацінскае]] juvenis)&lt;ref&gt;Wilczyński F. Niektóre etymologije litewskie // Tygodnik Petersburski. Nr. 16, 1846. S. 111.&lt;/ref&gt;}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавала імя [[Еўнут (імя)|Еўнут]], адзначалася германскае імя Eunat{{Заўвага|Таксама адзначаліся старыжытныя германскія імёны Aunin, Aunobert, Aunobodus&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 549.&lt;/ref&gt;, Aunart, Aunachar, Aunildis, Aunimund, Aunericus&lt;ref name=&quot;Morlet-1971-48&quot;/&gt;, Aunuald&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Aunin%2C+Aunobert#v=snippet&amp;q=Aunin%2C%20Aunobert&amp;f=false S. 207—208].&lt;/ref&gt;}}.

Адзначалася гістарычнае бытаваньне ў Польшчы імёнаў Явень (Евень), Яўны / Яўн: ''Jawyen'' / ''Jawen'' (1410 год), ''Gyewyen'' (1465 год), ''Nicolai Jawnicz'' (1497 год), ''Nobilis Martinus Jawny'' (1473 год)&lt;ref&gt;Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 2. — Wrocław, 1968—1970. S. 378.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя ''Jawne / Javne'' (1393 і 1397 гады), ''Jawnegede'' (1394), ''Jawnegoth'', ''Jawnoto / Jawnotho''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Eunat&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Eunat#v=snippet&amp;q=Eunat&amp;f=false S. 490].&lt;/ref&gt;}}&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Javne#v=snippet&amp;q=Javne&amp;f=false S. 39].&lt;/ref&gt;. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''небощика пана Евня… Шедуику [[Рамейка|Ромеико]] а Евнии''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 32.&lt;/ref&gt;, ''што Евни держалъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 33.&lt;/ref&gt; (1440—1492 гады); ''Моишокгольское волости и [[Кернаў|Керновское]] Евню [[Ягірд|Екирдовичу]] дванадцать чоловековъ'' (7 лістапада 1442 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 68.&lt;/ref&gt;; ''золотар нашъ места [[Наваградак|Новъгородского]] Иванъ Ивонич продает… земли пустовскии… а Евневъщину'' (9 лістапада 1517 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 370.&lt;/ref&gt;; ''in [[Дварэц|Dworzecz]] homines… Tomko Jawniewicz'' (11 траўня 1520 году)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 83—84.&lt;/ref&gt;; ''бояръ господарыни королевое ее милости [[Абольцы|оболецъкихъ]]… а Петра Евъневича… а Миколая Евъневича'' (7 чэрвеня 1523 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Беларускі архіў|2к}} С. 92.&lt;/ref&gt;; ''Янко Евневичъ'' (1528 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 72.&lt;/ref&gt;; ''Павел Явнович'' (1538 год)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 216.&lt;/ref&gt;; ''у чоловека оболецкого у Миколая Евъневича'' (4 траўня 1539 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|228к}} С. 195.&lt;/ref&gt;; ''в [[Упіцкі павет|повете Упитскомъ]] о подданого своего збега, на имя Якуба Евневича'' (22 лютага 1585 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 26. — Вильна, 1899. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=bXwZAAAAYAAJ&amp;q=%D0%95%D0%B2%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%95%D0%B2%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 69].&lt;/ref&gt;; ''od P. Mikołaja Auwnowicza'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 44.&lt;/ref&gt;; ''Marcela Jewniewicz'' (1840 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Jewniewicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Mścisław], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Tadeusz Ewniewicz'' (1843 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Ewniewicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Mścisław], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама: 
* Яўнейка: ''бискуповы люди, товрокгняне… Евнеико'' (1469—1477 гады)&lt;ref&gt;Ivoška D., Ryčkov A. Brėžiant Vyžuonų ribą: šiaurės rytų Lietuvos XV a. asmenvardžiai ir (ne)pamirštas) kelias // Acta Linguistica Lithuanica. XCI, 2024. P. 37.&lt;/ref&gt;, ''людеи… Евнеико'' (24 кастрычніка 1499 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 226.&lt;/ref&gt;, ''въ Яна Явнеиковича половину земли'' (26 красавіка 1499 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 199.&lt;/ref&gt;, ''Krystyna Jawniejko'' (1806 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Jawniejko&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wawiórka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;;
* Яўніла: ''люди Троцкого повета [[Жыжмары|Жижъморъское]] волости… Олехно Евнилович'' (1525 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|14к}} P. 228.&lt;/ref&gt;, ''Богдан Евниловичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 82.&lt;/ref&gt;, ''Пашко Евниловичъ'' (1528 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 83.&lt;/ref&gt;, ''Мац Явнилович'' (паміж 1537 і 1538 гадамі)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&amp;q=%22%D0%AF%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%9C%D0%B0%D1%86%22&amp;dq=%22%D0%AF%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%9C%D0%B0%D1%86%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi05Ie53NeCAxW51AIHHV6PDWcQ6AF6BAgHEAI P. 442].&lt;/ref&gt;;
* Еўнівід: ''въ Ясвонском же повете под Евнивидом'' (2 лістапада 1498 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 186.&lt;/ref&gt;;
* Еўнівіл: ''бояре ясвонские… Евнивил [[Мільмонт|Милмонтовичъ]]'' (30 траўня 1496 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 142.&lt;/ref&gt;, ''Евнивил Яцович'' (1 ліпеня 1542 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 15.&lt;/ref&gt;;
* Еўнігайла (адзначалася старажытнае германскае імя Aunogisil&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 549.&lt;/ref&gt;, Eangisl&lt;ref name=&quot;Briggs-2013-115&quot;&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 115.&lt;/ref&gt;): ''у Кнетонскои волости люди Овняне… а Евникгаила'' (1440—1492 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 49.&lt;/ref&gt;;
* Яўнігалд  (адзначалася старажытнае германскае імя Aongoz, у гэтай зафіксаванай у крыніцах форме адбыўся пераход gaud у goz&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Aongoz#v=snippet&amp;q=Aongoz&amp;f=false S. 609].&lt;/ref&gt;): ''homines… Jownigold cum suis consanguineis Ownia'' (14 студзеня 1459 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 254—255.&lt;/ref&gt;;
* Яўнегед (адзначалася старажытнае германскае імя Eangyth&lt;ref name=&quot;Briggs-2013-115&quot;/&gt;): ''Jawnegede'' ([[Паведамленьні аб літоўскіх дарогах]])&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8H8OAAAAYAAJ&amp;q=Jawnegede#v=snippet&amp;q=Jawnegede&amp;f=false S. 680].&lt;/ref&gt;}}.

== Носьбіты ==
* [[Еўна Полацкая]] ({{†}} 1345) — дачка князя [[Іван Полацкі|Івана Полацкага]] і жонка [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя літоўскага]] [[Гедзімін]]а
* Янка Еўневіч — [[Майшагола|майшагольскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Войцех Аўновіч — жыхар [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]] на 1636 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Лидского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2013. С. 249.&lt;/ref&gt;
* Павал, Стэфан, Філіп і Ян Яўневічы — шляхцічы [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|Амсьціслаўскага ваяводзтва]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Мстиславского воеводства: Список XVIII ст. — Минск, 2013.&lt;/ref&gt;
* Крыштоф Яўневіч — шляхціч [[Аршанскі павет|Аршанскага павету]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Оршанского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2015.&lt;/ref&gt;
* Кліменці Яўневіч — праваслаўны жыхар [[Амсьціслаў|Амсьціслава]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 53 Могилевских Губ. Ведомостей от 7 июля 1907 года. С. 12.&lt;/ref&gt;
* Пётар Яўневіч (1874—?) — [[Беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Лёзна]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%AF%D1%9E%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%9F%D1%91%D1%82%D1%80_%D0%9C%D1%96%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_(1874) Яўневіч Пётр Мікалаевіч (1874)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Ёсіф Яўневіч (1880—?) — беларус з ваколіцаў [[Амсьціслаў|Амсьціслава]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index6.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Смоленской обл.&lt;/ref&gt;

У канцы XVIII ст. на [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|гістарычнай Амсьціслаўшчыне]] адзначаліся шляхецкія роды Еўнічаў і Яўневічаў, на гістарычных [[Рэчыцкі павет|Рэчыччыне]] і [[Аршанскі павет|Аршаншчыне]] — шляхецкі род Яўневічаў&lt;ref&gt;Анішчанка Я. Шляхецкія ваколіцы ўсходнебеларускіх губерняў 1783—1785 і 1798—1799 // Годнасьць. № 1 (3), 1997. С. 17, 22—24.&lt;/ref&gt;.

У XVI ст. існаваў [[фальварак]] Яўнішкі (''Явнишки'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=p9sGAAAAYAAJ&amp;q=%D0%AF%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%88%D0%BA%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%88%D0%BA%D0%B8&amp;f=false С. 348].&lt;/ref&gt;.

На 1913 год існавала мясцовасьць Яўнішкі (Jawniszki) у [[Немянчын]]скай парафіі&lt;ref&gt;[https://genealogia.lt/pdfs/parafia_niemenczynska_1913r.pdf Parafia niemenczyńska w 1913 r.], Genealogia Wileńszczyzny&lt;/ref&gt;.

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны-асновы}}
{{Імёны з асновай еў}}

[[Катэгорыя:Жаночыя імёны]]
[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>ner1r912q26ikh7ey9juat66updxp1b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Крыстыян Тыфэрт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>110300</id>
    <revision>
      <id>2686139</id>
      <parentid>2625813</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T09:29:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>выпраўленьне спасылак</comment>
      <origin>2686139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1212" sha1="t1oagfhbhz7b03wr7ljofcmg9ilap3b" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Крыстян Тыфэрт''' ({{мова-de|Christian Tiffert}}; {{Н}} 28 лютага 1982 году, [[Гале-на-Заале]], [[Нямеччына]]) — [[Нямеччына|нямецкі]] футбаліст, паўабаронца.

== Кар'ера ==
8 красавіка 2010 быў падпісаны нямецкім клюбам «[[Кайзэрсьляўтэрн (футбольны клюб)|Кайзэрсьляўтэрн]]» на сэзон 2010-2011 гадоў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120304223821/http://www.fck.de/de/aktuell/news/details/article/2877-christian-tiffert-wird-ein-roter-teufel.html Christian Tiffert wird ein Roter Teufel] FCK.de&lt;/ref&gt;.

== Дасягненьні ==
'''Рэд Бул Зальцбург'''
* [[Чэмпіянат Аўстрыі па футболе|Чэмпіён Аўстрыі]]: 2007

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.fussballdaten.de/spieler/tiffertchristian/ Профіль на сайце fussballdaten.de]

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Тыфэрт, Крыстыян}}
[[Катэгорыя:Нямецкія футбалісты]]</text>
      <sha1>t1oagfhbhz7b03wr7ljofcmg9ilap3b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Скірмантава</title>
    <ns>0</ns>
    <id>110946</id>
    <revision>
      <id>2686160</id>
      <parentid>2604305</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:28:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Назва */</comment>
      <origin>2686160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10250" sha1="e4uo59qe58g5ft1y2fudsnm1jrwjebc" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Скірмантава
|Лацінка                          = Skirmantava
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Скірмантава
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Менская вобласьць|Менская]]
|Раён                             = [[Койданаўскі раён|Койданаўскі]]
|Сельсавет                        = [[Путчынскі сельсавет|Путчынскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 617
|Год падліку колькасьці           = 2010
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 222743
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 53
 |Шырата хвілінаў                 = 50
 |Шырата сэкундаў                 = 27
 |Даўгата градусаў                = 27
 |Даўгата хвілінаў                = 3
 |Даўгата сэкундаў                = 23
|Пазыцыя подпісу на мапе          = 
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Скі́рмантава'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}} С. 181.&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], на рацэ [[Іслач]]ы. Уваходзіць у склад [[Путчынскі сельсавет|Путчынскага сельсавету]] [[Койданаўскі раён|Койданаўскага раёну]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]]. Знаходзіцца за 18 км на поўнач ад [[Койданаў|Койданава]], за 49 км ад [[Менск]]у; за 24 км ад чыгуначнай станцыі Койданава, за 5 км на паўночны захад ад шашы {{Таблічка-by|Р|65}}.

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Скірмант}}

Скірымунт або Скірмунд (Sciremunt, *Skieremunt&lt;ref name=&quot;Kaufmann-1968-307&quot;&gt;Kaufmann H. Altdeutsches Namenbuch: Bd. 1. Altdeutsche Personennamen. Ergänzungsband. — München, 1968. S. 307.&lt;/ref&gt;, Skīrmund&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 239.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Sciremunt#v=snippet&amp;q=Sciremunt&amp;f=false S. 1308].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kaufmann-1968-307&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Скера|скер- (скір-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Скірыла]], [[Скірвін]], [[Скірман]]; германскія імёны Scirilo, Scirwine, Scirman) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] skeirs 'ясны, чысты'&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-18&quot;&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.&lt;/ref&gt; або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-18&quot;/&gt;. Такім парадкам, імя Скірмунт азначае «чыстая гарлівасьць» або «ясны розум»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.&lt;/ref&gt;. Адпаведнасьць імя Скірмант германскаму імю Sciremunt сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==
Упершыню ўпамінаецца ў 1802 годзе. У пачатку XX ст. у [[Койданаўская воласьць|Койданаўскай воласьці]] [[Менскі павет (Менская губэрня)|Менскага павету]], вёска, 35 двароў, 145 жыхароў, маёнтак, 1 двор, 13 жыхароў. Пад час ІІ-й Усясьветнай вайны лясы на поўначы Койданаўскага раёну сталі сховішчам і прыстанішчам для жыдоў, якія ўцякалі зь Менскага гета. Неўзабаве адыход жыдоў у лес зь [[Менскае гета|Менскага гета]] набыў стыхійны характар. Невялікія групы накіроўваліся ў лес, ведаючы толькі тое, што недзе ёсьць вёскі Старое Сяло, Лісаўшчына, Скірмантава, і калі дабярэсься туды, то будзеш у небясьпецы — у «партызанскай краіне». Калі група з 30 жыдоў, якія ўцяклі зь Менскага гета, 29 жніўня 1943 г. прыбыла ў в. Скірмантава, то яе раптоўна з усіх бакоў акружылі [[СС|эсэсаўцы]]. Разам са 162 (з 170) мясцовымі жыхарамі жыды былі сагнаны ў хлеў і зажыва спалены. Была спалена і вёска — 38 дамоў. Раіса Паўлаўна Куніцкая цудам выжыла — змагла ўцячы ў лес і расказаць пра трагедыю вёскі. Пасьля вайны вёска адноўлена. У часы сталінскіх рэпрэсіяў многія жыхары вёскі былі высланыя ў [[Сыбір]], адкуль так і не вярнуліся.

У 1956 г. на магіле ахвяр фашызму ў цэнтры в. Скірмантава пастаўлены абэліск. Каля Дома культуры ў цэнтры вёскі пастаўлены абэліск на ўшанаваньне памяці аднавяскоўцаў, якія загінулі ў [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]. Вёска ўвекавечана ў мэмарыяльным комплексе «[[Хатынь]]». На 1 студзеня 2004 году — 168 двароў.

== Насельніцтва ==
* 1909 год — 157 чалавек у вёсцы Скірмунтаве, 28 чалавек у маёнтку Скірмунтаве і 6 чалавек у сялібе Скірмунтаве&lt;ref&gt;Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 183.&lt;/ref&gt;
* 1999 год — 689 чалавек
* 1 студзеня 2004 году — 510 чалавек
* 2010 год — 617 чалавек

== Славутасьці ==
Ля вёскі знаходзіцца найвышэйшы пункт [[Беларусь|Беларусі]] — гара [[Сьвятая (гара)|Сьвятая]].

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Памяць/Койданаўскі раён|Скірмантава|295—296, 690}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.radzima.org/be/miesca/skirmantava.html вёска Скірмантава], [[Radzima.org]]

{{Путчынскі сельсавет}}
{{Койданаўскі раён}}

[[Катэгорыя:Путчынскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну]]
[[Катэгорыя:Вёскі, спаленыя падчас Другой сусьветнай вайны]]</text>
      <sha1>e4uo59qe58g5ft1y2fudsnm1jrwjebc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ігнат Буйніцкі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>112503</id>
    <revision>
      <id>2686091</id>
      <parentid>2532155</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T21:39:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SergeiSEE</username>
        <id>38150</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне  літаратура</comment>
      <origin>2686091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29722" sha1="ma8rborq35imzqd1w2h3iya2akxhnse" xml:space="preserve">{{Асоба
|імя                 = Ігнат Буйніцкі
|лацінка             = Ihnat Bujnicki
|партрэт             = Ihnat Bujnicki.jpg
|памер               = 
|апісаньне           = 
|імя пры нараджэньні = 
|род дзейнасьці      = [[актор]], [[рэжысэр]], тэатральны дзяяч
|дата нараджэньня    = {{Нарадзіўся|22|8|1861}}
|месца нараджэньня   = фальварак [[Палівачы]], Празароцкая воласьць (цяпер [[Глыбоцкі раён]]), [[Дзісенскі павет]]
|дата сьмерці        = {{Памёр|22|9|1917|гадоў=56}}
|месца сьмерці       = [[Палачаны]], [[Маладэчанскі раён]]
|бацька              = 
|маці                = 
|муж                 = 
|жонка               = 
|дзеці               = 
|узнагароды          = 
|сайт                = 
|дадаткова           = 
|commons             = 
}}
{{Цёзкі}}
'''Ігна́т Цярэ́нцьевіч Буйні́цкі''' ({{Нарадзіўся|22|8|1861}}, [[Палівачы]] [[Празароцкая воласьць|Празароцкай воласьці]], цяпер у [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкім раёне]] — {{Памёр|22|9|1917}}, каля в. [[Палачаны]], цяпер у [[Маладэчанскі раён|Маладэчанскім раёне]]) — беларускі актор, рэжысэр, тэатральны дзяяч, пачынальнік беларускага нацыянальнага прафэсійнага тэатру&lt;ref&gt;У. І. Няфёд. Буйніцкі Ігнат Цярэнцьевіч // {{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 118.&lt;/ref&gt;.

== Біяграфія ==

=== Раньнія гады ===
Нарадзіўся {{Нарадзіўся|22|8|1861}} году ў сям’і дробнага шляхціца. Скончыў Рыскую землямерную вучэльню (паводле зьвестак [[Язэп Дыла|Язэпа Дылы]] — Віленскую землямерна-таксатарскую вучэльню&lt;ref name=&quot;d299&quot;/&gt;). Акторскую адукацыю атрымаў у Віленскай прыватнай драматычнай студыі&lt;ref name=chrst&gt;{{Кніга|аўтар = |частка = Ігнат Буйніцкі|загаловак = Хрэстаматыя па гісторыі беларускага тэатра і драматургіі: У 3 т. Т. 1: Ад вытокаў — да пачатку XX стагоддзя|арыгінал = |спасылка = |адказны = Бел. ун-т культуры; Уклад., рэд. тэкстаў, уступ. арт. і камент. А. В. Сабалеўскага|выданьне = 2-е выд., пашыр. і ўдаклад.|месца = Мн.|выдавецтва = Беларуская навука|год = 1997|том = |старонкі = 417|старонак = 444|сэрыя = |isbn = 985-08-0064-X|наклад = }}&lt;/ref&gt;. Працаваў [[каморнік]]ам на Наваградчыне, Магілёўшчыне, Полаччыне, Ашмяншчыне, што дало яму добрую магчымасьць вывучыць побыт, звычаі, песьні і танцы беларускага сялянства. Асабліва захапляўся беларускімі танцамі&lt;ref name=d300&gt;{{Кніга|аўтар = [[Язэп Дыла|Дыла Я.]]|частка = Першы прафесійны тэатр|загаловак = Творы|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = Мн.|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Маст. літ.]]|год = 1981 |том = |старонкі = 300|старонак = 351|сэрыя = |isbn = |наклад = }}&lt;/ref&gt;. У 20 гадоў атрымаў у спадчыну ад свайго бацькі маёнтак, які хутка давёў да квітнеючага стану.

З 1905 году сыстэматычна наладжвае ў Палівачах і [[Празарокі|Празароках]] беларускія вечарыны, актыўным удзельнікам якіх зьяўляецца сам&lt;ref name=en&gt;{{Кніга|аўтар = [[Уладзімер Няфёд|Няфёд У. І.]]|частка = Буйніцкі Ігнат Цярэнцьевіч|загаловак = Тэатральная Беларусь: Энцыклапедыя: У 2 т.|арыгінал = |спасылка = |адказны = Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.|выданьне = |месца = Мн.|выдавецтва = БелЭн|год = 2002|том = 1: «А досвіткі…» — Кучынская|старонкі = 183|старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}&lt;/ref&gt;. Прадстаўленьні калектыву на вечарынах даваліся ў трох аддзяленьнях: у першым ігралі п’есу, як правіла, невялікую, аднаактавую, у другім выступаў хор, салісты, дэклямацыі, у трэцім паказваліся «скокі»&lt;ref name=chrst/&gt;.

18 сакавіка&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар=|загаловак=Дзьве даты: 18 сакавіка|спасылка=http://old.zviazda.by/ru/archive/article.php?id=55252|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=[[газэта]]|год=18 сакавіка 2010|нумар=[http://old.zviazda.by/ru/archive/?idate=2010-03-18 49 (26657)]|старонкі=[http://old.zviazda.by/a2ttachments/55291/18sak-8.indd.pdf 8]|issn=1990-763x}}&lt;/ref&gt; 1907 году ва ўласным маёнтку Палівачы Ігнат Буйніцкі стварае аматарскі танцавальны гурток, у якім спачатку ўдзельнічалі чальцы ягонай сям’і і блізкія людзі&lt;ref name=chrst/&gt;. Гурток даваў канцэрты і спэктаклі ў Палівачах, [[Празарокі|Празароках]] і навакольных вёсках. З часам згуртаваньне набывае вялікую папулярнасьць і паступова пераўтвараецца ва ўстойлівы аматарскі тэатар&lt;ref name=en/&gt;.

=== Першыя выступы ===
12 лютага 1910 году Ігнат Буйніцкі з танцавальнай групай па адмысловым запрашэньні рэдакцыі «[[Наша Ніва|Нашай Нівы]]» ўдзельнічае ў «Першай беларускай вечарыне» ў [[Вільня|Вільні]], дзе гурток выконвае некалькі танцавальных нумароў: «Лявоніху», «Мяцеліцу», «Юрку» і «Вераб’я»&lt;ref name=d298&gt;{{Кніга|аўтар = [[Язэп Дыла|Дыла Я.]]|частка = Першы прафесійны тэатр|загаловак = Творы|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = Мн.|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Маст. літ.]]|год = 1981 |том = |старонкі = 298|старонак = 351|сэрыя = |isbn = |наклад = }}&lt;/ref&gt;. Пасьля віленскай прэм’еры трупа папаўняецца здольнымі і таленавітымі драматычнымі акторамі і сьпевакамі, што паставіла яе на прафэсійную аснову. Адгэтуль калектыў атрымлівае назву «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Першая беларуская трупа Ігната Буйніцкага||be|Першая беларуская трупа}}»&lt;ref name=en/&gt;. Пра гэты выступ «Наша Ніва» пісала:
{|
|-
|{{пачатак цытаты}}
Трэба прызнацца, што яны ўдаліся на славу. Публіка проста адурэла, усе бясконца крычалі: «Брава, біс!». Па 3—4 разы прыйшлося танцаваць адзін танец. Танцоры, хлопцы і дзяўчаты, пад кіраўніцтвам Буйніцкага падабраліся такія, што аж сцэна грымела ад заліхвацкага тупату і ў вачах мільгацела, як танцавалі «Лявоніху», «Мяцеліцу» або калі дзесяць прыгожа апранутых пар завіваліся даўгім хвастом у «Вераб’і»&lt;ref name=d298/&gt;.
{{канец цытаты}}
|}

Другі выступ трупы Ігната Буйніцкага адбыўся 22 лютага 1910 году на этнаграфічным вечары, прысьвечаным культурам народаў Паўночна-Заходняга краю. У вечары прымалі ўдзел хоры, якія выконвалі расейскія, украінскія, летувіскія, польскія і габрэйскія песьні. Польскі кампазытар [[Людамір Міхал Рагоўскі]] адмыслова для беларускай часткі выступу напісаў музыку на словы верша Янкі Купалы «А хто там ідзе?»&lt;ref name=d299&gt;{{Кніга|аўтар = [[Язэп Дыла|Дыла Я.]]|частка = Першы прафесійны тэатр|загаловак = Творы|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = Мн.|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Маст. літ.]]|год = 1981 |том = |старонкі = 299|старонак = 351|сэрыя = |isbn = |наклад = }}&lt;/ref&gt;. Апрача песень на вечары паказвалі і народныя танцы ў выкананьні трупы Ігната Буйніцкага. Пазьней пра гэты вечар Алесь Бурбіс успамінаў:
{{пачатак цытаты}}
Калі паднялася занавеска і велічна загрымелі словы песьні Янкі Купалы «А хто там ідзе ў агромністай такой грамадзе? — Беларусы!» уся набітая паўнюсенькая заля ўстала. Пасьля хору выступіў беларускі народны балет пад кіраўніцтвам Ігната Буйніцкага. Адзін за адным ішлі беларускія танцы «Лявоніха», «Мяцеліца», «Юрка», «Гневаш», «Чабор». Танцорам прыйшлося бясконца бісаваць на запатрабаваньне публікі. Трэба адзначыць вялікі талент і энэргію Ігната Буйніцкага, які ідэальна, па-мастацку апрацаваў беларускія народныя танцы&lt;ref name=d299/&gt;.
{{канец цытаты}}

Пасьля колькіх наступных выступаў імя Ігната Буйніцкага стала адным з найпапулярнейшых у асяродку беларускай інтэлігенцыі. Посьпех былых вечарынаў заклаў пачатак сталай працы рэжысэра ў [[Вільня|Вільні]]. Тут ён вырашае стварыць сталую беларускую трупу і зь ёю вандраваць па Беларусі&lt;ref name=d299/&gt;.

=== Першыя гастролі: 1910—1911 ===

Пасьля неаднаразовых посьпехаў беларускіх спэктакляў Ігнат Буйніцкі ў канцы лета 1910 году нарэшце атрымлівае ад губэрнскіх уладаў дазвол на гастрольную паездку. Перад чым адправіцца ў падарожжа, рэжысэр з значнай часткай актораў прыязджае да сябе ў Палівачы, каб па-сурёзнаму падрыхтаваць гастрольны рэпэртуар&lt;ref name=d300/&gt;.

[[Файл:Bujnicki2.jpg|міні|200пкс|Ігнат Буйніцкі з дачкой Аленай у танцы, 1910]]

Рэалізаваўшы частку сабранага ўраджаю ў Палівачах, каб мець сродкі на падарожжа, І. Буйніцкі разам з сваёй трупай прыязджае спачатку ў [[Дзісна|Дзісну]], дзе ў Народным доме гораду 21 жніўня 1910 году адбываецца пастаноўка камэдыі [[Карусь Каганец|Каруся Каганца]] «Модны шляхцюк»&lt;ref name=d300/&gt;, якая скончылася беларускімі народнымі танцамі пад [[цымбалы]], [[скрыпка|скрыпку]] і [[дуда|дуду]]. Таксама хор выканаў пяць народных песень. Дачка Ігната Буйніцкага Ванда дэклямавала вершы [[Альбэрт Паўловіч|Альбэрта Паўловіча]], а артыст [[Чэслаў Родзевіч]] — вершы Янкі Купалы&lt;ref name=d300/&gt;. Газэта «Наша Ніва» апісала гэтую вечарыну наступным чынам:
{|
|-
|{{пачатак цытаты}}
Дзісна ня памятае такога збору народу. Інтэлігенцыя і просты народ — усе шчыра віталі беларусаў. Калі пачаліся беларускія танцы на сцэне, уся заля стагнала глуха ад хваляваньня і крыкаў, а на галовы танцораў сыпаліся кветкі&lt;ref name=d300/&gt;.
{{канец цытаты}}
|}
Неўзабаве наведаўшы [[Сьвянцяны]], [[Паставы]] і іншыя мястэчкі Віленшчыны, трупа Ігната Буйніцкага прыехала ў [[Полацак]], дзе для палачан, акрамя камэдыі К. Каганца «Модны шляхцюк», артысты трупы выканалі песьні: «Чаму ж мне ня пець?», «Пастушачка», «Ах ты, дуб!», «Гусі», «Баба ракі варыла». Артыст Я. Хвеацкіст выканаў «Грайку» (словы Мацея Крапіўкі) і «Вясковыя кабеты». Артыст Швайка прадэклямаваў «Чаго б я хацеў?» Янкі Купалы і «Хоць ты, сэрца, лопні, трэсьні», а Алесь Бурбіс — вершы «Нёман» [[Якуб Колас|Якуба Коласа]] і «Край ты мой родны» [[Максім Багдановіч|Максіма Багдановіча]]. Канцэрт завяршылі народнымі танцамі «Юрка», «Мельнік», «Гневаш», «Лявоніха» і «Качан»&lt;ref name=d301&gt;{{Кніга|аўтар = [[Язэп Дыла|Дыла Я.]]|частка = Першы прафесійны тэатр|загаловак = Творы|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = Мн.|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Маст. літ.]]|год = 1981 |том = |старонкі = 301|старонак = 351|сэрыя = |isbn = |наклад = }}&lt;/ref&gt;. 16 верасьня 1910 году ў Полацку адбылася другая вечарына.

Буйніцкі быў родам з аднаго з найбольш дударскіх рэгіёнаў Паазер’я. Па ўспамінах аднавяскоўцаў, мясцовыя музыкі (з цымбаламі, скрыпкай і дудой) заўжды віншавалі Буйніцкага на Вялікдзень&lt;ref&gt;[http://repository.buk.by/bitstream/handle/123456789/4295/%D0%94%D0%90%20%D0%9F%D0%AB%D0%A2%D0%90%D0%9D%D0%9D%D0%AF%20%D0%9C%D0%A3%D0%97%D0%AB%D0%A7%D0%9D%D0%90-%D0%86%D0%9D%D0%A1%D0%A2%D0%A0%D0%A3%D0%9C%D0%95%D0%A2%D0%90%D0%9B%D0%AC%D0%9D%D0%90%D0%93%D0%90%20%D0%A1%D0%A3%D0%9F%D0%A0%D0%90%D0%92%D0%90%D0%94%D0%96%D0%AD%D0%9D%D0%9D%D0%AF%20%D0%92%D0%95%D0%9B%D0%86%D0%9A%D0%9E%D0%94%D0%9D%D0%AB%D0%A5%20%D0%A1%D0%92%D0%AF%D0%A2%D0%9A%D0%90%D0%92%D0%90%D0%9D%D0%9D%D0%AF%D0%8E.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y Эвеліна Шчадрына. Да пытання музычна-інструментальнага суправаджэння велікодных святкаванняў. С. 26.]&lt;/ref&gt;. Дуда была знакавым інструмэнтам Глыбоцкага краю, а адным з моцных цэнтраў яе бытаваньня былі Палівачы. Менавіта Ігнат Буйніцкі ўпершыню ў гісторыі вывеў беларускую дуду на тэатральную сцэну і зрабіў яе візітоўкай свайго тэатру. Пра скокі пад дуду пісалі на плакатах-анонсах трупы. Дудар Адам Шульга прымаў актыўны ўдзел у гастролях тэатра ў Вільні, Варшаве і Пецярбурзе. Тады дуду ўпершыню пабачылі многія прадстаўнікі беларускай інтэлігенцыі. Для Буйніцкага дуда не была проста адным з трох інструмэнтаў у традыцыйнай капэлі, але сімвалам беларускай культуры ў цэлым, сынонімам беларускай даўніны і народнасьці. У публікацыі «Нашай Нівы» з 1910 году (3 сьнежня, № 49) чытаем, што пасьля заканчэньня сымфанічнага канцэрта кампазытара і дырыжора Людаміра Міхала Рагоўскага ў Вільні (12 лістапада) у знак падзякі «яму былі дадзены на ўспамін…. ад арганізатараў беларускага тэатру — беларуская дуда»&lt;ref&gt;https://www.svaboda.org/a/27937897.html&lt;/ref&gt;. Па словах даследчыцы Ірыны Шумскай, калі ў 1911 годзе Міхал Рагоўскі пераяжджаў з Вільні ў Парыж, то пакінуў падораныя інструменты беларускаму музею. Ігнат Буйніцкі зрабіў важкі ўнёсак у захаваньне і развіцьцё традыцыі беларускай дуды. Гэты ўнёсак заўважалі і ягоныя сучасьнікі. Янка Купала ў вершы прысвечаным Ігнату Буйніцкаму напісаў: «Важна рэй Ігнат Буйніцкі/Ў танцах нашых водзіць… Пад дуду і пад цымбалы/Топне, прысьпявае…/Сьцеражыцеся, ўсе людзі:/Беларус гуляе!»

У рэпэртуары тэатру былі песьні, танцы, невялікія сцэнкі, пастаноўкі п’есаў «Па рэвізіі» і «Пашыліся ў дурні» [[Марка Крапіўніцкі|Маркі Крапіўніцкага]], «Хам» і «Ў зімовы вечар» паводле [[Эліза Ажэшка|Элізы Ажэшкі]], «Міхалка» [[Вацлаў Іваноўскі|братоў Далецкіх]], «Сватаньне» [[Антон Чэхаў|Антона Чэхава]], «Модны шляхцюк» [[Карусь Каганец|Каруся Каганца]], а таксама [[Янка Купала|Янкі Купалы]], [[Альбэрт Паўловіч|Альбэрта Паўловіча]] і інш. У большасьці гэта былі пастаноўкі І. Буйніцкага, таксама ён іграў у ролях: Антон, Мірановіч («Пашыліся ў дурні», «Па рэвізіі» Крапіўніцкага), Ігнась («Модны шляхцюк» Каганца), Аляксей («У зімовы вечар» Ажэшкі). І. Буйніцкі меў сяброўскія і творчыя кантакты зь Янкам Купалам, [[Якуб Колас|Якубам Коласам]], Элізай Ажэшкай, [[Зьмітрок Бядуля|Зьмітраком Бядулем]], [[Цётка]]й (якая сама ўдзельнічала ў спэктаклях трупы як акторка). Яшчэ пры жыцьці яго называлі бацькам беларускага тэатру. Ігнат Буйніцкі ўпершыню вывеў «мужыцкі» танец на сцэну, як выканаўца і пастаноўшчык паказаў невычарпальныя магчымасьці і прыгажосьць беларускіх народных танцаў. Як драматычны актор выступаў пераважна ў характарных ролях, умела выяўляў [[гумар]] і тонкую іронію.

Не зважаючы на вялікі посьпех беларускай трупы ў правінцыі, Ігнату Буйніцкаму пастаянна даводзілася пераадольваць складаныя абставіны, зьвязаныя з нэгатыўным стаўленьнем ўладаў да адраджэньня беларускай культуры&lt;ref name=en/&gt;. Зрэшты, дзякуючы саліднасьці кіраўніка трупы, яго сталаму ўзросту, уменьню абыходзіцца з паліцэйскім начальствам і прад’яўленьню губэрнатарскага дазволу на разьезды і цэнзурных экзэмпляраў п’есаў&lt;ref name=d301/&gt;, наступныя гастролі пасьпяхова адбыліся ў [[Санкт-Пецярбург]]у (1911, 1912), [[Капыль|Капылі]], [[Нясьвіж]]ы, [[Клецк]]у, [[Ляхавічы|Ляхавічах]], [[Слуцк]]у&lt;ref name=en/&gt;, а таксама ў [[Варшава|Варшаве]] (1913).

З-за матэрыяльных цяжкасьцяў (І. Буйніцкі падтрымліваў свой тэатар уласнымі сродкамі) і ўціску царскіх уладаў у 1913 г. дзейнасьць трупы была спыненая.

== Апошнія гады ==
У 1914 годзе Буйніцкі паспрабаваў стварыць новую трупу, аднак [[Першая сусьветная вайна]] перашкодзіла зьдзейсьніць гэтую задуму. У час вайны быў на вайсковай службе ў раёне [[Маладэчна]].

У красавіку 1917 году Буйніцкі стаў ініцыятарам арганізацыі прафэсійнага тэатру ў Менску — [[Першае таварыства беларускае драмы і камэдыі|Першага таварыства беларускае драмы і камэдыі]]. Памёр на сцэне ў час рэпэтыцыі, займаючыся жаўнерскай мастацкай самадзейнасьцю. Быў пахаваны непадалёк ад в. Палачаны, перапахаваны ў Палівачах, а ў 1975 у [[Празарокі|Празароках]] на цэнтральнай плошчы.

Сядзіба Ігната Буйніцкага, якая знаходзілася за чыгуначным пераездам Палівачы, не захавалася.

== Памяць ==
[[Файл:Ihnat Bujnicki (silver coin, reverse).gif|міні|200пкс|Памятная манэта [[Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь|НБРБ]], прысьвечаная Ігнату Буйніцкаму]]

У в. [[Празарокі]] ў будынку сярэдняй школы створаны музэй заснавальніка беларускага тэатру (адчынены ў 1982 годзе), дзе прадстаўленыя афішы спэктакляў, здымкі трупы, лісты [[Зоська Верас|Зоські Верас]] і [[Зыгмунт Абрамовіч|Зыгмунта Абрамовіча]], успаміны празароцкіх старажылаў. У сквэры — магіла Ігната Буйніцкага і помнік яму (усталяваны 10 кастрычніка 1975 г.; скульптар [[Іван Міско]]).

З 1992 году прысуджаецца прэмія імя І. Буйніцкага ў галіне тэатральнага мастацтва.

16 жніўня 2011 году [[Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь]] увёў у абарачэньне памятныя манэты «І. Буйніцкі 150 гадоў» сэрыі «Гісторыя і культура Беларусі».

== Сям’я ==
Стрыечны прапраўнук Ігната Буйніцкага {{Артыкул у іншым разьдзеле|Максім Буйніцкі|Максім|ru|Буйницкий, Максим Неофит}} атрымаў вядомасьць як кінарэжысэр&lt;ref name=&quot;Витебский курьер&quot;&gt;[https://vkurier.by/69297 [[Витебский Курьер]]: «10 интересных фактов про Игната Буйницкого»] {{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Артыкул| аўтар = Таццяна Лабада, загадчыца філіяла Літаратурнага музея М. Багдановіча «Беларуская хатка».| загаловак = «Крок па сцэне – у вечнасць палёт». | спасылка  = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Sucasnyja/Krajaznaucaja_hezieta.pdf.zip/2011-32.pdf | мова  = | выданьне  =[[Краязнаўчая газета]] | тып = газэта | год  = жнівень 2011 | том   = | нумар  = 32 (385)| старонкі  = 4 | issn  = | архіўная спасылка = | недасяжны}}
* {{Кніга
|аўтар      = [[Уладзімер Няфёд|Няфёд У. І.]]
|частка     = 
|загаловак  = Беларускі тэатр. Нарысы гісторыі
|арыгінал   = 
|спасылка   = 
|адказны    = 
|выданьне   = 
|месца      = Мн.
|выдавецтва = 
|год        = 1959
|том        = 
|старонкі   = 84-105
|старонак   = 
|сэрыя      = 
|isbn       = 
|наклад     = 
}}
* {{артыкул|аўтар =[[Уладзімер Няфёд|У. І. Няфёд]], [[Гурый Барышаў|Г. І. Барышаў]]| частка = |загаловак =Празарокі, цэнтар сульсавету. № 1191. Магіла Буйніцкага|арыгінал = |спасылка =http://orda.of.by/.lib/spik/vit/236|адказны =Рэдкал.: [[Станіслаў Марцэлеў|С. В. Марцэлеў]] (гал. рэд.) і інш.|выданьне=[[Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі]]|тып=энцыкляпэдыя|месца=[[Менск]]|выдавецтва=Беларуская энцыклапедыя |год=1985|выпуск=|том=Віцебская вобласьць|нумар= | старонкі=236—237 |isbn=}}
* {{Літаратура/ЭГБ|2}}
* {{Кніга
|аўтар      = 
|частка     = 
|загаловак  = Тэатральная Беларусь: Энцыклапедыя: У 2 т.
|арыгінал   = 
|спасылка   = 
|адказны    = Рэдкал. Г. П. Пашкоў і інш.
|выданьне   = 
|месца      = Мн.
|выдавецтва = БелЭн
|год        = 2002
|том        = 1: «А досвіткі…» — Кучынская
|старонкі   = 183—184
|старонак   = 
|сэрыя      = 
|isbn       = 
|наклад     = 
}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Буйніцкі, Ігнат Цярэнцьевіч}}
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Глыбоцкім раёне]]
[[Катэгорыя:Беларускія тэатральныя дзеячы]]
[[Катэгорыя:Беларускія рэжысэры]]
[[Катэгорыя:Беларускія акторы]]
[[Катэгорыя:Памерлі ў Маладэчанскім раёне]]</text>
      <sha1>ma8rborq35imzqd1w2h3iya2akxhnse</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Скірмунты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>118086</id>
    <revision>
      <id>2686159</id>
      <parentid>2604303</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:28:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Прозьвішча */</comment>
      <origin>2686159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6938" sha1="a5h8le2qbro0ikpuft42tx48vojebdq" xml:space="preserve">{{Род
|Назва                  = Скірмунты
|Лацінка                = Skirmunty
|Назва ў родным склоне  = Скірмунтаў
|Герб                   = POL COA Dąb.svg
|Шырыня выявы           = 
|Подпіс выявы           = Герб Дуб
|Дэвіз                  = 
|Дэвіз па-беларуску     = 
|Краіна паходжаньня     = [[Вялікае Княства Літоўскае]]
|Тытул                  = 
|Тытулы                 = 
|Прызнаныя ў            = [[Вялікае Княства Літоўскае]], [[Рэч Паспалітая]], [[Расейская імпэрыя]]
|Першы з роду           = 
|Апошні з роду          = 
|Адгалінаваньне роду    = 
|Адгалінаваньні ад роду = 
}}
'''Скі́рмунты''' — [[шляхта|шляхецкі]] род гербаў [[Дуб (герб)|Дуб]] і [[Прыяцель (герб)|Прыяцель]]. Буйныя беларускія прамыслоўцы XIX стагодзьдзя зь [[Пінскі павет|пінскага]] [[Палесьсе|Палесься]]. Валодалі буйнымі маёнткамі ў [[Плотніца|Плотніцы]], [[Парэчча (Берасьцейская вобласьць)|Парэччы]] і [[Моладава (Берасьцейская вобласьць)|Моладаве]].

== Прозьвішча ==
{{Асноўны артыкул|Скірмант}}

Скірымунт або Скірмунд (Sciremunt, *Skieremunt&lt;ref name=&quot;Kaufmann-1968-307&quot;&gt;Kaufmann H. Altdeutsches Namenbuch: Bd. 1. Altdeutsche Personennamen. Ergänzungsband. — München, 1968. S. 307.&lt;/ref&gt;, Skīrmund&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 239.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Sciremunt#v=snippet&amp;q=Sciremunt&amp;f=false S. 1308].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kaufmann-1968-307&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Скера|скер- (скір-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Скірыла]], [[Скірвін]], [[Скірман]]; германскія імёны Scirilo, Scirwine, Scirman) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] skeirs 'ясны, чысты'&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-18&quot;&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.&lt;/ref&gt; або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-18&quot;/&gt;. Такім парадкам, імя Скірмунт азначае «чыстая гарлівасьць» або «ясны розум»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.&lt;/ref&gt;. Адпаведнасьць імя Скірмант германскаму імю Sciremunt сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==
1355 рок — першы ўпамін пра Васіля Скірмунта.

У 1551 року каралева і вялікая княгіня [[Бона Сфорца]] надала Богушу Скірмунту зямельны надзел у Плотніцы, за што той абавязаўся «службу ваенную земскую служыці». Пазьней у крыніцах упамінаецца плотніцкі [[стараста]] Крыштаф Скірмунт.

Пад 1777 рокам таксама ўпамінаецца пінскі [[войт]] Адам Скірмунт.

Аляксандр Скірмунт (1793—1845) (Плотніцкая лінія?), [[маршалак шляхты]] [[Пінскі павет|пінскага павету]] спачыў у вёсцы [[Радчыцк]]у пры царкве Нараджэння Божай Маці, на будаваньне якой ахвяраваў уласныя грошы.

Сымон Скірмунт (1751—1817) — [[маршалак]] [[Берасьцейскае ваяводзтва|Берасьцейскага ваяводзтва]], [[пасол соймавы|пасол сойма]]. Набыў у [[Міхал Клеафас Агінскі|Міхала Клеафаса Агінскага]] моладаўскія й парэцкія землі.

: [[Аляксандар Сымонавіч Скірмунт]] (1799—1870) — заснавальнік прамысловасьці на Палесьсі.

:: Аляксандар Аляксандравіч Скірмунт (1830—1911)

::: [[Раман Скірмунт]] (1868—1939) — беларускі палітычны і грамадзкі дзяяч, дэпутат I Дзяржаўнай думы [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], прэм’ер-міністар [[БНР]]

:: Генрых Скірмунт

::: Канстантын Скірмунт (1866—1949)

:: Казімер Скірмунт

:: [[Гэлена Скірмунт|Алена Скірмунт]] (1827—1874)

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* Вяроўкін-Шэлюта У. Скірмунты // {{Літаратура/БелЭн|14к}} С. 457.
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}
* {{Літаратура/Памяць/Пінскі раён}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.radzima.org/be/object/931.html Radzima.org: вёска Парэчча]
* [http://www.radzima.org/be/miesca/radchyck.html Radzima.org: вёска Радчыцк]

[[Катэгорыя:Скірмунты| ]]</text>
      <sha1>a5h8le2qbro0ikpuft42tx48vojebdq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мануэль Ноер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124897</id>
    <revision>
      <id>2686106</id>
      <parentid>2675263</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:06:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Клюбныя */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33329" sha1="h6bl3z0128k8zw04opl68v3i6jv9kjg" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Мануэ́ль Но́ер''' ({{мова-de|Manuel Neuer}}; {{Н}} 27 сакавіка 1986 году, [[Гельзэнкірхэн]], [[Нямеччына|ФРН]]) — нямецкі футбаліст, брамнік клюбу «[[Баварыя Мюнхэн|Баварыя]]» і [[Зборная Нямеччыны па футболе|нацыянальнай зборнай Нямеччыны]]. У 2014 годзе Ноер стаў чэмпіёнам сьвету разам са зборнай Нямеччыны, а таксама атрымаў узнагароду «Залатыя пальчаткі» як найлепшы брамнік турніру.

== Клюбная кар’ера ==
=== «Шальке-04» ===
З 5 гадоў пачаў займацца ў футбольнай школе клюбу «[[Шальке-04 Гельзэнкірхэн|Шальке-04]]». У 2003 годзе 17-гадовы брамнік пачаў гуляць за рэзэрвовую каманду «Шальке-04» у Рэгіянальнай лізе, але вылецеў разам зь ёй у чацьвёрты нямецкі дывізіён, дзе й правёў цэлы сэзон.

У [[Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па футболе 2005—2006 гадоў|сэзоне 2005—2006 гадоў]] быў прызваны ў першую каманду ў якасьці запаснога галкіпэра, месца ў аснове тады займаў [[Франк Рост]]. У [[Бундэсьліга|Бундэсьлізе]], тым ня менш, Мануэль дэбютаваў толькі ў жніўні 2006 году ў матчы супраць «[[Алеманія Білефэльд|Алеманіі]]» (1:0). Пасьля гэтага згуляў крыху пазьней у матчы 10-га тура супраць «[[Баварыя Мюнхэн|Баварыі]]» (2:2), пры гэтым ягоная гульня так спадабалася галоўнаму трэнэру гельзэнкірхэнцаў [[Мірка Сломка|Мірку Сломку]], што ён стаў асноўным брамнікам каманды, а Рост у выніку перайшоў у «[[Гамбург (футбольны клюб)|Гамбург]]». Усяго ў [[Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па футболе 2006—2007 гадоў|сэзоне 2006—2007 гадоў]] Ноер у складзе «Шальке-04» правёў 27 матчаў.

20 красавіка 2011 году клюб паведаміў, што Ноер ня будзе падаўжаць кантракт з «Шальке-04», які заканчваецца па завяршэньні [[Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па футболе 2011—2012 гадоў|сэзону 2011—2012 гадоў]]&lt;ref&gt;[https://www.webcitation.org/68GAV1Aiw?url=http://www.schalke04.de/aktuell/news-archiv/einzelansicht/artikel/neuer-wird-vertrag-beim-fc-schalke-04-nicht-verlaengern.html Neuer wird Vertrag beim FC Schalke-04 nicht verlängern]. schalke04.de&lt;/ref&gt;, нягледзячы на ​​неаднаразовыя спробы кіраўніцтва «Шальке» пераканаць яго не пакідаць клюб, уключаючы прапановы з павышэньнем заробку.

=== «Баварыя» ===
8 чэрвеня 2011 году «[[Баварыя Мюнхэн|Баварыя]]» падпісала з брамнікам пяцігадовы кантракт&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110604165026/http://www.championat.ru/football/news-828354.html Нойер: рад переходу в «Баварию»]. championat.ru&lt;/ref&gt; на суму ў 18 мільёнаў эўра&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120524062128/http://fussball.ru/2011/05/12/2437/ 18 млн евро за Нойера]. fussball.ru&lt;/ref&gt; плюс 7 мільёнаў у якасьці бонусаў за ўдалае выступленьне Ноера ў мюнхэнскім клюбе&lt;ref&gt;[http://www.fcbayern.telekom.de/de/aktuell/news/2011/29731.php Manuel Neuer ist jetzt ein Bayer]. FCbayern.de&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.bild.de/sport/fussball/manuel-neuer/darum-freue-ich-mich-auf-bayern-18191590.bild.html Neuer: Darum freue ich mich auf Bayern]. bild.de&lt;/ref&gt;. Пасьля пратэстаў заўзятараў клюбу супраць набыцьця Ноера, бо некаторыя фанаты былі незадаволеныя купляй брамніка «Шальке», замірэнчая сустрэча паміж прадстаўнікамі «Баварыі» і групай прадстаўнікоў заўзятараў адбылося 2 ліпеня 2011 году.

[[Файл:Juan Mata Manuel Neuer penalty kick Champions League Final 2012.jpg|значак|зьлева|Ноер ратуе «Баварыю» па ўдары [[Хуан Мата|Хуаны Маты]] з пэнальці ў [[фінал Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2012 году|фінале Лігі чэмпіёнаў 2012 году]].]]
Адразу ў першыя тыдні знаходжаньня ў структуры новага клюбу, пасьля матчу супраць «[[Гофэнгайм (футбольны клюб)|Гофэнгайму]]» (0:0), Ноер пабіў рэкорд «Баварыі» па колькасьці праведзеных хвілінаў без прапушчаных мячоў, правёўшы больш за 1000 хвілінаў без прапушчаных. Ён палепшыў рэкорд, які раней усталяваў [[Олівэр Кан]]&lt;ref&gt;[http://www.augsburger-allgemeine.de/sport/fc-bayern/Kahn-Gegentor-wie-Erloesung-id16983871.html Kahn: Gegentor wie Erlösung]. Augsburger Allgemeine.&lt;/ref&gt;. 25 красавіка 2012 году Ноер выратаваў каманду падчас сэрыі пэнальці ў паўфінале [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Лігі чэмпіёнаў]], узяўшы пэнальці [[Крыштыяну Раналду]] і [[Кака]], аднак у фінале на родным стадыёне баварскі клюб трываў паразу ад «[[Чэлсі Лёндан|Чэлсі]]», таксама ў сэрыі пэнальці. Пры гэтым брамнік у сэрыі сам узяўся біць удар і даў у гэтым рады. Наступны сэзон немец пачаў з здабыцьця Супэркубка Нямеччыны 2012 году&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.kicker.de/bayern-gegen-dortmund-2012-dfl-supercup-1426981/analyse|загаловак=Die Bayern holen den ersten Titel der Saison|выдавецтва=kicker|дата публікацыі=12.08.2014}}&lt;/ref&gt;. У плэй-оф [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2012—2013 гадоў|Лігі чэмпіёнаў 2012—2013 гадоў]] Ноер згуляў чатыры матчы запар «на нуль» супраць «[[Ювэнтус Турын|Ювэнтусу]]» і «[[Барсэлёна (футбольны клюб)|Барсэлёны]]». У [[фінал Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2013 году|фінале Лігі чэмпіёнаў 2013 году]] супраць дортмундзкай «[[Барусія Дортмунд|Барусіі]]» футбаліст зрабіў восем сэйваў, дапамогшы «Баварыі» заваяваць свой пяты тытул у турніры. У матчы абодва брамнікі неаднаразова ратавалі свае каманды, і Ноер выйшаў пераможцам у дуэлі з [[Роман Вайдэнфэлер|Романам Вайдэнфэлерам]], прапусьціўшы толькі адзін гол з пэнальці.

[[Файл:Manuel Neuer Training 2017-03 FC Bayern Muenchen-2.jpg|значак|зьлева|Брамнік у час трэнаваньняў у 2017 годзе.]]
30 жніўня 2013 году ў матчы за Супэркубак УЭФА 2013 году Ноер адбіў апошні і вырашальны ўдар у сэрыі пэнальці, што дало «Баварыі» перамогу над «[[Чэлсі Лёндан|Чэлсі]]» і стала пэўнай помстай за паразу ў [[фінал Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2012 году|фінале Лігі чэмпіёнаў 2012 году]]&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.kicker.de/bayern-gegen-chelsea-2013-uefa-supercup-1887586/analyse|загаловак=Neuer hält den Supercup fest|дата публікацыі=30.08.2013}}&lt;/ref&gt;. 7 студзеня 2014 году гулец быў абвешчаны найлепшым брамнікам сьвету 2013 году&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.welt.de/sport/fussball/bundesliga/fc-bayern-muenchen/article123636114/Bayerns-Manuel-Neuer-zum-Welttorhueter-gewaehlt.html|загаловак=Bayerns Manuel Neuer zum Welttorhüter gewählt|выдавец=Die Welt|дата публікацыі=07.01.2014}}&lt;/ref&gt;. 2 траўня 2014 году футбаліст падоўжыў кантракт з клюбам да лета 2019 году&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.fcbayern.de/en/news/news/2014/manuel-neuer-extension-to-2019-020514.php|загаловак=Neuer extends stay at FCB through 2019|выдавецтва=FC Bayern Munich|дата публікацыі=02.05.2014}}&lt;/ref&gt;. Пасьля Ноер атрымаў званьне футбаліста году&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=http://www.dw.de/manuel-neuer-named-german-footballer-of-the-year/a-17844354|загаловак=Manuel Neuer named German Footballer of the Year|выдавец=Deutsche Welle|дата публікацыі=10.08.2014}}&lt;/ref&gt;, быў улучаны ў сымбалічную зборную Эўропы паводле вэрсіі УЭФА&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=http://www.dw.de/bayern-dominate-uefa-team-of-the-year-poll/a-18182680|загаловак=Bayern dominate UEFA Team of the Year poll|выдавец=Deutsche Welle|дата публікацыі=09.01.2015}}&lt;/ref&gt;, і заняў трэцяе месца ў галасаваньні на «[[Залаты мяч]]» ФІФА&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.bbc.com/sport/0/football/30783885|загаловак=Cristiano Ronaldo wins Ballon d'Or over Lionel Messi &amp; Manuel Neuer|дата публікацыі=12.01.2015}}&lt;/ref&gt;. 30 студзеня 2015 году немец выйшаў у старце ў матчы 18-га туру, у якім «Баварыя» саступіла «[[Вольфсбург (футбольны клюб)|Вольфсбургу]]» зь лікам 1:4&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.kicker.de/wolfsburg-gegen-bayern-2015-bundesliga-2407382/analyse|загаловак=Dost und De Bruyne lassen an 2009 erinnern|выдавец=kicker|дата публікацыі=30.01.2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Die Bayern kassieren eine krachende Niederlage&quot; &gt;{{навіна|спасылка=https://www.welt.de/sport/fussball/bundesliga/fc-bayern-muenchen/article136970562/Die-Bayern-kassieren-eine-krachende-Niederlage.html|загаловак=Die Bayern kassieren eine krachende Niederlage|выдавец=Die Welt|дата публікацыі=30.01.2015}}&lt;/ref&gt;. Гэта быў ягоны першы матч у Бундэсьлізе ў кашулі баварскага клюбу, дзе ён прапусьціў ажно чатыры мячы. У апошні раз «Баварыя» прапускала чатыры мячы ў матчы супраць «Вольфсбургу» 4 красавіка 2009 году&lt;ref name=&quot;Die Bayern kassieren eine krachende Niederlage&quot;/&gt;. 20 красавіка 2016 году Ноер падоўжыў кантракт з «Баварыяй» да 2021 году. У студзені 2017 году ён быў улучаны ў сымбалічную зборную году ФІФА разам зь іншым немцам і былым партнэрам па «Баварыі» [[Тоні Кроос]]ам. Ноер атрымаў высокую ацэнку за гульню ў першым матчы 1/4 фіналу супраць мадрыдзкага «[[Рэал Мадрыд|Рэалу]]», хоць «Баварыя» і зазнала паразу зь лікам 1:2. У матчы ў адказ ён атрымаў пералом левай ступні, што датэрмінова скончыла ягоны сэзон. «Баварыя» тады прагуляла зь лікам 2:4 у спрэчным матчы&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2017/apr/18/arturo-vidal-bayern-munich-real-madrid|загаловак=Arturo Vidal rages at referee after Bayern Munich go out to Real Madrid|выдавец=The Guardian|дата публікацыі=19.04.2017}}&lt;/ref&gt;, але клюб завяршыў сэзон як чэмпіён Бундэсьлігі.

[[Файл:Manuel Neuer 2020.jpg|значак|Ноер у 2020 годзе.]]
19 ліпеня 2017 году было абвешчана, што брамнік стане новым капітанам «Баварыі» і нацыянальнай зборнай Нямеччыны па завяршэньні кар’еры [[Філіп Лям|Філіпа Ляма]]&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Lovell, Mark|спасылка=http://www.espnfc.us/bayern-munich/story/3160380/manuel-neuer-to-replace-philipp-lahm-as-bayern-munich-captain|загаловак=Manuel Neuer to replace Philipp Lahm as Bayern Munich captain|выдавецтва=ESPN FC|дата публікацыі=19.07.2017}}&lt;/ref&gt;. Сваю першую гульню ў сэзоне ён згуляў у другім туры Бундэсьлігі па акрыяньні ад траўмы ступні&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/bayern-munich-goalkeeper-manuel-neuer-on-germany-and-thomas-muller-457855.jsp|загаловак=Bayern Munich's Manuel Neuer: &quot;Happy to be back!&quot;|выдавецтва=Bundesliga|копія=https://web.archive.org/web/20171111041749/http://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/bayern-munich-goalkeeper-manuel-neuer-on-germany-and-thomas-muller-457855.jsp|дата копіі=11.11.2017}}&lt;/ref&gt;. 13 верасьня 2017 году Ноер правёў свой соты матч у эўрапейскіх турнірах у сустрэчы супраць «[[Андэрлехт Брусэль|Андерлехту]]» ў Лізе чэмпіёнаў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://fcbayern.com/en/news/2017/09/fcbrsca-post-match-facts|загаловак=#FCBRSCA: debut, milestone, comeback|выдавецтва=FC Bayern Munich}}&lt;/ref&gt;. У верасьні стала вядома, што ён зноў будзе выкрасьлены з складу да студзеня 2018 году праз паўторны пералом той жа ступні&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.bbc.com/sport/football/41319130|загаловак=Bayern Munich: Manuel Neuer ruled out until January|выдавецтва=BBC Sport|дата публікацыі=19.09.2017}}&lt;/ref&gt;. Пасьля шэрагу затрымак ён вярнуўся да трэнаваньняў з камандай 20 красавіка 2018 году, толькі празь сем месяцаў па атрыманьні пашкоджаньня, але індывідуальныя трэнаваньні ён пачаў быў яшчэ ў пачатку красавіка&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=http://www.espn.com/soccer/story/3464098/bayern-munichs-manuel-neuer-in-training-for-first-time-in-seven-months|загаловак=Neuer back in training for Bayern Munich|выдавец=ESPN.com}}&lt;/ref&gt;. Упершыню пасьля траўмы ён трапіў у заяўку на фінал Кубку Нямеччыны супраць франкфурцкага «[[Айнтрахт Франкфурт|Айнтрахту]]», але ўвесь матч заставаўся на лаве запасных&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/bayern-munich-goalkeeper-manuel-neuer-eyeing-comeback-and-world-cup-471466.jsp|загаловак=Bayern Munich and Germany goalkeeper Manuel Neuer on the bench in DFB Cup final|выдавецтва=Bundesliga.com|дата публікацыі=18.05.2018|копія=https://web.archive.org/web/20221128022438/https://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/bayern-munich-goalkeeper-manuel-neuer-eyeing-comeback-and-world-cup-471466.jsp|дата копіі=28.11.2022}}&lt;/ref&gt;. 24 жніўня 2018 году Ноер згуляў свой першы матч у Бундэсьлізе за 341 дзень, вывеўшы «Баварыю» на пераможны матч зь лікам 3:1 над «[[Гофэнгайм (футбольны клюб)|Гофэнгаймам]]» у першым туры першынства&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/manuel-neuer-return-to-action-germany-world-cup-russia-bayern-munich-injury-excited-507014.jsp|загаловак=Five reasons to be excited about Manuel Neuer's return to Bundesliga action|выдавецтва=bundesliga.com|копія=https://web.archive.org/web/20200803213851/https://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/manuel-neuer-return-to-action-germany-world-cup-russia-bayern-munich-injury-excited-507014.jsp|дата копіі=03.08.2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.bbc.com/sport/football/45296222|загаловак=Bayern 3–1 Hoffenheim: Bundesliga|выдавецтва=BBC Sort|дата публікацыі=24.08.2018}}&lt;/ref&gt;. 14 красавіка 2019 году брамнік атрымаў разрыў цягліцы левай лыткі ў матчы супраць дусэльдорфскай «[[Фартуна Дусэльдорф|Фартуны]]», праз што прапусьціў шэсьць матчаў на фінішы сэзону&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://fcbayern.com/en/news/2019/04/diagnosis-neuer-sustains-muscle-fibre-tear|загаловак=Neuer tears muscle, Hummels suffers thigh strain|выдавецтва=fcbayern.com}}&lt;/ref&gt;. 21 траўня 2020 году футбаліст падпісаў новы кантракт з «Баварыяй», які падаўжаў супрацу з клюбам да 2023 году&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.bbc.com/sport/football/52743324|загаловак=Manuel Neuer: Germany goalkeeper signs new Bayern Munich contract|дата публікацыі=21.05.2020}}&lt;/ref&gt;. 23 жніўня Ноер другі раз у кар’еры стаў пераможцам Лігі чэмпіёнаў, але ўпершыню як капітан «Баварыі», захаваўшы браму недатыкальнай у матчы супраць «[[Пары Сэн-Жэрмэн Парыж|Пары Сэн-Жэрмэн]]». Ягоны выступ атрымаў ухвалу сярод футбольных знаўцаў&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.marca.com/en/football/international-football/2020/08/23/5f42e5a7e2704e0a5e8b45b4.html|загаловак=Manuel Neuer adds to his legendary status|выдавец=Marca|дата публікацыі=23.08.2020}}&lt;/ref&gt;.

21 кастрычніка 2020 году Ноер дасягнуў свайго 200-га «сухога» матчу з «Баварыяй» у 394 сустрэчах, дзякуючы перамозе зь лікам 4:0 над мадрыдзкім «[[Атлетыка Мадрыд|Атлетыка]]» ў [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2020—2021 гадоў|Лізе чэмпіёнаў 2020—2021 гадоў]]. Такім чынам ён абышоў [[Зэп Маер|Зэпа Маера]] паводле гэтага паказьніка, але наперадзе заставаўся толькі [[Олівер Кан]] зь лікам «сухіх» матчаў у 247&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://fcbayern.com/en/news/2020/10/5-facts-on-bayerns-win-vs.-atletico|загаловак=Five facts after Bayern's victory over Atlético|выдавецтва=FC Bayern Munich|дата публікацыі=22.10.2020}}&lt;/ref&gt;. 300-я перамога Ноера ў Бундэсьлізе адбылася ў ягоным 447-м матчы 23 кастрычніка 2021 году&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.msn.com/en-us/sports/soccer/bayern-munich-captain-manuel-neuer-reaches-a-milestone-of-300-bundesliga-victories/ar-AAPVVl6?ocid=msedgntp|загаловак=Bayern Munich captain Manuel Neuer reaches a milestone of 300 Bundesliga victories|выдавецтва=msn.com|дата публікацыі=25.10.2021}}&lt;/ref&gt;. «Баварыя» перамагла ў чэмпіянаце ў [[Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па футболе 2021—2022 гадоў|сэзоне 2021—2022 гадоў]] за тры туры да фінішу&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.theguardian.com/football/live/2022/apr/23/bayern-munich-v-borussia-dortmund-bundesliga-live?filterKeyEvents=false&amp;page=with:block-626442d68f088371a5f40e83#block-626442d68f088371a5f40e83|загаловак=Bayern Munich 3 Borussia Dortmund 1|выдавецтва=The Guardian|дата публікацыі=23.04.2022}}&lt;/ref&gt;. Па сэзоне Ноер падоўжыў кантракт з «Баварыяй» да 2024 году&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.bbc.com/sport/football/61549526|загаловак=Manuel Neuer signs one-year Bayern Munich contract extension|выдавец=BBC Sport}}&lt;/ref&gt;. 10 сьнежня 2022 году брамнік паведаміў, што зламаў нагу падчас лыжнага спуску, што выбіла яго з астатняй рэшты сэзону&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://fcbayern.com/en/news/2022/12/unterschenkel-fraktur-manuel-neuer-erfolgreich-operiert|загаловак=Manuel Neuer undergoes successful surgery|выдавецтва=fcbayern.com|дата публікацыі=12.12.2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/manuel-neuer-ski-trip-broken-leg-comeback-bayern-munich-germany-yann-sommer-22049|загаловак=Manuel Neuer's season over after breaking his leg during ski trip|выдавецтва=Bundesliga|дата публікацыі=10.12.2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.spiegel.de/panorama/leute/manuel-neuer-ski-unfall-sanitaeter-erkannten-ihn-nicht-a-68ca4761-8e8a-49a8-813c-79a7873fadc7?sara_ecid=soci_upd_wbMbjhOSvViISjc8RPU89NcCvtlFcJ|загаловак=Sanitäter erkannten Manuel Neuer zunächst nicht|выдавецтва=spiegel.de|дата публікацыі=12.12.2022}}&lt;/ref&gt;. 28 кастрычніка 2023 году футбаліст згуляў свой першы матч за 350 дзён&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://fcbayern.com/en/news/2023/10/manuel-neuer-set-for-comeback-against-darmstadt-after-350-days-out-injured|загаловак=Manuel Neuer set for comeback against Darmstadt after 350 days out|выдавецтва=FC Bayern Munich|дата публікацыі=28.10.2023}}&lt;/ref&gt;, а празь месяц падоўжыў кантракт з «Баварыяй» да 30 чэрвеня 2025 году&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://fcbayern.com/en/news/2023/11/fc-bayern-extend-contracts-of-manuel-neuer-and-sven-ulreich-till-2025|загаловак=FC Bayern extend contracts of Manuel Neuer and Sven Ulreich|выдавецтва=FC Bayern Munich|дата публікацыі=28.11.2023}}&lt;/ref&gt;. У студзені 2024 году ён згуляў свой 500-ы матч за «Баварыю», дагнаўшы [[Бастыян Швайнштайгер|Бастыяна Швайнштайгера]] ў клюбным рэйтынгу паводле колькасьці выступаў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://fcbayern.com/de/spiele/profis/bundesliga/2023-2024/fc-bayern-muenchen-tsg-1899-hoffenheim-13-01-2024/spielbericht|загаловак=Gelungener Start in 2024! FCB jubelt gegen Hoffenheim|выдавецтва=FC Bayern München|дата публікацыі=13.01.2024}}&lt;/ref&gt;. 17 красавіка 2024 году ён стаў рэкардсмэнам Лігі чэмпіёнаў у колькасьці «сухіх» матчах, якіх на ягоным рахунку іх стала 58&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Mukherjee, Soham|спасылка=https://www.goal.com/en/lists/manuel-neuer-bayern-goalkeeper-new-champions-league-record-arsenal/bltd2b11580cfadbb5b#cs0af986e5acf796fa|загаловак=Double delight for Manuel Neuer as Bayern goalkeeper sets new Champions League record in win over Arsenal|выдавецтва=Goal.com|дата публікацыі=18.04.2024}}&lt;/ref&gt;. 12 траўня 2024 году ён згуляў свой 500-ы матч у Бундэсьлізе, стаўшы чацьвертым брамнікам у гісторыі, які дасягнуў гэтай адзнакі, пасьля Олівэра Кана, [[Айке Імэль|Айке Імэля]] і [[Ульрых Штайн|Ульрыха Штайна]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fcbayern.com/en/news/2024/05/manuel-neuer-makes-500th-bundesliga-appearance|загаловак=Manuel Neuer makes 500th Bundesliga appearance|выдавецтва=FC Bayern Munich|дата публікацыі=12.05.2024}}&lt;/ref&gt;. 3 сьнежня таго ж году ў матчы 1/8 фіналу Кубку Нямеччыны супраць «[[Баер Левэркузэн|Баера]]» Ноер атрымаў чырвоную картку за фол супраць [[Джэрэмі Фрымпонг]]а на 17-й хвіліне&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://apnews.com/article/bayern-leverkusen-neuer-german-cup-b88b9086ee15e783862e5e4e98a39387|загаловак=Neuer gets sent off for 1st time and Bayern Munich exits German Cup early again|выдавецтва=AP News|дата публікацыі=03.12.2024}}&lt;/ref&gt;. Гэта была ягоная першая чырвоная картка ў 866 матчах і больш як за 20 сэзонаў прафэсійнай кар’еры&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.france24.com/en/live-news/20241203-bayern-s-neuer-sent-off-for-first-time-in-866-game-career|загаловак=Bayern's Neuer sent off for first time in 866-game career|выдавецтва=France 24|дата публікацыі=04.12.2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/42762988/neuer-gets-sent-bayern-munich-exit-german-cup|загаловак=Neuer's 1st-ever red card sees Bayern exit Cup|выдавецтва=ESPN.com|дата публікацыі=04.12.2024}}&lt;/ref&gt;. Па вяртаньні ад цяглічнай траўмы 6 сакавіка 2026 году Ноер зноў пашкодзіў цягліцу левай лыткі і быў заменены ў перапынку. Ён прапусьціў рэшту сакавіка, у тым ліку матчы 1/8 фіналу Лігі чэмпіёнаў супраць «[[Аталянта Бэргама|Аталянты]]»&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.sport1.de/news/fussball/bundesliga/2026/03/manuel-neuer-fc-bayern-gibt-diagnose-bekannt|загаловак=Manuel Neuer: FC Bayern gibt Diagnose bekannt|выдавецтва=SPORT1|дата публікацыі=07.03.2026}}&lt;/ref&gt;. Брамнік вярнуўся да шыхтаў 4 красавіка ў відовішчным матчы супраць «[[Фрайбург (футбольны клюб)|Фрайбургу]]»&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://fcbayern.com/de/news/2026/04/nachbericht-zum-bundesliga-spiel-in-freiburg|загаловак=Nachbericht zum Bundesliga Spiel in Freiburg|выдавецтва=FC Bayern|дата публікацыі=04.04.2026}}&lt;/ref&gt;. 15 траўня 2026 году Ноер падоўжыў кантракт з клюбам яшчэ на адзін сэзон&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://fcbayern.com/en/news/2026/05/neuer-and-ulreich-extend-to-2027|загаловак=Manuel Neuer and Sven Ulreich extend until 2027|выдавецтва=FC Bayern Munich|дата публікацыі=15.05.2026}}&lt;/ref&gt;.

== Міжнародная кар’ера ==
Упершыню дэбютаваў за [[зборная Нямеччыны па футболе|зборную Нямеччыны па футболе]] 2 чэрвеня 2009 году ў таварыскім матчы супраць [[зборная ААЭ па футболе|зборнай ААЭ]]. Перамогу атрымала каманда Нямеччыны зь лікам 7:2. На [[чэмпіянат сьвету па футболе 2010 году|чэмпіянаце сьвету 2010 году]], дзе немцы сталі бронзавымі прызэрамі, удзельнічаў ва ўсіх сустрэчах сваёй каманды, акрамя гульні за трэцяе месца. Пасьля ЧС-2010 стаў першым брамнікам нямецкай зборнай. У 2014 годзе стаў чэмпіёнам сьвету, які праходзіў у [[Бразылія|Бразыліі]], акрамя гэтага Мануэль стаў найлепшым брамнікам турніру.

== Дасягненьні ==
=== Клюбныя ===
'''«Шальке-04»''':
* Уладальнік [[Кубак Нямеччыны па футболе|Кубка Нямеччыны]]: 2011

'''«Баварыя»''':
* [[Чэмпіянат Нямеччыны па футболе|Чэмпіён Нямеччыны]]: 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2025, 2026
* Уладальнік [[Кубак Нямеччыны па футболе|Кубка Нямеччыны]]: 2013, 2014, 2016, 2019, 2020, 2026
* Уладальнік [[Супэркубак Нямеччыны па футболе|Супэркубка Нямеччыны]]: 2012, 2016, 2017, 2018, 2020, 2021, 2022, 2025, 2026
* Пераможца [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Лігі чэмпіёнаў]]: 2013, 2020
* Уладальнік [[Супэркубак УЭФА|Супэркубка УЭФА]]: 2013, 2020
* Пераможца [[Клюбны чэмпіянат сьвету па футболе|клюбнага чэмпіянату сьвету]]: 2013, 2020

=== Міжнародныя ===
'''Нямеччына''':
* [[чэмпіянат сьвету па футболе|Чэмпіён сьвету]]: 2014
* Бронзавы прызэр [[чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянату сьвету]]: 2010

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.manuel-neuer.de/ Афіцыйны сайт]
* {{спасылка|url=http://www.schalke04.com/teams/team.html?player=19&amp;cHash=103e49a5b5|копія=https://web.archive.org/web/20111008213346/http://www.schalke04.com/teams/team.html?player=19&amp;cHash=103e49a5b5|загаловак=Профіль|праект=афіцыйны сайт «Шальке 04»|дата копіі=8 кастрычніка 2011}}
* {{Transfermarkt}}
* {{Soccerway}}
* {{Worldfootball}}
* [http://www.fussballdaten.de/spieler/neuermanuel/ Профіль] на Fussballdaten.de

{{Склад ФК «Баварыя» Мюнхэн}}
{{Навігацыйная група
|назоў = Ноер у складзе [[Зборная Нямеччыны па футболе|зборнай Нямеччыны]] на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]] і [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|Эўропы]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Нямеччына}};
|Нямеччына на ЧС-2010
|Нямеччына на ЧЭ-2012
|Нямеччына на ЧС-2014
|Нямеччына на ЧЭ-2016
|Нямеччына на ЧС-2018
|Нямеччына на ЧЭ-2020
|Нямеччына на ЧС-2022
|Нямеччына на ЧЭ-2024
|Нямеччына на ЧС-2026
}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Ноер, Мануэль}}
[[Катэгорыя:Нямецкія футбалісты]]
[[Катэгорыя:Чэмпіёны сьвету па футболе]]</text>
      <sha1>h6bl3z0128k8zw04opl68v3i6jv9kjg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Яніс Фэтфацыдыс</title>
    <ns>0</ns>
    <id>128285</id>
    <revision>
      <id>2686133</id>
      <parentid>2628950</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:38:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>артаграфія</comment>
      <origin>2686133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3979" sha1="h3ok2nb0a168mv4x4ma7jrpuz5rf80t" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Я́ніс Фэтфацы́дыс''' ({{мова-el|Ιωάννης Φετφατζίδης}}; {{Н}} 21 сьнежня 1990 году, [[Драма (горад)|Драма]], [[Грэцыя]]) — колішні [[Грэцыя|грэцкі]] футбаліст, атакуючы паўабаронца. Раней быў гульцом [[зборная Грэцыі па футболе|нацыянальнай зборнай Грэцыі]].

== Кар’ера ==
Фэтфацыдыс дэбютаваў за пірэйскі «[[Алімпіякос Пірэй|Алімпіякос]]» у грэцкім чэмпіянаце ў [[чэмпіянат Нрэцыі па футболе 2009—2010 гадоў|сэзоне 2009—2010 гадоў]] 31 кастрычніка 2009 году ў матчы супраць каманды «[[Атромітас Атэны|Атромітас]]», які скончыўся перамогай пірэйцаў. 4 лістапада таго ж году Яніс згуляў за «Алімпіякос» і ў [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Лізе чэмпіёнаў]] супраць каманды «[[Стандард Льеж|Стандард]]» ([[Льеж]]), замяніўшы на 39-й хвіліне гульні [[Лючана Галецьці]].

У пачатку верасьня 2010 году Яніс падоўжыў свой кантракт з клюбам да 2015 году з павышэньнем заробнай платы й коштам выкупу кантракту ў 12,5 млн эўра&lt;ref&gt;[http://championsday.gr/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=32067&amp;Itemid=33 «Κλείδωσε» Φετφατζίδη!]. Champions Day&lt;/ref&gt;.

=== Міжнародная ===
За [[Зборная Грэцыі па футболе|нацыянальную зборную Грэцыі]] дэбютаваў у матчы адборачнага раўнду да [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2012 году|чэмпіянату Эўропы 2012 году]] супраць [[зборная Латвіі па футболе|зборнай Латвіі]] 8 кастрычніка 2010 году, зьмяніўшы на 82-й хвіліне [[Сатырыс Нініс|Сатырыса Нініса]].

== Дасягненьні ==
'''«Алімпіякос»''':
* [[Чэмпіянат Грэцыі па футболе|Чэмпіён Грэцыі]]: 2011, 2012, 2013
* Уладальнік [[Кубак Грэцыі па футболе|Кубка Грэцыі]]: 2012, 2013

'''«Аль-Аглі»''':
* [[Чэмпіянат Саудаўскай Арабіі па футболе|Чэмпіён Саудаўскай Арабіі]]: 2016
* Уладальнік [[Кубак караля Саудаўскай Арабіі па футболе|Кубка караля Саудаўскай Арабіі]]: 2016
* Уладальнік [[Супэркубак Саудаўскай Арабіі па футболе|Супэркубка Саудаўскай Арабіі]]: 2016

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20100407092425/http://www.olympiakos.gr/index.html?lang=en Профіль на афіцыйным сайце «Алімпіякосу»]
* {{transfermarkt}}

{{Навігацыйная група
|назоў = Фэтфацыдыс у складзе [[Зборная Грэцыі па футболе|зборнай Грэцыі]] на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]] і [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|Эўропы]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Грэцыя}};
|Грэцыя на ЧЭ-2012
|Грэцыя на ЧС-2014
}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Фэтфацыдыс, Яніс}}
[[Катэгорыя:Грэцкія футбалісты]]</text>
      <sha1>h3ok2nb0a168mv4x4ma7jrpuz5rf80t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Касмапалітызм</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129888</id>
    <revision>
      <id>2686093</id>
      <parentid>2587489</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T21:58:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jarash</username>
        <id>794</id>
      </contributor>
      <comment>крыніцы</comment>
      <origin>2686093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4740" sha1="b6y6an8aq0ga94uh7kmdlqw4iei2oq4" xml:space="preserve">'''Касмапаліты́зм''' (ад {{мова-gr|kosmopolitēs|скарочана}} грамадзянін сьвету&lt;ref&gt;{{Літаратура/БелЭн|8к|146-147|Касмапалітызм}}&lt;/ref&gt;) — ідэалёгія, сьветапогляд, згодна зь якім, ўсе чалавечыя этнічныя групы належаць да адной супольнасьці, заснаванай на агульнай [[мараль|маралі]]. Касмапалітызм можа пацягнуць за сабой ідэю стварэньня свайго роду сусьветнага ўраду, ці можа проста зьвярнуцца да больш шырокіх маральных, эканамічных і / ці палітычныя адносін паміж [[дзяржава]]мі і асобамі з розных краінаў. Чалавек, што прытрымліваецца ідэі касмапалітызму ў любых яго формах называецца касмапалітам. Касмапалітызм гэта таксама ідэя сусьветнага грамадзянства, якая ставіць агульначалавечыя інтарэсы і каштоўнасьці вышэй за інтарэсы асобнай нацыі, альбо такі панятак увогуле адмаўляюць.

Касмапалітычная супольнасьць можа грунтавацца на ўсёабдымнай маралі, агульных эканамічных адносінах, альбо палітычнай структуры, якая ўключае ў сабе розныя народы. Напрыклад, Кваме Энтані Апія прадугледжвае магчымасьць існаваньня касмапалітычнае супольнасьці, у якой людзі з розных месцаў, прастораў (фізычных, эканамічных ды іншых) уваходзяць у адносіны ўзаемнай павагі, нягледзячы на розныя вераваньні ды перакананьні (рэлігійныя, палітычныя і іншыя).

== Этымалёгія ==
Слова паходзіць ад [[грэцкая мова|грэцкага]] космас Κόσμος (Сусьвету) і поліс Πόλις (горад).

== Гісторыя ==
Ідэі касмапалітызму мы можам упершыню бачыць ў [[Дыяген]]а з Сынопа (каля 412 да н. э.), бацькі-заснавальніка руху кінікаў у [[Старажытная Грэцыя|Старажытнае Грэцыі]]. Дыягена на пытаньне, адкуль ён прыйшоў, адказаў: «Я грамадзянін сьвету (kosmopolitês)». Гэта была наватарская [[канцэпцыя]], таму што шырокая аснова сацыяльнай ідэнтычнасьці ў Старажытнае Грэцыі ў той час была за асобнымі гарадамі-дзяржавамі (полісамі) альбо за ўсімі грэкамі (элінамі) у цэлым. [[Стаіцызм|Стоікі]], якія пазьней прынялі ідэю Дыягена і ператварылі ў натуральна поўнамаштабную канцэпцыю, пры гэтым падкрэсьлівалі, што кожны чалавек жыве адразу ў двух грамадзтвах — мясцовай супольнасьці, дзе ён нарадзіўся, і супольнасьці чалавечых аргумэнтаў і памкненьняў. Заняпад палітычнага жыцьця грэцкіх гарадоў пасьля [[Пэляпанэская вайна|Пэляпанэскае вайны]], а таксама разьвіцьцё філязофскае думкі прывялі да адмоўных адносінаў элінаў да патрабаваньняў абмежаванага мясцовага патрытызму. Цяпер, са стратай незалежнасьці і ўвогуле — са скарачэньнем значэньня гарадоў у эканоміцы (асабліва пасьля македонскай і рымскай заваёў [[Грэцыя|Грэцыі]]), элін пачаў усьведамляць сябе грамадзянінам усяго сьвету.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
{{Бібліяінфармацыя}}
{{Нкр}}

[[Катэгорыя:Касмапалітызм| ]]</text>
      <sha1>b6y6an8aq0ga94uh7kmdlqw4iei2oq4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Крупіна (раён)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>140673</id>
    <revision>
      <id>2686018</id>
      <parentid>1614654</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T16:38:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <origin>2686018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1928" sha1="2mgndbexe9x772og2ylt07miky1uydo" xml:space="preserve">{{Навігацыйная табліца
| назва_шаблёну          = Крупіна (раён)
| state                  = {{{state|}}}

| назва                  = Раён [[Крупіна (раён)|Крупіна]]
| верх                   = 
| выява                  = 
| базавы_стыль           = background: {{Колер|Славаччына}}

| група_інфармацыі1      = Месты
| сьпіс1                 = 
* [[Дудзінцы]]
* [[Крупіна]]

| група_інфармацыі2      = Вёскі
| сьпіс2                 = 
* [[Бзовік]]
* [[Гонцянскія Мараўцы]]
* [[Гонцянскія Немцы]]
* [[Гонцянскія Цесары]]
* [[Горныя Младаніцы]]
* [[Горны Бадзін]]
* [[Дольны Бадзін]]
* [[Дольныя Младаніцы]]
* [[Доманікі]]
* [[Дражаўцы]]
* [[Дрэнава]]
* [[Дзевічча]]
* [[Жыбрытаў]]
* [[Зэмянскі Врбовак]]
* [[Козі Врбовак]]
* [[Краляўцы Крнішаў]]
* [[Ладзаны]]
* [[Лацкаў]]
* [[Літава (Славаччына)|Літава]]
* [[Лішаў (Славаччына)|Лішаў]]
* [[Мэдаварцы]]
* [[Рыкінчыцы]]
* [[Судаўцы]]
* [[Судзінцы]]
* [[Сэбехлебы]]
* [[Сэлцы (Славаччына)|Сэлцы]]
* [[Сэнаград]]
* [[Трпін (Славаччына)|Трпін]]
* [[Уняцін]]
* [[Цераны]]
* [[Цэрава (Славаччына)|Цэрава]]
* [[Чабрадзкі Врбовак]]
* [[Чэкаўцы]]
* [[Ялшавік]]

| група_інфармацыі3      = 
| сьпіс3                 = 

| ніз                    = 
}}&lt;noinclude&gt;[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Славаччына|{{НАЗВА_СТАРОНКІ}}]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2mgndbexe9x772og2ylt07miky1uydo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Банская Быстрыца (раён)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>141313</id>
    <revision>
      <id>2686031</id>
      <parentid>1618325</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T18:18:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <origin>2686031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2260" sha1="im60eb70nlx92usgivgfefturvbvi6g" xml:space="preserve">{{Навігацыйная табліца
| назва_шаблёну          = Банска Быстрыца (раён)
| state                  = {{{state|}}}

| назва                  = Раён [[Банска Быстрыца (раён)|Банска Быстрыца]]
| верх                   = 
| выява                  = 
| базавы_стыль           = background: {{Колер|Славаччына}}

| група_інфармацыі1      = Месты
| сьпіс1                 = 
* [[Банска Быстрыца]]

| група_інфармацыі2      = Вёскі
| сьпіс2                 = 
* [[Бадзін]]
* [[Балажы]]
* [[Брусна]]
* [[Влканава]]
* [[Гарманец]]
* [[Горная Мічына]]
* [[Горныя Пршаны]]
* [[Гронсэк]]
* [[Грохаць]]
* [[Г’ядзель]]
* [[Дольная Мічына (Банска Быстрыца)|Дольная Мічына]]
* [[Дольны Гарманец]]
* [[Донавалы]]
* [[Дубравіца (Банска Быстрыца)|Дубравіца]]
* [[Кінцалява]]
* [[Кордзікі]]
* [[Кралікі]]
* [[Лучацін]]
* [[Любетава]]
* [[Малахаў]]
* [[Мотычкі]]
* [[Мошценіца]]
* [[Мўолца]]
* [[Мэдзіброд]]
* [[Немцы (Славаччына)|Немцы]]
* [[Ораўцы]]
* [[Погранскі Букавэц]]
* [[Подканіцы]]
* [[Понікі]]
* [[Поўразьнік]]
* [[Прэхад (Банска Быстрыца)|Прэхад]]
* [[Рэчка (Банска Быстрыца)|Рэчка]]
* [[Славэнская Люпча]]
* [[Старыя Горы]]
* [[Стрэльнікі (Банска Быстрыца)|Стрэльнікі]]
* [[Сэбэдзін-Бэчаў]]
* [[Сэлцы (Банска Быстрыца)|Сэлцы]]
* [[Таяў]]
* [[Турэцкая (Славаччына)|Турэцкая]]
* [[Чэрын]]
* [[Шпанья Даліна]]

| група_інфармацыі3      = 
| сьпіс3                 = 

| ніз                    = 
}}&lt;noinclude&gt;[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Славаччына|{{НАЗВА_СТАРОНКІ}}]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>im60eb70nlx92usgivgfefturvbvi6g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686032</id>
      <parentid>2686031</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T18:19:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <origin>2686032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2356" sha1="e25jt7a8u1cet2lgcvsbveyxh8cnl3k" xml:space="preserve">{{Навігацыйная табліца
| назва_шаблёну          = Банская Быстрыца (раён)
| state                  = {{{state|}}}

| назва                  = Раён [[Банская Быстрыца (раён)|Банская Быстрыца]]
| верх                   = 
| выява                  = 
| базавы_стыль           = background: {{Колер|Славаччына}}

| група_інфармацыі1      = Месты
| сьпіс1                 = 
* [[Банская Быстрыца]]

| група_інфармацыі2      = Вёскі
| сьпіс2                 = 
* [[Бадзін]]
* [[Балажы (Славаччына)|Балажы]]
* [[Брусна]]
* [[Влканава]]
* [[Гарманец]]
* [[Горная Мічына]]
* [[Горныя Пршаны]]
* [[Гронсэк]]
* [[Грохаць]]
* [[Г’ядзель]]
* [[Дольная Мічына (Банская Быстрыца)|Дольная Мічына]]
* [[Дольны Гарманец]]
* [[Донавалы]]
* [[Дубравіца (Банская Быстрыца)|Дубравіца]]
* [[Кінцалява]]
* [[Кордзікі (Славаччына)|Кордзікі]]
* [[Кралікі]]
* [[Лучацін]]
* [[Любетава]]
* [[Малахаў]]
* [[Мотычкі]]
* [[Мошценіца]]
* [[Мўолца]]
* [[Мэдзіброд]]
* [[Немцы (Славаччына)|Немцы]]
* [[Ораўцы]]
* [[Погранскі Букавэц]]
* [[Подканіцы]]
* [[Понікі]]
* [[Поўразьнік]]
* [[Прэхад (Банская Быстрыца)|Прэхад]]
* [[Рэчка (Банская Быстрыца)|Рэчка]]
* [[Славэнская Люпча]]
* [[Старыя Горы]]
* [[Стрэльнікі (Банская Быстрыца)|Стрэльнікі]]
* [[Сэбэдзін-Бэчаў]]
* [[Сэлцы (Банская Быстрыца)|Сэлцы]]
* [[Таяў]]
* [[Турэцкая (Славаччына)|Турэцкая]]
* [[Чэрын]]
* [[Шпанья Даліна]]

| група_інфармацыі3      = 
| сьпіс3                 = 

| ніз                    = 
}}&lt;noinclude&gt;[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Славаччына|{{НАЗВА_СТАРОНКІ}}]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e25jt7a8u1cet2lgcvsbveyxh8cnl3k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686033</id>
      <parentid>2686032</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T18:21:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ČarnaruskiVoin перанёс старонку [[Шаблён:Банска Быстрыца (раён)]] у [[Шаблён:Банская Быстрыца (раён)]]</comment>
      <origin>2686032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2356" sha1="e25jt7a8u1cet2lgcvsbveyxh8cnl3k" xml:space="preserve">{{Навігацыйная табліца
| назва_шаблёну          = Банская Быстрыца (раён)
| state                  = {{{state|}}}

| назва                  = Раён [[Банская Быстрыца (раён)|Банская Быстрыца]]
| верх                   = 
| выява                  = 
| базавы_стыль           = background: {{Колер|Славаччына}}

| група_інфармацыі1      = Месты
| сьпіс1                 = 
* [[Банская Быстрыца]]

| група_інфармацыі2      = Вёскі
| сьпіс2                 = 
* [[Бадзін]]
* [[Балажы (Славаччына)|Балажы]]
* [[Брусна]]
* [[Влканава]]
* [[Гарманец]]
* [[Горная Мічына]]
* [[Горныя Пршаны]]
* [[Гронсэк]]
* [[Грохаць]]
* [[Г’ядзель]]
* [[Дольная Мічына (Банская Быстрыца)|Дольная Мічына]]
* [[Дольны Гарманец]]
* [[Донавалы]]
* [[Дубравіца (Банская Быстрыца)|Дубравіца]]
* [[Кінцалява]]
* [[Кордзікі (Славаччына)|Кордзікі]]
* [[Кралікі]]
* [[Лучацін]]
* [[Любетава]]
* [[Малахаў]]
* [[Мотычкі]]
* [[Мошценіца]]
* [[Мўолца]]
* [[Мэдзіброд]]
* [[Немцы (Славаччына)|Немцы]]
* [[Ораўцы]]
* [[Погранскі Букавэц]]
* [[Подканіцы]]
* [[Понікі]]
* [[Поўразьнік]]
* [[Прэхад (Банская Быстрыца)|Прэхад]]
* [[Рэчка (Банская Быстрыца)|Рэчка]]
* [[Славэнская Люпча]]
* [[Старыя Горы]]
* [[Стрэльнікі (Банская Быстрыца)|Стрэльнікі]]
* [[Сэбэдзін-Бэчаў]]
* [[Сэлцы (Банская Быстрыца)|Сэлцы]]
* [[Таяў]]
* [[Турэцкая (Славаччына)|Турэцкая]]
* [[Чэрын]]
* [[Шпанья Даліна]]

| група_інфармацыі3      = 
| сьпіс3                 = 

| ніз                    = 
}}&lt;noinclude&gt;[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Славаччына|{{НАЗВА_СТАРОНКІ}}]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e25jt7a8u1cet2lgcvsbveyxh8cnl3k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Антсік</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144452</id>
    <revision>
      <id>2686101</id>
      <parentid>2181517</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T03:59:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2686101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6898" sha1="f7gy003kut8nrk52rktvr5a94yfr7vu" xml:space="preserve">{{Населены пункт
|Назва                            = Антсік
|Статус                           = [[Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Манрэалю|Раён]] [[Манрэаль|Манрэалю]]
|Назва ў родным склоне            = Антсіку
|Назва на мове краіны             = Ahuntsic
|Код мовы назвы краіны            = fr
|Краіна                           = Канада
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 1897 год
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 1910 году
|Магдэбурскае права               = 
|Былыя назвы                      = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Від адміністрацыйнай адзінкі 1   = Правінцыя
|Назва адміністрацыйнай адзінкі 1 = [[Квэбэк]]
|Від адміністрацыйнай адзінкі 2   = Горад
|Назва адміністрацыйнай адзінкі 2 = [[Манрэаль]]
|Від адміністрацыйнай адзінкі 3   = Акруга
|Назва адміністрацыйнай адзінкі 3 = [[Антсік-Карт’евіль]]
|Пасада кіраўніка                 =
|Кіраўнік                         =
|Плошча                           =
|Крыніца плошчы                   =
|Вышыня                           =
|Унутраны падзел                  =
|Колькасьць насельніцтва          =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва=
|Год падліку колькасьці           =
|Крыніца колькасьці насельніцтва  =
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі =
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі =
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі   =
|Этнічны склад насельніцтва       =
|Год падліку этнічнага складу     =
|Нацыянальны склад насельніцтва   =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Дадатковы парамэтар насельніцтва =
|Значэньне дадатковага парамэтра насельніцтва =
|Год падліку дадатковага парамэтра насельніцтва =
|Часавы пас                       =
|Летні час                        =
|Тэлефонны код                    =
|Паштовы індэкс                   =
|Паштовыя індэксы                 =
|Назва лічбавага клясыфікатару    =
|Лічбавы клясыфікатар             =
|Аўтамабільны нумарны знак        =
|Назва аўтамабільнага нумарнога знаку =
|Аўтамабільныя нумарныя знакі     =
|Назва аўтамабільных нумарных знакаў = 
|Выява                            = Visitation Montreal.jpg
|Апісаньне выявы                  = Прыродны парк Ль’Іль-дэ-Візытасьён
|Шырата паўшар’е                  = паўночнае
 |Шырата градусаў                 = 45
 |Шырата хвілінаў                 = 33
 |Шырата сэкундаў                 = 17.6
|Даўгата паўшар’е                 = заходняе
 |Даўгата градусаў                = 73
 |Даўгата хвілінаў                = 40
 |Даўгата сэкундаў                = 12.5
|Назва мапы                       =
|Альтэрнатыўная мапа              =
|Назва мапы2                      =
|Пазыцыя подпісу на мапе          =
|Водступ подпісу на мапе          =
|Commons                          =
|Сайт                             = http://www.ahuntsic.com/
|Колер                            = {{Колер|Канада}}
}}
'''Антсі́к''' ({{мова-fr|Ahuntsic}}, [[Міжнародны фанэтычны альфабэт|[ɔnˈtsik]]]) — раён у паўночнай частцы [[Манрэаль|Манрэалю]], правінцыя [[Квэбэк]], [[Канада]]. Гістарычна зьяўляўся асобнай вёскай, у 1910 року стаў часткаю места Манрэаль. За нашым часам зьяўляецца часткаю [[акругі Манрэалю|акругі]] [[Антсік-Карт’евіль]].

У Антсіку месьцяцца каледж Антсіку ды Спартовы комплекс Клёд-Рабіляр.

== Гістарычны нарыс ==
Заснаваны 21 студзеня 1897 году паводле абвяшчэньня правінцыйнага ўраду [[Квэбэк]]у. Рада новае вёскі дзейнічала да 1910 году, калі ў правінцыі прынялі законы аб стварэньні Хартыі места Манрэаль. Яна была ўлучаная ў яго склад і пазьней была злучаная з раёнам [[Нуво-Бардо]], утварыўшы такім чынам акругу Антсік-Бардо. Пазьней, у 1918 годзе былі далучаныя [[Карт’евіль]] ды [[Соль-о-Рэкале]]. Пасьля абмену тэрыторыяў у 1952 року Антсік атрымаў частку акругі [[Сэн-Ляран (акруга)|Сэн-Ляран]].

== Асобы ==
* [[Марыс Рышар]] — хакеіст, большую часткую свайго жыцьця пражыў у Антсіку.

== Глядзіце таксама ==
* [[Антсік-Карт’евіль]]
* [[Гармэн (Манрэаль)]]

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20190817141407/https://www.ahuntsic.com/ Ahuntsic.com le portail de quartier Ahuntsic à Montréal]
* [https://web.archive.org/web/20130922062351/http://www.imtl.org/montreal/borough/Ahuntsic.php Borough Ahuntsic / Cartierville | Montreal]
* [http://www.toponymie.gouv.qc.ca/ct/ToposWeb/fiche.aspx?no_seq=448 Ahuntsic - Commission de la toponymie du Québec]
* [http://ville.montreal.qc.ca/portal/page?_pageid=7957,88435594&amp;_dad=portal&amp;_schema=PORTAL Ville de Montréal - Arrondissement Ahuntsic-Cartierville]

[[Катэгорыя:Манрэаль]]</text>
      <sha1>f7gy003kut8nrk52rktvr5a94yfr7vu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вуліца Камсамольская (Менск)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>147096</id>
    <revision>
      <id>2686021</id>
      <parentid>2318470</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T17:47:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>XHCKidx</username>
        <id>11053</id>
      </contributor>
      <origin>2686021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17153" sha1="tf2pdomcuzfrbegtgml2pyqfqlh27e8" xml:space="preserve">{{Вуліца Менску
|назва                  = Камсамольская
|былыя назвы            = Фэліцыянаўская, Багадзельная
|год заснаваньня вуліцы = 
|статус                 = 
|фота                   = Мінск. Камсамольская вуліца ў лютым 2019 (01).jpg
|подпіс                 = Менск, Камсамольская вуліца
|раён1                  = Цэнтральны
|раён2                  = 
|мікрараён1             = 
|мікрараён2             = 
|гістарычны раён        = 
|даўжыня                = 800 м{{Заўвага|ад вуліцы Нямігі да [[Вуліца Кірава (Менск)|вуліцы Кірава]]}}
|мэтро                  = 
|аўтобус                = 
|тралейбус              = 
|трамвай                = 
|індэкс                 = 
|на мапе                = 
|на мапе Яндекс         = http://maps.yandex.ru/?text=%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C%2C%20%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%2C%20%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D1%81%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B0&amp;sll=27.555013%2C53.899902&amp;ll=27.555013%2C53.899902&amp;spn=0.028753%2C0.010429&amp;z=16&amp;l=map
|на мапе Google         = https://maps.google.com/maps?q=%D0%B2%D1%83%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B0+%D0%9A%D0%B0%D0%BC%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA&amp;hl=ru&amp;ie=UTF8&amp;ll=53.899774,27.554827&amp;spn=0.010961,0.027874&amp;sll=52.094013,23.689383&amp;sspn=0.091436,0.222988&amp;t=h&amp;hnear=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D1%81%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D1%83%D0%BB.,+%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA,+%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C&amp;z=16
|Commons                = Kamsamoĺskaja Street, Minsk
}}
'''Ву́ліца Камсамо́льская''', гістарычная '''Фэліцыя́наўская''' — вуліца ў цэнтральнай частцы [[Менск]]у, якая зьвязвае [[Няміга (вуліца)|Нямігу]] зь [[Ляхаўка (Менск)|Верхняй Ляхаўкай]] праз [[Высокі Рынак]] і [[Новае Места]]. Існуе з XVI ст. Гістарычная назва ўтварылася ад капліцы [[Сьвяты Фэліцыян|Сьвятога Фэліцыяна]] пры [[Архікатэдральны касьцёл Імя Найсьвяцейшай Панны Марыі (Менск)|Катэдральным касьцёле]]. Цяперашняя афіцыйная назва ўжываецца з савецкіх часоў, калі вуліцу перайменавалі ў гонар [[Камсамол|Камуністычнага саюзу моладзі]].

Дамінантай вуліцы быў [[Касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла і кляштар бэнэдыктынаў (Менск)|кляштар бэнэдыктынаў з касьцёлам Сьвятога Міхала Арханёла]], помнік архітэктуры XVIII ст., [[Сьпіс помнікаў архітэктуры Вялікага Княства Літоўскага, зруйнаваных уладамі Расейскай імпэрыі|зруйнаваны расейскімі ўладамі]]. У наш час на вуліцы месьціцца клюб імя Дзяржынскага, грамадзкая прыёмная [[КДБ РБ|КДБ Беларусі]], [[гімназія]], цэнтральная кнігарня.

== Гісторыя ==
Узьнікла ў XVI ст. Першапачаткова мела назву ''Фэліцыянаўская''. Вуліца праходзіла каля Марыінскага касьцёла ([[Архікатэдральны касьцёл Імя Найсьвяцейшай Панны Марыі (Менск)|Катэдральны касьцёл]] на [[Плошча Свабоды (Менск)|Высокім Рынку]]), у адной вежы якога захоўваліся мошчы Сьвятога Фэліцыяна, абаронцы места&lt;ref name=&quot;baj&quot;&gt;{{Навіна|аўтар=[[Іван Сацукевіч|Сацукевіч І.]]|загаловак=Тапанімія вуліцаў і плошчаў Менска ў XIX — пачатку XX ст.|спасылка=http://bk.baj.by/lekcyji/historyja/sacukievicz_01.htm|выдавец=[[Беларускі калегіюм]]|дата публікацыі=|дата доступу=27 жніўня 2013}}&lt;/ref&gt;. У пачатку XIX ст. у выніку ажыцьцяўленьня першага праектнага пляну Менску, зацьверджанага 21 лютага 1817 году, вуліцу выпрасталі&lt;ref name=&quot;сьпіс&quot;&gt;{{Літаратура/Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь}}&lt;/ref&gt;.

Па здушэньні [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня]] (1863—1864) у 1866 годзе з мэтай [[Маскалізацыя Беларусі|маскалізацыі краю]] ўлады [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] перайменавалі вуліцу ў ''Багадзельную''. Афіцыйную назву надалі паводле багадзельні, што ў той час знаходзілася на вуліцы&lt;ref name=&quot;baj&quot;/&gt;. Па ўсталяваньні [[БССР|савецкай улады]] вуліцу ў 1922 годзе перайменавалі ў ''Камсамольская''.

&lt;center&gt;&lt;gallery caption=&quot;Гістарычныя здымкі і графіка&quot; widths=150 heights=150 perrow=&quot;4&quot;&gt;
Miensk, Zboravaja-Felicyjanaŭskaja. Менск, Зборавая-Фэліцыянаўская (1881).jpg|Дрэварыт, 1881 г.
Miensk, Felicyjanaŭskaja, Benedyktynski. Менск, Фэліцыянаўская, Бэнэдыктынскі (1899).jpg|Малюнак, 1899 г.
Miensk, Felicyjanaŭskaja, Maślanka. Менск, Фэліцыянаўская, Масьлянка (1817).jpg|Абмеры, XIX ст.
Miensk, Zboravaja-Felicyjanaŭskaja. Менск, Зборавая-Фэліцыянаўская (1910).jpg|Паштоўка, 1910 г.
Miensk, Felicyjanaŭskaja. Менск, Фэліцыянаўская (1910) (2).jpg|Паштоўка, 1910 г.
Miensk, Zacharaŭskaja-Felicyjanaŭskaja, Garni. Менск, Захараўская-Фэліцыянаўская, Гарні (1913).jpg|Паштоўка, 1913 г.
Miensk, Zacharaŭskaja-Felicyjanaŭskaja. Менск, Захараўская-Фэліцыянаўская (1915).jpg|Паштоўка, 1915 г.
Miensk, Niamiha-Felicyjanaŭskaja. Менск, Няміга-Фэліцыянаўская (1944-49).jpg|Здымак, да 1950 г. 
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Будынкі ==
=== Няцотны бок ===
[[Файл:Kamsamoĺskaja 5, Miensk.JPG|значак|зьлева|Дом № 5]]
[[Файл:Kamsamoĺskaja 7, Miensk.JPG|значак|Дом № 7]]
[[Файл:Vulica Kamsamoĺskaja 9, Miensk.JPG|значак|зьлева|Дом № 9/16]]
[[Файл:Kamsamoĺskaja 11, Miensk.JPG|значак|Дом № 11]]
[[Файл:Kamsamoĺskaja 13, Miensk.JPG|значак|зьлева|Дом № 13]]
[[Файл:Kamsamoĺskaja 15, 13 Miensk.JPG|thumb|Дамы № 13, 15]]
* № 5 — будынак, збудаваны ў канцы XIX ст. з цэглы. Трохпавярховы прамавугольны ў пляне, зь неглыбокім [[рызаліт]]ам у дваровай частцы. Накрыты двухсхільным [[дах]]ам. Сымэтрыя кампазыцыі галоўнага [[фасад]]у парушаная арачным праездам у вуглавой частцы. Плоскія сьцены без дэкору прарэзаныя прамавугольнымі аконнымі праёмамі. Тарцы будынку завершаныя трохвугольнымі [[Шчыт (архітэктура)|шчытамі]]&lt;ref name=&quot;збор&quot;&gt;{{Літаратура/Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Мінск}}&lt;/ref&gt;. [[Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь|Гісторыка-культурная каштоўнасьць]] 1-й катэгорыі&lt;ref name=&quot;сьпіс&quot;/&gt;
* № 7 — будынак, пабудаваны ў канцы XIX ст. з цэглы. Стары адрас — Багадзельная, 5. Тут месьціўся цэнтральны вінны склад братоў Хаецкіных. У магазыне мелася й аддзяленьне цэйлёнскага чаю, кавы й какава слыннай маскоўскай фірмы М. Пажывю&lt;ref name=&quot;старонкі&quot;&gt;{{Літаратура/Менск: Старонкі жыцьця дарэвалюцыйнага гораду (1994)}}&lt;/ref&gt;. Двухпавярховы прамавугольны ў пляне будынак зь неглыбокім рызалітам у дваровай частцы. Накрыты пакатым двухсхільным дахам. Галоўны фасад несымэтрычны, па вуглах крапаваны плоскімі [[пілястра]]мі, на другім паверсе члянёны вялікімі прамавугольнымі вокнамі зь [[ліштва]]мі. У трохвугольным шчыце тарцовай часткі будынку сэгмэнтная [[люкарня]]&lt;ref name=&quot;збор&quot;/&gt;. Гісторыка-культурная каштоўнасьць 1-й катэгорыі&lt;ref name=&quot;сьпіс&quot;/&gt;.
* № 9/16 — будынак, пабудаваны ў канцы XIX ст. з цэглы. Аднапавярховы Г-падобны ў пляне будынак накрыты [[Вальмавы дах|вальмавым дахам]]. [[Фасад]]ы вырашаныя строга, збаўленыя [[дэкор]]у. Па вуглах сьцены ўмацаваныя плоскімі [[Лапатка (архітэктура)|лапаткамі]]. Аконныя праёмы прамавугольныя. Гісторыка-культурная каштоўнасьць 1-й катэгорыі&lt;ref name=&quot;сьпіс&quot;/&gt;.
* № 11 (вуліца Рэвалюцыйная, 7) — будынак, пабудаваны ў канцы XIX ст. з цэглы. Стары адрас — Багадзельная, 15. Першапачаткова ў гэтым будынку месьцілася гасьцініца Дрэйцэра на 40 нумароў&lt;ref name=&quot;старонкі&quot;/&gt;. У савецкі час тут месьцілася «Першая савецкая гасьцініца»&lt;ref&gt;[http://www.stroybelz.ru/damavod/ad-gastzinitzyi-belorus-da-gastzinitzyi-Cro_3655.html Ад гасцініцы «Белорусь» да гасцініцы Crowne Plaza]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. Трохпавярховы, трохчасткавая асымэтрычная кампазыцыя. Складаецца з трох рознавысокіх пабудоваў, якія шчыльна прымыкаюць адна да адной&lt;ref name=&quot;збор&quot;/&gt;. Гісторыка-культурная каштоўнасьць 1-й катэгорыі&lt;ref name=&quot;сьпіс&quot;/&gt;.
* № 13 — будынак, пабудаваны ў канцы XIX ст. з цэглы. Першапачаткова выкарыстоўваўся як гасьцініца. Трохпавярховы з паўпадвалам прамавугольны ў пляне будынак накрыты двухсхільным дахам. Галоўны фасад строга сымэтрычны. Помнік архітэктуры [[эклектызм]]у з элемэнтамі [[клясыцызм]]у&lt;ref name=&quot;збор&quot;/&gt;. Гісторыка-культурная каштоўнасьць 1-й катэгорыі&lt;ref name=&quot;сьпіс&quot;/&gt;.
* № 15 — будынак, пабудаваны ў канцы XIX ст. з цэглы. Двухпавярховы, амаль квадратны ў пляне будынак, з [[мансарда]]й. Помнік архітэктуры эклектызму з выкарыстаньнем элемэнтаў стыляў клясыцызму й [[ампір]]&lt;ref name=&quot;збор&quot;/&gt;. Гісторыка-культурная каштоўнасьць 1-й катэгорыі&lt;ref name=&quot;сьпіс&quot;/&gt;.

=== Цотны бок ===
[[Файл:Kamsamoĺskaja 6, Miensk.JPG|thumb|Дом №6]]
[[Файл:Kamsamoĺskaja 8, Miensk.JPG|значак|зьлева|Дом № 8]]
* № 6 — будынак, пабудаваны ў канцы XVIII ст. з цэглы, перабудаваны ў XIX ст. Трохпавярховы будынак складанай канфігурацыі ў пляне, накрыты сыстэмай аднасхільных дахаў. Кампазыцыя галоўнага фасаду сымэтрычная. Помнік грамадзянскай архітэктуры з элемэнтамі клясыцызму&lt;ref name=&quot;збор&quot;/&gt;. Гісторыка-культурная каштоўнасьць 1-й катэгорыі&lt;ref name=&quot;сьпіс&quot;/&gt;.
* № 8 (Рэвалюцыйная, 18) — будынак, пабудаваны ў 1954—1955 гадах. Гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня&lt;ref name=&quot;сьпіс&quot;/&gt;.
* № 12 — будынак, гісторыка-культурная каштоўнасьць 1-й катэгорыі&lt;ref name=&quot;сьпіс&quot;/&gt;.
* № 14 — будынак, пабудаваны ў 1954—1955 гадах. Гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня&lt;ref name=&quot;сьпіс&quot;/&gt;.
* № 16 — пабудаваны ў 1951 годзе. Гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня&lt;ref name=&quot;сьпіс&quot;/&gt;.
* № 18 — будынак, пабудаваны ў канцы XIX ст. з цэглы. Гісторыка-культурная каштоўнасьць 1-й катэгорыі&lt;ref name=&quot;сьпіс&quot;/&gt;.
* № 20а — гісторыка-культурная каштоўнасьць 1-й катэгорыі&lt;ref name=&quot;сьпіс&quot;/&gt;.
* № 22 — будынак, пабудаваны ў канцы XIX ст. Гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня&lt;ref name=&quot;сьпіс&quot;/&gt;.
* № 24 — будынак, пабудаваны ў канцы XIX ст. Стары адрас — Багадзельная, 28.  У гэтым будынку прадпрымальнікі І. Ш. Блох і І. Я. Ісакаў прымалі замовы па будове вадаправодаў, каналізацыяў, артэзіянскіх калодзежаў, утрымлівалі склад тэхнічнага абсталяваньня&lt;ref name=&quot;старонкі&quot;/&gt;. Гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня&lt;ref name=&quot;сьпіс&quot;/&gt;.

== Сквэр імя Дзяржынскага ==
[[Файл:Komsomol bulvar.jpg|значак|Сквэр імя Дзяржынскага]]
Сквэр месьціцца на скрыжаваньні [[праспэкт Незалежнасьці (Менск)|праспэкта Незалежнасьці]] і вуліцы Камсамольскай. Сквэр атрымаў сваю назву ў гонар [[Фэлікс Дзяржынскі|Фэлікса Дзяржынскага]], рэвалюцыянэра, савецкага дзяржаўнага дзеяча, заснавальніка [[УНК]].

У сквэры ў 1955 годзе ўсталяваны бюст Ф. Дзяржынскаму (скульптар — [[Заір Азгур|З. Азгур]], архітэктар — В. Волчак); граніт, бронза; вышыня бюста 1,5 м., пастамэнту 2,5 м.)&lt;ref name=&quot;збор&quot;/&gt;. Сквэр зьяўляецца гісторыка-культурнай каштоўнасьцю рэспубліканскага значэньня&lt;ref name=&quot;сьпіс&quot;/&gt;.

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commons|Category:Kamsamoĺskaja Street, Minsk}}

{{Менск}}
{{Вуліцы Менску:Цэнтральны раён}}

[[Катэгорыя:Вуліцы Менску]]</text>
      <sha1>tf2pdomcuzfrbegtgml2pyqfqlh27e8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лучанец</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150124</id>
    <revision>
      <id>2686027</id>
      <parentid>2506063</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T18:00:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ČarnaruskiVoin перанёс старонку [[Лучанэц]] у [[Лучанец]]</comment>
      <origin>2506063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4768" sha1="bo6wg96tluuncevf3n3lmqhrlrs9lg9" xml:space="preserve">{{Населены пункт
|Назва                            = Лучанэц
|Статус                           = горад
|Назва ў родным склоне            = Лучанэцу
|Назва на мове краіны             = Lučenec
|Код мовы назвы краіны            = sk
|Краіна                           = Славаччына
|Герб                             = Coat of Arms of Lučenec.svg
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = 1247
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Від адміністрацыйнай адзінкі 1   = Край
|Назва адміністрацыйнай адзінкі 1 = [[Банскабыстрыцкі край]]
|Від адміністрацыйнай адзінкі 2   = 
|Назва адміністрацыйнай адзінкі 2 = 
|Від адміністрацыйнай адзінкі 3   = 
|Назва адміністрацыйнай адзінкі 3 = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 47.791
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 190
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 28475
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва= 
|Год падліку колькасьці           = 2011
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = 
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі = 
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі   = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Дадатковы парамэтар насельніцтва = 
|Значэньне дадатковага парамэтра насельніцтва = 
|Год падліку дадатковага парамэтра насельніцтва = 
|Часавы пас                       = 
|Летні час                        = 
|Тэлефонны код                    = 
|Паштовы індэкс                   = 
|Паштовыя індэксы                 = 
|Назва лічбавага клясыфікатару    = 
|Лічбавы клясыфікатар             = 
|Аўтамабільны нумарны знак        = 
|Назва аўтамабільнага нумарнога знаку = 
|Аўтамабільныя нумарныя знакі     = 
|Назва аўтамабільных нумарных знакаў = 
|Выява                            = Lucenec Panorama3.jpg
|Апісаньне выявы                  = 
|Шырата паўшар’е                  = паўночнае
 |Шырата градусаў                 = 48
 |Шырата хвілінаў                 = 19
 |Шырата сэкундаў                 = 43
|Даўгата паўшар’е                 = усходняе
 |Даўгата градусаў                = 19
 |Даўгата хвілінаў                = 40
 |Даўгата сэкундаў                = 09
|Назва мапы                       = Славаччына
|Альтэрнатыўная мапа              = 
|Назва мапы2                      = 
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.5
|Commons                          = Category:Lučenec
|Сайт                             = [http://www.lucenec.sk/ www.lucenec.sk]
|Колер                            = {{Колер|Славаччына}}
}}
'''Лучанэц''' ({{мова-sk|Lučenec}}) — места [[Банскабыстрыцкі край|Банскабыстрыцкага краю]], [[Славаччына]].

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20140807022528/http://www.stat.si/eng/krajevnaimena/pregledi_naselja_najvecja_prebivalci.asp Statistical Office of the Republic of Slovenia – Largest settlements by number of population, 01.01.2013]

[[Катэгорыя:Гарады Славаччыны]]</text>
      <sha1>bo6wg96tluuncevf3n3lmqhrlrs9lg9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686029</id>
      <parentid>2686027</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T18:01:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <origin>2686029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4768" sha1="73du9nepz79d5exjio0pv3crsfmpgrg" xml:space="preserve">{{Населены пункт
|Назва                            = Лучанец
|Статус                           = горад
|Назва ў родным склоне            = Лучанецу
|Назва на мове краіны             = Lučenec
|Код мовы назвы краіны            = sk
|Краіна                           = Славаччына
|Герб                             = Coat of Arms of Lučenec.svg
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = 1247
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Від адміністрацыйнай адзінкі 1   = Край
|Назва адміністрацыйнай адзінкі 1 = [[Банскабыстрыцкі край]]
|Від адміністрацыйнай адзінкі 2   = 
|Назва адміністрацыйнай адзінкі 2 = 
|Від адміністрацыйнай адзінкі 3   = 
|Назва адміністрацыйнай адзінкі 3 = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 47.791
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 190
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 28475
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва= 
|Год падліку колькасьці           = 2011
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = 
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі = 
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі   = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Дадатковы парамэтар насельніцтва = 
|Значэньне дадатковага парамэтра насельніцтва = 
|Год падліку дадатковага парамэтра насельніцтва = 
|Часавы пас                       = 
|Летні час                        = 
|Тэлефонны код                    = 
|Паштовы індэкс                   = 
|Паштовыя індэксы                 = 
|Назва лічбавага клясыфікатару    = 
|Лічбавы клясыфікатар             = 
|Аўтамабільны нумарны знак        = 
|Назва аўтамабільнага нумарнога знаку = 
|Аўтамабільныя нумарныя знакі     = 
|Назва аўтамабільных нумарных знакаў = 
|Выява                            = Lucenec Panorama3.jpg
|Апісаньне выявы                  = 
|Шырата паўшар’е                  = паўночнае
 |Шырата градусаў                 = 48
 |Шырата хвілінаў                 = 19
 |Шырата сэкундаў                 = 43
|Даўгата паўшар’е                 = усходняе
 |Даўгата градусаў                = 19
 |Даўгата хвілінаў                = 40
 |Даўгата сэкундаў                = 09
|Назва мапы                       = Славаччына
|Альтэрнатыўная мапа              = 
|Назва мапы2                      = 
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.5
|Commons                          = Category:Lučenec
|Сайт                             = [http://www.lucenec.sk/ www.lucenec.sk]
|Колер                            = {{Колер|Славаччына}}
}}
'''Лучанец''' ({{мова-sk|Lučenec}}) — места [[Банскабыстрыцкі край|Банскабыстрыцкага краю]], [[Славаччына]].

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20140807022528/http://www.stat.si/eng/krajevnaimena/pregledi_naselja_najvecja_prebivalci.asp Statistical Office of the Republic of Slovenia – Largest settlements by number of population, 01.01.2013]

[[Катэгорыя:Гарады Славаччыны]]</text>
      <sha1>73du9nepz79d5exjio0pv3crsfmpgrg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абмеркаваньне:Лучанец (раён)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>150125</id>
    <revision>
      <id>2686025</id>
      <parentid>1674289</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T18:00:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ČarnaruskiVoin перанёс старонку [[Абмеркаваньне:Лучанэц (раён)]] у [[Абмеркаваньне:Лучанец (раён)]]</comment>
      <origin>1674289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="423" sha1="d3jrww5x6wazn6hla8jg7nto9yo7huk" xml:space="preserve">Лучанэц? --[[Удзельнік:Sehrg|Sehrg]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Sehrg|гутаркі]]) 15:03, 29 сьнежня 2013 (FET)
: Таксама схіляюся да такога варыянту. --[[Удзельнік:Глеб Бераставы|Глеб Бераставы]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Глеб Бераставы|гутаркі]]) 15:09, 29 сьнежня 2013 (FET)</text>
      <sha1>d3jrww5x6wazn6hla8jg7nto9yo7huk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Enej</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154785</id>
    <revision>
      <id>2686020</id>
      <parentid>2466203</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T17:22:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2686020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7313" sha1="khlw8qgf15j87f95jqsosdxwb2e65bl" xml:space="preserve">{{Музычны гурт
|Назва              = Enej
|Фота               = Kolędowanie z zespołem Enej, Stary Maneż, 21.12.2023 86.jpg
|памер              = 
|Подпіс             = Гурт у 2012 годзе
|Гады               = з 2002
|Адкуль             = [[Ольштын]], [[Польшча]]
|Мова               = [[Украінская мова|украінская]], [[Польская мова|польская]]
|Жанр               = [[фольк-рок]]&lt;br /&gt;[[ска]]&lt;br /&gt;[[джаз]]&lt;br /&gt;[[рэгі]]
|Выдавец            = [[Lou&amp;Rocked Boys]]&lt;br /&gt;[[Rockers Publishing]]
|Зьвязаныя праекты  = 
|Афіцыйная старонка = [http://enej.pl/ enej.pl]
|Удзельнікі2        = {{Просты сьпіс|
* Пётар Саладуха
* Міраслаў Ортынскі
* Павал Саладуха
* Яцэк Грыгаровіч
* Лукаш Пшыбароўскі
* Гжэсек Лапінскі 
* Якуб Чапляевіч 
}}
}}
'''Enéj''' — [[Польшча|польскі]] [[рок-музыка|рок]]-гурт, заснаваны ў 2002 годзе ў [[Ольштын]]е братамі Пятром і Паўлам Саладухамі і іх сябрам Лукашам Койрысам, які стаў мэнэджарам гурту. Музыка Enejа гэта [[альтэрнатыўны рок]], які інсьпіраваны [[Украінская народная музыка|ўкраінскай народнай музыкай]]&lt;ref name=Uk&gt;Aleksandra Kołosowska: [https://web.archive.org/web/20131113231721/http://stacjakultura.pl/7,58,22761,Mamy_druga_osmioosobowa_rodzine_wywiad_z_zespolem_Enej,artykul.html „Mamy drugą ośmioosobową rodzinę”- wywiad z zespołem Enej].{{ref-pl}}&lt;/ref&gt;, паколькі большасьць складу гурту мае ўкраінскія карані&lt;ref name=Uk /&gt;. Дадаткова ў музыцы Enejа можна знайсьці элемэнты [[ска]], [[рэгі]] і [[джаз]]у. Назва гурту паходзіць ад галоўнага героя «[[Энэіда (Катлярэўскі)|Энэіды]]» [[Іван Катлярэўскі|Івана Катлярэўскага]]. Песьні гурту гучаць на [[Украінская мова|ўкраінскай]] і [[Польская мова|польскай]] мовах.

== Гісторыя ==
Гурт Enej сфармаваны ў 2002 годзе ў [[Ольштын]]е&lt;ref&gt;PG: [https://web.archive.org/web/20131213174700/http://muzyka.onet.pl/pop/grupa-enej-zwyciezyla-w-show-must-be-the-music-tylko-muzyka/hvrt0 Grupa Enej zwyciężyła w show „Must Be The Music. Tylko muzyka”].{{ref-pl}}&lt;/ref&gt;. Першапачаткова творчасьць калектыву была пабудавана вакол украінскай народнай музыкі&lt;ref name=Uk /&gt;. З [[2005]] году гурт пачаў фармаваць свой ​​уласны стыль, у суполцы зьявіліся новыя музыкі і інструмэнты. У [[2006]] годзе Enej прыняў ўдзел у фэстывалі [[Seven Festival|Union of Rock]] у [[Вэнгожава]], дзе атрымаў ўзнагароду журналістаў. У гэтым жа годзе калектыў атрымаў таксама ўзнагароды на фэстывалях Fiesta Borealis ў [[Алецка]] і Kierunek Olsztyn.

У 2007 годзе гурт запісаў афіцыйны гімн студэнцкага сьвята [[Картавіяда]].

20 кастрычніка 2008 году выйшаў першы сынгл гурту — ''Ulice'', які папярэдзіў аднайменны дэбютны альбом, што выйшаў 17 лістапада 2008 году. Альбом запісаны і выдадзены Польскім радыё Ольштын і Lou&amp;Rocked Boys.

10 сакавіка 2009 году выйшаў другі сынгл — ''Komu''.

У 2010 годзе Enej выступіў у паўфінале фэстывалю Przystanek Woodstock.

12 лістапада 2010 году выйшаў другі альбом — ''Folkorabel''.

7 траўня 2011 году Enej перамог у забаўляльнай музычнай праграме [[Must Be the Music]].

16 лістапада 2012 году выйшаў трэці альбом гурту — ''Folkhorod''.

22 студзеня 2014 году студыя гуказапісу ''Lou&amp;Rocked Boys'' апублікавала на сэрвісе [[Youtube]] песьню «Brat za brata»&lt;ref&gt;http://www.youtube.com/watch?v=hzF4JLIAElo&lt;/ref&gt;, прадукт супрацоўніцтва Enejа з гуртамі [[Kozak System]] і [[Maleo Reggae Rockers]], як дэманстрацыю салідарнасьці з украінскім грамадзтвам, якое змагалася на [[Майдан Незалежнасьці|Майдане Незалежнасьці]] ў [[Кіеў|Кіеве]] за свабоду і дэмакратыю.

== Удзельнікі ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot; style=&quot;-moz-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-count:2;&quot;&gt;
; Актуальны склад
* Пётар Саладуха — [[вакал]], [[баян]]
* Міраслаў Ортынскі — басовая [[гітара]], [[вакал]]
* Павал Саладуха — [[ударная ўстаноўка|ударныя]]
* Яцэк Грыгаровіч — электрычная [[гітара]]
* Лукаш Пшыбароўскі — [[Труба (музычны інструмент)|труба]]
* Гжэсек Лапінскі — [[саксафон]]
* Якуб Чапляевіч — [[трамбон]]

; Былыя ўдзельнікі 
* Марцін Мах — электрычная [[гітара]]
* Мацей Хаўскі — [[кларнэт]]
* Бартэк Бонк — [[Труба (музычны інструмент)|труба]]
* Пётар Жарнох — [[трамбон]]
* Міхал Кавальскі — [[клявішныя]]
* Аляксандар Астроўскі — [[вакал]], [[бубен]]
* Войцех Морэлёўскі — [[Труба (музычны інструмент)|труба]]
&lt;/div&gt;

== Дасягненьні ==
* Сынгл «Radio Hello»&lt;ref&gt;http://www.youtube.com/watch?v=4KoBxFSUseg&lt;/ref&gt; ў 2011 годзе заняў першае месца ў чатырох польскіх чартах.
* Сынгл «Skrzydlate ręce»&lt;ref&gt;https://www.youtube.com/watch?v=n3Hv-1MWz2Y&lt;/ref&gt; ў 2012 годзе заняў першае месца ў чатырох польскіх чартах.

== Дыскаграфія ==
=== Альбомы ===
* Ulice (2008)
* Folkorabel (2010)
* Folkhorod (2012)

=== Сінглы ===
* «Ulice» (2008)
* «Komu» (2009)
* «Państwo B» (2010)
* «Radio Hello» (2011)
* «Skrzydlate ręce» (2012)

== Крыніцы==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20110513174302/http://enej.pl/ Афіцыйны сайт гурту]

[[Катэгорыя:Рок-гурты Польшчы]]</text>
      <sha1>khlw8qgf15j87f95jqsosdxwb2e65bl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ягайлавічы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>165506</id>
    <revision>
      <id>2686173</id>
      <parentid>2513740</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:40:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Назва */</comment>
      <origin>2686173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19462" sha1="tlha9pcvh1espiq3hy8tf2o84bvadd9" xml:space="preserve">{{Род
| Назва                  = Ягайлавічы
| Лацінка                = Jagajłavičy
| Назва ў родным склоне  = Ягайлавічаў
| Назва роду на мове арыгіналу =
| Герб                   = POL COA Jagiellonowie.svg
| Шырыня выявы           =
| Подпіс выявы           =
| Дэвіз                  =
| Дэвіз па-беларуску     =
| Краіна паходжаньня     = [[Вялікае Княства Літоўскае]]
| Тытул                  = 
| Тытулы                 = Вялікі [[князь]], [[кароль]]
| Прызнаныя ў            = Вялікае Княства Літоўскае, [[Польскае Каралеўства (1385—1569)|Польскае Каралеўства]], [[Рэч Паспалітая]], [[Каралеўства Вугоршчына]], [[Чэскае Каралеўства]]
| Першы з роду           = [[Ягайла]] (1352—1434)
| Апошні з роду          = [[Жыгімонт Аўгуст]] (1520—1572)
| Адгалінаваньне роду    = [[Гедзімінавічы]], [[Альгердавічы]]
| Адгалінаваньні ад роду = 
}}
'''Ягайлавічы''' (Ягелоны) — валадарская [[дынастыя]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] (ВКЛ; 1377—1381, 1382—1387, 1440—1572), [[Польшча|Польшчы]] (1386—1572), [[Вугоршчына|Вугоршчыны]] (1440—1444, 1490—1526) і [[Чэхія|Чэхіі]] (1471—1526). Галіна роду [[Гедзімінавічы|Гедзімінавічаў]].

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Ягайла (імя)}}

Агала, Агела, Егела, Агел, Егел або Егіла, пазьней Эгела, Эгель або Ягель (Aggalo&lt;ref name=&quot;Francovich-Onesti-1999-251&quot;&gt;Francovich-Onesti N. Vestigia longobarde in Italia (568—774). Lessico e antroponimia. — Roma, 1999. P. 251.&lt;/ref&gt;, Agella, Agela, Agello&lt;ref name=&quot;Morlicchio-1990-115&quot;&gt;Morlicchio E. Onomastica germanica in Italia meridionale // Dictionnaire historique des noms de famille romans. — Tübingen, 1990. P. 115.&lt;/ref&gt;, Agelo&lt;ref&gt;Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. — Wien, 1987. S. 13.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Khallieva Boiché O. Imja et Name, Aux sources de l’anthropnymie germanique, anglo-saxonne et slave. — Presses de l’université Paris-Sorbonne, 2015. P. 341.&lt;/ref&gt;, Egelo&lt;ref&gt;Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 99.&lt;/ref&gt;, Agel, Aegel&lt;ref&gt;Gantier V. La langue, les noms et le droit des anciens Germains. — Berlin 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=qmRHAAAAYAAJ&amp;q=Aegel#v=snippet&amp;q=Aegel&amp;f=false P. 130, 279].&lt;/ref&gt;, Egel&lt;ref&gt;Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=4eA8AQAAIAAJ&amp;q=Egel#v=snippet&amp;q=Egel&amp;f=false S. 19].&lt;/ref&gt;, Egila, Ecgela&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 118.&lt;/ref&gt;, Eagele&lt;ref&gt;Winkler J. Friesche naamlijst (Onomasticon Frisicum). — Leeuwarden, 1898. [https://books.google.by/books?redir_esc=y&amp;hl=ru&amp;id=L-7gyAEACAAJ&amp;q=Eagele#v=snippet&amp;q=Eagele&amp;f=false S. 76].&lt;/ref&gt;, Egel&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=%40Agelo+Egel#v=snippet&amp;q=%40Agelo%20Egel&amp;f=false S. 28].&lt;/ref&gt;, Eggel&lt;ref&gt;Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=i13cviZ0xYoC&amp;q=Eggel#v=snippet&amp;q=Eggel&amp;f=false S. 17].&lt;/ref&gt;, Eggeli&lt;ref&gt;Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DgdXAAAAcAAJ&amp;q=Eggeli#v=snippet&amp;q=Eggeli&amp;f=false S. 14, 163, 714].&lt;/ref&gt;, Jagel&lt;ref&gt;Dijkstra W. Friesch woordenboek (Lexicon frisicum). — Leeuwarden, 1911. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=rjU1_4IcvqcC&amp;q=%40Jagel#v=snippet&amp;q=%40Jagel&amp;f=false S. 190].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 43.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Morlicchio-1990-115&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Francovich-Onesti-1999-251&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Агі|ег- (аг-, ек-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Ягвін]], [[Ягінт]], [[Ягоўд]]; германскія імёны Egwinus, Egind, Egold) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] agis 'страх' або agja 'вастрыё, меч'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 39.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Апроч таго, у старажытных германскіх імёнах шырока бытаваў антрапанімічны суфікс-пашыральнік з элемэнтам -л- (-l-)&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=personennamen+ulus+olus#v=snippet&amp;q=personennamen%20ulus%20olus&amp;f=false S. 987—992]&lt;/ref&gt;. Адпаведнасьць імя Ягайла германскаму імю Agilo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1948-101&quot;&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 86.&lt;/ref&gt;.

== Гаспадары з дынастыі ==
* [[Ягайла]] (у [[Праваслаўе|праваслаўі]] Якаў; 1352—1434), заснавальнік дынастыі, быў старэйшым [[сын]]ам вялікага князя літоўскага [[Альгерд]]а (1295—1377) ''ад 2-ой'' жонкі [[Юльяна Цьвярская|Юльяны Цьвярской]] (1325—1399) і адпаведна ўнукам вялікага князя [[Гедзімін]]а. У траўні 1377 г. заняў вялікакняскі сталец, зь якога ў 1381 г. яго скінуў [[дзядзька]] [[Кейстут]]. У чэрвені 1382 г. вярнуў сабе сталец. У лютым 1386 г., ахрысьціўшыся ў [[каталіцтва]], ажаніўся з польскай каралевай [[Ядвіга Анжуйская|Ядвігай Анжуйскай]] (1370—1399; на стальцы з 1382 г.), дачкой вугорскага і польскага караля [[Людвік I Вялікі|Людвіка І Вялікага]], і заняў польскі сталец пад імем ''Уладзіслава II Ягайлы'' (валадарыў да 1434 г.). У 1387 г. перадаў уладу ў [[ВКЛ]] роднаму малодшаму [[брат]]у [[Скіргайла Альгердавіч|Скіргайлу]] (у праваслаўі Іван; 1354—1394). Да 1440 г. яе трымалі прадстаўнікі іншых галін роду Гедзімінавічаў. У першых 2 [[шлюб]]ах меў па дачцэ, кожная зь якіх памерла пры яго жыцьці: першая — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Лізавета-Баніфацыя||pl|Elżbieta Bonifacja}} (22 чэрвеня—13 ліпеня 1399) памерла на 21 дзень пасьля нараджэньня, другая — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ядвіга Ягайлаўна||en|Hedwig Jagiellon (1408–1431)}} (1408—1431) памерла ў 13-гадовым узросьце. У 4-ым шлюбе з [[Соф’я Гальшанская|Соф’яй Гальшанскай]] (Друцкай; 1405—1461) меў 3-ох сыноў, 2-і зь якіх памёр пры яго жыцьці ў 7-месячным узросьце: Казімер (1426—1427). Дынастыю працягнулі старэйшы і малодшы браты: Уладзіслаў ІІІ (1427—1444) і Казімер-Андрэй (Казімер IV; 1427—1492).
* [[Уладыслаў III Варнэньчык|Уладзіслаў III]] (31 кастрычніка 1424, [[Кракаў]] — 10 лістапада 1444, [[Варна]]), старэйшы сын Ягайлы ад 4-ай жонкі [[Соф’я Гальшанская|Соф’і Гальшанскай]] (Друцкай; 1405—1461), заняў польскі сталец у 1434 г. пасьля сьмерці бацькі. У 1440 г. яго абралі і вугорскім каралём пад імем Уласла V (валадарыў да 1444 г.). Загінуў у {{Артыкул у іншым разьдзеле|Бітва пад Варнай|бітве пад Варнай|en|Battle of Varna}} (цяпер [[Баўгарыя]]) супраць [[Асманская імпэрыя|асманскага]] войска на чале з [[султан]]ам [[Мурад II|Мурадам ІІ]], ад чаго пасьмяротна атрымаў мянушку ''Варнэньчык''. Пасьля яго сьмерці Ягайлавічы страцілі вугорскі сталец.
* [[Казімер Ягайлавіч]] (Казімер-Андрэй; 30 лістапада 1427—7 чэрвеня 1492), малодшы сын Ягайлы і малодшы брат Уладзіслава III, вярнуў Ягайлавічам сталец ВКЛ у 1440 г. пасьля [[забойства]] вялікага князя літоўскага [[Жыгімонт Кейстутавіч|Жыгімонта Кейстутавіча]] (валадарыў да 1492 г.). У 1447 г. праз 3 гады пасьля сьмерці брата Ўладзіслава ІІІ заняў і польскі сталец пад імем Казімер IV (валадарыў да 1492 г.). У 1454 г. ажаніўся з [[Эльжбэта Аўстрыйская|Эльжбэтай Аўстрыйскай]] (1436—1505), дачкой нямецкага караля [[Альбрэхт II|Альбрэхта ІІ]] [[Габсбургі|Габсбурга]], ад якой меў 6 сыноў і 7 дачок. Сыны: [[Уладзіслаў Ягелончык|Уладзіслаў]] (1456—1516), [[Княжыч Казімер|сьв. Казімер]] (1458—1484), [[Ян I Ольбрахт]] (1459—1501), [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандар]] (1461—1506), [[Жыгімонт Стары]] (1467—1548), [[Фрыдэрык Ягелончык|Фрыдэрык]] (1468—1503).

[[Файл:Giedziminavičy, Jagajłavičy. Гедзімінавічы, Ягайлавічы (L. Decius, 1521).jpg|значак|Фамільнае дрэва дынастыі Гедзімінавічаў і Ягайлавічаў, 1521 г.]]

* {{Артыкул у іншым разьдзеле|Уладзіслаў II Ягелончык|Уладзіслаў Ягелончык|en|Vladislaus II of Hungary}} (1 сакавіка 1456, Кракаў — 13 сакавіка 1516, [[Будапэшт|Буда]]), старэйшы сын Казімера Ягайлавіча, стаўся каралём Чэхіі пад імем Уладзіслава ІІ ў 1471 г. і валадарыў да 1516 году. У 1490 г. яго абралі і каралём Вугоршчыны пад імем Уласла VI (валадарыў да 1516 г.). У 3-ім шлюбе ад [[Ганна з Фуа|Ганны з Фуа]] (1484—1506) меў сына [[Людвік II Ягелончык|Людвіка II]] (1506—1526) і дачку [[Ганна Ягелонка (каралева Чэхіі)|Ганну]] (1503, Буда —1547, [[Прага]]), якая выйшла за муж за аўстрыйскага эрцгерцага [[Фэрдынанд I Габсбург|Фэрдынанда I Габсбурга]].
** [[Людвік II Ягелончык|Людвік II]] (1 ліпеня 1506, Буда — 29 жніўня 1526, [[Мохач]]), адзіны сын і спадкаемца Ўладзіслава ІІ, заняў вугорскі і чэскі стальцы ў 1516 г. (Лаяш II) і валадарыў да 1526 году. Загінуў у {{Артыкул у іншым разьдзеле|Бітве пад Мохачам|бітве пад Мохачам|en|Battle of Mohács}} (цяпер поўдзень Вугоршчыны) супраць асманскага войска на чале з султанам [[Сулейман I|Сулейманам I]]. У выніку праз шлюб старэйшай сястры Ганны з аўстрыйскім эрцгерцагам Фэрдынандам I вугорскі і чэскі стальцы перайшлі да Габсбургаў, чые нашчадкі валадарылі ў Вугоршчыне і Чэхіі да 1918 году.
* [[Ян I Ольбрахт]] (27 сьнежня 1459, Кракаў — 17 чэрвеня 1501), 3-і сын Казімера Ягайлавіча, пераняў уладу ў толькі Польшчы ў 1492 г. пасьля сьмерці бацькі. У выніку ўнія з ВКЛ спыніла існаваньне.
* [[Аляксандар Казімеравіч]] (5 жніўня 1461, Кракаў — 19 жніўня 1506), 4-ы сын Казімера Ягайлавіча, стаўся вялікім князем літоўскім у 1492 г. і валадарыў да 1506 году. У 1501 г. заняў і польскі сталец пасьля сьмерці брата Яна І Ольбрахта (валадарыў да 1506 г.).
* [[Жыгімонт Стары]] (1 студзеня 1467, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Казаніца||en|Kozienice}} — 1 красавіка 1548, Кракаў), 5-ы сын Казімера Ягайлавіча, заняў літоўскі і польскі стальцы ў 1506 г. пасьля сьмерці брата Аляксандра Казімеравіча. У 1-ым шлюбе меў 2 дачок: {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ядвіга Баварская||en|Hedwig Jagiellon, Electress of Brandenburg}} (1513—1573), Ганна (1515—1520). У 1517 г. ажаніўся з [[Бона Сфорца|Бонай Сфорцай]] (1494—1557), дачкой мілянскага князя [[Джан Галеаца Сфорца|Джана Галеаца Сфорцы]], ад якой меў сына [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] (1520—1572) і 4 дачок. Другі сын Войцех Ольбрахт памёр у дзень народзінаў 20 верасьня 1527 году. Тры з 4 дачок сталі каралевамі: [[Ізабэла Ягелонка|Ізабэла]] (1519—1559) — каралевай Вугоршчыны (з 1539 г.), [[Ганна Ягелонка|Ганна]] (1523—1596) — вялікай княгіняй літоўскай і каралевай Польшчы (з 1576 г.), [[Кацярына Ягелонка|Кацярына]] (1526—1583) — каралевай Швэцыі (з 1569 г.).
* [[Жыгімонт Аўгуст]] (1 жніўня 1520, Кракаў — 7 ліпеня 1572), сын Жыгімонта Старога і апошні мужчынскі прадстаўнік дынастыі, яшчэ пры жыцьці бацькі ў 1529 г. заняў літоўскі сталец (валадарыў да 1572 г.). У 1548 г. заняў і польскі сталец (валадарыў да 1572 г.). У 1569 г. ВКЛ і Польшча заключылі [[Люблінская унія|Люблінскую ўнію]] аб утварэньні [[Фэдэрацыя|фэдэратыўнай]] [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], што прадугледжвала адзінага [[манарх]]а&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар=[[Анатоль Грыцкевіч]].|частка=Ягайлавічы|загаловак=[[Вялікае Княства Літоўскае (энцыкляпэдыя)|Вялікае Княства Літоўскае]]|арыгінал=|спасылка=http://files.knihi.com/Slounik/01/enc/VKL_2.pdf|адказны=гал.рэд. [[Генадзь Пашкоў]]|выданьне=2-ое выд|месца=Менск|выдавецтва=[[Беларуская энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі]]|год=2007|том=2|старонкі=776|старонак=792|сэрыя=|isbn=978-985-11-0394-8|наклад=3000}}&lt;/ref&gt;.

== Галерэя ==
&lt;gallery widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot; caption=&quot;Ягайлавічы&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Jagajła. Ягайла (J. Tricius, 1677).jpg|[[Ягайла]]
Alaksandar. Аляксандар (XVIII).jpg|[[Аляксандар Ягелончык|Аляксандар]]
Monogrammist PF Sigismund the Old.jpg|[[Жыгімонт Стары]]
Žygimont Aŭgust. Жыгімонт Аўгуст (1750-63).jpg|[[Жыгімонт Аўгуст]]
&lt;/gallery&gt;

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}
* {{Кніга|аўтар=|частка=|загаловак=Ягелоны: дынастыя, эпоха, спадчына|арыгінал=|спасылка=|адказны=адказн.рэд. [[Аляксандар Аляксандравіч Каваленя|Аляксандар Каваленя]]|выданьне=|месца=Менск|выдавецтва=[[Беларуская навука]]|год=2007|том=|старонкі=|старонак=402|сэрыя=|isbn=978-985-08-0869-1|наклад=250}}

[[Катэгорыя:Ягайлавічы]]
[[Катэгорыя:Гедзімінавічы]]
[[Катэгорыя:Каралеўскія дынастыі]]
[[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1377 годзе]]</text>
      <sha1>tlha9pcvh1espiq3hy8tf2o84bvadd9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Даўгялаўшчына</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179112</id>
    <revision>
      <id>2686147</id>
      <parentid>2552005</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:06:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <origin>2686147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8639" sha1="j5388t8w6z4bxtn2mjdqaqzesfqe16e" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Даўгялаўшчына
|Лацінка                          = Daŭhiałaŭščyna / Daŭgiałaŭščyna
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Даўгялаўшчыны
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]]
|Раён                             = [[Івейскі раён|Івейскі]]
|Сельсавет                        = [[Суботніцкі сельсавет|Суботніцкі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 10
|Год падліку колькасьці           = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 231341
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 54
 |Шырата хвілінаў                 = 04
 |Шырата сэкундаў                 = 44
 |Даўгата градусаў                = 25
 |Даўгата хвілінаў                = 43
 |Даўгата сэкундаў                = 26
|Пазыцыя подпісу на мапе          = 
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Даўгя́лаўшчына'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}}&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], на рацэ [[Лынтупка (прыток Гаўі)|Лынтупцы]]. Уваходзіць у склад [[Суботніцкі сельсавет|Суботніцкага сельсавету]] [[Івейскі раён|Івейскага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]].

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Даўгіла|Даўгайла}}

Дагала або Дэгел (Dagalo, Dæggel&lt;ref name=&quot;Meineke-2019-113&quot;&gt;Meineke B. Die Ortsnamen des Кreises Lippe. — Bielefeld, 2010. S. 113.&lt;/ref&gt;, Dægel&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 98.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Апроч таго, у [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] адзначалася назва мясцовасьці Dowgalhead&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 104.&lt;/ref&gt;}}) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Dagalo#v=snippet&amp;q=Dagalo&amp;f=false S. 391].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Meineke-2019-113&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Даўга|-даў(г)-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]], [[Даўгер]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'&lt;ref&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Дака (імя)|-даг- (-дак-, -таг-)]]&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1948-103&quot;&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 20.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны ліцьвінаў [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Даўгайла азначае «здольны да жвавасьці»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.&lt;/ref&gt;. Адпаведнасьць імя Даўгайла ([[Даўгіла]]) германскаму імю Dagilo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн|Раймонда Шмітляйна]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1948-103&quot;/&gt;.

== Гісторыя ==
У другой палове XIX ст. вёска ў Суботніцкай воласьці Ашмянскага павету [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]]. Паводле перапісу 1897 г., 5 двароў, 44 жыхары. У 1905 г. 49 жыхароў, 91 дзесяціна зямлі, у 1909 г. 10 двароў, 54 жыхары.

У 1921—1939 гг. у Суботніцкай гміне Валожынскага, з 1926 г. Лідзкага паветаў [[Наваградзкае ваяводзтва (1921—1939)|Наваградзкага ваяводзтва]] [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]]. У 1921 г. 8 двароў, 45 жыхароў.

3 12.10.1940 г. вёска (15 двароў, 61 жыхар) у Суботніцкім сельсавеце Івейскага раёну. 3 26.6.1941 г. да 8.7.1944 г. пад нямецкай акупацыяй.

У 1952 г. арганізаваны калгас імя В. І. Чапаева. Уваходзіла ў саўгас «Жамыслаўль», затым «Суботнікі». У 1970 г. 50 жыхароў. Пасьля ў складзе калгаса «Суботнікі». У 1999 г. 9 двароў. 17 жыхароў.

== Насельніцтва ==
* 1999 год — 17 чалавек, 9 двароў
* 2009 год — 10 чалавек&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20191002065531/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census.htm Вынікі перапісу]&lt;/ref&gt;

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Памяць/Іўеўскі раён}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Радзіма майго духу|daugyalaushchyna}}

{{Суботніцкі сельсавет}}
{{Івейскі раён}}

[[Катэгорыя:Суботніцкі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну]]</text>
      <sha1>j5388t8w6z4bxtn2mjdqaqzesfqe16e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686148</id>
      <parentid>2686147</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:08:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <origin>2686148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8680" sha1="km8c0xgxcd5elphf8oqa5ifr14n8rhc" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Даўгялаўшчына
|Лацінка                          = Daŭhiałaŭščyna / Daŭgiałaŭščyna
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Даўгялаўшчыны
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]]
|Раён                             = [[Івейскі раён|Івейскі]]
|Сельсавет                        = [[Суботніцкі сельсавет|Суботніцкі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 10
|Год падліку колькасьці           = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 231341
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 54
 |Шырата хвілінаў                 = 04
 |Шырата сэкундаў                 = 44
 |Даўгата градусаў                = 25
 |Даўгата хвілінаў                = 43
 |Даўгата сэкундаў                = 26
|Пазыцыя подпісу на мапе          = 
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Даўгя́лаўшчына'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}}&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], на рацэ [[Лынтупка (прыток Гаўі)|Лынтупцы]]. Уваходзіць у склад [[Суботніцкі сельсавет|Суботніцкага сельсавету]] [[Івейскі раён|Івейскага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]].

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Даўгіла|Даўгайла}}

Дагала або Дэгел (Dagalo, Dæggel&lt;ref name=&quot;Meineke-2019-113&quot;&gt;Meineke B. Die Ortsnamen des Кreises Lippe. — Bielefeld, 2010. S. 113.&lt;/ref&gt;, Dægel&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 98.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Апроч таго, у [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] адзначалася назва мясцовасьці Dowgalhead&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 104.&lt;/ref&gt;}}) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Dagalo#v=snippet&amp;q=Dagalo&amp;f=false S. 391].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Meineke-2019-113&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Даўга|-даў(г)-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]], [[Даўгер]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'&lt;ref&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Дака (імя)|-даг- (-дак-, -таг-)]]&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1948-103&quot;&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 20.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны ліцьвінаў [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Даўгайла азначае «здольны да жвавасьці»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.&lt;/ref&gt;. Адпаведнасьць імя Даўгайла ([[Даўгіла]]) германскаму імю Dagilo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн|Раймонда Шмітляйна]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1948-103&quot;/&gt;.

== Гісторыя ==
У другой палове XIX ст. вёска ў Суботніцкай воласьці Ашмянскага павету [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]]. Паводле перапісу 1897 г., 5 двароў, 44 жыхары. У 1905 г. 49 жыхароў, 91 дзесяціна зямлі, у 1909 г. 10 двароў, 54 жыхары.

У 1921—1939 гг. у Суботніцкай гміне Валожынскага, з 1926 г. Лідзкага паветаў [[Наваградзкае ваяводзтва (1921—1939)|Наваградзкага ваяводзтва]] [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]]. У 1921 г. 8 двароў, 45 жыхароў.

3 12.10.1940 г. вёска (15 двароў, 61 жыхар) у Суботніцкім сельсавеце Івейскага раёну. 3 26.6.1941 г. да 8.7.1944 г. пад нямецкай акупацыяй.

У 1952 г. арганізаваны калгас імя В. І. Чапаева. Уваходзіла ў саўгас «Жамыслаўль», затым «Суботнікі». У 1970 г. 50 жыхароў. Пасьля ў складзе калгаса «Суботнікі». У 1999 г. 9 двароў. 17 жыхароў.

== Насельніцтва ==
* 1999 год — 17 чалавек, 9 двароў
* 2009 год — 10 чалавек&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20191002065531/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census.htm Вынікі перапісу]&lt;/ref&gt;

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Памяць/Іўеўскі раён}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Радзіма майго духу|daugyalaushchyna}}

{{Суботніцкі сельсавет}}
{{Івейскі раён}}

[[Катэгорыя:Суботніцкі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну]]</text>
      <sha1>km8c0xgxcd5elphf8oqa5ifr14n8rhc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нарбуты (Івейскі раён)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179243</id>
    <revision>
      <id>2686168</id>
      <parentid>2591420</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:35:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Назва */</comment>
      <origin>2686168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9761" sha1="itp8m0m2xgw2zv3escwx63rfujvgylb" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні|Нарбуты}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Нарбуты
|Лацінка                          = Narbuty
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Нарбутаў
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]]
|Раён                             = [[Івейскі раён|Івейскі]]
|Сельсавет                        = [[Суботніцкі сельсавет|Суботніцкі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 11
|Год падліку колькасьці           = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 231341
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 54
 |Шырата хвілінаў                 = 04
 |Шырата сэкундаў                 = 43
 |Даўгата градусаў                = 25
 |Даўгата хвілінаў                = 48
 |Даўгата сэкундаў                = 53
|Пазыцыя подпісу на мапе          = 
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}
'''На́рбуты'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}}&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Якунька|Якунькі]]. Уваходзяць у склад [[Суботніцкі сельсавет|Суботніцкага сельсавету]] [[Івейскі раён|Івейскага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]].

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Нарбут (імя)}}

Нарпод, пазьней Нарпот або Нарбот (Norpod, Norpoth&lt;ref name=&quot;Dräger-2017-87&quot;&gt;Dräger K. Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 6. — Berlin; Boston, 2017. S. 87—88.&lt;/ref&gt;, Narbot&lt;ref name=&quot;Germain-2007-755&quot;&gt;Germain J., Herbillon J. Dictionnaire des noms de famille en Wallonie et à Bruxelles. — Bruxelles, 2007. [https://www.google.by/books/edition/Dictionnaire_des_noms_de_famille_en_Wall/4bYErd60g3YC?hl=ru&amp;gbpv=1&amp;dq=narbot+narbert&amp;pg=PA755&amp;printsec=frontcover P. 755].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://justitia-veritas.be/justitia-veritas/belgique/histoire/dictionnaire-noms-belges-woordenboek-belgische-familienamen/n/ N], Dictionnaire de tous les noms de famille belges&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Norpod#v=snippet&amp;q=Norpod&amp;f=false S. 1169].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Germain-2007-755&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Dräger-2017-87&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Нор (імя)|-нар- (-нор-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Нарэла]], [[Нарвід]], [[Нарымонт (імя)|Нарымунт]]; германскія імёны Narelo, Norvid, Normunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] nasjan 'захоўваць, ратаваць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] -neri 'уратаваньне, утрыманьне'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 187.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Бода|-буд- (-бод-)]]&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Нарбут азначае «захаваны корань»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 24.&lt;/ref&gt; (тое ж, што і імя [[Бутнар]]). Адпаведнасьць імя Нарбут германскаму імю Norpod сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 161.&lt;/ref&gt;. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Nierbota&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==
У сярэдзіне XVIII ст. у [[Ашмянскі павет|Ашмянскім павеце]] [[Віленскае ваяводзтва|Віленскага ваяводзтва]]. У 1762 г. належала да Суботніцкай парафіі.

У 2-й палове XIX ст. вёска ў Суботніцкай воласьці Ашмянскага павету [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]]. У 1861 г. у складзе маёнтку Жамыслаўль, 16 рэвіскіх душ, уласнасьць Умястоўскіх. У 1897 г. 10 двароў, 78 жыхароў, у 1909 г. 12 двароў, 98 жыхароў, якія мелі 36 галоў буйной рагатай жывёлы, 10 коней, 94 дзесяціны зямлі.

У 1921—1939 гг. у Суботніцкай гміне Валожынскага, з 1926 г. Лідзкага паветаў [[Наваградзкае ваяводзтва (1921—1939)|Наваградзкага ваяводзтва]] [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]]. У 1921 г. 16 двароў, 91 жыхар.

3 12.10.1940 г. вёска (19 двароў, 114 жыхароў) у Суботніцкім сельсавеце Івейскага раёну. 3 26.6.1941 г. да 8.7.1944 г. пад нямецкай акупацыяй. У 1952 г. арганізаваны калгас імя Ф. Э. Дзяржынскага. У 1970 г. 94 жыхары. Потым у складзе калгаса «Жамыслаўль».

== Насельніцтва ==
* 1999 год — 28 чалавек, 16 двароў
* 2009 год — 11 чалавек&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20191002065531/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census.htm Вынікі перапісу]&lt;/ref&gt;

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Памяць/Іўеўскі раён}}

{{Суботніцкі сельсавет}}
{{Івейскі раён}}

[[Катэгорыя:Суботніцкі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі]]</text>
      <sha1>itp8m0m2xgw2zv3escwx63rfujvgylb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уладзімер Даўгяла</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179991</id>
    <revision>
      <id>2686152</id>
      <parentid>2415288</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:17:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <origin>2686152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5705" sha1="ks0w3fzm8xsd2sfpucba65kwunsv7de" xml:space="preserve">{{Мастак
|Імя                 = Уладзімер Даўгяла
|Лацінка             = Uładzimier Daŭgiała / Daŭhiała
|Партрэт             = 
|Памер               = 220пкс
|Апісаньне           = 
|Імя пры нараджэньні = Уладзімер Уладзімеравіч Даўгяла
|Дата нараджэньня    = {{Нарадзіўся|21|5|1970}}
|Месца нараджэньня   = 
|Дата сьмерці        = 
|Месца сьмерці       = 
|Нацыянальнасьць     = [[Беларус]]
|Грамадзянства       = [[Беларусь]]
|Заняткі             = [[Графіка]], [[жывапіс]]
|Вучоба              = [[Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў]]
|Плынь               = 
|Працы               = 
|Узнагароды          = Гран-пры ЮНЭСКА за малюнкі да кнігі «Волшебные сказки»
|Commons             = 
}}

'''Уладзі́мер Уладзі́меравіч Даўгя́ла''' ({{н}} 21 траўня 1970 году) — беларускі кніжны мастак, графік.

У 1993 годзе скончыў [[Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў|Беларускую дзяржаўную акадэмію мастацтваў]], аддзяленьне графічнага дызайну.

Працаваў дызайнэрам рэклямным агенцтве «Улад» (1993—1994). Супрацоўнічаў з рознымі выдавецтвамі (1994—1996). Мастак-ілюстратар выдавецтва «Русич» (1996—2002). З 2005 г. выкладчык катэдры графічнага дызайну [[Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў|Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў]]. З 2010 году — старэйшы выкладчык катэдры дызайну [[БДУ]]. У 2013 годзе выкладчык праграмы [[ЭГУ]] «Візуальны дызайн і мэдыя».

== Асноўныя працы ==
* 1998 «Волшебные сказки»
* 2007 Карло Гольдони. «Слуга двух господ». — Афины: «Пападопулос Паблишерз» (Грэцыя)
* 2007 Мария Русакис. «Принцесса пера». — Афины: «Пападопулос Паблишерз» (Грэцыя)
* 2007 «Тысяча и одна ночь». — Афины: «Пападопулос Паблишерз» (Грэцыя)
* 2008 «Волшебное правило». — Мн.: Святоелисаветинский монастырь, 2008.
* 2009 «Рисунок змеи». Сказки. — Тайбей: «ГРИММПРЕСС» (Тайвань), 2009.
* 2009 Оскар Уальд. «Счастливый принц».— Тайбей: «ГРИММПРЕСС» (Тайвань), 2009.
* 2009 «Золотой топор». Сказки. — Тайбей: «ГРИММПРЕСС» (Тайвань), 2009.
* 2013 Алена Масло. «Рождество у Крестной». — Мн.: Кавалер Паблишерз, 2005; Мн.: «Мастацкая літаратура»
* 2013 Оскар Уайльд. «Великан-эгоист».— Тайбей: «ГРИММПРЕСС» (Тайвань), 2013.
* 2013 А.Бензярук. «Мячы Грунвальда». — Мн.: «Мастацкая літаратура», 2013.
* 2014 О.Уайльд. «Сказки». — М.: Олма-пресс, 2014 г.

== Узнагароды ==
* 1998 — Гран-пры [[ЮНЭСКА]] за малюнкі да кнігі «Волшебные сказки» (Брусэль).
* 2002 — дыплём «За тэхнічнае ўдасканаленьне».
* 2004 — 2-ое месца ў намінацыі «Графіка» на рэспубліканскай маладзёвай выставе «Падарожжа».
* Дыплём «Залаты дубль» (2003, 2004, 2005, 2006, 2007).
* 2013 — перамога ў нацыянальным конкурсе «Мастацтва кнігі», асабістая намінацыя «Майстэрства. Найлепшы ілюстратар году» за малюнкі да кнігі «Мячы Грунвальда, альбо дванаццаць абаронцаў караля» Анатоля Бензерука&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170923032842/http://www.ehu.lt/be/naviny/show/vkladchk-egu-prznan-najlepshm-ljustrataram-goda Выкладчык ЕГУ прызнаны найлепшым ілюстратарам года], сайт ЭГУ&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Даўгайла]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20170523050205/http://fsc.bsu.by/dovgyalo-vladimir-vladimirovich/ Старонка У. Даўгяла на сайце БДУ]
* [http://golbis.com/pin/hudozhnik-vladimir-dovgyalo/ Ілюстрацыі У.Даўгяла]{{Недаступная спасылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://rosgrafik.blogspot.com.by/2013/02/blog-post.html Працы У.Даўгяла ў тэхніцы Афорт]

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Дзяўгала, Уладзімер}}
[[Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі]]
[[Катэгорыя:Беларускія графікі]]</text>
      <sha1>ks0w3fzm8xsd2sfpucba65kwunsv7de</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686153</id>
      <parentid>2686152</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:18:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <origin>2686153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5681" sha1="mq0ncuj8x0tqxocmpssa6cswhzhp4x9" xml:space="preserve">{{Мастак
|імя                 = Уладзімер Даўгяла
|лацінка             = Uładzimier Daŭgiała / Daŭhiała
|партрэт             = 
|памер               = 220пкс
|апісаньне           = 
|імя пры нараджэньні = Уладзімер Уладзімеравіч Даўгяла
|дата нараджэньня    = {{Нарадзіўся|21|5|1970}}
|месца нараджэньня   = 
|дата сьмерці        = 
|месца сьмерці       = 
|нацыянальнасьць     = [[Беларус]]
|грамадзянства       = [[Беларусь]]
|заняткі             = [[Графіка]], [[жывапіс]]
|вучоба              = [[Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў]]
|плынь               = 
|працы               = 
|узнагароды          = Гран-пры ЮНЭСКА за малюнкі да кнігі «Волшебные сказки»
}}

'''Уладзі́мер Уладзі́меравіч Даўгя́ла''' ({{н}} 21 траўня 1970 году) — беларускі кніжны мастак, графік.

У 1993 годзе скончыў [[Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў|Беларускую дзяржаўную акадэмію мастацтваў]], аддзяленьне графічнага дызайну.

Працаваў дызайнэрам рэклямным агенцтве «Улад» (1993—1994). Супрацоўнічаў з рознымі выдавецтвамі (1994—1996). Мастак-ілюстратар выдавецтва «Русич» (1996—2002). З 2005 г. выкладчык катэдры графічнага дызайну [[Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў|Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў]]. З 2010 году — старэйшы выкладчык катэдры дызайну [[БДУ]]. У 2013 годзе выкладчык праграмы [[ЭГУ]] «Візуальны дызайн і мэдыя».

== Асноўныя працы ==
* 1998 «Волшебные сказки»
* 2007 Карло Гольдони. «Слуга двух господ». — Афины: «Пападопулос Паблишерз» (Грэцыя)
* 2007 Мария Русакис. «Принцесса пера». — Афины: «Пападопулос Паблишерз» (Грэцыя)
* 2007 «Тысяча и одна ночь». — Афины: «Пападопулос Паблишерз» (Грэцыя)
* 2008 «Волшебное правило». — Мн.: Святоелисаветинский монастырь, 2008.
* 2009 «Рисунок змеи». Сказки. — Тайбей: «ГРИММПРЕСС» (Тайвань), 2009.
* 2009 Оскар Уальд. «Счастливый принц».— Тайбей: «ГРИММПРЕСС» (Тайвань), 2009.
* 2009 «Золотой топор». Сказки. — Тайбей: «ГРИММПРЕСС» (Тайвань), 2009.
* 2013 Алена Масло. «Рождество у Крестной». — Мн.: Кавалер Паблишерз, 2005; Мн.: «Мастацкая літаратура»
* 2013 Оскар Уайльд. «Великан-эгоист».— Тайбей: «ГРИММПРЕСС» (Тайвань), 2013.
* 2013 А.Бензярук. «Мячы Грунвальда». — Мн.: «Мастацкая літаратура», 2013.
* 2014 О.Уайльд. «Сказки». — М.: Олма-пресс, 2014 г.

== Узнагароды ==
* 1998 — Гран-пры [[ЮНЭСКА]] за малюнкі да кнігі «Волшебные сказки» (Брусэль).
* 2002 — дыплём «За тэхнічнае ўдасканаленьне».
* 2004 — 2-ое месца ў намінацыі «Графіка» на рэспубліканскай маладзёвай выставе «Падарожжа».
* Дыплём «Залаты дубль» (2003, 2004, 2005, 2006, 2007).
* 2013 — перамога ў нацыянальным конкурсе «Мастацтва кнігі», асабістая намінацыя «Майстэрства. Найлепшы ілюстратар году» за малюнкі да кнігі «Мячы Грунвальда, альбо дванаццаць абаронцаў караля» Анатоля Бензерука&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170923032842/http://www.ehu.lt/be/naviny/show/vkladchk-egu-prznan-najlepshm-ljustrataram-goda Выкладчык ЕГУ прызнаны найлепшым ілюстратарам года], сайт ЭГУ&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Даўгайла]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20170523050205/http://fsc.bsu.by/dovgyalo-vladimir-vladimirovich/ Старонка У. Даўгяла на сайце БДУ]
* [http://golbis.com/pin/hudozhnik-vladimir-dovgyalo/ Ілюстрацыі У.Даўгяла]{{Недаступная спасылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://rosgrafik.blogspot.com.by/2013/02/blog-post.html Працы У.Даўгяла ў тэхніцы Афорт]

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Дзяўгала, Уладзімер}}
[[Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі]]
[[Катэгорыя:Беларускія графікі]]</text>
      <sha1>mq0ncuj8x0tqxocmpssa6cswhzhp4x9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рэнэсанс у Беларусі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>183441</id>
    <revision>
      <id>2686095</id>
      <parentid>2668865</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T22:41:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jarash</username>
        <id>794</id>
      </contributor>
      <comment>[[ВП:Вікіфікатар|вікіфікацыя]]</comment>
      <origin>2686095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42540" sha1="97cfr6wrqs71a298yer7c734wfh6r4m" xml:space="preserve">'''Рэнэсанс у Беларусі'''

У розных краінах [[Адраджэньне]] не супадала храналягічна і тыпалягічна. У адрозьненьне ад клясычнага [[Італьянскі Рэнэсанс|італьянскага Адраджэньня]], рэнэсансавую культуру ў некаторых краінах [[Заходняя Эўропа|Заходніх]] і [[Цэнтральная Эўропа|Цэнтральнай Эўропы]] — {{Не перакладзена|Нямецкі Рэнэсанс|Нямеччыне|en|German Renaissance}}, Скандынаўскіх краінах, {{Не перакладзена|Ангельскі Рэнэсанс|Ангельшчыне|en|English Renaissance}} і да т. п. — называюць [[Паўночнае Адраджэньне|Паўночным Адраджэньнем]], асаблівасьці якога: кампраміс зь [[Сярэдневякоўе|сярэдне]]вяковымі традыцыямі, сувязь з рэлігійнымі і нацыянальна-культурнымі рухамі, [[Рэфармацыя]]й і інш. Да такога тыпу належыць і ўсходнеэўрапейскае Адраджэньне, распаўсюджанае на тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]], [[Украіна|Украіны]] і [[Летува|Летувы]], дзе інтэнсіўна разьвіваліся [[нацыянальная самасьвядомасьць]], [[навука]] і [[культура]], значных посьпехаў дасягнулі [[літаратура]] і [[мастацтва]].

== Рэнэсанс у Беларусі ==
У Беларусі ў XV — першай палове XVII ст. ўжо існавалі пэўныя перадумовы для разьвіцьця культуры Адраджэньня: эканамічнае і сацыяльна-палітычнае ўзмацненьне [[Гарады Беларусі|гарадоў]], актывізацыя прагрэсіўнага рэфармісцкага руху (аграрная, адміністрацыйная, судовая, ваенная рэформы 1550—1580-х гг.), у выніку якіх адбывалася палітычная цэнтралізацыя і дзяржаўна-прававая стабілізацыя [[Вялікае Княства Літоўскае|беларуска-літоўскага грамадзтва]]. Сьведчаньнем Адраджэньня на Беларусі было фармаваньне [[беларусы|беларускай народнасьці]] і рост яе [[самасьвядомасьць|самасьвядомасьці]], пашырэньне міжнародных культурных сувязяў, [[гуманізм|гуманістычны]] і [[Рэфармацыя ў Вялікім Княстве Літоўскім|рэфармацыйны рух]]. [[Сэкулярызацыя (сацыялёгія)|Сэкулярызацыя]] духоўнага жыцьця тут выявілася ў разьвіцьці [[адукацыя|адукацыі]], [[кнігадрукаваньне|кнігадрукаваньня]], прытоку разнастайнай кніжнай прадукцыі з-за мяжы і камплектаваньні айчынных [[бібліятэка|бібліятэк]], мецэнацтва і ўзьнікненьня гуманістычных цэнтраў пры дварах [[магнат|буйных фэадалаў]] ([[Слуцкія|Слуцкіх]], [[Радзівілы|Радзівілаў]], [[Хадкевічы|Хадкевічаў]], [[Кішкі|Кішкаў]], [[Глябовічы|Глябовічаў]] і інш.), захапленьні [[антычная культура|антычнай культурай]], станаўленьні [[Беларуская літаратура|беларускай літаратуры]] і [[Літаратурная мова|літаратурнай мовы]], разьвіцьці [[гістарыяграфія|гістарыяграфіі]], [[філязофія|філязофскай]] і грамадзка-палітычнай думкі, прававой тэорыі і практыкі, [[выяўленчае мастацтва Беларусі|выяўленчае мастацтва]], [[архітэктура Беларусі|архітэктуры]], [[музыка Беларусі|музыкі]]. На Беларусі Адраджэньне адбывалася ў спэцыфічных умовах узаемадзеяньня ўсходняй і заходняй рэлігійна-царкоўнай і духоўна-культ. тэндэнцый, станаўленьня [[беларуская культура|беларускай культуры]] ў складзе поліэтнічнага і рознарэлігійнага дзяржаўнага ўтварэньня ([[ВКЛ]], [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]), незавершанасьці працэсаў нацыянальнай і дзяржаўнай дыфэрэнцыяцыі беларускага, украінскага і летувіскага народаў. Характэрнымі рысамі беларускага Адраджэньня была наяўнасьць у ВКЛ адноснай рэлігійнай [[талерантнасьць|талерантнасьці]], узаемадзеяньне і ўзаемапранікненьне [[беларуская культура|беларускай]], [[украінская культура|украінскай]], [[летувіская культура|летувіскай]], [[польская культура|польскай]] і [[расейская культура|расейскай]] культур, разьвіцьцё і функцыянаваньне рэнэсансавай культуры ва ўмовах каталіцкай экспансіі і [[Контрарэфармацыя|Контрарэфармацыі]]. Рэнэсансавы [[гуманізм]] тут часьцей выяўляўся як «[[хрысьціянскі гуманізм]]»: захоўваліся асноўныя прынцыпы [[хрысьціянства]] і рэвізаваліся некаторыя яго традыцыйна-сярэдневяковыя ўяўленьні і паняцьці; фармаваўся беларускі менталітэт — спэцыфічны спосаб [[сьветаўспрыманьне|сьветаўспрыманьня]] і [[сьветаадчуваньне|сьветаадчуваньня]], які вызначаў нацыянальны характар і своеасаблівасьць духоўнай культуры Беларусі; разьвівалася філязофская і грамадзка-палітычная думка, літаратура, архітэктура, выяўленчае мастацтва, музыка, тэатар.

== Грамадзкая думка ==
У разьвіцьці грамадзкай думкі эпохі Адраджэньня вылучаюць 3 пэрыяды: 1-ы (пач. XVI ст. — 1550-я гг.; ад Скарыны да Рэфармацыі) зьвязаны з пранікненьнем у грамадзкую сьвядомасьць ідэі аднаўленьня; 2-і (сярэдзіна — канец XVI ст.) — з сынтэзам рэфармацыйна-гуманістычнай тэорыі і сацыяльна-дзяржаўнай практыкі; 3-і (канец XVI — першая палова XVII стагодзьдзяў) — з рацыяналізацыяй рэнэсансава-гуманістычнай думкі і выхадам яе на агульнаэўрапейскую арэну ([[сацыніянства]]), акумуляцый рэнэсансавых ідэй дзеячамі грамадзка-рэлігійнай барацьбы, якая разгарнулася пасьля [[Берасьцейская унія|Берасьцейскай уніі]] 1596 году, культурай беларускага [[барока]]. У галіне [[Анталёгія|анталёгіі]], [[Гнасэалёгія|гнасэалёгіі]] і [[Мэтадалёгія|мэтадалёгіі]] ідэі Адраджэньня выяўляліся пераважна ў рэлігійна-тэалягічнай форме (рацыяналізм [[С. Будны|С. Буднага]] і інш.). Існаваў і ўласна філязофскі спосаб фармулёўкі асноўных уяўленьняў (Стэфан  Лован, [[Казімер Лышчынскі]]), у якіх аналізаваліся пытаньні сутнасьці [[Бог]]а, натуры [[Хрыстос|Хрыста]], паходжаньня сьвету ([[Берасьцейская Біблія]], «[[Хроніка польская, літоўская, жамойцкая і ўсёй Русі|Хроніка]]» [[М. Стрыйкоўскі|М. Стрыйкоўскага]]), разуменьне [[цуд]]аў, {{Не перакладзена|Несьмяротнасьць душы|несьмяротнасьці душы|ru|Бессмертие души}}, {{Не перакладзена|замагільнае жыцьцё|замагільнага жыцьця|ru|Жизнь после смерти}}, суадносін {{Не перакладзена|Ідэальнае (філязофія)|ідэальнага|ru|Идеальное (философия)}} і [[Матэрыя (філязофія)|матэрыяльнага]], [[пазнаньне|пазнаньня]], [[вера|веры]] і [[розум]]у, [[багаслоўе|багаслоўя]] і [[Філязофія|філязофіі]] ды інш. Вучэньне беларускіх мысьляроў пра [[мараль]] было заснавана на прызнаньні натуральнай прыроды чалавека, перакананьні ў магчымасьці яе ўдасканаленьня праз індывідуальныя намаганьні. [[Гуманізм|Гуманізаваліся]] і набліжаліся да рэальнага жыцьця ідэі {{Не перакладзена|Хрысьціянская этыка|хрысьціянскай этыкі|ru|Христианская этика}}, адраджаліся філязофска-этычныя вучэньні [[стаіцызм|стоікаў]], [[Цыцэрон]]а, [[эпікурэйцы|эпікурэйцаў]], па-новаму інтэрпрэтавалася [[платон]]аўскае і [[арыстоцель|арыстоцелеўскае]] вучэньне пра мараль. У рамках праблемы чалавека, яго адносін да [[Бог]]а, [[Навакольнае асяродзьдзе|навакольнага асяродзьдзя]], [[грамадзтва]] ўзьнімаліся пытаньні [[шчасьце|шчасьця]], [[сэнс жыцьця|сэнсу жыцьця]], агульнага і індывідуальнага дабра, [[свабода выбару|свабоды выбару]], [[адказнасьць|адказнасьці]], [[мараль]]нага і [[інтэлект]]уальнага ўдасканаленьня, грамадзянскага абавязку і інш. ([[Францішак Скарына]], [[Мікола Гусоўскі]], [[Міхалон Літвін]], С. Кашуцкі, [[Андрэй Волян]], [[Якуб з Калінаўкі]], [[Марцін Чаховіц]], [[Сімяон Полацкі]]). Асноўная праблема сацыяльна-палітычнай і прававой думкі беларускага Адраджэньня — удасканаленьне [[грамадзтва]] і [[дзяржава|дзяржавы]] ([[Францішак Скарына]], [[Сымон Будны]], [[Астафей Валовіч]], [[Леў Сапега]], [[Андрэй Волян]]). Геніяльным прадбачаньнем [[Мікола Гусоўскі|Міколы Гусоўскага]] сталі ідэі [[Экалёгія|экалягічнага]] выхаваньня чалавека. У працэсе станаўленьня [[Нацыянальная самасьвядомасьць|нацыянальнай самасьвядомасьці]] на першым этапе (XVI стагодзьдзе) пераважалі этнакультурны кампанэнт і сэкулярызаваная канцэпцыя нацыянальных каштоўнасьцяў ([[Францішак Скарына]], [[Сымон Будны]], [[Васіль Цяпінскі]]); на другім этапе (канец XVI — першая палова XVII стагодзьдзяў) нацыянальная сьвядомасьць выяўлялася пераважна ў працэсе рэлігійна-канфэсійнага самавызначэньня ([[Стафан Зізані]], [[Мялецій Сматрыцкі]], [[Іпаці Пацей]] і інш.). Праблемы нацыянальна-культурнага сувэрэнітэту беларускага народа вырашаліся ў барацьбе за сьцьвярджэньне ў грамадзтве і дзяржаве прынцыпу талерантнасьці, [[верацярпімасьць|верацярпімасьці]] ([[Сымон Будны]], [[Леў Сапега]], [[Мялецій Сматрыцкі]]).

== Літаратура ==
[[Файл:Тытульны аркуш Хронікі польскай, літоўскай, жамойцкай і ўсяе Русі.jpg|значак|зьлева|Тытульны аркуш «[[Хроніка польская, літоўская, жамойцкая і ўсяе Русі|Хронікі польскай, літоўскай, жамойцкай і ўсяе Русі]]» [[Мацей Стрыйкоўскі|Мацея Стрыйкоўскага]] — першай друкаванай [[Гісторыя Вялікага Княства Літоўскага|гісторыі Вялікага Княства Літоўскага]]. [[Кралявец]]. 1582]]
Характэрная рыса [[Літаратура Беларусі|літаратурнага працэсу Беларусі]] эпохі Адраджэньня — узаемадзеяньне ўсходніх, бізантыйска-праваслаўных і заходніх, лаціна-каталіцкіх традыцый, сярэдневяковых і рэнэсансавых тэндэнцый. Побач з царкоўна-рэлігійнай літаратурай у XV—XVI стагодзьдзях усё больш выкарыстоўвалася [[Беларуская мова|жывая народная мова]], якая падрывала манаполію [[Царкоўнаславянская мова|царкоўнаславянскай мовы]]. Зьявіліся беларускія пераклады сьвецкіх твораў замежнай літаратуры («Жыціе Аляксея, чалавека Божага», «[[Аповесьць пра трох каралёў]]»), [[Кнігі Бібліі|кніг Бібліі]].

[[Файл:Фрагмент Баркулабаўскага летапісу.jpg|значак|Фрагмэнт Баркулабаўскага летапісу]]
Вялікую ролю ў станаўленьні нацыянальнай літаратуры Беларусі адыграла сьвецкае дзелавое пісьменства на [[Старабеларуская мова|старабеларускай мове]] (матэрыялы [[Канцылярыя Вялікага Княства Літоўскага|вялікакняскай]] і інш. канцылярыяў, дзяржаўныя [[прывілей|прывілеі]], [[грамата|граматы]], [[Статуты Вялікага Княства Літоўскага]] і інш.), новыя [[Беларуска-літоўскія летапісы|беларускія летапісы]] («[[
Беларуска-літоўскі летапіс 1446 году]]», «[[Хроніка Вялікага Княства Літоўскага і Жамойцкага]]», «[[Хроніка Быхаўца]]» і інш.), якія адначасова былі і гістарычнымі аповесьцямі. Высокімі літаратурна-мастацкімі якасьцямі вызначаліся «[[Хроніка польская, літоўская, жамойцкая і ўсяе Русі]]» [[Мацей Стрыйкоўскі|Мацея Стрыйкоўскага]], [[Баркулабаўскі летапіс]].

[[Файл:Biblia Ruska.jpg|значак|[[Біблія Францішка Скарыны]], першая друкаваная [[Усходнія славяне|ўсходнеславянская]] кніга. [[Прага]]. 1517—1519]]
[[Файл:Mikoła Husoŭski. Carmen de statura, feritate ac venatione Bisontis.jpg|значак|зьлева|Тытульны аркуш «[[Песьня пра зубра|Песьні пра зубра]]» [[Мікола Гусоўскі|Міколы Гусоўскага]]. 1523]]

Здабыткам беларускай літаратуры эпохі Адраджэньня  стала творчая спадчына паэтаў-лаціністаў пачатку XVI ст. [[Мікола Гусоўскі|Міколы Гусоўскага]] («[[Песьня пра зубра]]») і [[Ян Вісьліцкі|Яна Вісьліцкага]] («[[Пруская вайна]]»).

Важным этапам у разьвіцьці беларускай літаратуры эпохі Адраджэньня  была дзейнасьць [[Францішак Скарына|Францішка Скарыны]], заснавальніка ўсходнеславянскага [[кнігадрукаваньне|кнігадрукаваньня]]. Ягоныя [[прадмова|прадмовы]] і пасьляслоўі да біблейскіх кніг — высокамастацкія і арыгінальныя творы беларускай літаратуры пачатку XVI ст. Яны сьведчаць пра талент Скарыны як [[пісьменьнік]]а, [[паэт]]а, гімнографа, рытара, [[мастак]]а. На працягу XV — пачатку XVII стагодзьдзяў у Вялікім Княстве Літоўскім утварыўся шэраг культурна-асьветных цэнтраў з буйнымі сховішчамі рукапісных і друкаваных [[кніга|кніг]], [[скрыпторый|скрыпторыямі]], [[друкарня]]мі, [[школа]]мі ([[Заблудаўская друкарня|Заблудаў]], [[Берасьцейская друкарня|Берасьце]], [[Нясьвіская друкарня|Нясьвіж]], Заслаўе, Лоск, Вільня, Полацак, [[Слуцкая друкарня|Слуцак]], [[Любчанская друкарня|Любча]] й інш.), дзе працавалі кнігавыдаўцы, [[перакладчык]]і, [[паэт]]ы, [[публіцыст]]ы. Тут выдаваліся тэалягічныя і літургічныя творы розных канфэсій, гістарычныя, філязофскія, палітычныя [[трактат]]ы, творы антычных пісьменьнікаў, [[падручнік]]і па [[граматыка|граматыцы]], [[рыторыка|рыторыцы]], [[паэтыка|паэтыцы]].

[[Файл:Vasil Tiapinskiy.png|значак|[[Васіль Цяпінскі]], беларускі гуманіст-асьветнік, пачынальнік біблейскай (новазапаветнай) выдавецкай беларускамоўнай традыцыі]]
Рэфармацыйна-гуманістычны рух, рэлігійна-грамадзкая барацьба XVI — першай пал. XVII стагодзьдзяў спрыялі дзейнасьці многіх таленавітых літаратараў, якія пісалі на беларускай, польскай, лацінскай мовах ([[Сымон Будны]], [[Васіль Цяпінскі]], С. Кашуцкі, [[Андрэй Волян]], [[Леў Сапега]], [[Стафан Зізані|Стафан]] і [[Лаўрэнці Зізаній|Лаўрэнці Зізаніі]], [[Іпаці Пацей]], [[Л. Карповіч]], [[Мялецій Сматрыцкі]], [[Ян Казімер Пашкевіч]], [[Язэп Руцкі]], [[Афанасій Філіповіч]], [[Беняш Будны]], [[Андрэй Рымша]], [[Ян Радван]], [[Станіслаў Грахоўскі]], [[Ян Казаковіч]], [[Лявон Мамоніч]], [[Гальяш Пельгрымоўскі]], [[Тамаш Яўлевіч]], [[Ян Пратасовіч]], [[Мацей Сарбеўскі]], [[Сімяон Полацкі]] і інш.).

Росквіту дасягнула [[публіцыстыка]] — [[палемічная літаратура]] розных жанраў: ліст ([[пасланьне]]), адказ (водпаведзь), слова ([[казаньне]]), лямант (плач), [[прадмова]].

У [[паэзія|паэзіі]] дамінаваў жанр [[эпіграма|эпіграмы]], якой надавалася актуальнае маральнае і грамадзкае гучаньне, а таксама вершаваныя звароты да чытача, [[эпітафія|эпітафіі]] і інш. Зьявіліся вершаваныя [[паэма|паэмы]] [[Андрэй Рымша|Андрэя Рымшы]] «[[Дзесяцігадовая аповесьць ваенных спраў князя Крыштафа Радзівіла|Дзесяцігадовая аповесьць пра ваенныя справы князя Крыштофа Радзівіла]]», Пельгрымоўскага «[[Пасольства да вялікага князя маскоўскага]]», Іяўлевіча «[[Лабірынт, або Заблытаная дарога]]», [[пародыя|парадыйна]]-[[сатыра|сатырычныя]] творы, напісаныя сакавітай народнай мовай («[[Прамова Мялешкі]]»).

Цікавасьць да прыватнага жыцьця чалавека абумовіла разьвіцьцё [[мэмуары|мэмуарнай літаратуры]] ([[Ф. Еўлашоўскі]], [[Ф. Кміта-Чарнабыльскі]], [[А. Каменскі-Длужык]], [[Я. Цадроўскі]] і інш.). Разам са школьным тэатрам узьнікла [[Драма (род літаратуры)|драма]] ([[Сімяон Полацкі]]). Зараджалася тэорыя вершаскладаньня ([[Лаўрэнці Зізані|Л. Зізаній]], [[Мялецій Сматрыцкі]]). Помнікамі беларускай прозы сталі трактаты па [[паэтыка|паэтыцы]], [[рыторыка|рыторыцы]], тэорыі літаратуры выкладчыкаў беларускіх калегіюмаў, [[Віленская акадэмія|Віленскай акадэміі]] («[[Пра дасканалую паэзію]]» [[Мацей Сарбеўскі|Мацея Сарбеўскага]], «[[Практычнае красамоўства]]» [[Сігізмунд Лаўксмін|Сігізмунда Лаўксміна]] і інш.).

== Выяўленчае мастацтва і архітэктура ==
Пад уплывам рэнэсансавай культуры [[Заходняя Эўропа|Заходняй Эўропы]] ў [[Выяўленчае мастацтва Беларусі|выяўленчым мастацтве Беларусі]] 16 — сярэдзіны 17 стагодзьдзяў склаліся асяродкі гуманістычнай культуры (двары [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ў [[Вільня|Вільні]], [[Радзівілы|Радзівілаў]] у [[Нясьвіскі палацава-паркавы комплекс|Нясьвіжы]], [[Алелькавічы|Алелькавічаў]] у [[Слуцк]]у), разьвіваліся новыя віды і жанры мастацтва. У жывапісе пашыраўся [[партрэт]], у якім праявілася рэнэсансавае разуменьне [[Асоба|асобы]] чалавека. На аснове сынтэзу заходнеэўрапейскіх формаў і [[Бізантыйскае мастацва|бізантыйскай мастацкай спадчыны]] ўзьнік нацыянальны варыянт параднага партрэта ([[партрэт Міхаіла Барысавіча]]). Пэўны час ён існаваў побач з рэпрэзэнтатыўным ([[партрэт Юрыя Радзівіла]]) і надзеленым рысамі [[псыхалягіз]]му паўфігурным ([[партрэт К. Слуцкай-Радзівіл]]). Складаўся [[Жанравы жывапіс|жанравы]] і [[Батальны жанр|батальны жывапіс]] (А. Вейдэ).

&lt;gallery mode=packed perrow =&quot;4&quot; heights=&quot;250px&quot;&gt;
Anonymous_Katarzyna_Radziwiłł.jpg|[[Партрэт Кацярыны Тэнчынскай|Партрэт Кацярыны Слуцкай-Радзівіл]]. 1580-я
Portrait of uknown Polish magnate (Niasviž Castle gallery).jpg|Партрэт невядомага магната, які раней памылкова атрыбутавалі як выяву вялікага князя Міхаіла Барысавіча. Невядомы мастак, кан. XVI — пач. XVII стагодзьдзяў
&lt;/gallery&gt;
[[Рэлігійнае мастацтва]] разьвівалася ў некалькіх кірунках. [[Алтарная карціна]] вызначалася плястычнасьцю формаў, яркасьцю палітры, элемэнтамі [[Лінейная пэрспэктыва|лінейнай пэрспэктывы]], атрыбутамі гістарычнай моды («[[Пакланеньне вешчуноў (Дрысьвяты)|Пакланеньне вешчуноў]]», пасьля 1514). У іканапісе зь ягонай постбізантыйскай традыцыяй зьявілася наватарская плыня: у [[сюжэт]]ную канву ўводзіліся [[побыт|бытавыя]] і [[этнаграфія|этнаграфічныя]] дэталі, архітэктурныя краявіды («[[Тройца (Дастоева)|Тройца]]» з [[Дастоева]], «[[Нараджэньне Маці Божай (Ляхаўцы)|Нараджэньне Марыі]]» з [[Маларыцкі раён|Маларыцкага раёну]]), узбагачаўся эмацыйны [[калярыт]], [[арнамэнтыка]] фонаў («[[Параскева Пятніца (Слуцкі раён)|Параскева Пятніца]]», [[Слуцкі раён]]; «[[Лука і Сымон (Кажан-Гарадок)|Лука і Сымон]]», [[Лунінецкі раён]]).

&lt;gallery mode=packed perrow=&quot;4&quot; heights=&quot;200px&quot;&gt;
Пакланенне вешчуноў. Дрысвяты.jpg|«[[Пакланеньне вешчуноў (Дрысьвяты)|Пакланеньне вешчуноў]]» зь вёскі [[Дрысьвяты]], пасьля 1514
Тройца. ХVІІ ст.jpg|«[[Тройца, Дастоева|Тройца]]» зь в. [[Дастоева]]. XVII ст.
1648-1650. Нараджэнне Маці Боскай.jpg|«[[Нараджэньне Маці Божай (Ляхаўцы)|Нараджэньне Марыі]]» зь в. [[Ляхаўцы (Маларыцкі раён)|Ляхаўцы]] [[Маларыцкі раён|Маларыцкага раёну]]. 1648—1650
Paraskeva (16th c, Belarus museum).jpg|«[[Параскева Пятніца (Слуцкі раён)|Параскева Пятніца]]», [[Слуцкі раён]]. Сярэдзіна XVI стагодзьдзя
&lt;/gallery&gt;

Высокага ўзроўню дасягнула паліхромная драўляная [[скульптура]] і [[Разьба (архітэктура)|разьба]] алтароў (Якім і Ганна, [[Жабінкаўскі раён]]; [[Праабражэнскі касьцёл (Новая Мыш)|Праабражэнскі касьцёл]] у в. [[Новая Мыш]], [[Баранавіцкі раён]]). Пашыралася партрэтная плястыка [[Надмагільле|надмагільляў]] ([[Надмагільле Альбрэхта Гаштольда|Альбрэхта Гаштольда]] ў [[Вільня|Вільні]], [[Надмагільле Мікалая Крыштафа Радзівіла|Мікалая Крыштафа Радзівіла]] ў [[Нясьвіж]]ы). Складалася [[Мэдальернае мастацтва|мэдальерная]] школа ([[Я. Энгельгарт]] і інш.).

&lt;gallery mode=packed perrow=&quot;4&quot; heights=&quot;200px&quot;&gt;
Святая Ганна, драўляная фігура.JPG|Сьвятая Ганна са [[Зьдзітава]]. [[Нацыянальны мастацкі музэй Рэспублікі Беларусь|НММ РБ]]
Святы Іаакім, драўляная фігура.JPG|Сьвяты Якім са [[Зьдзітава]]. [[Нацыянальны мастацкі музэй Рэспублікі Беларусь|НММ РБ]]
06 Новая Мышь (06).JPG|Інтэр’ер [[Праабражэнскі касьцёл (Новая Мыш)|Праабражэнскага касьцёлу]] ў в. [[Новая Мыш]], [[Баранавіцкі раён]]
Albert Gaštold. Альбэрт Гаштольд (J. Aziambłoŭski, 1840).jpg|[[Надмагільле Альбрэхта Гаштольда]] ў [[Вільня|Вільні]]
Нясвіж. Касцёл Божага Цела. Барэльеф Мікалая Крыштапа Радзівіла.jpg|[[Надмагільле Мікалая Крыштафа Радзівіла|Мікалая Крыштафа Радзівіла]] ў [[Нясьвіж]]ы
&lt;/gallery&gt;

Дасягнуў росквіту [[дрэварыт]], з канца 16 ст. — [[медзярыт]]. Дасканаласьцю выкананьня вылучаліся [[тытульны ліст|тытульныя лісты]], [[Застаўка (кніжная графіка)|застаўкі]], [[Ініцыял (кніжная графіка)|ініцыялы]], [[Канцоўка (кніжная графіка)|канцоўкі]] і [[Ілюстрацыя|ілюстрацыі]] ў выданьнях [[Францішак Скарына|Францішка Скарыны]] ([[Біблія Францішка Скарыны|Біблія]], 1517—1519), у [[Берасьцейская Біблія|Берасьцейскай Бібліі]] (1563), [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1588|Статуце Вялікага Княства Літоўскага 1588 году]]. Узьніклі графічныя партрэты ([[Скарына|Скарыны]], [[Жыгімонт III|Жыгімонта III]], [[М. Р. Радзівіл]]а, [[В. Цяпінскі|В. Цяпінскага]]), [[геральдыка|геральдычныя]] кампазыцыі. [[Т. Макоўскі]] і іншыя выконвалі архітэктурныя [[пейзаж]]ы, мапы, ілюстрацыі да навуковых [[трактат]]аў.

З 16 — першай паловы 17 ст. дайшлі творы жывапісу, у якіх адлюстраваныя тыповыя рысы эўрапейскага Адраджэньня, асабліва ў пашыраным на беларускіх землях [[Сармацкі партрэт|парадным (сармацкім) партрэце]] ([[Партрэт Грызельды Сапегі|Грызельда Сапега]], [[Партрэт Юрыя Радзівіла|Юры Радзівіл]], [[Партрэт Софіі Алелькаўны Радзівіл|Соф’я Алелькаўна Радзівіл]] і інш.).

&lt;gallery mode=packed perrow=&quot;4&quot; heights=&quot;200px&quot;&gt;
Brest Bible - title page (67678265).jpg|Фрагмэнт тытульнай старонкі Берасьцейскай Бібліі
Skaryna 1517.jpg|Гравіраваны партрэт  Ф. Скарыны з кнігі «Быцьцё». 1519
Statut Vialikaha Kniastva Litoŭskaha, Žygimont Vaza. Статут Вялікага Княства Літоўскага, Жыгімонт Ваза (1588).jpg|Адварот тытульнага аркуша Статута Вялікага Княства Літоўскага 1588 року з партрэтам [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Жыгімонт Ваза|Жыгімонта Вазы]]
Klecak. Клецак (T. Makoŭski, XVII).jpg|Клецак на гравюры Т. Макоўскага. XVII ст.
Gryzelda Sapieha (Vadynskaja). Грызэльда Сапега (Вадынская) (1630-45).jpg|[[Партрэт Грызельды Сапегі]]. 1630-я
Jerzy_Radziwiłł_Herkules.PNG|[[Партрэт Юрыя Радзівіла]]. Каля 1600
&lt;/gallery&gt;

У дэкаратыўна-прыкладным мастацтве стылістыка Адраджэньня выявілася ў арнамэнтацыі [[абклад]]аў абразоў ([[Будслаўская шата]]), царкоўнага начыньня і параднай зброі [[эмаль|эмалямі]], [[Каштоўныя камяні|каштоўнымі камянямі]], [[ліцьцё|літымі]] і [[чаканка|чаканенымі]] накладкамі. Зьявілася [[кафля]] зь сюжэтнымі, [[герб]]авымі і партрэтнымі выявамі (Лагойск, Заслаўе), з [[Паліваная кераміка|каляровым глазураваным пакрыцьцём]]. З заснаваньнем [[мануфактура|мануфактур]] (XV ст.) пашыраўся асартымэнт вырабаў са [[шкло|шкла]].

У беларускім мастацтве першай паловы 17 стагодзьдзя формы Адраджэньня працягвалі суіснаваць з рысамі [[маньерызм]]у, але ўсё больш саступалі месца стылістыцы [[барока]].

У [[архітэктура Беларусі|архітэктуры і горадабудаўніцтве Беларусі]] з эпохай Адраджэньня зьвязаныя спробы комплекснай рэканструкцыі гарадоў на аснове [[рэгулярная планіроўка|рэгулярнага плана]], які формамі набліжаўся да [[прастакутніку]]у, [[авал]]у, паўавалу ([[Нясьвіж]], [[Быхаў]], [[Слуцак]]). Цэнтрам ягонай кампазыцыі звычайна была [[плошча]] з [[ратуша]]й і [[храм]]амі. Будаваліся таксама [[Палац (пабудова)|палацы]], [[шпіталь|шпіталі]], дамы [[цэх]]авых брацтваў і інш.

&lt;gallery mode=packed perrow=&quot;4&quot; heights=&quot;200px&quot;&gt;
Партрэтная кафля з Лагойска.jpg|Партрэтная кафля з Лагойску. Кан. XVI ст.
Abraz.jpg|[[Будслаўскі абраз Маці Божай]] з шатай  XVII ст.
Нясвіж. План пачатку XIX ст. (АРРНБ).jpg|Плян Нясьвіжу
Bychaŭ. Быхаў (1781).jpg|Плян Быхаву
Sluckaja Fartecyja Fuerstenhoff.jpg|Плян Слуцку
&lt;/gallery&gt;
Напачатку рысы рэнэсансу спалучаліся з элемэнтамі [[Гатычная архітэктура|готыкі]], але гатычныя формы збудаваньняў пачатку XVII ст. набывалі плястычны дэкор ([[Мірскі замак]], [[Царква Сьвятога Міхала Арханёла (Сынковічы)|Сынковіцкая царква-крэпасьць]], [[Мураванкаўская царква-крэпасьць]]). Сьвецкая і культавая архітэктура паступова траціла суровыя [[Фартыфікацыя|абарончыя рысы]]: палацы афармляліся [[Аркада (архітэктура)|аркаднымі]] [[галерэя]]мі ([[Замак каралевы Боны|палац]] у [[Рагачоў|Рагачове]]), зьявіліся храмы на ўзор [[Ратонда|ратонды]] з [[купал]]ам ([[Смаргонскі кальвінскі збор]]), [[вежа|вежы]] некаторых храмаў аздабляліся дэкаратыўнымі элемэнтамі ([[Заслаўская Спаса-Праабражэнская царква]]). [[Інтэр’ер]] узбагачаўся разнымі [[алтар]]амі, [[скляпеньні]] — ляпнымі [[нэрвюра]]мі, якія ўтваралі дэкаратыўны ўзор ([[Чарнаўчыцкі Траецкі касьцёл]], [[Вішнеўскі касцёл Марыі]]).

&lt;gallery mode=packed perrow=&quot;4&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;
Kasciol_sv._Michaila_Archaniola_(Smarhon).jpg|[[Смаргонскі кальвінскі збор]]
Церковь Спасо-Преображенская в Заславле.jpg|[[Заслаўскі кальвінскі збор]]
Чарнаўчыцы. Троіцкі касцёл. Інтэр'ер.jpg|Інтэр’ер [[Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (Чарнаўчыцы)|касьцёлу Сьвятой Тройцы]] ў [[Чарнаўчыцы|Чарнаўчыцах]]
Вішнева, касьцёл Зьвеставаньня Дзеве Марыі, інтэр'ер, здымак 1.jpg|Інтэр’ер [[Касьцёл Дабравешчаньня Найсьвяцейшай Дзевы Марыі (Вішнеў)|касьцёла Дабравешчаньня Найсьвяцейшай Дзевы Марыі]] ў [[Вішнеў (Валожынскі раён)|Вішневе]]
&lt;/gallery&gt;

== Тэатар ==
У Беларусі першыя эўрапейскія тэатральныя формы, як літургічная драма, школьны тэатар, зьявіліся ў XVI ст. празь дзейнасьць [[Каталіцтва ў Беларусі|каталіцкай царквы]]. Пазьней, у эпоху [[барока]], яны разам з [[прыдворны тэатр|прыдворным тэатрам]] сталі важнымі кампанэнтамі [[Тэатар Беларусі|беларускай тэатральнай культуры]].

== Музыка ==
[[Файл:Старонка Берасцейскага канцыянала. 1558.png|значак|Старонка Берасьцейскага канцыянала. 1558]]
У Беларусі асноўнымі асяродкамі музычнага Адраджэньня зьяўляліся [[Брацкія школы ў Вялікім Княстве Літоўскім|брацкія школы]], каталіцкія [[калегіюм]]ы, дзе была добра пастаўленая музычная адукацыя, практыкаваліся [[Шматгалосьсе|шматгалосыя харавыя сьпевы]] па 5-лінейнай нотнай сыстэме. Асноўным узорам новага нотнага запісу стаў псалтыр Яна Гуса, які засьведчыў зьяўленьне [[Нотадрукаваньне|нотадрукаваньня]]. Пратэстанцкія [[канцыянал]]ы, выдадзеныя ў [[Берасьце|Берасьці]] (зборнік «[[Берасьцейскі канцыянал|Песьні хвал боскіх]]», 1558), [[Нясьвіж]]ы і [[Любча|Любчы]], побач з духоўнымі творамі зьмяшчалі сьвецкія песьні.
[[Файл:Valentin Greff Bakfark.jpg|значак|зьлева|250пкс|Валянцін Грэф Бакфарк]]
Сярод музычных дзеячоў Адраджэньня на Беларусі — [[Вацлаў з Шамотул]], [[Цыпрыян Базылік]], [[Валянцін Бакфарк]]. У гэты час зарадзілася самабытная культура беларускага [[кант (музыка)|канта]], што стала значнай зьявай у прафэсійным сьвецкім і царкоўным мастацтве.

== Літаратура ==
* Адраджэнне. {{Літаратура/БелЭн|1}}

[[Катэгорыя:Адраджэньне ў Беларусі| ]]</text>
      <sha1>97cfr6wrqs71a298yer7c734wfh6r4m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Томас Партэй</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193921</id>
    <revision>
      <id>2686059</id>
      <parentid>2673333</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:23:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1743" sha1="p5vgow2t9sdglutxpoq6oreh17gx1jj" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Томас Тэе Партэй''' ({{мова-en|Thomas Teye Partey}}; {{н}} 13 чэрвеня 1993 году) — ганскі футбаліст, паўабронца саудаўскага клюбу «[[Аль-Шабаб Рыяд|Аль-Шабаб]]» і [[Зборная Ганы па футболе|нацыянальнай зборнай Ганы]].

== Дасягненьні ==
'''«Атлетыка»''':
* [[Чэмпіянат Гішпаніі па футболе|Чэмпіён Гішпаніі]]: 2021
* Пераможца [[Ліга Эўропы УЭФА|Лігі Эўропы]]: [[Ліга Эўропы УЭФА 2017—2018 гадоў|2018]]
* Уладальнік [[Супэркубак УЭФА|Супэркубка Эўропы]]: 2018

'''«Арсэнал»''':
* Уладальнік [[Супэркубак Ангельшчыны па футболе|Супэркубка Ангельшчыны]]: 2023

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Soccerway}}

{{Навігацыйная група
|назоў = Партэй у складзе [[Зборная Ганы па футболе|зборнай Ганы]] на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]] і [[Кубак афрыканскіх нацыяў|Кубках афрыканскіх нацыяў]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Гана}};
|Гана на КАН-2017
|Гана на КАН-2019
|Гана на КАН-2021
|Гана на ЧС-2022
|Гана на ЧС-2026
}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Партэй, Томас}}
[[Катэгорыя:Ганскія футбалісты]]</text>
      <sha1>p5vgow2t9sdglutxpoq6oreh17gx1jj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ёзуа Кіміх</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194599</id>
    <revision>
      <id>2686110</id>
      <parentid>2672875</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:08:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Дасягненьні */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25929" sha1="8coxj4klyysgc24glc538fml5jliof8" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Ёзуа Ва́льтэр Кі́міх''' ({{мова-de|Joshua Walter Kimmich}}; {{Н}} 8 лютага 1995 году) — нямецкі футбаліст, абаронца мюнхэнскай «[[Баварыя Мюнхэн|Баварыі]]» і [[Зборная Нямеччыны па футболе|нацыянальнай зборнай Нямеччыны]]. Шырока вядомы праз сваю ўнівэрсальнасьць, добрыя перадачы і стрэлы па браме, накіраванасьць на барацьбу і спартовую агрэсію&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20201006024709/https://sportmatch.com/en/germany/bundesliga/item/2253-xavi-praises-kimmich-the-perfect-player-for-fc-barcelona «Sport Match — Xavi praises Kimmich: „The perfect player for FC Barcelona!“»]. Sportmatch.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20201006024722/https://ligalive.net/en/phenomenal-mourinho-showered-bayern-star-kimmich-with-praise// «„Phenomenal!“ - Mourinho showered Bayern star Kimmich with praise»]. LigaLIVE.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20201006024724/https://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/blmd25n-bayerns-guardiola-full-of-praise-for-serious-player-joshua-kimmich.jsp/ «Guardiola full of praise for „serious player“ Kimmich»]. Bundesliga.&lt;/ref&gt;. Яго часта параўноўваюць з былым капітанам мюнхэнскай «Баварыі» [[Філіп Лям|Філіпам Лямам]], пераемнікам якога гулец час ад часу лічыцца&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210122014141/https://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/bayern-munich-kimmich-can-be-second-lahm-says-breitner-muller-thiago-476892.jsp «Bayern Munich legend Paul Breitner on Joshua Kimmich as the next Philipp Lahm, Thomas Müller and Thiago Alacantara»]. Bundesliga.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/football/blog/2020/aug/18/how-bayerns-joshua-kimmich-became-the-new-philipp-lahm «How Bayern's Joshua Kimmich became the new Philipp Lahm»]. The Guardian.&lt;/ref&gt;. У сезоне 2019—2020 гадоў стаў уладальнікам трэблу ў складзе «Баварыі», то бок пераможцам Ліга чэмпіёнаў, Бундэсьлігі і Кубак Нямеччыны, і быў улучаны ў сымбалічную зборную году УЭФА&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.uefa.com/news-media/news/0265-1160a803540f-283794ce2b95-1000--uefa-com-fans-teams-of-the-year-2020-announced/|загаловак=UEFA.com fans’ Team of the Year 2020 revealed|выдавецтва=UEFA|дата публікацыі=20.01.2021}}&lt;/ref&gt;.

== Кар’ера ==
=== Клюбная ===
Кіміх ёсьць выхаванцам моладзевай акадэміі «[[Штутгарт (футбольны клюб)|Штутгарту]]». У ліпені 2013 году гулец перайшоў у табар «[[РБ Ляйпцыг (футбольны клюб)|РБ Ляйпцыгу]]», склаўшы ўгоду на 2 гады. На той час ляйпцыскі клюб значыўся ў трэцім нямецкім дывізіёне, у рамках якога ён дэбютаваў 28 верасьня таго ж году, выйшаўшы на зьмену ў матчы супраць «[[Унтэргахінг (футбольны клюб)|Унтэргахінгу]]» (2:2). Свой першы гол малады футбаліст забіў праз два месяцы 30 лістапада, улучыўшы мяч у браму «[[Заарбрукен (футбольны клюб)|Заарбрукену]]» і дапамогшы клюбу выгуляць супернікаў зь лікам 3:2&lt;ref&gt;[http://www.mdr.de/sport/ergebnisse/ticker3746.html «1. FC Saarbrücken — RB Leipzig»]. MDR.&lt;/ref&gt;. Сэзон Кіміх скончыў трывалым гульцом асноўнага складу, а клюб прасунуўся ў [[Бундэсьліга 2|Бундэсьлігу 2]]&lt;ref&gt;[http://www.kicker.de/news/fussball/2bundesliga/vereine/2013-14/71150/vereinsspieler_kimmich-joshua.html «Joshua Kimmich»]. Kicker.&lt;/ref&gt;. Наступны сэзон склаўся дзеля гульца ня менш блага, чымсьці папярэдні, бо спартовец згуляў 29 матчаў за клюб, які, аднак, фінішаваў у некалькіх кроках ад падвышэньня.

Выдатная гульня маладога таленту была запрыкмечаная кіраўнікамі «[[Баварыя Мюнхэн|Баварыі]]», якая склала з гульцом пагадненьне на пачатку 2015 году. Паводле ўмоваў баварскі клюб выдаткаваў 7 млн эўра за набыцьцё паўабаронцы, але амаль усе грошы атрымаў «Штутгарт», як клюб, які выхаваў спартоўца&lt;ref&gt;[http://www.sueddeutsche.de/sport/transfer-in-der-bundesliga-fc-bayern-verpflichtet-joshua-kimmich-1.2289583 «FC Bayern verpflichtet Joshua Kimmich»]. Süddeutsche Zeitung.&lt;/ref&gt;. Дэбют Кіміха адбыўся 9 жніўня ў матчы першага раўнду [[Кубак Нямеччыны па футболе|Кубка Нямеччыны]] супраць «[[Нётынген (футбольны клюб)|Нётынгена]]». Толькі празь месяц тагачасны трэнэр мюнхэнцаў [[Пэп Гвардыёля]] даў магчымасьць гульцю дэбютаваць у матчы [[Бундэсьліга|Бундэсьлігі]], то бок Кіміх зьявіўся на полі ў канчатку сустрэчы з «[[Аўгсбург (футбольны клюб)|Аўгсбургам]]»&lt;ref&gt;[http://www.espnfc.com.au/club/bayern-munich/132/blog/post/2608063/douglas-costa-anchors-bayern-munich-comeback-win-vs-augsburg «Douglas Costa anchors Bayern's comeback win over Augsburg»]. ESPN.&lt;/ref&gt;. Праз чатыры дні Кіміх дэбютаваў у гасьцявым матчы [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Лігі чэмпіёнаў]] супраць «[[Алімпіякос Пірэй|Алімпіякоса]]», і праз тры дні ён упершыню выйшаў у старце ў Бундэсьлізе, згуляўшы 90 хвілінаў матчу супраць «[[Дармштат-98 (футбольны клюб)|Дармштату-98]]» (3:0)&lt;ref&gt;[http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2016/matches/round=2000634/match=2015676/ «Müller double helps Bayern prevail at Olympiacos»]. UEFA.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.espnfc.com/bayern-munich/story/2621842/pep-guadiola-very-pleased-with-bayerns-win-over-darmstadt «Pep Guardiola 'very pleased' with Bayern's win over Darmstadt»]. ESPN.&lt;/ref&gt;. У выніку па сканчэньні сэзону гулец зьявіўся на полі ў 23 сустрэчах. У наступным гульнявы час футбаліста толькі павялічыўся і ён стаў трывалым гульцом асноўнага складу «Баварыі».

[[Файл:FC Salzburg gegen FC Bayern München (Championsleague Achtelfinale Hinspiel 16. Februar 2022) 37.jpg|значак|зьлева|Кіміх у складзе «Баварыі» ў 2022 годзе.]]
9 верасьня 2016 году ён загнаў свой першы гол за «Баварыю» ў матчы Бундэсьлігі супраць «[[Шальке-04 Гельзэнкірхэн|Шальке-04]]» у гасьцёх, які завяршыўся перамогай зь лікам 2:0&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.bbc.com/sport/football/37268666|загаловак=FC Schalke 04 0–2 Bayern Munich|выдавецтва=BBC Sport|дата публікацыі=09.09.2016|копія=https://web.archive.org/web/20180716145732/https://www.bbc.com/sport/football/37268666|дата копіі=16.07.2018}}&lt;/ref&gt;. Праз чатыры дні футбаліст адзначыўся сваімі першымі двума галамі ў [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Лізе чэмпіёнаў]], дапамогшы адолець расейскі «[[Растоў Растоў-на-Доне|Растоў]]» зь лікам 5:0&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.bbc.com/sport/football/37357282|загаловак=Bayern Munich 5–0 FC Rostov|выдавецтва=BBC|дата публікацыі=13.09.2016|копія=https://web.archive.org/web/20180717194847/https://www.bbc.com/sport/football/37357282|дата копіі=17.07.2018}}&lt;/ref&gt;. Па заканчэньні кар’еры [[Філіп Лям|Філіпа Ляма]] Кіміх заняў ягоную пазыцыю і на сталай аснове стаў правым абаронцам&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Pearson, Matt|спасылка=https://www.dw.com/en/opinion-joshua-kimmich-has-become-the-worlds-best-right-back/a-41728324|загаловак=Opinion: Kimmich is the world’s best right back|выдавецтва=DW|дата публікацыі=09.12.2017}}&lt;/ref&gt;. 16 верасьня 2017 году ён аддаў тры галявыя перадачы [[Томас Мюлер|Томасу Мюлеру]], [[Ар’ен Робэн|Ар’ену Робэну]] і [[Робэрт Левандоўскі|Робэрту Левандоўскаму]], якія прывялі да перамогі над «[[Майнц (футбольны клюб)|Майнцам]]» зь лікам 4:0&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.skysports.com/football/bay-munich-vs-mainz/377543|загаловак=Bay Munich 4 – 0 Mainz – Match Report &amp; Highlights|выдавецтва=Sky Sports|копія=https://web.archive.org/web/20190804143434/https://www.skysports.com/football/bay-munich-vs-mainz/377543|дата копіі=04.08.2019}}&lt;/ref&gt;. Яму ўдалося правесьці па голу ў першым, гэтак і ў другім матчах паўфіналу [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2017—2018 гадоў|Лігі чэмпіёнаў 2017—2018 гадоў]], чым дапамогу баварцам выбіць з турніру мадрыдзкі «[[Рэал Мадрыд|Рэал]]»&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Glendenning, Barry|спасылка=https://www.theguardian.com/football/live/2018/apr/25/bayern-munich-v-real-madrid-champions-league-semi-final-first-leg-live|загаловак=Bayern Munich 1–2 Real Madrid: Champions League semi-final first leg – as it happened|выдавец=The Guardian|дата публікацыі=25.04.2018|копія=https://web.archive.org/web/20180915190404/https://www.theguardian.com/football/live/2018/apr/25/bayern-munich-v-real-madrid-champions-league-semi-final-first-leg-live|дата копіі=15.09.2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Murray, Scott|спасылка=https://www.theguardian.com/football/live/2018/may/01/real-madrid-v-bayern-munich-champions-league-semi-final-live|загаловак=Real Madrid 2–2 Bayern Munich (agg: 4–3): Champions League semi-final – as it happened|выдавец=The Guardian|дата публікацыі=05.2018|копія=https://web.archive.org/web/20181001063638/https://www.theguardian.com/football/live/2018/may/01/real-madrid-v-bayern-munich-champions-league-semi-final-live|дата копіі=01.10.2018}}&lt;/ref&gt;. 9 лютага 2019 году Кіміх згуляў свой 100-ы матч у лізе ў кашулі «Баварыі» ў матчы супраць «Шальке-04»&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/bayern-munich-schalke-live-line-ups-stats-james-rodriguez-neuer-lewandowski-3168-2047|загаловак=Robert Lewandowski scores milestone goal as Bayern Munich climb back up to second with Schalke win|выдавец=Bundesliga|дата публікацыі=09.02.2019|копія=https://web.archive.org/web/20200806194017/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/bayern-munich-schalke-live-line-ups-stats-james-rodriguez-neuer-lewandowski-3168-2047|дата копіі=06.08.2020}}&lt;/ref&gt;. У тым сэзоне абаронца зьявіўся на полі ўва ўсіх 34-х матчах лігі. 23 жніўня 2020 году немец зрабіў важную галявую перадачу на [[Кінгсьлі Каман]]а ў фінале Лігі чэмпіёнаў, чым забясьпечыў перамогу свайму клюбу&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Hytner, David|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2020/aug/23/bayern-munich-paris-saint-germain-psg-champions-league-final-match-report|загаловак=Bayern Munich win Champions League as Kingsley Coman header sinks PSG|выдавец=The Guardian|дата публікацыі=23.08.2020|копія=https://web.archive.org/web/20200920072558/https://www.theguardian.com/football/2020/aug/23/bayern-munich-paris-saint-germain-psg-champions-league-final-match-report|дата копіі=20.09.2020}}&lt;/ref&gt;. Кіміх пачаў [[Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па футболе 2020—2021 гадоў|сэзон 2020—2021 гадоў]], атрымаўшы кашулю з нумарам 6, пасьля таго як [[Тыяга Алькантара]] сышоў у «[[Лівэрпул (футбольны клюб)|Лівэрпул]]»&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://fcbayern.com/en/news/2020/09/joshua-kimmich-changes-from-32-to-6-shirt-number|загаловак=Joshua Kimmich changes from 32 to 6|выдавецтва=fcbayern.com|дата публікацыі=18.09.2020|копія=https://web.archive.org/web/20200925023956/https://fcbayern.com/en/news/2020/09/joshua-kimmich-changes-from-32-to-6-shirt-number|дата копіі=25.09.2020}}&lt;/ref&gt;. У дадатак, футбаліст быў пераведзены галоўным трэнэрам [[Гансі Флік]]ам на пазыцыю абарончага паўабаронцы&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/what-is-joshua-kimmich-s-best-position-germany-right-back-midfield-euro-2020-5068|загаловак=Joshua Kimmich: What is the Bayern Munich and Germany star's best position?|выдавецтва=Bundesliga|дата публікацыі=13.06.2021}}&lt;/ref&gt;. 23 жніўня 2021 году Кіміх падпісаў новы кантракт з «Баварыяй», які падоўжыў супрацу з камандай да 2025 году&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.goal.com/en-ug/news/bayern-munich-star-kimmich-signs-new-four-year-contract-at/cnljffhcga5c1hoqfgwrhj2jv|загаловак=Bayern Munich star Kimmich signs new four-year contract at Allianz Arena|выдавецтва=Goal|дата публікацыі=23.08.2021}}&lt;/ref&gt;. 24 студзеня 2023 году ён улучыў мяч у браму «[[Кёльн (футбольны клюб)|Кёльну]]» з адлегласьці ў 25 метраў, ураўнаўшы лік 1:1 на 90-й хвіліне&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Mosthaf, Philipp|спасылка=https://www.eurosport.de/fussball/bundesliga/2022-2023/fc-bayern-munchen-spielt-unentschieden-gegen-den-1.-fc-koln-joshua-kimmich-verhindert-kolner-sieg-mi_sto9349598/story.shtml|загаловак=FC Bayern München spielt unentschieden Gegen den 1. FC Köln: Joshua Kimmich verhindert FC-Sieg mit Hammer-Tor|выдавецтва=eurosport.de|дата публікацыі=24.01.2023}}&lt;/ref&gt;. 28 кастрычніка 2023 году ён атрымаў сваю першую чырвоную картку ў прафэсійнай кар’еры. У другой палове [[Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па футболе 2023—2024 гадоў|сэзону 2023—2024 гадоў]] ён гуляў на пазыцыі правага абаронцы пад кіраўніцтвам трэнэра [[Томас Тухэль|Томаса Тухэля]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://onefootball.com/en/news/will-kimmich-remain-at-right-back-for-bayern-for-the-rest-of-the-season-39193400|загаловак=Will Kimmich remain at right-back for Bayern for the rest of the season?|выдавецтва=OneFootball|дата публікацыі=12.03.2024}}&lt;/ref&gt;.

13 сакавіка 2025 году Кіміх падоўжыў свой кантракт з «Баварыяй» да 2029 году&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://fcbayern.com/en/news/2025/03/fc-bayern-and-joshua-kimmich-extend-until-2029|загаловак=FC Bayern and Joshua Kimmich extend until 2029|выдавецтва=FC Bayern München|дата публікацыі=13.03.2025}}&lt;/ref&gt;. А пазьней у тым жа годзе, то бок 4 лістапада, ён згуляў у сваім 100-м матчы Лігі чэмпіёнаў, зьявіўшыся ў выяздным матчы супраць «[[Пары Сэн-Жэрмэн Парыж|Пары Сэн-Жэрмэн]]»&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0257-0e9a10f58015-92c648e6303d-1000--who-has-played-100-champions-league-games-joshua-kimmich-/|загаловак=Who has played 100 Champions League games? Joshua Kimmich latest player to reach century|выдавецтва=UEFA|дата публікацыі=04.11.2025}}&lt;/ref&gt;.

=== Міжнародная ===
[[Файл:Kimmich2014.jpg|значак|Кіміх у складзе юнацкай зборнай Нямеччыны.]]
17 траўня 2016 году Кіміх быў улучаны ў папярэдні склад [[Зборная Нямеччыны па футболе|зборнай Нямеччыны]] на [[чэмпіянат Эўропы па футболе 2016 году|чэмпіянат Эўропы 2016 году]]&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2016/may/17/bastian-schweinsteiger-germany-euro-2016-squad-manchester-united?CMP=fb_a-football_b-gdnfootball|загаловак=Bastian Schweinsteiger included in Germany's provisional Euro 2016 squad|выдавец=The Guardian|дата публікацыі=17.05.2016|копія=https://web.archive.org/web/20190705145629/https://www.theguardian.com/football/2016/may/17/bastian-schweinsteiger-germany-euro-2016-squad-manchester-united?CMP=fb_a-football_b-gdnfootball|дата копіі=05.07.2019}}&lt;/ref&gt;. 29 траўня ён дэбютаваў у складзе зборнай у таварыскім матчы супраць [[Зборная Славаччыны па футболе|зборнай Славаччыны]], які ягоная каманда прагуляла зь лікам 3:1&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.beinsports.com/en-mena/football/uefa-european-championship/articles-video/slovakia-stun-green-germany-in-storm-hit-frie|загаловак=Slovakia stun green Germany in storm-hit friendly|дата публікацыі=29.05.2016}}&lt;/ref&gt;. 31 траўня было пацьверджана, што Кіміх трапіць у фінальны сьпіс да эўрапейскага першынства&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.dfb.de/news/detail/loew-streicht-bellarabi-brandt-reus-und-rudy-147197/|загаловак=Löw streicht Bellarabi, Brandt, Reus und Rudy|выдавец=Deutscher Fußball-Bund|дата публікацыі=31.05.2016}}&lt;/ref&gt;. 21 чэрвеня ён зьявіўся ў стартавым складзе зборнай у фінальным матчы групы C супраць [[Зборная Паўночнай Ірляндыі па футболе|зборнай Паўночнай Ірляндыі]], замяніўшы [[Бэнэдыкт Гёвэдэс|Бэнэдыкта Гёвэдэса]] на пазыцыі правага абаронцы&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=http://sport360.com/article/football/euro_2016/183062/360view-joshua-kimmich-performance-at-right-back-may-have-solved-an-ongoing-problem-for-germany/|загаловак=#360view: Joshua Kimmich performance at right-back may have solved an ongoing problem for Germany|дата публікацыі=21.06.2016}}&lt;/ref&gt;. Кіміх заставаўся галоўным правым абаронцам зборнай, якая дакрочыла да паўфіналу, і быў улучаны ў сымбалічную зборную турніру&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.uefa.com/euro2024/news/0286-1932648cbbd6-015b5937ebfc-1000--uefa-euro-2016-team-of-the-tournament/|загаловак=UEFA EURO 2016 Team of the Tournament revealed|дата публікацыі=11.07.2016}}&lt;/ref&gt;.

4 верасьня 2016 году спартовец правёў свой дэбютны гол за зборную ў пераможным матчы супраць [[Зборная Нарвэгіі па футболе|зборнай Нарвэгіі]] падчас кваліфікацыі на [[чэмпіянат сьвету па футболе 2018 году|чэмпіянат сьвету 2018 году]]&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=http://au.eurosport.com/football/world-cup-qualification-uefa/2018/muller-nets-brace-as-germany-ease-past-norway_sto5822408/story.shtml|загаловак=Muller nets brace as Germany ease past Norway|дата публікацыі=04.09.2016}}&lt;/ref&gt;. У 2017 годзе з камандай выступаў у Кубку канфэдэрацыяў, а праз год згуляў на чэмпіянаце сьвету. 19 траўня 2021 году быў абраны ў склад зборнай на [[чэмпіянат Эўропы па футболе 2020 году|чэмпіянат Эўропы 2020 году]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.kicker.de/em-kader-offiziell-loew-beruft-mueller-hummels-und-volland-804642/artikel|загаловак=EM-Kader offiziell: Löw beruft Müller, Hummels und Volland|выдавецтва=Kicker}}&lt;/ref&gt;. Гэтак жа футбаліста запрасілі да шыхтаў каманды на [[чэмпіянат сьвету па футболе 2022 году|чэмпіянат сьвету 2022 году]] і [[чэмпіянат Эўропы па футболе 2024 году|чэмпіянат Эўропы 2024 году]]. У верасьні 2024 году быў прызначаны капітанам зборнай&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.dfb.de/news/detail/team-ticker-kimmich-neuer-kapitaen-264030/|загаловак=Team-Ticker: Kimmich neuer Kapitän|выдавец=dfb.de|дата публікацыі=02.09.2024}}&lt;/ref&gt;. 4 чэрвеня 2025 году Кіміх згуляў свой 100-ы матч за зборную ў матчы супраць [[Зборная Партугаліі па футболе|зборнай Партугаліі]] ў Лізе нацыяў 2024—2025 гадоў, у якім ён аддаў галявую перадачу [[Флёрыян Вірц|Флёрыяну Вірцу]]&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.bundesliga.com/de/bundesliga/news/fc-bayern-munchen-joshua-kimmich-dfb-nations-league-100-landerspiele-meilenstein-32508|загаловак=Joshua Kimmich steht vor seinem 100. Länderspiel für Deutschland|дата публікацыі=04.06.2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2043064--germany-vs-portugal/|загаловак=Germany vs Portugal|выдавецтва=uefa.com}}&lt;/ref&gt;.

== Дасягненьні ==
'''«Баварыя»''':
* [[Чэмпіянат Нямеччыны па футболе|Чэмпіён Нямеччыны]]: 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2025, 2026
* Уладальнік [[Кубак Нямеччыны па футболе|Кубка Нямеччыны]]: 2016, 2019, 2020, 2026
* Уладальнік [[Супэркубак Нямеччыны па футболе|Супэркубка Нямеччыны]]: 2016, 2017, 2018, 2020, 2021, 2022, 2025, 2026
* Пераможца [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Лігі чэмпіёнаў]]: 2020
* Уладальнік [[Супэркубак УЭФА|Супэркубка УЭФА]]: 2020
* Пераможца [[Клюбны чэмпіянат сьвету па футболе|клюбнага чэмпіянату сьвету]]: 2020

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Transfermarkt}}
* {{Soccerway}}
* {{Worldfootball}}

{{Склад ФК «Баварыя» Мюнхэн}}
{{Навігацыйная група
|назоў = Кіміх у складзе [[Зборная Нямеччыны па футболе|зборнай Нямеччыны]] на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]] і [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|Эўропы]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Нямеччына}};
|Нямеччына на ЧЭ-2016
|Нямеччына на ЧС-2018
|Нямеччына на ЧЭ-2020
|Нямеччына на ЧС-2022
|Нямеччына на ЧЭ-2024
|Нямеччына на ЧС-2026
}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Кіміх, Ёзуа}}
[[Катэгорыя:Нямецкія футбалісты]]</text>
      <sha1>8coxj4klyysgc24glc538fml5jliof8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гары Кейн</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194619</id>
    <revision>
      <id>2686114</id>
      <parentid>2673315</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:09:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Дасягненьні */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40987" sha1="os1lcx3fqj0huxggnao67hi0kkx92l0" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Га́ры Кейн''' ({{мова-en|Harry Kane}}; {{Н}} 28 ліпеня 1993 году, Ўолтэмстаў, [[Вялікі Лёндан]]) — ангельскі футбаліст, нападнік нямецкага клюбу «[[Баварыя Мюнхэн|Баварыя]]» і [[Зборная Ангельшчыны па футболе|нацыянальнай зборнай Ангельшчыны]]. Кейн лічыцца адным з найлепшых нападнікаў у сьвеце, дзякуючы сваім выніковым паказьнікам і здольнасьцю распачаць удалыя наступы на браму супернікаў&lt;ref&gt;[https://www.skysports.com/football/news/11675/11865398/harry-kane-tottenham-and-england-forward-the-best-striker-in-the-world-says-david-villa «Harry Kane: Tottenham and England forward 'the best striker in the world', says David Villa»]. Sky Sports.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.fourfourtwo.com/features/best-strikers-in-the-world-ronaldo-lewandowski-harry-kane «Ranked! The 10 best strikers in the world»]. FourFourTwo.&lt;/ref&gt;. Ён займае першае месца ў клюбе «[[Тотэнгэм Готспур]]» паводле колькасьці галоў за ўсе часы, пры гэтым ачольваючы сьпіс бамбардзіраў [[Прэм’ер-Ліга|Прэм’ер-лігі]], калі лічыць толькі галы ў складзе адной дружыны&lt;ref&gt;[https://www.si.com/soccer/2022/08/20/harry-kane-set-premier-league-record-with-saturday-goal-video «Harry Kane Sets Premier League Record»]. Sports Illustrated.&lt;/ref&gt;. Ёсьць адной з ключавых постасьцяў зборнай Ангельшчыны, якой дапамог дасягнуць фіналу буйных першынстваў на [[чэмпіянат Эўропы па футболе 2020 году|чэмпіянаце Эўропы 2020 году]] ўпершыню ў гісторыі ангельскага футболу зь фіналу [[чэмпіянат сьвету па футболе 1966 году|чэмпіянату сьвету 1966 году]]&lt;ref&gt;[https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/euro-2021/2021/07/11/england-reached-first-final-55-years/amp/ «How England reached their first final in 55 years»]. The Telegraph.&lt;/ref&gt;. Сябра ордэну Брытанскай імпэрыі (MBE, 2018). Найлепшы бамбардзір зборнай Ангельшчыны.

== Кар’ера ==
=== Клюбная ===
Кейн гуляў за мясцовы клуб «Рыджўэй Ровэрз» з 1999 году, калі яму было толькі шэсьць гадоў&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Law, Matt|спасылка=https://www.telegraph.co.uk/football/2025/05/04/harry-kane-bundesliga-bayern-munich-title-goals-kompany/|загаловак='This should shut up all the idiots who say Harry Kane has never won anything'|выдавец=The Telegraph|дата публікацыі=04.05.2025}}&lt;/ref&gt;. У веку васьмі гадоў хлопец прыяднаўся да моладзевай акадэміі «[[Арсэнал Лёндан|Арсэналу]]». Паводле словаў Ліяма Брэйдзі, які тады кіраваў акадэміяй «кананіраў», хлопца выключылі пасьля першага сэзону, бо ён быў «крыху пухнатым» і «ня вельмі спартовым»&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Zeqiri, Daniel|спасылка=https://www.telegraph.co.uk/football/2018/02/12/liam-brady-arsenal-released-harry-kane-bit-chubby/|загаловак=Liam Brady: Arsenal released Harry Kane because he was 'a bit chubby'|выдавец=The Daily Telegraph|дата публікацыі=12.02.2018|копія=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/football/2018/02/12/liam-brady-arsenal-released-harry-kane-bit-chubby/|дата копіі=11.01.2022}}&lt;/ref&gt;. У лістападзе 2015 году тагачасны трэнэр «Арсэналу» [[Арсэн Вэнгер]] заявіў, што расчараваны тым, што «Арсэнал» пазбавіўся ад Кейна&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Hytner, David|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2015/nov/06/arsene-wenger-arsenal-tottenham-harry-kane|загаловак=Arsène Wenger: I was angry when I found out Arsenal had let Harry Kane go|выдавец=The Guardian|дата публікацыі=06.11.2015|копія=https://web.archive.org/web/20190330142123/https://www.theguardian.com/football/2015/nov/06/arsene-wenger-arsenal-tottenham-harry-kane|дата копіі=30.03.2019}}&lt;/ref&gt;. Футбаліст тады праходзіў прагляд у «[[Тотэнгэм Готспур]]», які таксама спачатку ня быў пасьпяховым. У выніку малы Кейн вярнуўся ў свой былы клюб «Рыджўэй Ровэрз». У 2004 годзе ён далучыўся да акадэміі «[[Ўотфард (футбольны клюб)|Ўотфарду]]», а неўзабаве быў запрошаны ў «Тотэнгэм Готспур». Празь некалькі гадоў па далучэньні да каманды адбыўся вялікі прагрэс, бо хлопец стаў вышэйшы і фізычна мацнейшы. Кейн двойчы зьяўляўся на лаўцы запасных асноўнай каманды ў сэзоне 2009—2010 гадоў.

[[Файл:Harry Kane (24685589756).jpg|значак|зьлева|Кейн у 2016 годзе.]]
Кейн падпісаў свой першы прафэсійны кантракт з «Тотэнгэмам» у ліпені 2010 году&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.tottenhamhotspur.com/news/kane-in-os-loan-070111/|загаловак=Kane in O's loan|выдавецтва=Tottenham Hotspur F.C.|дата публікацыі=07.01.2011|копія=https://web.archive.org/web/20180701170504/http://www.tottenhamhotspur.com/news/kane-in-os-loan-070111/|дата копіі=01.07.2018}}&lt;/ref&gt;, пасьля чаго пачаў свой шлях па арэндах. 7 студзеня 2011 году футбаліст часова перайшоў у «[[Лэйтан Орыент]]», дзе першым голам адзначыўся ў канцы месяца ў матчы супраць «[[Шэфілд Ўэнздэй]]». 12 лютага ён правёў два галы ў пераможным матчы супраць «[[Брыстал Ровэрз]]», выйшаўшы на замену на 70-й хвіліне&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_div_2/9387845.stm|загаловак=Leyton Orient 4–1 Bristol Rovers|дата публікацыі=12.02.2011}}&lt;/ref&gt;. Па вяртаньні з арэнды нападнік пасьпеў дэбютаваць у складзе каманды ў матчы [[Ліга Эўропы УЭФА|Лігі Эўропы]] супраць шатляндзкага клюбу «[[Гартс Эдынбург|Гартс]]». Перад пачаткам 2012 году Кейн і ягоны аднаклюбнік [[Раян Мэйсан]] пагадзіліся на арэнду ў «[[Мілўол Лёндан|Мілўол]]» з другога дывізіёну ангельскага першынства&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.bbc.co.uk/sport/football/16358540|загаловак=Millwall agree loans for Tottenham’s Ryan Mason and Harry Kane|дата публікацыі=29.12.2011|копія=https://web.archive.org/web/20130225054117/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/16358540|дата копіі=25.02.2013}}&lt;/ref&gt;. Менавіта ў гэтым клюбе адбыўся прарыў маладзёна, які за апошнія 14 матчаў сэзону адзначыўся сямю галамі. 18 жніўня 2012 году нападнік дэбютаваў у [[Прэм’ер-Ліга|Прэм’ер-лізе]] ў складзе «Тотэнгэму» ў матчы супраць «[[Ньюкасл Юнайтэд]]»&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www1.skysports.com/football/live/match/261565/report|загаловак=Losing start for Villas-Boas|выдавецтва=Sky Sports|дата публікацыі=18.08.2012|копія=https://web.archive.org/web/20150421192026/http://www1.skysports.com/football/live/match/261565/report|дата копіі=21.04.2015}}&lt;/ref&gt;, але неўзабаве быў аддадзены ў арэнду іншаму клюбу найвышэйшага дывізіёну «[[Норыдж Сіці]]»&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www1.skysports.com/football/news/11660/9734189/from-leyton-orient-to-tottenhams-first-team-via-millwall-charting-the-rise-of-harry-kane|загаловак=From Leyton Orient to Tottenham's first team via Millwall: Charting the rise of Harry Kane|выдавецтва=Sky Sports|копія=https://web.archive.org/web/20191220171834/https://www.skysports.com/football/news/11660/9734189/from-leyton-orient-to-tottenhams-first-team-via-millwall-charting-the-rise-of-harry-kane|дата копіі=20.12.2019}}&lt;/ref&gt;. Аднак, траўма нагі выбіла Кейна да канца году. У лютым 2023 годзе футбаліст быз адкліканы з арэнды, але хутка быў аддадзены клюбу «[[Лэстэр Сіці]]», які на той час спаборнічаў у другім дывізіёне.

Кейн улучыў свой першы гол за «Тотэнгэм» у сэзоне 2013—2014 гадоў у матчы [[Кубак футбольнай лігі Ангельшчыны|Кубка лігі]] супраць «[[Гал Сіці]]», ураўнаўшы лік у дадатковы час&lt;ref name=HullCityLeagueCup&gt;{{навіна|спасылка=https://www.bbc.com/sport/0/football/24633791|загаловак=Tottenham 2–2 Hull (8–7 on pens)|дата публікацыі=30.10.2013|копія=https://web.archive.org/web/20141221093510/http://www.bbc.com/sport/0/football/24633791|дата копіі=21.12.2014}}&lt;/ref&gt;, а таксама рэалізаваў сваю спробу ў сэрыі пасьляматчавых пэнальці&lt;ref name=HullCityLeagueCup/&gt;. У красавіку 2014 году ён у трох матчах запар адзначаўся голам у матчах супраць «[[Сандэрлэнд (футбольны клюб)|Сандэрлэнду]]», «[[Ўэст Бромўіч Альбіён|Ўэст Бромўіч Альбіёну]]» і «[[Фулгэм (футбольны клюб)|Фулгэму]]». У [[Прэм’ер-Ліга  2014—2015 гадоў|сэзоне 2014—2015 гадоў]] ангелец стаў сапраўднай сэнсацыяй эўрапейскага футболу, калі паводле вынікаў розыгрышу ангельскай Прэм’ер-лігі быў другім найлепшым бамбардзірам. Наступны сэзон пачаўся няўдала, але зь цягам розыгрышу пачаў адзначацца галамі. Гуляючы за «Тотэнгэм» у [[Прэм’ер-Ліга 2015—2016 гадоў|сэзоне 2015—2016 гадоў]], гулец стаў найлепшым бамбардзірам ангельскай лігі, паклаўшы на свой рахунак 25 галоў. Кейн апярэдзіў на адзін гол [[Сэрхіё Агуэра]] і [[Джэймі Вардзі]]. У наступным сэзоне ён зноў стаў пераможцам спаборніцтваў найлепшых бамбардзіраў чэмпіянату Ангельшчыны, гэтым разам 29 разоў улучаючы мяч у браму супернікаў, не зважаючы на тое, што Кейн прапусьціў некаторыя гульні і ўзяў удзел толькі ў 30 матчах турніру. У [[Прэм’ер-Ліга 2017—2018 гадоў|сэзоне 2017—2018 гадоў]] ён яшчэ больш палепшыў свой бамбардзірскі рэкорд, стаўшы аўтарам 30 галоў у Прэм’ер-лізе, але нават гэтага было недастаткова, каб стаць найлепшым бамбардзірам лігі ў трэці раз, саступіўшы толькі на 2 галы эгіпецкаму нападніку «[[Лівэрпул (футбольны клюб)|Лівэрпула]]» [[Магамэд Саляг|Магамэду Салягу]].

[[Файл:Manchester United v Tottenham Hotspur, 12 March 2022 (24).jpg|значак|зьлева|Кейн (10-ы нумар) у матчы супраць «[[Манчэстэр Юнайтэд]]» у сакавіку 2022 году.]]
Сэзоны 2018—2019 і 2019—2020 гадоў былі азмрочаныя траўмамі, якія часам выбівалі нападніка з складу каманды. 1 чэрвеня 2019 году гулец згуляў у фінале Лігі чэмпіёнаў, не зважаючы на тое, што выбар яго на ўдзел у матчы пасьля траўмы быў прадметам дыскусіяў, бо «Тотэнгэм» саступіў «Лівэрпулу» зь лікам 2:0&lt;ref&gt;Delaney, Miguel (2.06.2019). [https://ghostarchive.org/archive/20220509/https://www.independent.co.uk/sport/football/european/champions-league-final-liverpool-tottenham-madrid-harry-kane-injury-latest-a8940371.html «Champions League final: Why the decision to start Harry Kane ultimately proved irrelevant for Tottenham»]. The Independent.&lt;/ref&gt;. 4 кастрычніка 2020 году ён зрабіў галявы дубль у выязным матчы супраць «Манчэстэр Юнайтэд», калі сталічныя футбалісты перамаглі зь лікам 6:1. Гэта было найбуйнейшай перамогай «Тотэнгэму» на «[[Олд Трафард]]» і іхным найлепшым вынікам супраць «Юнайтэд» з часоў хатняй перамогі ў 1932 годзе&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210618133623/https://www.theguardian.com/football/2020/oct/04/manchester-united-tottenham-premier-league-match-report «Harry Kane stars in Tottenham's 6–1 thrashing of hapless Manchester United»]. The Guardian.&lt;/ref&gt;. Кейн правёў свой 200-ы гол за «Тотэнгэм» у сваім 300-м матчы за клюб у пераможным матчы супраць «[[Лудагорац Разград|Лудагорца]]» ў групавым этапе [[Ліга Эўропы УЭФА|Лігі Эўропы]]&lt;ref&gt;Taylor, Louise (5.11.2020). [https://web.archive.org/web/20210125023811/https://www.theguardian.com/football/2020/nov/05/ludogorets-tottenham-europa-league-match-report «Harry Kane makes it 200 goals in 300 Spurs games during win at Ludogorets»]. The Guardian.&lt;/ref&gt;. 23 траўня 2021 году ангелец адзначыўся голам у пераможным матчы супраць «Лэстэр Сіці», што стала ягоным 23-м голам у сэзоне. Гэта прынесла яму трэцюю ўзнагароду «[[Залатая буца]]» ў кар’еры&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210523205458/https://www.skysports.com/football/news/11675/12315126/harry-kane-tottenham-striker-wins-premier-league-golden-boot-award-for-third-time «Harry Kane: Tottenham striker wins Premier League Golden Boot award for third time»]. Sky Sports.&lt;/ref&gt;. Ён таксама атрымаў узнагароду найлепшаму плэймэйкера сэзону Прэм’ер-лігі за найбольшую колькасьць галявых перадач у сэзоне, стаўшы першым гульцом, які атрымаў узнагароды «Залатая буца» і плэймэйкер году ў адным сэзоне з моманту інаўгурацыі ўзнагароды для плэймэйкераў у 2018 годзе&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220531045805/https://www.premierleague.com/news/2154211 «Kane wins double with Golden Boot and Playmaker awards»]. Premier League.&lt;/ref&gt;.

Сэзону 2021—2022 гадоў папярэднічала спрэчка з нагоды жаданьня Кейна пакінуць «Тотэнгэм». Ён заявіў, што ў яго ёсьць джэнтэльмэнскае пагадненьне з старшынём клюбу [[Дэніел Леві|Дэніелам Леві]], якое дазволіць яму сысьці ўлетку&lt;ref&gt;Kilpatrick, Dan (18.05.2021). [https://web.archive.org/web/20210828121243/https://www.standard.co.uk/sport/football/harry-kane-tottenham-transfer-gentleman-s-agreement-b935786.html «Harry Kane hoping 'gentleman’s agreement' will allow him to leave this summer»]. Evening Standard.&lt;/ref&gt;. Пагадненьне не было выканана, і Леві адхіліў цікавасьць, выказаную «[[Манчэстэр Сіці]]» да паслугаў Кейна&lt;ref&gt;Burt, Jason (19.08.2021). [https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/football/2021/08/19/daniel-levy-playing-hardball-leaves-harry-kane-stuck-should/ «Daniel Levy playing hardball leaves Harry Kane stuck but he should not be vilified»]. The Daily Telegraph.&lt;/ref&gt;, у тым ліку прапанову аб трансфэры ў памеры 127 мільёнаў фунтаў стэрлінгаў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220220055025/https://www.theguardian.com/football/2021/aug/25/harry-kane-confirms-he-will-be-staying-at-tottenham-this-summer-manchester-city «Harry Kane confirms he is staying at Spurs after accepting City deal is dead»]. The Guardian.&lt;/ref&gt;. У выніку футбаліст застаўся ў Лёндане. 16 сакавіка 2022 году Кейн улучыў гол у выязным матчы супраць «[[Брайтан энд Гоўв Альбіён|Брайтану]]», дзякуючы чаму лёнданцы перамаглі зь лікам 2:0, давёўшы сваю колькасьць галоў на выезьдзе ў Прэм’ер-лізе да 95, перасягнуўшы рэкорд [[Ўэйн Руні|Ўэйна Руні]] паводле колькасьці галоў, улучаных у гасьцях у Прэм’ер-лізе&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220525134141/https://www.sportingnews.com/us/soccer/news/harry-kane-most-premier-league-away-goals-who-has-history-new-english-record/ny9qarzot78wo6i7mwosuqfg «Who has the most away goals in Premier League history? Harry Kane sets new English top flight record»]. Sporting News.&lt;/ref&gt;.

У жніўні 2022 году Кейн усталяваў рэкорд у колькасьці галоў, праведзеных за адзін клюб у Прэм’ер-лізе, улучыўшы свой 185 гол у браму «[[Ўулвэргэмптан Ўандэрэрз]]»&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.itv.com/news/2022-08-20/tottenham-vs-wolves-harry-kane-breaks-premier-league-score-record-in-1-0-win|загаловак=Tottenham vs Wolves: Harry Kane breaks Premier League goal record in 1–0 win|дата публікацыі=20.08.2022|копія=https://web.archive.org/web/20230409065852/https://www.itv.com/news/2022-08-20/tottenham-vs-wolves-harry-kane-breaks-premier-league-score-record-in-1-0-win|дата копіі=09.04.2023}}&lt;/ref&gt;. 11 сакавіка 2023 году ён стаў найлепшым бамбардзірам «Тотэнгэму» ўсіх часоў&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Herman, Martyn|спасылка=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/kane-double-helps-tottenham-lift-gloom-with-win-over-forest-2023-03-11/|загаловак=Kane double helps Tottenham lift gloom with win over Forest|выдавец=Reuters|дата публікацыі=11.03.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230311191419/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/kane-double-helps-tottenham-lift-gloom-with-win-over-forest-2023-03-11/|дата копіі=11.03.2023}}&lt;/ref&gt;. У 2023 годзе ён заняў другі радок у сьпісе бамбардзіраў лігі пасьля [[Эрлінг Голян|Эрлінга Голяна]], маючы 30 галоў на рахунку, стаўшы першым гульцом, які адзначыўся 30-ю галамі ў двух асобных сэзонах Прэм’ер-лігі з 38 матчаў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://theanalyst.com/eu/2023/05/how-harry-kane-keeps-getting-better-in-a-tottenham-team-that-is-getting-worse/|загаловак=How Harry Kane Keeps Getting Better in a Tottenham Team That is Getting Worse|выдавецтва=Opta Analyst|дата публікацыі=28.05.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230528182629/https://theanalyst.com/eu/2023/05/how-harry-kane-keeps-getting-better-in-a-tottenham-team-that-is-getting-worse/|дата копіі=28.05.2023}}&lt;/ref&gt;. Па сыходзе [[Карым Бэнзэма|Карыма Бэнзэмы]] з «[[Рэал Мадрыд|Рэалу]]» 6 чэрвеня 2023 году галоўны трэнэр мадрыдцаў [[Карлё Анчэлёцьці]], які быў зацікаўлены ў падпісаньні Кейна, як паведамляліся, папрасіў сваю раду дырэктароў ініцыяваць магчымы трансфэр&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.bbc.co.uk/sport/football/65808462|загаловак=Harry Kane: Real Madrid want Tottenham striker to replace Karim Benzema|дата публікацыі=05.06.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230605095105/https://www.bbc.co.uk/sport/football/65808462|дата копіі=05.06.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.bbc.co.uk/sport/articles/c4n4l0x8pvlo|загаловак=Transfer news: Spurs to resist Kane approach|дата публікацыі=30.05.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230605192835/https://www.bbc.co.uk/sport/articles/c4n4l0x8pvlo|дата копіі=05.06.2023}}&lt;/ref&gt;. У канцы чэрвеня 2023 году «[[Баварыя Мюнхэн|Баварыя]]» зрабіла першую прапанову за Кейна ў памеры 70 мільёнаў фунтаў стэрлінгаў, але яна была адхіленая&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.bbc.com/sport/football/66030410|загаловак=Bayern set to make improved offer for Kane|дата публікацыі=28.06.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230716163929/https://www.bbc.com/sport/football/66030410|дата копіі=16.07.2023}}&lt;/ref&gt;. Перад пачаткам новага сэзону лёнданцы яшчэ раз адхілілі прапановы мюнхэнцаў, але бакі ўсё ж такі дамовіліся. 12 жніўня Кейн апублікаваў разьвітальнае відэа у Instagram, падзякаваўшы пэрсаналу і заўзятарам «Тотэнгэму» за час у клюбе&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.instagram.com/reel/Cv1h7E8N6lj/|загаловак=Harry Kane on Instagram: &quot;Hard to put into words how to say goodbye to a club and fans who have done so much for me in my career. You will always be in my heart. Thank you Tottenham, thank you Tottenham fans. 💙&quot;|выдавецтва=Instagram|копія=https://web.archive.org/web/20230812074643/https://www.instagram.com/reel/Cv1h7E8N6lj/|дата копіі=12.08.2023}}&lt;/ref&gt;. «Тотэнгэм» апублікаваў афіцыйную заяву неўзабаве пасьля гэтага, аддзякаваўшы Кейна за ягоную працу&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2023/august/harry-kane-departs-to-bayern-munich/|загаловак=Harry Kane departs to Bayern Munich|выдавецтва=Tottenham Hotspur F.C.|копія=https://web.archive.org/web/20230812080328/https://www.tottenhamhotspur.com/news/2023/august/harry-kane-departs-to-bayern-munich/|дата копіі=12.08.2023}}&lt;/ref&gt;.

[[Файл:FC Red Bull Salzburg gegen Bayern München (2025-01-06 Testspiel) 28.jpg|значак|Кейн у 2025 годзе.]]
Пасьля таго, як 10 жніўня 2023 году «Баварыя» і «Тотэнгэм» дамовіліся аб угодзе, Кейн узгадніў асабістыя ўмовы і на наступны дзень вылецеў у [[Мюнхэн]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://news.sky.com/story/harry-kane-tottenham-striker-arrives-in-germany-to-finalise-move-to-bayern-munich-12938261|загаловак=Harry Kane: Tottenham striker arrives in Germany to finalise move to Bayern Munich|выдавецтва=Sky News|дата публікацыі=11.08.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230812152805/https://news.sky.com/story/harry-kane-tottenham-striker-arrives-in-germany-to-finalise-move-to-bayern-munich-12938261|дата копіі=12.08.2023}}&lt;/ref&gt;. 12 жніўня «Баварыя» абвесьціла аб складаньні з ангельцам чатырохгадовага кантракту&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://fcbayern.com/en/news/2023/08/move-from-the-premier-league-fc-bayern-sign-harry-kane|загаловак=FC Bayern sign Harry Kane|выдавецтва=FC Bayern Munich|дата публікацыі=12.08.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230812081609/https://fcbayern.com/en/news/2023/08/move-from-the-premier-league-fc-bayern-sign-harry-kane|дата копіі=12.08.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/harry-kane-joins-bayern-munich-tottenham-hotspur-england-striker-23904|загаловак=Bayern Munich sign England striker Harry Kane from Tottenham Hotspur|выдавецтва=Bundesliga|дата публікацыі=12.08.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230812122744/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/harry-kane-joins-bayern-munich-tottenham-hotspur-england-striker-23904|дата копіі=12.08.2023}}&lt;/ref&gt;. Кейн стаў самым дарагім падпісаньнем у гісторыі Бундэсьлігі, абыйдучыся клюбу ў 100 мільёнаў эўра&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.bild.de/sport/fussball/bayern-muenchen/fc-bayern-ploetzlich-zoegert-harry-kane-englaender-berichten-85004846.bild.html|загаловак=Bayern München: Verhandelt Tottenhams Harry Kane mit einem anderen Verein?|выдавец=Bild|дата публікацыі=10.08.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230811222718/https://www.bild.de/sport/fussball/bayern-muenchen/fc-bayern-ploetzlich-zoegert-harry-kane-englaender-berichten-85004846.bild.html|дата копіі=11.08.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.skysports.com/football/news/11890/11676677/bayern-munich-sign-lucas-hernandez-from-atletico-madrid-for-club-record-fee|загаловак=Bayern Munich sign Lucas Hernandez from Atletico Madrid for club-record fee|выдавецтва=Sky Sports|дата публікацыі=27.03.2019|копія=https://web.archive.org/web/20230402004415/https://www.skysports.com/football/news/11890/11676677/bayern-munich-sign-lucas-hernandez-from-atletico-madrid-for-club-record-fee|дата копіі=02.04.2023}}&lt;/ref&gt;. Ён правёў свой першы гол за клюб у першым туры лігі, а таксама аддаў галявую перадачу на [[Лерой Санэ|Лероя Санэ]], калі «Баварыя» перамагла «[[Вэрдэр Брэмэн|Вэрдэр]]» зь лікам 4:0 на выезьдзе&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Sutcliffe, Steve|спасылка=https://www.bbc.co.uk/sport/football/66551395|загаловак=Werder Bremen 0–4 Bayern Munich: Harry Kane scores and assists on Bundesliga debut|дата публікацыі=18.08.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230818205116/https://www.bbc.co.uk/sport/football/66551395|дата копіі=18.08.2023}}&lt;/ref&gt;. 27 жніўня Кейн адзначыўся галявым дублем за «Баварыю» ў хатнім матчы лігі супраць «[[Аўгсбург (футбольны клюб)|Аўгсбургу]]» (3:1)&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Rostance, Tom|спасылка=https://www.bbc.co.uk/sport/football/66635289|загаловак=Harry Kane: England captain scores twice as Bayern Munich beat Augsburg|дата публікацыі=27.08.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230827180140/https://www.bbc.co.uk/sport/football/66635289|дата копіі=27.08.2023}}&lt;/ref&gt;. 23 верасьня нападнік аформіў свой першы хет-трык за «Баварыю», а таксама аддаў дзьве галявыя перадачы ў пераможным матчы супраць «[[Бохум (футбольны клюб)|Бохуму]]» (7:0), павялічыўшы сваю колькасьць галоў у лізе да сямі і ўсталяваўшы новы клюбны рэкорд паводле колькасьці галоў, праведзеных гульцом у першых пяці матчах Бундэсьлігі&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://fcbayern.com/en/news/2023/09/super-bayern-on-winning-streak-with-kane|загаловак='Super Bayern' in seventh heaven with Kane|выдавецтва=FC Bayern Munich|дата публікацыі=23.09.2023|копія=https://web.archive.org/web/20231003212922/https://fcbayern.com/en/news/2023/09/super-bayern-on-winning-streak-with-kane|дата копіі=03.10.2023}}&lt;/ref&gt;. 28 кастрычніка Кейн зрабіў чарговы хет-трык у матчы супраць «[[Дармштат-98 (футбольны клюб)|Дармштату-98]]»&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.bbc.com/sport/football/67249631|загаловак=Bayern Munich 8–0 Darmstadt 98|дата публікацыі=28.10.2023|копія=https://web.archive.org/web/20231028160107/https://www.bbc.com/sport/football/67249631|дата копіі=28.10.2023}}&lt;/ref&gt;. 4 лістапада футбаліст у трэці раз адзначыўся хет-трыкам у матчы супраць дортмундзкай «[[Барусія Дортмунд|Барусіі]]». 24 лістапада, пацэліўшы ў пераможным матчы супраць «[[Кёльн (футбольны клюб)|Кёльну]]» свой 18-ы гол сэзону ў лізе, ён стаў найлепшым англельцам паводле колькасьці праведзеных галоў за адзін сэзон у гісторыі Бундэсьлігі, апярэдзіўшы [[Кевін Кіган|Кевіна Кігана]] і [[Джэйдан Санча|Джэйдана Санча]]&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.bbc.co.uk/sport/football/67525853|загаловак=Kane scores again as Bayern back on top of the Bundesliga with 1–0 win over Cologne|дата публікацыі=24.11.2023|копія=https://web.archive.org/web/20240113095829/https://www.bbc.co.uk/sport/football/67525853|дата копіі=13.01.2024}}&lt;/ref&gt;. Па сакавіцкім матчы супраць «Дармштату-98» Кейн ліквідаваў рэкорд Увэ Зээлера, які правёў 30 галоў у дэбютным сэзоне Бундэсьлігі&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Thomas, Marissa|спасылка=https://www.bbc.com/sport/football/68586255|загаловак=Darmstadt 98 2–5 Bayern Munch: Harry Kane sets personal best for league goals in a season|дата публікацыі=16.03.2024|копія=https://web.archive.org/web/20240607104428/https://www.bbc.com/sport/football/68586255|дата копіі=07.06.2024}}&lt;/ref&gt;. У наступным [[Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па футболе 2024—2025 гадоў|сэзоне 2024—2025 гадоў]] ангелец працягнуў свой галявы марш. У выніку ён здабыў свой першы вялікі трафэй, стаўшы чэмпіёнам Нямеччыны. Пагатоў, Кейн завяршыў сэзон як найлепшы бамбардзір другі сэзон запар і быў названы найлепшым футбалістам сэзону лігі за выдатную гульню ў складзе «Баварыі»&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/harry-kane-2024-25-top-scorer-second-time-bayern-munich-most-goals-award-32191|загаловак=Harry Kane wins Bundesliga top scorer award for second season in a row|выдавецтва=Deutsche Fußball Liga|дата публікацыі=20.05.2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/harry-kane-bundesliga-player-of-the-season-2024-25-32339|загаловак=Harry Kane named Bundesliga Player of the Season for 2024/25|выдавецтва=Deutsche Fußball Liga|дата публікацыі=21.05.2025}}&lt;/ref&gt;.

=== Міжнародная ===
У 2010 годзе дэбютаваў за юнацкую зборную Ангельшчыны, узяўшы ўдзел у 17 гульнях на моладзевым узроўні і пацэліўшы 8 галоў. З 2013 году бараніў колеры моладзевай зборнай Ангельшчыны. На моладзевым узроўні згуляў у 13 афіцыйных матчах, у якіх адзначыўся 9-ю галамі.

[[Файл:Harry Kane 2022 World Cup (cropped).jpg|значак|зьлева|У складзе нацыянальнай [[Зборная Ангельшчыны па футболе|зборнай Ангельшчыны]].]]
27 сакавіка 2015 году запачаткаваў выступы ў афіцыйных матчах нацыянальнай [[Зборная Ангельшчыны па футболе|зборнай Ангельшчыны]]. Футбаліст выйшаў на замену на 71-й хвіліне адборачнага матчу [[чэмпіянат Эўропы па футболе 2016 году|чэмпіянату Эўропы 2016 году]] супраць [[Зборная Летувы па футболе|зборнай Летувы]]. Празь некалькі хвілінаў па выхадзе на поле ўсталяваў канчатковы лік гульні, улучыўшы чацьверты гол ангельскай каманды ў матчы&lt;ref&gt;McNulty, Phil (27.03.2015). [https://web.archive.org/web/20160324071934/http://www.bbc.co.uk/sport/football/31968091 «England 4–0 Lithuania»]. BBC Sport.&lt;/ref&gt;. У фінальнай частцы чэмпіянату Эўропы 2016 году ўзяў удзел ва ўсіх чатырох матчах сваёй каманды, але гэтак і ня здолеў правесьці аніводнага голу, і ягоная каманда нечакана завяршыла спаборніцтвы на стадыі 1/8 фіналу, саступіўшы [[Зборная Ісьляндыі па футболе|зборнай Ісьляндыі]]. 16 траўня 2018 году быў улучаны ў заяўку нацыянальнай зборнай на [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2018 году|чэмпіянат сьвету ў Расеі]] таго году, быў абраны капітанам каманды на гэтым турніры. У выніку гулец стаў найлепшым бамбардзірам турніру, паклаўшы на свой рахунак 6 галоў. На [[чэмпіянат Эўропы па футболе 2020 году|чэмпіянаце Эўропы 2020 году]] стаў аўтарам чатырох галоў ды дапамог зборнай прабіцца ў фінал, дзе 11 ліпеня на [[Ўэмблі]] яны зазналі паразу ад [[Зборная Італіі па футболе|зборнай Італіі]]. Асноўны час матчу скончыўся ўнічыю зь лікам 1:1, але ангельцы саступілі па пэнальці зь лікам 2:3. У той гульні Кейн рэалізаваў адзін з пасьляматчавых стрэлаў. 7 чэрвеня 2022 году ён правёў свой 50-ы гол за нацыянальную зборную ў гульні супраць [[Зборная Нямеччыны па футболе|зборнай Нямеччыны]] ў [[Ліга нацыяў УЭФА|Лізе нацыяў]].

На [[чэмпіянат сьвету па футболе 2022 году|чэмпіянаце сьвету 2022 году]] ангелец ня даў рады ў справе галоў у адразу трох матчах групавога этапу, але аддаў тры галявыя перадачы. У 1/8 фіналу ён зрабіў гол у гульні супраць [[Зборная Сэнэгалу па футболе|зборнай Сэнэгалу]] (3:0). У чвэрцьфінале супраць [[Зборная Францыі па футболе|зборнай Францыі]] нападнік рэалізаваў пэнальці ў другім тайме пры ліку 0:1 і зраўняўся з [[Ўэйн Руні|Ўэйнам Руні]] ў колькасьці галоў за зборную Ангельшчыны, якіх на ягоным рахунку стала 53. 23 сакавіка 2023 году ў адборачным матчы чэмпіянату Эўропы 2024 году супраць зборнай Італіі (1:2) ён адзначыўся голам і афіцыйна стаў найлепшым бамбардзірам у гісторыі зборнай.

== Дасягненьні ==
'''«Баварыя»''':
* [[Чэмпіянат Нямеччыны па футболе|Чэмпіён Нямеччыны]]: 2025, 2026
* Уладальнік [[Кубак Нямеччыны па футболе|Кубка Нямеччыны]]: 2026
* Уладальнік [[Супэркубак Нямеччыны па футболе|Супэркубка Нямеччыны]]: 2025, 2026
* Найлепшы бамбардзір чэмпіянату сьвету па футболе: 2018
* Найлепшы бамбардзір ангельскай Прэм’ер-лігі (3): 2016, 2017, 2021

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Transfermarkt}}
* {{Soccerway}}

{{Склад ФК «Баварыя» Мюнхэн}}
{{Навігацыйная група
|назоў = Кейн у складзе [[Зборная Ангельшчыны па футболе|зборнай Ангельшчыны]] на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]] і [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|Эўропы]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Ангельшчына}};
|Ангельшчына на ЧЭ-2016
|Ангельшчына на ЧС-2018
|Ангельшчына на ЧЭ-2020
|Ангельшчына на ЧС-2022
|Ангельшчына на ЧЭ-2024
|Ангельшчына на ЧС-2026
}}
{{Найлепшыя бамбардзіры чэмпіянатаў сьвету па футболе}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Кейн, Гары}}
[[Катэгорыя:Ангельскія футбалісты]]</text>
      <sha1>os1lcx3fqj0huxggnao67hi0kkx92l0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Юндзілы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199834</id>
    <revision>
      <id>2686184</id>
      <parentid>2465650</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:50:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Назва */</comment>
      <origin>2686184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9252" sha1="ls1aqejs91sxg0logdy9okzrvn7mb8b" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                             = Юндзілы
|Лацінка                           = Jundziły
|Статус                            = вёска
|Назва ў родным склоне             = Юндзілаў
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = 
|Першыя згадкі                     = 
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейская]]
|Раён                              = [[Пружанскі раён|Пружанскі]]
|Сельсавет                         = [[Ружанскі сельсавет|Ружанскі]]
|Гарадзкі савет                    = 
|Старшыня гарвыканкаму             = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 231
|Год падліку колькасьці            = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Этнічны склад насельніцтва        = 
|Год падліку этнічнага складу      = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Крыніца колькасьці двароў         = 
|Паштовы індэкс                    = 225151&lt;ref name=&quot;belpost&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://ex.belpost.by/addressbook/| загаловак = Поиск по Адресу| фармат = | назва праекту = Справочник Адресов| выдавец = [[Белпошта]]| дата = 6 кастрычніка 2018| мова = ru| камэнтар = }}&lt;/ref&gt;
|СААТА                             = 
|Выява                             = Юндзілы. Царква (03).jpg
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 52
 |Шырата хвілінаў                  = 52
 |Шырата сэкундаў                  = 35
 |Даўгата градусаў                 = 25
 |Даўгата хвілінаў                 = 2
 |Даўгата сэкундаў                 = 40
|Пазыцыя подпісу на мапе           = 
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Сайт                              = 
}}
'''Ю́ндзілы'''&lt;ref name=&quot;daviednik&quot;&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Берасьцейская вобласьць}} С. 252.&lt;/ref&gt; (таксама — ''Юндзі́лы''&lt;ref name=&quot;daviednik&quot; /&gt;) — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Мізгіраўка|Мізгіраўкі]]. Уваходзяць у склад [[Ружанскі сельсавет|Ружанскага сельсавету]] [[Пружанскі раён|Пружанскага раёну]] [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейскай вобласьці]].

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Юндзіла}}

Юндэль або Юнціла (Jundel, Juncila, Junzila&lt;ref&gt;Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DgdXAAAAcAAJ&amp;q=Juncila+Junzila#v=snippet&amp;q=Juncila%20Junzila&amp;f=false S. 58].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1971. [https://books.google.fr/books?id=vSXbDwAAQBAJ&amp;pg=PA356&amp;dq=jundt+jundel&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwid15W03u2BAxWQTKQEHe1aBbUQ6AF6BAgNEAI#v=onepage&amp;q=jundt%20jundel&amp;f=false S. 356].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Юнць|юнд- (юнт-)]] паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] junda 'маладосьць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 26.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], сьцьвярджае [[Беларуская мова|беларускае]] паходжаньне [[Ліцьвіны|літоўскіх]] імёнаў Юнда (Junda) і Юндзіл (Jundził) — ад юны 'малады' з даданьнем суфікса -да, адкуль гэтыя імёны запазычалі ў [[Летувіская мова|летувіскую мову]]&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 25.&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==
У пачатку XX ст. Юндзілавічы ўваходзілі ў склад Слонімскага павету Гарадзенскай губэрні&lt;ref&gt;{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|15-2к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XV_cz.2/30 S. 30].&lt;/ref&gt;.

1 сьнежня 2009 году вёску перадалі зь ліквідаванага [[Ружанскі сельсавет (1954—2009)|Ружанскага сельсавету]] ў склад Ружанскага пасялковага савету&lt;ref&gt;[http://www.pravo.by/pdf/2009-308/2009-308(002-003).pdf#page=1 «Об изменениях в административно-территориальном устройстве Пружанского района». Решение Брестского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 242]{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;, які 29 траўня 2015 году быў ператвораны ў [[Ружанскі сельсавет|сельсавет]]&lt;ref&gt;[http://www.pravo.by/document/?guid=12551&amp;p0=D915b0071406 «Об изменениях в административно-территориальном устройстве Пружанского района Брестской области». Решение Брестского областного Совета депутатов от 29 мая 2015 г. № 94]{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
* 1905 год — 668 чалавек у вёсцы Юндзілавічах&lt;ref&gt;Указатель населенным местностям Гродненской губернии, с относящимися к ним необходимыми сведениями. — Гродна, 1905. С. 158.&lt;/ref&gt;
* 1999 год — 399 чалавек
* 2009 год — 231 чалавек

== Славутасьці ==
* Камень-сьледавік
* Царква з званіцай

&lt;gallery mode=packed perrow=&quot;4&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;
Юндзілы. Царква (02).jpg|Царква
Юндзілы. Царква (05).jpg|Званіца
Юндзілы. Камень-следавік (01).jpg|Камень-сьледавік
&lt;/gallery&gt;

== Асобы ==
* Аляксандар Дружэня (1959—1980) — прапаршчык савецкага войска, загінуў у Аўганістане, пахаваны ў вёсцы; узнагароджаны ордэнам Чырвонай зоркі (пасьмяротна)&lt;ref&gt;[http://afgan.ru/memorial/131druzhenya-al-al-afgan-.html Аляксандар Дружэня], сайт Афган&lt;/ref&gt;
* Людміла Гурына (нар. 1970) — беларускі доктар, кандыдат мэдычных навук (2011)

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://radzima.org/be/mesto/yundzily.html Юндзілы] на radzima.org

{{Ружанскі сельсавет}}
{{Пружанскі раён}}

[[Катэгорыя:Ружанскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну]]</text>
      <sha1>ls1aqejs91sxg0logdy9okzrvn7mb8b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Таўцьвілы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200284</id>
    <revision>
      <id>2686182</id>
      <parentid>2681075</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:48:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Назва */</comment>
      <origin>2686182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8174" sha1="df0lcwh1wfz0sqzo56rx7royaqweh3s" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                             = Таўцьвілы
|Лацінка                           = Taŭćviły
|Статус                            = вёска
|Назва ў родным склоне             = Таўцьвілоў
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = 
|Першыя згадкі                     = 
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейская]]
|Раён                              = [[Пружанскі раён|Пружанскі]]
|Сельсавет                         = [[Ружанскі сельсавет|Ружанскі]]
|Гарадзкі савет                    = 
|Старшыня гарвыканкаму             = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 25
|Год падліку колькасьці            = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Этнічны склад насельніцтва        = 
|Год падліку этнічнага складу      = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Крыніца колькасьці двароў         = 
|Паштовы індэкс                    = 224145&lt;ref name=&quot;belpost&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url =http://ex.belpost.by/addressbook/|загаловак = Паштовы код вёскі |фармат = |назва праекту = Почтовые коды РБ (индексы)|выдавец = [[Белпошта]]|дата = 11 кастрычніка 2018|мова = ru|камэнтар = }}&lt;/ref&gt;
|СААТА                             = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 52
 |Шырата хвілінаў                  = 48
 |Шырата сэкундаў                  = 12
 |Даўгата градусаў                 = 24
 |Даўгата хвілінаў                 = 58
 |Даўгата сэкундаў                 = 38
|Пазыцыя подпісу на мапе           = 
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              = 
}}
'''Таўцьвілы́'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Берасьцейская вобласьць}} С. 245.&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Поплава (рака)|Поплавы]]. Уваходзяць у склад [[Ружанскі сельсавет|Ружанскага сельсавету]] [[Пружанскі раён|Пружанскага раёну]] [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейскай вобласьці]]. На захад ад вёскі праходзіць аўтамабільная дарога {{Таблічка-by|Р|44}}.

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Таўцівіл (імя)}}

Тэўдавіл (Theudowills) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 152.&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Тэўда (імя)|-тэўд- (-дэўт-, -тыд-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Таўтвід|Таўдвід]], [[Таўцівін|Таўтвін]], [[Таўцігерд|Таўтгерд]]; германскія імёны Teutwidis, Teutwin, Teutgerdis) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] þiuda&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 209.&lt;/ref&gt;, германскага þeudo&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 34.&lt;/ref&gt; 'род, народ'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Віла|-віл-]] (імёны ліцьвінаў [[Вільбут]], [[Вільгейда]], [[Монтвіл|Мунтвіл]]; германскія імёны Willebut, Williheid, Muntwil) — ад гоцкага wilja 'воля'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Таўцівіл азначае «воля роду»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 26.&lt;/ref&gt;. Адпаведнасьць імя Таўтвіла германскаму імю Theowilh сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==
1 сьнежня 2009 году вёску перадалі зь ліквідаванага [[Варанілавіцкі сельсавет|Варанілавіцкага сельсавету]] ў склад Ружанскага пасялковага савету&lt;ref&gt;[http://www.pravo.by/pdf/2009-308/2009-308(002-003).pdf#page=1 «Об изменениях в административно-территориальном устройстве Пружанского района». Решение Брестского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 242]{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;, які 29 траўня 2015 году быў ператвораны ў [[Ружанскі сельсавет|сельсавет]]&lt;ref&gt;[http://www.pravo.by/document/?guid=12551&amp;p0=D915b0071406 «Об изменениях в административно-территориальном устройстве Пружанского района Брестской области». Решение Брестского областного Совета депутатов от 29 мая 2015 г. № 94]{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
* 1999 год — 43 чалавек
* 2009 год — 25 чалавек

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Ружанскі сельсавет}}
{{Пружанскі раён}}

[[Катэгорыя:Ружанскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну]]</text>
      <sha1>df0lcwh1wfz0sqzo56rx7royaqweh3s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нарбуты (Ашмянскі раён)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>207848</id>
    <revision>
      <id>2686163</id>
      <parentid>2591421</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:33:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Назва */</comment>
      <origin>2686163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8100" sha1="gahtwcsgsa3qz6ufvv0tuy3q7p91b3e" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні|Нарбуты}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Нарбуты
|Лацінка                          = Narbuty
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Нарбутаў
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]]
|Раён                             = [[Ашмянскі раён|Ашмянскі]]
|Сельсавет                        = [[Жупранскі сельсавет|Жупранскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 58
|Год падліку колькасьці           = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = &lt;ref name=&quot;pop&quot; /&gt;
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 54
 |Шырата хвілінаў                 = 29
 |Шырата сэкундаў                 = 10
 |Даўгата градусаў                = 26
 |Даўгата хвілінаў                = 7
 |Даўгата сэкундаў                = 5
|Пазыцыя подпісу на мапе          = справа
|Пазыцыя подпісу на мапе2         = зьнізу
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}
'''На́рбуты'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}} С. 96.&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]], на рацэ [[Ашмянка|Ашмянцы]]. Уваходзяць у склад [[Жупранскі сельсавет|Жупранскага сельсавету]] [[Ашмянскі раён|Ашмянскага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]]. 

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Нарбут (імя)}}

Нарпод, пазьней Нарпот або Нарбот (Norpod, Norpoth&lt;ref name=&quot;Dräger-2017-87&quot;&gt;Dräger K. Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 6. — Berlin; Boston, 2017. S. 87—88.&lt;/ref&gt;, Narbot&lt;ref name=&quot;Germain-2007-755&quot;&gt;Germain J., Herbillon J. Dictionnaire des noms de famille en Wallonie et à Bruxelles. — Bruxelles, 2007. [https://www.google.by/books/edition/Dictionnaire_des_noms_de_famille_en_Wall/4bYErd60g3YC?hl=ru&amp;gbpv=1&amp;dq=narbot+narbert&amp;pg=PA755&amp;printsec=frontcover P. 755].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://justitia-veritas.be/justitia-veritas/belgique/histoire/dictionnaire-noms-belges-woordenboek-belgische-familienamen/n/ N], Dictionnaire de tous les noms de famille belges&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Norpod#v=snippet&amp;q=Norpod&amp;f=false S. 1169].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Germain-2007-755&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Dräger-2017-87&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Нор (імя)|-нар- (-нор-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Нарэла]], [[Нарвід]], [[Нарымонт (імя)|Нарымунт]]; германскія імёны Narelo, Norvid, Normunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] nasjan 'захоўваць, ратаваць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] -neri 'уратаваньне, утрыманьне'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 187.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Бода|-буд- (-бод-)]]&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Нарбут азначае «захаваны корань»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 24.&lt;/ref&gt; (тое ж, што і імя [[Бутнар]]).

Адпаведнасьць імя Нарбут германскаму імю Norpod сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 161.&lt;/ref&gt;. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Nierbota&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
* 1999 год — 59 чалавек
* 2009 год — 58 чалавек&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20191002065531/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census.htm Колькасьць насельніцтва Беларусі на кастрычнік 2009 году]&lt;/ref&gt;

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Жупранскі сельсавет}}
{{Ашмянскі раён}}

[[Катэгорыя:Жупранскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёну]]</text>
      <sha1>gahtwcsgsa3qz6ufvv0tuy3q7p91b3e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686165</id>
      <parentid>2686163</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:34:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <origin>2686165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8099" sha1="rtl9o1654o5pxx0o18yto6dvsm8eifc" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні|Нарбуты}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Нарбуты
|Лацінка                          = Narbuty
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Нарбутаў
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]]
|Раён                             = [[Ашмянскі раён|Ашмянскі]]
|Сельсавет                        = [[Жупранскі сельсавет|Жупранскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 58
|Год падліку колькасьці           = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = &lt;ref name=&quot;pop&quot; /&gt;
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 54
 |Шырата хвілінаў                 = 29
 |Шырата сэкундаў                 = 10
 |Даўгата градусаў                = 26
 |Даўгата хвілінаў                = 7
 |Даўгата сэкундаў                = 5
|Пазыцыя подпісу на мапе          = справа
|Пазыцыя подпісу на мапе2         = зьнізу
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}
'''На́рбуты'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}} С. 96.&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]], на рацэ [[Ашмянка|Ашмянцы]]. Уваходзяць у склад [[Жупранскі сельсавет|Жупранскага сельсавету]] [[Ашмянскі раён|Ашмянскага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]]. 

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Нарбут (імя)}}

Нарпод, пазьней Нарпот або Нарбот (Norpod, Norpoth&lt;ref name=&quot;Dräger-2017-87&quot;&gt;Dräger K. Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 6. — Berlin; Boston, 2017. S. 87—88.&lt;/ref&gt;, Narbot&lt;ref name=&quot;Germain-2007-755&quot;&gt;Germain J., Herbillon J. Dictionnaire des noms de famille en Wallonie et à Bruxelles. — Bruxelles, 2007. [https://www.google.by/books/edition/Dictionnaire_des_noms_de_famille_en_Wall/4bYErd60g3YC?hl=ru&amp;gbpv=1&amp;dq=narbot+narbert&amp;pg=PA755&amp;printsec=frontcover P. 755].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://justitia-veritas.be/justitia-veritas/belgique/histoire/dictionnaire-noms-belges-woordenboek-belgische-familienamen/n/ N], Dictionnaire de tous les noms de famille belges&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Norpod#v=snippet&amp;q=Norpod&amp;f=false S. 1169].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Germain-2007-755&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Dräger-2017-87&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Нор (імя)|-нар- (-нор-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Нарэла]], [[Нарвід]], [[Нарымонт (імя)|Нарымунт]]; германскія імёны Narelo, Norvid, Normunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] nasjan 'захоўваць, ратаваць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] -neri 'уратаваньне, утрыманьне'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 187.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Бода|-буд- (-бод-)]]&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Нарбут азначае «захаваны корань»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 24.&lt;/ref&gt; (тое ж, што і імя [[Бутнар]]). Адпаведнасьць імя Нарбут германскаму імю Norpod сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 161.&lt;/ref&gt;. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Nierbota&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
* 1999 год — 59 чалавек
* 2009 год — 58 чалавек&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20191002065531/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census.htm Колькасьць насельніцтва Беларусі на кастрычнік 2009 году]&lt;/ref&gt;

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Жупранскі сельсавет}}
{{Ашмянскі раён}}

[[Катэгорыя:Жупранскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёну]]</text>
      <sha1>rtl9o1654o5pxx0o18yto6dvsm8eifc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ягелаўшчына</title>
    <ns>0</ns>
    <id>207890</id>
    <revision>
      <id>2686170</id>
      <parentid>2459676</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:38:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Назва */</comment>
      <origin>2686170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8636" sha1="lo83e7ykp3ah0kb2vni9qnspnebgboh" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Ягелаўшчына
|Лацінка                          = Jahiełaŭščyna / Jagiełaŭščyna
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Ягелаўшчыны
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]]
|Раён                             = [[Ашмянскі раён|Ашмянскі]]
|Сельсавет                        = [[Жупранскі сельсавет|Жупранскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 73
|Год падліку колькасьці           = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = &lt;ref name=&quot;pop&quot; /&gt;
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 54
 |Шырата хвілінаў                 = 27
 |Шырата сэкундаў                 = 31
 |Даўгата градусаў                = 25
 |Даўгата хвілінаў                = 55
 |Даўгата сэкундаў                = 23
|Пазыцыя подпісу на мапе          = справа
|Пазыцыя подпісу на мапе2         = зьнізу
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Я́гелаўшчына'''&lt;ref name=&quot;daviednik&quot;&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}} С. 97.&lt;/ref&gt; (таксама — ''Ягелаўшчы́на''&lt;ref name=&quot;daviednik&quot; /&gt;) — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Ашмянка|Ашмянкі]]. Уваходзіць у склад [[Жупранскі сельсавет|Жупранскага сельсавету]] [[Ашмянскі раён|Ашмянскага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]].

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Ягайла (імя)|Агіла}}

Агала, Агела, Егела, Агел, Егел або Егіла, пазьней Эгель (Aggalo&lt;ref&gt;Francovich-Onesti N. Vestigia longobarde in Italia (568—774). Lessico e antroponimia. — Roma, 1999. P. 251.&lt;/ref&gt;, Agella, Agela, Egelo&lt;ref&gt;Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 99.&lt;/ref&gt;, Agel, Egel&lt;ref&gt;Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=4eA8AQAAIAAJ&amp;q=Egel#v=snippet&amp;q=Egel&amp;f=false S. 19].&lt;/ref&gt;, Egila, Egel&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=%40Agelo+Egel#v=snippet&amp;q=%40Agelo%20Egel&amp;f=false S. 28].&lt;/ref&gt;, Eggel&lt;ref&gt;Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=i13cviZ0xYoC&amp;q=Eggel#v=snippet&amp;q=Eggel&amp;f=false S. 17].&lt;/ref&gt;, Eggeli&lt;ref&gt;Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DgdXAAAAcAAJ&amp;q=Eggeli#v=snippet&amp;q=Eggeli&amp;f=false S. 14, 163, 714].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 43.&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Агі|ег- (аг-, ек-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Ягвін]], [[Ягінт]], [[Ягоўд]]; германскія імёны Egwinus, Egind, Egold) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] agis 'страх' або agja 'вастрыё, меч'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 39.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Апроч таго, у старажытных германскіх імёнах шырока бытаваў антрапанімічны суфікс-пашыральнік з элемэнтам -л- (-l-)&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=personennamen+ulus+olus#v=snippet&amp;q=personennamen%20ulus%20olus&amp;f=false S. 987—992]&lt;/ref&gt;. Адпаведнасьць імя Ягайла германскаму імю Agilo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1948-101&quot;&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 86.&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
* 1999 год — 104 чалавекі
* 2009 год — 73 чалавекі&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20191002065531/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census.htm Колькасьць насельніцтва Беларусі на кастрычнік 2009 году]&lt;/ref&gt;

== Турыстычная інфармацыя ==
Курган памяці — насыпаны ў 1967 годзе на магіле 353 жыхароў гораду [[Ашмяны]], якіх 4 ліпеня 1941 году расстралялі фашысты. Каля асновы кургану ўсталяваны бэтонны абэліск з надпісам «Ахвярам фашызму, якія загінулі ад рук катаў», вышынёй 1,5 м. На месцы пахаваньня ўсталявана агароджа 7,7 × 6,7 м&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190405195116/http://oshmiany.gov.by/printv/by/dostoprimechatelnosti-by/ Выдатныя мясьціны. сайт Ашмянскага райвыканкаму]&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Жупранскі сельсавет}}
{{Ашмянскі раён}}

[[Катэгорыя:Жупранскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёну]]</text>
      <sha1>lo83e7ykp3ah0kb2vni9qnspnebgboh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686171</id>
      <parentid>2686170</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:38:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Назва */</comment>
      <origin>2686171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8670" sha1="ps9orztiizqed6vnns6rbtjaejgsh3y" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Ягелаўшчына
|Лацінка                          = Jahiełaŭščyna / Jagiełaŭščyna
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Ягелаўшчыны
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]]
|Раён                             = [[Ашмянскі раён|Ашмянскі]]
|Сельсавет                        = [[Жупранскі сельсавет|Жупранскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 73
|Год падліку колькасьці           = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = &lt;ref name=&quot;pop&quot; /&gt;
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 54
 |Шырата хвілінаў                 = 27
 |Шырата сэкундаў                 = 31
 |Даўгата градусаў                = 25
 |Даўгата хвілінаў                = 55
 |Даўгата сэкундаў                = 23
|Пазыцыя подпісу на мапе          = справа
|Пазыцыя подпісу на мапе2         = зьнізу
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Я́гелаўшчына'''&lt;ref name=&quot;daviednik&quot;&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}} С. 97.&lt;/ref&gt; (таксама — ''Ягелаўшчы́на''&lt;ref name=&quot;daviednik&quot; /&gt;) — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Ашмянка|Ашмянкі]]. Уваходзіць у склад [[Жупранскі сельсавет|Жупранскага сельсавету]] [[Ашмянскі раён|Ашмянскага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]].

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Ягайла (імя)|Агіла}}

Агала, Агела, Егела, Агел, Егел або Егіла, пазьней Эгель (Aggalo&lt;ref&gt;Francovich-Onesti N. Vestigia longobarde in Italia (568—774). Lessico e antroponimia. — Roma, 1999. P. 251.&lt;/ref&gt;, Agella, Agela, Egelo&lt;ref&gt;Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 99.&lt;/ref&gt;, Agel, Egel&lt;ref&gt;Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=4eA8AQAAIAAJ&amp;q=Egel#v=snippet&amp;q=Egel&amp;f=false S. 19].&lt;/ref&gt;, Egila, Egel&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=%40Agelo+Egel#v=snippet&amp;q=%40Agelo%20Egel&amp;f=false S. 28].&lt;/ref&gt;, Eggel&lt;ref&gt;Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=i13cviZ0xYoC&amp;q=Eggel#v=snippet&amp;q=Eggel&amp;f=false S. 17].&lt;/ref&gt;, Eggeli&lt;ref&gt;Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DgdXAAAAcAAJ&amp;q=Eggeli#v=snippet&amp;q=Eggeli&amp;f=false S. 14, 163, 714].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 43.&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Агі|ег- (аг-, ек-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Ягвін]], [[Ягінт]], [[Ягоўд]]; германскія імёны Egwinus, Egind, Egold) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] agis 'страх' або agja 'вастрыё, меч'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 39.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Апроч таго, у старажытных германскіх імёнах шырока бытаваў антрапанімічны суфікс-пашыральнік з элемэнтам -л- (-l-)&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=personennamen+ulus+olus#v=snippet&amp;q=personennamen%20ulus%20olus&amp;f=false S. 987—992]&lt;/ref&gt;. Адпаведнасьць імя Ягайла германскаму імю Agilo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1948-101&quot;&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 86.&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
* 1999 год — 104 чалавекі
* 2009 год — 73 чалавекі&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20191002065531/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census.htm Колькасьць насельніцтва Беларусі на кастрычнік 2009 году]&lt;/ref&gt;

== Турыстычная інфармацыя ==
Курган памяці — насыпаны ў 1967 годзе на магіле 353 жыхароў гораду [[Ашмяны]], якіх 4 ліпеня 1941 году расстралялі фашысты. Каля асновы кургану ўсталяваны бэтонны абэліск з надпісам «Ахвярам фашызму, якія загінулі ад рук катаў», вышынёй 1,5 м. На месцы пахаваньня ўсталявана агароджа 7,7 × 6,7 м&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190405195116/http://oshmiany.gov.by/printv/by/dostoprimechatelnosti-by/ Выдатныя мясьціны. сайт Ашмянскага райвыканкаму]&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Жупранскі сельсавет}}
{{Ашмянскі раён}}

[[Катэгорыя:Жупранскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёну]]</text>
      <sha1>ps9orztiizqed6vnns6rbtjaejgsh3y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686174</id>
      <parentid>2686171</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:40:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Назва */</comment>
      <origin>2686174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9970" sha1="dej439wufqybhkgid1nhboh5n2qe7he" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Ягелаўшчына
|Лацінка                          = Jahiełaŭščyna / Jagiełaŭščyna
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Ягелаўшчыны
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]]
|Раён                             = [[Ашмянскі раён|Ашмянскі]]
|Сельсавет                        = [[Жупранскі сельсавет|Жупранскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 73
|Год падліку колькасьці           = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = &lt;ref name=&quot;pop&quot; /&gt;
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 54
 |Шырата хвілінаў                 = 27
 |Шырата сэкундаў                 = 31
 |Даўгата градусаў                = 25
 |Даўгата хвілінаў                = 55
 |Даўгата сэкундаў                = 23
|Пазыцыя подпісу на мапе          = справа
|Пазыцыя подпісу на мапе2         = зьнізу
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Я́гелаўшчына'''&lt;ref name=&quot;daviednik&quot;&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}} С. 97.&lt;/ref&gt; (таксама — ''Ягелаўшчы́на''&lt;ref name=&quot;daviednik&quot; /&gt;) — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Ашмянка|Ашмянкі]]. Уваходзіць у склад [[Жупранскі сельсавет|Жупранскага сельсавету]] [[Ашмянскі раён|Ашмянскага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]].

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Ягайла (імя)|Агіла}}

Агала, Агела, Егела, Агел, Егел або Егіла, пазьней Эгела, Эгель або Ягель (Aggalo&lt;ref name=&quot;Francovich-Onesti-1999-251&quot;&gt;Francovich-Onesti N. Vestigia longobarde in Italia (568—774). Lessico e antroponimia. — Roma, 1999. P. 251.&lt;/ref&gt;, Agella, Agela, Agello&lt;ref name=&quot;Morlicchio-1990-115&quot;&gt;Morlicchio E. Onomastica germanica in Italia meridionale // Dictionnaire historique des noms de famille romans. — Tübingen, 1990. P. 115.&lt;/ref&gt;, Agelo&lt;ref&gt;Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. — Wien, 1987. S. 13.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Khallieva Boiché O. Imja et Name, Aux sources de l’anthropnymie germanique, anglo-saxonne et slave. — Presses de l’université Paris-Sorbonne, 2015. P. 341.&lt;/ref&gt;, Egelo&lt;ref&gt;Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 99.&lt;/ref&gt;, Agel, Aegel&lt;ref&gt;Gantier V. La langue, les noms et le droit des anciens Germains. — Berlin 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=qmRHAAAAYAAJ&amp;q=Aegel#v=snippet&amp;q=Aegel&amp;f=false P. 130, 279].&lt;/ref&gt;, Egel&lt;ref&gt;Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=4eA8AQAAIAAJ&amp;q=Egel#v=snippet&amp;q=Egel&amp;f=false S. 19].&lt;/ref&gt;, Egila, Ecgela&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 118.&lt;/ref&gt;, Eagele&lt;ref&gt;Winkler J. Friesche naamlijst (Onomasticon Frisicum). — Leeuwarden, 1898. [https://books.google.by/books?redir_esc=y&amp;hl=ru&amp;id=L-7gyAEACAAJ&amp;q=Eagele#v=snippet&amp;q=Eagele&amp;f=false S. 76].&lt;/ref&gt;, Egel&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=%40Agelo+Egel#v=snippet&amp;q=%40Agelo%20Egel&amp;f=false S. 28].&lt;/ref&gt;, Eggel&lt;ref&gt;Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=i13cviZ0xYoC&amp;q=Eggel#v=snippet&amp;q=Eggel&amp;f=false S. 17].&lt;/ref&gt;, Eggeli&lt;ref&gt;Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DgdXAAAAcAAJ&amp;q=Eggeli#v=snippet&amp;q=Eggeli&amp;f=false S. 14, 163, 714].&lt;/ref&gt;, Jagel&lt;ref&gt;Dijkstra W. Friesch woordenboek (Lexicon frisicum). — Leeuwarden, 1911. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=rjU1_4IcvqcC&amp;q=%40Jagel#v=snippet&amp;q=%40Jagel&amp;f=false S. 190].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 43.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Morlicchio-1990-115&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Francovich-Onesti-1999-251&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Агі|ег- (аг-, ек-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Ягвін]], [[Ягінт]], [[Ягоўд]]; германскія імёны Egwinus, Egind, Egold) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] agis 'страх' або agja 'вастрыё, меч'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 39.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Апроч таго, у старажытных германскіх імёнах шырока бытаваў антрапанімічны суфікс-пашыральнік з элемэнтам -л- (-l-)&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=personennamen+ulus+olus#v=snippet&amp;q=personennamen%20ulus%20olus&amp;f=false S. 987—992]&lt;/ref&gt;. Адпаведнасьць імя Ягайла германскаму імю Agilo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1948-101&quot;&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 86.&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
* 1999 год — 104 чалавекі
* 2009 год — 73 чалавекі&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20191002065531/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census.htm Колькасьць насельніцтва Беларусі на кастрычнік 2009 году]&lt;/ref&gt;

== Турыстычная інфармацыя ==
Курган памяці — насыпаны ў 1967 годзе на магіле 353 жыхароў гораду [[Ашмяны]], якіх 4 ліпеня 1941 году расстралялі фашысты. Каля асновы кургану ўсталяваны бэтонны абэліск з надпісам «Ахвярам фашызму, якія загінулі ад рук катаў», вышынёй 1,5 м. На месцы пахаваньня ўсталявана агароджа 7,7 × 6,7 м&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190405195116/http://oshmiany.gov.by/printv/by/dostoprimechatelnosti-by/ Выдатныя мясьціны. сайт Ашмянскага райвыканкаму]&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Жупранскі сельсавет}}
{{Ашмянскі раён}}

[[Катэгорыя:Жупранскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёну]]</text>
      <sha1>dej439wufqybhkgid1nhboh5n2qe7he</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бартэлі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>207906</id>
    <revision>
      <id>2686179</id>
      <parentid>2459721</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:43:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Назва */</comment>
      <origin>2686179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5441" sha1="iacxm4cl49mr9ffg5bofa2l42c08ttq" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Бартэлі
|Лацінка                          = Barteli
|Статус                           = хутар
|Назва ў родным склоне            = Бартэляў
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]]
|Раён                             = [[Ашмянскі раён|Ашмянскі]]
|Сельсавет                        = [[Жупранскі сельсавет|Жупранскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 4
|Год падліку колькасьці           = 1999
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 54
 |Шырата хвілінаў                 = 27
 |Шырата сэкундаў                 = 21
 |Даўгата градусаў                = 25
 |Даўгата хвілінаў                = 57
 |Даўгата сэкундаў                = 29
|Пазыцыя подпісу на мапе          = справа
|Пазыцыя подпісу на мапе2         = зьнізу
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Бартэ́лі'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}} С. 95.&lt;/ref&gt; — хутар у [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Лэйлубка|Лэйлубкі]]. Уваходзіць у склад [[Жупранскі сельсавет|Жупранскага сельсавету]] [[Ашмянскі раён|Ашмянскага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]].

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Бардзіла}}

Бардзіла, пазьней Бартэль (Bardilo, Bartel) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Bardilo#v=snippet&amp;q=Bardilo&amp;f=false S. 248, 989].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Барда|-бард- (-барт-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Барцін|Бардзін]], [[Бартаўт|Барталт]]; германскія імёны Bardinus, Bartolt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *bards 'волат'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 79.&lt;/ref&gt; або ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] barta 'баявая сякера'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 51.&lt;/ref&gt;. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Bartol&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 17.&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
* 1999 год — 4 чалавекі

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Жупранскі сельсавет}}
{{Ашмянскі раён}}

[[Катэгорыя:Жупранскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёну]]</text>
      <sha1>iacxm4cl49mr9ffg5bofa2l42c08ttq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вельбутова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>209620</id>
    <revision>
      <id>2686161</id>
      <parentid>2597709</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:29:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Назва */</comment>
      <origin>2686161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8213" sha1="nz8dk2uenq554djhqs5b4yulc7mimlt" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Вельбутова
|Лацінка                          = Vielbutova
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Вельбутова
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]]
|Раён                             = [[Ашмянскі раён|Ашмянскі]]
|Сельсавет                        = [[Крайванцаўскі сельсавет|Крайванцаўскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 18
|Год падліку колькасьці           = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = &lt;ref name=&quot;pop&quot; /&gt;
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 54
 |Шырата хвілінаў                 = 22
 |Шырата сэкундаў                 = 7
 |Даўгата градусаў                = 25
 |Даўгата хвілінаў                = 46
 |Даўгата сэкундаў                = 59
|Пазыцыя подпісу на мапе          = справа
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Вельбуто́ва'''&lt;ref name=&quot;daviednik&quot;&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}} С. 103—104&lt;/ref&gt; (таксама — ''Вяльбу́тава''&lt;ref name=&quot;daviednik&quot; /&gt;) — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Гаружанка|Гаружанкі]]. Уваходзіць у склад [[Крайванцаўскі сельсавет|Крайванцаўскага сельсавету]] [[Ашмянскі раён|Ашмянскага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]]. Знаходзіцца ў пагранічнай зоне&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220206144211/https://gpk.gov.by/by/pagranichnaya-zona-palasa/peralik-naselenykh-punkta-razmeshchanykh-u-pagranichnay-zone/ Пералік населеных пунктаў, разьмешчаных у пагранічнай зоне]. Сайт пагранічнага камітэту&lt;/ref&gt;.

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Вальбут}}

Вальдбот, Вальбод, Вальбот або Вэльпот (Waldboth, Walbod&lt;ref&gt;[https://taaldacht.nl/germaanse-namen/ Germaanse namen], Taaldacht&lt;/ref&gt;, Walbot&lt;ref&gt;Walbott J. A. Speculum christianum politico-morale. — Colonia, 1696. [https://books.google.by/books?id=NwxmAAAAcAAJ&amp;pg=PA7&amp;dq=walbotus+walbott&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjn84vYopP-AhXEtKQKHeTIBZgQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=walbotus%20walbott&amp;f=false P. 2].&lt;/ref&gt;, Wellpot&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. S. 531.&lt;/ref&gt;) і Ботальд (Botald&lt;ref&gt;Benedicti XIV. Pont. Opt. Max. olim Prosperi Cardinalis de Lambertinis Bullarium.
 T. 3. — Prati, 1846. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=275XAAAAcAAJ&amp;q=Botaldus#v=snippet&amp;q=Botaldus&amp;f=false P. 464].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Menologium, seu brevis et compendiosa illuminatio relucens in splendoribus sanctorum. — München, 1698. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ph5VAAAAcAAJ&amp;q=Botaldus#v=snippet&amp;q=Botaldus&amp;f=false P. 9].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Catalogus librorum quos (in ornamentum reipublicae literariae) non sine magnis sumptibus et labore ex Italia selegit R. Martine. — Londini, 1633. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=qeNiAAAAcAAJ&amp;q=Botaldus#v=snippet&amp;q=Botaldus&amp;f=false P. 4].&lt;/ref&gt;) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. [https://books.google.by/books?id=FgYREAAAQBAJ&amp;pg=PA514&amp;dq=Waldboth+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwitlvie_t6CAxX9hf0HHcV8CKcQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=Waldboth%20namenkunde&amp;f=false S. 514].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Вальда (імя)|-валд- (-алд, -олт)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Геральд|Геральт]], [[Левальд|Левалт]], [[Рамвольт]]; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;, аснова [[Валь|-вал-]] (імёны ліцьвінаў [[Валін (імя)|Валін]], [[Валант]], [[Гервала]]; германскія імёны Walin, Waland, Gerwala) — ад гоцкага *wala 'тыя, хто выдужаў на полі бітвы', walisa 'праўдзівы, лю́бы', waljan 'выбраць' або германскага wala &lt; *wal(a)ha- 'чужы, валійскі'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 219.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Вальбут азначае «корань улады»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 20.&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
* 1999 год — 43 чалавекі
* 2009 год — 18 чалавек&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20191002065531/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census.htm Колькасьць насельніцтва Беларусі на кастрычнік 2009 году]&lt;/ref&gt;

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{Крайванцаўскі сельсавет}}
{{Ашмянскі раён}}

[[Катэгорыя:Крайванцаўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёну]]</text>
      <sha1>nz8dk2uenq554djhqs5b4yulc7mimlt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686162</id>
      <parentid>2686161</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:30:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Крыніцы */</comment>
      <origin>2686162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8215" sha1="fzb0b4ipxqpbrprglz2tv12lb7irs2p" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Вельбутова
|Лацінка                          = Vielbutova
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Вельбутова
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]]
|Раён                             = [[Ашмянскі раён|Ашмянскі]]
|Сельсавет                        = [[Крайванцаўскі сельсавет|Крайванцаўскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 18
|Год падліку колькасьці           = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = &lt;ref name=&quot;pop&quot; /&gt;
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 54
 |Шырата хвілінаў                 = 22
 |Шырата сэкундаў                 = 7
 |Даўгата градусаў                = 25
 |Даўгата хвілінаў                = 46
 |Даўгата сэкундаў                = 59
|Пазыцыя подпісу на мапе          = справа
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Вельбуто́ва'''&lt;ref name=&quot;daviednik&quot;&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}} С. 103—104&lt;/ref&gt; (таксама — ''Вяльбу́тава''&lt;ref name=&quot;daviednik&quot; /&gt;) — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Гаружанка|Гаружанкі]]. Уваходзіць у склад [[Крайванцаўскі сельсавет|Крайванцаўскага сельсавету]] [[Ашмянскі раён|Ашмянскага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]]. Знаходзіцца ў пагранічнай зоне&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220206144211/https://gpk.gov.by/by/pagranichnaya-zona-palasa/peralik-naselenykh-punkta-razmeshchanykh-u-pagranichnay-zone/ Пералік населеных пунктаў, разьмешчаных у пагранічнай зоне]. Сайт пагранічнага камітэту&lt;/ref&gt;.

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Вальбут}}

Вальдбот, Вальбод, Вальбот або Вэльпот (Waldboth, Walbod&lt;ref&gt;[https://taaldacht.nl/germaanse-namen/ Germaanse namen], Taaldacht&lt;/ref&gt;, Walbot&lt;ref&gt;Walbott J. A. Speculum christianum politico-morale. — Colonia, 1696. [https://books.google.by/books?id=NwxmAAAAcAAJ&amp;pg=PA7&amp;dq=walbotus+walbott&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjn84vYopP-AhXEtKQKHeTIBZgQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=walbotus%20walbott&amp;f=false P. 2].&lt;/ref&gt;, Wellpot&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. S. 531.&lt;/ref&gt;) і Ботальд (Botald&lt;ref&gt;Benedicti XIV. Pont. Opt. Max. olim Prosperi Cardinalis de Lambertinis Bullarium.
 T. 3. — Prati, 1846. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=275XAAAAcAAJ&amp;q=Botaldus#v=snippet&amp;q=Botaldus&amp;f=false P. 464].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Menologium, seu brevis et compendiosa illuminatio relucens in splendoribus sanctorum. — München, 1698. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ph5VAAAAcAAJ&amp;q=Botaldus#v=snippet&amp;q=Botaldus&amp;f=false P. 9].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Catalogus librorum quos (in ornamentum reipublicae literariae) non sine magnis sumptibus et labore ex Italia selegit R. Martine. — Londini, 1633. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=qeNiAAAAcAAJ&amp;q=Botaldus#v=snippet&amp;q=Botaldus&amp;f=false P. 4].&lt;/ref&gt;) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. [https://books.google.by/books?id=FgYREAAAQBAJ&amp;pg=PA514&amp;dq=Waldboth+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwitlvie_t6CAxX9hf0HHcV8CKcQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=Waldboth%20namenkunde&amp;f=false S. 514].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Вальда (імя)|-валд- (-алд, -олт)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Геральд|Геральт]], [[Левальд|Левалт]], [[Рамвольт]]; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;, аснова [[Валь|-вал-]] (імёны ліцьвінаў [[Валін (імя)|Валін]], [[Валант]], [[Гервала]]; германскія імёны Walin, Waland, Gerwala) — ад гоцкага *wala 'тыя, хто выдужаў на полі бітвы', walisa 'праўдзівы, лю́бы', waljan 'выбраць' або германскага wala &lt; *wal(a)ha- 'чужы, валійскі'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 219.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Вальбут азначае «корань улады»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 20.&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
* 1999 год — 43 чалавекі
* 2009 год — 18 чалавек&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20191002065531/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census.htm Колькасьць насельніцтва Беларусі на кастрычнік 2009 году]&lt;/ref&gt;

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Крайванцаўскі сельсавет}}
{{Ашмянскі раён}}

[[Катэгорыя:Крайванцаўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёну]]</text>
      <sha1>fzb0b4ipxqpbrprglz2tv12lb7irs2p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гольманты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>209622</id>
    <revision>
      <id>2686156</id>
      <parentid>2597919</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:24:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Назва */</comment>
      <origin>2686156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8142" sha1="rhnhrme1dusevvudz537s4pq9xoah3n" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Гольманты
|Лацінка                          = Holmanty / Golmanty
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Гольмантаў
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]]
|Раён                             = [[Ашмянскі раён|Ашмянскі]]
|Сельсавет                        = [[Крайванцаўскі сельсавет|Крайванцаўскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 19
|Год падліку колькасьці           = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = &lt;ref name=&quot;pop&quot; /&gt;
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 54
 |Шырата хвілінаў                 = 20
 |Шырата сэкундаў                 = 48
 |Даўгата градусаў                = 25
 |Даўгата хвілінаў                = 35
 |Даўгата сэкундаў                = 28
|Пазыцыя подпісу на мапе          = справа
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Го́льманты'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}} С. 103&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Вержа|Вержы]]. Уваходзяць у склад [[Крайванцаўскі сельсавет|Крайванцаўскага сельсавету]] [[Ашмянскі раён|Ашмянскага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]]. Знаходзяцца ў пагранічнай зоне&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220206144211/https://gpk.gov.by/by/pagranichnaya-zona-palasa/peralik-naselenykh-punkta-razmeshchanykh-u-pagranichnay-zone/ Пералік населеных пунктаў, разьмешчаных у пагранічнай зоне]. Сайт пагранічнага камітэту&lt;/ref&gt;.

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Галімонт}}

Гайламунд, Гайлмунд, Гельмунд або Гальманд (Gailamunds, Geilmundus&lt;ref&gt;Meyer-Lübke W. Romanische Namenstudien. I. Die altportugiesischen Personennamen germanischen Ursprungs // Sitzungsberichte der Philosophisch-Historischen Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Bd. 149. — Wien, 1905. [https://books.google.by/books?newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;hl=ru&amp;id=tZZFdogozvUC&amp;q=Geilmundus#v=snippet&amp;q=Geilmundus&amp;f=false S. 71].&lt;/ref&gt;, Gelmund&lt;ref&gt;Verdeutschungsbücher des Allgemeinen deutschen sprachvereins. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=J5oOAQAAMAAJ&amp;q=Gelmund#v=snippet&amp;q=Gelmund&amp;f=false S. 40].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum. — Cambrigde, 1897. P. 255.&lt;/ref&gt;, Galmund&lt;ref&gt;Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum. — Cambrigde, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RLkEAAAAIAAJ&amp;q=Gelmund#v=snippet&amp;q=Gelmund&amp;f=false P. 253].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 335.&lt;/ref&gt;, Galmand&lt;ref&gt;Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. [https://books.google.by/books?id=4eA8AQAAIAAJ&amp;pg=PA28&amp;dq=Galmund+Galmandi&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiVmai8hov-AhVP3KQKHY_VCdEQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=Galmund%20Galmandi&amp;f=false S. 28].&lt;/ref&gt;, Galmind&lt;ref&gt;Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 2: Tilnavne. — København, 1964. S. 1265.&lt;/ref&gt;) і Монтыгель (Montigel&lt;ref&gt;Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=i13cviZ0xYoC&amp;q=Montigel#v=snippet&amp;q=Montigel&amp;f=false S. 64].&lt;/ref&gt;) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 119.&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Гельвіх]], [[Відзігайла]], [[Інгела]]; германскія імёны Geilwich, Widigail, Ingeila) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.&lt;/ref&gt; або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Галімонт азначае «жвавая гарлівасьць» (тое ж, што і імя [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
* 1866 год — 45 чалавек&lt;ref&gt;{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|2}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/658 S. 658].&lt;/ref&gt;
* 1999 год — 28 чалавек
* 2009 год — 19 чалавек&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20191002065531/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census.htm Колькасьць насельніцтва Беларусі на кастрычнік 2009 году]&lt;/ref&gt;

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Крайванцаўскі сельсавет}}
{{Ашмянскі раён}}

[[Катэгорыя:Крайванцаўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёну]]</text>
      <sha1>rhnhrme1dusevvudz537s4pq9xoah3n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Скірманцішкі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>209906</id>
    <revision>
      <id>2686158</id>
      <parentid>2675295</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:28:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Назва */</comment>
      <origin>2686158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9886" sha1="as8u95g7ybc7w9tiu02uttlbdfkgoan" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Скірманцішкі
|Лацінка                          = Skirmanciški
|Статус                           = хутар
|Назва ў родным склоне            = Скірманцішкаў
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]]
|Раён                             = [[Ашмянскі раён|Ашмянскі]]
|Сельсавет                        = [[Крайванцаўскі сельсавет|Крайванцаўскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 1
|Год падліку колькасьці           = 1999
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 54
 |Шырата хвілінаў                 = 24
 |Шырата сэкундаў                 = 15
 |Даўгата градусаў                = 25
 |Даўгата хвілінаў                = 44
 |Даўгата сэкундаў                = 42
|Пазыцыя подпісу на мапе          = справа
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Скірма́нцішкі'''&lt;ref name=&quot;daviednik&quot;&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}} С. 104—105.&lt;/ref&gt; (таксама — ''Скірмо́нцішкі''&lt;ref name=&quot;daviednik&quot; /&gt;, ''Скі́рманцішкі''&lt;ref name=&quot;daviednik&quot; /&gt;) — [[хутар]] у [[Беларусь|Беларусі]], у міжрэччы [[Гаружанка|Гаружанкі]] і [[Мерачанка|Мерачанкі]]. Уваходзяць у склад [[Крайванцаўскі сельсавет|Крайванцаўскага сельсавету]] [[Ашмянскі раён|Ашмянскага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]]. Знаходзяцца ў пагранічнай зоне&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220206144211/https://gpk.gov.by/by/pagranichnaya-zona-palasa/peralik-naselenykh-punkta-razmeshchanykh-u-pagranichnay-zone/ Пералік населеных пунктаў, разьмешчаных у пагранічнай зоне]. Сайт пагранічнага камітэту&lt;/ref&gt;.

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Скірмант}}

Скірымунт або Скірмунд (Sciremunt, *Skieremunt&lt;ref name=&quot;Kaufmann-1968-307&quot;&gt;Kaufmann H. Altdeutsches Namenbuch: Bd. 1. Altdeutsche Personennamen. Ergänzungsband. — München, 1968. S. 307.&lt;/ref&gt;, Skīrmund&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 239.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Sciremunt#v=snippet&amp;q=Sciremunt&amp;f=false S. 1308].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kaufmann-1968-307&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Скера|скер- (скір-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Скірыла]], [[Скірвін]], [[Скірман]]; германскія імёны Scirilo, Scirwine, Scirman) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] skeirs 'ясны, чысты'&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-18&quot;&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.&lt;/ref&gt; або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-18&quot;/&gt;. Такім парадкам, імя Скірмунт азначае «чыстая гарлівасьць» або «ясны розум»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.&lt;/ref&gt;. Адпаведнасьць імя Скірмант германскаму імю Sciremunt сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.&lt;/ref&gt;.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца [[Яўхім Карскі]] зьвяртаў увагу на тое, што ў [[Латышы|латыскай]] [[Курляндыя|Курляндыі]], «''большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі''»&lt;ref&gt;Карский Е. Ф. Белорусы. Т. 1. — Минск, 2006. [https://books.google.by/books?id=ohcsAQAAMAAJ&amp;q=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&amp;dq=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjfmJmpp9X5AhUa7qQKHRoNCsAQ6AF6BAgBEAI С. 559].&lt;/ref&gt;, пазьней у рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна [[балты]]йскія» і нават «тыпова [[Летувісы|летувіскія]]»&lt;ref&gt;[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj1/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B_%D1%86%D1%8D%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D0%B9_i_%D1%83%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B9_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96_%D1%9E_%D1%81%D1%8F%D1%80%D1%8D%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B2%D0%B5%D1%87%D1%87%D1%8B.html Балты цэнтральнай і ўсходняй Беларусі ў сярэднявеччы] // Спадчына. № 1, 1999. С. 61—72.&lt;/ref&gt;. Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «''ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная «лінія Сафарэвіча» (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі''»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 31.&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==
У 1663 годзе ўпамінаецца ў складзе [[Ашмянскі павет|Ашмянскага павету]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]{{Заўвага|LVIA, f. SA, b. 2.}}.

== Насельніцтва ==
* 1999 год — 1 чалавек

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Крайванцаўскі сельсавет}}
{{Ашмянскі раён}}

[[Катэгорыя:Крайванцаўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёну]]</text>
      <sha1>as8u95g7ybc7w9tiu02uttlbdfkgoan</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гальгінішкі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>210144</id>
    <revision>
      <id>2686181</id>
      <parentid>2597832</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:45:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Назва */</comment>
      <origin>2686181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10008" sha1="crzbu7gn1tlc46fu81vfbwjhrggjiml" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                             = Гальгінішкі
|Лацінка                           = Halhiniški / Halginiški
|Статус                            = вёска
|Назва ў родным склоне             = Гальгінішкаў
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = 
|Першыя згадкі                     = 
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]]
|Раён                              = [[Ашмянскі раён|Ашмянскі]]
|Сельсавет                         = [[Мураванаашмянкоўскі сельсавет|Мураванаашмянкоўскі]]
|Гарадзкі савет                    = 
|Старшыня гарвыканкаму             = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 13
|Год падліку колькасьці            = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = &lt;ref name=&quot;pop&quot; /&gt;
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Этнічны склад насельніцтва        = 
|Год падліку этнічнага складу      = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Крыніца колькасьці двароў         = 
|Паштовы індэкс                    = 
|СААТА                             = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 54
 |Шырата хвілінаў                  = 26
 |Шырата сэкундаў                  = 25
 |Даўгата градусаў                 = 25
 |Даўгата хвілінаў                 = 42
 |Даўгата сэкундаў                 = 50
|Пазыцыя подпісу на мапе           = справа
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              = 
}}
'''Гальгі́нішкі'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}} С. 105&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Мерачанка|Мерачанкі]]. Уваходзяць у склад [[Мураванаашмянкоўскі сельсавет|Мураванаашмянкоўскага сельсавету]] [[Ашмянскі раён|Ашмянскага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]]. Знаходзяцца ў пагранічнай зоне&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220206144211/https://gpk.gov.by/by/pagranichnaya-zona-palasa/peralik-naselenykh-punkta-razmeshchanykh-u-pagranichnay-zone/ Пералік населеных пунктаў, разьмешчаных у пагранічнай зоне]. Сайт пагранічнага камітэту&lt;/ref&gt;.

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Гайлігін}}

Гелікін або Гілігін (Gelikin, Giligin&lt;ref name=&quot;SMP-1981-228&quot;&gt;Sveriges medeltida personnamn. Hft. 7. — Uppsala, 1981. S. 228.&lt;/ref&gt;) і Гінгель (Gingel&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1954. [https://books.google.by/books?id=WbJ6DwAAQBAJ&amp;pg=PA277&amp;dq=Gengel+Gingele+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjChZem9c-CAxWW7qQKHX4tBwoQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=Gengel%20Gingele%20namenkunde&amp;f=false S. 277].&lt;/ref&gt;) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Gelikin#v=snippet&amp;q=Gelikin&amp;f=false S. 567].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SMP-1981-228&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] gails 'жвавы, свавольны, ганарысты', а аснова [[Гін|-гін- (-ген-, -кін-)]] (імёны ліцьвінаў [[Гендрута]], [[Кімант|Кімунд]], [[Мінгін|Менгін]]; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Mennigen) — ад гоцкага gin- 'пачатак'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt; (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'&lt;ref&gt;[https://www.koeblergerhard.de/got/got_g.html G] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.&lt;/ref&gt;). Апроч таго, у германскіх імёнах адзначаецца суфікс-пашыральнік -кін (-кен)&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=k%C3%AEn+Erdiken+#v=snippet&amp;q=k%C3%AEn%20Erdiken&amp;f=false S. 356].&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Гайлігін азначае «жвавы зачатак»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 21.&lt;/ref&gt;.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца [[Яўхім Карскі]] зьвяртаў увагу на тое, што ў [[Латышы|латыскай]] [[Курляндыя|Курляндыі]], «''большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі''»&lt;ref&gt;Карский Е. Ф. Белорусы. Т. 1. — Минск, 2006. [https://books.google.by/books?id=ohcsAQAAMAAJ&amp;q=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&amp;dq=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjfmJmpp9X5AhUa7qQKHRoNCsAQ6AF6BAgBEAI С. 559].&lt;/ref&gt;, пазьней у рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна [[балты]]йскія» і нават «тыпова [[Летувісы|летувіскія]]»&lt;ref&gt;[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj1/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B_%D1%86%D1%8D%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D0%B9_i_%D1%83%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B9_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96_%D1%9E_%D1%81%D1%8F%D1%80%D1%8D%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B2%D0%B5%D1%87%D1%87%D1%8B.html Балты цэнтральнай і ўсходняй Беларусі ў сярэднявеччы] // Спадчына. № 1, 1999. С. 61—72.&lt;/ref&gt;. Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «''ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная «лінія Сафарэвіча» (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі''»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 31.&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
* 1866 год — 135 чалавек&lt;ref&gt;{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|2}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/656 S. 656].&lt;/ref&gt;
* 1999 год — 31 чалавек
* 2009 год — 13 чалавек&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20191002065531/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census.htm Колькасьць насельніцтва Беларусі на кастрычнік 2009 году]&lt;/ref&gt;

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Мураванаашмянкоўскі сельсавет}}
{{Ашмянскі раён}}

[[Катэгорыя:Мураванаашмянкоўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёну]]</text>
      <sha1>crzbu7gn1tlc46fu81vfbwjhrggjiml</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Юндзілаўка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214185</id>
    <revision>
      <id>2686187</id>
      <parentid>2467282</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:51:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Назва */</comment>
      <origin>2686187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5630" sha1="mc0w8ywt7i1grps0szynv3dyu4l6nug" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                             = Юндзілаўка
|Лацінка                           = Jundziłaŭka
|Статус                            = вёска
|Назва ў родным склоне             = Юндзілаўкі
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = 
|Першыя згадкі                     = 
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Віцебская вобласьць|Віцебская]]
|Раён                              = [[Лепельскі раён|Лепельскі]]
|Сельсавет                         = [[Лепельскі сельсавет|Лепельскі]]
|Гарадзкі савет                    = 
|Старшыня гарвыканкаму             = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 19
|Год падліку колькасьці            = 2010
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Крыніца колькасьці двароў         = 
|Паштовы індэкс                    = 
|СААТА                             = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 54
 |Шырата хвілінаў                  = 51
 |Шырата сэкундаў                  = 22
 |Даўгата градусаў                 = 28
 |Даўгата хвілінаў                 = 50
 |Даўгата сэкундаў                 = 50
|Пазыцыя подпісу на мапе           = 
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              = 
}}
'''Ю́ндзілаўка'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласьць}} С. 283.&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Талпянская|Талпянскай]]. Уваходзіць у склад [[Лепельскі сельсавет|Лепельскага сельсавету]] [[Лепельскі раён|Лепельскага раёну]] [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]].

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Юндзіла}}

Юндэль або Юнціла (Jundel, Juncila, Junzila&lt;ref&gt;Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DgdXAAAAcAAJ&amp;q=Juncila+Junzila#v=snippet&amp;q=Juncila%20Junzila&amp;f=false S. 58].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1971. [https://books.google.fr/books?id=vSXbDwAAQBAJ&amp;pg=PA356&amp;dq=jundt+jundel&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwid15W03u2BAxWQTKQEHe1aBbUQ6AF6BAgNEAI#v=onepage&amp;q=jundt%20jundel&amp;f=false S. 356].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Юнць|юнд- (юнт-)]] паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] junda 'маладосьць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 26.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], сьцьвярджае [[Беларуская мова|беларускае]] паходжаньне [[Ліцьвіны|літоўскіх]] імёнаў Юнда (Junda) і Юндзіл (Jundził) — ад юны 'малады' з даданьнем суфікса -да, адкуль гэтыя імёны запазычалі ў [[Летувіская мова|летувіскую мову]]&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 25.&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
* 1906 год — 213 чалавек&lt;ref&gt;Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 185.&lt;/ref&gt;
* 1999 год — 33 чалавекі
* 2010 год — 19 чалавек

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Лепельскі сельсавет}}
{{Лепельскі раён}}

[[Катэгорыя:Лепельскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Лепельскага раёну]]</text>
      <sha1>mc0w8ywt7i1grps0szynv3dyu4l6nug</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гольманцішкі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>223141</id>
    <revision>
      <id>2686157</id>
      <parentid>2597920</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:24:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Назва */</comment>
      <origin>2686157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11494" sha1="c402oo6v6rjczxfihkln0esuc8gprm0" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                             = Гольманцішкі
|Лацінка                           = Holmanciški / Golmanciški
|Статус                            = вёска
|Назва ў родным склоне             = Гольманцішак
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = 
|Першыя згадкі                     = 
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]]
|Раён                              = [[Вярэнаўскі раён|Вярэнаўскі]]
|Сельсавет                         = [[Пагародзенскі сельсавет|Пагародзенскі]]
|Гарадзкі савет                    = 
|Старшыня гарвыканкаму             = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 36
|Год падліку колькасьці            = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = &lt;ref name=&quot;pop&quot; /&gt;
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Крыніца колькасьці двароў         = 
|Паштовы індэкс                    = 
|СААТА                             = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 54
 |Шырата хвілінаў                  = 7
 |Шырата сэкундаў                  = 30
 |Даўгата градусаў                 = 25
 |Даўгата хвілінаў                 = 7
 |Даўгата сэкундаў                 = 45
|Пазыцыя подпісу на мапе           = 
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              = 
}}
'''Го́льманцішкі'''&lt;ref name=&quot;daviednik&quot;&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}} С. 155—156.&lt;/ref&gt; (таксама — ''Гальманці́шкі, Га́льманцішкі''&lt;ref name=&quot;daviednik&quot;/&gt;) — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], у мірэччы [[Дзітва|Дзітвы]] і [[Каменка (рака)|Каменкі]]. Уваходзяць у склад [[Пагародзенскі сельсавет|Пагародзенскага сельсавету]] [[Вярэнаўскі раён|Вярэнаўскага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]]. Знаходзяцца ў [[Пагранічная зона|пагранічнай зоне]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220206144211/https://gpk.gov.by/by/pagranichnaya-zona-palasa/peralik-naselenykh-punkta-razmeshchanykh-u-pagranichnay-zone/ Пералік населеных пунктаў, разьмешчаных у пагранічнай зоне], Сайт пагранічнага камітэту Рэспублікі Беларусь&lt;/ref&gt;.

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Галімонт}}

Гайламунд, Гайлмунд, Гельмунд або Гальманд (Gailamunds, Geilmundus&lt;ref&gt;Meyer-Lübke W. Romanische Namenstudien. I. Die altportugiesischen Personennamen germanischen Ursprungs // Sitzungsberichte der Philosophisch-Historischen Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Bd. 149. — Wien, 1905. [https://books.google.by/books?newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;hl=ru&amp;id=tZZFdogozvUC&amp;q=Geilmundus#v=snippet&amp;q=Geilmundus&amp;f=false S. 71].&lt;/ref&gt;, Gelmund&lt;ref&gt;Verdeutschungsbücher des Allgemeinen deutschen sprachvereins. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=J5oOAQAAMAAJ&amp;q=Gelmund#v=snippet&amp;q=Gelmund&amp;f=false S. 40].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum. — Cambrigde, 1897. P. 255.&lt;/ref&gt;, Galmund&lt;ref&gt;Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum. — Cambrigde, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RLkEAAAAIAAJ&amp;q=Gelmund#v=snippet&amp;q=Gelmund&amp;f=false P. 253].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 335.&lt;/ref&gt;, Galmand&lt;ref&gt;Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. [https://books.google.by/books?id=4eA8AQAAIAAJ&amp;pg=PA28&amp;dq=Galmund+Galmandi&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiVmai8hov-AhVP3KQKHY_VCdEQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=Galmund%20Galmandi&amp;f=false S. 28].&lt;/ref&gt;, Galmind&lt;ref&gt;Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 2: Tilnavne. — København, 1964. S. 1265.&lt;/ref&gt;) і Монтыгель (Montigel&lt;ref&gt;Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=i13cviZ0xYoC&amp;q=Montigel#v=snippet&amp;q=Montigel&amp;f=false S. 64].&lt;/ref&gt;) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 119.&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Гельвіх]], [[Відзігайла]], [[Інгела]]; германскія імёны Geilwich, Widigail, Ingeila) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.&lt;/ref&gt; або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Галімонт азначае «жвавая гарлівасьць» (тое ж, што і імя [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.&lt;/ref&gt;.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца [[Яўхім Карскі]] зьвяртаў увагу на тое, што ў [[Латышы|латыскай]] [[Курляндыя|Курляндыі]], «''большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі''»&lt;ref&gt;Карский Е. Ф. Белорусы. Т. 1. — Минск, 2006. [https://books.google.by/books?id=ohcsAQAAMAAJ&amp;q=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&amp;dq=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjfmJmpp9X5AhUa7qQKHRoNCsAQ6AF6BAgBEAI С. 559].&lt;/ref&gt;, пазьней у рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна [[балты]]йскія» і нават «тыпова [[Летувісы|летувіскія]]»&lt;ref&gt;[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj1/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B_%D1%86%D1%8D%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D0%B9_i_%D1%83%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B9_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96_%D1%9E_%D1%81%D1%8F%D1%80%D1%8D%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B2%D0%B5%D1%87%D1%87%D1%8B.html Балты цэнтральнай і ўсходняй Беларусі ў сярэднявеччы] // Спадчына. № 1, 1999. С. 61—72.&lt;/ref&gt;. Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «''ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная „лінія Сафарэвіча“ (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі''»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 31.&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==
Да 19 красавіка 1973 году Гольманцішкі ўваходзілі ў склад [[Паляцкіскі сельсавет|Паляцкіскага сельсавету]]&lt;ref&gt;Рашэнне выканаўчага камітэта Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 19 красавіка 1973 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1973, № 17 (1391).&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
* 2009 год — 36 чалавек&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20191002065531/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census.htm Колькасьць насельніцтва Беларусі на кастрычнік 2009 году]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Пагародзенскі сельсавет}}
{{Вярэнаўскі раён}}

[[Катэгорыя:Пагародзенскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Вярэнаўскага раёну]]</text>
      <sha1>c402oo6v6rjczxfihkln0esuc8gprm0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Юндзілішкі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>223216</id>
    <revision>
      <id>2686185</id>
      <parentid>2597148</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:51:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Назва */</comment>
      <origin>2686185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9521" sha1="irdz1tyabwuja0dl0pkwg6s63w97zya" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                             = Юндзілішкі
|Лацінка                           = Jundziliški
|Статус                            = хутар
|Назва ў родным склоне             = Юндзілішкак
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = 
|Першыя згадкі                     = 
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]]
|Раён                              = [[Вярэнаўскі раён|Вярэнаўскі]]
|Сельсавет                         = [[Пагародзенскі сельсавет|Пагародзенскі]]
|Гарадзкі савет                    = 
|Старшыня гарвыканкаму             = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 7
|Год падліку колькасьці            = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = &lt;ref name=&quot;pop&quot; /&gt;
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Крыніца колькасьці двароў         = 
|Паштовы індэкс                    = 
|СААТА                             = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 54
 |Шырата хвілінаў                  = 13
 |Шырата сэкундаў                  = 28
 |Даўгата градусаў                 = 25
 |Даўгата хвілінаў                 = 12
 |Даўгата сэкундаў                 = 57
|Пазыцыя подпісу на мапе           = 
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              = 
}}
'''Юндзілішкі'''&lt;ref name=&quot;daviednik&quot;&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}} С. 157.&lt;/ref&gt; (таксама — ''Юндзелі́шкі, Юдзілі́шкі''&lt;ref name=&quot;daviednik&quot;/&gt;) — [[хутар]] у [[Беларусь|Беларусі]], каля вадасховішча [[Юрганцы|Юрганцоў]]. Уваходзяць у склад [[Пагародзенскі сельсавет|Пагародзенскага сельсавету]] [[Вярэнаўскі раён|Вярэнаўскага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]]. Знаходзяцца ў [[Пагранічная зона|пагранічнай зоне]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220206144211/https://gpk.gov.by/by/pagranichnaya-zona-palasa/peralik-naselenykh-punkta-razmeshchanykh-u-pagranichnay-zone/ Пералік населеных пунктаў, разьмешчаных у пагранічнай зоне], Сайт пагранічнага камітэту Рэспублікі Беларусь&lt;/ref&gt;.

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Юндзіла}}

Юндэль або Юнціла (Jundel, Juncila, Junzila&lt;ref&gt;Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DgdXAAAAcAAJ&amp;q=Juncila+Junzila#v=snippet&amp;q=Juncila%20Junzila&amp;f=false S. 58].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1971. [https://books.google.fr/books?id=vSXbDwAAQBAJ&amp;pg=PA356&amp;dq=jundt+jundel&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwid15W03u2BAxWQTKQEHe1aBbUQ6AF6BAgNEAI#v=onepage&amp;q=jundt%20jundel&amp;f=false S. 356].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Юнць|юнд- (юнт-)]] паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] junda 'маладосьць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 26.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], сьцьвярджае [[Беларуская мова|беларускае]] паходжаньне [[Ліцьвіны|літоўскіх]] імёнаў Юнда (Junda) і Юндзіл (Jundził) — ад юны 'малады' з даданьнем суфікса -да, адкуль гэтыя імёны запазычалі ў [[Летувіская мова|летувіскую мову]]&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 25.&lt;/ref&gt;.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца [[Яўхім Карскі]] зьвяртаў увагу на тое, што ў [[Латышы|латыскай]] [[Курляндыя|Курляндыі]], «''большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі''»&lt;ref&gt;Карский Е. Ф. Белорусы. Т. 1. — Минск, 2006. [https://books.google.by/books?id=ohcsAQAAMAAJ&amp;q=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&amp;dq=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjfmJmpp9X5AhUa7qQKHRoNCsAQ6AF6BAgBEAI С. 559].&lt;/ref&gt;, пазьней у рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна [[балты]]йскія» і нават «тыпова [[Летувісы|летувіскія]]»&lt;ref&gt;[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj1/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B_%D1%86%D1%8D%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D0%B9_i_%D1%83%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B9_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96_%D1%9E_%D1%81%D1%8F%D1%80%D1%8D%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B2%D0%B5%D1%87%D1%87%D1%8B.html Балты цэнтральнай і ўсходняй Беларусі ў сярэднявеччы] // Спадчына. № 1, 1999. С. 61—72.&lt;/ref&gt;. Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «''ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная «лінія Сафарэвіча» (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі''»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 31.&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==
Да 2013 году хутар уваходзіў у склад [[Паляцкіскі сельсавет|Паляцкіскага сельсавету]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160305141122/http://naviny.org/2013/10/18/by87144.htm Решение Гродненского областного Совета депутатов от 18.10.2013 N 258 О некоторых вопросах административно-территориального устройства Вороновского района Гродненской области]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
* 2009 год — 7 чалавек&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20191002065531/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census.htm Колькасьць насельніцтва Беларусі на кастрычнік 2009 году]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Пагародзенскі сельсавет}}
{{Вярэнаўскі раён}}

[[Катэгорыя:Пагародзенскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Вярэнаўскага раёну]]</text>
      <sha1>irdz1tyabwuja0dl0pkwg6s63w97zya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Даўгялы (Пагародзенскі сельсавет)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>223226</id>
    <revision>
      <id>2686150</id>
      <parentid>2597963</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:09:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <origin>2686150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9275" sha1="jyvx4eenz7unjzoloys42x3n9oa0am0" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                             = Даўгялы
|Лацінка                           = Daŭhiały / Daŭgiały
|Статус                            = вёска
|Назва ў родным склоне             = Даўгялаў
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = 
|Першыя згадкі                     = 
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]]
|Раён                              = [[Вярэнаўскі раён|Вярэнаўскі]]
|Сельсавет                         = [[Пагародзенскі сельсавет|Пагародзенскі]]
|Гарадзкі савет                    = 
|Старшыня гарвыканкаму             = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 29
|Год падліку колькасьці            = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = &lt;ref name=&quot;pop&quot; /&gt;
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Крыніца колькасьці двароў         = 
|Паштовы індэкс                    = 
|СААТА                             = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 54
 |Шырата хвілінаў                  = 8
 |Шырата сэкундаў                  = 48
 |Даўгата градусаў                 = 25
 |Даўгата хвілінаў                 = 8
 |Даўгата сэкундаў                 = 52
|Пазыцыя подпісу на мапе           = 
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              = 
}}
'''Даўгя́лы'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}} С. 157.&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля вытоку ракі [[Дзітва|Дзітвы]]. Уваходзяць у склад [[Пагародзенскі сельсавет|Пагародзенскага сельсавету]] [[Вярэнаўскі раён|Вярэнаўскага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]]. Знаходзяцца ў [[Пагранічная зона|пагранічнай зоне]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220206144211/https://gpk.gov.by/by/pagranichnaya-zona-palasa/peralik-naselenykh-punkta-razmeshchanykh-u-pagranichnay-zone/ Пералік населеных пунктаў, разьмешчаных у пагранічнай зоне], Сайт пагранічнага камітэту Рэспублікі Беларусь&lt;/ref&gt;.

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Даўгіла|Даўгайла}}

Дагала або Дэгел (Dagalo, Dæggel&lt;ref name=&quot;Meineke-2019-113&quot;&gt;Meineke B. Die Ortsnamen des Кreises Lippe. — Bielefeld, 2010. S. 113.&lt;/ref&gt;, Dægel&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 98.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Апроч таго, у [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] адзначалася назва мясцовасьці Dowgalhead&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 104.&lt;/ref&gt;}}) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Dagalo#v=snippet&amp;q=Dagalo&amp;f=false S. 391].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Meineke-2019-113&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Даўга|-даў(г)-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]], [[Даўгер]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'&lt;ref&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Дака (імя)|-даг- (-дак-, -таг-)]]&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1948-103&quot;&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 20.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны ліцьвінаў [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Даўгайла азначае «здольны да жвавасьці»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.&lt;/ref&gt;. Адпаведнасьць імя Даўгайла ([[Даўгіла]]) германскаму імю Dagilo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн|Раймонда Шмітляйна]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1948-103&quot;/&gt;.

== Гісторыя ==
У 1940—1954 гадох цэнтар [[Даўгялаўскі сельсавет|Даўгялаўскага сельсавету]]. Да 2013 году вёска ўваходзіла ў склад [[Паляцкіскі сельсавет|Паляцкіскага сельсавету]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160305141122/http://naviny.org/2013/10/18/by87144.htm Решение Гродненского областного Совета депутатов от 18.10.2013 N 258 О некоторых вопросах административно-территориального устройства Вороновского района Гродненской области]{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

5 лістапада 2014 году вёска [[Даўгялы (Паляцкіскі сельсавет)|Даўгялы]], якая ўваходзіла ў склад [[Паляцкіскі сельсавет|Паляцкіскага сельсавету]], далучаная да вёскі Даўгялы Пагародзенскага сельсавету&lt;ref&gt;[http://pravo.by/main.aspx?guid=12551&amp;p0=D914r0067122 «О некоторых вопросах административно-территориального устройства Вороновского района». Решение Вороновского районного Совета депутатов от 5 ноября 2014 г. № 31]{{Недаступная спасылка|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
* 2009 год — 29 чалавек&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20191002065531/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census.htm Колькасьць насельніцтва Беларусі на кастрычнік 2009 году]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Пагародзенскі сельсавет}}
{{Вярэнаўскі раён}}

[[Катэгорыя:Пагародзенскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Вярэнаўскага раёну]]</text>
      <sha1>jyvx4eenz7unjzoloys42x3n9oa0am0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ягелы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>223938</id>
    <revision>
      <id>2686176</id>
      <parentid>2597168</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:41:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Назва */</comment>
      <origin>2686176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9476" sha1="ak018p33hb3xuku89pagr280s058er0" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                             = Ягелы
|Лацінка                           = Jahieły / Jagieły
|Статус                            = вёска
|Назва ў родным склоне             = Ягелаў
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = 
|Першыя згадкі                     = 
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]]
|Раён                              = [[Вярэнаўскі раён|Вярэнаўскі]]
|Сельсавет                         = [[Пераганцаўскі сельсавет|Пераганцаўскі]]
|Гарадзкі савет                    = 
|Старшыня гарвыканкаму             = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 8
|Год падліку колькасьці            = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = &lt;ref name=&quot;pop&quot; /&gt;
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Крыніца колькасьці двароў         = 
|Паштовы індэкс                    = 
|СААТА                             = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 54
 |Шырата хвілінаў                  = 9
 |Шырата сэкундаў                  = 32
 |Даўгата градусаў                 = 25
 |Даўгата хвілінаў                 = 31
 |Даўгата сэкундаў                 = 16
|Пазыцыя подпісу на мапе           = 
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              = 
}}
'''Яге́лы'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}} С. 159.&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля вытоку ракі [[Наўянка|Наўянкі]]. Уваходзяць у склад [[Пераганцаўскі сельсавет|Пераганцаўскага сельсавету]] [[Вярэнаўскі раён|Вярэнаўскага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]]. Разьмяшчаюцца ў [[Пагранічная зона|пагранічнай зоне]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220206144211/https://gpk.gov.by/by/pagranichnaya-zona-palasa/peralik-naselenykh-punkta-razmeshchanykh-u-pagranichnay-zone/ Пералік населеных пунктаў, разьмешчаных у пагранічнай зоне], Сайт пагранічнага камітэту Рэспублікі Беларусь&lt;/ref&gt;.

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Ягайла (імя)|Агіла}}

Агала, Агела, Егела, Агел, Егел або Егіла, пазьней Эгела, Эгель або Ягель (Aggalo&lt;ref name=&quot;Francovich-Onesti-1999-251&quot;&gt;Francovich-Onesti N. Vestigia longobarde in Italia (568—774). Lessico e antroponimia. — Roma, 1999. P. 251.&lt;/ref&gt;, Agella, Agela, Agello&lt;ref name=&quot;Morlicchio-1990-115&quot;&gt;Morlicchio E. Onomastica germanica in Italia meridionale // Dictionnaire historique des noms de famille romans. — Tübingen, 1990. P. 115.&lt;/ref&gt;, Agelo&lt;ref&gt;Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. — Wien, 1987. S. 13.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Khallieva Boiché O. Imja et Name, Aux sources de l’anthropnymie germanique, anglo-saxonne et slave. — Presses de l’université Paris-Sorbonne, 2015. P. 341.&lt;/ref&gt;, Egelo&lt;ref&gt;Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 99.&lt;/ref&gt;, Agel, Aegel&lt;ref&gt;Gantier V. La langue, les noms et le droit des anciens Germains. — Berlin 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=qmRHAAAAYAAJ&amp;q=Aegel#v=snippet&amp;q=Aegel&amp;f=false P. 130, 279].&lt;/ref&gt;, Egel&lt;ref&gt;Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=4eA8AQAAIAAJ&amp;q=Egel#v=snippet&amp;q=Egel&amp;f=false S. 19].&lt;/ref&gt;, Egila, Ecgela&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 118.&lt;/ref&gt;, Eagele&lt;ref&gt;Winkler J. Friesche naamlijst (Onomasticon Frisicum). — Leeuwarden, 1898. [https://books.google.by/books?redir_esc=y&amp;hl=ru&amp;id=L-7gyAEACAAJ&amp;q=Eagele#v=snippet&amp;q=Eagele&amp;f=false S. 76].&lt;/ref&gt;, Egel&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=%40Agelo+Egel#v=snippet&amp;q=%40Agelo%20Egel&amp;f=false S. 28].&lt;/ref&gt;, Eggel&lt;ref&gt;Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=i13cviZ0xYoC&amp;q=Eggel#v=snippet&amp;q=Eggel&amp;f=false S. 17].&lt;/ref&gt;, Eggeli&lt;ref&gt;Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DgdXAAAAcAAJ&amp;q=Eggeli#v=snippet&amp;q=Eggeli&amp;f=false S. 14, 163, 714].&lt;/ref&gt;, Jagel&lt;ref&gt;Dijkstra W. Friesch woordenboek (Lexicon frisicum). — Leeuwarden, 1911. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=rjU1_4IcvqcC&amp;q=%40Jagel#v=snippet&amp;q=%40Jagel&amp;f=false S. 190].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 43.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Morlicchio-1990-115&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Francovich-Onesti-1999-251&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Агі|ег- (аг-, ек-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Ягвін]], [[Ягінт]], [[Ягоўд]]; германскія імёны Egwinus, Egind, Egold) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] agis 'страх' або agja 'вастрыё, меч'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 39.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Апроч таго, у старажытных германскіх імёнах шырока бытаваў антрапанімічны суфікс-пашыральнік з элемэнтам -л- (-l-)&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=personennamen+ulus+olus#v=snippet&amp;q=personennamen%20ulus%20olus&amp;f=false S. 987—992]&lt;/ref&gt;. Адпаведнасьць імя Ягайла германскаму імю Agilo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1948-101&quot;&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 86.&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
* 2009 год — 8 жыхароў&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20191002065531/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census.htm Колькасьць насельніцтва Беларусі на кастрычнік 2009 году]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Пераганцаўскі сельсавет}}
{{Вярэнаўскі раён}}

[[Катэгорыя:Пераганцаўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Вярэнаўскага раёну]]</text>
      <sha1>ak018p33hb3xuku89pagr280s058er0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Даўгялішкі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>224245</id>
    <revision>
      <id>2686149</id>
      <parentid>2460587</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:09:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <origin>2686149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9747" sha1="9sbwtkgg7d3f77e0p0qj5u4odnxq73g" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                             = Даўгялішкі
|Лацінка                           = Daŭhiališki / Daŭgiališki
|Статус                            = вёска
|Назва ў родным склоне             = Даўгялішак
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = 
|Першыя згадкі                     = 
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]]
|Раён                              = [[Вярэнаўскі раён|Вярэнаўскі]]
|Сельсавет                         = [[Радунскі сельсавет|Радунскі]]
|Гарадзкі савет                    = 
|Старшыня гарвыканкаму             = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 11
|Год падліку колькасьці            = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = &lt;ref name=&quot;pop&quot; /&gt;
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Крыніца колькасьці двароў         = 
|Паштовы індэкс                    = 
|СААТА                             = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 53
 |Шырата хвілінаў                  = 59
 |Шырата сэкундаў                  = 8
 |Даўгата градусаў                 = 25
 |Даўгата хвілінаў                 = 1
 |Даўгата сэкундаў                 = 50
|Пазыцыя подпісу на мапе           = 
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              = 
}}
'''Даўгя́лішкі'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}} С. 138-139.&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Дзітва|Дзітвы]]. Уваходзяць у склад [[Радунскі сельсавет|Радунскага сельсавету]] [[Вярэнаўскі раён|Вярэнаўскага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]].

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Даўгіла|Даўгайла}}

Дагала або Дэгел (Dagalo, Dæggel&lt;ref name=&quot;Meineke-2019-113&quot;&gt;Meineke B. Die Ortsnamen des Кreises Lippe. — Bielefeld, 2010. S. 113.&lt;/ref&gt;, Dægel&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 98.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Апроч таго, у [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] адзначалася назва мясцовасьці Dowgalhead&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 104.&lt;/ref&gt;}}) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Dagalo#v=snippet&amp;q=Dagalo&amp;f=false S. 391].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Meineke-2019-113&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Даўга|-даў(г)-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]], [[Даўгер]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'&lt;ref&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Дака (імя)|-даг- (-дак-, -таг-)]]&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1948-103&quot;&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 20.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны ліцьвінаў [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Даўгайла азначае «здольны да жвавасьці»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.&lt;/ref&gt;. Адпаведнасьць імя Даўгайла ([[Даўгіла]]) германскаму імю Dagilo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн|Раймонда Шмітляйна]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1948-103&quot;/&gt;.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца [[Яўхім Карскі]] зьвяртаў увагу на тое, што ў [[Латышы|латыскай]] [[Курляндыя|Курляндыі]], «''большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі''»&lt;ref&gt;Карский Е. Ф. Белорусы. Т. 1. — Минск, 2006. [https://books.google.by/books?id=ohcsAQAAMAAJ&amp;q=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&amp;dq=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjfmJmpp9X5AhUa7qQKHRoNCsAQ6AF6BAgBEAI С. 559].&lt;/ref&gt;, пазьней у рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна [[балты]]йскія» і нават «тыпова [[Летувісы|летувіскія]]»&lt;ref&gt;[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj1/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B_%D1%86%D1%8D%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D0%B9_i_%D1%83%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B9_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96_%D1%9E_%D1%81%D1%8F%D1%80%D1%8D%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B2%D0%B5%D1%87%D1%87%D1%8B.html Балты цэнтральнай і ўсходняй Беларусі ў сярэднявеччы] // Спадчына. № 1, 1999. С. 61—72.&lt;/ref&gt;. Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «''ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная «лінія Сафарэвіча» (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі''»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 31.&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
* 2009 год — 11 чалавек&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20191002065531/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census.htm Колькасьць насельніцтва Беларусі на кастрычнік 2009 году]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Радунскі сельсавет}}
{{Вярэнаўскі раён}}

[[Катэгорыя:Радунскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Вярэнаўскага раёну]]</text>
      <sha1>9sbwtkgg7d3f77e0p0qj5u4odnxq73g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бурзянскі раён</title>
    <ns>0</ns>
    <id>226022</id>
    <revision>
      <id>2686164</id>
      <parentid>2423240</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:34:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2686164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1877" sha1="6aifaeleud71cefrt6e4lrm2bp3bhyn" xml:space="preserve">{{Адміністрацыйная адзінка}}
'''Бурзя́нскі раён''' ({{мова-ru|Бурзянский район}}; {{мова-ba|Бөрйән районы}}) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні [[Башкартастан]]у ў [[Расея|Расеі]]. Адміністрацыйным цэнтарам зьяўляецца вёска [[Старасубхангулава]].

== Геаграфія ==
Бурзянскі раён мяжуе з [[Абзэлілаўскі раён|Абзэлілаўскім]], [[Баймацкі раён|Баймацкім]], [[Зілаірскі раён|Зілаірскім]], [[Кугарчынскі раён|Кугарчынскім]], [[Мелеузаўскі раён|Мелеузаўскім]], [[Ішымбайскі раён|Ішымбайскім]] і [[Беларэцкі раён|Беларэцкім]] раёнамі. Плошча раёну складае 4442 км².

== Гісторыя ==
Бурзянскі раён быў утвораны 20 жніўня 1930 году ў адпаведнасьці з пастановай [[Усерасейскі цэнтральны выканаўчы камітэт|УЦВК]].

== Насельніцтва ==
Насельніцтва раёну па стане на 2017 год складала 16559 чалавек. Паводле перапісу 2010 году большасьць фармуюць [[башкіры]] (96,2%), далей ідуць [[расейцы]] (2,1%) і [[татары]] (1,3%).

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20200225032446/http://burzyan.ru/ Сайт раённай адміністрацыі].{{ref-ru}}

{{Башкартастан}}

[[Катэгорыя:Бурзянскі раён| ]]</text>
      <sha1>6aifaeleud71cefrt6e4lrm2bp3bhyn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Даўгяла</title>
    <ns>0</ns>
    <id>231523</id>
    <revision>
      <id>2686151</id>
      <parentid>2147399</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:16:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <origin>2686151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2373" sha1="biny2xyb94j4lcdv5pxsqkmwld5mefg" xml:space="preserve">'''Даўгя́ла''' — беларускае [[прозьвішча]], вытворнае ад імя [[Даўгайла]].

Першым вядомым носьбітам у 1585 годзе быў Матэвуш Даўгяла&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар=Міхаіл Шумейка.|загаловак=Памяць у асобах|спасылка=http://zviazda.by/be/news/20131203/1386077470-pamyac-u-asobah|выданьне=Ігуменскі тракт|тып=|год=3 сьнежня 2013|нумар=[http://zviazda.by/wp-content/uploads/2013/12/1386077240_6.pdf 40 (55)]|старонкі=|issn=}}&lt;/ref&gt;.

Носьбіты:
* [[Ян Караль Завіша|Ян Даўгяла-Завіша]] (1597—1661) — рэлігійны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], віленскі біскуп (1656—1661)
* {{Артыкул у іншым разьдзеле|Міхал Даўгяла||lt|Mykolas Daugėla}} (1833—1871) — удзельнік [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў]]
* [[Дзьмітры Даўгяла]] (1868—1942) — беларускі археограф
* [[Георгі Даўгяла]] (1902—1974) — беларускі навуковец-тэрапэўт
* [[Міхаіл Даўгяла]] (1908—1978) — беларускі мастак
* [[Алег Даўгяла]] (1930—1986) — беларускі навуковец-тэрапэўт
* [[Зінаіда Даўгяла]] (нар. 1930) — беларуская архітэктарка
* [[Зоя Даўгяла]] (1938—2022) — беларускі бібліятэкар-бібліёграф
* {{Артыкул у іншым разьдзеле|Чэслаў Даўгяла||lt|Česlovas Daugėla}} (нар. 1961) — летувіскі дзяржаўны дзяяч, мэр [[Аліта|Аліты]] (2007—2010)
* [[Уладзімер Даўгяла]] ({{нар.}} 1970) — беларускі кніжны графік
* [[Натальля Даўгяла]] ({{нар.}} 1978) — беларускі гісторык
* [[Ігар Даўгяла]] (нар. 1985) — беларускі футбаліст

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{Неадназначнасьць}}</text>
      <sha1>biny2xyb94j4lcdv5pxsqkmwld5mefg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Смаленскі летапіс</title>
    <ns>0</ns>
    <id>237686</id>
    <revision>
      <id>2686131</id>
      <parentid>2193278</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:26:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jarash</username>
        <id>794</id>
      </contributor>
      <comment>выпраўленьне спасылак</comment>
      <origin>2686131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5468" sha1="kjhkmhx6blnesc5k9zoqu5ublihdwyw" xml:space="preserve">{{Літаратурны твор|Назва=Смаленскі летапіс|Напісаны=канец XIII—пачатак XV стст.|Жанр=[[летапіс]]}}

'''Смаленскі летапіс''' — помнік старажытна-рускага [[летапіс]]аньня. Складзены ў [[Смаленск]]у ў канцы XIII—пачатку XV стагодзьдзя. Вядомы па ўрыўках, што зьберагліся ў рускіх і беларускіх летапісных зводах XV—XVI стагодзьдзяў.

== Апісаньне ==
Летапіс прысьвечаны пераважна гісторыі Смаленскай зямлі і часткова [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] (зьвесткі пра [[Літоўска-маскоўская вайна 1368—1372 гадоў|паход на Маскву ў 1370 г.]] [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Альгерд]]а й [[Сьвятаслаў Іванавіч|Сьвятаслава Іванавіча]], пра бітву літоўскіх і смаленскіх князёў пад Амсьціславам ў 1386 г., [[Бітва на Ворскле|бітву вялікага князя Вітаўта з татарамі на р. Ворскла ў 1399 г.]], пра вяртаньне ў [[Смаленск]] князя [[Юры Сьвятаславіч|Юрыя Сьвятаславіча]], ягоную сьмерць у 1407 г. і інш.). Падзеі ў Смаленскім летапісе асьветленыя з тутэйшых пазыцыяў. Ягоныя аўтары — патрыёты й выразьнікі цікавасьцяў [[Смаленская шляхта|смаленскіх фэадалаў]]. Твор прасякнуты ідэяй сьцьвярджэньня палітычнае самастойнасьці [[Смаленскае княства|Смаленскага княства]], у асобных месцах мае антылітоўскую накіраванасьць.

Усяго вядома каля 70 гістарычных запісаў канца XIII—пачатку XV стагодзьдзя, зьвязаных са Смаленскам, аднак некаторыя зь іх не смаленскага паходжаньня, а ўзьніклі ў [[Масква|Маскве]] або [[Вялікі Ноўгарад|Ноўгарадзе]]. Смаленскі летапіс складзены ў традыцыйнай форме як збор дзелавых пагадовых запісаў і гістарычных апавяданьняў, разьмешчаных ў [[Храналёгія|храналягічнай]] пасьлядоўнасьці. Адна з крыніцаў рускіх летапісаў XV ст., у прыватнасьці [[Траецкі летапіс|Траецкага летапісу]] (звод [[Кіпрыян (кіеўскі мітрапаліт)|Кіпрыяна]] 1408 г.), і празь іх [[Беларуска-літоўскі летапіс 1446 году|Беларуска-літоўскага летапісу 1446 г.]]

Мясцовае смаленскае летапісаньне заняпала ў пачатку XV стагодзьдзя ў сувязі з канчатковай стратай Смаленскім княствам палітычнае незалежнасьці (у 1404 г. увайшло ў склад [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]). У 2-й чвэрці XV ст. ў Смаленску вяліся гістарычныя запісы і ўзьнік шэраг летапісных твораў (2-я частка «[[Летапісец вялікіх князёў літоўскіх|Летапісца вялікіх князёў літоўскіх]]», [[Смаленская хроніка]] і інш.), аднак гэта помнікі не смаленскага, а агульнадзяржаўнага [[Беларуска-літоўскія летапісы|беларуска-літоўскага летапісаньня]].

== Літаратура ==
* Муравьёва, Л. Л. Летописание Северо-Восточной Руси конца XIII — начала XV века / Л. Л. Муравьёва; Ин-т истории СССР, АН СССР; Отв. ред. акад. Б. А. Рыбаков. — М.: Наука, 1983. — 296 с.
* Чамярыцкі, В. А. Беларускія летапісы як помнікі літаратуры: Узнікненне і літаратурная гісторыя першых заводаў / В. А. Чамярыцкі; АН БССР, Ін-т літаратуры імя Я. Купалы. — Мн.: Навука і тэхніка, 1969. — 191 с.
* {{Літаратура/ЭГБ|6-1к|359—360|Смаленскі летапіс|Чамярыцкі, В.}}

{{Беларускія летапісы}}

[[Катэгорыя:Старажытнарускія летапісы]]
[[Катэгорыя:Старажытнаруская літаратура XIII стагодзьдзя]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Смаленску]]</text>
      <sha1>kjhkmhx6blnesc5k9zoqu5ublihdwyw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ніка Эльвэдзі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>245721</id>
    <revision>
      <id>2686070</id>
      <parentid>2672690</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:38:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4294" sha1="ocyti08lnu4gq45u822097ad02byb6u" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Ніка Эльвэдзі''' ({{мова-de|Nico Elvedi}}; {{Н}} 30 верасьня 1996 году) — [[Швайцарыя|швайцарскі]] футбаліст, цэнтральны абаронца ангельскага клюбу «[[Лідс Юнайтэд]]» і [[Зборная Швайцарыі па футболе|нацыянальнай зборнай Швайцарыі]]. Мае брата-блізьнюка [[Ян Эльвэдзі|Яна]], які таксама зьяўляецца футбалістам.

== Кар’ера ==
=== Клюбная ===
Нарадзіўшыся ў [[Цюрых]]у, Эльвэдзі гадаваўся ў акадэміі мясцовага клюбу «[[Цюрых (футбольны клюб)|Цюрых]]». Абаронца дэбютаваў у швайцарскай [[Супэрліга чэмпіянату Швайцарыі па футболе|Супэрлізе]] 15 траўня 2014 году ў гасьцявым пераможным матчы супраць клюбу «[[Лязана (футбольны клюб)|Лязана]]», які скончыўся зь лікам 1:0, а сам гулец правёў поўны матч&lt;ref&gt;[https://int.soccerway.com/matches/2014/05/15/switzerland/super-league/fc-lausanne-sport/fc-zurich/1481356/ «Lausanne Sport vs. FC Zürich»]. Soccerway.&lt;/ref&gt;. Не зважаючы на ня вельмі сталыя выступы на радзіме, Эльвэдзі далучыўся да «[[Барусія Мёнхэнглядбах|Барусіі]]» зь [[Мёнхэнглядбах]]у ў 2015 годзе за кошт трансфэру, памер выплаты за які склаў 4 мільёны эўра. У сваім першым сэзоне ў Нямеччыне Эльвэдзі правёў 21 матч у нацыянальным чэмпіянаце. У далейшым гульнявы ​​час швайцарца паступова павялічваўся, то бок у [[Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па футболе 2017—2018 гадоў|сэзоне 2017—2018 гадоў]] ён ужо правёў 36 матчаў ва ўсіх турнірах, зь іх 33 у чэмпіянаце. Менавіта ў сэзоне 2017—2018 гадоў Эльвэдзі ўпершныю адзначыўся галявым стрэлам за нямецкі клюб у [[Бундэсьліга|Бундэсьлізе]]. Гэта здарылася падчас матчу супраць «[[Кёльн (футбольны клюб)|Кёльну]]», а гэты гол стаў адзіным у сустрэчы.

=== Міжнародная ===
Эльвэдзі выступаў за розныя швайцарскія юнацкія і моладзевыя дружыны і дэбютаваў у складзе нацыянальнай [[Зборная Швайцарыі па футболе|зборнай Швайцарыі]] 28 траўня 2016 году ў матчу супраць [[Зборная Бэльгіі па футболе|зборнай Бэльгіі]], дзе альпійцы трывалі паразу зь лікам 1:2&lt;ref&gt;[https://www.espn.com/soccer/match/_/gameId/441676 «Switzerland vs. Belgium — Football Match Summary»]. ESPN.&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Soccerway}}
* {{Transfermarkt}}

{{Навігацыйная група
|назоў = Эльвэдзі ў складзе [[Зборная Швайцарыі па футболе|зборнай Швайцарыі]] на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]] і [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|Эўропы]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Швайцарыя}};
|Швайцарыя на ЧЭ-2016
|Швайцарыя на ЧС-2018
|Швайцарыя на ЧЭ-2020
|Швайцарыя на ЧС-2022
|Швайцарыя на ЧЭ-2024
|Швайцарыя на ЧС-2026
}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Эльвэдзі, Ніка}}
[[Катэгорыя:Швайцарскія футбалісты]]</text>
      <sha1>ocyti08lnu4gq45u822097ad02byb6u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Катэгорыя:Бясьпека прадукцыі</title>
    <ns>14</ns>
    <id>249744</id>
    <revision>
      <id>2686098</id>
      <parentid>2269673</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T23:30:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jarash</username>
        <id>794</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ -[[template:болей]]</comment>
      <origin>2686098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="170" sha1="jyfdjp5tlhub93c4zokka96tpslqs4j" xml:space="preserve">[[Катэгорыя:Бясьпека|Прадукцыя]]
[[Катэгорыя:Абарона правоў спажыўцоў]]
[[Катэгорыя:Прадукцыя]]</text>
      <sha1>jyfdjp5tlhub93c4zokka96tpslqs4j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Перавесьсе (Хвойніцкі раён)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>253944</id>
    <revision>
      <id>2686134</id>
      <parentid>2649854</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:10:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2686134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6905" sha1="kn8vokkm7xs0fuhzbl0r0r7u8ah4wrd" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Перавесьсе
|Статус                           = пасёлак
|Назва ў родным склоне            = Перавесься
|Лацінка                          = Pieravieśsie
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = перад 1846 годам
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = фальварак Тэрэспаль (Перавесьсе){{заўвага|Можна меркаваць, што тапонім Перавесьсе больш раньні і звыклы для навакольных жыхароў у параўнаньні з традыцыйна «панскай» назвай Тэрэспаль.}}
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Палеская вобласьць]]
|Раён                             = Камарынскі
|Сельсавет                        = Радзінскі
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 51
 |Шырата хвілінаў                 = 31
 |Шырата сэкундаў                 = 20
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 00
 |Даўгата сэкундаў                = 33
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.5
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

'''Перавесьсе'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}} С. 318&lt;/ref&gt; — былы пасёлак у Камарынскім раёне (тэрыторыя сучаснага [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]]) [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] Беларусі.

== Гісторыя ==

[[Файл:Перавессе на карце А. К. Фіцінгофа.png|значак|зьлева|170px|Фальварак Тэрэспаль (Перавесьсе) на мапе 1846 г. А. К. Фіцінгофа.]][[Файл:Масаны і Баршчоўка на карце генштаба РККА Беларусі і Літвы. 1935 г.jpg|значак|зьлева|170px|Перавесьсе на мапе гэнштабу [[Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія|РККА]] Беларусі і Літвы. 1935 г.]]

Ці не найранейшая пакуль зьвестка пра фальварак Тэрэспаль (Перавесьсе) сустрэтая на тапаграфічнай мапе Менскай губэрні 1846 году генэрала-маёра А. К. Фіцінгофа. У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 3 мужчыны і 4 жанчыны з фальварку Тэрэспаль зьяўляліся парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381&lt;/ref&gt;.

У 1909 годзе на хутары Перавесьсе Дзёрнавіцкай воласьці Рэчыцкага павету Менскай губэрні налічвалася 9 двароў з 45 жыхарамі&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 150&lt;/ref&gt;.

Напярэдадні [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў Перавесьсі было 18 двароў, 35 жыхароў. У траўні 1943 году акупанты спалілі ўвесь пасёлак, загубілі 34 чалавекі&lt;ref&gt;Без срока давности. Беларусь: преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Гомельская область. Сборник архивных документов и материалов / сост.: А. Р. Дюков, В. Д. Селеменев (рук.) [и др.]; редкол.: А. К. Демянюк [и др.]. — Минск: НАРБ; М.: Фонд «Историческая память», 2021. С. 37, 502&lt;/ref&gt;. Пасьля трагедыі паселішча не аднаўлялася&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20211107191954/http://www.hoiniki.by/?p=61490 Эсауленка А. Спаленыя вёскі: Зялёны Гай, Перавессе, Чырвонамайск — так ніколі і не адрадзіліся.]&lt;/ref&gt;.

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]</text>
      <sha1>kn8vokkm7xs0fuhzbl0r0r7u8ah4wrd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686137</id>
      <parentid>2686134</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T09:21:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2686137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7799" sha1="9eaqkxu64adwq9f2mk1mqeduyg653e2" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Перавесьсе
|Статус                           = пасёлак
|Назва ў родным склоне            = Перавесься
|Лацінка                          = Pieravieśsie
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = перад 1846 годам
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = фальварак Тэрэспаль (Перавесьсе){{заўвага|Можна меркаваць, што тапонім Перавесьсе больш раньні і звыклы для навакольных жыхароў у параўнаньні з традыцыйна «панскай» назвай Тэрэспаль.}}
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Палеская вобласьць]]
|Раён                             = Камарынскі
|Сельсавет                        = Радзінскі
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 51
 |Шырата хвілінаў                 = 31
 |Шырата сэкундаў                 = 20
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 00
 |Даўгата сэкундаў                = 33
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.5
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

'''Перавесьсе'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}} С. 318&lt;/ref&gt; — былы пасёлак у Камарынскім раёне (тэрыторыя сучаснага [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]]) [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] Беларусі.

== Гісторыя ==

[[Файл:Перавессе на карце А. К. Фіцінгофа.png|значак|зьлева|170px|Фальварак Тэрэспаль (Перавесьсе) на мапе 1846 г. А. К. Фіцінгофа.]][[Файл:Масаны і Баршчоўка на карце генштаба РККА Беларусі і Літвы. 1935 г.jpg|значак|зьлева|170px|Перавесьсе на мапе гэнштабу [[Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія|РККА]] Беларусі і Літвы. 1935 г.]]
 
Найраней назва будучага паселішча сустрэтая ў матэрыялах візытаў Параскевіцкай царквы ў Масанах Брагінскага дэканату 1740 і 1743 гадоў. Згодна зь імі, тамтэйшы сьвятар Марк Швабоўскі, сярод іншага, меў утрыманьне зь нівы ў Перав''і''сьсі. У першым выпадку плошча ральлі складала 2 дні, у другім — 3 дні араньня сахой. Знаходзілася ўрочышча паміж Масанамі і Баршчоўкай у добрах паноў Аляксандра і Базыля Грузевічаў&lt;ref&gt;Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага. Ф. 233. Спр. 19. А. 750-754 (752). Ф. 1. Спр. 2461. А. 295&lt;/ref&gt;. 

На тапаграфічнай мапе Менскай губэрні 1846 году генэрала-маёра А. К. Фіцінгофа пазначаны фальварак Тэрэспаль (Перавесьсе). У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 3 мужчыны і 4 жанчыны з фальварку Тэрэспаль зьяўляліся парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381&lt;/ref&gt;.

У 1909 годзе на хутары Перавесьсе Дзёрнавіцкай воласьці Рэчыцкага павету Менскай губэрні налічвалася 9 двароў з 45 жыхарамі&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 150&lt;/ref&gt;.

Напярэдадні [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў Перавесьсі было 18 двароў, 35 жыхароў. У траўні 1943 году акупанты спалілі ўвесь пасёлак, загубілі 34 чалавекі&lt;ref&gt;Без срока давности. Беларусь: преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Гомельская область. Сборник архивных документов и материалов / сост.: А. Р. Дюков, В. Д. Селеменев (рук.) [и др.]; редкол.: А. К. Демянюк [и др.]. — Минск: НАРБ; М.: Фонд «Историческая память», 2021. С. 37, 502&lt;/ref&gt;. Пасьля трагедыі паселішча не аднаўлялася&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20211107191954/http://www.hoiniki.by/?p=61490 Эсауленка А. Спаленыя вёскі: Зялёны Гай, Перавессе, Чырвонамайск — так ніколі і не адрадзіліся.]&lt;/ref&gt;.

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]</text>
      <sha1>9eaqkxu64adwq9f2mk1mqeduyg653e2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686138</id>
      <parentid>2686137</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T09:25:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2686138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7786" sha1="9bjt8pa99tp6oniw71isghbiuyzar1e" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Перавесьсе
|Статус                           = пасёлак
|Назва ў родным склоне            = Перавесься
|Лацінка                          = Pieravieśsie
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = перад 1846 годам
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = фальварак Тэрэспаль (Перавесьсе){{заўвага|Можна меркаваць, што тапонім Перавесьсе больш раньні і звыклы для навакольных жыхароў у параўнаньні з традыцыйна «панскай» назвай Тэрэспаль.}}
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Палеская вобласьць]]
|Раён                             = Камарынскі
|Сельсавет                        = Радзінскі
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 51
 |Шырата хвілінаў                 = 31
 |Шырата сэкундаў                 = 20
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 00
 |Даўгата сэкундаў                = 33
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.5
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

'''Перавесьсе'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}} С. 318&lt;/ref&gt; — былы пасёлак у Камарынскім раёне (тэрыторыя сучаснага [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]]) [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] Беларусі.

== Гісторыя ==

[[Файл:Перавессе на карце А. К. Фіцінгофа.png|значак|зьлева|170px|Фальварак Тэрэспаль (Перавесьсе) на мапе 1846 г. А. К. Фіцінгофа.]][[Файл:Масаны і Баршчоўка на карце генштаба РККА Беларусі і Літвы. 1935 г.jpg|значак|зьлева|170px|Перавесьсе на мапе гэнштабу [[Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія|РККА]] Беларусі і Літвы. 1935 г.]]
 
Найраней назва будучага паселішча сустрэтая ў матэрыялах візытаў Параскевіцкай царквы ў Масанах Брагінскага дэканату 1740 і 1743 гадоў. Згодна зь імі, тамтэйшы сьвятар Марк Швабоўскі, сярод іншага, меў утрыманьне зь нівы ў Перав''і''сьсі. У першым выпадку плошча ральлі складала 2 дні, у другім — 3 дні араньня сахой. Знаходзілася ўрочышча паміж Масанамі і Баршчоўкай у добрах паноў Аляксандра і Базыля Грузевічаў&lt;ref&gt;Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага. Ф. 233. Спр. 19. А. 750-754 (752). Ф. 1. Спр. 2461. А. 295&lt;/ref&gt;. 

На тапаграфічнай мапе Менскай губэрні 1846 году генэрала-маёра А. К. Фіцінгофа пазначаны фальварак Тэрэспаль (Перавесьсе). У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 3 мужчыны і 4 жанчыны з фальварку Тэрэспаль зьяўляліся парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381&lt;/ref&gt;.

У 1909 годзе хутар Перавесьсе Дзёрнавіцкай воласьці Рэчыцкага павету Менскай губэрні складалі 9 двароў з 45 жыхарамі&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 150&lt;/ref&gt;.

Напярэдадні [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў Перавесьсі было 18 двароў, 35 жыхароў. У траўні 1943 году акупанты спалілі ўвесь пасёлак, загубілі 34 чалавекі&lt;ref&gt;Без срока давности. Беларусь: преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Гомельская область. Сборник архивных документов и материалов / сост.: А. Р. Дюков, В. Д. Селеменев (рук.) [и др.]; редкол.: А. К. Демянюк [и др.]. — Минск: НАРБ; М.: Фонд «Историческая память», 2021. С. 37, 502&lt;/ref&gt;. Пасьля трагедыі паселішча не аднаўлялася&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20211107191954/http://www.hoiniki.by/?p=61490 Эсауленка А. Спаленыя вёскі: Зялёны Гай, Перавессе, Чырвонамайск — так ніколі і не адрадзіліся.]&lt;/ref&gt;.

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]</text>
      <sha1>9bjt8pa99tp6oniw71isghbiuyzar1e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686141</id>
      <parentid>2686138</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T09:44:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2686141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7967" sha1="3i4p3k2ha8hw8mxq2ymjcaqtiq83tfe" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Перавесьсе
|Статус                           = пасёлак
|Назва ў родным склоне            = Перавесься
|Лацінка                          = Pieravieśsie
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = перад 1846 годам
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = фальварак Тэрэспаль (Перавесьсе){{заўвага|Можна меркаваць, што тапонім Перавесьсе больш раньні і звыклы для навакольных жыхароў у параўнаньні з традыцыйна «панскай» назвай Тэрэспаль.}}
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Палеская вобласьць]]
|Раён                             = Камарынскі
|Сельсавет                        = Радзінскі
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 51
 |Шырата хвілінаў                 = 31
 |Шырата сэкундаў                 = 20
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 00
 |Даўгата сэкундаў                = 33
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьверху
|Водступ подпісу на мапе          = 2.5
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}

'''Перавесьсе'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}} С. 318&lt;/ref&gt; — былы пасёлак у Камарынскім раёне (тэрыторыя сучаснага [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]]) [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] Беларусі.

== Гісторыя ==

[[Файл:Згадка пра Перавісьсе ў візыце 1743 г.jpg|значак|зьлева|170px|Згадка пра Перавісьсе ў візыце 1743 г.]]
[[Файл:Перавессе на карце А. К. Фіцінгофа.png|значак|зьлева|170px|Фальварак Тэрэспаль (Перавесьсе) на мапе 1846 г. А. К. Фіцінгофа.]]
[[Файл:Масаны і Баршчоўка на карце генштаба РККА Беларусі і Літвы. 1935 г.jpg|значак|зьлева|170px|Перавесьсе на мапе гэнштабу [[Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія|РККА]] Беларусі і Літвы. 1935 г.]]
 
Найраней назва будучага паселішча сустрэтая ў матэрыялах візытаў Параскевіцкай царквы ў Масанах Брагінскага дэканату 1740 і 1743 гадоў. Згодна зь імі, тамтэйшы сьвятар Марк Швабоўскі, сярод іншага, меў утрыманьне зь нівы ў Перав''і''сьсі. У першым выпадку плошча ральлі складала 2 дні, у другім — 3 дні араньня сахой. Знаходзілася ўрочышча паміж Масанамі і Баршчоўкай у добрах паноў Аляксандра і Базыля Грузевічаў&lt;ref&gt;Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага. Ф. 233. Спр. 19. А. 750-754 (752). Ф. 1. Спр. 2461. А. 295&lt;/ref&gt;. 

На тапаграфічнай мапе Менскай губэрні 1846 году генэрала-маёра А. К. Фіцінгофа пазначаны фальварак Тэрэспаль (Перавесьсе). У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 3 мужчыны і 4 жанчыны з фальварку Тэрэспаль зьяўляліся парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381&lt;/ref&gt;.

У 1909 годзе хутар Перавесьсе Дзёрнавіцкай воласьці Рэчыцкага павету Менскай губэрні складалі 9 двароў з 45 жыхарамі&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 150&lt;/ref&gt;.

Напярэдадні [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў Перавесьсі было 18 двароў, 35 жыхароў. У траўні 1943 году акупанты спалілі ўвесь пасёлак, загубілі 34 чалавекі&lt;ref&gt;Без срока давности. Беларусь: преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Гомельская область. Сборник архивных документов и материалов / сост.: А. Р. Дюков, В. Д. Селеменев (рук.) [и др.]; редкол.: А. К. Демянюк [и др.]. — Минск: НАРБ; М.: Фонд «Историческая память», 2021. С. 37, 502&lt;/ref&gt;. Пасьля трагедыі паселішча не аднаўлялася&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20211107191954/http://www.hoiniki.by/?p=61490 Эсауленка А. Спаленыя вёскі: Зялёны Гай, Перавессе, Чырвонамайск — так ніколі і не адрадзіліся.]&lt;/ref&gt;.

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]</text>
      <sha1>3i4p3k2ha8hw8mxq2ymjcaqtiq83tfe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Альфонса Дэйвіс</title>
    <ns>0</ns>
    <id>260087</id>
    <revision>
      <id>2686115</id>
      <parentid>2672676</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:11:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Дасягненьні */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6060" sha1="02qvtukt36vne4rl9a176507m4ixsn4" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Альфонса Дэйвіс''' ({{мова-en|Alphonso Davies}}; {{Н}} 2 лістапада 2000 году) — [[Канада|канадзкі]] футбаліст, левы абаронца нямецкага клюбу «[[Баварыя Мюнхэн|Баварыя]]» і нацыянальнай [[зборная Канады па футболе|зборнай Канады]]. Вызнаецца як адзін з найлепшых абаронцаў у сьвеце, дзякуючы хуткасьці, дрыблінгу і творчасьці&lt;ref&gt;Mithani, Priyank (8.01.2022). [https://www.sportskeeda.com/football/5-valuable-full-backs-world-right-now-january-2022-cancelo-alexander-arnold «5 most valuable full-backs in the world right now — January 2022»]. Sportskeeda.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;McCambridge, Ed (15.10.2021). [https://www.fourfourtwo.com/us/features/best-left-backs-world-ranked-alphonso-davies-david-alaba-ben-chilwell-andrew-robertson-jordi-alba «Best left-backs in the world: the top 10, ranked»]. FourFourTwo.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20211019112417/https://www.goal.com/en-us/news/the-best-left-back-in-the-world-davies-rise-has-bayern/1rzjc5ncsuhxo1vb90oxqemolp «The best left-back in the world! Davies' rise has Bayern eyeing Champions League glory»]. Goal.&lt;/ref&gt;. Паходзіць з [[Гана|Ганы]].

== Кар’ера ==
Дэйвіс стаў першым гульцом [[МЛС]], які нарадзіўся ў 2000-х гадах. Выступы ў складзе «[[Ванкувэр Ўайткэпс]]у» прыцягнулі ўвагу эўрапейцаў, і ў студзені 2019 году футбаліст далучыўся да складу «[[Баварыя Мюнхэн|Баварыі]]», паводле кантракту, разьлічанага да 2023 году&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190329074442/https://fcbayern.com/de/news/2018/07/fc-bayern-verpflichtet-alphonso-davies-bis-2023 «FC Bayern verpflichtet Alphonso Davies bis 2023»]. FC Bayern Munich&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Lindberg, Austin (25.07.2018). [https://web.archive.org/web/20180726071814/http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3573807/bayern-munich-sign-canadian-teen-alphonso-davies-in-mls-record-deal «Bayern Munich sign Canadian teen Alphonso Davies in MLS-record deal»]. ESPN.&lt;/ref&gt;. У хуткім часе канадзец зьявіўся ў сваім першым матчы [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Лігі чэмпіёнаў]] 6 лістапада 2019 году ў пераможнай сустрэчы супраць «[[Алімпіякос Пірэй|Алімпіякосу]]» (2:0)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20191108023704/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/bayern-munich-olympiacos-champions-league-live-line-ups-stats-lewandowski-7935 «Robert Lewandowski on target again as Bayern Munich down Olympiacos to reach UEFA Champions League last 16»]. Bundesliga.&lt;/ref&gt;. Дапамагла гульцу адсутнасьць [[Нікляс Зюле|Нікляса Зюле]] і [[Люкас Эрнандэс|Люкаса Эрнандэса]] праз атрыманыя пашкоджаньні. У першы ж [[Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па футболе 2019—2020 гадоў|сэзон 2019—2020 гадоў]] быў абраны пачаткоўцам сэзону Бундэсьлігі&lt;ref&gt;Decourcy, Mike (19.06.2020). [https://web.archive.org/web/20200622121642/https://www.sportingnews.com/ca/soccer/news/bayern-munichs-alphonso-davies-beats-tough-competition-to-bundesliga-rookie-of-the-year-award/1og62y10i90e1pmlavt88alnc «Bayern Munich’s Alphonso Davies beats tough competition to Bundesliga Rookie of the Year award»]. The Sporting News.&lt;/ref&gt;. Разам з клюбам канадзец дамогся трэблу, то бок здабыў разам з дружынай перамогу ў чэмпіянаце і [[Кубак Нямеччыны па футболе|кубка Нямеччыны]] і стаў пераможцам Лігі чэмпіёнаў.

== Дасягненьні ==
'''«Баварыя»''':
* [[Чэмпіянат Нямеччыны па футболе|Чэмпіён Нямеччыны]]: 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2025, 2026
* Уладальнік [[Кубак Нямеччыны па футболе|Кубка Нямеччыны]]: 2019, 2020, 2026
* Уладальнік [[Супэркубак Нямеччыны па футболе|Супэркубка Нямеччыны]]: 2020, 2021, 2022, 2026
* Пераможца [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Лігі чэмпіёнаў]]: [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2019—2020 гадоў|2020]]
* Уладальнік [[Супэркубак УЭФА|Супэркубка УЭФА]]: 2020
* Пераможца [[Клюбны чэмпіянат сьвету па футболе|клюбнага чэмпіянату сьвету]]: 2020

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Transfermarkt}}
* {{Soccerway}}
* {{Worldfootball}}

{{Склад ФК «Баварыя» Мюнхэн}}
{{Навігацыйная група
|назоў = Дэйвіс у складзе [[Зборная Канады па футболе|зборнай Канады]] на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]], [[Залаты кубак КОНКАКАФ|залатых кубках КОНКАКАФ]] і [[Кубак Амэрыкі па футболе|Кубках Амэрыкі]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Канада}};
|Канада на ЗК КОНКАКАФ-2017
|Канада на ЗК КОНКАКАФ-2019
|Канада на ЧС-2022
|Канада на КА-2024
|Канада на ЧС-2026
}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Дэйвіс, Альфонса}}
[[Катэгорыя:Канадзкія футбалісты]]</text>
      <sha1>02qvtukt36vne4rl9a176507m4ixsn4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нарбутава</title>
    <ns>0</ns>
    <id>260460</id>
    <revision>
      <id>2686166</id>
      <parentid>2591419</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:34:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Назва */</comment>
      <origin>2686166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9124" sha1="ntazdq0fj9qyuzz9iczyul1bk7ds484" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                             = Нарбутава
|Лацінка                           = Narbutava
|Статус                            = вёска
|Назва ў родным склоне             = Нарбутава
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = 
|Першыя згадкі                     = 
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Менская вобласьць|Менская]]
|Раён                              = [[Лагойскі раён|Лагойскі]]
|Сельсавет                         = [[Гайненскі сельсавет|Гайненскі]]
|Гарадзкі савет                    = 
|Старшыня гарвыканкаму             = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 24
|Год падліку колькасьці            = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Этнічны склад насельніцтва        = 
|Год падліку этнічнага складу      = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Крыніца колькасьці двароў         = 
|Паштовы індэкс                    = 
|СААТА                             = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 54
 |Шырата хвілінаў                  = 21
 |Шырата сэкундаў                  = 4
 |Даўгата градусаў                 = 27
 |Даўгата хвілінаў                 = 47
 |Даўгата сэкундаў                 = 5
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              = 
}}
'''Нарбу́тава'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}}&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]], каля вытоку ракі [[Грамніца|Грамніцы]]. Уваходзіць у склад [[Гайненскі сельсавет|Гайненскага сельсавету]] [[Лагойскі раён|Лагойскага раёну]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]].

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Нарбут (імя)}}

Нарпод, пазьней Нарпот або Нарбот (Norpod, Norpoth&lt;ref name=&quot;Dräger-2017-87&quot;&gt;Dräger K. Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 6. — Berlin; Boston, 2017. S. 87—88.&lt;/ref&gt;, Narbot&lt;ref name=&quot;Germain-2007-755&quot;&gt;Germain J., Herbillon J. Dictionnaire des noms de famille en Wallonie et à Bruxelles. — Bruxelles, 2007. [https://www.google.by/books/edition/Dictionnaire_des_noms_de_famille_en_Wall/4bYErd60g3YC?hl=ru&amp;gbpv=1&amp;dq=narbot+narbert&amp;pg=PA755&amp;printsec=frontcover P. 755].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://justitia-veritas.be/justitia-veritas/belgique/histoire/dictionnaire-noms-belges-woordenboek-belgische-familienamen/n/ N], Dictionnaire de tous les noms de famille belges&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Norpod#v=snippet&amp;q=Norpod&amp;f=false S. 1169].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Germain-2007-755&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Dräger-2017-87&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Нор (імя)|-нар- (-нор-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Нарэла]], [[Нарвід]], [[Нарымонт (імя)|Нарымунт]]; германскія імёны Narelo, Norvid, Normunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] nasjan 'захоўваць, ратаваць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] -neri 'уратаваньне, утрыманьне'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 187.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Бода|-буд- (-бод-)]]&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Нарбут азначае «захаваны корань»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 24.&lt;/ref&gt; (тое ж, што і імя [[Бутнар]]). Адпаведнасьць імя Нарбут германскаму імю Norpod сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 161.&lt;/ref&gt;. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Nierbota&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Нарбут германскаму імю Norpod сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 161.&lt;/ref&gt;. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Nierbota&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
* 1909 год — 44 чалавекі&lt;ref&gt;Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 131.&lt;/ref&gt;
* 2009 год — 24 чалавекі&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150629200220/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census/minskaja.htm Вынікі перапісу 2009 году ў Беларусі]&lt;/ref&gt;

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Гайненскі сельсавет}}
{{Лагойскі раён}}

[[Катэгорыя:Гайненскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Лагойскага раёну]]</text>
      <sha1>ntazdq0fj9qyuzz9iczyul1bk7ds484</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686169</id>
      <parentid>2686166</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:35:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Назва */</comment>
      <origin>2686169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8068" sha1="oxttfx6oprpwk3nac5bf3qyckuvo87p" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                             = Нарбутава
|Лацінка                           = Narbutava
|Статус                            = вёска
|Назва ў родным склоне             = Нарбутава
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = 
|Першыя згадкі                     = 
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Менская вобласьць|Менская]]
|Раён                              = [[Лагойскі раён|Лагойскі]]
|Сельсавет                         = [[Гайненскі сельсавет|Гайненскі]]
|Гарадзкі савет                    = 
|Старшыня гарвыканкаму             = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 24
|Год падліку колькасьці            = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Этнічны склад насельніцтва        = 
|Год падліку этнічнага складу      = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Крыніца колькасьці двароў         = 
|Паштовы індэкс                    = 
|СААТА                             = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 54
 |Шырата хвілінаў                  = 21
 |Шырата сэкундаў                  = 4
 |Даўгата градусаў                 = 27
 |Даўгата хвілінаў                 = 47
 |Даўгата сэкундаў                 = 5
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              = 
}}
'''Нарбу́тава'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}}&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]], каля вытоку ракі [[Грамніца|Грамніцы]]. Уваходзіць у склад [[Гайненскі сельсавет|Гайненскага сельсавету]] [[Лагойскі раён|Лагойскага раёну]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]].

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Нарбут (імя)}}

Нарпод, пазьней Нарпот або Нарбот (Norpod, Norpoth&lt;ref name=&quot;Dräger-2017-87&quot;&gt;Dräger K. Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 6. — Berlin; Boston, 2017. S. 87—88.&lt;/ref&gt;, Narbot&lt;ref name=&quot;Germain-2007-755&quot;&gt;Germain J., Herbillon J. Dictionnaire des noms de famille en Wallonie et à Bruxelles. — Bruxelles, 2007. [https://www.google.by/books/edition/Dictionnaire_des_noms_de_famille_en_Wall/4bYErd60g3YC?hl=ru&amp;gbpv=1&amp;dq=narbot+narbert&amp;pg=PA755&amp;printsec=frontcover P. 755].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://justitia-veritas.be/justitia-veritas/belgique/histoire/dictionnaire-noms-belges-woordenboek-belgische-familienamen/n/ N], Dictionnaire de tous les noms de famille belges&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Norpod#v=snippet&amp;q=Norpod&amp;f=false S. 1169].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Germain-2007-755&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Dräger-2017-87&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Нор (імя)|-нар- (-нор-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Нарэла]], [[Нарвід]], [[Нарымонт (імя)|Нарымунт]]; германскія імёны Narelo, Norvid, Normunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] nasjan 'захоўваць, ратаваць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] -neri 'уратаваньне, утрыманьне'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 187.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Бода|-буд- (-бод-)]]&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Нарбут азначае «захаваны корань»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 24.&lt;/ref&gt; (тое ж, што і імя [[Бутнар]]). Адпаведнасьць імя Нарбут германскаму імю Norpod сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 161.&lt;/ref&gt;. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Nierbota&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
* 1909 год — 44 чалавекі&lt;ref&gt;Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 131.&lt;/ref&gt;
* 2009 год — 24 чалавекі&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150629200220/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census/minskaja.htm Вынікі перапісу 2009 году ў Беларусі]&lt;/ref&gt;

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Гайненскі сельсавет}}
{{Лагойскі раён}}

[[Катэгорыя:Гайненскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Лагойскага раёну]]</text>
      <sha1>oxttfx6oprpwk3nac5bf3qyckuvo87p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мэгдзі Тарэмі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>260526</id>
    <revision>
      <id>2686055</id>
      <parentid>2672999</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:17:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6349" sha1="t2tvcvrqiin45b3ss16st4r2ildlcum" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Мэгдзі́ Тарэмі́''' ({{мова-fa|مهدی طارمی}}; {{Н}} 18 ліпеня 1992 году) — іранскі футбаліст, нападнік эмірацкага клюбу «[[Аль-Васл Дубай|Аль-Васл]]» і нацыянальнай [[зборная Ірану па футболе|зборнай Ірану]].

== Кар’ера ==
=== Клюбная ===
Пачынаў кар’еры ў малых клюбах Ірану, але пасьля [[Чэмпіянат Ірану па футболе 2014—2015 гадоў|сэзону 2014—2015 гадоў]] далучыўся да складу «[[Пэрсэпаліс Тэгеран|Пэрсэпаліса]]», падпісаўшы кантракт да чэрвеня 2016 году&lt;ref&gt;[http://www.varzesh3.com/news.do?itemid=1106060&amp;title=%D8%B7%D8%A7%D8%B1%D9%85%D9%8A_%D8%A8%D8%A7_%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D9%BE%D9%88%D9%84%D9%8A%D8%B3_%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AF_%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D9%84%D9%8A_%D8%A8%D8%B3%D8%AA «طارمی با پرسپولیس قرارداد داخلی بست :: ورزش سه»]. Varzesh 3.&lt;/ref&gt;. Ён дэбютаваў у матчы супраць «[[Нафт Тэгеран|Нафта]]», калі зьявіўся на пляцоўцы на апошніх хвілінах матчу, які скончыўся зь лікам 1:1. 15 жніўня 2014 году трапна пацэліў мяч у браму «[[Зоб Аган Фуладшэгр|Зоб Агану]]». Ягоны мяч стаўся адзіным у сустрэчы. 8 красавіка 2015 году Тарэмі забіў з пэнальці ў пераможным матчы супраць саудаўскага клюбу «[[Аль-Наср Рыяд|Аль-Наср]]» (1:0) у розыгрышы [[Ліга чэмпіёнаў АФК|Лігі чэмпіёнаў АФК]]. Хутка стаў найлепшым бамбардзірам клюбам. За выдатную гульню прыцягнуў увагу катарскага клюбу «[[Аль-Гарафа Доха|Аль-Гарафа]]». 23 ліпеня 2019 году падпісаў двухгадовы кантракт з партугальскім клюбам «[[Рыю Аві Віла-ду-Кондзі|Рыю Аві]]»&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190723093051/http://www.the-afc.com/news/afcsection/taremi-makes-portugal-move «Taremi makes Portugal move»]. AFC.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190723093052/https://en.mehrnews.com/news/147963/Mehdi-Taremi-joins-Portugal-s-Rio-Ave «Mehdi Taremi joins Portugal’s Rio Ave»]. Mehr News Agency.&lt;/ref&gt;. Адразу ж у першым матчы адзначыўся хет-трыкам 23 жніўня 2019 году. Пацярпеў ад дзеяньняў гульца клюба «[[Авіш (футбольны клюб)|Авіш]]»&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190823215137/https://tvi24.iol.pt/videos-liga/mehdi-taremi/video-o-hat-trick-de-mehdi-no-rio-ave-desp-aves «VÍDEO: o hat-trick de Mehdi no Rio Ave-Desp. Aves»]. TVI.&lt;/ref&gt;. Дэбютны сэзон Тарэмі скончыў з 18 галоў на сваім рахунку. Такі посьпех прывёў да набыцьця футбаліста клюбам «[[Порту (футбольны клюб)|Порту]]»&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210124034004/https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-nos/fc-porto/detalhe/taremi-oficializado-no-fc-porto-conheca-todos-os-detalhes-do-contrato?ref=Record%20mais_2BlocoAreasemDestaques «Taremi oficializado no FC Porto: conheça todos os detalhes do contrato»]. Record.&lt;/ref&gt;.

=== Міжнародная ===
Тарэмі дэбютаваў у складзе нацыянальнай [[зборная Ірану па футболе|зборнай Ірану]] ў матчы супраць [[зборная Ўзбэкістану па футболе|зборнай Узбэкістану]] ў таварыскім матчы 11 чэрвеня 2015 году. 3 верасьня 2015 году іранец забіў свае першыя галы пры вынішчальнай перамозе 6:0 над [[зборная Гуаму па футболе|зборнай Гуаму]] ў адборачным матчы чэмпіянату сьвету 2018 году.

== Дасягненьні ==
'''«Пэрсэпаліс»''':
* [[Чэмпіянат Ірану па футболе|Чэмпіён Ірану]]: 2017
* Уладальнік [[Супэркубак Ірану па футболе|Супэркубка Ірану]]: 2017

'''«Аль-Гарафа»''':
* Уладальнік [[Кубак зорак Катару па футболе|Кубка зорак Катару]]: 2019

'''«Порту»''':
* [[Чэмпіянат Партугаліі па футболе|Чэмпіён Партугаліі]]: 2022
* Уладальнік [[Кубак Партугаліі па футболе|Кубка Партугаліі]]: 2022, 2023, 2024
* Уладальнік [[Кубак футбольнай лігі Партугаліі|Кубка партугальскае лігі]]: 2023
* Уладальнік [[Супэркубак Партугаліі па футболе|Супэркубка Партугаліі]]: 2020, 2022

'''«Алімпіякос»''':
* Уладальнік [[Супэркубак Грэцыі па футболе|Супэркубка Грэцыі]]: 2025

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Transfermarkt}}
* {{Soccerway}}
* {{Worldfootball}}

{{Навігацыйная група
|назоў = Тарэмі ў складзе [[Зборная Ірану па футболе|зборнай Ірану]] на [[чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]] і [[Кубак Азіі па футболе|кубках Азіі]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Іран}};
|Іран на ЧС-2018
|Іран на АФК КА-2019
|Іран на ЧС-2022
|Іран на АФК КА-2023
|Іран на ЧС-2026
}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Тарэмі, Мэгдзі}}
[[Катэгорыя:Іранскія футбалісты]]</text>
      <sha1>t2tvcvrqiin45b3ss16st4r2ildlcum</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ко Ітакура</title>
    <ns>0</ns>
    <id>260994</id>
    <revision>
      <id>2686066</id>
      <parentid>2672927</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:32:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1950" sha1="rwq8qj8bawrn8q2asohkg4vg2x2owq1" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Ко Ітакура''' ({{мова-ja|板倉 滉}}; {{Н}} 27 студзеня 1997 году) — японскі футбаліст, цэнтральны абаронца і паўабаронца абарончага пляну нямецкага клюбу «[[Барусія Мёнхэнглядбах|Барусія]]» ([[Мёнхэнглядбах]]) і нацыянальнай [[зборная Японіі па футболе|зборнай Японіі]].

== Дасягненьні ==
'''«Кавасакі Франтале»''':
* [[Чэмпіянат Японіі па футболе|Чэмпіён Японіі]]: 2017

'''«Вэгалта Сэндай»''':
* Уладальнік [[Кубак імпэратара|Кубка імпэратара]]: 2018

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Transfermarkt}}
* {{Soccerway}}
* {{Worldfootball}}

{{Навігацыйная група
|назоў = Ітакура ў складзе [[Зборная Японіі па футболе|зборнай Японіі]] на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]], [[Кубак Азіі па футболе|Кубках Азіі]] і [[Кубак Амэрыкі па футболе|Кубках Амэрыкі]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Японія}};
|Японія на КА-2019
|Японія на ЧС-2022
|Японія на АФК КА-2023
|Японія на ЧС-2026
}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Ітакура, Ко}}
[[Катэгорыя:Японскія футбалісты]]
[[Катэгорыя:Японскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях]]
[[Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 году]]</text>
      <sha1>rwq8qj8bawrn8q2asohkg4vg2x2owq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кім Мін Джэ (футбаліст)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>261127</id>
    <revision>
      <id>2686109</id>
      <parentid>2673365</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:07:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Дасягненьні */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4299" sha1="bw6p3ja6w1fgcljsx7lkkkmqxaqu7st" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Кім Мін Джэ''' ({{мова-ko|김민재}}; {{Н}} 15 лістапада 1996 году) — паўднёвакарэйскі футбаліст, цэнтральны абаронца нямецкага футбольнага клюбу «[[Баварыя Мюнхэн|Баварыя]]» і нацыянальнай [[зборная Рэспублікі Карэя па футболе|зборнай Рэспублікі Карэя]], былы гулец італьянскага клюбу «[[Напалі Нэапаль|Напалі]]». Мімаходзь, ёсьць вядомы тым, што стаў найдаражэйшым футбалістам з Азіі ў гісторыі гэтага кшталту спорту з коштам трансфэру 50 мільёнаў эўра, абмінуўшы такім чынам [[Сёя Накадзіма|Сёю Накадзіму]], японскага футбаліста з турэцкага футбольнага клюбу «[[Антальяспор Анталья|Антальяспор]]», які дагэтуль трымаў рэкорд на кошт трансфэру 35 мільёнаў эўра &lt;ref&gt; [https://fcbayern.com/en/news/2023/07/fc-bayern-sign-minjae-kim-from-napoli «Minjae Kim: The dream of every footballer»]. Bundesliga.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; [https://www.sportskeeda.com/football/5-expensive-asian-players-football-history «5 most expensive Asian players in football history»]. ''Sportskeeda''. 21 July 2021. Retrieved 19 July 2023.&lt;/ref&gt;.
 
Раней далучыўся да нэапальскага клюбу, каб замяніць [[Каліду Кулібалі]], які сышоў у «[[Чэлсі Лёндан|Чэлсі]]». У другім месяцы свайго знаходжаньня ў Італіі абаронца быў абраны гульцом месяцу [[Сэрыя А|Сэрыі А]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220930131939/https://www.legaseriea.it/en/press/news/info/min-jae-kim-ea-sports-player-of-the-month-for-september-1 «Min-jae Kim EA Sports Player of the Month for September»]. Serie A.&lt;/ref&gt;. Да гэтага пасьпяхова выступаў у турэцкай [[Супэрліга чэмпіянату Турэччыны па футболе|Супэрлізе]], абараняючы колеры стамбулькага «[[Фэнэрбахчэ Стамбул|Фэнэрбахчэ]]». Вылучаецца высокім паказьнікам перамог у адзінаборствах, а таксама фізычнай сілай і хуткасьцю.

== Дасягненьні ==
'''«Чонбук Хёндэ Мотарз»''':
* [[Чэмпіянат Рэспублікі Карэя па футболе|Чэмпіён Рэспублікі Карэя]]: 2017, 2018

'''«Напалі»''':
* [[Чэмпіянат Італіі па футболе|Чэмпіён Італіі]]: 2023

'''«Баварыя»''':
* [[Чэмпіянат Нямеччыны па футболе|Чэмпіён Нямеччыны]]: 2025, 2026
* Уладальнік [[Кубак Нямеччыны па футболе|Кубка Нямеччыны]]: 2026
* Уладальнік [[Супэркубак Нямеччыны па футболе|Супэркубка Нямеччыны]]: 2025, 2026

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Transfermarkt}}
* {{Soccerway}}
* {{Worldfootball}}

{{Склад ФК «Баварыя» Мюнхэн}}
{{Навігацыйная група
|назоў = Кім у складзе [[Зборная Рэспублікі Карэя па футболе|зборнай Рэспублікі Карэя]] на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]] і [[Кубак Азіі па футболе|Кубках Азіі]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Рэспубліка Карэя}};
|Рэспубліка Карэя на АФК КА-2019
|Рэспубліка Карэя на ЧС-2022
|Рэспубліка Карэя на АФК КА-2023
|Рэспубліка Карэя на ЧС-2026
}}

[[Катэгорыя:Паўднёвакарэйскія футбалісты]]</text>
      <sha1>bw6p3ja6w1fgcljsx7lkkkmqxaqu7st</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ягайла (імя)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>263265</id>
    <revision>
      <id>2686172</id>
      <parentid>2684306</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:40:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Паходжаньне */</comment>
      <origin>2686172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52680" sha1="ppzof86felqtt99k71tz1pdn0i07bnv" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Яґайла
|лацінка          = Jagajła / Jahajła
|арыгінал         = Aggalo (Egelo)
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Агі|Аgi]] + [[Гайла (імя)|Galo]] &lt;br&gt; [[Агі|Аgi]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -л- (-l-)}}
|варыянт          = Ягейла, Агела, Ягала, Ягела, Агайла, Акайла, Якейла, Агель, Огель, Ягель, Ягаль, Якела, Якель, Ягіл
|вытворныя        = [[Агіла]], [[Эйгела]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Ягайла''' (''Ягейла'', ''Ягала'', ''Ягела'', ''Ягель'', ''Ягаль'', ''Якейла'', ''Якела'', ''Ягіл''), '''Агайла''' (''Агела'', ''Агель'', ''Акайла'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Агала, Агела, Егела, Агел, Егел або Егіла, пазьней Эгела, Эгель або Ягель (Aggalo&lt;ref name=&quot;Francovich-Onesti-1999-251&quot;&gt;Francovich-Onesti N. Vestigia longobarde in Italia (568—774). Lessico e antroponimia. — Roma, 1999. P. 251.&lt;/ref&gt;, Agella, Agela, Agello&lt;ref name=&quot;Morlicchio-1990-115&quot;&gt;Morlicchio E. Onomastica germanica in Italia meridionale // Dictionnaire historique des noms de famille romans. — Tübingen, 1990. P. 115.&lt;/ref&gt;, Agelo&lt;ref&gt;Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. — Wien, 1987. S. 13.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Khallieva Boiché O. Imja et Name, Aux sources de l’anthropnymie germanique, anglo-saxonne et slave. — Presses de l’université Paris-Sorbonne, 2015. P. 341.&lt;/ref&gt;, Egelo&lt;ref&gt;Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 99.&lt;/ref&gt;, Agel, Aegel&lt;ref&gt;Gantier V. La langue, les noms et le droit des anciens Germains. — Berlin 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=qmRHAAAAYAAJ&amp;q=Aegel#v=snippet&amp;q=Aegel&amp;f=false P. 130, 279].&lt;/ref&gt;, Egel&lt;ref&gt;Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=4eA8AQAAIAAJ&amp;q=Egel#v=snippet&amp;q=Egel&amp;f=false S. 19].&lt;/ref&gt;, Egila, Ecgela&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 118.&lt;/ref&gt;, Eagele&lt;ref&gt;Winkler J. Friesche naamlijst (Onomasticon Frisicum). — Leeuwarden, 1898. [https://books.google.by/books?redir_esc=y&amp;hl=ru&amp;id=L-7gyAEACAAJ&amp;q=Eagele#v=snippet&amp;q=Eagele&amp;f=false S. 76].&lt;/ref&gt;, Egel&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=%40Agelo+Egel#v=snippet&amp;q=%40Agelo%20Egel&amp;f=false S. 28].&lt;/ref&gt;, Eggel&lt;ref&gt;Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=i13cviZ0xYoC&amp;q=Eggel#v=snippet&amp;q=Eggel&amp;f=false S. 17].&lt;/ref&gt;, Eggeli&lt;ref&gt;Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DgdXAAAAcAAJ&amp;q=Eggeli#v=snippet&amp;q=Eggeli&amp;f=false S. 14, 163, 714].&lt;/ref&gt;, Jagel&lt;ref&gt;Dijkstra W. Friesch woordenboek (Lexicon frisicum). — Leeuwarden, 1911. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=rjU1_4IcvqcC&amp;q=%40Jagel#v=snippet&amp;q=%40Jagel&amp;f=false S. 190].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 43.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Morlicchio-1990-115&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Francovich-Onesti-1999-251&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Агі|ег- (аг-, ек-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Ягвін]], [[Ягінт]], [[Ягоўд]]; германскія імёны Egwinus, Egind, Egold) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] agis 'страх' або agja 'вастрыё, меч'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 39.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Апроч таго, у старажытных германскіх імёнах шырока бытаваў антрапанімічны суфікс-пашыральнік з элемэнтам -л- (-l-)&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=personennamen+ulus+olus#v=snippet&amp;q=personennamen%20ulus%20olus&amp;f=false S. 987—992]&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Ягайла германскаму імю Agilo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1948-101&quot;&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 86.&lt;/ref&gt;.

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскую]] этымалёгію імёнаў [[Ліцьвіны|літоўскіх князёў і баяраў]], імя Ягайла складаецца з асноваў -я- (імёны ліцьвінаў [[Явіл]], [[Ягерд]], [[Ямант|Ямунт]]; германскія імёны Jovila, Jogärdh, Jomund), якая паходзіць ад гоцкага ja, jah 'сапраўды'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.&lt;/ref&gt; (таксама адзначаецца іменная аснова а-, якая паходзіць ад старагерманскага *ana- з падобным значэньнем&lt;ref&gt;Peterson L. Nordiskt runnamnslexikon. — Institutet för språk och folkminnen, 2007.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nordicnames.de/wiki/ANA ANA], Nordic Names&lt;/ref&gt;), і -гайл- (-гал-, -гел-). Такім парадкам, імя Ягайла азначае «сапраўды жвавы»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17, 19, 26.&lt;/ref&gt;. У гістарычным [[германцы|германскім]] ([[Готы|гоцкім]]) арэале адзначалася імя Jogello&lt;ref&gt;Croniche degli ordini instituiti dal p.s. Francesco. P. 4, T. 2. — Napoli, 1680. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=BUfFQ2O6_m4C&amp;q=jogello#v=snippet&amp;q=jogello&amp;f=false P. XXI].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gloriose memorie delle vite, e fatti illustri delli sommi pontefici, e cardinali assonti dal serafico Ordine di s. Francesco al governo di S. Chiesa romana. — Treviso, 1703. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=52cqhv_Qw_oC&amp;q=jogello#v=snippet&amp;q=jogello&amp;f=false 39, 46, 73, 88, 89].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Giardino Serafico Istorico Fecondo Di Fiori, E Frutti Di Virtù, Di Zelo, E Di Santità Nelli trè Ordini instituiti dal Gran Patriarca de Poveri S. Francesco. — Venezia, 1710. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=wDE_AAAAcAAJ&amp;q=jogello#v=snippet&amp;q=jogello&amp;f=false P. 402, 456, 458].&lt;/ref&gt; (Iagellus&lt;ref&gt;Nuclei historiæ universalis, cum sacræ, tum prophanae, ad dies, annosque relatæ, auctarium, etc. — Görlini, 1658. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=_KARvRevhxwC&amp;q=Iagellus#v=snippet&amp;q=Iagellus&amp;f=false P. 430].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;L·mer-eniauto-genea-chorographias nucleus, insignis lectionis variae fructu locuples. Historiae cùm sacrae tùm prophanae cognitione compendiosissima atque utilissima praegnans. — Ulmae, 1672. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=rUzrINP42e4C&amp;q=Iagellus#v=snippet&amp;q=Iagellus&amp;f=false P. 1].&lt;/ref&gt;, Jogallus&lt;ref&gt;Catalog der Stadtbibliothek in Zürich. Bd. 2. — Zürich, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=xxEvJybS9hwC&amp;q=Jogallus#v=snippet&amp;q=Jogallus&amp;f=false S. 849].&lt;/ref&gt;).

Гісторык [[Павал Урбан]] у сваёй кнізе «Старажытныя ліцьвіны» на падставе пэўных славянскіх адпаведнікаў (у тым ліку імя Івайла, якое меў вядомы баўгарскі народны герой) не адкідае магчымасьці [[Славянскія мовы|славянскага]] паходжаньня імя Ягайла&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 52.&lt;/ref&gt;. Разам з тым, пры тлумачэньні элемэнту -гайла ён праводзіць паралель з індаэўрапейскім назовам gail, які ўжываўся ў значэньні 'высакародны', 'заўзяты', 'магутны', 'палкі', 'сьветлы', 'слаўны', кельцкім g(h)al — 'магчы', стараверхнянямецкім helid 'герой', стараірляндзкім giall — 'высакародны нашчадак', сярэдневерхненямецкіі geil (gail) — 'бадзёры', 'вясёлы', 'гарэзьлівы', 'жвавы', 'палкі', старапрускім gaylis — 'белы', 'сьветлы'. Адсюль, у прыватнасьці, імя Ягайла паводле меркаваньня Паўла Ўрбана (з улікам hоge — 'важны', 'высокі', 'вялікі', 'высокародны' ды інш.) — «Ja-gailo — Jag-gailo — Hog-gailo» — значыла, імаверна, «Вялікі славай» або «Сьветлы славай»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 208.&lt;/ref&gt;. Падобнае тлумачэньне прыводзіць і гісторык беларускай літаратуры [[Алесь Бразгуноў]], які перакладае імя Ягайла як «Высокі славай», «Высакародны»&lt;ref&gt;Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі ({{Менск (Мінск)}}, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 209—213.&lt;/ref&gt;.

З нагоды летувіска-[[Балтыйскія мовы|балтыйскіх]] этымалёгіяў імя Ягайла{{Заўвага|У рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] зьявілася тлумачэньне імя Ягайла ({{мова-lt|Jogáila|скарочана}}) ад [[Летувіская мова|летувіскіх]] словаў ''jóti'' 'ехаць конна' і нібы застарэлага, але на зафіксаванага ў летувіскіх слоўніках і тэкстах ''gáilas'' 'моцны' (дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што дзеля гэтага тлумачэньня летувіскія дасьледнікі ад пачатку выкарыстоўвалі сучаснае ''galia'' 'моц', што прыводзіла да перакручваньня імя Ягайлы — імя князя мусіла б гучаць як «Ёгаля»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.&lt;/ref&gt;). Падобнае тлумачэньне яшчэ ў сярэдзіне XIX ст. высунуў летувіс Даўгдарыс у газэце «[[Tygodnik Petersburski]]» (ад 18 ліпеня 1850 году)&lt;ref&gt;Tygodnik Petersburski. Nr. 54, 1850. S. 353.&lt;/ref&gt;, тым часам у часопісе Міністэрства народнай асьветы (красавік 1850 году) летувіскі аўтар Даніла прапаноўваў перакладаць гэтае імя як «калі жаль» ад ''jei'' (я) 'калі' і ''gailis'' (га́йліс) 'жаль'&lt;ref&gt;Данилло Н. Значение некоторых имен литовских князей и названий местностей Литвы // Журнал Министерства народного просвещения. Т. 66. — СПб., 1850. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ohYFAAAAYAAJ&amp;q=%22%D0%B5%D1%81%D0%BB%D0%B8+%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D1%8C%22#v=snippet&amp;q=%22%D0%B5%D1%81%D0%BB%D0%B8%20%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D1%8C%22&amp;f=false С. 152].&lt;/ref&gt;. Усе гэтыя тлумачэньні народжаны на [[Віленскае ваяводзтва|Віленшчыне]] лінгвіст [[Уладзіслаў Юргевіч]] вызначыў як «кур’ёзныя»&lt;ref&gt;Юргевич В. Опыт объяснения имён литовских князей // Чтения в императорском обществе истории и древностей российских. Кн. 3. — М., 1883. С. 28.&lt;/ref&gt;, кур’ёзнымі азначыў летувіскія тлумачэньні імя Ягайлы і францускі лінгвіст [[Раймонд Шмітляйн]]&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1948-101&quot;/&gt;, тым часам большасьць сучасных навукоўцаў лічыць іх неверагоднымі&lt;ref name=&quot;kapylou&quot;&gt;[[Ігар Капылоў|Капылоў І.]] [http://csl.bas-net.by/press-nan/2012/08/08_yagaily.pdf Ягайлы] // [[Звязда]]. 8 жніўня 2012 г.&lt;/ref&gt;}} ды іншых імёнаў вялікіх князёў літоўскіх гісторык [[Уладзімер Аляксеевіч Арлоў|Уладзімер Арлоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што летувіскіх формаў гэтых імёнаў («Вітаўтас», «Альгірдас» і пад.) немагчыма знайсьці ані ў замежных, ані ва ўласных дакумэнтах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]&lt;ref name=&quot;Arlou-2012-158&quot;&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 158.&lt;/ref&gt;.

У Польшчы гістарычна адзначаўся антрапонім Jagiełowic&lt;ref&gt;Słownik historyczno-etymologiczny antroponimów ziemi chełmskiej (XVI—XVII wiek). — Warszawa, 2017. S. 123.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя ''Jagil''&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Jagil#v=snippet&amp;q=Jagil&amp;f=false S. 38].&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаецца прозьвішча Ягеловіц (Jagelowitz)&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 142.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Jagel'' (29 верасьня 1379 году&lt;ref&gt;[http://starbel.by/dok/d049.htm Договор о перемирии на 10 лет между ВКЛ и Тевтонским орденом (1379)]{{Недаступная спасылка|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;, 31 траўня 1380 году&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210514173543/http://starbel.by/dok/d085.htm Договор между в.к.л. Ягайлом и великим магистром Тевтонского ордена Винрихом фон Книпроде (1380)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Codex diplomaticus Lithuaniae, 1253—1433. — Vratislaviae, 1845. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=G-ItQP7DyhkC&amp;q=Jagel#v=snippet&amp;q=Jagel&amp;f=false P. 53, 55].&lt;/ref&gt;, [[Хроніка Віганда]]&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8H8OAAAAYAAJ&amp;q=Jagel#v=snippet&amp;q=Jagel&amp;f=false S. 604—607, 611, 613—614, 617—619, 627—629, 631, 641].&lt;/ref&gt;, па 1409 і да 1416 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=0jchAQAAMAAJ&amp;q=Jagel#v=snippet&amp;q=Jagel&amp;f=false S. 997, 1025—1026, 1028].&lt;/ref&gt;); ''Iagillo'' (27 лютага 1380 году)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210514173937/http://starbel.by/dok/d087.htm Договор между в.к.л. Ягайлом и магистром Ливонии Вильгельмом фон Фримерсхаймом (1380)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''Jagal'' (6 ліпеня 1382 году&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20230202044559/http://starbel.by/dok/d094.htm Бражольский договор о перемирии между ВКЛ и Тевтонским орденом (июль 1382)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;, 31 кастрычніка 1382 году&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210511071118/http://starbel.by/dok/d090.htm Договор между ВКЛ и Тевтонским орденом о передаче части Жемайтии за рекой Дубисой (1382)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Codex diplomaticus Lithuaniae, 1253—1433. — Vratislaviae, 1845. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=G-ItQP7DyhkC&amp;q=%22Wir+Jagal%22#v=snippet&amp;q=%22Wir%20Jagal%22&amp;f=false P. 56—57, 59].&lt;/ref&gt;, [[Мэмарыял Вітаўта]]&lt;ref&gt;Лицкевич О. В. «Летописец великих князей литовских» и «Повесть о Подолье»: опыт комплексного критического разбора. — СПб., 2019. С. 263—266.&lt;/ref&gt;); ''Jagalo'' (1385 год); ''Jagel dey gracia rex in Lettow'' (пячаць да 1386 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 207.&lt;/ref&gt;; ''dominus Jagalo'' (11 студзеня 1386 году)&lt;ref&gt;Codex diplomaticus Poloniae. T. 3. — Varsaviae, 1858. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=GVVfAAAAcAAJ&amp;q=Jagalo#v=snippet&amp;q=Jagalo&amp;f=false P. 338].&lt;/ref&gt;; ''Jagello''{{Заўвага|Паводле [[Паходжаньне караля Ягайлы і Вітаўта, князёў Літвы|Origo regis Jagyelo et Wytholdi ducum Lithuanie]]}} або ''Якгаило'', ''Ягаило''{{Заўвага|Паводле [[Віленскі летапіс|Віленскага сьпісу]]}} ([[Летапісец вялікіх князёў літоўскіх]]); ''dictum Iagel in [[Ліцьвіны#Літоўская мова|Lytwanico]]'' ([[De magna strage]])&lt;ref&gt;Pomniki dziejowe Polski. T. 4. — Lwów, 1884. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=1vYJz9XLa4UC&amp;q=dictum+Iagel+in+Lytwanico#v=snippet&amp;q=dictum%20Iagel%20in%20Lytwanico&amp;f=false S. 46].&lt;/ref&gt;; ''Ягайло''&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=QUoPAQAAMAAJ&amp;q=%D0%AF%D0%B3%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D0%B3%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE&amp;f=false С. 72, 75—76, 78, 83, 94—95, 99, 113].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 5. — СПб., 1851. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=gc5hAAAAcAAJ&amp;q=%D0%AF%D0%B3%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D0%B3%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE&amp;f=false с. 235—236, 242, 245, 258, 262].&lt;/ref&gt; або ''Ягайло Олгердовичь''&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=QUoPAQAAMAAJ&amp;q=%D0%9E%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C+82#v=snippet&amp;q=%D0%9E%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C%2082&amp;f=false С. 81—82].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 5. — СПб., 1851. С. 238, 242, 264.&lt;/ref&gt; ([[Наўгародзкі чацьверты летапіс]] і [[Сафійскі першы летапіс]]); ''Iagali Gyediroczsky''&lt;ref&gt;Бучинський Б. Кілька причинків до часів вел. князя Свитригайла (1430—1433) // ЗНТШ. Т. 76. — Львів, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ieU7h4YBiV0C&amp;q=Gyediroczsky#v=snippet&amp;q=Gyediroczsky&amp;f=false С. 136].&lt;/ref&gt;, ''Iageli Gedoroczsky''&lt;ref&gt;Бучинський Б. Кілька причинків до часів вел. князя Свитригайла (1430—1433) // ЗНТШ. Т. 76. — Львів, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ieU7h4YBiV0C&amp;q=Iageli+Gedoroczsky#v=snippet&amp;q=Iageli%20Gedoroczsky&amp;f=false С. 135].&lt;/ref&gt; ([[Чартарыйскае замірэньне|1 верасьня 1431 году]]); ''Goyulus et Yagallo Gedroitorum [sigilla]'' ([[Троцкая унія|20 студзеня 1433 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 94.&lt;/ref&gt;; ''s[igilla] Micolai als Yagal''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 101.&lt;/ref&gt;, ''Jagiel Gedwodsky''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 105.&lt;/ref&gt; ([[Гарадзенская ўмова|27 лютага 1434 году]]); ''Якгойла'' (8 траўня 1466 году)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1, ч. 1, т. 1. — СПб., 1910. [https://books.google.by/books?id=CAI5AQAAMAAJ&amp;pg=RA3-PA75&amp;dq=%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B9%D0%BB%D1%83&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjzr_eVxY79AhUVgv0HHUaHDTYQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B9%D0%BB%D1%83&amp;f=false С. 76].&lt;/ref&gt;; ''кгедроитскыи паны у головах… Юшко Якгаилович'' (1469—1477 гады)&lt;ref&gt;Ivoška D., Ryčkov A. Brėžiant Vyžuonų ribą: šiaurės rytų Lietuvos XV a. asmenvardžiai ir (ne)pamirštas) kelias // Acta Linguistica Lithuanica. XCI, 2024. P. 35.&lt;/ref&gt;; ''Петко Якгоиловичъ'' (13 верасьня 1492 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} С. 70.&lt;/ref&gt;; ''nobilibus viris… [[Альбэрт|Alberto]] Jagelowycz'' (8 траўня 1496 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 515.&lt;/ref&gt;; ''sub rege Poloniae Vladislao alias Jageylo'' (24 ліпеня 1499 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 128.&lt;/ref&gt;; ''Ego Gregorius Jakieylowicz'' (12 жніўня 1500 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 557.&lt;/ref&gt;; ''Jagiejło… Jagojło… Jagieło'' ([[Хроніка Быхаўца]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 141—145.&lt;/ref&gt;; ''людеи наших [[Стаклішкі|Стоклишского]] повета… а Мика Якгеиловича'' (19 студзеня 1515 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 207.&lt;/ref&gt;; ''людеи наших [[Бірштаны|бирштанъцов]]… а Якуба Якгелловича'' (10 жніўня 1516 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 349.&lt;/ref&gt;; ''чоловеков тяглыхъ у [[Эйрагола|Оирякголском]] волости… а Якгеиловичов'' (30 траўня 1517 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 337.&lt;/ref&gt;; ''люди нашы [[Горадня|Городенъское]] волости… Андрушка Якгоиловича'' (1 студзеня 1519 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|11к}} P. 75.&lt;/ref&gt;; ''подалъ на то трехъ светковъ: человека пана старосты Жомоитского наимя [[Рамейка|Ромейка]] Якойловича'' (4 лютага 1520 году)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=egA5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%98%D0%BA%D0%BE%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%98%D0%BA%D0%BE%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 1398].&lt;/ref&gt;; ''homines… Jagelo'' (28 траўня 1522 году)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 74.&lt;/ref&gt;; ''з Мемижи… Григорои Яжеилович'' (1524—1566 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 89.&lt;/ref&gt;; ''Богдан Якгоилович''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 69.&lt;/ref&gt;, ''Григорко Якгоилович''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 70.&lt;/ref&gt;, ''Лукашъ Огеловичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 94.&lt;/ref&gt;, ''Юрага Якгоиловичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 78.&lt;/ref&gt;, ''Матеевая Якголовича''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 100.&lt;/ref&gt; (1528 году); ''бояре [[Трокі|троцкие]] Якгеловичы'' (13 жніўня 1533 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|227к}} P. 34.&lt;/ref&gt;; ''з [[Бірштаны|Бирштан]]… Томко Якгеилович'' (1533—1535 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 30.&lt;/ref&gt;; ''Стан Екелович'' (1537 год)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 25.&lt;/ref&gt;; ''Мицко Якгейлович… Стан Якгелович'' (1537—1538 гады)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 160, 193.&lt;/ref&gt;; ''село Суръвиловъское, а в ономъ селе тыи люди… Олехъно Акаиловичъ'' (23 траўня 1539 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|20к}} P. 263.&lt;/ref&gt;; ''село Якгейлишки… село Якгейловичи… Войтко Якгейловичъ'' (1554 год)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 8. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=J2dcAAAAcAAJ&amp;q=%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&amp;f=false С. 36, 47, 63].&lt;/ref&gt;; ''Янъ Анъдреевичъ Якгеловича'' (1565 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 189.&lt;/ref&gt;; ''Матей Якгеловичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B9+%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%22#v=snippet&amp;q=%22%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B9%20%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%22&amp;f=false С. 586].&lt;/ref&gt;, ''Янъ Андреевичъ Якгейловичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A+591#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%20591&amp;f=false С. 591].&lt;/ref&gt;, ''з Якгойловичъ въ повете Троцкомъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 652].&lt;/ref&gt;, ''Лавринъ Мартиновичъ Якгейло… з села Якгейловичь''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%BE#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%BE&amp;f=false С. 653].&lt;/ref&gt;, ''Лавринъ Якгеловичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%9B%D0%B0%D0%B2%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%22#v=snippet&amp;q=%22%D0%9B%D0%B0%D0%B2%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%8A%20%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%22&amp;f=false С. 734].&lt;/ref&gt;, ''Петръ Якгеловичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D1%8A+%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%22#v=snippet&amp;q=%22%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D1%8A%20%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%22&amp;f=false С. 735].&lt;/ref&gt;, ''Стась Якгейловичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 797.&lt;/ref&gt;, ''Станиславъ Якгело''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1096.&lt;/ref&gt; (1567 год); ''земяном повету ковенского… з роду Янвилов с Пядев… Стасю Якгеиловичу… з роду Уркшевичовъ… Григоръю Якгелевичу… з роду Милошевичов… Петру Якгеиловичу'' (15 верасьня 1568 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Archyvinės smulkmenos // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 415—416.&lt;/ref&gt;; ''Ягейла… Ягелла'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 62—70.&lt;/ref&gt; ''Balcer Jagieło''&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 303, 305.&lt;/ref&gt;, ''Jan Jagiłł''&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 327.&lt;/ref&gt; ([[Кейданская унія|20 кастрычніка 1655 году]]); ''Piotr Iagieła'' (4 красавіка 1657 году)&lt;ref&gt;Глінскі Я. Рэестр зямян Слуцкага і Капыльскага княстваў 1657 году // Архіварыус. Вып. 21, 2023. С. 78.&lt;/ref&gt;; ''folwark Jagiełowicze alias Sluszkowszczyzna w [[Лідзкі павет|pow. lidzkim]]'' (18 сакавіка 1658 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|131к}} S. 122.&lt;/ref&gt;; ''mieszczanie do plebaniej płungiańskiej należący… Adam Jegielewicz'' (1675—1677 гады)&lt;ref&gt;Žemaičių vyskupijos vizitacija 1675—1677 m. // Fontes Historiae Lituaniae. Vol. X, 2011. P. 70.&lt;/ref&gt;; ''Samuel Iagielewicz'' (1702 год)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/pasvalio_sant_1697-1705.html Pasvalio Šv. Jono Krikštytojo parapijos jungtuvių įrašai 1697—1705 m.], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Samuel Egielewicz'' (жнівень 1706 году)&lt;ref&gt;Kaminskas-Krinčius A. Seniausiosios išlikusios originalios 1705—1726 m. Stakliškių bažnyčios krikšto metrikų knygos fragmento (1705—1710) publikacija. Bibliotheca Lituana. T. 2 (2012). P. 460.&lt;/ref&gt;; ''Jagielowszczyzna… Jagieły'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Marianna Jagieło'' (1751 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Jagie%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Ostrowiec], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Katarzyna Jagielewicz'' (1756 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=12225&amp;search_lastname=&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;searchtable=&amp;rpp1=550&amp;rpp2=50 Bobty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Ludwika Jagiełło'' (1767 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Jagie%C5%82%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Surwiliszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Piotr z Jagiełło Jagiełowicz, rotm. pow. kow.'' (22 траўня 1767 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 213.&lt;/ref&gt;; ''Kazimierz Ogayłło'' (1803 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=23lt&amp;rid=D&amp;search_lastname=Ogay%C5%82lo&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Wilno św. Kazimierza], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Magdalena Agełowicz'' (1806 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Age%C5%82owicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Smołwy], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Klemens Jan Agiel''&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Agiel&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=&amp;ordertable= Grodno św. Franciszka Ksawerego (Fara)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, ''Marcin Ogiel''&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=10pl&amp;rid=D&amp;search_lastname=Ogiel&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Bakałarzewo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt; (1820 год); ''Oggel Albert. Jul. Lithuan.'' (1825 год)&lt;ref&gt;Die Matrikel der Albertus-Universität zu Königsberg i. Pr. 1544—1829. Bd. 2: Die Immatrikulationen von 1657—1829. — Leipzig, 1911/1912. S. 754.&lt;/ref&gt;; ''Bartłomiej Agel'' (1826 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Agel&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Iszczołna], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Piotr Agiełło'' (1832 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Agiel&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=&amp;ordertable= Grodno św. Franciszka Ksawerego (Fara)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Jagiełowicz'' (1861 год)&lt;ref&gt;[https://genealogia.lt/pdfs/werki_1861.pdf Spis miejscowości oraz nazwisk mieszkańców parafii werkowskiej w 1861 r.], Genealogia Wileńszczyzny&lt;/ref&gt;; ''Jacub Jagiello'' (1863 год)&lt;ref&gt;[https://oldpomnik.by/2016/05/31/jacub-jagiello/ Jacub Jagiello i Julia z Kroszczynskich (Якуб Ягелло и Юлия Крощинская)], Старые памятники в Слуцке&lt;/ref&gt;; ''Anna Jagiełowa'' (30 чэрвеня 1884 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 164.&lt;/ref&gt;; ''Іоgелло'' (1889 год)&lt;ref&gt;Гурская Ю., Вайткявичус В. Балтийское наследие в Восточной Беларуси: новые исторические и лингвистические данные об Обольцах // Acta Baltico-Slavica. Nr. 32 (2008). С. 19.&lt;/ref&gt;; ''Wojciech Jagiełłówicz'' (1889 год)&lt;ref&gt;[https://genealogia.okiem.pl/zdjecie/53481/jagiellowicz-wojciech-1889 Cmentarze — Litwa &gt; Wędziagoła Vandžiogala Litwa &gt; Jagiełłówicz Wojciech 1889], Genealogia Polaków — portal genealogiczny&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Найранейшая (паводле [[Казімер Буга|Казімера Бугі]]&lt;ref&gt;Būga K. Apie lietuvių asmens vardus. — Vilnius, 1911. P. 32.&lt;/ref&gt;) фіксацыя [[Летувізацыя|летувізаванай]] формы адзначаецца ў 1562 годзе — ''Baczus Jagielaytis''&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 25. — Вильна, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=IOYDAAAAYAAJ&amp;q=Baczus+Jagielaytis#v=snippet&amp;q=Baczus%20Jagielaytis&amp;f=false С. 48].&lt;/ref&gt;; у летувіскамоўным тэксьце 1589 году фіксуецца ў форме ''Jogėla''&lt;ref&gt;Linguistica Baltica. Vol. 3: 1994. [https://books.google.by/books?id=PwUqAQAAIAAJ&amp;q=%22Jog%C4%97la+Eigennamen%22&amp;dq=%22Jog%C4%97la+Eigennamen%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjHgc6L9fuIAxXl8LsIHY8vLN4Q6AF6BAgIEAI 89].&lt;/ref&gt;}}.

== Носьбіты ==
* [[Ягайла]] (1352—1434) — [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікі князь літоўскі]] (1377—1381, 1382—1392), кароль польскі (1386—1434)
* Ягайла Гедройцкі — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які прывесіў да акту [[Троцкая унія|Троцкай уніі]] (1433 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 91.&lt;/ref&gt; пячаць з рускім надпісам «ЯКГАІЛОВА»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 205.&lt;/ref&gt;
* Пётар (Пецька) Ягайлавіч — літоўскі баярын, які ажаніўся з дачкой [[Радзівіл Осьцікавіч|Радзівіла Осьцікавіча]] Ганнай&lt;ref name=&quot;Piatraskas-2014-215&quot;&gt;{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 215.&lt;/ref&gt;
* Ягайла — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1466 годзе
* Багдан Ягайлавіч — [[Рудаміна|рудамінскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Рыгорка Ягайлавіч — [[Меміж|меміскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Лукаш Агелавіч — [[Астрына|астрынскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Юрага Ягайлавіч — [[Гедройцы (мястэчка)|гедройцкі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Мацеевая Ягалавіча — [[Упіцкі павет|упіцкая]] баярыня, якая ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* [[Стана|Стан]] Якелавіч — жыхар [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], які ўпамінаецца ў 1537—1538 гадох&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&amp;q=%22%D0%95%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%22&amp;dq=%22%D0%95%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwichOrahtWCAxXr0QIHHRgVB30Q6AF6BAgHEAI P. 397].&lt;/ref&gt;
* Дзьмітры Ягела — [[вількамір]]скі зямянін, які ўпамінаецца ў 1620 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 9. ― Вильна, 1912. С. 364, 378.&lt;/ref&gt;
* Казімер Ягеловіч — [[Вільня|віленскі]] кравец, які ўпамінаецца ў 1692 годзе&lt;ref&gt;Frejlich K. Pod przysądem horodnictwa wileńskiego. O jurydyce i jej mieszkańcach w XVII wieku. — Toruń, 2022. S. 163.&lt;/ref&gt;
* Казімер, Міхал і Юры Ягелы — шляхцічы [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]] на 1780 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Лидского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2013. С. 197.&lt;/ref&gt;
* Антон, Казімер і Тамаш Якелі — жыхары [[Вільня|Вільні]] на 1906 год&lt;ref&gt;Список лиц, пользующихся правом участия в выборах в Государственную Думу по 2-му избирательному участку г. Вильны. — Вильна, 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=5GsNAAAAIAAJ&amp;q=%D0%AF%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%8C#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%8C&amp;f=false С. 84].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Список лиц, пользующихся правом участия в выборах в Государственную Думу по 1-му избирательному участку г. Вильны. — Вильна, 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=y2sNAAAAIAAJ&amp;q=%D0%AF%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%8C#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%8C&amp;f=false С. 143].&lt;/ref&gt;
* Іван Ягела — праваслаўны з [[Слонімскі павет (Гарадзенская губэрня)|Слонімскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №84 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://www.svrt.ru/1914/0-books/0081-0100.pdf#page=60&amp;view=FitBV С. 1340].&lt;/ref&gt;
* Іван Ягела — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Дзісна|Дзісны]] на 1912 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 61 Виленских Губернских Ведомостей, 1912. С. 17.&lt;/ref&gt;
* Казімера, Леаніда, Людміла і Ўладзіслаў Ягелы — беларусы-ўцекачы ў [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;[https://db.zhnivo.com/by/belarus-genealogical-databases/ ОГАЧО], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Іван Ягаловіч (1903—?) — беларус з [[Маладэчна]]&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_vpp1980396015/?backurl=%2Fheroes%2F%3Fadv_search%3Dy%26last_name%3D%D0%AF%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%26first_name%3D%26middle_name%3D%26date_birth_from%3D%26static_hash%3D37197a11c8a294cb43f200743d169fd4b3573f3600cdbc1aa8742bd494516397v3%26place_birth_ids%3D40834%26division_ids%3D%26division_rod_ids%3D%26rank_group_ids%3D%26collection%3D%26award_ids%3D%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apdv_kart_in%3Apdv_kart_in_inostranec%3Apamyat_voenkomat%3Apotery_vpp%3Apamyat_zsp_parts%3Akld_ran%3Akld_bolezn%3Akld_card%3Akld_upk%3Akld_vmf%3Akld_partizan%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_kartoteki%3Apotery_rvk_extra%3Apotery_isp_extra%3Asame_doroga%3Asame_rvk%3Asame_guk%3Apotery_knigi_pamyati%26page%3D1%26grouppersons%3D1%26place_birth%3D%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%A1%D0%A1%D0%A0%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F&amp; Яголович Иван Васильевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Міхал Ягаловіч (1919—?) — беларус з ваколіцаў [[Куранец|Куранцу]]&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_vpp1998768396/?backurl=%2Fheroes%2F%3Fadv_search%3Dy%26last_name%3D%D0%AF%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%26first_name%3D%26middle_name%3D%26date_birth_from%3D%26static_hash%3D37197a11c8a294cb43f200743d169fd4b3573f3600cdbc1aa8742bd494516397v3%26place_birth_ids%3D40834%26division_ids%3D%26division_rod_ids%3D%26rank_group_ids%3D%26collection%3D%26award_ids%3D%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apdv_kart_in%3Apdv_kart_in_inostranec%3Apamyat_voenkomat%3Apotery_vpp%3Apamyat_zsp_parts%3Akld_ran%3Akld_bolezn%3Akld_card%3Akld_upk%3Akld_vmf%3Akld_partizan%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_kartoteki%3Apotery_rvk_extra%3Apotery_isp_extra%3Asame_doroga%3Asame_rvk%3Asame_guk%3Apotery_knigi_pamyati%26page%3D1%26grouppersons%3D1%26place_birth%3D%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%A1%D0%A1%D0%A0%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F&amp; Яголович Михаил Филиппович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Міхал Ягела (1925—?) — беларус з ваколіцаў [[Клічаў|Клічава]]&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/186847/ Ягело Михаил Тимофеевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Сьцяпан Ягель (1925—?) — беларус з ваколіцаў [[Дзівін|Дывіна]]&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/183999/ Ягель Степан Тихонович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Уладзімер Ягела (1925—?) — беларус з ваколіцаў [[Жыткавічы|Жыткавічаў]]&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/115221/ Ягело Владимир Кузьмич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Яна Ягела — беларускі філёзаф&lt;ref&gt;Зелянкоў  А., Ягела Я. [https://journals.bsu.by/index.php/history/be/article/view/4786 Канцэпцыя макрагісторыі Ю. Н. Харары: вытокі папулярнасці і акадэмічны статус] // Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя. 4 (2022).&lt;/ref&gt;

Ягелы (Jagiełło) — прыгонныя зь вёсак [[Масьцяны|Масьцянаў]], [[Пешкаўцы|Пешкаўцаў]] і мястэчка [[Лынтупы|Лынтупаў]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 49, 57.&lt;/ref&gt;.

Ягеловічы (Jagiełowicz) — прыгонныя з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 69, 155, 178.&lt;/ref&gt;.

Ягелы (Jagiełło) гербаў [[Пагоня]] і [[Лебедзь (герб)|Лебедзь]] — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды з [[Ашмянскі павет|Ашмянскага]], [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага]] і [[Лідзкі павет|Лідзкага]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 88, 273, 535.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 93.&lt;/ref&gt; і [[Троцкі павет|Троцкага]] паветаў&lt;ref name=&quot;Malewski-2022-291&quot;&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 291.&lt;/ref&gt;.

Ягеловічы гербаў Лебедзь і [[Яліта]] — літоўскі шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 536.&lt;/ref&gt;.

Ягеловічы (Jagiełowicz, Jagiełłowicz) — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету&lt;ref name=&quot;Malewski-2022-291&quot;/&gt;.

Ягелы — [[парафія]]не [[Касьцёл Сьвятога Станіслава (Даўгінаў)|касьцёла]] ў [[Даўгінаў|Даўгінаве]] на 1900 год&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810231949/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/616-dolginova-kostel-v-vilejskom-uezde-spisok-prikhozhan-1900-g Долгинова костел в Вилейском уезде. Список прихожан 1900 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 14 красавіка 2016 г.&lt;/ref&gt;.

Агігелі (Ogigel) гербу ўласнага&lt;ref&gt;Gajl T. Herby Szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodow. — Gdańsk, 2003. S. 298.&lt;/ref&gt; — шляхецкі род [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] з [[Сылезія|Сылезіі]]&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 9. — Warszawa, 1937. S. 134.&lt;/ref&gt;.

Ягель (Jagiel) і Ягелёвіч (Jagiellowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

На [[Лідзкі павет|гістарычнай Лідчыне]] існуе вёска [[Ягелы]], на [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] — [[Ягелаўшчына]], на [[Слонімскі павет|гістарычнай Слонімшчыне]] — [[Яглевічы]], на [[Берасьцейскі павет|Берасьцейшчыне]] — [[Ягалкі]], у былым [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]] — [[Агайлі]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Агі]]
* [[Гайла (імя)|Гайла]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}
* {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}}

{{Імёны з асновай аг}}
{{Імёны з асновай я}}
{{Імёны з асновай гайл}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>ppzof86felqtt99k71tz1pdn0i07bnv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вісігерд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>263274</id>
    <revision>
      <id>2686011</id>
      <parentid>2503142</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:42:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Імя */</comment>
      <origin>2686011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6391" sha1="c90rfxk8rjrfz1sy15886yerugipu9o" xml:space="preserve">{{Шляхціч
| Імя                 = Вісігерд
| Лацінка             = Visigierd / Visihierd
| Поўнае імя          = 
| Арыгінальнае імя    =
| Жанчына             =
| Партрэт             = 
| Шырыня партрэту     =
| Подпіс партрэту     = 
| Герб                = POL COA Odrowąż.svg
| Шырыня гербу        =
| Подпіс гербу        = Герб «[[Адравонж]]»
| Пасады              =
| Пачатак пэрыяду     =
| Заканчэньне пэрыяду = 
| Папярэднік          =
| Наступнік           =
| Імя пры нараджэньні =
| Нарадзіўся          = 
| Месца нараджэньня   =
| Памёр               = 
| Месца сьмерці       =
| Род                 = 
| Бацька              = 
| Маці                = 
| Жонка               = 
| Дзеці               = [[Давойна Вісігердавіч]] (?)
| Рэгаліі             =
| Колер               =
| Колер загалоўку     =
}}
'''Вісігерд''', '''Візігерд''' — [[Літва|літоўскі]] баярын. На [[Гарадзельская унія|Гарадзельскай уніі]] прыняў герб «[[Адравонж]]».

Магчыма, меў уладаньні каля [[Салечнікі|Салечнікаў]] (у [[Крыжакі|крыжацкім]] помніку «Паведамленьні аб літоўскіх дарогах» упамінаецца ''Wissigirdendorff'')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 223.&lt;/ref&gt;.

== Імя ==
{{Асноўны артыкул|Вісігерд (імя)}}

Вісігарда, Вісігард, Вісгарда, Вісігерд, Вісгард або Вісгерд (Wisigardis, Wisigarda&lt;ref name=&quot;Francovich-Onesti-19990323&quot;&gt;Francovich-Onesti N. Vestigia longobarde in Italia (568—774). Lessico e antroponimia. — Roma, 1999. P. 222.&lt;/ref&gt;, Wisegarda&lt;ref&gt;Bruckner W. Die Sprache der Langobarden. — Strassburg, 1895. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=pOwSOFBgFfQC&amp;q=Wisigarda+Wiseyarda#v=snippet&amp;q=Wisigarda%20Wiseyarda&amp;f=false S. 323].&lt;/ref&gt;, Wisigard, Wisgarde&lt;ref name=&quot;Thüngen-2003-1284&quot;&gt;Thüngen L. F. Das Namenbuch: Nachschlagewerk der Namenkunde. — Aschaffenburg, 2003. [https://www.google.by/books/edition/Das_Namenbuch/mM5tAAAAMAAJ?hl=ru&amp;gbpv=1&amp;bsq=wisigarde+wisgarde&amp;dq=wisigarde+wisgarde&amp;printsec=frontcover S. 1284].&lt;/ref&gt;, Visigerd&lt;ref&gt;Sander F. Hvem var Sigurd Fafnersbane? Ett bidrag till frågans besvarande hemtadt från runskriften å Rökstenen i Östergötland. — Stockholm, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=aXYxAQAAMAAJ&amp;q=Visigerd#v=snippet&amp;q=Visigerd&amp;f=false S. 159].&lt;/ref&gt;, Wisgard&lt;ref&gt;Weitershaus F. W. Das neue Vornamenbuch 8000 Vornamen: Herkunft u. Bedeutung. — München, 1988. S. 187.&lt;/ref&gt;, Wisgeard&lt;ref&gt;Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum. — Cambrigde, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RLkEAAAAIAAJ&amp;q=Wisgeard#v=snippet&amp;q=Wisgeard&amp;f=false P. 502].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Wisigard#v=snippet&amp;q=Wisigard&amp;f=false S. 599, 1623].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Francovich-Onesti-19990323&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Thüngen-2003-1284&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-21&quot;&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 21.&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вісбар]], [[Вісімонт|Вісімунт]], [[Вішымут]]; германскія імёны Wisbar, Wisemund, Vismuot) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] wis 'мудры, абазнаны', а аснова [[Герда|-гард- (-герд-, -герт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Альгерд (імя)|Альгерд]], [[Мантыгерд (імя)|Мундыгерд]], [[Таўцігерд|Тэўтыгерд]]; германскія імёны Algardus, Mundgerd, Teutgerdis) — ад гоцкага gairdan 'падпяразваць' (пераноснае 'ахоўваць'), garda 'агароджа' (пераноснае 'ахова, бясьпека')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Вісігерд азначае «ахова мудрасьці»&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-21&quot;/&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''cum Wyssegerd''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} [https://books.google.by/books?id=GSoaAAAAIAAJ&amp;q=Wyssegerd&amp;dq=Wyssegerd&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiInoGJmv_8AhXqhf0HHRUHDyA4ChDoAXoECAgQAg S. 54, 69].&lt;/ref&gt;, ''Wissegerd''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 57.&lt;/ref&gt;, ''Wyssegerd''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 69.&lt;/ref&gt; ([[Гарадзельская унія|2 кастрычніка 1413 году]]).

== Біяграфія ==
Зь літоўскага баярскага роду. Упамінаецца толькі ў акце [[Гарадзельская унія|Гарадзельскай уніі]] (1413 год). Магчыма, меў сына [[Давойна Вісігердавіч|Давойну Вісігердавіча]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 222.&lt;/ref&gt;, які ўпамінаецца толькі ва ўмове з Польшчай ад 1401 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 241.&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}
* {{Літаратура/Літоўская знаць (2014)}}

[[Катэгорыя:Баяры літоўскія]]</text>
      <sha1>c90rfxk8rjrfz1sy15886yerugipu9o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Эйсімонт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>263302</id>
    <revision>
      <id>2685991</id>
      <parentid>2684108</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:27:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21497" sha1="bqj5f0a2xqrdsd1314etp8kus4r2hi0" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Эйсімонт
|лацінка          = Ejsimont
|арыгінал         = Eismund
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Эйса|Eyse]] + [[Мунд|Mund]]
|варыянт          = Эйсмунт, Эйсмунд, Эйсмант, Айсмант, Эйшмант, Гейсімонт
|вытворныя        = [[Ізмунт]], [[Ясмант]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Эйсімонт''', '''Э́йсмант''' (''Э́йсмунт'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''[[Эйсмант]]''' (''[[Эйсманд]]'', ''Эйсмунд'', ''Айсмант'').

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Эйсэнмунд або Эйсмунд (Eisenmund, Eismund&lt;ref name=&quot;Rymut-1999-178&quot;&gt;Rymut K. Nazwiska Polaków: słownik historyczno-etymologiczny. T. 1. — Kraków, 1999. S. 178.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref name=&quot;Gottschald-1982-170&quot;&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. [https://books.google.by/books?id=FgYREAAAQBAJ&amp;pg=PA170&amp;dq=%22eisenmund%22+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi78N_1yPCBAxXeg_0HHbpaB60Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=%22eisenmund%22%20namenkunde&amp;f=false S. 170].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Rymut-1999-178&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Эйса|ісан- (эйс-, іс-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Ізбут]], [[Ісавін]], [[Ізмунт]]; германскія імёны Isbodus, Isovin, Ismund) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] eisarn, германскага *isarna-, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] îsarn, îsan 'жалеза'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 161.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.&lt;/ref&gt; або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Эйсмант германскаму імю Eismund сьцьвердзіў польскі спэцыяліст у галіне [[Анамастыка|анамастыкі]] [[Казімер Рымут]]&lt;ref name=&quot;Rymut-1999-178&quot;/&gt;. Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне літоўскага шляхецкага прозьвішча Эйсмант (Ejsmont) сьцьвярджалася яшчэ ў артыкуле «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год)&lt;ref&gt;Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=UMpLAQAAIAAJ&amp;q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&amp;q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&amp;f=false S. 975].&lt;/ref&gt;.

Германскі характар [[Ліцьвіны|літоўскіх]] імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — сьцьвердзілі францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]]&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.&lt;/ref&gt; і амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]&lt;ref&gt;Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала прозьвішча Eismund (1782 год)&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=EISMUND&amp;ofb=marggrabowa&amp;modus=&amp;lang=de EISMUND], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Эйсманд (Eismond, Ejsmond), Эйсмант (Eismont, Ejsmont, Ejsmondt, Ejsmontt, Eysmont, Eysmontt), Эйсмунд (Ejsmund), Эйсмунт (Ejsmundt, Ejsmunt), Эйсмунтовіч (Ejsmuntowicz), Эйсымант (Ejssymont), Эйсыманд (Ejsymond), Эйсымант (Ejsymont, Ejsymontt, Eysymont, Eysymonth, Eysymontt), Эйсімант (Eysimont) і Эйсімунт (Eysimunt)&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 106, 108—109.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''у [[Эйшышкі|Еишискахъ]]. Митъку Еисимонътовичу чоловекъ'' (1440—1492 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 47.&lt;/ref&gt;; ''Пацу Еисимонътовичу 8 бочокъ'' (2 чэрвеня 1489 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 86.&lt;/ref&gt;; ''Венъцко Еисимонътовичъ… Пашко а Статко, а Петрок, а Прокопъ Еисимонтовичи… Петрашко Еисимонтович самъ. Миколаи Еисимонтовичъ самъ… Дашко Еисимонтовичъ'' (1528 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 95.&lt;/ref&gt;; ''бояре [[Горадня|Городенские]]: Петръ Станкевичъ Гейсимонтовичъ'' (12 чэрвеня 1539 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 17. Акты Гродненского земского суда. — Вильна, 1890. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=aF4jAQAAMAAJ&amp;q=%D0%93%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%93%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 2].&lt;/ref&gt;; ''Ейсимонты'' (1567 год)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%40%D0%95%D0%B9%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8B#v=snippet&amp;q=%40%D0%95%D0%B9%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8B&amp;f=false С. 685, 687].&lt;/ref&gt;; ''parochia Saraska… śl. Szczęsny Eysimont'' (1580 год)&lt;ref&gt;Jabłonowski A. Podlasie. — Warszawa, 1908. S. 112.&lt;/ref&gt;; ''Eustachy Esymont… od Stanisława Eustachego Eysymonta… Stanisław Eustachi Eysimont'' (1667 год)&lt;ref&gt;Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 1. — Warszawa, 2015. S. 628—646.&lt;/ref&gt;; ''Hrehory Eysmont''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 228.&lt;/ref&gt;, ''Jakubowa Eysmontowa''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 229.&lt;/ref&gt;, ''pana Wacława Eysmunta''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 231.&lt;/ref&gt;, ''Jerzy Eysmont''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 236.&lt;/ref&gt;, ''Jan Zygmunt Eysmunt''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 243.&lt;/ref&gt;, ''Kazimierz Eysmunt'', ''Michał Eysmunt''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 245.&lt;/ref&gt;, ''Jan Eysmunt''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 252.&lt;/ref&gt; (1690 год); ''Francij Eysmont et Helena Eysmontowa'' (1707 год)&lt;ref&gt;Гурская Ю., Вайткявичус В. Балтийское наследие в Восточной Беларуси: новые исторические и лингвистические данные об Обольцах // Acta Baltico-Slavica. Nr. 32 (2008). С. 18.&lt;/ref&gt;; ''Jakub Ejsmund'' (1737 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Ejsmund&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Uciana], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Bogusław Eysymontowicz na Uzłowcach'' (4 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 111.&lt;/ref&gt;; ''MD Adamo Eysmunt'' (12 студзеня 1790 году)&lt;ref&gt;Sẽnosios Pasvalio bažnyčios knygos. X. 1776—1793 metų jungtuvių metrikų knyga. — Savilaida, 2016. P. 54.&lt;/ref&gt;; ''Dorota Aysmont'' (1801 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Aysmont&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Poniemunek], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Regina Eyszmont'' (1809 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Eyszmont&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Ejszyszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Aleksander Eysmontowicz'' (1812 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Eysmontowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Słonim], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Jan Eysmuntt'' (1814 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Eysmuntt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Widze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Felicyian Eysymont'' (28 траўня 1836 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 161.&lt;/ref&gt;; ''Maryjanna z Eysmontów Czarnocka'' (21 лістапада 1836 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 153.&lt;/ref&gt;; ''Magdalena Eyssymont'' (1838 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Eyssymont&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Szczuczyn], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Therese Eismund'' (1847 год)&lt;ref&gt;[https://ofb.genealogy.net/famreport.php?ofb=memelland&amp;ID=I429841&amp;lang=de Therese EISMUND], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;; ''Paulina Ejsmont'' (13 кастрычінка 1912 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 160.&lt;/ref&gt;; ''Zygmunt Ejsmunt'' (1926 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Ejsmunt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Pohost Zahorodzki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Мітка Эйсімонтавіч — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які атрымаў наданьне ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]]; меркаваны пачынальнік роду [[Эйсманты|Эйсмантаў]]
* Пац Эйсімонтавіч — [[Горадня|гарадзенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1489 годзе
* Венцка Эйсімонтавіч — гарадзенскі баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Пашка, Статка, Пятрок і Пракоп Эйсімонтавічы — гарадзенскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Пятрашка і Мікалай Эйсімонтавічы — гарадзенскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Дашка Эйсімонтавіч — гарадзенскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Ёсіф Эйсмонт (Эйсмант) — шляхціч [[Аршанскі павет|Аршанскага павету]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Оршанского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2015.&lt;/ref&gt;
* Ніл Эйсмонт (Эйсманд) — жыхар [[Смаленск]]у на 1906 год&lt;ref&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Smolensk_1906_StateDumaVoters.pdf Смоленские Губернские Ведомости, 28 ноября 1906 года]. С. 6.&lt;/ref&gt;
* Гаўрыла, Даніла і Іван Эйсмонты — праваслаўныя жыхары ваколіцаў [[Амсьціслаў|Амсьціслава]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 57 Могилевских Губ. Ведомостей от 21 июля 1907 года. С. 9.&lt;/ref&gt;
* Аляксей, Андрэй, Антон, Вікенці, Марцін, Рыгор, Станіслаў і Цімафей Эйсманты — праваслаўныя жыхары [[Невельскі павет|Невельскага павету]] на 1907 год&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/duma-list-of-vitebsk-gubernia/Duma%20List%20of%20Vitebsk%20Gubernia%20-%201907%20-%20Drissa%20town/page/n3/mode/2up Землевладельцы, владеющие землей в количестве не менее одной пятой полного ценза (по Невельскому уезду)]. С. 5.&lt;/ref&gt;
* Нікадзім Эйсмант — праваслаўны з [[Сакольскі павет (Гарадзенская губэрня)|Сакольскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №804 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004358628?page=61&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 12861].&lt;/ref&gt;
* Станіслаў Эйсманд (1871—?) — мешчанін зь [[Менск]]у, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%AD%D0%B9%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E_%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1871) Эйсманд Станіслаў Адамавіч (1871)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* [[Кароль (імя)|Кароль]] Эйсмунт (1882—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Ваўкавыск]]у, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index27.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Мар’ян Эйсмант (1889—?) — беларус з ваколіцаў Менску, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%AD%D0%B9%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%80%27%D0%AF%D0%BD_%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1889) Эйсмант Мар’Ян Аляксандравіч (1889)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Уладзіслаў Эйсмант (1898—?) — беларус з ваколіцаў Менску, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%AD%D0%B9%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%A3%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E_%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1898) Эйсмант Уладзіслаў Аляксандравіч (1898)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Эйсмонт (Эйсмант; 1899—?) — беларус з ваколіцаў [[Сьвіслач (горад)|Сьвіслачы]], вывезены ў Нямеччыну ў [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;[https://prokuratura.gov.by/ru/activity/rassledovanie-ugolovnogo-dela-o-genotside/iz-materialov-ugolovnogo-dela/akty-chrezvychaynoy-gosudarstvennoy-komissii/ НАРБ 1569-1-90-42], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Раман Эйсмант (1900—?) — беларус з ваколіцаў [[Вільня|Вільні]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index27.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Самарской обл.&lt;/ref&gt;
* Юльян Эйсмант (1908—?) — беларус з ваколіцаў Ваўкавыску, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;
* Браніслава Эйсмонт (Эйсмант; 1911—?) — беларуска з [[Бабруйск]]у&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/83074/ Эйсмонт Бронислава Адамовна], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Фэлікс Эйсмонт (Эйсмант; 1919—?) — беларус з ваколіцаў [[Бярэзань|Бярэзані]]&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/189752/ Эйсмонт Феликс Викентьевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Адам Эйсмонт (Эйсмант; 1927—?) — беларус з [[Гомель|Гомля]]&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/214248/ Эйсмонт Адам Иосифович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

Эйсманты — уладальнікі зямлі ў [[Невельскі павет|Невельскім павеце]] на 1878 год&lt;ref&gt;Памятная книжка Витебской губернии. На 1878 год. — Витебск, 1878. С. 338.&lt;/ref&gt;.

Эйсмант (Ejsmont, Ejsmontt, Eysmont, Eysmontt), Эйсымант (Ejsymont, Eysymont) і Эйсімант (Eysimont) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпамінаўся маёнтак Іванаўцы або Эйсімонты ў [[Гарадзенскі павет|Гарадзенскім павеце]]&lt;ref&gt;Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 305.&lt;/ref&gt;.

На [[Гарадзенскі павет|гістарычнай Гарадзеншчыне]] існуюць вёскі [[Эйсманты (вёска)|Эйсманты]] і [[Вялікія Эйсманты]], на [[Старадубскі павет|гістарычнай Старадубшчыне]] — [[Сімонтаўка|Сімонтаўка (Есімонтаўка)]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Эйса]]
* [[Мунд]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай ісан}}
{{Імёны з асновай мунд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>bqj5f0a2xqrdsd1314etp8kus4r2hi0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2685996</id>
      <parentid>2685991</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:33:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21766" sha1="2a81cd3g5huuke4gg9vzgw9g4rg2kjo" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Эйсімонт
|лацінка          = Ejsimont
|арыгінал         = Eismund
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Эйса|Eyse]] + [[Мунд|Mund]]
|варыянт          = Эйсмунт, Эйсмунд, Эйсмант, Айсмант, Эйшмант, Гейсімонт
|вытворныя        = [[Ізмунт]], [[Ясмант]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Эйсімонт''', '''Э́йсмант''' (''Э́йсмунт'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''[[Эйсмант]]''' (''[[Эйсманд]]'', ''Эйсмунд'', ''Айсмант'').

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Эйсэнмунд або Эйсмунд (Eisenmund, Eismund&lt;ref name=&quot;Rymut-1999-178&quot;&gt;Rymut K. Nazwiska Polaków: słownik historyczno-etymologiczny. T. 1. — Kraków, 1999. S. 178.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref name=&quot;Gottschald-1982-170&quot;&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. [https://books.google.by/books?id=FgYREAAAQBAJ&amp;pg=PA170&amp;dq=%22eisenmund%22+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi78N_1yPCBAxXeg_0HHbpaB60Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=%22eisenmund%22%20namenkunde&amp;f=false S. 170].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Rymut-1999-178&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Эйса|ісан- (эйс-, іс-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Ізбут]], [[Ісавін]], [[Ізмунт]]; германскія імёны Isbodus, Isovin, Ismund) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] eisarn, германскага *isarna-, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] îsarn, îsan 'жалеза'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 161.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.&lt;/ref&gt; або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Эйсмант германскаму імю Eismund сьцьвердзіў польскі спэцыяліст у галіне [[Анамастыка|анамастыкі]] [[Казімер Рымут]]&lt;ref name=&quot;Rymut-1999-178&quot;/&gt;. Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне літоўскага шляхецкага прозьвішча Эйсмант (Ejsmont) сьцьвярджалася яшчэ ў артыкуле «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год)&lt;ref&gt;Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=UMpLAQAAIAAJ&amp;q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&amp;q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&amp;f=false S. 975].&lt;/ref&gt;.

Германскі характар [[Ліцьвіны|літоўскіх]] імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — сьцьвердзілі францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]]&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.&lt;/ref&gt; і амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]&lt;ref&gt;Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала прозьвішча Eismund (1782 год)&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=EISMUND&amp;ofb=marggrabowa&amp;modus=&amp;lang=de EISMUND], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Эйсманд (Eismond, Ejsmond), Эйсмант (Eismont, Ejsmont, Ejsmondt, Ejsmontt, Eysmont, Eysmontt), Эйсмунд (Ejsmund), Эйсмунт (Ejsmundt, Ejsmunt), Эйсмунтовіч (Ejsmuntowicz), Эйсымант (Ejssymont), Эйсыманд (Ejsymond), Эйсымант (Ejsymont, Ejsymontt, Eysymont, Eysymonth, Eysymontt), Эйсімант (Eysimont) і Эйсімунт (Eysimunt)&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 106, 108—109.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''у [[Эйшышкі|Еишискахъ]]. Митъку Еисимонътовичу чоловекъ'' (1440—1492 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 47.&lt;/ref&gt;; ''Пацу Еисимонътовичу 8 бочокъ'' (2 чэрвеня 1489 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 86.&lt;/ref&gt;; ''Венъцко Еисимонътовичъ… Пашко а Статко, а Петрок, а Прокопъ Еисимонтовичи… Петрашко Еисимонтович самъ. Миколаи Еисимонтовичъ самъ… Дашко Еисимонтовичъ'' (1528 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 95.&lt;/ref&gt;; ''бояре [[Горадня|Городенские]]: Петръ Станкевичъ Гейсимонтовичъ'' (12 чэрвеня 1539 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 17. Акты Гродненского земского суда. — Вильна, 1890. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=aF4jAQAAMAAJ&amp;q=%D0%93%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%93%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 2].&lt;/ref&gt;; ''Ейсимонты'' (1567 год)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%40%D0%95%D0%B9%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8B#v=snippet&amp;q=%40%D0%95%D0%B9%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8B&amp;f=false С. 685, 687].&lt;/ref&gt;; ''parochia Saraska… śl. Szczęsny Eysimont'' (1580 год)&lt;ref&gt;Jabłonowski A. Podlasie. — Warszawa, 1908. S. 112.&lt;/ref&gt;; ''Eustachy Esymont… od Stanisława Eustachego Eysymonta… Stanisław Eustachi Eysimont'' (1667 год)&lt;ref&gt;Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 1. — Warszawa, 2015. S. 628—646.&lt;/ref&gt;; ''Hrehory Eysmont''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 228.&lt;/ref&gt;, ''Jakubowa Eysmontowa''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 229.&lt;/ref&gt;, ''pana Wacława Eysmunta''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 231.&lt;/ref&gt;, ''Jerzy Eysmont''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 236.&lt;/ref&gt;, ''Jan Zygmunt Eysmunt''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 243.&lt;/ref&gt;, ''Kazimierz Eysmunt'', ''Michał Eysmunt''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 245.&lt;/ref&gt;, ''Jan Eysmunt''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 252.&lt;/ref&gt; (1690 год); ''Francij Eysmont et Helena Eysmontowa'' (1707 год)&lt;ref&gt;Гурская Ю., Вайткявичус В. Балтийское наследие в Восточной Беларуси: новые исторические и лингвистические данные об Обольцах // Acta Baltico-Slavica. Nr. 32 (2008). С. 18.&lt;/ref&gt;; ''Jakub Ejsmund'' (1737 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Ejsmund&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Uciana], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Bogusław Eysymontowicz na Uzłowcach'' (4 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 111.&lt;/ref&gt;; ''MD Adamo Eysmunt'' (12 студзеня 1790 году)&lt;ref&gt;Sẽnosios Pasvalio bažnyčios knygos. X. 1776—1793 metų jungtuvių metrikų knyga. — Savilaida, 2016. P. 54.&lt;/ref&gt;; ''Dorota Aysmont'' (1801 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Aysmont&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Poniemunek], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Regina Eyszmont'' (1809 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Eyszmont&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Ejszyszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Aleksander Eysmontowicz'' (1812 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Eysmontowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Słonim], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Jan Eysmuntt'' (1814 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Eysmuntt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Widze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Felicyian Eysymont'' (28 траўня 1836 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 161.&lt;/ref&gt;; ''Maryjanna z Eysmontów Czarnocka'' (21 лістапада 1836 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 153.&lt;/ref&gt;; ''Magdalena Eyssymont'' (1838 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Eyssymont&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Szczuczyn], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Therese Eismund'' (1847 год)&lt;ref&gt;[https://ofb.genealogy.net/famreport.php?ofb=memelland&amp;ID=I429841&amp;lang=de Therese EISMUND], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;; ''Paulina Ejsmont'' (13 кастрычінка 1912 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 160.&lt;/ref&gt;; ''Zygmunt Ejsmunt'' (1926 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Ejsmunt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Pohost Zahorodzki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Мітка Эйсімонтавіч — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які атрымаў наданьне ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]]; меркаваны пачынальнік роду [[Эйсманты|Эйсмантаў]]
* Пац Эйсімонтавіч — [[Горадня|гарадзенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1489 годзе
* Венцка Эйсімонтавіч — гарадзенскі баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Пашка, Статка, Пятрок і Пракоп Эйсімонтавічы — гарадзенскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Пятрашка і Мікалай Эйсімонтавічы — гарадзенскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Дашка Эйсімонтавіч — гарадзенскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Ёсіф Эйсмонт (Эйсмант) — шляхціч [[Аршанскі павет|Аршанскага павету]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Оршанского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2015.&lt;/ref&gt;
* Міхал Эйсмонт (Эйсмант) — шляхціч [[Пінскі павет|Пінскага павету]] на 1779 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Пинского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2016.&lt;/ref&gt;
* Ніл Эйсмонт (Эйсманд) — жыхар [[Смаленск]]у на 1906 год&lt;ref&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Smolensk_1906_StateDumaVoters.pdf Смоленские Губернские Ведомости, 28 ноября 1906 года]. С. 6.&lt;/ref&gt;
* Гаўрыла, Даніла і Іван Эйсмонты — праваслаўныя жыхары ваколіцаў [[Амсьціслаў|Амсьціслава]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 57 Могилевских Губ. Ведомостей от 21 июля 1907 года. С. 9.&lt;/ref&gt;
* Аляксей, Андрэй, Антон, Вікенці, Марцін, Рыгор, Станіслаў і Цімафей Эйсманты — праваслаўныя жыхары [[Невельскі павет|Невельскага павету]] на 1907 год&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/duma-list-of-vitebsk-gubernia/Duma%20List%20of%20Vitebsk%20Gubernia%20-%201907%20-%20Drissa%20town/page/n3/mode/2up Землевладельцы, владеющие землей в количестве не менее одной пятой полного ценза (по Невельскому уезду)]. С. 5.&lt;/ref&gt;
* Нікадзім Эйсмант — праваслаўны з [[Сакольскі павет (Гарадзенская губэрня)|Сакольскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №804 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004358628?page=61&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 12861].&lt;/ref&gt;
* Станіслаў Эйсманд (1871—?) — мешчанін зь [[Менск]]у, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%AD%D0%B9%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E_%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1871) Эйсманд Станіслаў Адамавіч (1871)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* [[Кароль (імя)|Кароль]] Эйсмунт (1882—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Ваўкавыск]]у, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index27.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Мар’ян Эйсмант (1889—?) — беларус з ваколіцаў Менску, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%AD%D0%B9%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%80%27%D0%AF%D0%BD_%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1889) Эйсмант Мар’Ян Аляксандравіч (1889)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Уладзіслаў Эйсмант (1898—?) — беларус з ваколіцаў Менску, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%AD%D0%B9%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%A3%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E_%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1898) Эйсмант Уладзіслаў Аляксандравіч (1898)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Эйсмонт (Эйсмант; 1899—?) — беларус з ваколіцаў [[Сьвіслач (горад)|Сьвіслачы]], вывезены ў Нямеччыну ў [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;[https://prokuratura.gov.by/ru/activity/rassledovanie-ugolovnogo-dela-o-genotside/iz-materialov-ugolovnogo-dela/akty-chrezvychaynoy-gosudarstvennoy-komissii/ НАРБ 1569-1-90-42], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Раман Эйсмант (1900—?) — беларус з ваколіцаў [[Вільня|Вільні]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index27.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Самарской обл.&lt;/ref&gt;
* Юльян Эйсмант (1908—?) — беларус з ваколіцаў Ваўкавыску, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;
* Браніслава Эйсмонт (Эйсмант; 1911—?) — беларуска з [[Бабруйск]]у&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/83074/ Эйсмонт Бронислава Адамовна], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Фэлікс Эйсмонт (Эйсмант; 1919—?) — беларус з ваколіцаў [[Бярэзань|Бярэзані]]&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/189752/ Эйсмонт Феликс Викентьевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Адам Эйсмонт (Эйсмант; 1927—?) — беларус з [[Гомель|Гомля]]&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/214248/ Эйсмонт Адам Иосифович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

Эйсманты — уладальнікі зямлі ў [[Невельскі павет|Невельскім павеце]] на 1878 год&lt;ref&gt;Памятная книжка Витебской губернии. На 1878 год. — Витебск, 1878. С. 338.&lt;/ref&gt;.

Эйсмант (Ejsmont, Ejsmontt, Eysmont, Eysmontt), Эйсымант (Ejsymont, Eysymont) і Эйсімант (Eysimont) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпамінаўся маёнтак Іванаўцы або Эйсімонты ў [[Гарадзенскі павет|Гарадзенскім павеце]]&lt;ref&gt;Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 305.&lt;/ref&gt;.

На [[Гарадзенскі павет|гістарычнай Гарадзеншчыне]] існуюць вёскі [[Эйсманты (вёска)|Эйсманты]] і [[Вялікія Эйсманты]], на [[Старадубскі павет|гістарычнай Старадубшчыне]] — [[Сімонтаўка|Сімонтаўка (Есімонтаўка)]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Эйса]]
* [[Мунд]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай ісан}}
{{Імёны з асновай мунд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>2a81cd3g5huuke4gg9vzgw9g4rg2kjo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Станіслаў Даўгайла</title>
    <ns>0</ns>
    <id>263558</id>
    <revision>
      <id>2686193</id>
      <parentid>2503399</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:58:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <origin>2686193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8573" sha1="5j3cltl0n2k146vw0ol818htozvq411" xml:space="preserve">{{Шляхціч
| Імя                 = Станіслаў Даўгайла
| Лацінка             = Stanisłaŭ Daŭgajła / Daŭhajła
| Поўнае імя          = 
| Арыгінальнае імя    =
| Жанчына             =
| Партрэт             = 
| Шырыня партрэту     =
| Подпіс партрэту     = 
|Герб                 = POL COA Zadora.svg
|Шырыня гербу         =
|Подпіс гербу         = Герб «[[Задора]]»
| Пасады              =
| Пачатак пэрыяду     =
| Заканчэньне пэрыяду = 
| Папярэднік          =
| Наступнік           =
| Імя пры нараджэньні =
| Нарадзіўся          = 
| Месца нараджэньня   =
| Памёр               = 
| Месца сьмерці       =
| Род                 = 
| Бацька              = Герд
| Маці                = 
| Жонка               = Алушка
| Дзеці               = Юры
| Рэгаліі             =
| Колер               =
| Колер загалоўку     =
}}
'''Станіслаў Даўгайла''' (? — па 1437) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], харужы [[Харунжы вялікі літоўскі|земскі літоўскі]] (1413) і віленскі (1431—1437).

== Імя ==
{{Асноўны артыкул|Даўгайла}}

Дагала або Дэгел (Dagalo, Dæggel&lt;ref name=&quot;Meineke-2019-113&quot;&gt;Meineke B. Die Ortsnamen des Кreises Lippe. — Bielefeld, 2010. S. 113.&lt;/ref&gt;, Dægel&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 98.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Апроч таго, у [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] адзначалася назва мясцовасьці Dowgalhead&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 104.&lt;/ref&gt;}}) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Dagalo#v=snippet&amp;q=Dagalo&amp;f=false S. 391].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Meineke-2019-113&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Даўга|-даў(г)-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]], [[Даўгер]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'&lt;ref&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Дака (імя)|-даг- (-дак-, -таг-)]]&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1948-103&quot;&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 20.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны ліцьвінаў [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Даўгайла азначае «здольны да жвавасьці»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.&lt;/ref&gt;. Адпаведнасьць імя Даўгайла ([[Даўгіла]]) германскаму імю Dagilo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн|Раймонда Шмітляйна]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1948-103&quot;/&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Dawgali vexilliferi Wyłnensis'' ([[Чартарыйскае замірэньне|1 верасьня 1431 году]])&lt;ref&gt;Бучинський Б. Кілька причинків до часів вел. князя Свитригайла (1430—1433) // ЗНТШ. Т. 76. — Львів, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ieU7h4YBiV0C&amp;q=Dawgali#v=snippet&amp;q=Dawgali&amp;f=false С. 135—136].&lt;/ref&gt;; ''Dovgal'' ([[Гарадзенская унія|15 кастрычніка 1432 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 81.&lt;/ref&gt;; ''Dawgal vexilliseri Wylnensis [sigilla]'' ([[Троцкая унія|20 студзеня 1433 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 94.&lt;/ref&gt;; ''Stanislaus alias Dowgalo'' (9 красавіка 1437 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 167.&lt;/ref&gt;; ''Dowgal Gyrdowicz'' (24 чэрвеня 1437 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 168.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 153.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 243.&lt;/ref&gt;.

== Біяграфія ==
Зь літоўскага баярскага роду, сын Герда (Гірда). Відаць, быў у сваяцтве з [[Валімонтавічы|Валімонтавічамі]]&lt;ref name=&quot;Piatrauskas-2014-244&quot;&gt;{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 244.&lt;/ref&gt;.

У 1413 годзе ўваходзіў у склад дэлегацыі, якую вялікі князь [[Вітаўт]] даслаў на перамовы пры разглядзе справы Бэнэдыкта Макры, выступаў як [[Харунжы вялікі літоўскі|харунжы земскі літоўскі]]. У 1431—1437 гадох быў харунжым віленскім. 

У шлюбе з Алушкай (нявысьветленага паходжаньня) меў сына Юрыя.

У 1437 годзе зрабіў наданьне [[Касьцёл Сьвятых Станіслава і Ўладзіслава (Вільня)|Віленскай катэдры]] і віленскім францішканам&lt;ref name=&quot;Piatrauskas-2014-244&quot;/&gt;.

== Мова і культура ==
{{Асноўны артыкул|Ліцьвіны|Русіны}}

У грамаце Віленскай катэдры надаў сваю зямлю Навіны (''Nowiny'') на дзесяць «''бочак''» (''ad decem tunnas alias beczki'')&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-177&quot;&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 177.&lt;/ref&gt;. Гэта адпавядае многім іншым тагачасным лацінскім граматам [[ліцьвіны|літоўскіх князёў і баяраў]], дзе з азначэньнем «народны» («гутарковы») падаваліся менавіта [[беларуская мова|беларускія словы]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 39—46.&lt;/ref&gt;.

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}
* {{Літаратура/Літоўская знаць (2014)}}
* {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}}

[[Катэгорыя:Баяры літоўскія|Даўгайла Станіслаў]]</text>
      <sha1>5j3cltl0n2k146vw0ol818htozvq411</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Даўгайла</title>
    <ns>0</ns>
    <id>263559</id>
    <revision>
      <id>2686145</id>
      <parentid>2685941</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:04:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Паходжаньне */</comment>
      <origin>2686145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26966" sha1="9ucb8oti0ehkm8sn4z7zd8ui9cmwq2k" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Даўґайла
|лацінка          = Daŭgajła / Daŭhajła
|арыгінал         = Dagalo
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Даўга|Davo]] + [[Гайла (імя)|Galo]] &lt;br&gt; [[Дака (імя)|Dago]] + Galo
|варыянт          = Даўгала, Дагала, Даўгела, Далгала, Далгела
|вытворныя        = [[Дагела]], [[Даўгіла]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Даўгайла''' (''Даўгала'', ''Дагала'', ''Даўгела'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Дагала або Дэгел (Dagalo, Dæggel&lt;ref name=&quot;Meineke-2019-113&quot;&gt;Meineke B. Die Ortsnamen des Кreises Lippe. — Bielefeld, 2010. S. 113.&lt;/ref&gt;, Dægel&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 98.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Апроч таго, у [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] адзначалася назва мясцовасьці Dowgalhead&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 104.&lt;/ref&gt;}}) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Dagalo#v=snippet&amp;q=Dagalo&amp;f=false S. 391].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Meineke-2019-113&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Даўга|-даў(г)-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]], [[Даўгер]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'&lt;ref&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Дака (імя)|-даг- (-дак-, -таг-)]]&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1948-103&quot;&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 20.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны ліцьвінаў [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Даўгайла азначае «здольны да жвавасьці»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Даўгайла ([[Даўгіла]]) германскаму імю Dagilo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн|Раймонда Шмітляйна]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1948-103&quot;/&gt;.

У ваколіцах [[Русь (мястэчка)|Русі]] ([[Прусія]]) адзначалася прозьвішча Daugel (Daugehl, Daugill)&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DAUGEL&amp;ofb=russ&amp;modus=&amp;lang=de DAUGEL (DAUGEHL, DAUGILL)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Даўгайла (Dowgajło), Даўгала (Dowgało, Dowgała, Dowgałło), Даўгаль (Dowgal), Даўгела (Dawgieło, Dawgiełło), Даўгяловіч (Dawgiełowicz, Dowgiełowicz), Даўгялевіч (Dawgielewicz, Dowgielewicz)&lt;ref&gt;Naruszewicz-Duchlińska A. Surnames of Lithuanian origins in Polish anthroponomy // Preservation of Cultural Heritage and Strengthening of Regional Identity. — Klaipėda, 2008. S. 84—88.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''cum Dangel''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 54.&lt;/ref&gt;, ''Dawgen''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 57.&lt;/ref&gt;, ''Dangel''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 70.&lt;/ref&gt; (''Daugel''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-153&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 153.&lt;/ref&gt;; [[Гарадзельская унія|2 кастрычніка 1413 году]]); ''Dawgali vexilliferi Wyłnensis'' ([[Чартарыйскае замірэньне|1 верасьня 1431 году]])&lt;ref&gt;Бучинський Б. Кілька причинків до часів вел. князя Свитригайла (1430—1433) // ЗНТШ. Т. 76. — Львів, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ieU7h4YBiV0C&amp;q=Dawgali#v=snippet&amp;q=Dawgali&amp;f=false С. 135—136].&lt;/ref&gt;; ''Dewgel'' ([[Другая Хрыстмэмэльская ўмова|15 траўня 1432 году]])&lt;ref&gt;Русско-ливонские акты. — СПб, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=JmhcAAAAcAAJ&amp;q=Dewgel#v=snippet&amp;q=Dewgel&amp;f=false С. 191].&lt;/ref&gt;; ''Dovgal'' ([[Гарадзенская унія|15 кастрычніка 1432 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 81.&lt;/ref&gt;; ''Dawgal vexilliseri Wylnensis [sigilla]'' ([[Троцкая унія|20 студзеня 1433 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 94.&lt;/ref&gt;; ''Stanislaus alias Dowgalo'' (9 красавіка 1437 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 167.&lt;/ref&gt;; ''Dowgal Gyrdowicz'' (24 чэрвеня 1437 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 168.&lt;/ref&gt;; ''Довкгаило'' (1440—1492 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 19.&lt;/ref&gt;; ''Dowgone'' (''Dowgon''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-153&quot;/&gt;; 16 красавіка 1444 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 206.&lt;/ref&gt;; ''Andrus Nacz Dowgyalowycz'' (2 лістапада 1449 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 222.&lt;/ref&gt;; ''дворец Довкгаилов Воишвиловича''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 60.&lt;/ref&gt;, ''Довкгаило Воишвиловичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 61.&lt;/ref&gt;, ''Докаилу Воишвиловичу Никелева земля пуста''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 65.&lt;/ref&gt; (9 лістапада 1449 году); ''пан Юшко Довгайлович'' (9 ліпеня 1463 году)&lt;ref&gt;Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie. T. 1, 1366—1506. — Lwów, 1887. S. 55.&lt;/ref&gt;; ''Dawgenis'' (6 лютага 1481 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 373.&lt;/ref&gt;; ''Довъкгайло'' (9 чэрвеня 1508 году)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 8, т. 4. — Киев, 1907. [https://books.google.by/books?id=w3bUAAAAMAAJ&amp;pg=RA1-PA281&amp;dq=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D1%8A%D0%BA%D0%B3%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjavqS1nY79AhULRvEDHc7uBvgQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D1%8A%D0%BA%D0%B3%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE&amp;f=false С. 281—281].&lt;/ref&gt;; ''у бояр Ковенского повета… в Римка Ловриновича Довкгоиловича'' (14 чэрвеня 1514 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 251.&lt;/ref&gt;; ''продалъ былъ Дакгалу Лавеиновичу… Довъкгаилу… Довъкгала… Довъкгале… Довъкгола… Давкгала'' (28 лютага 1520 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|25к}} P. 228.&lt;/ref&gt;; ''Лютко Довкгаиловичъ'', ''Мицъ Довкгаиловичъ'' (1528 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 160.&lt;/ref&gt;; ''земль пустовъских у повете Ковеньскомъ [[Румшышкі|Румъшыское]] волости… Довъкгаловъщину'' (10 лістапада 1529 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|224к}} P. 365—366.&lt;/ref&gt;; ''люди его милости волости [[Мерач|Мерецъкое]]… Богдана Довъкгаловича'' (3 верасьня 1537 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|21к}} P. 193.&lt;/ref&gt;; ''люди его милости волости Мерецъкое… Богдана Довкгяловича'' (5 верасьня 1537 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|21к}} P. 194.&lt;/ref&gt;; ''Судко Довкгалович'' (1538 год)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 268.&lt;/ref&gt;; ''а Грыгор Давъкголовичъ'' (8 верасьня 1539 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|20к}} P. 282.&lt;/ref&gt;; ''Dougieło'' (1565 год)&lt;ref&gt;Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 6, cz. 3: Podlasie (województwo). — Warszawa, 1910. S. 233.&lt;/ref&gt;; ''Родъ Довкгойловъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 721].&lt;/ref&gt;, ''Станиславъ Довкголевичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1313.&lt;/ref&gt; (1567 год); ''Jędrzey Dougielewicz'' (23 кастрычніка 1655 году)&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 337.&lt;/ref&gt;; ''Paulus Daugiella'' (сакавік — красавік 1656 году)&lt;ref&gt;Augusiewicz S. Spis uchodźców z Wielkiego Księstwa Litewskiego w Prusach Książęcych w latach 1655—1656 w zbiorach Geheimes Staatsarchiv Preussicher Kulturbesitz w Berlinie // Komunikaty Mazursko-Warmińskie. Nr. 1 (271), 2011. S. 177.&lt;/ref&gt;; ''Dawgielowicz'' (1666 год)&lt;ref name=&quot;Sinkevičiūtė-2014-301&quot;&gt;Sinkevičiūtė D., Račickaja V. Lietuvių dvikamienių vardų kilmės asmenvardžiai ir jų kamienų užrašymo ypatybės Vilniaus naujųjų miestiečių ir laiduotojų 1661—1795 metų sąraše // Archivum Lithuanicum. T. 16, 2014. P. 301.&lt;/ref&gt;; ''Dawgielewicz'' (1726 год)&lt;ref name=&quot;Sinkevičiūtė-2014-301&quot;/&gt;; ''Aleksander Dowgiel'' (1750 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dowgiel&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Żyrowicze (gr.-kat.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Daugiełło'' (1754 год)&lt;ref name=&quot;Sinkevičiūtė-2014-301&quot;/&gt;; ''Dowgołowicz'' (1755 год)&lt;ref&gt;Sinkevičiūtė D., Račickaja V. Lietuvių dvikamienių vardų kilmės asmenvardžiai ir jų kamienų užrašymo ypatybės Vilniaus naujųjų miestiečių ir laiduotojų 1661—1795 metų sąraše // Archivum Lithuanicum. T. 16, 2014. P. 304.&lt;/ref&gt;; ''Dowgieliewicz'' (1758 год)&lt;ref name=&quot;Sinkevičiūtė-2014-301&quot;/&gt;; ''Marianna Daugiel'' (1772 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Daugiel&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Międzyrzecz], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Rozalia Dowgiełowicz'' (1783 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dowgie%C5%82owicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Dryświaty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Stefan Dowgiał'' (1792 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dowgia%C5%82&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Rudzica (gr-kat)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Marcin Dowgieło'' (1797 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dowgie%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Bolniki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Kajetan Dowgiałowicz'' (1799 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Dowgia%C5%82owicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Widze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Rozalia Daugiełowicz'' (1800 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Daugielowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Widze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Katarzyna Daugałło'' (1804 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dauga%C5%82lo&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Wilno św. Jerzy], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Franciszek Dałgiełło'' (1808 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=23lt&amp;rid=S&amp;search_lastname=Da%C5%82gie%C5%82%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wilno śś. Piotra i Pawła], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Andrzej Daugiałłowicz'' (1810 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Daugia%C5%82%C5%82owicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Widze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Maciej Dołgiełło'' (1810 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Do%C5%82gie%C5%82%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Wilno śś. Piotra i Pawła], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Katarzyna Dougiełowicz'' (1812 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dougie%C5%82owicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Wielka Brzostowica], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Nastazja Dawgało'' (1821 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Dawga%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Kojdanów (gr.-kat.,prawosł.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Józef Dowgiełłowicz'' (1834 год)&lt;ref&gt;Gucki L. Akt z roku 1834 przeciw Adamowi Czartoryskiemu wyobrazicielowi systemu polskiéj arystokracyi. — Poitiers, 1839. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=w4VKAAAAcAAJ&amp;q=%40Dowgie%C5%82%C5%82owicz#v=snippet&amp;q=%40Dowgie%C5%82%C5%82owicz&amp;f=false S. 16].&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Станіслаў Даўгайла]] ({{†}} па 1437) — [[Харунжы вялікі літоўскі|харужы земскі літоўскі]] і віленскі, меў сына Юрыя (Юшку)
* Даўгайла [[Войшвіл (імя)|Войшвілавіч]] — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які атрымаў наданьні ад [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]]
* Даўгайла — [[Зямяне|зямянін]] [[Валынь|валынскі]], які ўпамінаецца ў 1508 годзе
* Лютка Даўгайлавіч — [[Вялёна|вялёнскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Міц Даўгайлавіч — [[Жараны|жаранскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Іван Даўгайла — жыхар ваколіцаў [[Гомель|Гомля]] на 1906 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 90 Могилевских Губ. Ведомостей от 18 ноября 1906 года. С. 28.&lt;/ref&gt;
* Вітальд Даўгяла-Хмаровіч — жыхар [[Смаленск]]у на 1906 год&lt;ref&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Smolensk_1906_StateDumaVoters.pdf Смоленские Губернские Ведомости, 28 ноября 1906 года]. С. 2.&lt;/ref&gt;
* Міхал Даўгайлаў — праваслаўны мешчанін з ваколіцаў Гомля на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 54 Могилевских Губ. Ведомостей от 11 июля 1907 года. С. 5.&lt;/ref&gt;
* Васіль, Карней і Сьцяпан Далгалы — правалаўныя зь [[Вяліскі павет|Вяліскага павету]] на 1907 год&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/duma-list-of-vitebsk-gubernia/Duma%20List%20of%20Vitebsk%20Gubernia%20-%201907%20-%20Velizh%20uyezd/mode/2up Приложение к № ? Витебских Губернских Ведомостей, 1907 год]. С. 2.&lt;/ref&gt;
* Яфімі Даўгяла — [[беларусы|беларус]]-праваслаўны з [[Полацак|Полацку]] на 1912 год&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/duma-list-of-vitebsk-gubernia/Duma%20List%20of%20Vitebsk%20Gubernia%20-%201912%20-%20Polotsk%20town%20-%202/page/n1/mode/2up Приложение к № 9 Витебских Губернских Ведомостей, 1 августа 1912 года]. С. 8.&lt;/ref&gt;
* Уладзіслаў, Марыя, Ян, Ганна і Валеры Даўгелі (''Dawgiel'') — уладальнікі гаспадарак у Васевічах каля [[Лучай|Лучаю]] на 1932 год&lt;ref&gt;Ryszard Sys, [https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/spis_gosp_1928_38_wilenskie.pdf Właściciele gospodarstw rolnych w woj. wileńskim w latach 1928—1939], publikacje «Pisarza hipotecznego zawarte w Dzienniku Województwa Wileńskiego za lata 1928—1939»&lt;/ref&gt;
* Міхал, Юзэф, Аляксандар, Юзэфа, Паўліна і Тэрэза Даўгелевічы (''Daugielewicz'') — уладальнікі гаспадаркі ў Жыдзішках каля [[Трокі|Трокаў]] на 1935 год&lt;ref name=&quot;Sys&quot;&gt;Ryszard Sys, [https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/spis_gosp_1928_38_wilenskie.pdf Właściciele gospodarstw rolnych w woj. wileńskim w latach 1928—1939], publikacje «Pisarza hipotecznego zawarte w Dzienniku Województwa Wileńskiego za lata 1928—1939»&lt;/ref&gt;
* Васіль Даўгяла (1860—?) — беларус зь [[Лёзна]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index5.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Міхал Даўгяла — беларус, выхадзец з шляхецкага роду Даўгялаў, які на 1917 год жыў у ваколіцах [[Койданаў|Койданава]]&lt;ref name=&quot;ablamiejka&quot;&gt;Абламейка С. [https://www.svaboda.org/a/30169005.html У 1917 годзе нашчадак Рурыка і іншыя магнаты Меншчыны абвясьцілі сябе беларусамі], [[Радыё Свабода]], 19 верасьня 2019 г.&lt;/ref&gt;
* [[Дзьмітры Даўгяла]] (1868—1942) — беларускі археограф і гісторык
* Ёсіф Даўгала (1874—1938) — беларус з ваколіцаў [[Койданаў|Койданава]], забіты ўладамі СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%94%D0%B0%D1%9E%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%86%D0%BE%D1%81%D1%96%D1%84_%D0%A0%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1874) Даўгала Іосіф Раманавіч (1874)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Павал Даўгалевіч (1884—?) — беларус з ваколіцаў [[Вільня|Вільні]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index5.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Самарской обл.&lt;/ref&gt;
* Фёдар Даўгяла-Завіша (1886—1938) — беларус з ваколіцаў [[Гомель|Гомля]], забіты ўладамі СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;
* Зінаіда Даўгалевіч (1887—?) — беларуска з ваколіцаў [[Старобін]]а, якая пацярпела ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%94%D0%B0%D1%9E%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%97%D1%96%D0%BD%D0%B0%D1%96%D0%B4%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D0%BA%D0%B0%D1%9E%D0%BD%D0%B0_(1887) Даўгалевіч Зінаіда Калінікаўна (1887)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Васіль Доўгаль (1887—?) — беларус з ваколіцаў [[Асіпавічы|Асіпавічаў]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;
* Стэфан Даўгяла (1888—1938) — беларус зь [[Віцебск]]у, забіты ўладамі СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;
* Сяргей Далгала (1893—?) — беларус зь [[Вяліж]]у, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;
* Ёсіф Даўгала (1895—?) — беларус з [[Усьвяты|Усьвятаў]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;
* Ёсіф Даўгала (1899—?) — беларус з ваколіцаў Койданава, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;
* Мікалай Даўгала (1901—1937) — беларус з ваколіцаў [[Менск]]у, забіты ўладамі СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;
* Ёсіф Доўгель (1907—?) — беларус з ваколіцаў [[Масты|Мастоў]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;
* Іван Даўгайлаў (1921—?) — беларус, які трапіў у нямецкі палон у [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;[https://db.zhnivo.com/by/belarus-genealogical-databases/  Военнопл. kgb.by], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* [[Зоя Даўгяла]] (1938—2022) — беларускі бібліятэкар-бібліёграф
* [[Натальля Даўгяла]] ({{нар.}} 1978) — беларускі гісторык

Даўгелевіч (''Daugielewicz'', ''Dowgielewicz'') і Даўгела (''Dovgelo'') — прозьвішчы, гістарычна зафіксаваныя на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]&lt;ref&gt;Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 468, 516.&lt;/ref&gt;.

Даўгяля (Dowgiallo) і Даўгялёвіч (Dowgialowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

На 1906 год існавала вёска Даўгалы (Доўгалы) у Гарадоцкім павеце Віцебскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 88.&lt;/ref&gt;.

На [[Слонімскі павет|гістарычнай Слонімшчыне]] існуе вёска [[Даўгялавічы]], на [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] — [[Даўгялаўшчына]], на [[Лідзкі павет|гістарычнай Лідчыне]] — [[Даўгялішкі]]. Назву [[Даўгялы]] маюць вёскі на гістарычнай Лідчыне.

== Глядзіце таксама ==
* [[Даўга]]
* [[Гайла (імя)|Гайла]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай даўг}}
{{Імёны з асновай гайл}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>9ucb8oti0ehkm8sn4z7zd8ui9cmwq2k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686154</id>
      <parentid>2686145</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:19:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2686154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27074" sha1="fwpswnj3j9h5g5m3axxifldtzut3gny" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Даўґайла
|лацінка          = Daŭgajła / Daŭhajła
|арыгінал         = Dagalo
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Даўга|Davo]] + [[Гайла (імя)|Galo]] &lt;br&gt; [[Дака (імя)|Dago]] + Galo
|варыянт          = Даўгала, Дагала, Даўгела, Далгала, Далгела
|вытворныя        = [[Дагела]], [[Даўгіла]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Даўгайла''' (''Даўгала'', ''Дагала'', ''Даўгела'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Дагала або Дэгел (Dagalo, Dæggel&lt;ref name=&quot;Meineke-2019-113&quot;&gt;Meineke B. Die Ortsnamen des Кreises Lippe. — Bielefeld, 2010. S. 113.&lt;/ref&gt;, Dægel&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 98.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Апроч таго, у [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] адзначалася назва мясцовасьці Dowgalhead&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 104.&lt;/ref&gt;}}) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Dagalo#v=snippet&amp;q=Dagalo&amp;f=false S. 391].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Meineke-2019-113&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Даўга|-даў(г)-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]], [[Даўгер]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'&lt;ref&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Дака (імя)|-даг- (-дак-, -таг-)]]&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1948-103&quot;&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 20.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны ліцьвінаў [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Даўгайла азначае «здольны да жвавасьці»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Даўгайла ([[Даўгіла]]) германскаму імю Dagilo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн|Раймонда Шмітляйна]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1948-103&quot;/&gt;.

У ваколіцах [[Русь (мястэчка)|Русі]] ([[Прусія]]) адзначалася прозьвішча Daugel (Daugehl, Daugill)&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DAUGEL&amp;ofb=russ&amp;modus=&amp;lang=de DAUGEL (DAUGEHL, DAUGILL)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Даўгайла (Dowgajło), Даўгала (Dowgało, Dowgała, Dowgałło), Даўгаль (Dowgal), Даўгела (Dawgieło, Dawgiełło), Даўгяловіч (Dawgiełowicz, Dowgiełowicz), Даўгялевіч (Dawgielewicz, Dowgielewicz)&lt;ref&gt;Naruszewicz-Duchlińska A. Surnames of Lithuanian origins in Polish anthroponomy // Preservation of Cultural Heritage and Strengthening of Regional Identity. — Klaipėda, 2008. S. 84—88.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''cum Dangel''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 54.&lt;/ref&gt;, ''Dawgen''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 57.&lt;/ref&gt;, ''Dangel''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 70.&lt;/ref&gt; (''Daugel''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-153&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 153.&lt;/ref&gt;; [[Гарадзельская унія|2 кастрычніка 1413 году]]); ''Dawgali vexilliferi Wyłnensis'' ([[Чартарыйскае замірэньне|1 верасьня 1431 году]])&lt;ref&gt;Бучинський Б. Кілька причинків до часів вел. князя Свитригайла (1430—1433) // ЗНТШ. Т. 76. — Львів, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ieU7h4YBiV0C&amp;q=Dawgali#v=snippet&amp;q=Dawgali&amp;f=false С. 135—136].&lt;/ref&gt;; ''Dewgel'' ([[Другая Хрыстмэмэльская ўмова|15 траўня 1432 году]])&lt;ref&gt;Русско-ливонские акты. — СПб, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=JmhcAAAAcAAJ&amp;q=Dewgel#v=snippet&amp;q=Dewgel&amp;f=false С. 191].&lt;/ref&gt;; ''Dovgal'' ([[Гарадзенская унія|15 кастрычніка 1432 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 81.&lt;/ref&gt;; ''Dawgal vexilliseri Wylnensis [sigilla]'' ([[Троцкая унія|20 студзеня 1433 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 94.&lt;/ref&gt;; ''Stanislaus alias Dowgalo'' (9 красавіка 1437 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 167.&lt;/ref&gt;; ''Dowgal Gyrdowicz'' (24 чэрвеня 1437 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 168.&lt;/ref&gt;; ''Довкгаило'' (1440—1492 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 19.&lt;/ref&gt;; ''Dowgone'' (''Dowgon''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-153&quot;/&gt;; 16 красавіка 1444 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 206.&lt;/ref&gt;; ''Andrus Nacz Dowgyalowycz'' (2 лістапада 1449 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 222.&lt;/ref&gt;; ''дворец Довкгаилов Воишвиловича''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 60.&lt;/ref&gt;, ''Довкгаило Воишвиловичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 61.&lt;/ref&gt;, ''Докаилу Воишвиловичу Никелева земля пуста''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 65.&lt;/ref&gt; (9 лістапада 1449 году); ''пан Юшко Довгайлович'' (9 ліпеня 1463 году)&lt;ref&gt;Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie. T. 1, 1366—1506. — Lwów, 1887. S. 55.&lt;/ref&gt;; ''Dawgenis'' (6 лютага 1481 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 373.&lt;/ref&gt;; ''Довъкгайло'' (9 чэрвеня 1508 году)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 8, т. 4. — Киев, 1907. [https://books.google.by/books?id=w3bUAAAAMAAJ&amp;pg=RA1-PA281&amp;dq=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D1%8A%D0%BA%D0%B3%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjavqS1nY79AhULRvEDHc7uBvgQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D1%8A%D0%BA%D0%B3%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE&amp;f=false С. 281—281].&lt;/ref&gt;; ''у бояр Ковенского повета… в Римка Ловриновича Довкгоиловича'' (14 чэрвеня 1514 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 251.&lt;/ref&gt;; ''продалъ былъ Дакгалу Лавеиновичу… Довъкгаилу… Довъкгала… Довъкгале… Довъкгола… Давкгала'' (28 лютага 1520 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|25к}} P. 228.&lt;/ref&gt;; ''Лютко Довкгаиловичъ'', ''Мицъ Довкгаиловичъ'' (1528 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 160.&lt;/ref&gt;; ''земль пустовъских у повете Ковеньскомъ [[Румшышкі|Румъшыское]] волости… Довъкгаловъщину'' (10 лістапада 1529 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|224к}} P. 365—366.&lt;/ref&gt;; ''люди его милости волости [[Мерач|Мерецъкое]]… Богдана Довъкгаловича'' (3 верасьня 1537 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|21к}} P. 193.&lt;/ref&gt;; ''люди его милости волости Мерецъкое… Богдана Довкгяловича'' (5 верасьня 1537 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|21к}} P. 194.&lt;/ref&gt;; ''Судко Довкгалович'' (1538 год)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 268.&lt;/ref&gt;; ''а Грыгор Давъкголовичъ'' (8 верасьня 1539 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|20к}} P. 282.&lt;/ref&gt;; ''Dougieło'' (1565 год)&lt;ref&gt;Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 6, cz. 3: Podlasie (województwo). — Warszawa, 1910. S. 233.&lt;/ref&gt;; ''Родъ Довкгойловъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 721].&lt;/ref&gt;, ''Станиславъ Довкголевичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1313.&lt;/ref&gt; (1567 год); ''Jędrzey Dougielewicz'' (23 кастрычніка 1655 году)&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 337.&lt;/ref&gt;; ''Paulus Daugiella'' (сакавік — красавік 1656 году)&lt;ref&gt;Augusiewicz S. Spis uchodźców z Wielkiego Księstwa Litewskiego w Prusach Książęcych w latach 1655—1656 w zbiorach Geheimes Staatsarchiv Preussicher Kulturbesitz w Berlinie // Komunikaty Mazursko-Warmińskie. Nr. 1 (271), 2011. S. 177.&lt;/ref&gt;; ''Dawgielowicz'' (1666 год)&lt;ref name=&quot;Sinkevičiūtė-2014-301&quot;&gt;Sinkevičiūtė D., Račickaja V. Lietuvių dvikamienių vardų kilmės asmenvardžiai ir jų kamienų užrašymo ypatybės Vilniaus naujųjų miestiečių ir laiduotojų 1661—1795 metų sąraše // Archivum Lithuanicum. T. 16, 2014. P. 301.&lt;/ref&gt;; ''Dawgielewicz'' (1726 год)&lt;ref name=&quot;Sinkevičiūtė-2014-301&quot;/&gt;; ''Aleksander Dowgiel'' (1750 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dowgiel&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Żyrowicze (gr.-kat.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Daugiełło'' (1754 год)&lt;ref name=&quot;Sinkevičiūtė-2014-301&quot;/&gt;; ''Dowgołowicz'' (1755 год)&lt;ref&gt;Sinkevičiūtė D., Račickaja V. Lietuvių dvikamienių vardų kilmės asmenvardžiai ir jų kamienų užrašymo ypatybės Vilniaus naujųjų miestiečių ir laiduotojų 1661—1795 metų sąraše // Archivum Lithuanicum. T. 16, 2014. P. 304.&lt;/ref&gt;; ''Dowgieliewicz'' (1758 год)&lt;ref name=&quot;Sinkevičiūtė-2014-301&quot;/&gt;; ''Marianna Daugiel'' (1772 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Daugiel&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Międzyrzecz], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Rozalia Dowgiełowicz'' (1783 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dowgie%C5%82owicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Dryświaty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Stefan Dowgiał'' (1792 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dowgia%C5%82&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Rudzica (gr-kat)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Marcin Dowgieło'' (1797 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dowgie%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Bolniki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Kajetan Dowgiałowicz'' (1799 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Dowgia%C5%82owicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Widze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Rozalia Daugiełowicz'' (1800 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Daugielowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Widze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Katarzyna Daugałło'' (1804 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dauga%C5%82lo&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Wilno św. Jerzy], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Franciszek Dałgiełło'' (1808 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=23lt&amp;rid=S&amp;search_lastname=Da%C5%82gie%C5%82%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wilno śś. Piotra i Pawła], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Andrzej Daugiałłowicz'' (1810 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Daugia%C5%82%C5%82owicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Widze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Maciej Dołgiełło'' (1810 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Do%C5%82gie%C5%82%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Wilno śś. Piotra i Pawła], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Katarzyna Dougiełowicz'' (1812 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dougie%C5%82owicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Wielka Brzostowica], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Nastazja Dawgało'' (1821 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Dawga%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Kojdanów (gr.-kat.,prawosł.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Józef Dowgiełłowicz'' (1834 год)&lt;ref&gt;Gucki L. Akt z roku 1834 przeciw Adamowi Czartoryskiemu wyobrazicielowi systemu polskiéj arystokracyi. — Poitiers, 1839. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=w4VKAAAAcAAJ&amp;q=%40Dowgie%C5%82%C5%82owicz#v=snippet&amp;q=%40Dowgie%C5%82%C5%82owicz&amp;f=false S. 16].&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Станіслаў Даўгайла]] ({{†}} па 1437) — [[Харунжы вялікі літоўскі|харужы земскі літоўскі]] і віленскі, меў сына Юрыя (Юшку)
* Даўгайла [[Войшвіл (імя)|Войшвілавіч]] — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які атрымаў наданьні ад [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]]
* Даўгайла — [[Зямяне|зямянін]] [[Валынь|валынскі]], які ўпамінаецца ў 1508 годзе
* Лютка Даўгайлавіч — [[Вялёна|вялёнскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Міц Даўгайлавіч — [[Жараны|жаранскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Іван Даўгайла — жыхар ваколіцаў [[Гомель|Гомля]] на 1906 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 90 Могилевских Губ. Ведомостей от 18 ноября 1906 года. С. 28.&lt;/ref&gt;
* Вітальд Даўгяла-Хмаровіч — жыхар [[Смаленск]]у на 1906 год&lt;ref&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Smolensk_1906_StateDumaVoters.pdf Смоленские Губернские Ведомости, 28 ноября 1906 года]. С. 2.&lt;/ref&gt;
* Міхал Даўгайлаў — праваслаўны мешчанін з ваколіцаў Гомля на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 54 Могилевских Губ. Ведомостей от 11 июля 1907 года. С. 5.&lt;/ref&gt;
* Васіль, Карней і Сьцяпан Далгалы — правалаўныя зь [[Вяліскі павет|Вяліскага павету]] на 1907 год&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/duma-list-of-vitebsk-gubernia/Duma%20List%20of%20Vitebsk%20Gubernia%20-%201907%20-%20Velizh%20uyezd/mode/2up Приложение к № ? Витебских Губернских Ведомостей, 1907 год]. С. 2.&lt;/ref&gt;
* Яфімі Даўгяла — [[беларусы|беларус]]-праваслаўны з [[Полацак|Полацку]] на 1912 год&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/duma-list-of-vitebsk-gubernia/Duma%20List%20of%20Vitebsk%20Gubernia%20-%201912%20-%20Polotsk%20town%20-%202/page/n1/mode/2up Приложение к № 9 Витебских Губернских Ведомостей, 1 августа 1912 года]. С. 8.&lt;/ref&gt;
* Уладзіслаў, Марыя, Ян, Ганна і Валеры Даўгелі (''Dawgiel'') — уладальнікі гаспадарак у Васевічах каля [[Лучай|Лучаю]] на 1932 год&lt;ref&gt;Ryszard Sys, [https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/spis_gosp_1928_38_wilenskie.pdf Właściciele gospodarstw rolnych w woj. wileńskim w latach 1928—1939], publikacje «Pisarza hipotecznego zawarte w Dzienniku Województwa Wileńskiego za lata 1928—1939»&lt;/ref&gt;
* Міхал, Юзэф, Аляксандар, Юзэфа, Паўліна і Тэрэза Даўгелевічы (''Daugielewicz'') — уладальнікі гаспадаркі ў Жыдзішках каля [[Трокі|Трокаў]] на 1935 год&lt;ref name=&quot;Sys&quot;&gt;Ryszard Sys, [https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/spis_gosp_1928_38_wilenskie.pdf Właściciele gospodarstw rolnych w woj. wileńskim w latach 1928—1939], publikacje «Pisarza hipotecznego zawarte w Dzienniku Województwa Wileńskiego za lata 1928—1939»&lt;/ref&gt;
* Васіль Даўгяла (1860—?) — беларус зь [[Лёзна]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index5.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Міхал Даўгяла — беларус, выхадзец з шляхецкага роду Даўгялаў, які на 1917 год жыў у ваколіцах [[Койданаў|Койданава]]&lt;ref name=&quot;ablamiejka&quot;&gt;Абламейка С. [https://www.svaboda.org/a/30169005.html У 1917 годзе нашчадак Рурыка і іншыя магнаты Меншчыны абвясьцілі сябе беларусамі], [[Радыё Свабода]], 19 верасьня 2019 г.&lt;/ref&gt;
* [[Дзьмітры Даўгяла]] (1868—1942) — беларускі археограф і гісторык
* Ёсіф Даўгала (1874—1938) — беларус з ваколіцаў [[Койданаў|Койданава]], забіты ўладамі СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%94%D0%B0%D1%9E%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%86%D0%BE%D1%81%D1%96%D1%84_%D0%A0%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1874) Даўгала Іосіф Раманавіч (1874)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Павал Даўгалевіч (1884—?) — беларус з ваколіцаў [[Вільня|Вільні]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index5.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Самарской обл.&lt;/ref&gt;
* Фёдар Даўгяла-Завіша (1886—1938) — беларус з ваколіцаў [[Гомель|Гомля]], забіты ўладамі СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;
* Зінаіда Даўгалевіч (1887—?) — беларуска з ваколіцаў [[Старобін]]а, якая пацярпела ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%94%D0%B0%D1%9E%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%97%D1%96%D0%BD%D0%B0%D1%96%D0%B4%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D0%BA%D0%B0%D1%9E%D0%BD%D0%B0_(1887) Даўгалевіч Зінаіда Калінікаўна (1887)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Васіль Доўгаль (1887—?) — беларус з ваколіцаў [[Асіпавічы|Асіпавічаў]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;
* Стэфан Даўгяла (1888—1938) — беларус зь [[Віцебск]]у, забіты ўладамі СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;
* Сяргей Далгала (1893—?) — беларус зь [[Вяліж]]у, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;
* Ёсіф Даўгала (1895—?) — беларус з [[Усьвяты|Усьвятаў]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;
* Ёсіф Даўгала (1899—?) — беларус з ваколіцаў Койданава, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;
* Мікалай Даўгала (1901—1937) — беларус з ваколіцаў [[Менск]]у, забіты ўладамі СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;
* Ёсіф Доўгель (1907—?) — беларус з ваколіцаў [[Масты|Мастоў]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;
* Іван Даўгайлаў (1921—?) — беларус, які трапіў у нямецкі палон у [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;[https://db.zhnivo.com/by/belarus-genealogical-databases/  Военнопл. kgb.by], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* [[Зоя Даўгяла]] (1938—2022) — беларускі бібліятэкар-бібліёграф
* [[Уладзімер Даўгяла]] ({{нар.}} 1970) — беларускі кніжны графік
* [[Натальля Даўгяла]] ({{нар.}} 1978) — беларускі гісторык

Даўгелевіч (''Daugielewicz'', ''Dowgielewicz'') і Даўгела (''Dovgelo'') — прозьвішчы, гістарычна зафіксаваныя на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]&lt;ref&gt;Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 468, 516.&lt;/ref&gt;.

Даўгяля (Dowgiallo) і Даўгялёвіч (Dowgialowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

На 1906 год існавала вёска Даўгалы (Доўгалы) у Гарадоцкім павеце Віцебскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 88.&lt;/ref&gt;.

На [[Слонімскі павет|гістарычнай Слонімшчыне]] існуе вёска [[Даўгялавічы]], на [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] — [[Даўгялаўшчына]], на [[Лідзкі павет|гістарычнай Лідчыне]] — [[Даўгялішкі]]. Назву [[Даўгялы]] маюць вёскі на гістарычнай Лідчыне.

== Глядзіце таксама ==
* [[Даўга]]
* [[Гайла (імя)|Гайла]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай даўг}}
{{Імёны з асновай гайл}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>fwpswnj3j9h5g5m3axxifldtzut3gny</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гайлігін</title>
    <ns>0</ns>
    <id>263574</id>
    <revision>
      <id>2686180</id>
      <parentid>2684838</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:44:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Паходжаньне */</comment>
      <origin>2686180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16075" sha1="3uzisor9dzgzfgycvkbwi2clstrtr1i" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Ґайліґін
|лацінка          = Gajligin / Hajlihin
|арыгінал         = Gelikin
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Гайла (імя)|Gelo]] + [[Гін|Ginn]] &lt;br&gt; Gelo + [[суфікс]] -кін (-kin)
|варыянт          = Галігін, Галгін, Келікін, Колькін, Гайліген, Гольгін, Гальгін, Галагін, Гільгін
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = Gingel
}}

'''Гайлігін''' (''Галігін'', ''Галгін'', ''Келікін'', ''Колькін''), '''Гайліген''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''Гольгін''' (''Гальгін'', ''Галагін'').

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Гелікін або Гілігін (Gelikin, Giligin&lt;ref name=&quot;SMP-1981-228&quot;&gt;Sveriges medeltida personnamn. Hft. 7. — Uppsala, 1981. S. 228.&lt;/ref&gt;) і Гінгель (Gingel&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1954. [https://books.google.by/books?id=WbJ6DwAAQBAJ&amp;pg=PA277&amp;dq=Gengel+Gingele+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjChZem9c-CAxWW7qQKHX4tBwoQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=Gengel%20Gingele%20namenkunde&amp;f=false S. 277].&lt;/ref&gt;) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Gelikin#v=snippet&amp;q=Gelikin&amp;f=false S. 567].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SMP-1981-228&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] gails 'жвавы, свавольны, ганарысты', а аснова [[Гін|-гін- (-ген-, -кін-)]] (імёны ліцьвінаў [[Гендрута]], [[Кімант|Кімунд]], [[Мінгін|Менгін]]; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Mennigen) — ад гоцкага gin- 'пачатак'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt; (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'&lt;ref&gt;[https://www.koeblergerhard.de/got/got_g.html G] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.&lt;/ref&gt;). Апроч таго, у германскіх імёнах адзначаецца суфікс-пашыральнік -кін (-кен)&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=k%C3%AEn+Erdiken+#v=snippet&amp;q=k%C3%AEn%20Erdiken&amp;f=false S. 356].&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Гайлігін азначае «жвавы зачатак»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 21.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] адзначаліся прозьвішчы Gilgen&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=GILGEN&amp;ofb=marggrabowa&amp;modus=&amp;lang=de GILGEN], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt; і Gilgin&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=GILGIN&amp;ofb=marggrabowa&amp;modus=&amp;lang=de GILGIN], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''[[Манівід|Монивидъ]] Койликинович'' (1387—1392 гады&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240710092021/http://starbel.by/dok/d027.htm Поручная грамота за Гридка Константиновича (1387—1392)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 108.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Українські грамоти. Т. 1. — Київ, 1928. С. 47.&lt;/ref&gt;; ''Goligyn'' (''Golygin''&lt;ref name=&quot;Piatrauskas-2014-224&quot;&gt;{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 224.&lt;/ref&gt;; [[Віленска-Радамская унія|18 студзеня 1401 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 38.&lt;/ref&gt;; ''cum Goligunt''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 54.&lt;/ref&gt;, ''Goligunt''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 57, 69.&lt;/ref&gt; ([[Гарадзельская унія|2 кастрычніка 1413 году]]); ''Andreas dictus Golykunth'' (17 студзеня 1413 год)&lt;ref&gt;Lites ac res gestae inter Polonos Ordinemque Cruciferorum. T. 2. — Posnaniae, 1892. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=mhrnAAAAMAAJ&amp;q=Andreas+dictus+Golykunth#v=snippet&amp;q=Andreas%20dictus%20Golykunth&amp;f=false S. 147].&lt;/ref&gt;; ''Golgen Goslywoynowitz'' (''Golgen Goyliwoynowicz''&lt;ref name=&quot;Piatrauskas-2014-224&quot;&gt;{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 224.&lt;/ref&gt;; [[Другая Хрыстмэмэльская ўмова|15 траўня 1432 году]])&lt;ref&gt;Русско-ливонские акты. — СПб, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=JmhcAAAAcAAJ&amp;dq=konschalk&amp;q=Goslywoynowitz#v=snippet&amp;q=Goslywoynowitz&amp;f=false С. 191].&lt;/ref&gt;; ''Golyginy [sigilla]'' ([[Троцкая унія|20 студзеня 1433 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 94.&lt;/ref&gt;; ''Кголикгину Остиковичу чоловекъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 48.&lt;/ref&gt;, ''Пану Ондрушку Коликиновичу село Морхотъчино''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 51.&lt;/ref&gt;, ''Онъдрушку Келикиновичу, местичу''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 52.&lt;/ref&gt;, ''Олехну Кголикгиновичу пять чоловековъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 55.&lt;/ref&gt; (1440—1492 гады); ''Andruszkone Golgynovicz'' (28 ліпеня 1449 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 220.&lt;/ref&gt;; ''Судъку да Олехну Кголикгиновичомъ земля Белякова''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 60.&lt;/ref&gt;, ''Пану Михаилу Коликиновичу озеро Орлои''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 64.&lt;/ref&gt; (9 лістапада 1449 году); ''Olechno Goliginovicz'' (22 лістапада 1460 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 269.&lt;/ref&gt;; ''recordii Michaelis Golgynovicz… Michael, Suczko, Dil Andreas germani Golginoviczi'' (1463—1467 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 284.&lt;/ref&gt;; ''Bielicza Gołginowczyna'' (8 красавіка 1478 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 361.&lt;/ref&gt;; ''recordii Michaelis Golgynowicz… Michael, Svthko, Dyl Andreas germani Golgynowicz'' (29 траўня 1479 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 368—369.&lt;/ref&gt;; ''Michael Goligin'' ([[Ян Длугаш]])&lt;ref&gt;Joannis Długossii seu longini canonici Cracoviensis Historiae Polonicae libri XII. T. 3. L. 11, 12. — Cracoviae, 1877. [https://books.google.by/books?id=x9hRAAAAcAAJ&amp;pg=PA657&amp;dq=%22Michael+Goligin%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj94cjU2_f9AhWYuaQKHVcLD8IQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=%22Michael%20Goligin%22&amp;f=false P. 657].&lt;/ref&gt;; ''Вышково а Мукободы небощику пану Михаилу Кголикгиновичу'' (29 кастрычніка 1486 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 125.&lt;/ref&gt;; ''Пану Михаилу Кголкгиновичу… Олехъну Кголикгиновичу'' (3 жніўня 1496 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 135.&lt;/ref&gt;; ''Михаило Кголикгиновичъ'' (1496 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 335.&lt;/ref&gt;; ''въ пана Михаила Кголикгиновича'' (каля 1518 году)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=egA5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 1023].&lt;/ref&gt;; ''листу [[Жыгімонт|Жыкгимонтовича]] Колькгиновича'' (23 лістапада 1536 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|21к}} P. 33.&lt;/ref&gt;; ''панъ Михаило Колкиновичь'' (1544 год)&lt;ref&gt;Сборник палеографических снимков с древних грамот и актов, хранящихся в Виленском центральном архиве и Виленской публичной библиотеке. Вып. 1. — Вильна, 1884. С. 28.&lt;/ref&gt;; ''за Жыкгимонътомъ Кголикгиновичомъ'' (3 красавіка 1562 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|249к}} P. 240.&lt;/ref&gt;; ''Gołginowicz'' (1565 год)&lt;ref&gt;Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 6, cz. 3: Podlasie (województwo). — Warszawa, 1910. S. 234.&lt;/ref&gt;; ''Павелъ Кголкгинъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D1%8A+%D0%9A%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D1%8A%22#v=snippet&amp;q=%22%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D1%8A%20%D0%9A%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D1%8A%22&amp;f=false С. 580].&lt;/ref&gt;, ''з села Кголкгинова''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%40%D0%9A%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0#v=snippet&amp;q=%40%D0%9A%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0&amp;f=false С. 589].&lt;/ref&gt;, ''Родъ Неверовичовъ Кголкгиновъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%40%D0%9A%D0%B3%D0%BE%D0%BB+%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&amp;q=%40%D0%9A%D0%B3%D0%BE%D0%BB%20%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 719].&lt;/ref&gt; (1567 год); ''Golgieniszki… Golginiszki'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Michałem y Bartłomieiem Golginami'' (26 жніўня 1755 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 12. — Вильна, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=nVwjAQAAMAAJ&amp;q=Golginami#v=snippet&amp;q=Golginami&amp;f=false С. 61].&lt;/ref&gt;; ''Józefowi, Jakubowi y Wincentemu Gołginowiczom'' (26 ліпеня 1797 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 12. — Вильна, 1883. С. 634.&lt;/ref&gt;; ''Agata Galgin'' (1802 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=23lt&amp;rid=S&amp;search_lastname=Galgin&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Kroki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Antoni Gołgin'' (1884 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Go%C5%82gin&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;searchtable=&amp;rpp1=50&amp;rpp2=50 Oszmiana], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Marianna Gilgin'' (1884 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Gilgin&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Oszmiana], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Michał Gałgin'' (1886 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Ga%C5%82gin&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Oszmiana], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Гайлігін (Калігін) — легендарны [[Літва|літоўскі]] князь, сын легендарнага вялікага князя літоўскага [[Скірмант]]а
* Гайлігін — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], бацька [[Войцех Манівід|Войцеха Манівіда]] і [[Юры Гедыгольд|Юрыя Гедыгольда]]
* [[Андрэй Гайлігін]] (да 1401 — па 1433) — літоўскі баярын, набліжаны да [[Вітаўт]]а; меў сыноў [[Алехна Дыль Гайлігінавіч|Алехну Дыля]], Андрэя, [[Міхайла Гайлігінавіч|Міхайлу]] і Сутку
* Васіль Галігін — удзельнік [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] з ваколіцаў [[Слуцак|Слуцку]]&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_donesenie14901256/ Галигин Василий], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

Гольгіны (Golgin) гербаў [[Даленга (герб)|Даленга]] і [[Сыракомля (герб)|Сыракомля]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Ашмянскі павет|Ашмянскага]] і [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага]] паветаў&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 265, 504.&lt;/ref&gt;.

Галагіны (Gołagin) гербу ўласнага — літоўскі шляхецкі род з [[Ашмянскі павет|Ашмянскага павету]]&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 143.&lt;/ref&gt;.

На [[Віленскі павет (ВКЛ)|гістарычнай Віленшчыне]] існуе вёска [[Гальгінішкі]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Гайла (імя)|Гайла]]
* [[Гін|Гіна]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай гайл}}
{{Імёны з асновай гін}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>3uzisor9dzgzfgycvkbwi2clstrtr1i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Буйвід</title>
    <ns>0</ns>
    <id>263863</id>
    <revision>
      <id>2685968</id>
      <parentid>2682852</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:03:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21508" sha1="71kobxdibfn4sfqnqjlvtjaran00coc" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Буйвід
|лацінка          = Bujvid
|арыгінал         = 
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Бой (імя)|Boje]] + [[Від (імя)|Wid]]
|варыянт          = Бойвід, Бойвіт, Бувід, Бейвід, Бевід, Пуйвід, Пойвід
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Буйвід''' (''Бувід''), '''Бойвід''' (''Бойвіт''), '''Бейвід''' (''Бевід'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

[[Бой (імя)|Бой]] (Boje) і [[Від (імя)|Від]] (Wid) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=CklczPR-UuAC&amp;q=Boje#v=snippet&amp;q=Boje&amp;f=false S. 14].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Wido+Wid#v=snippet&amp;q=Wido%20Wid&amp;f=false S. 1563].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Бой (імя)|бой- (буй-, бэй-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Буйка]], [[Боер]], [[Бумонт]]; германскія імёны Buyke, Bojer, Bumund) зьнітоўваецца з [[Швэдзкая мова|швэдзкім]] boja 'ланцуг, кайданы'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Від (імя)|-від-]] (імёны ліцьвінаў [[Відзімонт (імя)|Відмунд]], [[Мільвід|Мельвід]], [[Тарвід|Торвід]]; германскія імёны Widmund, Melvid, Torvid) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] wida 'повязь, злучэньне, моцнасьць' або ад гоцкага і германскага widus 'дрэва'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Буйвід азначае «ланцуг моцы»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 20.&lt;/ref&gt;. Адзначалася германскае імя Бувід (Bovidh&lt;ref&gt;Lundgren M. F. Personnamn från medeltiden // Svenska landsmål och svenskt folkliv. Hft. 45, 1892. S. 35.&lt;/ref&gt;, Bovid&lt;ref&gt;Kjöllerström P. A. Svensk namnbok. Dopnamn, ättenamn, ortnamn. — Ulricehamn, 1895. S. 20.&lt;/ref&gt;).

Паводле францускага лінгвіста-[[Германістыка|германіста]] [[Раймонд Шмітляйн|Раймонда Шмітляйна]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, імя Буйвід утварылася ад складаньня германскіх імёнаў Beud і Wido&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 19.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Roiwide, houptman czu [[Кернаў|Kernow]]''&lt;ref&gt;Die Staatsverträge des Deutschen Ordens in Preussen im 15. Jahrhundert. Bd. 1. — Marburg, 1970. [https://books.google.by/books?id=ansTAQAAMAAJ&amp;q=Roiwide+Kernow&amp;dq=Roiwide+Kernow&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiK897Y-f78AhUjhv0HHUShAR4Q6AF6BAgHEAI S. 12].&lt;/ref&gt;, ''Boywid, capitaneus in Kerna''&lt;ref&gt;Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 4. — Reval, 1859. [https://books.google.by/books?id=S4VTAAAAcAAJ&amp;pg=RA1-PA227&amp;dq=Boywid+kerna&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwitmdbt-f78AhXR_rsIHQU3DCEQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&amp;q=Boywid%20kerna&amp;f=false S. 227].&lt;/ref&gt; ([[Салінскі мір|23 красавіка 1398 году]]); ''Борису [[Гінтаўт (імя)|Кинътовтовичу]]… Буивиду, Борисову брату'' (9 лістапада 1449 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 66.&lt;/ref&gt;; ''Bvyvid'' (''Buywid''; паміж 8 і 13 сакавіка 1462 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 274.&lt;/ref&gt;; ''[[Гінівіл (імя)|Gynywilo]] Bvywidowycz'' (''Gynywil Buywidowicz''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 320.&lt;/ref&gt;; 30 чэрвеня 1471 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 320.&lt;/ref&gt;; ''Bwywyd [[Шадзібор|Schedyborowycz]]'' (15 траўня 1489 году)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 196.&lt;/ref&gt;; ''Buiwid'' (10 ліпеня 1490 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 430.&lt;/ref&gt;; ''Станко Ожакович Буивид'' (1 сакавіка 1491 году)&lt;ref&gt;[http://starbel.by/dok/d192.htm Грамота Анны, вдовы дорогичинского судьи Немиры Римовидовича, о продаже имения Миколаю Радзивилловичу (1491)]{{Недаступная спасылка|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''купил в бояр [[Ашмяны|ошменских]]… землицу Буивидовщину'' (25 чэрвеня 1499 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6-1к}} P. 227.&lt;/ref&gt;; ''на бояръ господарьскихъ на Янушка а на Григорья Буйвидовичовъ'' (5 чэрвеня 1510 году)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=egA5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&amp;f=false С. 47—48].&lt;/ref&gt;; ''бояринъ господарьский Станько Буйвидовичь'' (14 лістапада 1519 году)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=egA5AQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8C%D0%BA%D0%BE+%D0%91%D1%83%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C%22#v=snippet&amp;q=%22%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8C%D0%BA%D0%BE%20%D0%91%D1%83%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C%22&amp;f=false С. 1363].&lt;/ref&gt;; ''nobiles… Georgius Buywydowycz'' (6 сьнежня 1522 году)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 151.&lt;/ref&gt;; ''Нарушъ Буивидовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 69.&lt;/ref&gt;, ''Янушко Буивидовичъ… Григореи Буивидовичъ… Юреи Буивидовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 71.&lt;/ref&gt;, ''Юреи Буивидовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 74.&lt;/ref&gt;, ''Юри Буивидовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 78.&lt;/ref&gt;, ''Павелъ Буивидовичъ… Воитъко Буивидовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 89.&lt;/ref&gt;, ''Лаврин Буивидовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 158.&lt;/ref&gt;, ''Юшко Буивидовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 160.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''села Бевидовичовъ… село Бойвидишки'' (1554 год)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 8. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=J2dcAAAAcAAJ&amp;q=%D0%91%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%91%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 64, 117].&lt;/ref&gt;; ''Размүсъ Павъловичъ Бувидовича'' (1565 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 261.&lt;/ref&gt;; ''Павелъ Буйвидъ съ повету Городенского''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D1%8A+%D0%93%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D1%8A%20%D0%93%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE&amp;f=false С. 446].&lt;/ref&gt;, ''з ыменья своего з Бейвиды''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D1%8B#v=snippet&amp;q=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D1%8B&amp;f=false С. 547].&lt;/ref&gt;, ''Родъ Буйвидовъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 722].&lt;/ref&gt;, ''за затя своего Станислава Буйвидовича''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 776].&lt;/ref&gt; (1567 год); ''Michaelis Buywid capitanei rositensis'' (1590 год)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 27. — Витебск, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8HBmAAAAcAAJ&amp;q=Michaelis+Buywid#v=snippet&amp;q=Michaelis%20Buywid&amp;f=false С. 122].&lt;/ref&gt;; ''per Michaelem Boevid capitaneum Rositensem… Boevid… Boewid'' (1599 год)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 27. — Витебск, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8HBmAAAAcAAJ&amp;q=Boevid#v=snippet&amp;q=Boevid&amp;f=false С. 101—102].&lt;/ref&gt;; ''Joannes Buiwidowicz'' (1600 год)&lt;ref&gt;Trypućko J. Polonica vetera Upsaliensia: catalogue des imprimés polonais ou concernant la Pologne des XVe, XVIe, XVIIe et XVIIIe siècles conservés à la Bibliothèque de l’université royale d’Upsala. — Uppsala, 1958. [https://books.google.by/books?id=1yxAAAAAIAAJ&amp;q=%22Joannes+Buiwidowicz%22&amp;dq=%22Joannes+Buiwidowicz%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi5xt_nk66EAxUq_7sIHVq2CEMQ6AF6BAgHEAI P. 58].&lt;/ref&gt;; ''Christophorus Buywidowicz'' (1604 год)&lt;ref&gt;Trypućko J. Polonica vetera Upsaliensia: catalogue des imprimés polonais ou concernant la Pologne des XVe, XVIe, XVIIe et XVIIIe siècles conservés à la Bibliothèque de l’université royale d’Upsala. — Uppsala, 1958. P. 165.&lt;/ref&gt;; ''Władysław Buywid — skarbnik Miński'' (23 красавіка 1690 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 13. — Вильна, 1886. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=EOQDAAAAYAAJ&amp;q=Buywid#v=snippet&amp;q=Buywid&amp;f=false С. 379].&lt;/ref&gt;; ''Ród Baywidów'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo trockie 1690 r. — Warszawa, 2000. S. 142.&lt;/ref&gt;; ''Petri Buywid'' (1711 год)&lt;ref&gt;Гурская Ю. Многоязычие в Великом княжестве Литовском в зеркале древних фамилий // Acta Baltico-Slavica. Nr. 37 (2013). С. 5.&lt;/ref&gt;; ''Alexius Buywidowicz'' (4 чэрвеня 1728 году)&lt;ref&gt;Fejér J. Defuncti secundi saeculi Societatis Jesu. 1641—1740. Vol. 1: A—C. — Roma, 1985. P. 193.&lt;/ref&gt;; ''Beywidzie… Boywidy… Buywidziszki'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Jan Buiwid'' (24 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Попіс шляхты Аршанскага павета 30 верасня 1765 г. // Герольд Litherland. № 20, 2014. С. 111.&lt;/ref&gt;; ''Jan Pojwidowicz'' (1782—1784 гады)&lt;ref&gt;Pabaisko dekanato vizitacija 1782—1784 m.: atlikta Vilniaus vyskupo Ignoto Jokūbo Masalskio parėdymu. — Vilnius, 2010. P. 317.&lt;/ref&gt;; ''Michał Boywid'' (9 лютага 1791 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 462.&lt;/ref&gt;; ''Julian Pójwidowicz''&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Pojwidowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Szyrwinty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, ''Jan Bojwit''&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=23lt&amp;rid=D&amp;search_lastname=Bojwit&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Antolepty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt; (1798 год); ''Magdalena Bojwid'' (1828 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Bojwid&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Różana], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Michal Bujwid'' (1879 год)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 43.&lt;/ref&gt;; ''Kazimierz Buwid'' (1902 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Buwid&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Szkłów], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Буйвід ({{†}} па 1398) — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], староста [[кернаў]]скі; пачынальнік роду [[Буйвіды (род)|Буйвідаў]]
* Буйвід [[Гінтаўт (імя)|Гінтаўтавіч]] — літоўскі баярын, які ўпамінаецца разам з братам Барысам у 1449 годзе
* Станіслаў Янавіч Буйвідовіч — [[вількі]]йскі [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1592 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 3. ― Вильна, 1904. С. 16.&lt;/ref&gt;
* Станіслаў Буйвід — шляхціч [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|Амсьціслаўскага ваяводзтва]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Мстиславского воеводства: Список XVIII ст. — Минск, 2013.&lt;/ref&gt;
* Ян Буйвід — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, скарбнік [[Смаленскі павет|смаленскі]] ў 1793 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 182.&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Буйвід — праваслаўны жыхар ваколіцаў [[Магілёў|Магілёва]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 56 Могилевских Губ. Ведомостей от 18 июля 1907 года. С. 1.&lt;/ref&gt;
* Сялезі і Яўстафі Буйвіды — [[беларусы|беларусы]] з ваколіцаў [[Дзісна|Дзісны]] на 1907 і 1912 гады&lt;ref&gt;Прибавление к № 57 Виленских Губернских Ведомостей, 1907. С. 1, 6.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Прибавление к № 61 Виленских Губернских Ведомостей, 1912. С. 11.&lt;/ref&gt;
* Сямён Буйвідовіч (1892—?) — беларус з ваколіцаў [[Халопенічы|Халопенічаў]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Іван Буйвідовіч (1908—?) — беларус з ваколіцаў [[Менск]]у, які трапіў у нямецкі палон у [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;[https://db.zhnivo.com/by/belarus-genealogical-databases/ Военнопл. kgb.by], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Віталь Буйвід — беларускі музыкант (фольк-гурт [[Irdorath]]) і мастак 

Буйвіды — [[парафія]]не [[Архікатэдральны касьцёл Імя Найсьвяцейшай Панны Марыі (Менск)|Катэдральнага касьцёла]] ў [[Менск]]у на 1851—1857 гады&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810232341/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/469-minskij-kafedralnyj-kostel-spisok-prikhozhan-1851-1857 Минский кафедральный костел. Список прихожан 1851—1857], Архіў гісторыка Анішчанкі, 29 студзеня 2016 г.&lt;/ref&gt;.

Буйвідовічы (Bujwidowicz) — прыгонныя з ваколіцаў [[Ганусішкі|Ганусішкаў]] ([[Троцкі павет]]), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 247, 426.&lt;/ref&gt;.

Бойвіды (Bojwid), Буйвіды (Bujwid) гербу [[Даленга (герб)|Даленга]] і Буйвідовічы (Bujwidowicz) — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 236, 242.&lt;/ref&gt;.

Буйвіды гербу [[Сьлепаўрон (герб)|Сьлепаўрон]] — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;Гербоўнік беларускай шляхты. Т. 2. — Менск, 2007. С. 384.&lt;/ref&gt;.

Буйвід (Bujwid) і Буйвідовіч (Bujwidowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

Бойвіт (''Boywitt'') — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]&lt;ref&gt;Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 337.&lt;/ref&gt;.

На 1909 год існаваў [[фальварак]] Буйвідаўшчына ў Менскім павеце Менскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 21.&lt;/ref&gt;.

На [[Віленскі павет (ВКЛ)|гістарычнай Віленшчыне]] існуе вёска [[Буйвіды]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Бой (імя)|Бой]]
* [[Від (імя)|Від]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай бой}}
{{Імёны з асновай від}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>71kobxdibfn4sfqnqjlvtjaran00coc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2685979</id>
      <parentid>2685968</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:17:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21764" sha1="tvvp1hhixjssaa41rcpc04olpxdxgda" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Буйвід
|лацінка          = Bujvid
|арыгінал         = 
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Бой (імя)|Boje]] + [[Від (імя)|Wid]]
|варыянт          = Бойвід, Бойвіт, Бувід, Бейвід, Бевід, Пуйвід, Пойвід
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Буйвід''' (''Бувід''), '''Бойвід''' (''Бойвіт''), '''Бейвід''' (''Бевід'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

[[Бой (імя)|Бой]] (Boje) і [[Від (імя)|Від]] (Wid) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=CklczPR-UuAC&amp;q=Boje#v=snippet&amp;q=Boje&amp;f=false S. 14].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Wido+Wid#v=snippet&amp;q=Wido%20Wid&amp;f=false S. 1563].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Бой (імя)|бой- (буй-, бэй-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Буйка]], [[Боер]], [[Бумонт]]; германскія імёны Buyke, Bojer, Bumund) зьнітоўваецца з [[Швэдзкая мова|швэдзкім]] boja 'ланцуг, кайданы'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Від (імя)|-від-]] (імёны ліцьвінаў [[Відзімонт (імя)|Відмунд]], [[Мільвід|Мельвід]], [[Тарвід|Торвід]]; германскія імёны Widmund, Melvid, Torvid) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] wida 'повязь, злучэньне, моцнасьць' або ад гоцкага і германскага widus 'дрэва'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Буйвід азначае «ланцуг моцы»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 20.&lt;/ref&gt;. Адзначалася германскае імя Бувід (Bovidh&lt;ref&gt;Lundgren M. F. Personnamn från medeltiden // Svenska landsmål och svenskt folkliv. Hft. 45, 1892. S. 35.&lt;/ref&gt;, Bovid&lt;ref&gt;Kjöllerström P. A. Svensk namnbok. Dopnamn, ättenamn, ortnamn. — Ulricehamn, 1895. S. 20.&lt;/ref&gt;).

Паводле францускага лінгвіста-[[Германістыка|германіста]] [[Раймонд Шмітляйн|Раймонда Шмітляйна]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, імя Буйвід утварылася ад складаньня германскіх імёнаў Beud і Wido&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 19.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Roiwide, houptman czu [[Кернаў|Kernow]]''&lt;ref&gt;Die Staatsverträge des Deutschen Ordens in Preussen im 15. Jahrhundert. Bd. 1. — Marburg, 1970. [https://books.google.by/books?id=ansTAQAAMAAJ&amp;q=Roiwide+Kernow&amp;dq=Roiwide+Kernow&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiK897Y-f78AhUjhv0HHUShAR4Q6AF6BAgHEAI S. 12].&lt;/ref&gt;, ''Boywid, capitaneus in Kerna''&lt;ref&gt;Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 4. — Reval, 1859. [https://books.google.by/books?id=S4VTAAAAcAAJ&amp;pg=RA1-PA227&amp;dq=Boywid+kerna&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwitmdbt-f78AhXR_rsIHQU3DCEQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&amp;q=Boywid%20kerna&amp;f=false S. 227].&lt;/ref&gt; ([[Салінскі мір|23 красавіка 1398 году]]); ''Борису [[Гінтаўт (імя)|Кинътовтовичу]]… Буивиду, Борисову брату'' (9 лістапада 1449 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 66.&lt;/ref&gt;; ''Bvyvid'' (''Buywid''; паміж 8 і 13 сакавіка 1462 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 274.&lt;/ref&gt;; ''[[Гінівіл (імя)|Gynywilo]] Bvywidowycz'' (''Gynywil Buywidowicz''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 320.&lt;/ref&gt;; 30 чэрвеня 1471 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 320.&lt;/ref&gt;; ''Bwywyd [[Шадзібор|Schedyborowycz]]'' (15 траўня 1489 году)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 196.&lt;/ref&gt;; ''Buiwid'' (10 ліпеня 1490 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 430.&lt;/ref&gt;; ''Станко Ожакович Буивид'' (1 сакавіка 1491 году)&lt;ref&gt;[http://starbel.by/dok/d192.htm Грамота Анны, вдовы дорогичинского судьи Немиры Римовидовича, о продаже имения Миколаю Радзивилловичу (1491)]{{Недаступная спасылка|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''купил в бояр [[Ашмяны|ошменских]]… землицу Буивидовщину'' (25 чэрвеня 1499 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6-1к}} P. 227.&lt;/ref&gt;; ''на бояръ господарьскихъ на Янушка а на Григорья Буйвидовичовъ'' (5 чэрвеня 1510 году)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=egA5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&amp;f=false С. 47—48].&lt;/ref&gt;; ''бояринъ господарьский Станько Буйвидовичь'' (14 лістапада 1519 году)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=egA5AQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8C%D0%BA%D0%BE+%D0%91%D1%83%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C%22#v=snippet&amp;q=%22%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8C%D0%BA%D0%BE%20%D0%91%D1%83%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C%22&amp;f=false С. 1363].&lt;/ref&gt;; ''nobiles… Georgius Buywydowycz'' (6 сьнежня 1522 году)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 151.&lt;/ref&gt;; ''Нарушъ Буивидовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 69.&lt;/ref&gt;, ''Янушко Буивидовичъ… Григореи Буивидовичъ… Юреи Буивидовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 71.&lt;/ref&gt;, ''Юреи Буивидовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 74.&lt;/ref&gt;, ''Юри Буивидовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 78.&lt;/ref&gt;, ''Павелъ Буивидовичъ… Воитъко Буивидовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 89.&lt;/ref&gt;, ''Лаврин Буивидовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 158.&lt;/ref&gt;, ''Юшко Буивидовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 160.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''села Бевидовичовъ… село Бойвидишки'' (1554 год)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 8. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=J2dcAAAAcAAJ&amp;q=%D0%91%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%91%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 64, 117].&lt;/ref&gt;; ''Размүсъ Павъловичъ Бувидовича'' (1565 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 261.&lt;/ref&gt;; ''Павелъ Буйвидъ съ повету Городенского''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D1%8A+%D0%93%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D1%8A%20%D0%93%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE&amp;f=false С. 446].&lt;/ref&gt;, ''з ыменья своего з Бейвиды''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D1%8B#v=snippet&amp;q=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D1%8B&amp;f=false С. 547].&lt;/ref&gt;, ''Родъ Буйвидовъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 722].&lt;/ref&gt;, ''за затя своего Станислава Буйвидовича''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%B9%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 776].&lt;/ref&gt; (1567 год); ''Michaelis Buywid capitanei rositensis'' (1590 год)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 27. — Витебск, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8HBmAAAAcAAJ&amp;q=Michaelis+Buywid#v=snippet&amp;q=Michaelis%20Buywid&amp;f=false С. 122].&lt;/ref&gt;; ''per Michaelem Boevid capitaneum Rositensem… Boevid… Boewid'' (1599 год)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 27. — Витебск, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8HBmAAAAcAAJ&amp;q=Boevid#v=snippet&amp;q=Boevid&amp;f=false С. 101—102].&lt;/ref&gt;; ''Joannes Buiwidowicz'' (1600 год)&lt;ref&gt;Trypućko J. Polonica vetera Upsaliensia: catalogue des imprimés polonais ou concernant la Pologne des XVe, XVIe, XVIIe et XVIIIe siècles conservés à la Bibliothèque de l’université royale d’Upsala. — Uppsala, 1958. [https://books.google.by/books?id=1yxAAAAAIAAJ&amp;q=%22Joannes+Buiwidowicz%22&amp;dq=%22Joannes+Buiwidowicz%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi5xt_nk66EAxUq_7sIHVq2CEMQ6AF6BAgHEAI P. 58].&lt;/ref&gt;; ''Christophorus Buywidowicz'' (1604 год)&lt;ref&gt;Trypućko J. Polonica vetera Upsaliensia: catalogue des imprimés polonais ou concernant la Pologne des XVe, XVIe, XVIIe et XVIIIe siècles conservés à la Bibliothèque de l’université royale d’Upsala. — Uppsala, 1958. P. 165.&lt;/ref&gt;; ''Władysław Buywid — skarbnik Miński'' (23 красавіка 1690 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 13. — Вильна, 1886. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=EOQDAAAAYAAJ&amp;q=Buywid#v=snippet&amp;q=Buywid&amp;f=false С. 379].&lt;/ref&gt;; ''Ród Baywidów'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo trockie 1690 r. — Warszawa, 2000. S. 142.&lt;/ref&gt;; ''Petri Buywid'' (1711 год)&lt;ref&gt;Гурская Ю. Многоязычие в Великом княжестве Литовском в зеркале древних фамилий // Acta Baltico-Slavica. Nr. 37 (2013). С. 5.&lt;/ref&gt;; ''Alexius Buywidowicz'' (4 чэрвеня 1728 году)&lt;ref&gt;Fejér J. Defuncti secundi saeculi Societatis Jesu. 1641—1740. Vol. 1: A—C. — Roma, 1985. P. 193.&lt;/ref&gt;; ''Beywidzie… Boywidy… Buywidziszki'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Jan Buiwid'' (24 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Попіс шляхты Аршанскага павета 30 верасня 1765 г. // Герольд Litherland. № 20, 2014. С. 111.&lt;/ref&gt;; ''Jan Pojwidowicz'' (1782—1784 гады)&lt;ref&gt;Pabaisko dekanato vizitacija 1782—1784 m.: atlikta Vilniaus vyskupo Ignoto Jokūbo Masalskio parėdymu. — Vilnius, 2010. P. 317.&lt;/ref&gt;; ''Michał Boywid'' (9 лютага 1791 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 462.&lt;/ref&gt;; ''Julian Pójwidowicz''&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Pojwidowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Szyrwinty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, ''Jan Bojwit''&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=23lt&amp;rid=D&amp;search_lastname=Bojwit&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Antolepty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt; (1798 год); ''Magdalena Bojwid'' (1828 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Bojwid&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Różana], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Michal Bujwid'' (1879 год)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 43.&lt;/ref&gt;; ''Kazimierz Buwid'' (1902 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Buwid&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Szkłów], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Буйвід ({{†}} па 1398) — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], староста [[кернаў]]скі; пачынальнік роду [[Буйвіды (род)|Буйвідаў]]
* Буйвід [[Гінтаўт (імя)|Гінтаўтавіч]] — літоўскі баярын, які ўпамінаецца разам з братам Барысам у 1449 годзе
* Станіслаў Янавіч Буйвідовіч — [[вількі]]йскі [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1592 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 3. ― Вильна, 1904. С. 16.&lt;/ref&gt;
* Станіслаў Буйвід — шляхціч [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|Амсьціслаўскага ваяводзтва]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Мстиславского воеводства: Список XVIII ст. — Минск, 2013.&lt;/ref&gt;
* Ян Буйвід — шляхціч [[Аршанскі павет|Аршанскага павету]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Оршанского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2015.&lt;/ref&gt;
* Ян Буйвід — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, скарбнік [[Смаленскі павет|смаленскі]] ў 1793 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 182.&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Буйвід — праваслаўны жыхар ваколіцаў [[Магілёў|Магілёва]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 56 Могилевских Губ. Ведомостей от 18 июля 1907 года. С. 1.&lt;/ref&gt;
* Сялезі і Яўстафі Буйвіды — [[беларусы|беларусы]] з ваколіцаў [[Дзісна|Дзісны]] на 1907 і 1912 гады&lt;ref&gt;Прибавление к № 57 Виленских Губернских Ведомостей, 1907. С. 1, 6.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Прибавление к № 61 Виленских Губернских Ведомостей, 1912. С. 11.&lt;/ref&gt;
* Сямён Буйвідовіч (1892—?) — беларус з ваколіцаў [[Халопенічы|Халопенічаў]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Іван Буйвідовіч (1908—?) — беларус з ваколіцаў [[Менск]]у, які трапіў у нямецкі палон у [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;[https://db.zhnivo.com/by/belarus-genealogical-databases/ Военнопл. kgb.by], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Віталь Буйвід — беларускі музыкант (фольк-гурт [[Irdorath]]) і мастак 

Буйвіды — [[парафія]]не [[Архікатэдральны касьцёл Імя Найсьвяцейшай Панны Марыі (Менск)|Катэдральнага касьцёла]] ў [[Менск]]у на 1851—1857 гады&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810232341/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/469-minskij-kafedralnyj-kostel-spisok-prikhozhan-1851-1857 Минский кафедральный костел. Список прихожан 1851—1857], Архіў гісторыка Анішчанкі, 29 студзеня 2016 г.&lt;/ref&gt;.

Буйвідовічы (Bujwidowicz) — прыгонныя з ваколіцаў [[Ганусішкі|Ганусішкаў]] ([[Троцкі павет]]), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 247, 426.&lt;/ref&gt;.

Бойвіды (Bojwid), Буйвіды (Bujwid) гербу [[Даленга (герб)|Даленга]] і Буйвідовічы (Bujwidowicz) — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 236, 242.&lt;/ref&gt;.

Буйвіды гербу [[Сьлепаўрон (герб)|Сьлепаўрон]] — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;Гербоўнік беларускай шляхты. Т. 2. — Менск, 2007. С. 384.&lt;/ref&gt;.

Буйвід (Bujwid) і Буйвідовіч (Bujwidowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

Бойвіт (''Boywitt'') — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]&lt;ref&gt;Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 337.&lt;/ref&gt;.

На 1909 год існаваў [[фальварак]] Буйвідаўшчына ў Менскім павеце Менскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 21.&lt;/ref&gt;.

На [[Віленскі павет (ВКЛ)|гістарычнай Віленшчыне]] існуе вёска [[Буйвіды]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Бой (імя)|Бой]]
* [[Від (імя)|Від]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай бой}}
{{Імёны з асновай від}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>tvvp1hhixjssaa41rcpc04olpxdxgda</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ангельшчыны па футболе/Табліца</title>
    <ns>10</ns>
    <id>263899</id>
    <revision>
      <id>2686118</id>
      <parentid>2685888</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:30:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DymitrBot</username>
        <id>56484</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5737" sha1="fhp0ghlmj6ed7wbr9zulk2v8kg5rvjq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''&lt;/noinclude&gt;
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца     = [https://www.premierleague.com/en/tables/premier-league/2026-27 Прэм’ер-Ліга]

&lt;!--Пачатак аўтаматызацыі.--&gt;
|абнаўленьне = 22 жніўня 2026 году&lt;/small&gt;&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|парадак_камандаў=ARS, BRE, EVE, HUL, IPS, LEE, AVL, CHE, FUL, LIV, MCI, NEW, BOU, BHA, SUN, NFO, MUN, CRY, TOT, COV
&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|перамогі_ARS=1 | нічыі_ARS=0 |паразы_ARS=0 |мз_ARS=3 |мп_ARS=0
|перамогі_BRE=1 | нічыі_BRE=0 |паразы_BRE=0 |мз_BRE=3 |мп_BRE=0
|перамогі_EVE=1 | нічыі_EVE=0 |паразы_EVE=0 |мз_EVE=2 |мп_EVE=0
|перамогі_HUL=1 | нічыі_HUL=0 |паразы_HUL=0 |мз_HUL=2 |мп_HUL=0
|перамогі_IPS=1 | нічыі_IPS=0 |паразы_IPS=0 |мз_IPS=2 |мп_IPS=1
|перамогі_LEE=1 | нічыі_LEE=0 |паразы_LEE=0 |мз_LEE=1 |мп_LEE=0
|перамогі_AVL=0 | нічыі_AVL=0 |паразы_AVL=0 |мз_AVL=0 |мп_AVL=0
|перамогі_CHE=0 | нічыі_CHE=0 |паразы_CHE=0 |мз_CHE=0 |мп_CHE=0
|перамогі_FUL=0 | нічыі_FUL=0 |паразы_FUL=0 |мз_FUL=0 |мп_FUL=0
|перамогі_LIV=0 | нічыі_LIV=0 |паразы_LIV=0 |мз_LIV=0 |мп_LIV=0
|перамогі_MCI=0 | нічыі_MCI=0 |паразы_MCI=0 |мз_MCI=0 |мп_MCI=0
|перамогі_NEW=0 | нічыі_NEW=0 |паразы_NEW=0 |мз_NEW=0 |мп_NEW=0
|перамогі_BOU=0 | нічыі_BOU=0 |паразы_BOU=0 |мз_BOU=0 |мп_BOU=0
|перамогі_BHA=0 | нічыі_BHA=0 |паразы_BHA=0 |мз_BHA=0 |мп_BHA=0
|перамогі_SUN=0 | нічыі_SUN=0 |паразы_SUN=1 |мз_SUN=1 |мп_SUN=2
|перамогі_NFO=0 | нічыі_NFO=0 |паразы_NFO=1 |мз_NFO=0 |мп_NFO=1
|перамогі_MUN=0 | нічыі_MUN=0 |паразы_MUN=1 |мз_MUN=0 |мп_MUN=2
|перамогі_CRY=0 | нічыі_CRY=0 |паразы_CRY=1 |мз_CRY=0 |мп_CRY=2
|перамогі_TOT=0 | нічыі_TOT=0 |паразы_TOT=1 |мз_TOT=0 |мп_TOT=3
|перамогі_COV=0 | нічыі_COV=0 |паразы_COV=1 |мз_COV=0 |мп_COV=3

&lt;!--Канец аўтаматызацыі.--&gt;

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_ARS=[[Арсэнал Лёндан|Арсэнал]]
|назва_AVL=[[Астан Віла Бірмінггэм|Астан Віла]]
|назва_BOU=[[Борнмут (футбольны клюб)|Борнмут]]
|назва_BHA=[[Брайтан энд Гоўв Альбіён|Брайтан энд Гоўв]]
|назва_BRE=[[Брэнтфард (футбольны клюб)|Брэнтфард]]
|назва_CHE=[[Чэлсі Лёндан|Чэлсі]]
|назва_COV=[[Ковэнтры Сіці]]
|назва_CRY=[[Крыстал Пэлас Лёндан|Крыстал Пэлас]]
|назва_EVE=[[Эвэртан Лівэрпул|Эвэртан]]
|назва_FUL=[[Фулгэм (футбольны клюб)|Фулгэм]]
|назва_HUL=[[Гал Сіці]]
|назва_IPS=[[Іпсўіч Таўн]]
|назва_LEE=[[Лідс Юнайтэд]]
|назва_LIV=[[Лівэрпул (футбольны клюб)|Лівэрпул]]
|назва_MCI=[[Манчэстэр Сіці]]
|назва_MUN=[[Манчэстэр Юнайтэд]]
|назва_NEW=[[Ньюкасл Юнайтэд]]
|назва_NFO=[[Нотынггэм Форэст]]
|назва_SUN=[[Сандэрлэнд (футбольны клюб)|Сандэрлэнд]]
|назва_TOT=[[Тотэнгэм Готспур]]

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=CLLS |вынік2=CLLS |вынік3=CLLS |вынік4=CLLS |вынік5=ELLS |вынік18=REL |вынік19=REL |вынік20=REL

&lt;!--Налады і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў; 3) Забітыя мячы; 4) Пункты ў гульнях паміж сабою; 5) Гасьцявыя забітыя мячы ў гульнях паміж сабою; 6) Дадатковыя матчы (толькі пры неабходнасьці вызначэньня чэмпіёна, камандаў на выбываньне або камандаў, якія выходзяць у турніры УЭФА).

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_CLLS=green1|тэкст_CLLS=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі чэмпіёнаў]]
|колер_ELLS=blue1 |тэкст_ELLS=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі Эўропы]]
|колер_ECLTH=blue1 |тэкст_ECLTH=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі Эўропы]]
|колер_ECLPO=yellow1 |тэкст_ECLPO=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф|Раўнд плэй-оф Лігі канфэрэнцыяў]]
|колер_REL=red1   |тэкст_REL=Паніжэньне ў [[Чэмпіянат футбольнай лігі Ангельшчыны 2027—2028 гадоў|Чэмпіёншып]]

}}&lt;/onlyinclude&gt;</text>
      <sha1>fhp0ghlmj6ed7wbr9zulk2v8kg5rvjq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Даўмонт (імя)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>263951</id>
    <revision>
      <id>2685954</id>
      <parentid>2683778</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T12:50:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36436" sha1="rxkd4olaingpcprg6kug3dljv0aybs2" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Даўмонт
|лацінка          = Daŭmont
|арыгінал         = Damond &lt;br&gt; Dagmunt
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Даўга|Davo]] + [[Мунд|Mond]] &lt;br&gt; [[Дака (імя)|Dago]] + Munt
|варыянт          = Даўмунд, Даўмунт, Даўмонд, Дамонт, Даўгімонт, Даўкмонт, Домант, Домунд, Домунт, Доўмант, Доўмунд
|вытворныя        = [[Талімонт (імя)|Талімонт]], [[Дульмант]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Даўмонт''' (''Даўмунд'', ''Даўмунт'', ''Даўмонд'', ''Дамонт''), '''Даўгімонт''' (''Даўкмонт'') — мужчынскае імя і вытворныя ад яго прозьвішчы '''Доўмант''' (''Доўмунд''), '''Домант''' (''Домунд'', ''Домунт'').

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Дамунд або Дамонд (Damundus&lt;ref&gt;[https://www.koeblergerhard.de/got/tg/got_namen.pdf Anhang 3 Wörterbuch der gotischen Namen] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. — Leiden — Köln, 1989.&lt;/ref&gt;, Damondus) і Дагімунд або Дагмунт (Dachimundus&lt;ref&gt;Bruckner W. Die Sprache der Langobarden. — Strassburg, 1895. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=pOwSOFBgFfQC&amp;q=Dachimundus#v=snippet&amp;q=Dachimundus&amp;f=false S. 241].&lt;/ref&gt;, Dagmunt&lt;ref&gt;Bass A. Deutsche Vornamen. — Leipzig, 1909. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=9JotAQAAMAAJ&amp;q=Dag+munt#v=snippet&amp;q=Dag%20munt&amp;f=false S. 122].&lt;/ref&gt;) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. [https://books.google.by/books?id=OwkWAQAAMAAJ&amp;q=%22Damundus%22+Damondus&amp;dq=%22Damundus%22+Damondus&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjQ58e7m_OCAxUyh_0HHZCGCGsQ6AF6BAgHEAI S. 112].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-22&quot;&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Даўга|-даў(г)-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]], [[Даўгер]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'&lt;ref&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Дака (імя)|-даг- (-дак-, -таг-)]]&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1948-103&quot;&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1964-20&quot;&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 20.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.&lt;/ref&gt; або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Даўмонт азначае «здольны да гарлівасьці»&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-22&quot;/&gt;. Апроч таго, адзначалася старажытнае германскае імя Theumondo ([[Тэўда (імя)|Theu]]-mondo)&lt;ref&gt;Repertori D’Antropònims Catalans (RAC). Vol. 1. — Barcelona, 1994. [https://books.google.by/books?id=SUwv8x15BE8C&amp;pg=PA534&amp;dq=theumondo&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj46f2Zw8SEAxVEhv0HHbwcDHsQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=theumondo&amp;f=false P. 534].&lt;/ref&gt;.

Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне літоўскага шляхецкага прозьвішча Доўмунт (Dowmunt) сьцьвярджалася яшчэ ў артыкуле «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год)&lt;ref&gt;Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=UMpLAQAAIAAJ&amp;q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&amp;q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&amp;f=false S. 975].&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Даўмонт германскаму імю Dagamund&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Dagamund#v=snippet&amp;q=Dagamund&amp;f=false S. 395].&lt;/ref&gt; (Daegmund) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1964-20&quot;/&gt;. Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — таксама сьцьвердзіў амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]&lt;ref&gt;Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Demundis&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 179.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Довъмонтъ'' ([[Галіцка-Валынскі летапіс]]); ''Довмонтъ… с Доумонтомъ съ пльсковичи на Литву'' (''Доумонтъ''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-155&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 155.&lt;/ref&gt;; [[Наўгародзкі першы летапіс]]); ''псалъ Довмонтовъ писець'' (па 1266 годзе)&lt;ref&gt;Русско-ливонские акты. — СПб, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=JmhcAAAAcAAJ&amp;q=+%D0%BF%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%8A+%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%8A+%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B5%D1%86%D1%8C#v=snippet&amp;q=%D0%BF%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%8A%20%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%8A%20%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B5%D1%86%D1%8C&amp;f=false С. 15].&lt;/ref&gt;; ''Dovmundus'' (1292 год)&lt;ref&gt;Hansisches Urkundenbuch. Bd. 1. — Halle, 1876. [https://books.google.by/books?id=r-8OAAAAYAAJ&amp;pg=PA378&amp;dq=Dovmundus+1292&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjAh4uFzob9AhUt57sIHQwYCz0Q6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=Dovmundus%201292&amp;f=false S. 378].&lt;/ref&gt;; ''передъ намесники полоцькими: перед Домонтом'' (7 сакавіка 1399 — 25 сакавіка 1407 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 112.&lt;/ref&gt;; ''у Доманта'' (1410 — пачатак 1420-х гадоў)&lt;ref&gt;Зализняк А. А. Древненовгородский диалект. 2-е изд. — М., 2004. С. 669, 734.&lt;/ref&gt;; ''nobilibus… Woitko Dolmontowicz'' (22 траўня 1425 году{{Заўвага|У публікацыі 1932 году адпаведны дакумэнт азначаецца як «падроблены»}})&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 119.&lt;/ref&gt;; ''Iewlaschonis Dowmunthowicz'' ([[Чартарыйскае замірэньне|1 верасьня 1431 году]])&lt;ref&gt;Бучинський Б. Кілька причинків до часів вел. князя Свитригайла (1430—1433) // ЗНТШ. Т. 76. — Львів, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ieU7h4YBiV0C&amp;q=Wygaelowycz#v=snippet&amp;q=Wygaelowycz&amp;f=false С. 135].&lt;/ref&gt;; ''Dewmunt Wolkowicz'' ([[Другая Хрыстмэмэльская ўмова|15 траўня 1432 году]])&lt;ref&gt;Русско-ливонские акты. — СПб., 1868. [https://books.google.by/books?id=JmhcAAAAcAAJ&amp;pg=PA191&amp;dq=Dewmunt+Wolkowicz&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj9l4_Lzob9AhU08LsIHZVwBqEQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=Dewmunt%20Wolkowicz&amp;f=false С. 191].&lt;/ref&gt;; ''Некрашу Довкгимонътовичу земля Кгвоздева'' (1440—1492 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 21.&lt;/ref&gt;; ''Домонтъ''&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=QUoPAQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 40, 42, 45, 180—182, 198].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 5. — СПб., 1851. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=gc5hAAAAcAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 193—195, 197—198, 200, 203].&lt;/ref&gt; або ''Домантъ''&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=QUoPAQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 40—41, 180, 302].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 5. — СПб., 1851. С. 193, 195, 198.&lt;/ref&gt; ([[Наўгародзкі чацьверты летапіс]] і [[Сафійскі першы летапіс]]); ''землицы покупили… у Степанка у Домонтовского'' (каля 1466 — каля 1480 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 290.&lt;/ref&gt;; ''кгедроитскыи паны у головах: Доумонтъ [[Война|Воиневич]]'' (1469—1477 гады)&lt;ref&gt;Ivoška D., Ryčkov A. Brėžiant Vyžuonų ribą: šiaurės rytų Lietuvos XV a. asmenvardžiai ir (ne)pamirštas) kelias // Acta Linguistica Lithuanica. XCI, 2024. P. 35.&lt;/ref&gt;; ''Gabriele Domunthowicz'' (10 чэрвеня 1471 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 317.&lt;/ref&gt;; ''ducem Domunth, Jacobum fratrem germanum de Swyr'' (''dux Domunth de [[Сьвір (мястэчка)|Swyr]]''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-155&quot;/&gt;; 1483 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 388.&lt;/ref&gt;; ''Daumunt Butwidowicz'' (31 кастрычніка 1484 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 399.&lt;/ref&gt;; ''Павле Домантове'' (XV ст.)&lt;ref&gt;Зализняк А. А. Древненовгородский диалект. 2-е изд. — М., 2004. С. 104.&lt;/ref&gt;; ''Домантъ''&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 10. — СПб., 1885. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8mBKAQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 145, 150, 159].&lt;/ref&gt; або ''Домонтъ''&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 10. — СПб., 1885. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8mBKAQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 145, 150—151].&lt;/ref&gt; ([[Ніканаўскі летапіс]]); ''[[Упіцкі павет|Упитское]] волости… в бояр… у Васка Довмонтовича'' (9 чэрвеня 1517 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 339.&lt;/ref&gt;; ''Довмонт Билевичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 77.&lt;/ref&gt;, ''Томъко Довмонтовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 84.&lt;/ref&gt;, ''Довмонтъ Маръковичъ… Томъко Довмонътович''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 86.&lt;/ref&gt;, ''Талюшъ Довкмонътовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 160.&lt;/ref&gt;, ''Павел Довмонътовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 168.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''[[Нарбут (імя)|Нарбут]] Довмонтович… [[Нарымонт (імя)|Нармонтъ]] Довмонтович'' (1537 год)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 25, 196.&lt;/ref&gt;; ''волости [[Горадня|Городеньское]]… землицу пустовъскую на имя Домонътовъщину'' (20 лістапада 1552 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|35к}} P. 168.&lt;/ref&gt;; ''бояр господарских тогож повету Минского: князя Ивана Домонта'' (2 кастрычніка 1557 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Беларускі архіў|3к}} С. 20.&lt;/ref&gt;; ''Петръ Домонтъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A+640#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A%20640&amp;f=false С. 640].&lt;/ref&gt;, ''Павелъ Томковичъ Домонтъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915.
С. 647.&lt;/ref&gt;, ''Григорей Шимковичъ Домонтовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%A8%D0%B8%D0%BC%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A+%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%22#v=snippet&amp;q=%22%D0%A8%D0%B8%D0%BC%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%20%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%22&amp;f=false С. 652].&lt;/ref&gt;, ''Петръ Домонтовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 669.&lt;/ref&gt;, ''Петръ Домонтъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1322.&lt;/ref&gt; (1567 год); ''Johannes Domundns Lituanus'' (1580 год)&lt;ref&gt;Czaplewski P. Polacy na studyach w Ingolsztacie. Z rękopisów Uniwersytetu Monachijskiego. — Poznań, 1914. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=eVNAQFo05RIC&amp;q=Johannes+Domundns+#v=snippet&amp;q=Johannes%20Domundns&amp;f=false S. 25].&lt;/ref&gt;; ''pana Yana Pietrowicza Dowmonta… подпис руки писмом рускимъ тыми словы: Ян Петровичъ Довмонт властною рукою'' (24 верасьня 1585 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 249, 266.&lt;/ref&gt;; ''еи милость панеи Ганъне Балтромеевне Довмонта Сесицкои'' (4 сакавіка 1596 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 405.&lt;/ref&gt;; ''Kasper z Dowmunta Siesicki'' (3 ліпеня 1596 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 32. — Вильна, 1907. С. 362.&lt;/ref&gt;; ''Езофъ Станиславовичъ Довмонт рукою [властною] подписалъ'' (11 кастрычніка 1597 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 470.&lt;/ref&gt;; ''Daumondus'' ([[Альбэрт Каяловіч]], 1650 год)&lt;ref&gt;Historiae Litvanae. — Dantisci, 1650. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=FVsVAAAAQAAJ&amp;q=Daumondus#v=snippet&amp;q=Daumondus&amp;f=false P. 152, 162, 164].&lt;/ref&gt;; ''Dowmund Sieśickj… Dowmundami… Dowmond'' (сярэдзіна XVII ст., 1897 год)&lt;ref&gt;Ks. Wojciecha Wijuka Kojałowicza Herbarz rycerstwa W.X. Litewskiego tak zwany Compendium. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RMUNldfQ2-MC&amp;q=Dowmund#v=snippet&amp;q=Dowmund&amp;f=false S. 23].&lt;/ref&gt;; ''Samuel Domontowicz'' (сакавік — красавік 1656 году)&lt;ref&gt;Augusiewicz S. Spis uchodźców z Wielkiego Księstwa Litewskiego w Prusach Książęcych w latach 1655—1656 w zbiorach Geheimes Staatsarchiv Preussicher Kulturbesitz w Berlinie // Komunikaty Mazursko-Warmińskie. Nr. 1 (271), 2011. S. 168.&lt;/ref&gt;; ''Pan Domont Karol'' (7 ліпеня 1664 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 15. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=QA4LAAAAIAAJ&amp;q=Domont#v=snippet&amp;q=Domont&amp;f=false С. 124].&lt;/ref&gt;; ''Marcjan Domontowicz'' (1667 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo połockie 1667 i 1690 r. — Warszawa, 2018. S. 42.&lt;/ref&gt;; ''земянинъ гдрский воеводства Полоцкого, панъ Ерый Доминикъ Домонтовичъ… бояре нашы Харитонъ да Олехъно Балтромеевичы Домонтовичы… даный Глебу Юревичу Домонъту'' (6 чэрвеня 1668 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 24. — Витебск, 1893. С. 306—307.&lt;/ref&gt;; ''Damontowicz'' (1671—1681 гады)&lt;ref&gt;Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 136.&lt;/ref&gt;; ''paniej Krystyny Ihnatowiczówny Dowmątowej'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo połockie 1667 i 1690 r. — Warszawa, 2018. S. 83, 94.&lt;/ref&gt;; ''Dominicus Dowmont'' (3 сьнежня 1708 году)&lt;ref&gt;Kaminskas-Krinčius A. Seniausiosios išlikusios originalios 1705—1726 m. Stakliškių bažnyčios krikšto metrikų knygos fragmento (1705—1710) publikacija. Bibliotheca Lituana. T. 2 (2012). P. 471.&lt;/ref&gt;; ''Dowmontowszczyzna'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Adam Domant'' (1757 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;w=23lt&amp;rid=S&amp;exac=1&amp;search_lastname=Domant&amp;search_lastname2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;bdm=S&amp;rpp1=&amp;ordertable= Bobty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Benedykt Domontt'' (4 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 111.&lt;/ref&gt;; ''Marianna Domontt'' (1770 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Domontt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wielkie Eysymonty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Augustinus Dowmontt… Georgius Dowmontt'' (20 і 25 верасьня 1778 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_mirties_1778_1779.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1778—1779 m. mirties įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Andrzej Dowmuntt'' (22 лютага 1780 год)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 318.&lt;/ref&gt;; ''Parafia Kowarska… Dowmunty, okolica'' (1784 год)&lt;ref&gt;Komosa Ł. A. Dekanat wiłkomierski w 1784 r. w świetle opisów parafii. — Białystok, 2013. S. 32.&lt;/ref&gt;; ''Szymon Dowmond… Adam Dowmond''&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 459.&lt;/ref&gt;, ''Adam Dowmont x, Maciej Dowmond x, Bartłomiej Dowmond x''&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 464.&lt;/ref&gt;, ''Adam Dowmunt''&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 488.&lt;/ref&gt; (9 лютага 1791 году); ''Jerzy Domunt'' (1793 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;exac=1&amp;search_lastname=Domunt&amp;search_lastname2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;bdm=B&amp;rpp1=&amp;ordertable= Odelsk], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Józefa Dowmund'' (1835 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dowmund&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Dubinki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Rozalia Daumont Domont'' (1838 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Daumont&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Łunna], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Antonella Dowmontowicz'' (1842 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=23lt&amp;rid=D&amp;search_lastname=Dowmontowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Giedrojcie], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Даўмонт]] ({{†}} 1285) — меркаваны [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікі князь літоўскі]]
* [[Даўмонт Пскоўскі|Даўмонт]] (у праваслаўі Цімафей; {{†}} 1299) — князь у Нальшанскай зямлі, служылы князь пскоўскі
* Даўмонт Воўкавіч — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў 1432 годзе
* Яўлашка Даўмонтавіч ({{†}} па 1431) — літоўскі баярын, які ўжываў пячаць з рускім надпісам «Печать Евлашка Домонтова»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 205.&lt;/ref&gt;
* Даўмонт [[Бутывід]]авіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1484 годзе
* Даўмонт Білевіч — [[Пяняны|пянянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Томка Даўмонтавіч — [[Жыжмары|жыжмарскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Даўмонт Маркавіч і Томка Даўмонтавіч — [[Сумілішкі|суміліскія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Павал Даўмонтавіч — [[Жараны|жаранскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Даўмонт — легендарны князь на [[Уцяна|Ўцяне]], сын легендарнага князя літоўскага, жамойцкага і рускага Рамана
* [[Марцін Гедройц|Марцін Матушавіч Даўмонт Гедройц]] (1545—1621) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], [[Ваяводы амсьціслаўскія|ваявода амсьціслаўскі]]&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 9. Województwo mścisławskie XVI—XVIII wiek. — Warszawa, 2019. S. 193.&lt;/ref&gt;
* [[Міхал Сясіцкі|Міхал Даўмонт Сясіцкі]] ({{†}} 1713) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, ваявода [[Ваяводы менскія|менскі]] і амсьціслаўскі
* Андрэй, Матэвуш, Міхал і Станіслаў Доўманты — шляхцічы [[Полацкае ваяводзтва|Полацкага ваяводзтва]], якія ўпамінаюцца ў 1765 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810231801/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/273-popis-shlyakhty-polotskogo-voevodstva-30-09-1765-g Попис шляхты Полоцкого воеводства 30.09.1765 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 19 жніўня 2015 г.&lt;/ref&gt;
* Сымон Доўмант (Даўмонт) — шляхціч [[Гарадзенскі павет|Гарадзенскага]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Гродненского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2018.&lt;/ref&gt;
* Павал Аляксеевіч Дамантовіч — уладальнік зямлі ў [[Дрысенскі павет|Дрысенскім павеце]] на 1878 год&lt;ref&gt;Памятная книжка Витебской губернии. На 1878 год. — Витебск, 1878. С. 296.&lt;/ref&gt;
* [[Міхайла Дамантовіч]] (1830—1902) — народжаны на Чарнігаўшчыне генэрал і вайсковы гісторык, украінскі і беларускі этнограф&lt;ref&gt;Бандарчык В. Гісторыя беларускай этнаграфіі. — {{Менск (Мн.)}}, 1964. С. 70.&lt;/ref&gt;, які засьведчыў, што ўкраінцы «''гэтым імём ([[ліцьвіны]])… называюць увогуле ўсіх [[беларусы|беларусаў]]''»&lt;ref&gt;Домонтовыч М. Материалы географии и статистики России, собранные офицерами Генерального штаба. Черниговская губерния. — СПб., 1865. [https://books.google.by/books?id=ULhiAAAAcAAJ&amp;pg=PA533&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiRpcXCk7X6AhXJvKQKHWvOCp8Q6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 532].&lt;/ref&gt;
* Ёсіф, Ігнаці і Карл Доўманты — жыхары [[Лепельскі павет|Лепельскага павету]] на 1905 год&lt;ref&gt;Витебские Губернские Ведомости. № 231, 14 октября 1905 года. С. 5.&lt;/ref&gt;
* Вацлаў Доўмант — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Дзісна|Дзісны]] на 1912 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 61 Виленских Губернских Ведомостей, 1912. С. 11.&lt;/ref&gt;
* Гардзей Даўмантовіч — праваслаўны з ваколіцаў [[Лельчыцы|Лельчыцаў]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №385 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004351347?page=227 С. 6147].&lt;/ref&gt;
* Вакула Дамантовіч — праваслаўны з [[Мазырскі павет|Мазырскага павету]], зьніклы ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №627 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358799?page=101 С. 10021].&lt;/ref&gt;
* Іван Дамантовіч — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў [[Лагойск]]у&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital1206216/ Домонтович (Домантович) Иван Макарович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Валянтына і Васіль Домунты — беларусы з ваколіцаў [[Шчучын]]а, вывезеныя ў Нямеччыну ў [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;[https://prokuratura.gov.by/ru/activity/rassledovanie-ugolovnogo-dela-o-genotside/iz-materialov-ugolovnogo-dela/akty-chrezvychaynoy-gosudarstvennoy-komissii/ НАРБ 1569-1-94-24], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

З XVI ст. прыдомкам Доўманд або Доўмунд (Доўмунт) карысталіся [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды [[Рукевічы|Рукевічаў]] (Руковічаў&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/r/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Р], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;) і [[Сясіцкія|Сясіцкіх]] гербу [[Гіпацэнтаўр (герб)|Гіпацэнтаўр]]&lt;ref&gt;Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=chg-AAAAIAAJ&amp;q=Dowmond+Dowmund#v=snippet&amp;q=Dowmond%20Dowmund&amp;f=false S. 32].&lt;/ref&gt;.

Доўманты гербаў [[Пагоня]], [[Баволя]] і [[Розьмер]] — літоўскі шляхецкі род зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 470.&lt;/ref&gt;.

Доўманты (Dowmont) — літоўскія шляхецкія роды з ваколіцаў [[Камаі|Камаяў]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 74.&lt;/ref&gt; і [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 260.&lt;/ref&gt;.

Долманты або Дольманты (Dołmont, Dolmont) і Доманты (Domont) — літоўскія шляхецкія роды з Троцкага павету&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 259.&lt;/ref&gt;.

[[Доманты|Доманты Машэнскія]] гербу ўласнага — літоўскі княскі род.

Далмунты, Дамантовічы&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/d/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Д], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; і Доўманты-Ляскатоўскія&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/l/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Л], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; — літоўскія шляхецкія роды.

Даўмунтовічы (Dowmuntowicz) гербу ўласнага — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 5. — Warszawa, 1936. S. 138.&lt;/ref&gt;.

Дэмантовічы (Demontowicz) гербу [[Вяж]] — літоўскі шляхецкі род, які меў уладаньні на Жамойці&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Rzeszów, 2001. S. 318.&lt;/ref&gt;.

[[Дамантовічы]] — шляхецкі род [[Гетманшчына|Гетманшчыны]].

Дамантовіч (Domontowicz), Доўмант (Dowmontt) і Доўмунт (Dowmunt) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпаміналіся сяло Даўмонтавічы і маёнтак Дамонтавічы ў [[Наваградзкае ваяводзтва|Наваградзкім ваяводзтве]], маёнтак Даўмонтаўшчызна або Кублічы ў [[Полацкае ваяводзтва|Полацкім ваяводзтве]] і фальварак Даўмонты ў [[Вількамірскі павет|Вількамірскім павеце]]&lt;ref&gt;Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 246, 252.&lt;/ref&gt;.

У XVI ст. існавалі маёнтак Дамонты і рака Дамонта (''Домонта'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=D-KlFQ7Bd3gC&amp;q=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8B#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8B&amp;f=false С. 89, 101].&lt;/ref&gt;.

На 1906 год існаваў маёнтак Доўмантаўшчына (Даўмантоўшчына) у Лепельскім павеце Віцебскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 192.&lt;/ref&gt;.

На [[Слуцкае княства|гістарычнай Случчыне]] існуе вёска [[Домантавічы]], на [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] — [[Дзяманты]], у ваколіцах [[Залатаноша|Залатаношы]] — [[Дамантава]] (упаміналася ў 1536 годзе)&lt;ref&gt;Непокупный А. П. Балто-севернославянские языковые связи. — Киев, 1976. С. 167.&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Даўга]]
* [[Мунда|Мунд]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай даўг}}
{{Імёны з асновай мунд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>rxkd4olaingpcprg6kug3dljv0aybs2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2685963</id>
      <parentid>2685954</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T12:57:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36449" sha1="dzi9s67xgun54ux1b23tw1jwzfhqr1c" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Даўмонт
|лацінка          = Daŭmont
|арыгінал         = Damond &lt;br&gt; Dagmunt
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Даўга|Davo]] + [[Мунд|Mond]] &lt;br&gt; [[Дака (імя)|Dago]] + Munt
|варыянт          = Даўмунд, Даўмунт, Даўмонд, Дамонт, Даўгімонт, Даўкмонт, Домант, Домунд, Домунт, Доўмант, Доўмунд
|вытворныя        = [[Талімонт (імя)|Талімонт]], [[Дульмант]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Даўмонт''' (''Даўмунд'', ''Даўмунт'', ''Даўмонд'', ''Дамонт''), '''Даўгімонт''' (''Даўкмонт'') — мужчынскае імя і вытворныя ад яго прозьвішчы '''Доўмант''' (''Доўмунд''), '''Домант''' (''Домунд'', ''Домунт'').

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Дамунд або Дамонд (Damundus&lt;ref&gt;[https://www.koeblergerhard.de/got/tg/got_namen.pdf Anhang 3 Wörterbuch der gotischen Namen] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. — Leiden — Köln, 1989.&lt;/ref&gt;, Damondus) і Дагімунд або Дагмунт (Dachimundus&lt;ref&gt;Bruckner W. Die Sprache der Langobarden. — Strassburg, 1895. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=pOwSOFBgFfQC&amp;q=Dachimundus#v=snippet&amp;q=Dachimundus&amp;f=false S. 241].&lt;/ref&gt;, Dagmunt&lt;ref&gt;Bass A. Deutsche Vornamen. — Leipzig, 1909. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=9JotAQAAMAAJ&amp;q=Dag+munt#v=snippet&amp;q=Dag%20munt&amp;f=false S. 122].&lt;/ref&gt;) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. [https://books.google.by/books?id=OwkWAQAAMAAJ&amp;q=%22Damundus%22+Damondus&amp;dq=%22Damundus%22+Damondus&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjQ58e7m_OCAxUyh_0HHZCGCGsQ6AF6BAgHEAI S. 112].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-22&quot;&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Даўга|-даў(г)-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]], [[Даўгер]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'&lt;ref&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Дака (імя)|-даг- (-дак-, -таг-)]]&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1948-103&quot;&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1964-20&quot;&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 20.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.&lt;/ref&gt; або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Даўмонт азначае «здольны да гарлівасьці»&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-22&quot;/&gt;. Апроч таго, адзначалася старажытнае германскае імя Theumondo ([[Тэўда (імя)|Theu]]-mondo)&lt;ref&gt;Repertori D’Antropònims Catalans (RAC). Vol. 1. — Barcelona, 1994. [https://books.google.by/books?id=SUwv8x15BE8C&amp;pg=PA534&amp;dq=theumondo&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj46f2Zw8SEAxVEhv0HHbwcDHsQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=theumondo&amp;f=false P. 534].&lt;/ref&gt;.

Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне літоўскага шляхецкага прозьвішча Доўмунт (Dowmunt) сьцьвярджалася яшчэ ў артыкуле «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год)&lt;ref&gt;Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=UMpLAQAAIAAJ&amp;q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&amp;q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&amp;f=false S. 975].&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Даўмонт германскаму імю Dagamund&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Dagamund#v=snippet&amp;q=Dagamund&amp;f=false S. 395].&lt;/ref&gt; (Daegmund) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1964-20&quot;/&gt;. Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — таксама сьцьвердзіў амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]&lt;ref&gt;Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Demundis&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 179.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Довъмонтъ'' ([[Галіцка-Валынскі летапіс]]); ''Довмонтъ… с Доумонтомъ съ пльсковичи на Литву'' (''Доумонтъ''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-155&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 155.&lt;/ref&gt;; [[Наўгародзкі першы летапіс]]); ''псалъ Довмонтовъ писець'' (па 1266 годзе)&lt;ref&gt;Русско-ливонские акты. — СПб, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=JmhcAAAAcAAJ&amp;q=+%D0%BF%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%8A+%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%8A+%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B5%D1%86%D1%8C#v=snippet&amp;q=%D0%BF%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%8A%20%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%8A%20%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B5%D1%86%D1%8C&amp;f=false С. 15].&lt;/ref&gt;; ''Dovmundus'' (1292 год)&lt;ref&gt;Hansisches Urkundenbuch. Bd. 1. — Halle, 1876. [https://books.google.by/books?id=r-8OAAAAYAAJ&amp;pg=PA378&amp;dq=Dovmundus+1292&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjAh4uFzob9AhUt57sIHQwYCz0Q6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=Dovmundus%201292&amp;f=false S. 378].&lt;/ref&gt;; ''передъ намесники полоцькими: перед Домонтом'' (7 сакавіка 1399 — 25 сакавіка 1407 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 112.&lt;/ref&gt;; ''у Доманта'' (1410 — пачатак 1420-х гадоў)&lt;ref&gt;Зализняк А. А. Древненовгородский диалект. 2-е изд. — М., 2004. С. 669, 734.&lt;/ref&gt;; ''nobilibus… Woitko Dolmontowicz'' (22 траўня 1425 году{{Заўвага|У публікацыі 1932 году адпаведны дакумэнт азначаецца як «падроблены»}})&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 119.&lt;/ref&gt;; ''Iewlaschonis Dowmunthowicz'' ([[Чартарыйскае замірэньне|1 верасьня 1431 году]])&lt;ref&gt;Бучинський Б. Кілька причинків до часів вел. князя Свитригайла (1430—1433) // ЗНТШ. Т. 76. — Львів, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ieU7h4YBiV0C&amp;q=Wygaelowycz#v=snippet&amp;q=Wygaelowycz&amp;f=false С. 135].&lt;/ref&gt;; ''Dewmunt Wolkowicz'' ([[Другая Хрыстмэмэльская ўмова|15 траўня 1432 году]])&lt;ref&gt;Русско-ливонские акты. — СПб., 1868. [https://books.google.by/books?id=JmhcAAAAcAAJ&amp;pg=PA191&amp;dq=Dewmunt+Wolkowicz&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj9l4_Lzob9AhU08LsIHZVwBqEQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=Dewmunt%20Wolkowicz&amp;f=false С. 191].&lt;/ref&gt;; ''Некрашу Довкгимонътовичу земля Кгвоздева'' (1440—1492 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 21.&lt;/ref&gt;; ''Домонтъ''&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=QUoPAQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 40, 42, 45, 180—182, 198].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 5. — СПб., 1851. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=gc5hAAAAcAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 193—195, 197—198, 200, 203].&lt;/ref&gt; або ''Домантъ''&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=QUoPAQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 40—41, 180, 302].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 5. — СПб., 1851. С. 193, 195, 198.&lt;/ref&gt; ([[Наўгародзкі чацьверты летапіс]] і [[Сафійскі першы летапіс]]); ''землицы покупили… у Степанка у Домонтовского'' (каля 1466 — каля 1480 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 290.&lt;/ref&gt;; ''кгедроитскыи паны у головах: Доумонтъ [[Война|Воиневич]]'' (1469—1477 гады)&lt;ref&gt;Ivoška D., Ryčkov A. Brėžiant Vyžuonų ribą: šiaurės rytų Lietuvos XV a. asmenvardžiai ir (ne)pamirštas) kelias // Acta Linguistica Lithuanica. XCI, 2024. P. 35.&lt;/ref&gt;; ''Gabriele Domunthowicz'' (10 чэрвеня 1471 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 317.&lt;/ref&gt;; ''ducem Domunth, Jacobum fratrem germanum de Swyr'' (''dux Domunth de [[Сьвір (мястэчка)|Swyr]]''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-155&quot;/&gt;; 1483 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 388.&lt;/ref&gt;; ''Daumunt Butwidowicz'' (31 кастрычніка 1484 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 399.&lt;/ref&gt;; ''Павле Домантове'' (XV ст.)&lt;ref&gt;Зализняк А. А. Древненовгородский диалект. 2-е изд. — М., 2004. С. 104.&lt;/ref&gt;; ''Домантъ''&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 10. — СПб., 1885. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8mBKAQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 145, 150, 159].&lt;/ref&gt; або ''Домонтъ''&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 10. — СПб., 1885. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8mBKAQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 145, 150—151].&lt;/ref&gt; ([[Ніканаўскі летапіс]]); ''[[Упіцкі павет|Упитское]] волости… в бояр… у Васка Довмонтовича'' (9 чэрвеня 1517 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 339.&lt;/ref&gt;; ''Довмонт Билевичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 77.&lt;/ref&gt;, ''Томъко Довмонтовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 84.&lt;/ref&gt;, ''Довмонтъ Маръковичъ… Томъко Довмонътович''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 86.&lt;/ref&gt;, ''Талюшъ Довкмонътовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 160.&lt;/ref&gt;, ''Павел Довмонътовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 168.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''[[Нарбут (імя)|Нарбут]] Довмонтович… [[Нарымонт (імя)|Нармонтъ]] Довмонтович'' (1537 год)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 25, 196.&lt;/ref&gt;; ''волости [[Горадня|Городеньское]]… землицу пустовъскую на имя Домонътовъщину'' (20 лістапада 1552 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|35к}} P. 168.&lt;/ref&gt;; ''бояр господарских тогож повету Минского: князя Ивана Домонта'' (2 кастрычніка 1557 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Беларускі архіў|3к}} С. 20.&lt;/ref&gt;; ''Петръ Домонтъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A+640#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A%20640&amp;f=false С. 640].&lt;/ref&gt;, ''Павелъ Томковичъ Домонтъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915.
С. 647.&lt;/ref&gt;, ''Григорей Шимковичъ Домонтовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%A8%D0%B8%D0%BC%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A+%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%22#v=snippet&amp;q=%22%D0%A8%D0%B8%D0%BC%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%20%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%22&amp;f=false С. 652].&lt;/ref&gt;, ''Петръ Домонтовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 669.&lt;/ref&gt;, ''Петръ Домонтъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1322.&lt;/ref&gt; (1567 год); ''Johannes Domundns Lituanus'' (1580 год)&lt;ref&gt;Czaplewski P. Polacy na studyach w Ingolsztacie. Z rękopisów Uniwersytetu Monachijskiego. — Poznań, 1914. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=eVNAQFo05RIC&amp;q=Johannes+Domundns+#v=snippet&amp;q=Johannes%20Domundns&amp;f=false S. 25].&lt;/ref&gt;; ''pana Yana Pietrowicza Dowmonta… подпис руки писмом рускимъ тыми словы: Ян Петровичъ Довмонт властною рукою'' (24 верасьня 1585 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 249, 266.&lt;/ref&gt;; ''еи милость панеи Ганъне Балтромеевне Довмонта Сесицкои'' (4 сакавіка 1596 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 405.&lt;/ref&gt;; ''Kasper z Dowmunta Siesicki'' (3 ліпеня 1596 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 32. — Вильна, 1907. С. 362.&lt;/ref&gt;; ''Езофъ Станиславовичъ Довмонт рукою [властною] подписалъ'' (11 кастрычніка 1597 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 470.&lt;/ref&gt;; ''Daumondus'' ([[Альбэрт Каяловіч]], 1650 год)&lt;ref&gt;Historiae Litvanae. — Dantisci, 1650. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=FVsVAAAAQAAJ&amp;q=Daumondus#v=snippet&amp;q=Daumondus&amp;f=false P. 152, 162, 164].&lt;/ref&gt;; ''Dowmund Sieśickj… Dowmundami… Dowmond'' (сярэдзіна XVII ст., 1897 год)&lt;ref&gt;Ks. Wojciecha Wijuka Kojałowicza Herbarz rycerstwa W.X. Litewskiego tak zwany Compendium. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RMUNldfQ2-MC&amp;q=Dowmund#v=snippet&amp;q=Dowmund&amp;f=false S. 23].&lt;/ref&gt;; ''Samuel Domontowicz'' (сакавік — красавік 1656 году)&lt;ref&gt;Augusiewicz S. Spis uchodźców z Wielkiego Księstwa Litewskiego w Prusach Książęcych w latach 1655—1656 w zbiorach Geheimes Staatsarchiv Preussicher Kulturbesitz w Berlinie // Komunikaty Mazursko-Warmińskie. Nr. 1 (271), 2011. S. 168.&lt;/ref&gt;; ''Pan Domont Karol'' (7 ліпеня 1664 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 15. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=QA4LAAAAIAAJ&amp;q=Domont#v=snippet&amp;q=Domont&amp;f=false С. 124].&lt;/ref&gt;; ''Marcjan Domontowicz'' (1667 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo połockie 1667 i 1690 r. — Warszawa, 2018. S. 42.&lt;/ref&gt;; ''земянинъ гдрский воеводства Полоцкого, панъ Ерый Доминикъ Домонтовичъ… бояре нашы Харитонъ да Олехъно Балтромеевичы Домонтовичы… даный Глебу Юревичу Домонъту'' (6 чэрвеня 1668 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 24. — Витебск, 1893. С. 306—307.&lt;/ref&gt;; ''Damontowicz'' (1671—1681 гады)&lt;ref&gt;Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 136.&lt;/ref&gt;; ''paniej Krystyny Ihnatowiczówny Dowmątowej'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo połockie 1667 i 1690 r. — Warszawa, 2018. S. 83, 94.&lt;/ref&gt;; ''Dominicus Dowmont'' (3 сьнежня 1708 году)&lt;ref&gt;Kaminskas-Krinčius A. Seniausiosios išlikusios originalios 1705—1726 m. Stakliškių bažnyčios krikšto metrikų knygos fragmento (1705—1710) publikacija. Bibliotheca Lituana. T. 2 (2012). P. 471.&lt;/ref&gt;; ''Dowmontowszczyzna'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Adam Domant'' (1757 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;w=23lt&amp;rid=S&amp;exac=1&amp;search_lastname=Domant&amp;search_lastname2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;bdm=S&amp;rpp1=&amp;ordertable= Bobty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Benedykt Domontt'' (4 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 111.&lt;/ref&gt;; ''Marianna Domontt'' (1770 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Domontt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wielkie Eysymonty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Augustinus Dowmontt… Georgius Dowmontt'' (20 і 25 верасьня 1778 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_mirties_1778_1779.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1778—1779 m. mirties įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Andrzej Dowmuntt'' (22 лютага 1780 год)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 318.&lt;/ref&gt;; ''Parafia Kowarska… Dowmunty, okolica'' (1784 год)&lt;ref&gt;Komosa Ł. A. Dekanat wiłkomierski w 1784 r. w świetle opisów parafii. — Białystok, 2013. S. 32.&lt;/ref&gt;; ''Szymon Dowmond… Adam Dowmond''&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 459.&lt;/ref&gt;, ''Adam Dowmont x, Maciej Dowmond x, Bartłomiej Dowmond x''&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 464.&lt;/ref&gt;, ''Adam Dowmunt''&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 488.&lt;/ref&gt; (9 лютага 1791 году); ''Jerzy Domunt'' (1793 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;exac=1&amp;search_lastname=Domunt&amp;search_lastname2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;bdm=B&amp;rpp1=&amp;ordertable= Odelsk], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Józefa Dowmund'' (1835 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dowmund&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Dubinki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Rozalia Daumont Domont'' (1838 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Daumont&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Łunna], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Antonella Dowmontowicz'' (1842 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=23lt&amp;rid=D&amp;search_lastname=Dowmontowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Giedrojcie], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Даўмонт]] ({{†}} 1285) — меркаваны [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікі князь літоўскі]]
* [[Даўмонт Пскоўскі|Даўмонт]] (у праваслаўі Цімафей; {{†}} 1299) — князь у Нальшанскай зямлі, служылы князь пскоўскі
* Даўмонт Воўкавіч — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў 1432 годзе
* Яўлашка Даўмонтавіч ({{†}} па 1431) — літоўскі баярын, які ўжываў пячаць з рускім надпісам «Печать Евлашка Домонтова»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 205.&lt;/ref&gt;
* Даўмонт [[Бутывід]]авіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1484 годзе
* Даўмонт Білевіч — [[Пяняны|пянянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Томка Даўмонтавіч — [[Жыжмары|жыжмарскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Даўмонт Маркавіч і Томка Даўмонтавіч — [[Сумілішкі|суміліскія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Павал Даўмонтавіч — [[Жараны|жаранскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Даўмонт — легендарны князь на [[Уцяна|Ўцяне]], сын легендарнага князя літоўскага, жамойцкага і рускага Рамана
* [[Марцін Гедройц|Марцін Матушавіч Даўмонт Гедройц]] (1545—1621) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], [[Ваяводы амсьціслаўскія|ваявода амсьціслаўскі]]&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 9. Województwo mścisławskie XVI—XVIII wiek. — Warszawa, 2019. S. 193.&lt;/ref&gt;
* [[Міхал Сясіцкі|Міхал Даўмонт Сясіцкі]] ({{†}} 1713) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, ваявода [[Ваяводы менскія|менскі]] і амсьціслаўскі
* Андрэй, Матэвуш, Міхал і Станіслаў Доўманты — шляхцічы [[Полацкае ваяводзтва|Полацкага ваяводзтва]], якія ўпамінаюцца ў 1765 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810231801/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/273-popis-shlyakhty-polotskogo-voevodstva-30-09-1765-g Попис шляхты Полоцкого воеводства 30.09.1765 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 19 жніўня 2015 г.&lt;/ref&gt;
* Сымон Доўмант (Даўмонт) — шляхціч [[Гарадзенскі павет|Гарадзенскага павету]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Гродненского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2018.&lt;/ref&gt;
* Павал Аляксеевіч Дамантовіч — уладальнік зямлі ў [[Дрысенскі павет|Дрысенскім павеце]] на 1878 год&lt;ref&gt;Памятная книжка Витебской губернии. На 1878 год. — Витебск, 1878. С. 296.&lt;/ref&gt;
* [[Міхайла Дамантовіч]] (1830—1902) — народжаны на Чарнігаўшчыне генэрал і вайсковы гісторык, украінскі і беларускі этнограф&lt;ref&gt;Бандарчык В. Гісторыя беларускай этнаграфіі. — {{Менск (Мн.)}}, 1964. С. 70.&lt;/ref&gt;, які засьведчыў, што ўкраінцы «''гэтым імём ([[ліцьвіны]])… называюць увогуле ўсіх [[беларусы|беларусаў]]''»&lt;ref&gt;Домонтовыч М. Материалы географии и статистики России, собранные офицерами Генерального штаба. Черниговская губерния. — СПб., 1865. [https://books.google.by/books?id=ULhiAAAAcAAJ&amp;pg=PA533&amp;dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiRpcXCk7X6AhXJvKQKHWvOCp8Q6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 532].&lt;/ref&gt;
* Ёсіф, Ігнаці і Карл Доўманты — жыхары [[Лепельскі павет|Лепельскага павету]] на 1905 год&lt;ref&gt;Витебские Губернские Ведомости. № 231, 14 октября 1905 года. С. 5.&lt;/ref&gt;
* Вацлаў Доўмант — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Дзісна|Дзісны]] на 1912 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 61 Виленских Губернских Ведомостей, 1912. С. 11.&lt;/ref&gt;
* Гардзей Даўмантовіч — праваслаўны з ваколіцаў [[Лельчыцы|Лельчыцаў]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №385 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004351347?page=227 С. 6147].&lt;/ref&gt;
* Вакула Дамантовіч — праваслаўны з [[Мазырскі павет|Мазырскага павету]], зьніклы ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №627 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358799?page=101 С. 10021].&lt;/ref&gt;
* Іван Дамантовіч — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў [[Лагойск]]у&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital1206216/ Домонтович (Домантович) Иван Макарович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Валянтына і Васіль Домунты — беларусы з ваколіцаў [[Шчучын]]а, вывезеныя ў Нямеччыну ў [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;[https://prokuratura.gov.by/ru/activity/rassledovanie-ugolovnogo-dela-o-genotside/iz-materialov-ugolovnogo-dela/akty-chrezvychaynoy-gosudarstvennoy-komissii/ НАРБ 1569-1-94-24], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

З XVI ст. прыдомкам Доўманд або Доўмунд (Доўмунт) карысталіся [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды [[Рукевічы|Рукевічаў]] (Руковічаў&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/r/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Р], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;) і [[Сясіцкія|Сясіцкіх]] гербу [[Гіпацэнтаўр (герб)|Гіпацэнтаўр]]&lt;ref&gt;Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=chg-AAAAIAAJ&amp;q=Dowmond+Dowmund#v=snippet&amp;q=Dowmond%20Dowmund&amp;f=false S. 32].&lt;/ref&gt;.

Доўманты гербаў [[Пагоня]], [[Баволя]] і [[Розьмер]] — літоўскі шляхецкі род зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 470.&lt;/ref&gt;.

Доўманты (Dowmont) — літоўскія шляхецкія роды з ваколіцаў [[Камаі|Камаяў]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 74.&lt;/ref&gt; і [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 260.&lt;/ref&gt;.

Долманты або Дольманты (Dołmont, Dolmont) і Доманты (Domont) — літоўскія шляхецкія роды з Троцкага павету&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 259.&lt;/ref&gt;.

[[Доманты|Доманты Машэнскія]] гербу ўласнага — літоўскі княскі род.

Далмунты, Дамантовічы&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/d/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Д], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; і Доўманты-Ляскатоўскія&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/l/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Л], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; — літоўскія шляхецкія роды.

Даўмунтовічы (Dowmuntowicz) гербу ўласнага — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 5. — Warszawa, 1936. S. 138.&lt;/ref&gt;.

Дэмантовічы (Demontowicz) гербу [[Вяж]] — літоўскі шляхецкі род, які меў уладаньні на Жамойці&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Rzeszów, 2001. S. 318.&lt;/ref&gt;.

[[Дамантовічы]] — шляхецкі род [[Гетманшчына|Гетманшчыны]].

Дамантовіч (Domontowicz), Доўмант (Dowmontt) і Доўмунт (Dowmunt) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпаміналіся сяло Даўмонтавічы і маёнтак Дамонтавічы ў [[Наваградзкае ваяводзтва|Наваградзкім ваяводзтве]], маёнтак Даўмонтаўшчызна або Кублічы ў [[Полацкае ваяводзтва|Полацкім ваяводзтве]] і фальварак Даўмонты ў [[Вількамірскі павет|Вількамірскім павеце]]&lt;ref&gt;Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 246, 252.&lt;/ref&gt;.

У XVI ст. існавалі маёнтак Дамонты і рака Дамонта (''Домонта'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=D-KlFQ7Bd3gC&amp;q=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8B#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8B&amp;f=false С. 89, 101].&lt;/ref&gt;.

На 1906 год існаваў маёнтак Доўмантаўшчына (Даўмантоўшчына) у Лепельскім павеце Віцебскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 192.&lt;/ref&gt;.

На [[Слуцкае княства|гістарычнай Случчыне]] існуе вёска [[Домантавічы]], на [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] — [[Дзяманты]], у ваколіцах [[Залатаноша|Залатаношы]] — [[Дамантава]] (упаміналася ў 1536 годзе)&lt;ref&gt;Непокупный А. П. Балто-севернославянские языковые связи. — Киев, 1976. С. 167.&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Даўга]]
* [[Мунда|Мунд]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай даўг}}
{{Імёны з асновай мунд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>dzi9s67xgun54ux1b23tw1jwzfhqr1c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лямбэрт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>264306</id>
    <revision>
      <id>2686068</id>
      <parentid>2684438</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:34:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45891-26</username>
        <id>99653</id>
      </contributor>
      <origin>2686068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11679" sha1="pdhjpwsfppe5kuxl2eteml85gqsil3p" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Лямбэрт
|лацінка          = Lambert
|арыгінал         = Lambert
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Лянда|Landt]] + [[Бэрт|Bert]]
|варыянт          = Лямпарт, Лемберт, Лемпарт
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        =
}}

'''Лямбэрт''' (''Лемберт''), '''Лямпарт''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Ландаберт, Ланберт або Ламберт, пазьней Лямбэрт або Лямпэрт (Landobert, Lanbert, Lambert, Lampert) і Бертланда (Bertlanda) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Landobert%2C+Lanbert%2C+Lambert%2C+Lampert#v=snippet&amp;q=Landobert%2C%20Lanbert%2C%20Lambert%2C%20Lampert&amp;f=false S. 292, 1005].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bahlow H. Deutsches Namenlexikon. Familien- und Vornamen nach Ursprung und Sinn erklärt. — Frankfurt am Main, 1972. S. 306.&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Лянда|-ланд- (-лант-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Лянтэла]], [[Ландзіна]]; германскія імёны Landel, Landina) паходзіць ад германскага landa 'зямля'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 155.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Бэрт|-берт- (-бэрт-, -барт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Жыбарт|Зыбарт]], [[Кібарт]], [[Любарт (імя)|Любарт]]; германскія імёны Siebart, Kibart, Lubert) — ад германскага berhta 'яркі'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 16.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Lambert (Lampert, Lampart)&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 17.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Lamperto alias Rambalt Wollymunthowicz'' (23 траўня 1409 году)&lt;ref&gt;Semkowicz W. Przywileje Witolda dla Moniwida, starosty Wileńskiego, i testament jego syna Jana Moniwidowicza // Ateneum Wileńskie. Nr. 1, 1923. S. 260.&lt;/ref&gt;; ''Kamel Lamparth, wloch'' (1552—1555 гады)&lt;ref&gt;Писцовая книга Пинского и Клецкого княжеств, составленная Пинским старостою Станиславом Хвальчевским в 1552—1555 г. — Вильна, 1884. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=fO9EAAAAYAAJ&amp;q=Lamparth#v=snippet&amp;q=Lamparth&amp;f=false С. 17].&lt;/ref&gt;; ''Lampart Włoch'' (1561—1566 гады)&lt;ref&gt;Писцовая книга бывшего пинского староства составленная по повелению короля Сигизмунда Августа в 1561—1566 годах пинским и кобринским старостой Лаврином Войной. Ч. 1. — Вильна, 1874. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=OwxhAAAAcAAJ&amp;q=Lampart#v=snippet&amp;q=Lampart&amp;f=false С. 14, 90].&lt;/ref&gt;; ''Ламъпартъ Влохъ… тотъ же Лампартъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%40%D0%9B%D0%B0%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%40%D0%9B%D0%B0%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 1205].&lt;/ref&gt;, ''Лемъпартъ Юшковичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%40%D0%9B%D0%B5%D0%BC%D1%8A%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%40%D0%9B%D0%B5%D0%BC%D1%8A%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 1295].&lt;/ref&gt; (1567 год); ''Lampertowicz'' (1636 год)&lt;ref&gt;Paknys M. Vilniaus miestas ir miestieèiai 1636 m.: namai, gyventojai, sveèiai. — Vilnius, 2006. P. 114.&lt;/ref&gt;; ''Pani Lampartowiczowa'' (1667 год)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 12. — Вильна, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=PegDAAAAYAAJ&amp;q=lampartowiczowa#v=snippet&amp;q=lampartowiczowa&amp;f=false С. 101].&lt;/ref&gt;; ''księdza Władysława Lemportta'' (1797 год)&lt;ref&gt;Raporty dotyczące diecezji żmudzkiej i inflanckiej z końca XVIII wieku. — Kraków, 2024. S. 3001.&lt;/ref&gt;; ''Anna Lambert'' (1808 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=23lt&amp;rid=D&amp;search_lastname=Lambert&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Nidoki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Mikołaj Lambertt'' (1819 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Lambertt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Brześć], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''	Domicela Lempart'' (1901 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Lempart&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Mohylew WNMP], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Лянтбэрт зь Ліёну]] (каля 625 — каля 688) — біскуп [[Ліён]]у
* [[Лямбэрт Спалецкі]] (каля 875/880 — 898) — кароль Італіі (891—898) і імпэратар (892—898), а таксама герцаг [[Спалета]] (894—898)
* [[Лямбэрт Маастрыскі]] (960 — 5 траўня 1038) — [[Сьвяты]], біскуп [[Маастрыхт]]у
* [[Лямбэрт Мешкавіч]] (каля 981 — па 992) — сын першага польскага караля [[Мешка I|Мешкі I]]
* [[Мешка II Лямбэрт]] (990—1034) — кароль Польшчы
* [[Лямбэрт Герсфэльдзкі]] (? — 1080-я) — нямецкі храніст
* [[Лямпэрт Вугорскі]] (каля 1040 — каля 1095) — вугорскі прынц
* [[Лямбэрт Зэмгальскі]] (памёр паміж 1227 і 1234) — біскуп [[Зэмгалія|Зэмгаліі]] і [[Сэлія|Сэліі]]
* [[Румбольд Валімонтавіч|Румбольд Лямпэрт Валімонтавіч]] (1371 — 1432) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], [[староста генэральны жамойцкі]], [[Маршалак вялікі літоўскі|маршалак земскі]] і [[намесьнік віцебскі]]
* [[Лямпэрт Дыстэльмаер]] (1522—1588) — нямецкі праўнік і канцлер
* Андрэй Лямпартовіч — [[Расены|расенскі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1586 і 1598 гадох&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=XhILAAAAIAAJ&amp;q=%D0%9B%D1%8F%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%9B%D1%8F%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 190].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 4. ― Вильна, 1905. С. 289.&lt;/ref&gt;
* Лямпарт Марцінавіч [[Даўбор|Доўбар]] [[Мажэйка (імя)|Мажайковіч]] — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1598 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 5. ― Вильна, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=FshZAAAAcAAJ&amp;q=%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0&amp;f=false С. 32].&lt;/ref&gt;
* Крыштоф Лямпартовіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1600 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 5. ― Вильна, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=FshZAAAAcAAJ&amp;q=%D0%9B%D1%8F%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%9B%D1%8F%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 212].&lt;/ref&gt;
* Гаспар Лампартовіч — [[Вільня|віленскі]] лаўнік, які ўпамінаецца ў 1626 годзе&lt;ref&gt;Описание документов архива западно-русских униатских митрополитов. Т. 1. — СПб., 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ujNGAAAAYAAJ&amp;q=%D0%9B%D0%B0%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%9B%D0%B0%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 197].&lt;/ref&gt;
* Пётар Лямпарт — каталік зь [[Беластоцкі павет (Гарадзенская губэрня)|Беластоцкага павету]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №469 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358842?page=133 С. 7493].&lt;/ref&gt;
* Ігар Ламберт (1924—?) — [[беларусы|беларус]] з [[Магілёўская вобласьць|Магілёўскай вобласьці]]&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie80206517/ Ламберт Игорь Вячеславович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

У былым [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]] каля [[Крожы|Крожаў]] існавала вёска Лембярцішкі&lt;ref&gt;[[Артурас Дубоніс|Дубоніс А.]] Лейці вялікага князя літоўскага. — Смаленск, 2015. С. 46—47.&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Лянда]]
* [[Бэрт]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай ланд}}
{{Імёны з асновай берт}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>pdhjpwsfppe5kuxl2eteml85gqsil3p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Індрых</title>
    <ns>0</ns>
    <id>264372</id>
    <revision>
      <id>2686087</id>
      <parentid>2683996</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T20:52:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2686087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15991" sha1="3cng01ql9oasqeusgo5fio7l6toiaqh" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Індрых
|лацінка          = Indrych
|арыгінал         = Hindrich
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = Heimo + [[Рык|Rih]]
|варыянт          = Індрык, Гіндрык, Гендрык
|вытворныя        = [[Генрых]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Індрых''', '''Індрык''', '''Гіндрык''', '''Гендрык''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Індрых (Hindrich&lt;ref&gt;Fischer R. Deutsch-tschechische Beziehungen and Anthroponymen // Proceedings of the Eighth International Congress of Onomastic Sciences = Janua Linguarum: Series maior. Vol. 17. — Paris, 1966. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=MhFZAAAAMAAJ&amp;dq=Jind%C5%99ich+%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%85&amp;focus=searchwithinvolume&amp;q=Jind%C5%99ich+Hindrich S. 179].&lt;/ref&gt;, Hindrik, Hinrich, Hinric, Hinrik&lt;ref&gt;[https://www.nordicnames.de/wiki/Hinrik Hinrik], Nordic Names&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Слов’янське мовознавство. Вип. 3, 1961. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=qJU65XOwIuAC&amp;dq=%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%85+%D0%B8%D0%BC%D1%8F&amp;focus=searchwithinvolume&amp;q=%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%85 С. 275].&lt;/ref&gt;, варыянт імя [[Генрых]] (Heinrich)&lt;ref&gt;Полехов С. Новые документы о Киевской земле XV века // Сфрагістичний щорічник. Вип. ІІ. — Киïв, 2012. С. 270.&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] гайм- (гейм-) (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Гейман]], [[Геймант|Гаймунт]]; германскія імёны Heyman, Haimund) паходзіць ад германскага haima, haimi 'айчына, месца жыхарства'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 97.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Рык|-рых- (-рык-)]] (імёны ліцьвінаў [[Тэўдырых|Дытрык]], [[Мундэрых (імя)|Мондрык]], [[Эрык]]; германскія імёны Ditricus, Monderich, Erik) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] reiks 'магутны'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 188.&lt;/ref&gt;, германскага rikja 'магутны, каралеўскі'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 206.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Hyndrzyk (Indricus)&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 207.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя Індрык: ''Hyndrix'' (1357 год)&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-38&quot;&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Hyndrix#v=snippet&amp;q=Hyndrix&amp;f=false S. 38].&lt;/ref&gt;, ''Hindricke'' (1419 год)&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-38&quot;/&gt;. У 1650 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Hindricus Petri Littovius, [[Нарчэпінг|Norcopensis]] [[Готы|Gothus]]''&lt;ref&gt;Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-sZYzw8knMEC&amp;q=Lit+tovius+Go+thus#v=snippet&amp;q=Lit%20tovius%20Go%20thus&amp;f=false S. 516].&lt;/ref&gt;.

У граматах полацкіх баяраў і мяшчанаў (у тым ліку полацкага ваяводы [[Андрэй Саковіч (ваявода)|Андрэя Саковіча]]) імя ''Индрих'' (''Индрик'') ужываецца як датычна мясцовых жыхароў (''Индрих Лодятич''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 546—547, 593—594.&lt;/ref&gt;, ''пану Гендрыху Лодяте''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 547.&lt;/ref&gt;, памылкова ''Андрих Лодятич''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 629, 789.&lt;/ref&gt;; ''Hi(n)rick, hovetma(n) to Pluskouw''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 527.&lt;/ref&gt;; ''Станислав Индрихович Лодятич''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 504, 505.&lt;/ref&gt;), так і да [[Рыга|рыскіх]] [[Немцы|немцаў]]: ''Индрик'' або ''Индрих'' датычна некалькіх рыжанаў Генрыхаў (''Heinrich, einen Rigischer''; ''Heinrich Rigischen burger'')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 210, 213—214, 397.&lt;/ref&gt;, ''Индрик Плинт'' датычна Генрыха Флінта (''Heinrich Flindt'')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 403.&lt;/ref&gt;, ''Петръ Индриковичь''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 360.&lt;/ref&gt; датычна бургамістра Пэтэра Гінрыкса&lt;ref&gt;{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|2к}} С. 170.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Радивилу пять чоловековъ, на имя: Индрих а [[Вайніла|Воинило]], Пилип, [[Доўнар (імя)|Довнаръ]]''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 65.&lt;/ref&gt;, ''у [[Мерач|Меречи]] Борстяково селцо Бобру Инъдриховичу''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 66.&lt;/ref&gt; (9 лістапада 1449 году); ''Жикмонтъ Индрихович, староста Житомерскіи'' (15 траўня 1468 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 15 ст. (1965)|к}} С. 30.&lt;/ref&gt;; ''Alexandro Hindrichowicz'' (10 чэрвнея 1471 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 317.&lt;/ref&gt;; ''Инъдриху Лодятичу 8 копъ грошеи з мыта луцъкого'' (2 чэрвеня 1489 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 83.&lt;/ref&gt;; ''на пана Индриха Лодятича… панъ Индрихъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Т. 1. — Петербург, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=7_FZAAAAcAAJ&amp;q=%D0%98%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%85%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%98%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%85%D0%B0&amp;f=false С. 617].&lt;/ref&gt;, ''панъ Инъдрихъ Александровичъ Лодятича'' (9 лютага 1509 году)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Т. 1. — Петербург, 1903. С. 623—624.&lt;/ref&gt;; ''мещанин ковенскии Юрьи Индрихович'' (14 чэрвеня 1514 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 251.&lt;/ref&gt;; ''а бортьевъ Индриха Юревича'' (26 лістапада 1516 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|25к}} P. 131.&lt;/ref&gt;; ''а бортевъ Инъдрыха Юревича'' (27 лістапада 1516 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|7к}} P. 618.&lt;/ref&gt;; ''а Инъдриха Юревича'' (1517 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|25к}} P. 132.&lt;/ref&gt;; ''боярину Виленьского повета Станиславу Инъдриховичу… Янъ Инъдриховичъ… дворецъ, наимя Индриховъски водле Трабовъ'' (3 ліпеня 1517 году)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Т. 1. — Петербург, 1903. С. 1002.&lt;/ref&gt;; ''Инъдрих Полянскии'' (1528 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 94.&lt;/ref&gt;; ''пана Станислава Инъдриховича Лодятича'' (27 траўня 1534 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Беларускі архіў|2к}} С. 249.&lt;/ref&gt;; ''панов Глебовичов и з Лодятичов и Индриховичов, которыи там в [[Полацак|Полоцку]] именья свои мают'' (19 верасьня 1534 году)&lt;ref&gt;Памятники истории Восточной Европы: Источники XV—XVII вв. Т. 6. Радзивилловские акты из собрания Российской национальной библиотеки: Первая половина XVI в. — Москва — Варшава, 2002. С. 120.&lt;/ref&gt;; ''Индрих Гармоновъ… Индрих Ѳанальтєн'' (1538 год)&lt;ref&gt;[[Васіль Варонін|Варонін В.]] Вучоба немцаў на Беларусі ў 1-й палове XVI ст. // Беларускі Гістарычны Агляд. Т. 20, сш. 1—2 (38—39), 2013. С. 5, 8.&lt;/ref&gt;; ''Индрых Ганусович Винькель'' (1542 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|560к}} С. 52—55.&lt;/ref&gt;; ''Миколай Индрыхович Лодятич''&lt;ref&gt;Полоцкая ревизия 1552 года. — Москва, 1905. [https://books.google.by/books?id=zybrAAAAMAAJ&amp;pg=PA137&amp;dq=%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%80%D1%8B%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjR3v_wqKT9AhWEy6QKHcymABoQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%80%D1%8B%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&amp;f=false С. 137].&lt;/ref&gt;, ''земянина Полоцъкого Александра Индрыховича''&lt;ref&gt;Полоцкая ревизия 1552 года. — Москва, 1905. [https://books.google.by/books?id=zybrAAAAMAAJ&amp;pg=PA145&amp;dq=%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%80%D1%8B%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjby82XqaT9AhXKjKQKHc97DLMQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%80%D1%8B%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 145].&lt;/ref&gt; (1552 год); ''na Hyndrykowcziznye y na [[Вайшыла|Wayszielyowcziznye]] obapul drogy s Klieczka do Szuchlyscz'' (1552—1555 гады)&lt;ref&gt;Писцовая книга Пинского и Клецкого княжеств, составленная Пинским старостою Станиславом Хвальчевским в 1552—1555 г. — Вильна, 1884. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=_S4T2Yp-EpYC&amp;q=Hyndrykowcziznye#v=snippet&amp;q=Hyndrykowcziznye&amp;f=false С. 535].&lt;/ref&gt;; ''Ród Indrychów Worłowo'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo trockie 1690 r. — Warszawa, 2000. S. 147.&lt;/ref&gt;; ''Indryk Moskal'' (1738 год)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 27. — Витебск, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8HBmAAAAcAAJ&amp;q=Indryk#v=snippet&amp;q=Indryk&amp;f=false С. 180].&lt;/ref&gt;; ''Indryk [[Людан|Ludan]]… Indryk Grobeż… Indryk [[Бутар|Botor]]… Indryk Ludan z Ordyszka'' (25 сакавіка 1766 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=WGYjAQAAMAAJ&amp;q=Indryk#v=snippet&amp;q=Indryk&amp;f=false С. 150].&lt;/ref&gt;; ''Adam Wincenty Hendryk'' (1815 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Hendryk&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Mołczadź], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Жыгімонт Індрыхавіч]] ({{†}} па 1470) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], староста [[жытомір]]скі
* Індрых — чалавек зь [[Мерач|Мерацкай]] воласьці, нададзены [[Радзівіл (імя)|Радзівілу]] вялікім князем [[Казімер Ягайлавіч|Казімерам]]
* Аляксандар Індрыхавіч — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ў 1471 годзе засьведчыў наданьне [[Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (Ішкальдзь)|касьцёлу]] ў [[Ішкальдзь|Ішкальдзі]]
* Індрых Аляксандравіч Ладзяціч (да 1489 — па 1509) — [[Полацак|полацкі]] баярын, магчыма, [[Чэхі|чэскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|2к}} С. 248.&lt;/ref&gt;; меў сына Станіслава ({{†}} па 1534), таксама ўпамінаюцца яго дзеці або ўнукі Мікалай і Аляксандар
* Юры Індрыхавіч ({{†}} па 1514) — [[Коўна|ковенскі]] мешчанін
* Індрых Юравіч — [[Бортніцтва|бортнік]] зь [[Вяйсея|Вяйсеі]], які ўпамінаецца ў 1516—1517 гадох
* Індрых Палянскі — [[Жалудок|жалудоцкі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Індрых Гармонаў і Індрых Фанальтэн — рыскія [[Немцы|немцы]], які прыехалі па навуку ў Полацак
* Індрых [[Ганус (імя)|Ганусавіч]] Вінькель — немец, [[Інфлянты|інфлянцкі]] [[Зямяне|зямянін]]
* Захар Гіндрыкаў (1910—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Сіроцін]]а&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20260813231216/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie41790571/ Гиндриков Захар Григорьевич, Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

На 1904 год існавала вёска Індрыкі ў Красьнянскім павеце Смаленскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Смоленской губернии. — Смоленск, 1904. С. 273.&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Ганус (імя)]]
* [[Герман (імя)]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай гайм}}
{{Імёны з асновай рых}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>3cng01ql9oasqeusgo5fio7l6toiaqh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гінтаўт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>264489</id>
    <revision>
      <id>2685983</id>
      <parentid>2684280</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:19:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38519" sha1="dq2y3hrajlc7n0pxighk5faa38n6umt" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Ґінтаўт
|лацінка          = Gintaŭt / Hintaŭt
|арыгінал         = Gentalt
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Гента (імя)|Gento]] + [[Вальда (імя)|Walt]]
|варыянт          = Гентаўт, Гінталт, Гінталд, Гінтальд, Кентаўт, Гантаўт, Кантаўт, Кінтаўт, Гінтулт
|вытворныя        = [[Контаўт (імя)|Контаўт]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Гінтаўт''' (''Гінталт'', ''Гінталд'', ''Гінтальд'', ''Кінтаўт''), '''Гентаўт''' (''Кентаўт''), '''Гантаўт''' (''Кантаўт'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Кандалд, Гандалд, Кенталд або Генталт (Candoaldo, Gandualdus&lt;ref&gt;[http://saint-bertin.irht.cnrs.fr/site/php/notice.php?id=Saint-Omer749&amp;catalogue=st-omer Saint-Omer, Bibliothèque d’agglomération de Saint-Omer, 749], Saint-Bertin : centre culturel du VIIe au XVIIIe siècle : constitution, conservation, diffusion, utilisation du savoir&lt;/ref&gt;, Kentuald&lt;ref&gt;Gerchow J. Die Gedenküberlieferung der Angelsachsen. — Berlin; New York, 1988. P. 396.&lt;/ref&gt;, Gentaltus&lt;ref&gt;Le carte del Monastero di San Siro di Genova: 1225—1253. Vol. 2. — Genova, 1997. [https://books.google.by/books?id=GSzZAAAAMAAJ&amp;q=gentaltus&amp;dq=gentaltus&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiD64TowY7_AhWBO-wKHXNmD3UQ6AF6BAgHEAI P. 242, 333].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Felder E. Die Personennamen auf den merowingischen Münzen der Bibliothèque nationale de France. — München, 2003. S. 167.&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гента (імя)|-генд- (-гент-, -гінт-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Гінтэр]], [[Ягінт|Агінт]], [[Эйгінт]]; германскія імёны Genter, Aginto, Eigint) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] gands 'посах', пераноснае 'чары', а аснова [[Вальда (імя)|-валд- (-алд, -олт)]] (імёны ліцьвінаў [[Геральд|Геральт]], [[Левальд|Левалт]], [[Рамвольт]]; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;.

Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне літоўскага шляхецкага прозьвішча Гінтаўт (Gintowt) сьцьвярджалася яшчэ ў артыкуле «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год)&lt;ref&gt;Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=UMpLAQAAIAAJ&amp;q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&amp;q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&amp;f=false S. 975].&lt;/ref&gt;.

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскую]] этымалёгію імёнаў [[Ліцьвіны|літоўскіх князёў і баяраў]], імя Гінтаўт складаецца з асноваў [[Гін|-гін- (-ген-, -кін-)]] (імёны ліцьвінаў [[Гендрута]], [[Кімант|Кімунд]], [[Мінгін|Менгін]]; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Mennigen), якая паходзіць ад гоцкага gin- 'пачатак'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;, і [[Тэўда (імя)|-тэўд- (-дэўт-, -тыд-)]] (імёны ліцьвінаў [[Таўтвід]], [[Таўцівіл (імя)|Таўтывіл]], [[Таўцігерд|Таўтгерд]]; германскія імёны Teutwidis, Theudowills, Teutgerdis), якая паходзіць ад гоцкага þiuda&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 209.&lt;/ref&gt;, германскага þeudo&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 34.&lt;/ref&gt; 'род, народ'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Гінтаўт азначае «зачатак роду» (тое ж, што і імя [[Таўцігін]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.&lt;/ref&gt;.

Імя Гінтаўт бытавала ў [[Прусія|Прусіі]]: ''[[Ганус (імя)|Hans]] Gynthawte''&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Gynthawte#v=snippet&amp;q=Gynthawte&amp;f=false S. 32].&lt;/ref&gt;. У ваколіцах [[Русь (мястэчка)|Русі]] (Прусія) адзначалася прозьвішча Gintaut&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=GINTAUT&amp;ofb=russ&amp;modus=&amp;lang=de GINTAUT], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаецца прозьвішча Гінтальт (Gintolt)&lt;ref&gt;Smoczyński W. Les Noms de famille polonais d’origine lituanienne // Proceedings of the Thirteenth International Congress of Onomastic Sciences, Cracow, August 21—25, 1978 / edited by Kazimierz Rymut. Vol. 2. — Kraków, 1982. P. 440.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Gyntawt Wigails son''&lt;ref&gt;Die Staatsverträge des Deutschen Ordens in Preussen im 15. Jahrhundert. Bd. 1. — Marburg, 1970. [https://books.google.by/books?id=ansTAQAAMAAJ&amp;q=Gyntawt+Wigails&amp;dq=Gyntawt+Wigails&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi_vtmDiv_8AhU07rsIHeziAiEQ6AF6BAgIEAI S. 12].&lt;/ref&gt;, ''Gynthowd filius Wilgaws''&lt;ref&gt;Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 4. — Reval, 1859. [https://books.google.by/books?id=S4VTAAAAcAAJ&amp;pg=RA1-PA227&amp;dq=Gynthowd+,+Wilgaws&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwihkfCeiv_8AhVt9LsIHZMGCx0Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&amp;q=Gynthowd%20%2C%20Wilgaws&amp;f=false S. 227].&lt;/ref&gt; ([[Салінскі мір|12 кастрычніка 1398 году]]); ''Gyntold'' ([[Віленска-Радамская унія|18 студзеня 1401 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 37.&lt;/ref&gt;; ''[[Тыдзіка|Tiddika]] Gynthawten son'' (13 чэрвеня 1406 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=0jchAQAAMAAJ&amp;q=Gynthawten#v=snippet&amp;q=Gynthawten&amp;f=false S. 128].&lt;/ref&gt;; ''Ginthawt'' (пачатак XV ст.)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Спадчыньнікі Вітаўта (2015)|к}} С. 83.&lt;/ref&gt;; ''Gientowtu, Szawtowtowu bratu, człowiek'' (1422 год&lt;ref&gt;Saviščevas E. Polityka nadań wielkich książąt litewskich na Żmudzi w pierwszej połowie XV wieku // Prace historyczne 141, z. 2 (2014). S. 506.&lt;/ref&gt; паводле выпісу 1618 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Nauji Vytauto laikotarpio aktai // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 391.&lt;/ref&gt;; ''Johannes Ginthold'' ([[Мельнскі мір|27 верасьня 1422 году]])&lt;ref&gt;Dokumenty strony polsko-litewskiej pokoju mełneńskiego z 1422 roku. — Poznań, 2004. [https://books.google.by/books?id=ywkXAQAAIAAJ&amp;q=Ginthold&amp;dq=Ginthold&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj9nbq60oP9AhWEO-wKHUB-AOQQ6AF6BAgIEAI S. 11]&lt;/ref&gt;; ''Gintoldo de Ziruntin'' (''Gintold''&lt;ref name=&quot;Piatrauskas-2014-237&quot;&gt;{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 239.&lt;/ref&gt;; 20 красавіка 1424 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|25к}} P. 290.&lt;/ref&gt;; ''пять чоловековъ… а Кгенътовта'' (1440—1492 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 66.&lt;/ref&gt;; ''Борису Кинътовтовичу… Буивиду, Борисову брату'' (11 верасьня 1449 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 66.&lt;/ref&gt;; ''кгедроитскыи паны у головах… Янъ Кгинтовтович, Станко брат его'' (1469—1477 гады)&lt;ref&gt;Ivoška D., Ryčkov A. Brėžiant Vyžuonų ribą: šiaurės rytų Lietuvos XV a. asmenvardžiai ir (ne)pamirštas) kelias // Acta Linguistica Lithuanica. XCI, 2024. P. 36.&lt;/ref&gt;; ''pro filio meo Gintholth'' (5 ліпеня 1472 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 322.&lt;/ref&gt;; ''[[Бітаўт|Битовъта]] Кинътовътовича… к его ойчызне еще отцу его Кинътовъту, и потомъ Кинътовът умер, а Битовтъ… Битовъту Кинътовътовичу'' (30 траўня 1481 году паводле выпісу 19 верасьня 1568 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Nauji Vytauto laikotarpio aktai // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 393.&lt;/ref&gt;; ''въ бояр… в Кинътовта [[Вазгайла|Вожъкгаиловича]]'' (2 ліпеня 1493 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 73.&lt;/ref&gt;; ''два чоловеки на имя Янка Кинтовтовича'' (1508 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} P. 286.&lt;/ref&gt;; ''Григор Кинътовътовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 162.&lt;/ref&gt;, ''Богданъ Канътовтовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 168.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''бояр — Мицка Кинтовтовича'' (1 чэрвеня 1534 году)&lt;ref&gt;Тяжбы литовских крестьян и жителей местечек с управителями имений: сборник документов. Ч. 1. — Вильнюс, 1959. С. 28.&lt;/ref&gt;; ''Митко Кгинтовтович… Петко Кгентовтович'' (1537—1538 гады)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 24, 296.&lt;/ref&gt;; ''sioła Gintowtowiczow'' (12 кастрычніка 1561 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 583.&lt;/ref&gt;; ''Миколай Матеевичъ Кгинтовтъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D1%8A+606#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D1%8A%20606&amp;f=false С. 606].&lt;/ref&gt;, ''Миколай Якубовичъ Вислоухъ съ Кинтовтовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 857].&lt;/ref&gt;, ''з дому своего Кинтовтовича''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 869.&lt;/ref&gt; (1567 год); ''продку его неякому [[Бітаўт|Битовъту]] Кинътовътовичу… Кинътовътовича… отцу его Кинътовъту… Кинътовтъ'' (19 верасьня 1568 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ulkjAQAAMAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D1%8A%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D1%8A%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 305].&lt;/ref&gt;; ''пановъ Кгинтовтовичовъ'' (23 чэрвеня 1583 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. С. 393.&lt;/ref&gt;; ''панъ Крыштофъ Кинтовтъ Жердненский… Кинтовту… Кинтовта'' (18 сакавіка 1615 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 28. — Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=EXsZAAAAYAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D1%83#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D1%83&amp;f=false С. 111].&lt;/ref&gt;; ''Casimir Kintof (Kintowt)'' (27 верасьня 1648 году)&lt;ref&gt;Fejér J. Defuncti secundi saeculi Societatis Jesu. 1641—1740. Vol. 3: I—M. — Roma, 1988. P. 62.&lt;/ref&gt;; ''Gintułt Ościkowicz miał syna Bartosza Gintułtowicza Dziewałtowskiego'' (сярэдзіна XVII ст., 1897 год)&lt;ref&gt;Ks. Wojciecha Wijuka Kojałowicza Herbarz rycerstwa W.X. Litewskiego tak zwany Compendium. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RMUNldfQ2-MC&amp;q=Gintu%C5%82t+#v=snippet&amp;q=Gintu%C5%82t&amp;f=false S. 310].&lt;/ref&gt;; ''Ja Maciey Kintowt — ienerał ziemski Wołkowiski… Maciey Kintowts'' (студзень 1652 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=B-UDAAAAYAAJ&amp;q=Kintowt#v=snippet&amp;q=Kintowt&amp;f=false С. 388].&lt;/ref&gt;; ''Матвей Мартынов сын Кинтофт, Якуб Мартынов сын Кинтофт'' (1655 год)&lt;ref&gt;Памятники истории Восточной Европы. Источники 15-17 вв. Том 4. (Monumena Historica Res Gestas Europae Orientalis Illustrantia). Крестоприводная книга шляхты Великого княжества Литовского 1655 г. — Москва — Варшава, 1999. [https://books.google.by/books?id=MoAdAQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B2%D0%B5%D0%B9+%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2+%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D1%84%D1%82%22&amp;dq=%22%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B2%D0%B5%D0%B9+%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2+%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D1%84%D1%82%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjN8r6Jp9X_AhXE_rsIHTP-BeEQ6AF6BAgIEAI С. 83].&lt;/ref&gt;; ''Gintołdus Astok… Gintołt'' (''Gintołd''&lt;ref&gt;Ks. Wojciecha Wiiuka Kojałowicza herbarz szlachty Wielkiego Księstwa Litewskiego zwany Nomenclator. — Kraków, 1905. S. 15, 190.&lt;/ref&gt;, 1658)&lt;ref&gt;Wijuk Kojalowicz A. Sacer nomenclator familiarum et stemmatum Magni Ducatus Lituaniae et provinciarum ad eum pertinentium. — Vilnius, 2015. P. 27, 217.&lt;/ref&gt;; ''Jan Gintołt'' (8 верасьня 1662 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 34. — Вильна, 1909. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=I2YjAQAAMAAJ&amp;q=Ginto%C5%82t#v=snippet&amp;q=Ginto%C5%82t&amp;f=false С. 246].&lt;/ref&gt;; ''p. Gintowt'' (1673 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo brzeskie litewskie 1667—1690 r. — Warszawa, 2000. S. 150.&lt;/ref&gt;; ''Michał Gabryel Gintofft, Horodniczy Trocki'' (1674 год)&lt;ref&gt;Prawa konstytucye y przywileie Krolestwa Polskiego y Wielkiego Xięstwa Litewskiego, y wszystkich prowincyi należących. — Warszawa, 1739. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=098tYWScl2UC&amp;q=Gintofft#v=snippet&amp;q=Gintofft&amp;f=false S. 278].&lt;/ref&gt;; ''jmp. Gintowt, podczaszy oszmiański'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo brzeskie litewskie 1667—1690 r. — Warszawa, 2000. S. 65.&lt;/ref&gt;; ''Christophorus Kantowt'' (XVII—XVIII ст.)&lt;ref&gt;Račickaja V. XVII a. pab. — XVIII a. Vilniaus naujųjų miestiečių baltiškos kilmės pavardžių rašybos polinkiai. XVII a. pab. // XV Международная научная конференция студентов-филологов. СПб., 2012/ С. 9.&lt;/ref&gt;; ''Eleonora Gintowt'' (1718 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Gintowt%20&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Międzyrzecz], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Franciszek Kątowt'' (1740 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=K%C4%85towt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Kroże], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''JM pan Gintoft'' (1744—1749 гады)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 7. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=FukDAAAAYAAJ&amp;q=Gintoft#v=snippet&amp;q=Gintoft&amp;f=false С. 212].&lt;/ref&gt;; ''Magdalena Kantowtt'' (1746 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Kantowtt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Butkiszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''F. Antonius Gintowt'' (1754 год)&lt;ref&gt;Ваврик М., о. Нарис розвитку і стану Василіянського чина XVII—XX ст. — Рим, 1979. С. 101.&lt;/ref&gt;; ''Helena Kentowtt'' (1763 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Kentowtt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Szyłele], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Marcin Gintowtt'' (4 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 112.&lt;/ref&gt;; ''Antoni Gintowtt''&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Попіс шляхты Аршанскага павета 30 верасня 1765 г. // Герольд Litherland. № 20, 2014. С. 117.&lt;/ref&gt;, ''Piotr Gintowtt''&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Попіс шляхты Аршанскага павета 30 верасня 1765 г. // Герольд Litherland. № 20, 2014. С. 127.&lt;/ref&gt;, ''Maciey Gintowtt''&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Попіс шляхты Аршанскага павета 30 верасня 1765 г. // Герольд Litherland. № 20, 2014. С. 130.&lt;/ref&gt; (24 кастрычніка 1765 году); ''Marcelli Gintowft'' (1785 год)&lt;ref&gt;Гурская Ю. Многоязычие в Великом княжестве Литовском в зеркале древних фамилий // Acta Baltico-Slavica. Nr. 37 (2013). С. 5.&lt;/ref&gt;; ''Jan Gintowt'' (1798 год)&lt;ref&gt;Гурская Ю., Вайткявичус В. Балтийское наследие в Восточной Беларуси: новые исторические и лингвистические данные об Обольцах // Acta Baltico-Slavica. Nr. 32 (2008). С. 19.&lt;/ref&gt;; ''Jakub Kintowtt'' (1821 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=23lt&amp;rid=D&amp;search_lastname=Kintowtt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Wilno śś. Franciszka i Bernarda], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Stanisław Ginttowtt'' (1832 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Ginttowtt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Barbaryszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Михаилъ Гинтовтъ'' (1860 год)&lt;ref&gt;Гурская Ю., Вайткявичус В. Балтийское наследие в Восточной Беларуси: новые исторические и лингвистические данные об Обольцах // Acta Baltico-Slavica. Nr. 32 (2008). С. 18.&lt;/ref&gt;; ''Jan Gintowt-Diweltowski'' (26 кастрычніка 1908 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 61.&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Ян Гінтаўт]] ({{†}} па 1424) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], староста [[Коўна|ковенскі]]
* Гентаўт — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які атрымаў ад вялікага князя [[Вітаўт]]а чалавека ў Медніцкай воласьці (Жамойць)
* Начуш Гінтаўтавіч ({{†}} па 1434) — літоўскі баярын, які прывесіў да акту [[Гарадзенская ўмова|Гарадзенскай умовы]] (1434 год) пячаць з рускім надпісам «НАЧУШНЪ ГІНШТОВТОВ»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 101.&lt;/ref&gt;
* Барыс і [[Буйвід]] Гінтаўтавічы — літоўскія баяры, якія ўпамінаюцца ў 1449 годзе
* Рыгор Кінтаўтавіч — [[Эйрагола|эйрагольскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Багдан Кантаўтавіч — [[Жараны|жаранскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Кінтаўт і Марцін Кінтаўтавіч — жыхары [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], якія ўпамінаюцца ў 1537—1538 гадох&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&amp;q=%22%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%BD%22+%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82&amp;dq=%22%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%BD%22+%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwilo_ixvtWCAxWSgf0HHatBCj8Q6AF6BAgIEAI P. 156, 245].&lt;/ref&gt;
* Лукаш Стэфанавіч Гінтаўт — [[Расены|расенскі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1585 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=XhILAAAAIAAJ&amp;q=%D0%93%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D1%83#v=snippet&amp;q=%D0%93%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D1%83&amp;f=false С. 162].&lt;/ref&gt;
* Марцін Гінтаўт — шляхціч [[Наваградзкае ваяводзтва|Наваградзкага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1765 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230249/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/618-shlyakhta-novogrudskogo-voevodstva-generalnyj-popis-1765 Шляхта Новогрудского воеводства. Генеральный попис 1765], Архіў гісторыка Анішчанкі, 18 красавіка 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Антон, Мацей і Пётар Гінтаўты — шляхцічы [[Аршанскі павет|Аршанскага павету]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Оршанского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2015.&lt;/ref&gt;
* Віктар Генцэльт — каталік з [[Рагачоў|Рагачова]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 57 Могилевских Губ. Ведомостей от 21 июля 1907 года. С. 17.&lt;/ref&gt;
* Альфонс, Антон, Іван, Казімер, Норбэрт, Стэфан і Якаў Гінтаўты — [[беларусы]] з ваколіцаў [[Дзісна|Дзісны]] на 1907 і 1912 гады&lt;ref&gt;Прибавление к № 57 Виленских Губернских Ведомостей, 1907. С. 6.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Прибавление к № 61 Виленских Губернских Ведомостей, 1912. С. 11.&lt;/ref&gt;
* Антоні, Браніслаў, Іван і Ўладзіслаў Гінтаўты — беларусы-каталікі з [[Полацкі павет|Полацкага павету]] на 1907 год&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/duma-list-of-vitebsk-gubernia/Duma%20List%20of%20Vitebsk%20Gubernia%20-%201907%20-%20Polotsk%20uyezd/page/n1/mode/2up Приложение к № ? Витебских Губернских Ведомостей, 1907 год]. С. 4.&lt;/ref&gt;
* Восіп, Іван і Мар’ян Гінтаўты і Антон, Клямэнці і Франц [[Тэўдавальд (імя)|Дзевалтоўскія]]-Гінтаўты — беларусы з ваколіцаў [[Вялейка|Вялейкі]] на 1912 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 61 Виленских Губернских Ведомостей, 1912. С. 4.&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Гінтаўт — беларус-праваслаўны з [[Барысаў|Барысава]] на 1912 год&lt;ref&gt;Приложение к № ? Минских Губернских Ведомостей, 1912.&lt;/ref&gt;
* Стэфанія Гінтаўт (''Gintowt'') — уладальніца гаспадаркі ў Жосьненскай Слабадзе каля [[Паставы|Паставаў]] на 1937 год&lt;ref&gt;Ryszard Sys, [https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/spis_wlascicieli_2000.pdf Wykaz właścicieli nieruchomości rolnych Województwa Wileńskiego w latach 1928—1939. Część II], publikacje «Pisarza hipotecznego zawarte w Dzienniku Województwa Wileńskiego za lata 1928—1939»&lt;/ref&gt;
* Францішак і Соф’я Гінтаўты — уладальнікі гаспадаркі ў Барсуках каля [[Докшыцы|Докшыцаў]] на 1938 год&lt;ref&gt;Ryszard Sys, [https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/l18.pdf Wykaz właścicieli nieruchomości rolnych Województwa Wileńskiego w latach 1928—1939. Część III], publikacje «Pisarza hipotecznego zawarte w Dzienniku Województwa Wileńskiego za lata 1928—1939»&lt;/ref&gt;
* Віктар Вікенці Гантаўт (1861—1937) — селянін з ваколіцаў [[Бягомель|Бягомелю]], [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%9E%D1%82_%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%80-%D0%92%D1%96%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%86%D1%96_%D0%86%D0%B3%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1861) Гантаўт Віктар-Вікенці Ігнатавіч (1861)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Антон Гінтаўт (1870—?) — беларус з ваколіцаў [[Лагойск]]у, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index4.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Браніслаў Дзевальтоўскі-Гінтаўт (1886—1938) — беларус з ваколіцаў Лагойску, забіты ўладамі СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index5.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Ёсіф Гінтаўт (1883—?) — беларус зь [[Менск]]у, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;
* Казімер Гінтаўт (1902—1938) — беларус зь Менску, забіты ўладамі СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;
* Ёсіф Гінтаўт-Мількевіч (1904—?) — беларус зь Менску, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%9E%D1%82_%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%80-%D0%92%D1%96%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%86%D1%96_%D0%86%D0%B3%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1861) Гінтаўт-Мількевіч Іосіф Паўлавіч (1904)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Іван Гінтаўт (1906—?) — беларус з [[Буда-Кашалёў|Буды-Кашалёва]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;
* Раман Гінтаўт (1907—1938) — беларус з ваколіцаў Бягомелю, забіты ўладамі СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;
* Уладзімер Гінтаўт (1906—?) — беларус зь Менску, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;
* [[Франц Гінтаўт]] (Гінтаўт-Дзевалтоўскі&lt;ref&gt;[http://www.represii.belreform.org/repres.htm Рэпрэсаваныя дзеячы культуры] // Маракоў Л. У. Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асьветы, грамадзкія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыкляпэдычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 1. — Смаленск, 2003.&lt;/ref&gt;; 1910—2002) — актывіст беларускага моладзевага руху ў канцы 1920-х — пачатку 1930-х гадоў, біёляг і літаратар&lt;ref&gt;[[Уладзімер Ляхоўскі|Ляхоўскі Ў.]] Ад гоманаўцаў да гайсакоў. Чыннасць беларускіх маладзёвых арганізацый у 2-й палове ХІХ ст. — 1-й палове ХХ ст. (да 1939 г.). — Смаленск, 2015. С. 435.&lt;/ref&gt;
* Баляслаў Гентаўт (1910—?) — беларус зь [[Менск]]у&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/112202/ Гентовт Болеслав Адольфович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Франц Гінтаўт (1914—?) — беларус з ваколіцаў Лагойску, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%93%D1%96%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%9E%D1%82_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86_%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1914) Гінтаўт Франц Віктаравіч (1914)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Віктар Гентафт (1917—?) — беларус зь [[Радамля|Радамлі]]&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/kld-card_uchet_officer2551143/?backurl=%2Fheroes%2F%3Fadv_search%3Dy%26last_name%3D%D0%93%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%84%D1%82%26first_name%3D%26middle_name%3D%26date_birth_from%3D%26static_hash%3D4dfe8211e4ddf9d4c2c99c523698034bb3573f3600cdbc1aa8742bd494516397v3%26place_birth_ids%3D40834%26division_ids%3D%26division_rod_ids%3D%26rank_group_ids%3D%26collection%3D%26award_ids%3D%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apdv_kart_in%3Apdv_kart_in_inostranec%3Apamyat_voenkomat%3Apotery_vpp%3Apamyat_zsp_parts%3Akld_ran%3Akld_bolezn%3Akld_card%3Akld_upk%3Akld_vmf%3Akld_partizan%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_kartoteki%3Apotery_rvk_extra%3Apotery_isp_extra%3Asame_doroga%3Asame_rvk%3Asame_guk%3Apotery_knigi_pamyati%26page%3D1%26grouppersons%3D1%26place_birth%3D%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%A1%D0%A1%D0%A0%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F&amp; Гентафт Виктор Семенович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Станіслаў Гінтаўт (1924—?) — беларус зь [[Віцебск]]у, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%93%D1%96%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%9E%D1%82_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1924) Гінтаўт Станіслаў Францавіч (1924)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;

Прыдомкам Гінтаўт карыстаўся [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род [[Дзевялтоўскія|Дзевялтоўскіх]] гербу [[Трубы (герб)|Трубы]]&lt;ref&gt;Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=chg-AAAAIAAJ&amp;q=Gintowt#v=snippet&amp;q=Gintowt&amp;f=false S. 41].&lt;/ref&gt;.

Гінтаўты — [[парафія]]не [[Касьцёл Найсьвяцейшага Сэрца Пана Езуса (Ільля)|касьцёла]] ў [[Ільля (вёска)|Ільлі]] на 1853 год&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230147/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/472-iliya-kostel-vilejskogo-uezda-spiski-prikhozhan-1853-g Илия костел Вилейского уезда списки прихожан 1853 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 30 студзеня 2016 г.&lt;/ref&gt;.

Гінтаўты гербаў [[Даленга (герб)|Даленга]], [[Ляліва]] і [[Тры Трубы]] — літоўскі шляхецкі род зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 499.&lt;/ref&gt;.

Гінтаўты або Лакянскія-Гінтаўты (Łokiański-Gintowt) гербу Ляліва — літоўскі шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 273.&lt;/ref&gt;.

Гінтальды (Gintold)&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 5. — Warszawa, 1936. S. 288.&lt;/ref&gt; і Гінтаўты-Зярднейскія&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/g/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Ґ], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; — літоўскія шляхецкія роды.

Гінтаўт (Gintowt, Gintowtt) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] адзначалася прозьвішча Кантаўт (''Kantaut'')&lt;ref&gt;[https://www.namenforschung.net/dfd/woerterbuch/liste/?tx_dfd_names%5Bname%5D=207750&amp;tx_dfd_names%5BcurrentSelectedFacets%5D=&amp;tx_dfd_names%5Bquery%5D=Kantaut&amp;tx_dfd_names%5Boffset%5D=&amp;tx_dfd_names%5Baction%5D=show&amp;tx_dfd_names%5Bcontroller%5D=Names&amp;cHash=f34342f5574736148c3d69733e26a2de Kantaut]{{Недаступная спасылка|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Digitalen Familiennamenwörterbuch Deutschlands (DFD)&lt;/ref&gt;. На тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]] фіксавалася прозьвішча Гантаўт у [[Летувізацыя|летувізаванай форме]]&lt;ref&gt;Lietuvių pavardžių žodynas. T. 2. — Vilnius, 1989. P. 621.&lt;/ref&gt;.

У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпаміналася сяло Кентаўты ў [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 326.&lt;/ref&gt;.

На [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] існуе вёска [[Гінтаўшчына]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Гента (імя)|Гента]]
* [[Вальда (імя)|Валд]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай генд}}
{{Імёны з асновай валд}}
{{Імёны з асновай тэўд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>dq2y3hrajlc7n0pxighk5faa38n6umt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе/Табліца</title>
    <ns>10</ns>
    <id>264575</id>
    <revision>
      <id>2686124</id>
      <parentid>2685891</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:30:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DymitrBot</username>
        <id>56484</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4678" sha1="awi6eif8btzwwul77v7lcp66w64a6nn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''&lt;/noinclude&gt;
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца     = [https://www.soccerway.com/belarus/vysshaya-liga/#/S2JsqqzJ/standings/overall/ Soccerway]

&lt;!--Пачатак аўтаматызацыі.--&gt;
|абнаўленьне = 22 жніўня 2026 году&lt;/small&gt;&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|парадак_камандаў=DMI, MAX, ISL, HOM, DBR, VIC, FCM, NIO, TAZ, SLA, ARS, BAR, BSH, BAT, DNE, NAF
&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|перамогі_DMI=11 | нічыі_DMI=3 |паразы_DMI=1 |мз_DMI=30 |мп_DMI=12
|перамогі_MAX=10 | нічыі_MAX=4 |паразы_MAX=1 |мз_MAX=32 |мп_MAX=13
|перамогі_ISL=10 | нічыі_ISL=4 |паразы_ISL=2 |мз_ISL=30 |мп_ISL=14
|перамогі_HOM=8 | нічыі_HOM=6 |паразы_HOM=5 |мз_HOM=27 |мп_HOM=15
|перамогі_DBR=9 | нічыі_DBR=3 |паразы_DBR=6 |мз_DBR=30 |мп_DBR=17
|перамогі_VIC=8 | нічыі_VIC=5 |паразы_VIC=6 |мз_VIC=19 |мп_VIC=17
|перамогі_FCM=8 | нічыі_FCM=4 |паразы_FCM=7 |мз_FCM=25 |мп_FCM=24
|перамогі_NIO=8 | нічыі_NIO=3 |паразы_NIO=7 |мз_NIO=20 |мп_NIO=17
|перамогі_TAZ=6 | нічыі_TAZ=5 |паразы_TAZ=6 |мз_TAZ=23 |мп_TAZ=18
|перамогі_SLA=5 | нічыі_SLA=7 |паразы_SLA=6 |мз_SLA=20 |мп_SLA=23
|перамогі_ARS=5 | нічыі_ARS=6 |паразы_ARS=8 |мз_ARS=20 |мп_ARS=31
|перамогі_BAR=4 | нічыі_BAR=5 |паразы_BAR=9 |мз_BAR=20 |мп_BAR=34
|перамогі_BSH=4 | нічыі_BSH=3 |паразы_BSH=10 |мз_BSH=16 |мп_BSH=31
|перамогі_BAT=2 | нічыі_BAT=7 |паразы_BAT=7 |мз_BAT=12 |мп_BAT=19
|перамогі_DNE=2 | нічыі_DNE=7 |паразы_DNE=9 |мз_DNE=16 |мп_DNE=29
|перамогі_NAF=2 | нічыі_NAF=4 |паразы_NAF=12 |мз_NAF=16 |мп_NAF=42

&lt;!--Канец аўтаматызацыі.--&gt;

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_ARS=[[Арсэнал Койданаў|Арсэнал]]
|назва_BAR=[[Баранавічы (футбольны клюб)|Баранавічы]]
|назва_BAT=[[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]
|назва_BSH=[[Белшына Бабруйск|Белшына]]
|назва_VIC=[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебск]]
|назва_HOM=[[Гомель (футбольны клюб)|Гомель]]
|назва_DNE=[[Дняпро Магілёў|Дняпро]]
|назва_DBR=[[Дынама Берасьце]]
|назва_DMI=[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Менск]]
|назва_ISL=[[Іслач Менскі раён|Іслач]]
|назва_FCM=[[Менск (футбольны клюб)|Менск]]
|назва_MAX=[[МЛ Віцебск]]
|назва_NAF=[[Нафтан Наваполацак|Нафтан]]
|назва_NIO=[[Нёман Горадня|Нёман]]
|назва_SLA=[[Славія Мазыр|Славія]]
|назва_TAZ=[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда-БелАЗ]]

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=CL1Q |вынік2=ECL1Q
|вынік14=RPO |вынік15=REL |вынік16=REL

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Пункты ў гульнях паміж сабою; 3) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 4) Розьніца мячоў; 5) Лік перамог; 6) Забітыя мячы; 7) Дадатковыя матчы.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR

|колер_CL1Q=green2|тэкст_CL1Q=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Першы кваліфікацыйны раўнд|Першы кваліфікацыйны раўнд Лігі чэмпіёнаў]]
|колер_ECL1Q=yellow1 |тэкст_ECL1Q=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Першы кваліфікацыйны раўнд|Першы кваліфікацыйны раўнд Лігі канфэрэнцыяў]]
|колер_RPO=red2   |тэкст_RPO=Пераходныя матчы
|колер_REL=red1   |тэкст_REL=Паніжэньне ў Першую лігу

}}&lt;/onlyinclude&gt;</text>
      <sha1>awi6eif8btzwwul77v7lcp66w64a6nn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Скірмант</title>
    <ns>0</ns>
    <id>264653</id>
    <revision>
      <id>2685994</id>
      <parentid>2685241</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:32:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31468" sha1="h3yfxenft0cnhg2b3dti6oum8j57o3f" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Скірмант
|лацінка          = Skirmant
|арыгінал         = Sciremunt
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Скера|Scira]] + [[Мунд|Munt]]
|варыянт          = Скірымонт, Скірымунт, Скірмунт, Скірмунд, Скірмант, Скермунт, Скермонт, Скермант, Шкірманд
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Скірмант''' (''Скірмунт'', ''Скірмунд''), '''Скірымонт''' (''Скірымунт'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Скірымунт або Скірмунд (Sciremunt, *Skieremunt&lt;ref name=&quot;Kaufmann-1968-307&quot;&gt;Kaufmann H. Altdeutsches Namenbuch: Bd. 1. Altdeutsche Personennamen. Ergänzungsband. — München, 1968. S. 307.&lt;/ref&gt;, Skīrmund&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 239.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Sciremunt#v=snippet&amp;q=Sciremunt&amp;f=false S. 1308].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kaufmann-1968-307&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Скера|скер- (скір-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Скірыла]], [[Скірвін]], [[Скірман]]; германскія імёны Scirilo, Scirwine, Scirman) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] skeirs 'ясны, чысты'&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-18&quot;&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.&lt;/ref&gt; або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-18&quot;/&gt;. Такім парадкам, імя Скірмунт азначае «чыстая гарлівасьць» або «ясны розум»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Скірмант германскаму імю Sciremunt сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.&lt;/ref&gt;. Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — таксама сьцьвердзіў амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]&lt;ref&gt;Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.&lt;/ref&gt;. Незалежна ад Шмітляйна і Зэна, да падобных высноваў пра германскае паходжаньне імя Скірмонт прыйшоў беларускі эміграцыйны дасьледнік [[Леанід Галяк]]&lt;ref&gt;Галяк Л. Паходжаньне «літоўскіх» князёў // [[Запісы БІНіМ]]. Т. 40, 2018. С. 474.&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Скермунд (Skermund, Skiermund&lt;ref name=&quot;Naruszewicz-2008&quot;&gt;Naruszewicz-Duchlińska A. Surnames of Lithuanian origins in Polish anthroponomy // Preservation of Cultural Heritage and Strengthening of Regional Identity. — Klaipėda, 2008. S. 84—88.&lt;/ref&gt;), Скерманд (Skiermond), Скермант (Skiermont), Скермунт (Skiermunt) і Скірмунт (Skirmunt, Skirmuntt)&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 289—291.&lt;/ref&gt;, Скірмунд (Skirmund)&lt;ref name=&quot;Naruszewicz-2008&quot;/&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Skirmontowu plemeniku'' (1422 год&lt;ref&gt;Saviščevas E. Polityka nadań wielkich książąt litewskich na Żmudzi w pierwszej połowie XV wieku // Prace historyczne 141, z. 2 (2014). S. 506.&lt;/ref&gt; паводле выпісу 1618 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Nauji Vytauto laikotarpio aktai // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 391.&lt;/ref&gt;; ''cum prato seu palude Skirmuntisski dicto'' (16 красавіка 1444 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 206.&lt;/ref&gt;; ''Скирмонъту Марковичи а Балбол'' (9 лістапада 1449 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 62.&lt;/ref&gt;; ''nobilibus dominis Mathia Skyrmunthowycz, Stanislao Skyrmunthowycz'' (9 жніўня 1474 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 333.&lt;/ref&gt;; ''Mathia Skyrmuntowycz'' (15 красавіка 1475 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 340.&lt;/ref&gt;; ''землицъ пустыхъ тяглыхъ в [[Майшагола|Моишакгольскои]] волости… Скирмонътовы'' (23 красавіка 1495 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|18-25к}} С. 170.&lt;/ref&gt;; ''Skirmunt… Skirmont'' ([[Хроніка Быхаўца]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 130—131.&lt;/ref&gt;; ''Скирмонта… Скиримонтъ'' ([[Хроніка Вялікага Княства Літоўскага і Жамойцкага]])&lt;ref&gt;Gudmantas K. Tichonravovo nuorašas. Transkripcija // Lietuvių literatūros ir tautosakos institutas. Kn. 48, 2019. P. 226.&lt;/ref&gt;; ''бояринъ нашъ Пинский Богушъ Скиръмонтъ'' (25 чэрвеня 1551 году)&lt;ref&gt;Грушевский А. С. Пинское Полесье. Т. 2. — К., 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=S9oGAAAAYAAJ&amp;q=%D0%91%D0%BE%D0%B3%D1%83%D1%88%D1%8A+%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D1%8A%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%91%D0%BE%D0%B3%D1%83%D1%88%D1%8A%20%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D1%8A%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 96].&lt;/ref&gt;; ''на Крыштофе Богушевичи Скирмонтовичи'' (16 лістапада 1563 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=B-UDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&amp;f=false С. 13].&lt;/ref&gt;; ''Крышътофъ Скирмонтъ'' (1565 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 231.&lt;/ref&gt;; ''Иванъ Скирмонтовъ… Тимошъ Скирмонтовъ… Янъ Скирмонтовъ… Трохимъ Скирмонтовъ… Тотъ же Скирмонтъ… Савка Скирмонтовъ… Янъ Скирмонтъ'' (1566 год)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. С. 89—90, 93, 97.&lt;/ref&gt;; ''Войтехъ Якубовичъ Скирмонтъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%AF%D0%BA%D1%83%D0%B1%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A+%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D0%BA%D1%83%D0%B1%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%20%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 571].&lt;/ref&gt;, ''изъ Скирмунтишокъ съ подъ [[Мядзел|Мядела]]''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%40%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D1%83%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%88%D0%BE%D0%BA%D1%8A#v=snippet&amp;q=%40%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D1%83%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%88%D0%BE%D0%BA%D1%8A&amp;f=false С. 582].&lt;/ref&gt;, ''Крыштофъ Скирмонтъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1205.&lt;/ref&gt; (1567 год); ''Jan Skirmont'' (1 ліпеня 1569 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 356.&lt;/ref&gt;, 1673 год&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo brzeskie litewskie 1667—1690 r. — Warszawa, 2000. S. 141, 155.&lt;/ref&gt;, 18 сьнежня 1732 году&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 4. Акты Брестского гродского суда. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YHNgAAAAcAAJ&amp;q=Skirmont#v=snippet&amp;q=Skirmont&amp;f=false С. 464].&lt;/ref&gt;); ''Skirymunt'' (Хроніка польская [[Марцін Бельскі|Марціна Бельскага]])&lt;ref&gt;Kronika Marcina Bielskiego. — Sanok, 1856. [https://www.google.by/books/edition/Kronika_polska_Polnische_Kronik_pol/I9ZbAAAAcAAJ?hl=ru&amp;gbpv=1 S. 255—257].&lt;/ref&gt;; ''пана Яроша Скирмонта'' (22 лістапада 1595 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 30. — Вильна, 1904. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-uYDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B0&amp;f=false С. 148].&lt;/ref&gt;; ''возный воеводства Полоцкого Иванъ Скирмонтъ'' (12 красавіка 1621 году)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящийся к истории Северо-Западной Руси. Т. 1. — Вильна, 1867. [https://books.google.by/books?id=aOgDAAAAYAAJ&amp;pg=PA263&amp;dq=%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjKkKjlu7b9AhVUg_0HHetNCGs4FBDoAXoECAkQAg#v=onepage&amp;q=%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 263].&lt;/ref&gt;; ''woznego jenerala Połockiego Iwana Skirmunta'' (22 студзеня 1624 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 30. — Витебск, 1903. С. 24.&lt;/ref&gt;; ''Generosus D.nus Valentinus Skirmont'' (1639 год)&lt;ref&gt;Žemaičių vyskupijos vizitacijų aktai 1611—1651 m. // Fontes Historiae Lituaniae. Vol. XI, 2011. P. 422.&lt;/ref&gt;; ''Skirmundus'' ([[Альбэрт Каяловіч]], 1650 год)&lt;ref&gt;Historiae Litvanae. — Dantisci, 1650. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=FVsVAAAAQAAJ&amp;q=Skirmundus#v=snippet&amp;q=Skirmundus&amp;f=false P. 71—73].&lt;/ref&gt;; ''ia Tymofiey Skirmont'' (17 ліпеня 1652 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 5. — Витебск, 1874. [https://books.google.by/books?id=CpZOAQAAMAAJ&amp;pg=PA264&amp;dq=Tymofiey+Skirmont&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjW9Je2v7b9AhVJhP0HHT2uA40Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=Tymofiey%20Skirmont&amp;f=false С. 264].&lt;/ref&gt;; ''пану Есифу Ивановичу Скирмонъту, пана Михала Федоровича Скирмонта'' (1657 год)&lt;ref&gt;Полоцк. — Минск, 2012. [https://books.google.by/books?id=Qi2wBAAAQBAJ&amp;pg=PA600&amp;dq=%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjKkKjlu7b9AhVUg_0HHetNCGs4FBDoAXoECAoQAg#v=onepage&amp;q=%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 600].&lt;/ref&gt;; ''ur. Mikołaja Skirmunta'' (20 лістапада 1658 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|131к}} S. 185.&lt;/ref&gt;; ''po śmierci ur. Mikołaja Stefanowicza Skirmonta'' (20 траўня 1659 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|131к}} S. 120, 236.&lt;/ref&gt;; ''Joachimus Skirmund, Lituanus'' (1662 год)&lt;ref&gt;Die Matrikel des päpstlichen Seminars zu Braunsberg 1578—1798. — Braunsberg, 1925. S. 100.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Масальскі Д. [https://pawet.net/library/history/c_history/w_mas/%D0%B0%D0%B1_%D0%BB%D1%96%D1%86%D1%8C%D0%B2%D1%96%D0%BD%D0%BE%D1%85_i_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%B0%D1%85_%D1%83_%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%9E%D0%BD%D1%81%D0%B1%D1%8D%D1%80%D0%B3%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%BC_%D1%81%D1%8D%D0%BC%D1%96%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%8B_1578-1798.html Аб Ліцьвінох і Беларусах у Браўнсбэргскім сэмінары 1578—1798] // Родныя Гоні. Кн. 4, чэрвень 1927. С. 17—20.&lt;/ref&gt;; ''Jm. pan Hieronim Skirmont'' (1667 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo mścisławskie 1667 r. — Warszawa, 2008. S. 26.&lt;/ref&gt;; ''Kazimierz Skirmont… Adam Skirmont''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo brzeskie litewskie 1667—1690 r. — Warszawa, 2000. S. 139.&lt;/ref&gt;, ''Gabriel Skirmont''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo brzeskie litewskie 1667—1690 r. — Warszawa, 2000. S. 156.&lt;/ref&gt; (1673 год); ''Joachimus Skirmont'' (1675—1677 гады)&lt;ref&gt;Žemaičių vyskupijos vizitacija 1675—1677 m. // Fontes Historiae Lituaniae. Vol. X, 2011. P. 7, 26, 41, 399.&lt;/ref&gt;; ''войтъ Пещацкій Янъ Скирмонтъ'' (18 жніўня 1676 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 4. Акты Брестского гродского суда. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YHNgAAAAcAAJ&amp;q=%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 93, 95].&lt;/ref&gt;; ''przed nami Adamem Skirmuntem — prezyduiącym'' (12 кастрычніка 1689 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=--UDAAAAYAAJ&amp;q=Skirmuntem#v=snippet&amp;q=Skirmuntem&amp;f=false С. 31].&lt;/ref&gt;; ''Anna Skirmuntówna Władysławowa Kałusowska'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo nowogródzkie 1690 r. — Warszawa, 2002. S. 155.&lt;/ref&gt;; ''Ioannes Skirmund'' (5 красавіка 1718 году)&lt;ref&gt;Fejér J. Defuncti secundi saeculi Societatis Jesu. 1641—1740. Vol. 5: S—Z. — Roma, 1990. P. 101.&lt;/ref&gt;; ''Jwan Skirmont Uszny, dym odin'' (29 студзеня 1730 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 2. — Витебск, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=a5ROAQAAMAAJ&amp;q=Skirmont#v=snippet&amp;q=Skirmont&amp;f=false С. 335].&lt;/ref&gt;; ''Anastazja Elżbieta Skiermunt'' (1737 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=10pl&amp;rid=B&amp;search_lastname=Skiermunt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Łubin Kościelny], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''panow Skirmuntow'' (20 лістапада 1737 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 31. — Вильна, 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=qnwZAAAAYAAJ&amp;q=Skirmuntow#v=snippet&amp;q=Skirmuntow&amp;f=false С. 533].&lt;/ref&gt;; ''Józef Skirmunt'' (18 жніўня 1744 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 74.&lt;/ref&gt;; ''przez Józefa Skirmunta'' (19 жніўня 1744 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 72.&lt;/ref&gt;; ''Bogusław Skirmontt'' (1764 год)&lt;ref&gt;Volumina legum: Przedruk Zbioru praw staraniem XX. pijarów w Warszawie od roku 1732 do roku [1793]. — Petersburg, 1860. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=UZ6PAAAAMAAJ&amp;q=%40Skirmontt#v=snippet&amp;q=%40Skirmontt&amp;f=false S. 66].&lt;/ref&gt;; ''przed nami Adamem Skirmuntem prezesem'' (7 лютага 1781 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 33. — Вильна, 1908. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=6nsZAAAAYAAJ&amp;q=Skirmuntem#v=snippet&amp;q=Skirmuntem&amp;f=false С. 248].&lt;/ref&gt;; ''Adam Skirmunt… Tomasz Skirmunt sędzia grodzki pow. pińskiego… Szymon Skirmunt m. pow. pińskiego'' (8 лютага 1790 году)&lt;ref&gt;Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės seimelių instrukcijos (1788—1790). — Vilnius, 2015. P. 312.&lt;/ref&gt;; ''Adam Skirmuntt sędzia ziemski piński'' (18 лістапада 1790 году)&lt;ref&gt;Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės seimelių instrukcijos (1788—1790). — Vilnius, 2015. P. 318.&lt;/ref&gt;; ''Stanisław Skiermont'' (1795 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=10pl&amp;rid=D&amp;search_lastname=Skiermont&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Topczewo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Michał Skiermontowicz'' (1796 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=10pl&amp;rid=S&amp;search_lastname=Skiermontowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=&amp;ordertable= Suwałki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Brygida Skiermantowicz'' (1797 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=10pl&amp;rid=D&amp;search_lastname=Skiermantowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Suwałki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Franciszka Skermantowicz'' (1812 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=10pl&amp;rid=D&amp;search_lastname=Skermantowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Bakałarzewo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Marjanna Skirmunt'' (1830 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=21uk&amp;rid=6043&amp;search_lastname=Skirmunt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Dąbrowica], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Felicianna z Skirmóntow Staniszewska'' (1834 год)&lt;ref&gt;Tolkačevski K. Epigrafinio įrašo kultūra ir komunikacija: XIX a. Vilniaus memorialinių įrašų pagrindu. — Vilnius, 2016. P. 271.&lt;/ref&gt;; ''Julian Skirmont'' (20 лютага 1838 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 137.&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Скірмант — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў 1449 годзе; меркаваны пачынальнік роду [[Скірмунты|Скірмунтаў]]
* [[Ядвіга]] [[Бэрнат|Бернатаўна]] Юршына Скірмантавіча — літоўская баярыня, якая ўпамінаецца ў 1522 годзе&lt;ref&gt;Описание документов и бумаг, хранящихся в Московском архиве Министерства юстиции. Кн. 21. — М., 1915. С. 267.&lt;/ref&gt;
* Богуш Скірмант — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], падстароста [[Клецак|клецкі]] ў 1551 годзе
* Іван Скірмунт — жыхар мястэчка [[Варонічы|Варонечы]] ([[Полацкае ваяводзтва]]), які ўпамінаецца ў 1618 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/836-inventar-1618-g-polotskoj-arkhepiskopii Инвентарь 1618 г. полоцкой архепископии]{{Недаступная спасылка|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Архіў гісторыка Анішчанкі, 5 красавіка 2017 г.&lt;/ref&gt;
* Крыштап з [[Мінігайла (імя)|Мінгайла]] Скірмант — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, гараднічы [[амсьціслаў]]скі ў 1685 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 9. Województwo mścisławskie XVI—XVIII wiek. — Warszawa, 2019. S. 69.&lt;/ref&gt;
* Андрэй Скірмунт (''Andrzej Skirmunt'') — навучэнец Папскай сэмінарыі ў Вільні ў пачатку XVIII стагодзьдзя&lt;ref&gt;Poplatek J. Wykaz alumnów Seminarium Papieskiego w Wilnie 1582—1773 // Ateneum Wileńskie. R. 11, 1936. S. 265.&lt;/ref&gt;
* Марцін, Пётар, Якаў, Кандрат, Міхаіл, Ян, Стась і Лявон Скірманты — жыхары вёскі [[Чуракі|Чуракоў]] ([[Полацкае ваяводзтва]]), якія ўпамінаюцца ў 1727 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230806222408/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/901-churaki-inventar-1727-g-polotskoe-voevodstvo Чураки инвентарь 1727 г. Полоцкое воеводство], Архіў гісторыка Анішчанкі, 26 жніўня 2017 г.&lt;/ref&gt;
* Антон, Лявон і Максім Скірманты — жыхары вёскі [[Чурагі|Чурагаў]] (Полацкае ваяводзтва), якія ўпамінаюцца ў 1731 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230807100732/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/883-sloshchenitsa-inventar-1731-g-polotskoe-voevodstvo Слощеница инвентарь 1731 г. Полоцкое воеводство], Архіў гісторыка Анішчанкі, 7 ліпеня 2017 г.&lt;/ref&gt;
* [[Норбэрт]] і Франц Скірмунты — шляхцічы [[Пінскі павет|Пінскага павету]] на 1777 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Пинского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2016.&lt;/ref&gt;
* [[Раман Скірмунт]] (1868—1939) — [[беларусы|беларус]]&lt;ref&gt;[[Сяргей Абламейка (гісторык)|Абламейка С.]] Чаму Беларусь не Расея (Бібліятэка Свабоды. ХХІ стагодзьдзе). — Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода, 2022. С. 259.&lt;/ref&gt;, беларускі і польскі грамадзка-палітычны дзяяч, прэм’ер-міністар [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]
* Іван Шкірманд — каталік, удзельнік [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] з ваколіцаў [[Люцын]]а&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital21038125/ Шкирманд Иван Матвеевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Андрэй Скірманда — праваслаўны, удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў [[Рагачоў|Рагачова]]&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital23241862/ Скирманда Андрей Захарович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Ёсіф Скірмунт (1894—?) — беларус з ваколіцаў [[Пінск]]у, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%A1%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BC%D1%83%D0%BD%D1%82_%D0%86%D0%BE%D1%81%D1%96%D1%84_%D0%A0%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1894) Скірмунт Іосіф Раманавіч (1894)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Сяргей Скірмунт (1909—?) — беларус зь [[Берасьце|Берасьця]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%A1%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BC%D1%83%D0%BD%D1%82_%D0%A1%D1%8F%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%A3%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1909) Скірмунт Сяргей Уладзіміравіч (1909)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Іван Скірмантаў (Скірмантоў; 1921—?) — беларус з ваколіцаў Рагачова&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/kld-card_partizan161887/?backurl=%2Fheroes%2F%3Fadv_search%3Dy%26last_name%3D%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%26first_name%3D%26middle_name%3D%26date_birth_from%3D%26static_hash%3Def5ff3dc3df9e040871d7940dd7b4326b3573f3600cdbc1aa8742bd494516397v3%26place_birth_ids%3D%26division_ids%3D%26division_rod_ids%3D%26rank_group_ids%3D%26collection%3D%26award_ids%3D%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apdv_kart_in%3Apdv_kart_in_inostranec%3Apamyat_voenkomat%3Apotery_vpp%3Apamyat_zsp_parts%3Akld_ran%3Akld_bolezn%3Akld_card%3Akld_upk%3Akld_vmf%3Akld_partizan%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_kartoteki%3Apotery_rvk_extra%3Apotery_isp_extra%3Asame_doroga%3Asame_rvk%3Asame_guk%3Apotery_knigi_pamyati%26page%3D1%26grouppersons%3D1&amp; Скирмантов Иван К.], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Аляксей Скірмант (1922—?) — беларус з ваколіцаў [[Юрацішкі|Юрацішкаў]]&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/166453/ Скирмант Александр Петрович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Андрэй Скірмонтаў (1923—?) — беларус з ваколіцаў Рагачова&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/kld-card_partizan161886/?backurl=%2Fheroes%2F%3Fadv_search%3Dy%26last_name%3D%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%26first_name%3D%26middle_name%3D%26date_birth_from%3D%26static_hash%3Def5ff3dc3df9e040871d7940dd7b4326b3573f3600cdbc1aa8742bd494516397v3%26place_birth_ids%3D%26division_ids%3D%26division_rod_ids%3D%26rank_group_ids%3D%26collection%3D%26award_ids%3D%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apdv_kart_in%3Apdv_kart_in_inostranec%3Apamyat_voenkomat%3Apotery_vpp%3Apamyat_zsp_parts%3Akld_ran%3Akld_bolezn%3Akld_card%3Akld_upk%3Akld_vmf%3Akld_partizan%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_kartoteki%3Apotery_rvk_extra%3Apotery_isp_extra%3Asame_doroga%3Asame_rvk%3Asame_guk%3Apotery_knigi_pamyati%26page%3D2%26grouppersons%3D1&amp; Скирмонтов Андрей Андреевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

З XVII ст. прыдомкам Скірмант або Скірмунт карыстаўся [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род [[Стравінскія|Стравінскіх]] гербу [[Прыяцель]]&lt;ref&gt;Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=chg-AAAAIAAJ&amp;q=Skirmunt#v=snippet&amp;q=Skirmunt&amp;f=false S. 110].&lt;/ref&gt;.

Скірмунты-Цянгілы&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/c/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Ц], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; і з Скірманта Юршы&lt;ref&gt;http://www.nobility.by/families/ju/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Ю], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; — літоўскія шляхецкія роды.

Скірмунт (Skirmunt) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

На [[Менскі павет|гістарычнай Меншчыне]] існуе вёска [[Скірмантава]], на [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] — [[Скірманцішкі]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Скера]]
* [[Мунд]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай скер}}
{{Імёны з асновай мунд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>h3yfxenft0cnhg2b3dti6oum8j57o3f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2685995</id>
      <parentid>2685994</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:32:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31468" sha1="2t6fc0xdkqzrftvcdotwh24f9shop6w" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Скірмант
|лацінка          = Skirmant
|арыгінал         = Sciremunt
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Скера|Scira]] + [[Мунд|Munt]]
|варыянт          = Скірымонт, Скірымунт, Скірмунт, Скірмунд, Скірмант, Скермунт, Скермонт, Скермант, Шкірманд
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Скірмант''' (''Скірмунт'', ''Скірмунд''), '''Скірымонт''' (''Скірымунт'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Скірымунт або Скірмунд (Sciremunt, *Skieremunt&lt;ref name=&quot;Kaufmann-1968-307&quot;&gt;Kaufmann H. Altdeutsches Namenbuch: Bd. 1. Altdeutsche Personennamen. Ergänzungsband. — München, 1968. S. 307.&lt;/ref&gt;, Skīrmund&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 239.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Sciremunt#v=snippet&amp;q=Sciremunt&amp;f=false S. 1308].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kaufmann-1968-307&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Скера|скер- (скір-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Скірыла]], [[Скірвін]], [[Скірман]]; германскія імёны Scirilo, Scirwine, Scirman) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] skeirs 'ясны, чысты'&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-18&quot;&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мантыгерд (імя)|Монтгерд]], [[Валімонт]], [[Жыгімонт]]; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.&lt;/ref&gt; або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-18&quot;/&gt;. Такім парадкам, імя Скірмунт азначае «чыстая гарлівасьць» або «ясны розум»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Скірмант германскаму імю Sciremunt сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.&lt;/ref&gt;. Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — таксама сьцьвердзіў амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]&lt;ref&gt;Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.&lt;/ref&gt;. Незалежна ад Шмітляйна і Зэна, да падобных высноваў пра германскае паходжаньне імя Скірмонт прыйшоў беларускі эміграцыйны дасьледнік [[Леанід Галяк]]&lt;ref&gt;Галяк Л. Паходжаньне «літоўскіх» князёў // [[Запісы БІНіМ]]. Т. 40, 2018. С. 474.&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Скермунд (Skermund, Skiermund&lt;ref name=&quot;Naruszewicz-2008&quot;&gt;Naruszewicz-Duchlińska A. Surnames of Lithuanian origins in Polish anthroponomy // Preservation of Cultural Heritage and Strengthening of Regional Identity. — Klaipėda, 2008. S. 84—88.&lt;/ref&gt;), Скерманд (Skiermond), Скермант (Skiermont), Скермунт (Skiermunt) і Скірмунт (Skirmunt, Skirmuntt)&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 289—291.&lt;/ref&gt;, Скірмунд (Skirmund)&lt;ref name=&quot;Naruszewicz-2008&quot;/&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Skirmontowu plemeniku'' (1422 год&lt;ref&gt;Saviščevas E. Polityka nadań wielkich książąt litewskich na Żmudzi w pierwszej połowie XV wieku // Prace historyczne 141, z. 2 (2014). S. 506.&lt;/ref&gt; паводле выпісу 1618 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Nauji Vytauto laikotarpio aktai // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 391.&lt;/ref&gt;; ''cum prato seu palude Skirmuntisski dicto'' (16 красавіка 1444 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 206.&lt;/ref&gt;; ''Скирмонъту Марковичи а Балбол'' (9 лістапада 1449 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 62.&lt;/ref&gt;; ''nobilibus dominis Mathia Skyrmunthowycz, Stanislao Skyrmunthowycz'' (9 жніўня 1474 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 333.&lt;/ref&gt;; ''Mathia Skyrmuntowycz'' (15 красавіка 1475 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 340.&lt;/ref&gt;; ''землицъ пустыхъ тяглыхъ в [[Майшагола|Моишакгольскои]] волости… Скирмонътовы'' (23 красавіка 1495 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|18-25к}} С. 170.&lt;/ref&gt;; ''Skirmunt… Skirmont'' ([[Хроніка Быхаўца]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 130—131.&lt;/ref&gt;; ''Скирмонта… Скиримонтъ'' ([[Хроніка Вялікага Княства Літоўскага і Жамойцкага]])&lt;ref&gt;Gudmantas K. Tichonravovo nuorašas. Transkripcija // Lietuvių literatūros ir tautosakos institutas. Kn. 48, 2019. P. 226.&lt;/ref&gt;; ''бояринъ нашъ Пинский Богушъ Скиръмонтъ'' (25 чэрвеня 1551 году)&lt;ref&gt;Грушевский А. С. Пинское Полесье. Т. 2. — К., 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=S9oGAAAAYAAJ&amp;q=%D0%91%D0%BE%D0%B3%D1%83%D1%88%D1%8A+%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D1%8A%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%91%D0%BE%D0%B3%D1%83%D1%88%D1%8A%20%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D1%8A%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 96].&lt;/ref&gt;; ''на Крыштофе Богушевичи Скирмонтовичи'' (16 лістапада 1563 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=B-UDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&amp;f=false С. 13].&lt;/ref&gt;; ''Крышътофъ Скирмонтъ'' (1565 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 231.&lt;/ref&gt;; ''Иванъ Скирмонтовъ… Тимошъ Скирмонтовъ… Янъ Скирмонтовъ… Трохимъ Скирмонтовъ… Тотъ же Скирмонтъ… Савка Скирмонтовъ… Янъ Скирмонтъ'' (1566 год)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. С. 89—90, 93, 97.&lt;/ref&gt;; ''Войтехъ Якубовичъ Скирмонтъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%AF%D0%BA%D1%83%D0%B1%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A+%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D0%BA%D1%83%D0%B1%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%20%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 571].&lt;/ref&gt;, ''изъ Скирмунтишокъ съ подъ [[Мядзел|Мядела]]''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%40%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D1%83%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%88%D0%BE%D0%BA%D1%8A#v=snippet&amp;q=%40%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D1%83%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%88%D0%BE%D0%BA%D1%8A&amp;f=false С. 582].&lt;/ref&gt;, ''Крыштофъ Скирмонтъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1205.&lt;/ref&gt; (1567 год); ''Jan Skirmont'' (1 ліпеня 1569 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 356.&lt;/ref&gt;, 1673 год&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo brzeskie litewskie 1667—1690 r. — Warszawa, 2000. S. 141, 155.&lt;/ref&gt;, 18 сьнежня 1732 году&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 4. Акты Брестского гродского суда. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YHNgAAAAcAAJ&amp;q=Skirmont#v=snippet&amp;q=Skirmont&amp;f=false С. 464].&lt;/ref&gt;); ''Skirymunt'' (Хроніка польская [[Марцін Бельскі|Марціна Бельскага]])&lt;ref&gt;Kronika Marcina Bielskiego. — Sanok, 1856. [https://www.google.by/books/edition/Kronika_polska_Polnische_Kronik_pol/I9ZbAAAAcAAJ?hl=ru&amp;gbpv=1 S. 255—257].&lt;/ref&gt;; ''пана Яроша Скирмонта'' (22 лістапада 1595 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 30. — Вильна, 1904. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-uYDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B0&amp;f=false С. 148].&lt;/ref&gt;; ''возный воеводства Полоцкого Иванъ Скирмонтъ'' (12 красавіка 1621 году)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящийся к истории Северо-Западной Руси. Т. 1. — Вильна, 1867. [https://books.google.by/books?id=aOgDAAAAYAAJ&amp;pg=PA263&amp;dq=%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjKkKjlu7b9AhVUg_0HHetNCGs4FBDoAXoECAkQAg#v=onepage&amp;q=%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 263].&lt;/ref&gt;; ''woznego jenerala Połockiego Iwana Skirmunta'' (22 студзеня 1624 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 30. — Витебск, 1903. С. 24.&lt;/ref&gt;; ''Generosus D.nus Valentinus Skirmont'' (1639 год)&lt;ref&gt;Žemaičių vyskupijos vizitacijų aktai 1611—1651 m. // Fontes Historiae Lituaniae. Vol. XI, 2011. P. 422.&lt;/ref&gt;; ''Skirmundus'' ([[Альбэрт Каяловіч]], 1650 год)&lt;ref&gt;Historiae Litvanae. — Dantisci, 1650. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=FVsVAAAAQAAJ&amp;q=Skirmundus#v=snippet&amp;q=Skirmundus&amp;f=false P. 71—73].&lt;/ref&gt;; ''ia Tymofiey Skirmont'' (17 ліпеня 1652 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 5. — Витебск, 1874. [https://books.google.by/books?id=CpZOAQAAMAAJ&amp;pg=PA264&amp;dq=Tymofiey+Skirmont&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjW9Je2v7b9AhVJhP0HHT2uA40Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=Tymofiey%20Skirmont&amp;f=false С. 264].&lt;/ref&gt;; ''пану Есифу Ивановичу Скирмонъту, пана Михала Федоровича Скирмонта'' (1657 год)&lt;ref&gt;Полоцк. — Минск, 2012. [https://books.google.by/books?id=Qi2wBAAAQBAJ&amp;pg=PA600&amp;dq=%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjKkKjlu7b9AhVUg_0HHetNCGs4FBDoAXoECAoQAg#v=onepage&amp;q=%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 600].&lt;/ref&gt;; ''ur. Mikołaja Skirmunta'' (20 лістапада 1658 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|131к}} S. 185.&lt;/ref&gt;; ''po śmierci ur. Mikołaja Stefanowicza Skirmonta'' (20 траўня 1659 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|131к}} S. 120, 236.&lt;/ref&gt;; ''Joachimus Skirmund, Lituanus'' (1662 год)&lt;ref&gt;Die Matrikel des päpstlichen Seminars zu Braunsberg 1578—1798. — Braunsberg, 1925. S. 100.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Масальскі Д. [https://pawet.net/library/history/c_history/w_mas/%D0%B0%D0%B1_%D0%BB%D1%96%D1%86%D1%8C%D0%B2%D1%96%D0%BD%D0%BE%D1%85_i_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%B0%D1%85_%D1%83_%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%9E%D0%BD%D1%81%D0%B1%D1%8D%D1%80%D0%B3%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%BC_%D1%81%D1%8D%D0%BC%D1%96%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%8B_1578-1798.html Аб Ліцьвінох і Беларусах у Браўнсбэргскім сэмінары 1578—1798] // Родныя Гоні. Кн. 4, чэрвень 1927. С. 17—20.&lt;/ref&gt;; ''Jm. pan Hieronim Skirmont'' (1667 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo mścisławskie 1667 r. — Warszawa, 2008. S. 26.&lt;/ref&gt;; ''Kazimierz Skirmont… Adam Skirmont''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo brzeskie litewskie 1667—1690 r. — Warszawa, 2000. S. 139.&lt;/ref&gt;, ''Gabriel Skirmont''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo brzeskie litewskie 1667—1690 r. — Warszawa, 2000. S. 156.&lt;/ref&gt; (1673 год); ''Joachimus Skirmont'' (1675—1677 гады)&lt;ref&gt;Žemaičių vyskupijos vizitacija 1675—1677 m. // Fontes Historiae Lituaniae. Vol. X, 2011. P. 7, 26, 41, 399.&lt;/ref&gt;; ''войтъ Пещацкій Янъ Скирмонтъ'' (18 жніўня 1676 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 4. Акты Брестского гродского суда. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YHNgAAAAcAAJ&amp;q=%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 93, 95].&lt;/ref&gt;; ''przed nami Adamem Skirmuntem — prezyduiącym'' (12 кастрычніка 1689 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=--UDAAAAYAAJ&amp;q=Skirmuntem#v=snippet&amp;q=Skirmuntem&amp;f=false С. 31].&lt;/ref&gt;; ''Anna Skirmuntówna Władysławowa Kałusowska'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo nowogródzkie 1690 r. — Warszawa, 2002. S. 155.&lt;/ref&gt;; ''Ioannes Skirmund'' (5 красавіка 1718 году)&lt;ref&gt;Fejér J. Defuncti secundi saeculi Societatis Jesu. 1641—1740. Vol. 5: S—Z. — Roma, 1990. P. 101.&lt;/ref&gt;; ''Jwan Skirmont Uszny, dym odin'' (29 студзеня 1730 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 2. — Витебск, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=a5ROAQAAMAAJ&amp;q=Skirmont#v=snippet&amp;q=Skirmont&amp;f=false С. 335].&lt;/ref&gt;; ''Anastazja Elżbieta Skiermunt'' (1737 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=10pl&amp;rid=B&amp;search_lastname=Skiermunt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Łubin Kościelny], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''panow Skirmuntow'' (20 лістапада 1737 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 31. — Вильна, 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=qnwZAAAAYAAJ&amp;q=Skirmuntow#v=snippet&amp;q=Skirmuntow&amp;f=false С. 533].&lt;/ref&gt;; ''Józef Skirmunt'' (18 жніўня 1744 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 74.&lt;/ref&gt;; ''przez Józefa Skirmunta'' (19 жніўня 1744 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 72.&lt;/ref&gt;; ''Bogusław Skirmontt'' (1764 год)&lt;ref&gt;Volumina legum: Przedruk Zbioru praw staraniem XX. pijarów w Warszawie od roku 1732 do roku [1793]. — Petersburg, 1860. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=UZ6PAAAAMAAJ&amp;q=%40Skirmontt#v=snippet&amp;q=%40Skirmontt&amp;f=false S. 66].&lt;/ref&gt;; ''przed nami Adamem Skirmuntem prezesem'' (7 лютага 1781 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 33. — Вильна, 1908. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=6nsZAAAAYAAJ&amp;q=Skirmuntem#v=snippet&amp;q=Skirmuntem&amp;f=false С. 248].&lt;/ref&gt;; ''Adam Skirmunt… Tomasz Skirmunt sędzia grodzki pow. pińskiego… Szymon Skirmunt m. pow. pińskiego'' (8 лютага 1790 году)&lt;ref&gt;Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės seimelių instrukcijos (1788—1790). — Vilnius, 2015. P. 312.&lt;/ref&gt;; ''Adam Skirmuntt sędzia ziemski piński'' (18 лістапада 1790 году)&lt;ref&gt;Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės seimelių instrukcijos (1788—1790). — Vilnius, 2015. P. 318.&lt;/ref&gt;; ''Stanisław Skiermont'' (1795 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=10pl&amp;rid=D&amp;search_lastname=Skiermont&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Topczewo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Michał Skiermontowicz'' (1796 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=10pl&amp;rid=S&amp;search_lastname=Skiermontowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=&amp;ordertable= Suwałki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Brygida Skiermantowicz'' (1797 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=10pl&amp;rid=D&amp;search_lastname=Skiermantowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Suwałki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Franciszka Skermantowicz'' (1812 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=10pl&amp;rid=D&amp;search_lastname=Skermantowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Bakałarzewo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Marjanna Skirmunt'' (1830 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=21uk&amp;rid=6043&amp;search_lastname=Skirmunt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Dąbrowica], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Felicianna z Skirmóntow Staniszewska'' (1834 год)&lt;ref&gt;Tolkačevski K. Epigrafinio įrašo kultūra ir komunikacija: XIX a. Vilniaus memorialinių įrašų pagrindu. — Vilnius, 2016. P. 271.&lt;/ref&gt;; ''Julian Skirmont'' (20 лютага 1838 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 137.&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Скірмант — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў 1449 годзе; меркаваны пачынальнік роду [[Скірмунты|Скірмунтаў]]
* [[Ядвіга]] [[Бэрнат|Бернатаўна]] Юршына Скірмантавіча — літоўская баярыня, якая ўпамінаецца ў 1522 годзе&lt;ref&gt;Описание документов и бумаг, хранящихся в Московском архиве Министерства юстиции. Кн. 21. — М., 1915. С. 267.&lt;/ref&gt;
* Богуш Скірмант — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], падстароста [[Клецак|клецкі]] ў 1551 годзе
* Іван Скірмунт — жыхар мястэчка [[Варонічы|Варонечы]] ([[Полацкае ваяводзтва]]), які ўпамінаецца ў 1618 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/836-inventar-1618-g-polotskoj-arkhepiskopii Инвентарь 1618 г. полоцкой архепископии]{{Недаступная спасылка|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Архіў гісторыка Анішчанкі, 5 красавіка 2017 г.&lt;/ref&gt;
* Крыштап з [[Мінігайла (імя)|Мінгайла]] Скірмант — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, гараднічы [[амсьціслаў]]скі ў 1685 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 9. Województwo mścisławskie XVI—XVIII wiek. — Warszawa, 2019. S. 69.&lt;/ref&gt;
* Андрэй Скірмунт (''Andrzej Skirmunt'') — навучэнец Папскай сэмінарыі ў Вільні ў пачатку XVIII стагодзьдзя&lt;ref&gt;Poplatek J. Wykaz alumnów Seminarium Papieskiego w Wilnie 1582—1773 // Ateneum Wileńskie. R. 11, 1936. S. 265.&lt;/ref&gt;
* Марцін, Пётар, Якаў, Кандрат, Міхаіл, Ян, Стась і Лявон Скірманты — жыхары вёскі [[Чуракі|Чуракоў]] ([[Полацкае ваяводзтва]]), якія ўпамінаюцца ў 1727 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230806222408/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/901-churaki-inventar-1727-g-polotskoe-voevodstvo Чураки инвентарь 1727 г. Полоцкое воеводство], Архіў гісторыка Анішчанкі, 26 жніўня 2017 г.&lt;/ref&gt;
* Антон, Лявон і Максім Скірманты — жыхары вёскі [[Чурагі|Чурагаў]] (Полацкае ваяводзтва), якія ўпамінаюцца ў 1731 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230807100732/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/883-sloshchenitsa-inventar-1731-g-polotskoe-voevodstvo Слощеница инвентарь 1731 г. Полоцкое воеводство], Архіў гісторыка Анішчанкі, 7 ліпеня 2017 г.&lt;/ref&gt;
* [[Норбэрт]] і Франц Скірмунты — шляхцічы [[Пінскі павет|Пінскага павету]] на 1779 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Пинского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2016.&lt;/ref&gt;
* [[Раман Скірмунт]] (1868—1939) — [[беларусы|беларус]]&lt;ref&gt;[[Сяргей Абламейка (гісторык)|Абламейка С.]] Чаму Беларусь не Расея (Бібліятэка Свабоды. ХХІ стагодзьдзе). — Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода, 2022. С. 259.&lt;/ref&gt;, беларускі і польскі грамадзка-палітычны дзяяч, прэм’ер-міністар [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]
* Іван Шкірманд — каталік, удзельнік [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] з ваколіцаў [[Люцын]]а&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital21038125/ Шкирманд Иван Матвеевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Андрэй Скірманда — праваслаўны, удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў [[Рагачоў|Рагачова]]&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital23241862/ Скирманда Андрей Захарович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Ёсіф Скірмунт (1894—?) — беларус з ваколіцаў [[Пінск]]у, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%A1%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BC%D1%83%D0%BD%D1%82_%D0%86%D0%BE%D1%81%D1%96%D1%84_%D0%A0%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1894) Скірмунт Іосіф Раманавіч (1894)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Сяргей Скірмунт (1909—?) — беларус зь [[Берасьце|Берасьця]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%A1%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BC%D1%83%D0%BD%D1%82_%D0%A1%D1%8F%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%A3%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1909) Скірмунт Сяргей Уладзіміравіч (1909)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Іван Скірмантаў (Скірмантоў; 1921—?) — беларус з ваколіцаў Рагачова&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/kld-card_partizan161887/?backurl=%2Fheroes%2F%3Fadv_search%3Dy%26last_name%3D%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%26first_name%3D%26middle_name%3D%26date_birth_from%3D%26static_hash%3Def5ff3dc3df9e040871d7940dd7b4326b3573f3600cdbc1aa8742bd494516397v3%26place_birth_ids%3D%26division_ids%3D%26division_rod_ids%3D%26rank_group_ids%3D%26collection%3D%26award_ids%3D%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apdv_kart_in%3Apdv_kart_in_inostranec%3Apamyat_voenkomat%3Apotery_vpp%3Apamyat_zsp_parts%3Akld_ran%3Akld_bolezn%3Akld_card%3Akld_upk%3Akld_vmf%3Akld_partizan%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_kartoteki%3Apotery_rvk_extra%3Apotery_isp_extra%3Asame_doroga%3Asame_rvk%3Asame_guk%3Apotery_knigi_pamyati%26page%3D1%26grouppersons%3D1&amp; Скирмантов Иван К.], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Аляксей Скірмант (1922—?) — беларус з ваколіцаў [[Юрацішкі|Юрацішкаў]]&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/166453/ Скирмант Александр Петрович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Андрэй Скірмонтаў (1923—?) — беларус з ваколіцаў Рагачова&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/kld-card_partizan161886/?backurl=%2Fheroes%2F%3Fadv_search%3Dy%26last_name%3D%D0%A1%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%26first_name%3D%26middle_name%3D%26date_birth_from%3D%26static_hash%3Def5ff3dc3df9e040871d7940dd7b4326b3573f3600cdbc1aa8742bd494516397v3%26place_birth_ids%3D%26division_ids%3D%26division_rod_ids%3D%26rank_group_ids%3D%26collection%3D%26award_ids%3D%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apdv_kart_in%3Apdv_kart_in_inostranec%3Apamyat_voenkomat%3Apotery_vpp%3Apamyat_zsp_parts%3Akld_ran%3Akld_bolezn%3Akld_card%3Akld_upk%3Akld_vmf%3Akld_partizan%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_kartoteki%3Apotery_rvk_extra%3Apotery_isp_extra%3Asame_doroga%3Asame_rvk%3Asame_guk%3Apotery_knigi_pamyati%26page%3D2%26grouppersons%3D1&amp; Скирмонтов Андрей Андреевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

З XVII ст. прыдомкам Скірмант або Скірмунт карыстаўся [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род [[Стравінскія|Стравінскіх]] гербу [[Прыяцель]]&lt;ref&gt;Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=chg-AAAAIAAJ&amp;q=Skirmunt#v=snippet&amp;q=Skirmunt&amp;f=false S. 110].&lt;/ref&gt;.

Скірмунты-Цянгілы&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/c/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Ц], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; і з Скірманта Юршы&lt;ref&gt;http://www.nobility.by/families/ju/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Ю], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; — літоўскія шляхецкія роды.

Скірмунт (Skirmunt) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

На [[Менскі павет|гістарычнай Меншчыне]] існуе вёска [[Скірмантава]], на [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] — [[Скірманцішкі]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Скера]]
* [[Мунд]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай скер}}
{{Імёны з асновай мунд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>2t6fc0xdkqzrftvcdotwh24f9shop6w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вісігерд (імя)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>264753</id>
    <revision>
      <id>2686003</id>
      <parentid>2677205</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:14:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2686003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27856" sha1="tae4fgg8cjsb1gdxp3dboa1a5fpon7k" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Вісіґерд
|лацінка          = Visigierd / Visihierd
|арыгінал         = Visigerd
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Віс|Wis]] + [[Герда|Gerd]]
|варыянт          = Вісагерд, Візгерд, Візгард, Візгерт, Вішгерд, Вісігірд, Візгірд, Вышгірт, Вісакірд
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Вісіге́рд''' (''Вісагерд'', ''Вісігірд'', ''Вісакірд'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''Ві́згерд''' (''Ві́згард'', ''Ві́шгерд'', ''Ві́згерт'', ''Ві́згірд'', ''Вы́шгірт''). Жаночае імя — '''Вісігарда'''.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Вісігарда, Вісігард, Вісгарда, Вісігерд, Вісгард або Вісгерд (Wisigardis, Wisigarda&lt;ref&gt;Francovich-Onesti N. Vestigia longobarde in Italia (568—774). Lessico e antroponimia. — Roma, 1999. P. 222.&lt;/ref&gt;, Wisegarda&lt;ref&gt;Bruckner W. Die Sprache der Langobarden. — Strassburg, 1895. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=pOwSOFBgFfQC&amp;q=Wisigarda+Wiseyarda#v=snippet&amp;q=Wisigarda%20Wiseyarda&amp;f=false S. 323].&lt;/ref&gt;, Wisigard, Wisgarde&lt;ref&gt;Thüngen L. F. Das Namenbuch: Nachschlagewerk der Namenkunde. — Aschaffenburg, 2003. [https://www.google.by/books/edition/Das_Namenbuch/mM5tAAAAMAAJ?hl=ru&amp;gbpv=1&amp;bsq=wisigarde+wisgarde&amp;dq=wisigarde+wisgarde&amp;printsec=frontcover S. 1284].&lt;/ref&gt;, Visigerd&lt;ref&gt;Sander F. Hvem var Sigurd Fafnersbane? Ett bidrag till frågans besvarande hemtadt från runskriften å Rökstenen i Östergötland. — Stockholm, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=aXYxAQAAMAAJ&amp;q=Visigerd#v=snippet&amp;q=Visigerd&amp;f=false S. 159].&lt;/ref&gt;, Wisgard&lt;ref&gt;Weitershaus F. W. Das neue Vornamenbuch 8000 Vornamen: Herkunft u. Bedeutung. — München, 1988. S. 187.&lt;/ref&gt;, Wisgeard&lt;ref&gt;Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum. — Cambrigde, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RLkEAAAAIAAJ&amp;q=Wisgeard#v=snippet&amp;q=Wisgeard&amp;f=false P. 502].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Wisigard#v=snippet&amp;q=Wisigard&amp;f=false S. 599, 1623].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-21&quot;&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 21.&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вісбар]], [[Вісімонт|Вісімунт]], [[Вішымут]]; германскія імёны Wisbar, Wisemund, Vismuot) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] wis 'мудры, абазнаны', а аснова [[Герда|-гард- (-герд-, -герт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Альгерд (імя)|Альгерд]], [[Мантыгерд (імя)|Мундыгерд]], [[Таўцігерд|Тэўтыгерд]]; германскія імёны Algardus, Mundgerd, Teutgerdis) — ад гоцкага gairdan 'падпяразваць' (пераноснае 'ахоўваць'), garda 'агароджа' (пераноснае 'ахова, бясьпека')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Вісігерд азначае «ахова мудрасьці»&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-21&quot;/&gt;.

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Візгірт (Wizgirt), Візгірд (Wizgird), Візгерд (Wizgierd), Візгярдовіч (Wizgierdowicz)&lt;ref&gt;Naruszewicz-Duchlińska A. Surnames of Lithuanian origins in Polish anthroponomy // Preservation of Cultural Heritage and Strengthening of Regional Identity. — Klaipėda, 2008. S. 84—88.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Wissegirdendorffe'' ([[Паведамленьні аб літоўскіх дарогах]])&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8H8OAAAAYAAJ&amp;q=Wissegirdendorffe#v=snippet&amp;q=Wissegirdendorffe&amp;f=false S. 700].&lt;/ref&gt;; ''Dowoyn Wysigirdonis'' ([[Віленска-Радамская унія|18 студзеня 1401 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 38.&lt;/ref&gt;; ''cum Wyssegerd''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} [https://books.google.by/books?id=GSoaAAAAIAAJ&amp;q=Wyssegerd&amp;dq=Wyssegerd&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiInoGJmv_8AhXqhf0HHRUHDyA4ChDoAXoECAgQAg S. 54, 69].&lt;/ref&gt;, ''Wissegerd''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 57.&lt;/ref&gt;, ''Wyssegerd''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 69.&lt;/ref&gt; ([[Гарадзельская унія|2 кастрычніка 1413 году]]); ''[[Даўгінт|Dawgintowiczu]] Wisgierdu czlowiek'' (1422 год&lt;ref&gt;Saviščevas E. Polityka nadań wielkich książąt litewskich na Żmudzi w pierwszej połowie XV wieku // Prace historyczne 141, z. 2 (2014). S. 506.&lt;/ref&gt; паводле выпісу 1618 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Nauji Vytauto laikotarpio aktai // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 391.&lt;/ref&gt;; ''Визкгирду чоловекъ, на имя Ясвиловичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 23.&lt;/ref&gt;, ''Визкирду Нашковичу три чоловеки''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 52.&lt;/ref&gt; (1440—1492 гады); ''Wyszgyrd'' (15 красавіка 1475 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 339.&lt;/ref&gt;; ''Стецушъ Визкгирдовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 59.&lt;/ref&gt;, ''Мартин Високирдовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 73.&lt;/ref&gt;, ''Богдан Визкгирдовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 163.&lt;/ref&gt;, ''Миколаи Визкгирдовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 169.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''листъ вызнаный Пашковъ Визкгирдовича'' (люты 1529 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|225к}} P. 73.&lt;/ref&gt;; ''панъ Станиславъ Визгердовичъ'' (12 лістапада 1537 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. С. 92.&lt;/ref&gt;; ''Jan Wizgierth chorazicz'' (1570 год)&lt;ref&gt;Jaworski R. Litewscy posłowie ziemscy na sejmie walnym warszawskim 1570 r. // Piotrkowskie Zeszyty Historyczne. T. 21 (2020), z. 1. S. 19.&lt;/ref&gt;; ''jmienia Wisgierdowskiego… Wiszgierdziskye'' (10 чэрвеня1 1591 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 301.&lt;/ref&gt;; ''do P. Wizgierta… do P. Wizgierda'' (чэрвень 1611 году)&lt;ref&gt;Monumenta Reformationis Polonicae et Lithuanicae: Zbiór pomników reformacji kościoła polskiego i litewskiego. Serja 4, z. 2. — Wilno, 1915. S. 6.&lt;/ref&gt;; ''Piotr Wysgyerd, marszałek kowieński'' (11 кастрычніка 1614 году)&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 199.&lt;/ref&gt;; ''Mikolay Wyzgierd, Podkomorzy i Poseł Upitsky'' (5 чэрвеня 1615 году)&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 215.&lt;/ref&gt;; ''pan Mikołay Wiszgerd'' (1619 год)&lt;ref&gt;Monumenta Reformationis Polonicae et Lithuanicae: Zbiór pomników reformacji kościoła polskiego i litewskiego. Serja 4, z. 2. — Wilno, 1915. S. 50.&lt;/ref&gt;; ''pana Jana Wizgierda'' (1641 год)&lt;ref&gt;Ординация королевских пущ: в лесничествах бывшего Великого Княжества Литовского. — Вильна, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=jGdcAAAAcAAJ&amp;q=Wizgierda#v=snippet&amp;q=Wizgierda&amp;f=false С. 51, 66].&lt;/ref&gt;; ''Raphał Wizgierd… Andrzey Wissogird… Hieronim Wyzgerd''&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 307, 324.&lt;/ref&gt;, ''Raphał Wizgierd… Andrzey Wissogierd… Hieronim Wizgierd''&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 324.&lt;/ref&gt; ([[Кейданская унія|20 кастрычніка 1655 году]]); ''Adam Wissogierd obywatel Powiatu Upitskiego'' (23 кастрычніка 1655 году)&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 340.&lt;/ref&gt;; ''Jan Witsgird, skarbnik y pisarz grodzki kowienski'' (17 жніўня 1662 году)&lt;ref&gt;Lietuvos inventoriai XVII a. — Vilnius, 1962. P. 226.&lt;/ref&gt;; ''Michał Wysogiert'' (18 студзеня 1663 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 25. — Витебск, 1894. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DXFmAAAAcAAJ&amp;q=Wysogiert#v=snippet&amp;q=Wysogiert&amp;f=false С. 455].&lt;/ref&gt;; ''jmć pana Janusza Wizgierda''&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 12. — Вильна, 1883. С. 604.&lt;/ref&gt;, ''Janusz Wizgierd — podstarości powiatu Upitskiego''&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 12. — Вильна, 1883. С. 605.&lt;/ref&gt; (26 чэрвеня 1668 году); ''dom Grigiera Stanisława Wysygierda, winnika'' (25 сакавіка 1671 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 20. — Вильна, 1893. С. 405, 431, 463.&lt;/ref&gt;; ''Ianusz Wizgierd Podstarości'' (1674 год)&lt;ref&gt;Volumina legum: przedruk zbioru praw staraniem XX. Pijarow w Warszawie, od roku 1732 do 1782, wydanego. T. 5. — Petersburg, 1860. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=PjRNAAAAcAAJ&amp;q=+zgierd#v=snippet&amp;q=zgierd&amp;f=false S. 151].&lt;/ref&gt;; ''Stanislaus, filius Wizgirdowicz'' (1675—1677 гады)&lt;ref&gt;Žemaičių vyskupijos vizitacija 1675—1677 m. // Fontes Historiae Lituaniae. Vol. X, 2011. P. 753.&lt;/ref&gt;; ''Ianusza Wizgierda Pisarza Ziemskiego Upitskiego'' (1678 і 1683 гады)&lt;ref&gt;Volumina legum: przedruk zbioru praw staraniem XX. Pijarow w Warszawie, od roku 1732 do 1782, wydanego. T. 5. — Petersburg, 1860. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=PjRNAAAAcAAJ&amp;q=+Wizgierda#v=snippet&amp;q=Wizgierda&amp;f=false S. 301, 338].&lt;/ref&gt;; ''dom Stanisława Wysogierda'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo wileńskie 1690 r. — Warszawa, 1989. S. 64.&lt;/ref&gt;; ''Samuel Wysogierd, czesznik inflanski'' (4 сакавіка 1695 году)&lt;ref&gt;Lietuvos inventoriai XVII a. — Vilnius, 1962. P. 393.&lt;/ref&gt;; ''[[Ядвіга|Hedvigis]] Wyszgierdowna de Dowkszczyszki'' (1698 год)&lt;ref&gt;[https://kresy.genealodzy.pl/obce/kryniczyn/Kryniczyn_1697-1703_rej_chrztow.pdf Kryniczyn lata 1697—1703 rejestr chrztów kościelnych]&lt;/ref&gt;; ''Władysław Wizgierd — Brański, Jędrzej Wizgierd — Brański'' (4 ліпеня 1703 году)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 3, т. 2. — Киев, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=L745AQAAMAAJ&amp;q=Wizgierd#v=snippet&amp;q=Wizgierd&amp;f=false С. 594].&lt;/ref&gt;; ''pan Piotr Wysgierd-Zabłocki'' (25 жніўня 1708 году)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 1, т. 4. — Киев, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=cH3UAAAAMAAJ&amp;q=Wysgierd#v=snippet&amp;q=Wysgierd&amp;f=false С. 295].&lt;/ref&gt;; ''pan Piotr Wyzgierd-Zabłocki'' (7 верасьня 1708 году)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 1, т. 4. — Киев, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=cH3UAAAAMAAJ&amp;q=Wyzgierd#v=snippet&amp;q=Wyzgierd&amp;f=false С. 297].&lt;/ref&gt;; ''pan Wysogierd'' (10 лютага 1711 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 1. Акты Гродненского земского суда. — Вильна, 1874. [https://books.google.by/books?id=-cFgAAAAcAAJ&amp;pg=PA471&amp;dq=pan+Wysogierd&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiCkqKb_Ib-AhVSKOwKHWl5DO4Q6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=pan%20Wysogierd&amp;f=false С. 471].&lt;/ref&gt;; ''pan Franciszek Wizgierd'' (3 лютага 1712 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 19. — Витебск, 1889. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=UH8ZAAAAYAAJ&amp;q=Wizgierd#v=snippet&amp;q=Wizgierd&amp;f=false С. 416, 417].&lt;/ref&gt;; ''Wizgierdowi — pisarzowi grodzkiemu'' (18 ліпеня 1733 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 13. — Вильна, 1886. [https://books.google.by/books?newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;hl=ru&amp;id=EOQDAAAAYAAJ&amp;dq=%22%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D0%BE+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%BE%22+%2213%22&amp;q=Wizgierdowi#v=snippet&amp;q=Wizgierdowi&amp;f=false С. 152].&lt;/ref&gt;; ''ze mną Adamem Wisogierdem… Adam Wisogierd — czesnik y pisarz grodzki Smoleński… Adam Wisogierd — czesnik Smoleński, pisarz grodzki Wileński''&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 9. — Вильна, 1878. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=nIztLLG_SBsC&amp;q=Wisogierdem#v=snippet&amp;q=Wisogierdem&amp;f=false С. 60, 65].&lt;/ref&gt;, ''Adam Wisogierd, pisarz grodzki Smoleński… Adam Wisogierd — czesznik y pisarz grodzki Smoleński''&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 9. — Вильна, 1878. С. 365, 367.&lt;/ref&gt; (10 кастрычніка 1750 году); ''Adam Wisogierd — podstoli y pisarz grodzki Smoleński'' (26 жніўня і 18 верасьня 1755 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 12. — Вильна, 1883. С. 69, 98.&lt;/ref&gt;; ''Adam Wisogierd — pisarz grodzki Smoleński'' (18 верасьня 1755 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 12. — Вильна, 1883. С. 72.&lt;/ref&gt;; ''Adamus Wysogierd Sub-Dapifer Smolenscensis''&lt;ref&gt;Volumina legum: przedruk zbioru praw staraniem XX. Pijarow w Warszawie, od roku 1732 do 1782, wydanego. T. 7. — Petersburg, 1860. S. 103.&lt;/ref&gt;, ''Adam Wisogierd Pułkownik y Konsyliarz Woiewodztwa Smoleńskiego''&lt;ref&gt;Volumina legum: przedruk zbioru praw staraniem XX. Pijarow w Warszawie, od roku 1732 do 1782, wydanego. T. 7. — Petersburg, 1860. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-D9NAAAAcAAJ&amp;q=Wysogierd#v=onepage&amp;q=Wisogierd&amp;f=false S. 140].&lt;/ref&gt; (1764 год); ''pana Adama Wisogierda — podkomorzego woiewodztwa Smoleńskiego'' (27 чэрвеня 1765 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 9. — Вильна, 1878. С. 71.&lt;/ref&gt;; ''Stanisław Floryan Wizgierd Porucznik'' (4 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 111.&lt;/ref&gt;; ''jm pan Wizgiert'' (2 студзеня 1774 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 22. — Витебск, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=JHkZAAAAYAAJ&amp;q=Wizgiert#v=snippet&amp;q=Wizgiert&amp;f=false С. 41].&lt;/ref&gt;; ''od Wizgierdziszek wsi montygaliskiej w parafii [[Сумілішкі|sumiliskiej]]… Parafia sumiliska… Wisgierdy'' (1784 год)&lt;ref&gt;Vyskupo Ignoto Jokūbo Masalskio Kauno dekanato vizitacija 1782 m. — Vilnius, 2001. P. 630, 778.&lt;/ref&gt;; ''Franciszek Wysogierd podwojewoda smoleński'' (17 лістапада 1790 году)&lt;ref&gt;Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės seimelių instrukcijos (1788—1790). — Vilnius, 2015. P. 186.&lt;/ref&gt;; ''przez iaśniewielmożnego iegomości pana Adama Wysogierd — podkomorzego Smoleńskiego'' (27 студзеня 1791 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 9. — Вильна, 1878. С. 115.&lt;/ref&gt;; ''Joannes Wizgird'' (4 сакавіка 1791 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1791-1794.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1791—1794 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Joachim Wizgird'' (1835 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Wizgird&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Olkowicze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Вісігарда]] (па 512 — па 540) — каралева [[Франкі|франкаў]]
* [[Вісігерд]] — [[ліцьвіны|літоўскі баярын]], меў сына [[Давойна Вісігердавіч|Давойну]]
* Візкірд Нашкавіч — літоўскі баярын, які атрымаў наданьне ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]]
* Багдан Візгерд — падкаморы полацкі, які ў 1450 годзе атрымаў ад вялікага князя Казімера маёнтак Карайвоўшчына ў [[Троцкае ваяводзтва|Троцкім ваяводзтве]]; заснавальнік шляхецкага роду Візгердаў&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [http://vilejski-uezd.by/threads/sajt-istorika-anischenko-e-k.4628/page-3 Визгерды 3 ветви], Архіў гісторыка Анішчанкі&lt;/ref&gt;
* Сьцецуш Візгірдавіч — [[Ашмяны|ашмянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Марцін Вісакірдавіч — [[вількамір]]скі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Багдан Візгірдавіч — [[Расены|расенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Мікалай Візгірдавіч — [[Бяржаны|бяржанскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Пашка Візгірдавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1529 годзе
* Ян Мікалаевіч Візгерд — расенскі [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1591 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 2. ― Вильна, 1903. С. 167.&lt;/ref&gt;
* Януш Візгерд (Janusz Wizgierd) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], падстароста і [[Пасол соймавы|пасол]] [[Упіцкі павет|Упіцкага павету]], [[электар]] караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Міхал Вішнявецкі|Міхала Карыбута Вішнявецкага]] ад [[Троцкае ваяводзтва|Троцкага ваяводзтва]]&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-254&quot;&gt;Dunin Borkowski J., Dunin Wąsowicz M. Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 1 (1908—1909). — Lwów, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Pq0EAAAAIAAJ&amp;q=Wizgierd#v=snippet&amp;q=Wizgierd&amp;f=false S. 254].&lt;/ref&gt;
* Андрэй Станіслаў Андраванж Візгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падстолі [[Смаленскі павет|смаленскі]] ў 1694—1704 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 149.&lt;/ref&gt;
* Геранім Візгерд (Hieronim Wizgierd) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, пісар гродзкі і пасол [[Віленскае ваяводзтва|Віленскага ваяводзтва]], электар караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Станіслаў Ляшчынскі|Станіслава Ляшчынскага]] ад Віленскага ваяводзтва&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-254&quot;/&gt;
* Геранім Візгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, скарбнік [[пінск]]і ў 1712 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 8. Ziemia brzeska i województwo brzeskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2020. S. 299.&lt;/ref&gt;
* Адам Візгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, мечнік пінскі ў 1730 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 8. Ziemia brzeska i województwo brzeskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2020. S. 245.&lt;/ref&gt;
* Адам Высогерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, чашнік смаленскі ў 1750—1764 гадох, пісар гродзкі смаленскі ў 1750—1764 гадох, падстолі смаленскі ў 1754—1765 гадох, падкаморы смаленскі ў 1765—1783 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 120, 142, 155.&lt;/ref&gt;
* Антоні Візгерд ({{†}} 1772) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, мечнік пінскі&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 8. Ziemia brzeska i województwo brzeskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2020. S. 246.&lt;/ref&gt;
* Юры Візгерд — шляхціч [[Менскае ваяводзтва|Менскага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1765 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230806220846/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/929-popis-shlyakhty-minskogo-voevodstva-1765-g Попис шляхты Минского воеводства 1765 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 24 сьнежня 2017 г.&lt;/ref&gt;

Прыдомкам Візгерд карыстаўся літоўскі шляхецкі род [[Багушэвічы (род)|Багушэвічаў]] гербу [[Газдава (герб)|Газдава]]&lt;ref&gt;Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897.[https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=chg-AAAAIAAJ&amp;q=Wizgierd#v=snippet&amp;q=Wizgierd&amp;f=false S. 133].&lt;/ref&gt;.

Візгерды гербаў [[Адравонж (герб)|Адравонж]] і [[Любіч (герб)|Любіч]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 852.&lt;/ref&gt;.

Візгірды (Wizgird) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Трокі|Трокаў]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 447.&lt;/ref&gt;.

Высагерды (Высагерты) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/v/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на В], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Вышгірты (Wyszgirt) гербу ўласнага — літоўскі шляхецкі род з [[Ковенскі павет (ВКЛ)|Ковенскага павету]]&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 12. — Warszawa, 1939. S. 240.&lt;/ref&gt;.

Візґерды (Візґірды, Візґарды) — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/v/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на В], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Вісэгерд (Wissegierd) і Візгірд (Wizgird) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпамінаўся маёнтак Высагердзішкі (''Высогердишки'') або Лакяны-Келпшышкі ў [[Вількамірскі павет|Вількамірскім павеце]]&lt;ref&gt;Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 177.&lt;/ref&gt;.

На [[Лідзкі павет|гістарычнай Лідчыне]] існуе вёска [[Візгірды]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Віс]]
* [[Герда|Герд]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай віс}}
{{Імёны з асновай ґард}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>tae4fgg8cjsb1gdxp3dboa1a5fpon7k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686009</id>
      <parentid>2686003</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:40:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Паходжаньне */</comment>
      <origin>2686009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27988" sha1="a3zh840tifoyon3rtniiasuw75w7uz5" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Вісіґерд
|лацінка          = Visigierd / Visihierd
|арыгінал         = Visigerd
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Віс|Wis]] + [[Герда|Gerd]]
|варыянт          = Вісагерд, Візгерд, Візгард, Візгерт, Вішгерд, Вісігірд, Візгірд, Вышгірт, Вісакірд
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Вісіге́рд''' (''Вісагерд'', ''Вісігірд'', ''Вісакірд'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''Ві́згерд''' (''Ві́згард'', ''Ві́шгерд'', ''Ві́згерт'', ''Ві́згірд'', ''Вы́шгірт''). Жаночае імя — '''Вісігарда'''.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Вісігарда, Вісігард, Вісгарда, Вісігерд, Вісгард або Вісгерд (Wisigardis, Wisigarda&lt;ref name=&quot;Francovich-Onesti-19990323&quot;&gt;Francovich-Onesti N. Vestigia longobarde in Italia (568—774). Lessico e antroponimia. — Roma, 1999. P. 222.&lt;/ref&gt;, Wisegarda&lt;ref&gt;Bruckner W. Die Sprache der Langobarden. — Strassburg, 1895. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=pOwSOFBgFfQC&amp;q=Wisigarda+Wiseyarda#v=snippet&amp;q=Wisigarda%20Wiseyarda&amp;f=false S. 323].&lt;/ref&gt;, Wisigard, Wisgarde&lt;ref name=&quot;Thüngen-2003-1284&quot;&gt;Thüngen L. F. Das Namenbuch: Nachschlagewerk der Namenkunde. — Aschaffenburg, 2003. [https://www.google.by/books/edition/Das_Namenbuch/mM5tAAAAMAAJ?hl=ru&amp;gbpv=1&amp;bsq=wisigarde+wisgarde&amp;dq=wisigarde+wisgarde&amp;printsec=frontcover S. 1284].&lt;/ref&gt;, Visigerd&lt;ref&gt;Sander F. Hvem var Sigurd Fafnersbane? Ett bidrag till frågans besvarande hemtadt från runskriften å Rökstenen i Östergötland. — Stockholm, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=aXYxAQAAMAAJ&amp;q=Visigerd#v=snippet&amp;q=Visigerd&amp;f=false S. 159].&lt;/ref&gt;, Wisgard&lt;ref&gt;Weitershaus F. W. Das neue Vornamenbuch 8000 Vornamen: Herkunft u. Bedeutung. — München, 1988. S. 187.&lt;/ref&gt;, Wisgeard&lt;ref&gt;Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum. — Cambrigde, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RLkEAAAAIAAJ&amp;q=Wisgeard#v=snippet&amp;q=Wisgeard&amp;f=false P. 502].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Wisigard#v=snippet&amp;q=Wisigard&amp;f=false S. 599, 1623].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Francovich-Onesti-19990323&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Thüngen-2003-1284&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-21&quot;&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 21.&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вісбар]], [[Вісімонт|Вісімунт]], [[Вішымут]]; германскія імёны Wisbar, Wisemund, Vismuot) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] wis 'мудры, абазнаны', а аснова [[Герда|-гард- (-герд-, -герт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Альгерд (імя)|Альгерд]], [[Мантыгерд (імя)|Мундыгерд]], [[Таўцігерд|Тэўтыгерд]]; германскія імёны Algardus, Mundgerd, Teutgerdis) — ад гоцкага gairdan 'падпяразваць' (пераноснае 'ахоўваць'), garda 'агароджа' (пераноснае 'ахова, бясьпека')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Вісігерд азначае «ахова мудрасьці»&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-21&quot;/&gt;.

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Візгірт (Wizgirt), Візгірд (Wizgird), Візгерд (Wizgierd), Візгярдовіч (Wizgierdowicz)&lt;ref&gt;Naruszewicz-Duchlińska A. Surnames of Lithuanian origins in Polish anthroponomy // Preservation of Cultural Heritage and Strengthening of Regional Identity. — Klaipėda, 2008. S. 84—88.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Wissegirdendorffe'' ([[Паведамленьні аб літоўскіх дарогах]])&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8H8OAAAAYAAJ&amp;q=Wissegirdendorffe#v=snippet&amp;q=Wissegirdendorffe&amp;f=false S. 700].&lt;/ref&gt;; ''Dowoyn Wysigirdonis'' ([[Віленска-Радамская унія|18 студзеня 1401 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 38.&lt;/ref&gt;; ''cum Wyssegerd''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} [https://books.google.by/books?id=GSoaAAAAIAAJ&amp;q=Wyssegerd&amp;dq=Wyssegerd&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiInoGJmv_8AhXqhf0HHRUHDyA4ChDoAXoECAgQAg S. 54, 69].&lt;/ref&gt;, ''Wissegerd''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 57.&lt;/ref&gt;, ''Wyssegerd''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 69.&lt;/ref&gt; ([[Гарадзельская унія|2 кастрычніка 1413 году]]); ''[[Даўгінт|Dawgintowiczu]] Wisgierdu czlowiek'' (1422 год&lt;ref&gt;Saviščevas E. Polityka nadań wielkich książąt litewskich na Żmudzi w pierwszej połowie XV wieku // Prace historyczne 141, z. 2 (2014). S. 506.&lt;/ref&gt; паводле выпісу 1618 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Nauji Vytauto laikotarpio aktai // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 391.&lt;/ref&gt;; ''Визкгирду чоловекъ, на имя Ясвиловичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 23.&lt;/ref&gt;, ''Визкирду Нашковичу три чоловеки''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 52.&lt;/ref&gt; (1440—1492 гады); ''Wyszgyrd'' (15 красавіка 1475 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 339.&lt;/ref&gt;; ''Стецушъ Визкгирдовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 59.&lt;/ref&gt;, ''Мартин Високирдовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 73.&lt;/ref&gt;, ''Богдан Визкгирдовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 163.&lt;/ref&gt;, ''Миколаи Визкгирдовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 169.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''листъ вызнаный Пашковъ Визкгирдовича'' (люты 1529 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|225к}} P. 73.&lt;/ref&gt;; ''панъ Станиславъ Визгердовичъ'' (12 лістапада 1537 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. С. 92.&lt;/ref&gt;; ''Jan Wizgierth chorazicz'' (1570 год)&lt;ref&gt;Jaworski R. Litewscy posłowie ziemscy na sejmie walnym warszawskim 1570 r. // Piotrkowskie Zeszyty Historyczne. T. 21 (2020), z. 1. S. 19.&lt;/ref&gt;; ''jmienia Wisgierdowskiego… Wiszgierdziskye'' (10 чэрвеня1 1591 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 301.&lt;/ref&gt;; ''do P. Wizgierta… do P. Wizgierda'' (чэрвень 1611 году)&lt;ref&gt;Monumenta Reformationis Polonicae et Lithuanicae: Zbiór pomników reformacji kościoła polskiego i litewskiego. Serja 4, z. 2. — Wilno, 1915. S. 6.&lt;/ref&gt;; ''Piotr Wysgyerd, marszałek kowieński'' (11 кастрычніка 1614 году)&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 199.&lt;/ref&gt;; ''Mikolay Wyzgierd, Podkomorzy i Poseł Upitsky'' (5 чэрвеня 1615 году)&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 215.&lt;/ref&gt;; ''pan Mikołay Wiszgerd'' (1619 год)&lt;ref&gt;Monumenta Reformationis Polonicae et Lithuanicae: Zbiór pomników reformacji kościoła polskiego i litewskiego. Serja 4, z. 2. — Wilno, 1915. S. 50.&lt;/ref&gt;; ''pana Jana Wizgierda'' (1641 год)&lt;ref&gt;Ординация королевских пущ: в лесничествах бывшего Великого Княжества Литовского. — Вильна, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=jGdcAAAAcAAJ&amp;q=Wizgierda#v=snippet&amp;q=Wizgierda&amp;f=false С. 51, 66].&lt;/ref&gt;; ''Raphał Wizgierd… Andrzey Wissogird… Hieronim Wyzgerd''&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 307, 324.&lt;/ref&gt;, ''Raphał Wizgierd… Andrzey Wissogierd… Hieronim Wizgierd''&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 324.&lt;/ref&gt; ([[Кейданская унія|20 кастрычніка 1655 году]]); ''Adam Wissogierd obywatel Powiatu Upitskiego'' (23 кастрычніка 1655 году)&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 340.&lt;/ref&gt;; ''Jan Witsgird, skarbnik y pisarz grodzki kowienski'' (17 жніўня 1662 году)&lt;ref&gt;Lietuvos inventoriai XVII a. — Vilnius, 1962. P. 226.&lt;/ref&gt;; ''Michał Wysogiert'' (18 студзеня 1663 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 25. — Витебск, 1894. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DXFmAAAAcAAJ&amp;q=Wysogiert#v=snippet&amp;q=Wysogiert&amp;f=false С. 455].&lt;/ref&gt;; ''jmć pana Janusza Wizgierda''&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 12. — Вильна, 1883. С. 604.&lt;/ref&gt;, ''Janusz Wizgierd — podstarości powiatu Upitskiego''&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 12. — Вильна, 1883. С. 605.&lt;/ref&gt; (26 чэрвеня 1668 году); ''dom Grigiera Stanisława Wysygierda, winnika'' (25 сакавіка 1671 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 20. — Вильна, 1893. С. 405, 431, 463.&lt;/ref&gt;; ''Ianusz Wizgierd Podstarości'' (1674 год)&lt;ref&gt;Volumina legum: przedruk zbioru praw staraniem XX. Pijarow w Warszawie, od roku 1732 do 1782, wydanego. T. 5. — Petersburg, 1860. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=PjRNAAAAcAAJ&amp;q=+zgierd#v=snippet&amp;q=zgierd&amp;f=false S. 151].&lt;/ref&gt;; ''Stanislaus, filius Wizgirdowicz'' (1675—1677 гады)&lt;ref&gt;Žemaičių vyskupijos vizitacija 1675—1677 m. // Fontes Historiae Lituaniae. Vol. X, 2011. P. 753.&lt;/ref&gt;; ''Ianusza Wizgierda Pisarza Ziemskiego Upitskiego'' (1678 і 1683 гады)&lt;ref&gt;Volumina legum: przedruk zbioru praw staraniem XX. Pijarow w Warszawie, od roku 1732 do 1782, wydanego. T. 5. — Petersburg, 1860. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=PjRNAAAAcAAJ&amp;q=+Wizgierda#v=snippet&amp;q=Wizgierda&amp;f=false S. 301, 338].&lt;/ref&gt;; ''dom Stanisława Wysogierda'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo wileńskie 1690 r. — Warszawa, 1989. S. 64.&lt;/ref&gt;; ''Samuel Wysogierd, czesznik inflanski'' (4 сакавіка 1695 году)&lt;ref&gt;Lietuvos inventoriai XVII a. — Vilnius, 1962. P. 393.&lt;/ref&gt;; ''[[Ядвіга|Hedvigis]] Wyszgierdowna de Dowkszczyszki'' (1698 год)&lt;ref&gt;[https://kresy.genealodzy.pl/obce/kryniczyn/Kryniczyn_1697-1703_rej_chrztow.pdf Kryniczyn lata 1697—1703 rejestr chrztów kościelnych]&lt;/ref&gt;; ''Władysław Wizgierd — Brański, Jędrzej Wizgierd — Brański'' (4 ліпеня 1703 году)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 3, т. 2. — Киев, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=L745AQAAMAAJ&amp;q=Wizgierd#v=snippet&amp;q=Wizgierd&amp;f=false С. 594].&lt;/ref&gt;; ''pan Piotr Wysgierd-Zabłocki'' (25 жніўня 1708 году)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 1, т. 4. — Киев, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=cH3UAAAAMAAJ&amp;q=Wysgierd#v=snippet&amp;q=Wysgierd&amp;f=false С. 295].&lt;/ref&gt;; ''pan Piotr Wyzgierd-Zabłocki'' (7 верасьня 1708 году)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 1, т. 4. — Киев, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=cH3UAAAAMAAJ&amp;q=Wyzgierd#v=snippet&amp;q=Wyzgierd&amp;f=false С. 297].&lt;/ref&gt;; ''pan Wysogierd'' (10 лютага 1711 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 1. Акты Гродненского земского суда. — Вильна, 1874. [https://books.google.by/books?id=-cFgAAAAcAAJ&amp;pg=PA471&amp;dq=pan+Wysogierd&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiCkqKb_Ib-AhVSKOwKHWl5DO4Q6AF6BAgDEAI#v=onepage&amp;q=pan%20Wysogierd&amp;f=false С. 471].&lt;/ref&gt;; ''pan Franciszek Wizgierd'' (3 лютага 1712 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 19. — Витебск, 1889. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=UH8ZAAAAYAAJ&amp;q=Wizgierd#v=snippet&amp;q=Wizgierd&amp;f=false С. 416, 417].&lt;/ref&gt;; ''Wizgierdowi — pisarzowi grodzkiemu'' (18 ліпеня 1733 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 13. — Вильна, 1886. [https://books.google.by/books?newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;hl=ru&amp;id=EOQDAAAAYAAJ&amp;dq=%22%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D0%BE+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%BE%22+%2213%22&amp;q=Wizgierdowi#v=snippet&amp;q=Wizgierdowi&amp;f=false С. 152].&lt;/ref&gt;; ''ze mną Adamem Wisogierdem… Adam Wisogierd — czesnik y pisarz grodzki Smoleński… Adam Wisogierd — czesnik Smoleński, pisarz grodzki Wileński''&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 9. — Вильна, 1878. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=nIztLLG_SBsC&amp;q=Wisogierdem#v=snippet&amp;q=Wisogierdem&amp;f=false С. 60, 65].&lt;/ref&gt;, ''Adam Wisogierd, pisarz grodzki Smoleński… Adam Wisogierd — czesznik y pisarz grodzki Smoleński''&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 9. — Вильна, 1878. С. 365, 367.&lt;/ref&gt; (10 кастрычніка 1750 году); ''Adam Wisogierd — podstoli y pisarz grodzki Smoleński'' (26 жніўня і 18 верасьня 1755 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 12. — Вильна, 1883. С. 69, 98.&lt;/ref&gt;; ''Adam Wisogierd — pisarz grodzki Smoleński'' (18 верасьня 1755 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 12. — Вильна, 1883. С. 72.&lt;/ref&gt;; ''Adamus Wysogierd Sub-Dapifer Smolenscensis''&lt;ref&gt;Volumina legum: przedruk zbioru praw staraniem XX. Pijarow w Warszawie, od roku 1732 do 1782, wydanego. T. 7. — Petersburg, 1860. S. 103.&lt;/ref&gt;, ''Adam Wisogierd Pułkownik y Konsyliarz Woiewodztwa Smoleńskiego''&lt;ref&gt;Volumina legum: przedruk zbioru praw staraniem XX. Pijarow w Warszawie, od roku 1732 do 1782, wydanego. T. 7. — Petersburg, 1860. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-D9NAAAAcAAJ&amp;q=Wysogierd#v=onepage&amp;q=Wisogierd&amp;f=false S. 140].&lt;/ref&gt; (1764 год); ''pana Adama Wisogierda — podkomorzego woiewodztwa Smoleńskiego'' (27 чэрвеня 1765 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 9. — Вильна, 1878. С. 71.&lt;/ref&gt;; ''Stanisław Floryan Wizgierd Porucznik'' (4 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 111.&lt;/ref&gt;; ''jm pan Wizgiert'' (2 студзеня 1774 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 22. — Витебск, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=JHkZAAAAYAAJ&amp;q=Wizgiert#v=snippet&amp;q=Wizgiert&amp;f=false С. 41].&lt;/ref&gt;; ''od Wizgierdziszek wsi montygaliskiej w parafii [[Сумілішкі|sumiliskiej]]… Parafia sumiliska… Wisgierdy'' (1784 год)&lt;ref&gt;Vyskupo Ignoto Jokūbo Masalskio Kauno dekanato vizitacija 1782 m. — Vilnius, 2001. P. 630, 778.&lt;/ref&gt;; ''Franciszek Wysogierd podwojewoda smoleński'' (17 лістапада 1790 году)&lt;ref&gt;Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės seimelių instrukcijos (1788—1790). — Vilnius, 2015. P. 186.&lt;/ref&gt;; ''przez iaśniewielmożnego iegomości pana Adama Wysogierd — podkomorzego Smoleńskiego'' (27 студзеня 1791 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 9. — Вильна, 1878. С. 115.&lt;/ref&gt;; ''Joannes Wizgird'' (4 сакавіка 1791 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1791-1794.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1791—1794 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Joachim Wizgird'' (1835 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Wizgird&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Olkowicze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Вісігарда]] (па 512 — па 540) — каралева [[Франкі|франкаў]]
* [[Вісігерд]] — [[ліцьвіны|літоўскі баярын]], меў сына [[Давойна Вісігердавіч|Давойну]]
* Візкірд Нашкавіч — літоўскі баярын, які атрымаў наданьне ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]]
* Багдан Візгерд — падкаморы полацкі, які ў 1450 годзе атрымаў ад вялікага князя Казімера маёнтак Карайвоўшчына ў [[Троцкае ваяводзтва|Троцкім ваяводзтве]]; заснавальнік шляхецкага роду Візгердаў&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [http://vilejski-uezd.by/threads/sajt-istorika-anischenko-e-k.4628/page-3 Визгерды 3 ветви], Архіў гісторыка Анішчанкі&lt;/ref&gt;
* Сьцецуш Візгірдавіч — [[Ашмяны|ашмянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Марцін Вісакірдавіч — [[вількамір]]скі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Багдан Візгірдавіч — [[Расены|расенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Мікалай Візгірдавіч — [[Бяржаны|бяржанскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Пашка Візгірдавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1529 годзе
* Ян Мікалаевіч Візгерд — расенскі [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1591 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 2. ― Вильна, 1903. С. 167.&lt;/ref&gt;
* Януш Візгерд (Janusz Wizgierd) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], падстароста і [[Пасол соймавы|пасол]] [[Упіцкі павет|Упіцкага павету]], [[электар]] караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Міхал Вішнявецкі|Міхала Карыбута Вішнявецкага]] ад [[Троцкае ваяводзтва|Троцкага ваяводзтва]]&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-254&quot;&gt;Dunin Borkowski J., Dunin Wąsowicz M. Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 1 (1908—1909). — Lwów, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Pq0EAAAAIAAJ&amp;q=Wizgierd#v=snippet&amp;q=Wizgierd&amp;f=false S. 254].&lt;/ref&gt;
* Андрэй Станіслаў Андраванж Візгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падстолі [[Смаленскі павет|смаленскі]] ў 1694—1704 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 149.&lt;/ref&gt;
* Геранім Візгерд (Hieronim Wizgierd) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, пісар гродзкі і пасол [[Віленскае ваяводзтва|Віленскага ваяводзтва]], электар караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Станіслаў Ляшчынскі|Станіслава Ляшчынскага]] ад Віленскага ваяводзтва&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-254&quot;/&gt;
* Геранім Візгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, скарбнік [[пінск]]і ў 1712 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 8. Ziemia brzeska i województwo brzeskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2020. S. 299.&lt;/ref&gt;
* Адам Візгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, мечнік пінскі ў 1730 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 8. Ziemia brzeska i województwo brzeskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2020. S. 245.&lt;/ref&gt;
* Адам Высогерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, чашнік смаленскі ў 1750—1764 гадох, пісар гродзкі смаленскі ў 1750—1764 гадох, падстолі смаленскі ў 1754—1765 гадох, падкаморы смаленскі ў 1765—1783 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 120, 142, 155.&lt;/ref&gt;
* Антоні Візгерд ({{†}} 1772) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, мечнік пінскі&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 8. Ziemia brzeska i województwo brzeskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2020. S. 246.&lt;/ref&gt;
* Юры Візгерд — шляхціч [[Менскае ваяводзтва|Менскага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1765 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230806220846/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/929-popis-shlyakhty-minskogo-voevodstva-1765-g Попис шляхты Минского воеводства 1765 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 24 сьнежня 2017 г.&lt;/ref&gt;

Прыдомкам Візгерд карыстаўся літоўскі шляхецкі род [[Багушэвічы (род)|Багушэвічаў]] гербу [[Газдава (герб)|Газдава]]&lt;ref&gt;Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897.[https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=chg-AAAAIAAJ&amp;q=Wizgierd#v=snippet&amp;q=Wizgierd&amp;f=false S. 133].&lt;/ref&gt;.

Візгерды гербаў [[Адравонж (герб)|Адравонж]] і [[Любіч (герб)|Любіч]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 852.&lt;/ref&gt;.

Візгірды (Wizgird) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Трокі|Трокаў]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 447.&lt;/ref&gt;.

Высагерды (Высагерты) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/v/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на В], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Вышгірты (Wyszgirt) гербу ўласнага — літоўскі шляхецкі род з [[Ковенскі павет (ВКЛ)|Ковенскага павету]]&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 12. — Warszawa, 1939. S. 240.&lt;/ref&gt;.

Візґерды (Візґірды, Візґарды) — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/v/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на В], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Вісэгерд (Wissegierd) і Візгірд (Wizgird) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпамінаўся маёнтак Высагердзішкі (''Высогердишки'') або Лакяны-Келпшышкі ў [[Вількамірскі павет|Вількамірскім павеце]]&lt;ref&gt;Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 177.&lt;/ref&gt;.

На [[Лідзкі павет|гістарычнай Лідчыне]] існуе вёска [[Візгірды]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Віс]]
* [[Герда|Герд]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай віс}}
{{Імёны з асновай ґард}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>a3zh840tifoyon3rtniiasuw75w7uz5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Карыбут (імя)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>265156</id>
    <revision>
      <id>2685970</id>
      <parentid>2684328</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:05:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37545" sha1="2n3gorqmsp6o365qhd90pc8r1bqgd50" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Карыбут
|лацінка          = Karybut
|арыгінал         = Karibaudis &lt;br&gt; Coributh
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Кор|Caro]] + [[Бода|Budo]] &lt;br&gt; [[Гір|Hari]] + [[Бота|Boto]]
|варыянт          = Карыбот, Карабуд, Карбут, Карбот, Корбут, Корбат, Карпут
|вытворныя        = [[Гербут]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Карыбут''' (''Карыбот''), '''Карбут''' (''Карбот''), '''Карабуд''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''[[Корбут]]'''{{Заўвага|Іншыя прыклады аналягічнага пераносу націску: імя [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]] і прозьвішча [[Доўгерды|Доўгерд (Доўгірд)]], імя [[Даўмонт (імя)|Даўмонт]] і прозьвішча [[Доманты|Домант]] (Доўмант), імя [[Жыгімонт]] і прозьвішча [[Жыгманты|Жыгмант]]}} (''Корбат'', ''Карабут'').

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Карыбода або Карыбут (Karibaudis, Korybut&lt;ref name=&quot;SEMSNO-2002-26&quot;&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 26.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref name=&quot;Gamillscheg-1936-134&quot;&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 134.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SEMSNO-2002-26&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная]] [[Кор|-кар- (-кор-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Караман (імя)|Караман]], [[Карымонт]], [[Карыят (імя)|Карыят]]; германскія імёны Caroman, Caromond, Cariatto) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] kaurus 'цяжкі, важкі'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt; або ад гоцкага&lt;ref&gt;[https://www.koeblergerhard.de/got/got_k.html K] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.&lt;/ref&gt; і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] kara 'турбота, клопат'&lt;ref name=&quot;Gamillscheg-1936-134&quot;/&gt;, а аснова [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Бода|-буд- (-бод-)]]&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.&lt;/ref&gt; (у старажытных тэкстах ''bod'' праз доўгае ''о'' пісалася як ''baud''&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 59.&lt;/ref&gt;). Такім парадкам, імя Карыбут азначае «цяжкі корань»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.&lt;/ref&gt;.

Германскае паходжаньне імя Карыбут (Korybut) сьцьвердзіў этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]] — ад германскага імя Hariboth (Harboth)&lt;ref name=&quot;SEMSNO-2002-26&quot;/&gt;, якое таксама фіксуецца ў форме [[Карыябод (імя)|Cariobaud]] ([[Гір|Cario]]-baud)&lt;ref&gt;Haubrichs W. Romano-germanische Hybridnamen des frühen Mittelalters nördlich der Alpen // Akkulturation. Probleme einer germanisch-romanischen Kultursynthese. — Berlin, 2004. S. [https://books.google.by/books?id=JW0jAAAAQBAJ&amp;pg=PA180&amp;dq=Cariobaud&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjX-buq0aaJAxWt9gIHHbHVEBkQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=Cariobaud&amp;f=false S. 180].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. — Wien, 1987. S. 170.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Khallieva Boiché O. Imja et Name, Aux sources de l’anthropnymie germanique, anglo-saxonne et slave. — Presses de l’université Paris-Sorbonne, 2015. P. 347.&lt;/ref&gt;. Адзначалася гістарычнае бытаваньне германскага імя Карыбут у Польшчы: ''Mathias Coributh… vicarius perpetuus in ecclesia [[Гнезна (Польшча)|Gneznensi]]'' (1440 год); ''domino… Coributh'' (1451 год); ''Koributh… Kuriboth'' (1495 год)&lt;ref&gt;Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 3. — Wrocław, 1971—1973. S. 88.&lt;/ref&gt;.

У Польшчы ў XVI—XVIII стагодзьдзях адзначаліся прозьвішчы Karbot, Korybut&lt;ref&gt;Antroponimia Polski od XVI do końca XVIII wieku. T. 2: H—Mą. — Kraków, 2009. S. 236, 284.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Cariebut'' (31 кастрычніка 1382 году&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210511071118/http://starbel.by/dok/d090.htm Договор между ВКЛ и Тевтонским орденом о передаче части Жемайтии за рекой Дубисой (1382)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;)&lt;ref&gt;Codex diplomaticus Lithuaniae, 1253—1433. — Vratislaviae, 1845. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=G-ItQP7DyhkC&amp;q=Cariebut#v=snippet&amp;q=Cariebut&amp;f=false P. 57].&lt;/ref&gt;; ''Caribut'' (31 кастрычніка 1382 году&lt;ref&gt;[http://starbel.by/dok/d091.htm Договор между ВКЛ и Тевтонским орденом о военной помощи (1382)]{{Недаступная спасылка|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;)&lt;ref&gt;Codex diplomaticus Lithuaniae, 1253—1433. — Vratislaviae, 1845. [https://books.google.by/books?id=G-ItQP7DyhkC&amp;pg=PA59&amp;dq=caribut+1382&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjKi-3NqqL9AhU3R_EDHQpaCQAQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=caribut%201382&amp;f=false P. 59].&lt;/ref&gt;; ''Coribut'' (14 жніўня 1385 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 3.&lt;/ref&gt;; ''Nos Demetrius, alias Korybuth, dux Litwanie, dominus et heres de Nowogrodek'' (23 кастрычніка 1386 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=0jchAQAAMAAJ&amp;q=Koributh#v=snippet&amp;q=Koributh&amp;f=false S. 10].&lt;/ref&gt;; ''Corybutho Novogrodensi''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 6.&lt;/ref&gt;, ''Coriboto Nouogrodensi''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 8.&lt;/ref&gt; (17 лютага 1387 году); ''Coributh Nowogrodensi'' (20 лютага 1387 году)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20241127204736/http://starbel.by/dok/d040.htm Земский привилей боярам-католикам ВКЛ (1387)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''Coributo Novogrodensi'' (22 лютага 1387 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 14.&lt;/ref&gt;; ''Дмитрии инемъ именемъ Корибутъ князь Новгородьскии и Северскии''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-160&quot;/&gt; (26 красавіка 1388 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 82.&lt;/ref&gt;; ''Мы Дмитрии инемъ именемъ Корибутъ князь Литовскии''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-160&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 160.&lt;/ref&gt; (18 траўня 1388 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 84.&lt;/ref&gt;; ''Karobud'' (10 жніўня 1388 году&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20241126211539/http://starbel.by/dok/d137.htm Жалоба магистра Тевтонского ордена на захват Литвой замка в Мазовии (1388)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;)&lt;ref&gt;Codex diplomaticus Lithuaniae, 1253—1433. — Vratislaviae, 1845. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=G-ItQP7DyhkC&amp;q=Karobud#v=snippet&amp;q=Karobud&amp;f=false P. 47].&lt;/ref&gt;; ''Мы, княз Дмитрий Олгердович''&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210511080921/http://starbel.by/dok/d047.htm Присяжная грамота князя Дмитрия Ольгердовича (1388)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt; (16 сьнежня 1388 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 98.&lt;/ref&gt;; ''зять мой князь Корибутъ''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-160&quot;/&gt; (1393 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 118.&lt;/ref&gt;; ''Iwan Coributowicz junior'' (29 лістапада 1430 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Спадчыньнікі Вітаўта (2015)|к}} С. 515.&lt;/ref&gt;; ''Fedor Korybuthowicz'' ([[Хрыстмэмэльская ўмова|22 чэрвеня 1431 году]])&lt;ref&gt;Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 8. — Riga; Moskau, 1884. [https://books.google.by/books?id=OUYOAAAAQAAJ&amp;pg=PA272&amp;dq=Fedor+Korybuthowicz&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi-05Gamf_9AhXNtqQKHRTWCXsQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=Fedor%20Korybuthowicz&amp;f=false S. 272].&lt;/ref&gt;; ''Iwaschco Coributowicz'' (6 верасьня 1431 году)&lt;ref&gt;Codex epistolaris saeculi decimi quinti. T. 1. — Cracoviae, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=cHNmAAAAcAAJ&amp;q=Coributowicz#v=snippet&amp;q=Coributowicz&amp;f=false P. 70].&lt;/ref&gt;; ''Fedor Koributhowicz'' ([[Гарадзенская унія|15 кастрычніка 1432 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 81.&lt;/ref&gt;; ''Fedor Koributhovicz [sigilla]'' ([[Троцкая унія|20 студзеня 1433 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 94.&lt;/ref&gt;; ''Koributh'' ([[Ян Длугаш]])&lt;ref&gt;Joannis Długossii seu longini canonici Cracoviensis Historiae Polonicae libri XII. T. 3. L. 9, 10. — Cracoviae, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ONvkM5EkcLYC&amp;q=Koributh#v=snippet&amp;q=Koributh&amp;f=false P. 172, 406, 409, 486, 500].&lt;/ref&gt;; ''Korbut'' ([[Хроніка Быхаўца]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 141, 145.&lt;/ref&gt;; ''Корибутова дочка Олкирдовича Маря… тая Маря Корыбутовна… князя Иванова сестра Корыбутовича'' (15 сакавіка 1505 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 312.&lt;/ref&gt;; ''люди нашы [[Горадня|Городенъское]] волости… доилида Мартина Корботовича… Мартина Корбутовича'' (1 студзеня 1519 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|11к}} P. 75.&lt;/ref&gt;; ''боярынъ повету Слонимского Петръ Корбутъ'' (3 верасьня 1533 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. С. 86.&lt;/ref&gt;; ''панъ Мартинъ Корбутовичъ — бояринъ ей милости пани Кищиное'' (12 кастрычніка 1570 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 22. — Вильна, 1895. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=l-UDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 432].&lt;/ref&gt;; ''Корибут… Корибут Олгердович'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 70.&lt;/ref&gt;; ''Созона Корбата пуста'' (6 ліпеня 1601 год)&lt;ref&gt;Тэльман Маслюкоў, [https://lavra.by/vozrozhdenie-obiteli/istoriya/istoriya-monastyrya/inventar-lauryshauskaga-manastyra-1601-goda Інвентар Лаўрышаўскага манастыра 1601 года]&lt;/ref&gt;; ''pana Korbuta'' (1621 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Рэестры попісу паспалітага рушэньня шляхты ВКЛ з 1621 году (2015)|к}} S. 122.&lt;/ref&gt;; ''pana Lewona, pana Jana Korbutow'' (30 чэрвеня 1633 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. С. 337.&lt;/ref&gt;; ''Ивань Корибут, Васил Корибутов зят'' (1649 год)&lt;ref&gt;Реєстр Війська Запорозького 1649 року. — К., 1995. С. 240.&lt;/ref&gt;; ''pana Jarosza Korbuta'' (21 траўня 1653 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. С. 392.&lt;/ref&gt;; ''Theophil Korbut'' (30 студзеня 1655 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Рэестр казацкай харугвы ваўкавыскага старосты Яна Трызны ў 1654 г. // Герольд Litherland. № 24, 2023. С. 100—106.&lt;/ref&gt;; ''Roman Korbutt… Lewon Korbut… Pawełł Korbutt… Iwan Korbutt, Iakub Korbut… Hryhory Korbut… Fiedor Korbut, Siemion y Fiedor Korbutowie… Moysiey Korbutt… Iwan Korbutt… Hryhory Korbut… Ian Korbut'' (4 красавіка 1657 году)&lt;ref&gt;Глінскі Я. Рэестр зямян Слуцкага і Капыльскага княстваў 1657 году // Архіварыус. Вып. 21, 2023. С. 71—73, 75, 79.&lt;/ref&gt;; ''до вельможного княжати его милости Кориботовича Збараского'' (1 жніўня 1667 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=--UDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 466].&lt;/ref&gt;; ''Marcina Korbuta… Iwan Korbut'' (19 жніўня 1684 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. С. 500.&lt;/ref&gt;; ''szlachetny Korbutowicz'' (18 красавіка 1757 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 8. — Вильна, 1875. С. 213.&lt;/ref&gt;; ''Pietrok Korbut… Pauluk Korbut'' (4 сакавіка 1759 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=WGYjAQAAMAAJ&amp;q=Korbut#v=snippet&amp;q=Korbut&amp;f=false С. 82].&lt;/ref&gt;; ''Leon Korbut — strażnik Smoleński'' (6 лютага 1764 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 13. — Вильна, 1886. С. 221.&lt;/ref&gt;; ''Leon Korbut — skarb. Smoleński'' (19 лютага 1764 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 13. — Вильна, 1886. С. 236.&lt;/ref&gt;; ''Antoni Korbutt'' (4 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 117.&lt;/ref&gt;; ''Jan Korbut'' (7 лістапада 1765 году)&lt;ref&gt;Malewski Cz. [https://pawet.net/library/history/city_district/data_people/ahulnaie/03/Malewski_Czesslaw._Popis_szlachty_lidzkiej_z_1765_roku.html Popis szlachty lidzkiej z 1765 roku] // Rocznik Stowarzyszenia Naukowców Polaków Litwy. 2005. S. 168—183.&lt;/ref&gt;; ''Korbhutowicz'' (''Korputowicz'', 1768 год)&lt;ref&gt;Sinkevičiūtė D., Račickaja V. Lietuvių dvikamienių vardų kilmės asmenvardžiai ir jų kamienų užrašymo ypatybės Vilniaus naujųjų miestiečių ir laiduotojų 1661—1795 metų sąraše // Archivum Lithuanicum. T. 16, 2014. P. 302.&lt;/ref&gt;; ''Casimiri Korbut'' (1798 год)&lt;ref&gt;Гурская Ю., Вайткявичус В. Балтийское наследие в Восточной Беларуси: новые исторические и лингвистические данные об Обольцах // Acta Baltico-Slavica. Nr. 32 (2008). С. 21.&lt;/ref&gt;; ''Karbutowiczowna'' (1802 год)&lt;ref&gt;[https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/Indeks1800_14.pdf Indeks nazwisk rodziców dzieci urodzonych w parafii (Nowe) Daugieliszki w latach 1800—1814]&lt;/ref&gt;; ''Julia Korbat'' (1885 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Korbat&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Porozów (prawosł.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама:
* Скорбут (параўн.: ''Dawid Żminigajło Jawgiel'', т. б. ''z Minigajła''&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 303, 443.&lt;/ref&gt;): Скорбут (Skorbut) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;}}.

== Носьбіты ==
* [[Карыбут]] (у праваслаўі Дзьмітры; каля 1358 — па 1404) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], князь [[Наваградак|наваградзкі]]; меў сыноў Івана, [[Жыгімонт Карыбутавіч|Жыгімонта]] і Хведара, пачынальнік родаў [[Карыбутавічы|Карыбутавічаў]], [[Вішнявецкія|Карыбут-Вішнявецкіх]] і [[Варанецкія|Карыбут-Варанецкіх]]
* Андзюн Карбот — каралеўскі слуга аптэкар, які ўпамінаецца ў 1586 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=XhILAAAAIAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B0&amp;f=false С. 201].&lt;/ref&gt;
* Марцыян Карбат (Marcyan Karbot) — [[электар]] караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Уладзіслаў Ваза|Ўладзіслава Вазы]] ад [[Сандамірскае ваяводзтва|Сандамірскага ваяводзтва]]&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-86&quot;&gt;Dunin Borkowski J., Dunin Wąsowicz M. Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 1 (1908—1909). — Lwów, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Pq0EAAAAIAAJ&amp;q=Karbot#v=snippet&amp;q=Karbot&amp;f=false S. 86].&lt;/ref&gt;
* Ян Карбат (Jan Karbot) — дзяржаўны дзяяч [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]], каморнік гродзкі пільзьненскі, электар Уладзіслава Вазы ад Сандамірскага ваяводзтва&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-86&quot;/&gt;
* Марцін Корбат (Marcin Korbot) — электар караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Міхал Вішнявецкі|Міхала Карыбута Вішнявецкага]] ад Сандамірскага ваяводзтва&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-98&quot;&gt;Dunin Borkowski J., Dunin Wąsowicz M. Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 1 (1908—1909). — Lwów, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Pq0EAAAAIAAJ&amp;q=Korbot#v=snippet&amp;q=Korbot&amp;f=false S. 98].&lt;/ref&gt;
* Станіслаў Корбат (Stanisław Korbot) — электар Міхала Карыбута Вішнявецкага ад Сандамірскага ваяводзтва&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-98&quot;/&gt;
* Лявон Корбут — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], стражнік і скарбнік [[смаленск]]і
* Бэніямін Казімер Карыбут Скіндэр — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, чашнік [[вількамір]]скі ў 1694—1704 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom I: Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2004. S. 412.&lt;/ref&gt;
* Іван Карабут — жыхар вёскі [[Задашчэньне|Задашчэньня]] (каля [[Шацак|Шацку]]), які ўпамінаецца ў 1749&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230805212648/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1064-shatsk-inventar-1749-g Шацк инвентарь 1749 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 5 чэрвеня 2018 г.&lt;/ref&gt; і 1755&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230805214343/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1015-shatsk-inventar-1755-g-v-minskom-voevodstve Шацк инвентарь 1755 г. в Минском воеводстве], Архіў гісторыка Анішчанкі, 25 сакавіка 2018 г.&lt;/ref&gt; гадох
* Антон Корбут — шляхціч [[Наваградзкае ваяводзтва|Наваградзкага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1765 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230249/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/618-shlyakhta-novogrudskogo-voevodstva-generalnyj-popis-1765 Шляхта Новогрудского воеводства. Генеральный попис 1765], Архіў гісторыка Анішчанкі, 18 красавіка 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Міхал і Франц Корбуты — шляхцічы [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|Амсьціслаўскага ваяводзтва]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Мстиславского воеводства: Список XVIII ст. — Минск, 2013.&lt;/ref&gt;
* Ян Корбут — шляхціч Наваградзкага ваяводзтва, які ўпамінаецца ў 1777 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230251/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/526-shlyakhta-novogrudskogo-voevodstva-na-sejmike-1777-g-spisok Шляхта Новогрудского воеводства на сеймике 1777 г. Список], Архіў гісторыка Анішчанкі, 13 лютага 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Пётар Карбутовіч і Пётар Карыбутовіч — шляхцічы [[Менскае ваяводзтва|Менскага ваяводзтва]], якія ўпамінаюцца ў 1787 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810225136/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/721-shlyakhta-minskogo-voevodstva-na-sejmike-1787-g Шляхта Минского воеводства на сеймике 1787 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 23 сьнежня 2016 г.&lt;/ref&gt;
* [[Элегі Пранціш Вуль|Элегі Францішак Карафа-Корбут]] (1835—1894) — беларускі паэт
* Герман Корбат — жыхар ваколіцаў [[Лепель|Лепеля]] на 1906 год&lt;ref&gt;Витебские Губернские Ведомости. № 93, 16 ноября 1906 года. С. 3.&lt;/ref&gt;
* Іван Карбутовіч — жыхар [[Вільня|Вільні]] на 1906 год&lt;ref&gt;Список лиц, пользующихся правом участия в выборах в Государственную Думу по 6-му избирательному участку г. Вильны. — Вильна, 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=dWsNAAAAIAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 19].&lt;/ref&gt;
* Іван Корбут — праваслаўны жыхар ваколіцаў [[Гомель|Гомля]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 58 Могилевских Губ. Ведомостей от 25 июля 1907 года. С. 33.&lt;/ref&gt;
* Андрэй, Антон, Васіль, Дзімітры, Дзяменці, Ёсіф, Іван, Ігнаці, Мітрафан, Міхал, Прафіры, Рыгор, Сьцяпан, Уладзімер, Усьцін, Цімафей і Якаў Корбуты — праваслаўныя з [[Бабруйскі павет|Баруйскага павету]] на 1907 год&lt;ref&gt;Приложение к № ? Минских Губернских Ведомостей, 1907.&lt;/ref&gt;
* Сяргей Корбутаў — адзін з найлепшых настаўнікаў [[Сычоўскі павет|Сычоўскага павету]] на 1907 і 1908 гады&lt;ref&gt;Смоленские епархиальные ведомости. № 18, 1908. С. 275.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Извлечение из отчета о состоянии церковных школ Смоленской епархии в 1907—8 учебном году // Смоленские епархиальные ведомости. № 20, 1909. С. 5.&lt;/ref&gt;
* Мікалай Корбут — праваслаўны з ваколіцаў [[Парычы|Парычаў]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №854 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358794?page=218 С. 13658].&lt;/ref&gt;
* Дамінік Карбут — каталік з [[Шавельскі павет (Ковенская губэрня)|Шавельскага павету]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №760 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004422334?page=315&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 12155].&lt;/ref&gt;
* Андрэй Корбут — праваслаўны з [[Магілёўскі павет|Магілёўскага павету]], забіты ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №1165 убитым, раненым и без вести пропавшим солдатам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004358817?page=195&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 18629].&lt;/ref&gt;
* Аляксандар, Іван, Казімер, Міхал, Пётар і Якаў Корбуты — [[беларусы]] з ваколіцаў [[Слуцак|Слуцку]] на 1926 год&lt;ref&gt;[https://db.zhnivo.com/by/belarus-genealogical-databases/ НАРБ 30-2-1545-83], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Андрэй, Ігнат, Мікіта і Рыгор Корбуты — беларусы з ваколіцаў [[Бабруйск]]у на 1926 год&lt;ref&gt;[https://db.zhnivo.com/by/belarus-genealogical-databases/ НАРБ 30-2-6159-0], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Іван Корбут (1878—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў Слуцку, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82_%D0%9A%D1%96%D1%80%D1%8B%D0%BB_%D0%86%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1878) Корбут Кірыл Іванавіч (1878)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Эўдакія Корбут-Леановіч (1885—1937) — беларуска з ваколіцаў [[Старобін]]а, забітая ўладамі СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index11.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Павал Корбут (1906—?) — беларус з ваколіцаў [[Жлобін]]а&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/68771/ Корбут Павел Викторович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Барыс Карбутовіч (1909—?) — беларус з ваколіцаў [[Мір (мястэчка)|Міру]]&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_vpp1989985024/ Карбутович Борис Мих.], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Мікалай Корбут (1923—?) — беларус з ваколіцаў [[Жыткавічы|Жыткавічаў]]&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/110812/ Корбут Николай Павлович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

Прыдомкам Карыбут карысталіся літоўскія княскія роды Вішнявецкіх, Варанецкіх і [[Збараскія|Збараскіх]], шляхецкі род [[Дашкевічы|Дашкевічаў]]&lt;ref&gt;Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897.[https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=chg-AAAAIAAJ&amp;q=Korybut#v=snippet&amp;q=Korybut&amp;f=false S. 61].&lt;/ref&gt;.

У канцы XVIII ст. на [[Аршанскі павет|гістарычнай Аршаншчыне]] адзначаўся шляхецкі род Корбутаў&lt;ref&gt;Анішчанка Я. Шляхецкія ваколіцы ўсходнебеларускіх губерняў 1783—1785 і 1798—1799 // Годнасьць. № 1 (3), 1997. С. 25.&lt;/ref&gt;.

Корбуты (Korbut) — прыгонныя зь вёскі [[Пеляка (вёска)|Пелякі]] (каля [[Лынтупы|Лынтупаў]]), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 74.&lt;/ref&gt;.

Корбуты — [[парафія]]не царквы ў [[Баславец|Баслаўцы]] ([[Слуцкае княства|Случчына]]) на 1840 год&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230529/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/583-baslavets-tserkov-v-slutskom-uezde-1840-g-prikhozhane Баславец церковь в Слуцком уезде 1840 г. прихожане], Архіў гісторыка Анішчанкі, 4 сакавіка 2016 г.&lt;/ref&gt;.

Корбуты — парафіяне царквы ў [[Лапічы|Лапічах]] ([[Менскі павет|Меншчына]]) на 1870—1883 гады&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810231618/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/171-tserkov-lapichi-igumenskogo-uezda-prikhozhane церковь Лапичи Игуменского уезда. Прихожане], Архіў гісторыка Анішчанкі, 10 чэрвеня 2015 г.&lt;/ref&gt;.

Корбуты гербу [[Корчак (герб)|Корчак]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 583.&lt;/ref&gt;.

Корбуты (Korbut) — літоўскі шляхецкі род з [[Лынтупы|Лынтупаў]], [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]] і ваколіцаў [[Кабыльнік]]у&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 109.&lt;/ref&gt;.

[[Карбутоўскія]] — [[Смаленскі павет|смаленскі]] шляхецкі род.

Карбутовічы (Korbutowicz) гербу Корчак — шляхецкі род [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]&lt;ref&gt;Gajl T. Herby Szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodow. — Gdańsk, 2003. S. 280, 284.&lt;/ref&gt; з [[Жытомірскі павет|Жытомірскага павету]]&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 7. — Warszawa, 1937. S. 54.&lt;/ref&gt;.

Карыбуты (Korybut) гербу ўласнага — шляхецкі род Рэчы Паспалітай з [[Холмскі павет|Холмскага павету]]&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 7. — Warszawa, 1937. S. 54.&lt;/ref&gt;.

Карбаты (Karboth) гербу [[Тры булавы]] — шляхецкі род Рэчы Паспалітай з [[Кракаўскае ваяводзтва|Кракаўскага]] і [[Сандамірскае ваяводзтва|Сандамірскага]] ваяводзтваў&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 6. — Warszawa, 1936. S. 262.&lt;/ref&gt;.

Корбут (Korbut) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

Карбутовіч (''Korbutowicz'') — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]&lt;ref&gt;Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 1050.&lt;/ref&gt;.

На 1904 год існавала сядзіба Корбаты ў Ельнянскім павеце Смаленскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Смоленской губернии. — Смоленск, 1904. С. 247.&lt;/ref&gt;.

На 1909 год існаваў [[засьценак]] Харыбут у Барысаўскім павеце Менскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 208.&lt;/ref&gt;.

На [[Аршанскі павет|гістарычнай Аршаншчыне]] існуе вёска [[Карбатоўка]], у ваколіцах [[Канатоп (горад)|Канатопу]] — [[Карабутава]] (упаміналася ў 1649 і 1664 гадох як ''Кориботово'')&lt;ref&gt;Непокупный А. П. Балто-севернославянские языковые связи. — Киев, 1976. С. 167.&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Кор|Кара]]
* [[Бода]]
* [[Бота]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай кар}}
{{Імёны з асновай буд}}
{{Імёны з асновай бут}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>2n3gorqmsp6o365qhd90pc8r1bqgd50</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686060</id>
      <parentid>2685970</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:26:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45891-26</username>
        <id>99653</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2686060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38468" sha1="pb66wt02ssfs9orv2zjc7rktd4wrs1a" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Карыбут
|лацінка          = Karybut
|арыгінал         = Karibaudis &lt;br&gt; Coributh
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Кор|Caro]] + [[Бода|Budo]] &lt;br&gt; [[Гір|Hari]] + [[Бота|Boto]]
|варыянт          = Карыбот, Карабуд, Карбут, Карбот, Корбут, Корбат, Карпут
|вытворныя        = [[Гербут]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Карыбут''' (''Карыбот''), '''Карбут''' (''Карбот''), '''Карабуд''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''[[Корбут]]'''{{Заўвага|Іншыя прыклады аналягічнага пераносу націску: імя [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]] і прозьвішча [[Доўгерды|Доўгерд (Доўгірд)]], імя [[Даўмонт (імя)|Даўмонт]] і прозьвішча [[Доманты|Домант]] (Доўмант), імя [[Жыгімонт]] і прозьвішча [[Жыгманты|Жыгмант]]}} (''Корбат'', ''Карабут'').

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Карыбода або Карыбут (Karibaudis, Korybut&lt;ref name=&quot;SEMSNO-2002-26&quot;&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 26.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref name=&quot;Gamillscheg-1936-134&quot;&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 134.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SEMSNO-2002-26&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная]] [[Кор|-кар- (-кор-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Караман (імя)|Караман]], [[Карымонт]], [[Карыят (імя)|Карыят]]; германскія імёны Caroman, Caromond, Cariatto) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] kaurus 'цяжкі, важкі'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt; або ад гоцкага&lt;ref&gt;[https://www.koeblergerhard.de/got/got_k.html K] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.&lt;/ref&gt; і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] kara 'турбота, клопат'&lt;ref name=&quot;Gamillscheg-1936-134&quot;/&gt;, а аснова [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Бода|-буд- (-бод-)]]&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.&lt;/ref&gt; (у старажытных тэкстах ''bod'' праз доўгае ''о'' пісалася як ''baud''&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 59.&lt;/ref&gt;). Такім парадкам, імя Карыбут азначае «цяжкі корань»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.&lt;/ref&gt;.

Германскае паходжаньне імя Карыбут (Korybut) сьцьвердзіў этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]] — ад германскага імя Hariboth (Harboth)&lt;ref name=&quot;SEMSNO-2002-26&quot;/&gt;, якое таксама фіксуецца ў форме [[Карыябод (імя)|Cariobaud]] ([[Гір|Cario]]-baud)&lt;ref&gt;Haubrichs W. Romano-germanische Hybridnamen des frühen Mittelalters nördlich der Alpen // Akkulturation. Probleme einer germanisch-romanischen Kultursynthese. — Berlin, 2004. S. [https://books.google.by/books?id=JW0jAAAAQBAJ&amp;pg=PA180&amp;dq=Cariobaud&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjX-buq0aaJAxWt9gIHHbHVEBkQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=Cariobaud&amp;f=false S. 180].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. — Wien, 1987. S. 170.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Khallieva Boiché O. Imja et Name, Aux sources de l’anthropnymie germanique, anglo-saxonne et slave. — Presses de l’université Paris-Sorbonne, 2015. P. 347.&lt;/ref&gt;. Адзначалася гістарычнае бытаваньне германскага імя Карыбут у Польшчы: ''Mathias Coributh… vicarius perpetuus in ecclesia [[Гнезна (Польшча)|Gneznensi]]'' (1440 год); ''domino… Coributh'' (1451 год); ''Koributh… Kuriboth'' (1495 год)&lt;ref&gt;Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 3. — Wrocław, 1971—1973. S. 88.&lt;/ref&gt;.

У Польшчы ў XVI—XVIII стагодзьдзях адзначаліся прозьвішчы Karbot, Korybut&lt;ref&gt;Antroponimia Polski od XVI do końca XVIII wieku. T. 2: H—Mą. — Kraków, 2009. S. 236, 284.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Cariebut'' (31 кастрычніка 1382 году&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210511071118/http://starbel.by/dok/d090.htm Договор между ВКЛ и Тевтонским орденом о передаче части Жемайтии за рекой Дубисой (1382)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;)&lt;ref&gt;Codex diplomaticus Lithuaniae, 1253—1433. — Vratislaviae, 1845. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=G-ItQP7DyhkC&amp;q=Cariebut#v=snippet&amp;q=Cariebut&amp;f=false P. 57].&lt;/ref&gt;; ''Caribut'' (31 кастрычніка 1382 году&lt;ref&gt;[http://starbel.by/dok/d091.htm Договор между ВКЛ и Тевтонским орденом о военной помощи (1382)]{{Недаступная спасылка|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;)&lt;ref&gt;Codex diplomaticus Lithuaniae, 1253—1433. — Vratislaviae, 1845. [https://books.google.by/books?id=G-ItQP7DyhkC&amp;pg=PA59&amp;dq=caribut+1382&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjKi-3NqqL9AhU3R_EDHQpaCQAQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=caribut%201382&amp;f=false P. 59].&lt;/ref&gt;; ''Coribut'' (14 жніўня 1385 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 3.&lt;/ref&gt;; ''Nos Demetrius, alias Korybuth, dux Litwanie, dominus et heres de Nowogrodek'' (23 кастрычніка 1386 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=0jchAQAAMAAJ&amp;q=Koributh#v=snippet&amp;q=Koributh&amp;f=false S. 10].&lt;/ref&gt;; ''Corybutho Novogrodensi''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 6.&lt;/ref&gt;, ''Coriboto Nouogrodensi''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 8.&lt;/ref&gt; (17 лютага 1387 году); ''Coributh Nowogrodensi'' (20 лютага 1387 году)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20241127204736/http://starbel.by/dok/d040.htm Земский привилей боярам-католикам ВКЛ (1387)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''Coributo Novogrodensi'' (22 лютага 1387 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 14.&lt;/ref&gt;; ''Дмитрии инемъ именемъ Корибутъ князь Новгородьскии и Северскии''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-160&quot;/&gt; (26 красавіка 1388 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 82.&lt;/ref&gt;; ''Мы Дмитрии инемъ именемъ Корибутъ князь Литовскии''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-160&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 160.&lt;/ref&gt; (18 траўня 1388 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 84.&lt;/ref&gt;; ''Karobud'' (10 жніўня 1388 году&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20241126211539/http://starbel.by/dok/d137.htm Жалоба магистра Тевтонского ордена на захват Литвой замка в Мазовии (1388)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;)&lt;ref&gt;Codex diplomaticus Lithuaniae, 1253—1433. — Vratislaviae, 1845. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=G-ItQP7DyhkC&amp;q=Karobud#v=snippet&amp;q=Karobud&amp;f=false P. 47].&lt;/ref&gt;; ''Мы, княз Дмитрий Олгердович''&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210511080921/http://starbel.by/dok/d047.htm Присяжная грамота князя Дмитрия Ольгердовича (1388)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt; (16 сьнежня 1388 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 98.&lt;/ref&gt;; ''зять мой князь Корибутъ''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-160&quot;/&gt; (1393 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 118.&lt;/ref&gt;; ''Iwan Coributowicz junior'' (29 лістапада 1430 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Спадчыньнікі Вітаўта (2015)|к}} С. 515.&lt;/ref&gt;; ''Fedor Korybuthowicz'' ([[Хрыстмэмэльская ўмова|22 чэрвеня 1431 году]])&lt;ref&gt;Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 8. — Riga; Moskau, 1884. [https://books.google.by/books?id=OUYOAAAAQAAJ&amp;pg=PA272&amp;dq=Fedor+Korybuthowicz&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi-05Gamf_9AhXNtqQKHRTWCXsQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=Fedor%20Korybuthowicz&amp;f=false S. 272].&lt;/ref&gt;; ''Iwaschco Coributowicz'' (6 верасьня 1431 году)&lt;ref&gt;Codex epistolaris saeculi decimi quinti. T. 1. — Cracoviae, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=cHNmAAAAcAAJ&amp;q=Coributowicz#v=snippet&amp;q=Coributowicz&amp;f=false P. 70].&lt;/ref&gt;; ''Fedor Koributhowicz'' ([[Гарадзенская унія|15 кастрычніка 1432 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 81.&lt;/ref&gt;; ''Fedor Koributhovicz [sigilla]'' ([[Троцкая унія|20 студзеня 1433 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 94.&lt;/ref&gt;; ''Koributh'' ([[Ян Длугаш]])&lt;ref&gt;Joannis Długossii seu longini canonici Cracoviensis Historiae Polonicae libri XII. T. 3. L. 9, 10. — Cracoviae, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ONvkM5EkcLYC&amp;q=Koributh#v=snippet&amp;q=Koributh&amp;f=false P. 172, 406, 409, 486, 500].&lt;/ref&gt;; ''Korbut'' ([[Хроніка Быхаўца]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 141, 145.&lt;/ref&gt;; ''Корибутова дочка Олкирдовича Маря… тая Маря Корыбутовна… князя Иванова сестра Корыбутовича'' (15 сакавіка 1505 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 312.&lt;/ref&gt;; ''люди нашы [[Горадня|Городенъское]] волости… доилида Мартина Корботовича… Мартина Корбутовича'' (1 студзеня 1519 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|11к}} P. 75.&lt;/ref&gt;; ''боярынъ повету Слонимского Петръ Корбутъ'' (3 верасьня 1533 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. С. 86.&lt;/ref&gt;; ''панъ Мартинъ Корбутовичъ — бояринъ ей милости пани Кищиное'' (12 кастрычніка 1570 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 22. — Вильна, 1895. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=l-UDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 432].&lt;/ref&gt;; ''Корибут… Корибут Олгердович'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 70.&lt;/ref&gt;; ''Созона Корбата пуста'' (6 ліпеня 1601 год)&lt;ref&gt;Тэльман Маслюкоў, [https://lavra.by/vozrozhdenie-obiteli/istoriya/istoriya-monastyrya/inventar-lauryshauskaga-manastyra-1601-goda Інвентар Лаўрышаўскага манастыра 1601 года]&lt;/ref&gt;; ''pana Korbuta'' (1621 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Рэестры попісу паспалітага рушэньня шляхты ВКЛ з 1621 году (2015)|к}} S. 122.&lt;/ref&gt;; ''pana Lewona, pana Jana Korbutow'' (30 чэрвеня 1633 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. С. 337.&lt;/ref&gt;; ''Ивань Корибут, Васил Корибутов зят'' (1649 год)&lt;ref&gt;Реєстр Війська Запорозького 1649 року. — К., 1995. С. 240.&lt;/ref&gt;; ''pana Jarosza Korbuta'' (21 траўня 1653 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. С. 392.&lt;/ref&gt;; ''Theophil Korbut'' (30 студзеня 1655 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Рэестр казацкай харугвы ваўкавыскага старосты Яна Трызны ў 1654 г. // Герольд Litherland. № 24, 2023. С. 100—106.&lt;/ref&gt;; ''Roman Korbutt… Lewon Korbut… Pawełł Korbutt… Iwan Korbutt, Iakub Korbut… Hryhory Korbut… Fiedor Korbut, Siemion y Fiedor Korbutowie… Moysiey Korbutt… Iwan Korbutt… Hryhory Korbut… Ian Korbut'' (4 красавіка 1657 году)&lt;ref&gt;Глінскі Я. Рэестр зямян Слуцкага і Капыльскага княстваў 1657 году // Архіварыус. Вып. 21, 2023. С. 71—73, 75, 79.&lt;/ref&gt;; ''до вельможного княжати его милости Кориботовича Збараского'' (1 жніўня 1667 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=--UDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 466].&lt;/ref&gt;; ''Marcina Korbuta… Iwan Korbut'' (19 жніўня 1684 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. С. 500.&lt;/ref&gt;; ''szlachetny Korbutowicz'' (18 красавіка 1757 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 8. — Вильна, 1875. С. 213.&lt;/ref&gt;; ''Pietrok Korbut… Pauluk Korbut'' (4 сакавіка 1759 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=WGYjAQAAMAAJ&amp;q=Korbut#v=snippet&amp;q=Korbut&amp;f=false С. 82].&lt;/ref&gt;; ''Leon Korbut — strażnik Smoleński'' (6 лютага 1764 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 13. — Вильна, 1886. С. 221.&lt;/ref&gt;; ''Leon Korbut — skarb. Smoleński'' (19 лютага 1764 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 13. — Вильна, 1886. С. 236.&lt;/ref&gt;; ''Antoni Korbutt'' (4 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 117.&lt;/ref&gt;; ''Jan Korbut'' (7 лістапада 1765 году)&lt;ref&gt;Malewski Cz. [https://pawet.net/library/history/city_district/data_people/ahulnaie/03/Malewski_Czesslaw._Popis_szlachty_lidzkiej_z_1765_roku.html Popis szlachty lidzkiej z 1765 roku] // Rocznik Stowarzyszenia Naukowców Polaków Litwy. 2005. S. 168—183.&lt;/ref&gt;; ''Korbhutowicz'' (''Korputowicz'', 1768 год)&lt;ref&gt;Sinkevičiūtė D., Račickaja V. Lietuvių dvikamienių vardų kilmės asmenvardžiai ir jų kamienų užrašymo ypatybės Vilniaus naujųjų miestiečių ir laiduotojų 1661—1795 metų sąraše // Archivum Lithuanicum. T. 16, 2014. P. 302.&lt;/ref&gt;; ''Casimiri Korbut'' (1798 год)&lt;ref&gt;Гурская Ю., Вайткявичус В. Балтийское наследие в Восточной Беларуси: новые исторические и лингвистические данные об Обольцах // Acta Baltico-Slavica. Nr. 32 (2008). С. 21.&lt;/ref&gt;; ''Karbutowiczowna'' (1802 год)&lt;ref&gt;[https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/Indeks1800_14.pdf Indeks nazwisk rodziców dzieci urodzonych w parafii (Nowe) Daugieliszki w latach 1800—1814]&lt;/ref&gt;; ''Julia Korbat'' (1885 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Korbat&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Porozów (prawosł.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама:
* Скорбут (параўн.: ''Dawid Żminigajło Jawgiel'', т. б. ''z Minigajła''&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 303, 443.&lt;/ref&gt;): Скорбут (Skorbut) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;}}.

== Носьбіты ==
* [[Карыбут]] (у праваслаўі Дзьмітры; каля 1358 — па 1404) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], князь [[Наваградак|наваградзкі]]; меў сыноў Івана, [[Жыгімонт Карыбутавіч|Жыгімонта]] і Хведара, пачынальнік родаў [[Карыбутавічы|Карыбутавічаў]], [[Вішнявецкія|Карыбут-Вішнявецкіх]] і [[Варанецкія|Карыбут-Варанецкіх]]
* Андзюн Карбот — каралеўскі слуга аптэкар, які ўпамінаецца ў 1586 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=XhILAAAAIAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B0&amp;f=false С. 201].&lt;/ref&gt;
* Марцыян Карбат (Marcyan Karbot) — [[электар]] караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Уладзіслаў Ваза|Ўладзіслава Вазы]] ад [[Сандамірскае ваяводзтва|Сандамірскага ваяводзтва]]&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-86&quot;&gt;Dunin Borkowski J., Dunin Wąsowicz M. Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 1 (1908—1909). — Lwów, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Pq0EAAAAIAAJ&amp;q=Karbot#v=snippet&amp;q=Karbot&amp;f=false S. 86].&lt;/ref&gt;
* Ян Карбат (Jan Karbot) — дзяржаўны дзяяч [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]], каморнік гродзкі пільзьненскі, электар Уладзіслава Вазы ад Сандамірскага ваяводзтва&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-86&quot;/&gt;
* Марцін Корбат (Marcin Korbot) — электар караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Міхал Вішнявецкі|Міхала Карыбута Вішнявецкага]] ад Сандамірскага ваяводзтва&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-98&quot;&gt;Dunin Borkowski J., Dunin Wąsowicz M. Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 1 (1908—1909). — Lwów, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Pq0EAAAAIAAJ&amp;q=Korbot#v=snippet&amp;q=Korbot&amp;f=false S. 98].&lt;/ref&gt;
* Станіслаў Корбат (Stanisław Korbot) — электар Міхала Карыбута Вішнявецкага ад Сандамірскага ваяводзтва&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-98&quot;/&gt;
* Лявон Корбут — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], стражнік і скарбнік [[смаленск]]і
* Бэніямін Казімер Карыбут Скіндэр — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, чашнік [[вількамір]]скі ў 1694—1704 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom I: Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2004. S. 412.&lt;/ref&gt;
* Іван Карабут — жыхар вёскі [[Задашчэньне|Задашчэньня]] (каля [[Шацак|Шацку]]), які ўпамінаецца ў 1749&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230805212648/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1064-shatsk-inventar-1749-g Шацк инвентарь 1749 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 5 чэрвеня 2018 г.&lt;/ref&gt; і 1755&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230805214343/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1015-shatsk-inventar-1755-g-v-minskom-voevodstve Шацк инвентарь 1755 г. в Минском воеводстве], Архіў гісторыка Анішчанкі, 25 сакавіка 2018 г.&lt;/ref&gt; гадох
* Антон Корбут — шляхціч [[Наваградзкае ваяводзтва|Наваградзкага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1765 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230249/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/618-shlyakhta-novogrudskogo-voevodstva-generalnyj-popis-1765 Шляхта Новогрудского воеводства. Генеральный попис 1765], Архіў гісторыка Анішчанкі, 18 красавіка 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Міхал і Франц Корбуты — шляхцічы [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|Амсьціслаўскага ваяводзтва]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Мстиславского воеводства: Список XVIII ст. — Минск, 2013.&lt;/ref&gt;
* Ян Корбут — шляхціч Наваградзкага ваяводзтва, які ўпамінаецца ў 1777 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230251/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/526-shlyakhta-novogrudskogo-voevodstva-na-sejmike-1777-g-spisok Шляхта Новогрудского воеводства на сеймике 1777 г. Список], Архіў гісторыка Анішчанкі, 13 лютага 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Пётар Карбутовіч і Пётар Карыбутовіч — шляхцічы [[Менскае ваяводзтва|Менскага ваяводзтва]], якія ўпамінаюцца ў 1787 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810225136/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/721-shlyakhta-minskogo-voevodstva-na-sejmike-1787-g Шляхта Минского воеводства на сеймике 1787 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 23 сьнежня 2016 г.&lt;/ref&gt;
* [[Элегі Пранціш Вуль|Элегі Францішак Карафа-Корбут]] (1835—1894) — беларускі паэт
* Герман Корбат — жыхар ваколіцаў [[Лепель|Лепеля]] на 1906 год&lt;ref&gt;Витебские Губернские Ведомости. № 93, 16 ноября 1906 года. С. 3.&lt;/ref&gt;
* Іван Карбутовіч — жыхар [[Вільня|Вільні]] на 1906 год&lt;ref&gt;Список лиц, пользующихся правом участия в выборах в Государственную Думу по 6-му избирательному участку г. Вильны. — Вильна, 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=dWsNAAAAIAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 19].&lt;/ref&gt;
* Іван Корбут — праваслаўны жыхар ваколіцаў [[Гомель|Гомля]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 58 Могилевских Губ. Ведомостей от 25 июля 1907 года. С. 33.&lt;/ref&gt;
* Андрэй, Антон, Васіль, Дзімітры, Дзяменці, Ёсіф, Іван, Ігнаці, Мітрафан, Міхал, Прафіры, Рыгор, Сьцяпан, Уладзімер, Усьцін, Цімафей і Якаў Корбуты — праваслаўныя з [[Бабруйскі павет|Баруйскага павету]] на 1907 год&lt;ref&gt;Приложение к № ? Минских Губернских Ведомостей, 1907.&lt;/ref&gt;
* Сяргей Корбутаў — адзін з найлепшых настаўнікаў [[Сычоўскі павет|Сычоўскага павету]] на 1907 і 1908 гады&lt;ref&gt;Смоленские епархиальные ведомости. № 18, 1908. С. 275.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Извлечение из отчета о состоянии церковных школ Смоленской епархии в 1907—8 учебном году // Смоленские епархиальные ведомости. № 20, 1909. С. 5.&lt;/ref&gt;
* Мікалай Корбут — праваслаўны з ваколіцаў [[Парычы|Парычаў]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №854 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358794?page=218 С. 13658].&lt;/ref&gt;
* Дамінік Карбут — каталік з [[Шавельскі павет (Ковенская губэрня)|Шавельскага павету]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №760 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004422334?page=315&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 12155].&lt;/ref&gt;
* Андрэй Корбут — праваслаўны з [[Магілёўскі павет|Магілёўскага павету]], забіты ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №1165 убитым, раненым и без вести пропавшим солдатам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004358817?page=195&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 18629].&lt;/ref&gt;
* Аляксандар, Іван, Казімер, Міхал, Пётар і Якаў Корбуты — [[беларусы]] з ваколіцаў [[Слуцак|Слуцку]] на 1926 год&lt;ref&gt;[https://db.zhnivo.com/by/belarus-genealogical-databases/ НАРБ 30-2-1545-83], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Андрэй, Ігнат, Мікіта і Рыгор Корбуты — беларусы з ваколіцаў [[Бабруйск]]у на 1926 год&lt;ref&gt;[https://db.zhnivo.com/by/belarus-genealogical-databases/ НАРБ 30-2-6159-0], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Іван Корбут (1878—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў Слуцку, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82_%D0%9A%D1%96%D1%80%D1%8B%D0%BB_%D0%86%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1878) Корбут Кірыл Іванавіч (1878)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Эўдакія Корбут-Леановіч (1885—1937) — беларуска з ваколіцаў [[Старобін]]а, забітая ўладамі СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index11.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Павал Корбут (1906—?) — беларус з ваколіцаў [[Жлобін]]а&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/68771/ Корбут Павел Викторович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Барыс Карбутовіч (1909—?) — беларус з ваколіцаў [[Мір (мястэчка)|Міру]]&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_vpp1989985024/ Карбутович Борис Мих.], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Мікалай Корбут (1923—?) — беларус з ваколіцаў [[Жыткавічы|Жыткавічаў]]&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/110812/ Корбут Николай Павлович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Віктар Карыбут-Дашкевіч — беларускі палітык і прадпрымальнік, сябра [[Партыя БНФ|Партыі БНФ]]&lt;ref&gt;[https://www.klich.by/?p=44418 Семінар-вучоба для намеснікаў кіраўнікоў па ідэалагічнай рабоце і спецыялістаў, адказных за ідэалагічную работу ў калектывах], Кліч Радзімы, 15 жніўня 2016 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.braslav-star.by/2016/08/11/%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%8C%D0%B1%D0%B0-%D0%B7%D0%B0-%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D1%83%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5-%D0%BA%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BB%D0%BE-%D0%BF%D0%BE-%D0%BE%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%B3/ Борьба за депутатское кресло: по округу зарегистрированы 3 кандидата], Браслав Online, 11 жніня 2026 г.&lt;/ref&gt;

Прыдомкам Карыбут карысталіся літоўскія княскія роды Вішнявецкіх, Варанецкіх і [[Збараскія|Збараскіх]], шляхецкі род [[Дашкевічы|Дашкевічаў]]&lt;ref&gt;Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897.[https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=chg-AAAAIAAJ&amp;q=Korybut#v=snippet&amp;q=Korybut&amp;f=false S. 61].&lt;/ref&gt;.

У канцы XVIII ст. на [[Аршанскі павет|гістарычнай Аршаншчыне]] адзначаўся шляхецкі род Корбутаў&lt;ref&gt;Анішчанка Я. Шляхецкія ваколіцы ўсходнебеларускіх губерняў 1783—1785 і 1798—1799 // Годнасьць. № 1 (3), 1997. С. 25.&lt;/ref&gt;.

Корбуты (Korbut) — прыгонныя зь вёскі [[Пеляка (вёска)|Пелякі]] (каля [[Лынтупы|Лынтупаў]]), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 74.&lt;/ref&gt;.

Корбуты — [[парафія]]не царквы ў [[Баславец|Баслаўцы]] ([[Слуцкае княства|Случчына]]) на 1840 год&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230529/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/583-baslavets-tserkov-v-slutskom-uezde-1840-g-prikhozhane Баславец церковь в Слуцком уезде 1840 г. прихожане], Архіў гісторыка Анішчанкі, 4 сакавіка 2016 г.&lt;/ref&gt;.

Корбуты — парафіяне царквы ў [[Лапічы|Лапічах]] ([[Менскі павет|Меншчына]]) на 1870—1883 гады&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810231618/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/171-tserkov-lapichi-igumenskogo-uezda-prikhozhane церковь Лапичи Игуменского уезда. Прихожане], Архіў гісторыка Анішчанкі, 10 чэрвеня 2015 г.&lt;/ref&gt;.

Корбуты гербу [[Корчак (герб)|Корчак]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 583.&lt;/ref&gt;.

Корбуты (Korbut) — літоўскі шляхецкі род з [[Лынтупы|Лынтупаў]], [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]] і ваколіцаў [[Кабыльнік]]у&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 109.&lt;/ref&gt;.

[[Карбутоўскія]] — [[Смаленскі павет|смаленскі]] шляхецкі род.

Карбутовічы (Korbutowicz) гербу Корчак — шляхецкі род [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]&lt;ref&gt;Gajl T. Herby Szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodow. — Gdańsk, 2003. S. 280, 284.&lt;/ref&gt; з [[Жытомірскі павет|Жытомірскага павету]]&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 7. — Warszawa, 1937. S. 54.&lt;/ref&gt;.

Карыбуты (Korybut) гербу ўласнага — шляхецкі род Рэчы Паспалітай з [[Холмскі павет|Холмскага павету]]&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 7. — Warszawa, 1937. S. 54.&lt;/ref&gt;.

Карбаты (Karboth) гербу [[Тры булавы]] — шляхецкі род Рэчы Паспалітай з [[Кракаўскае ваяводзтва|Кракаўскага]] і [[Сандамірскае ваяводзтва|Сандамірскага]] ваяводзтваў&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 6. — Warszawa, 1936. S. 262.&lt;/ref&gt;.

Корбут (Korbut) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

Карбутовіч (''Korbutowicz'') — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]&lt;ref&gt;Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 1050.&lt;/ref&gt;.

На 1904 год існавала сядзіба Корбаты ў Ельнянскім павеце Смаленскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Смоленской губернии. — Смоленск, 1904. С. 247.&lt;/ref&gt;.

На 1909 год існаваў [[засьценак]] Харыбут у Барысаўскім павеце Менскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 208.&lt;/ref&gt;.

На [[Аршанскі павет|гістарычнай Аршаншчыне]] існуе вёска [[Карбатоўка]], у ваколіцах [[Канатоп (горад)|Канатопу]] — [[Карабутава]] (упаміналася ў 1649 і 1664 гадох як ''Кориботово'')&lt;ref&gt;Непокупный А. П. Балто-севернославянские языковые связи. — Киев, 1976. С. 167.&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Кор|Кара]]
* [[Бода]]
* [[Бота]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай кар}}
{{Імёны з асновай буд}}
{{Імёны з асновай бут}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>pb66wt02ssfs9orv2zjc7rktd4wrs1a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686078</id>
      <parentid>2686060</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T20:14:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45891-26</username>
        <id>99653</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2686078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38581" sha1="o8mrhiima6spurjr047fhbt6jt4puv9" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Карыбут
|лацінка          = Karybut
|арыгінал         = Karibaudis &lt;br&gt; Coributh
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Кор|Caro]] + [[Бода|Budo]] &lt;br&gt; [[Гір|Hari]] + [[Бота|Boto]]
|варыянт          = Карыбот, Карабуд, Карбут, Карбот, Корбут, Корбат, Карпут
|вытворныя        = [[Гербут]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Карыбут''' (''Карыбот''), '''Карбут''' (''Карбот''), '''Карабуд''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''[[Корбут]]'''{{Заўвага|Іншыя прыклады аналягічнага пераносу націску: імя [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]] і прозьвішча [[Доўгерды|Доўгерд (Доўгірд)]], імя [[Даўмонт (імя)|Даўмонт]] і прозьвішча [[Доманты|Домант]] (Доўмант), імя [[Жыгімонт]] і прозьвішча [[Жыгманты|Жыгмант]]}} (''Корбат'', ''Карабут'').

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Карыбода або Карыбут (Karibaudis, Korybut&lt;ref name=&quot;SEMSNO-2002-26&quot;&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 26.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref name=&quot;Gamillscheg-1936-134&quot;&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 134.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SEMSNO-2002-26&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная]] [[Кор|-кар- (-кор-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Караман (імя)|Караман]], [[Карымонт]], [[Карыят (імя)|Карыят]]; германскія імёны Caroman, Caromond, Cariatto) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] kaurus 'цяжкі, важкі'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt; або ад гоцкага&lt;ref&gt;[https://www.koeblergerhard.de/got/got_k.html K] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.&lt;/ref&gt; і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] kara 'турбота, клопат'&lt;ref name=&quot;Gamillscheg-1936-134&quot;/&gt;, а аснова [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Бода|-буд- (-бод-)]]&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.&lt;/ref&gt; (у старажытных тэкстах ''bod'' праз доўгае ''о'' пісалася як ''baud''&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 59.&lt;/ref&gt;). Такім парадкам, імя Карыбут азначае «цяжкі корань»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.&lt;/ref&gt;.

Германскае паходжаньне імя Карыбут (Korybut) сьцьвердзіў этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]] — ад германскага імя Hariboth (Harboth)&lt;ref name=&quot;SEMSNO-2002-26&quot;/&gt;, якое таксама фіксуецца ў форме [[Карыябод (імя)|Cariobaud]] ([[Гір|Cario]]-baud)&lt;ref&gt;Haubrichs W. Romano-germanische Hybridnamen des frühen Mittelalters nördlich der Alpen // Akkulturation. Probleme einer germanisch-romanischen Kultursynthese. — Berlin, 2004. S. [https://books.google.by/books?id=JW0jAAAAQBAJ&amp;pg=PA180&amp;dq=Cariobaud&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjX-buq0aaJAxWt9gIHHbHVEBkQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=Cariobaud&amp;f=false S. 180].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. — Wien, 1987. S. 170.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Khallieva Boiché O. Imja et Name, Aux sources de l’anthropnymie germanique, anglo-saxonne et slave. — Presses de l’université Paris-Sorbonne, 2015. P. 347.&lt;/ref&gt;. Адзначалася гістарычнае бытаваньне германскага імя Карыбут у Польшчы: ''Mathias Coributh… vicarius perpetuus in ecclesia [[Гнезна (Польшча)|Gneznensi]]'' (1440 год); ''domino… Coributh'' (1451 год); ''Koributh… Kuriboth'' (1495 год)&lt;ref&gt;Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 3. — Wrocław, 1971—1973. S. 88.&lt;/ref&gt;.

У Польшчы ў XVI—XVIII стагодзьдзях адзначаліся прозьвішчы Karbot, Korybut&lt;ref&gt;Antroponimia Polski od XVI do końca XVIII wieku. T. 2: H—Mą. — Kraków, 2009. S. 236, 284.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Cariebut'' (31 кастрычніка 1382 году&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210511071118/http://starbel.by/dok/d090.htm Договор между ВКЛ и Тевтонским орденом о передаче части Жемайтии за рекой Дубисой (1382)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;)&lt;ref&gt;Codex diplomaticus Lithuaniae, 1253—1433. — Vratislaviae, 1845. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=G-ItQP7DyhkC&amp;q=Cariebut#v=snippet&amp;q=Cariebut&amp;f=false P. 57].&lt;/ref&gt;; ''Caribut'' (31 кастрычніка 1382 году&lt;ref&gt;[http://starbel.by/dok/d091.htm Договор между ВКЛ и Тевтонским орденом о военной помощи (1382)]{{Недаступная спасылка|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;)&lt;ref&gt;Codex diplomaticus Lithuaniae, 1253—1433. — Vratislaviae, 1845. [https://books.google.by/books?id=G-ItQP7DyhkC&amp;pg=PA59&amp;dq=caribut+1382&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjKi-3NqqL9AhU3R_EDHQpaCQAQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=caribut%201382&amp;f=false P. 59].&lt;/ref&gt;; ''Coribut'' (14 жніўня 1385 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 3.&lt;/ref&gt;; ''Nos Demetrius, alias Korybuth, dux Litwanie, dominus et heres de Nowogrodek'' (23 кастрычніка 1386 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=0jchAQAAMAAJ&amp;q=Koributh#v=snippet&amp;q=Koributh&amp;f=false S. 10].&lt;/ref&gt;; ''Corybutho Novogrodensi''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 6.&lt;/ref&gt;, ''Coriboto Nouogrodensi''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 8.&lt;/ref&gt; (17 лютага 1387 году); ''Coributh Nowogrodensi'' (20 лютага 1387 году)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20241127204736/http://starbel.by/dok/d040.htm Земский привилей боярам-католикам ВКЛ (1387)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''Coributo Novogrodensi'' (22 лютага 1387 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 14.&lt;/ref&gt;; ''Дмитрии инемъ именемъ Корибутъ князь Новгородьскии и Северскии''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-160&quot;/&gt; (26 красавіка 1388 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 82.&lt;/ref&gt;; ''Мы Дмитрии инемъ именемъ Корибутъ князь Литовскии''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-160&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 160.&lt;/ref&gt; (18 траўня 1388 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 84.&lt;/ref&gt;; ''Karobud'' (10 жніўня 1388 году&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20241126211539/http://starbel.by/dok/d137.htm Жалоба магистра Тевтонского ордена на захват Литвой замка в Мазовии (1388)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;)&lt;ref&gt;Codex diplomaticus Lithuaniae, 1253—1433. — Vratislaviae, 1845. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=G-ItQP7DyhkC&amp;q=Karobud#v=snippet&amp;q=Karobud&amp;f=false P. 47].&lt;/ref&gt;; ''Мы, княз Дмитрий Олгердович''&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210511080921/http://starbel.by/dok/d047.htm Присяжная грамота князя Дмитрия Ольгердовича (1388)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt; (16 сьнежня 1388 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 98.&lt;/ref&gt;; ''зять мой князь Корибутъ''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-160&quot;/&gt; (1393 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 118.&lt;/ref&gt;; ''Iwan Coributowicz junior'' (29 лістапада 1430 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Спадчыньнікі Вітаўта (2015)|к}} С. 515.&lt;/ref&gt;; ''Fedor Korybuthowicz'' ([[Хрыстмэмэльская ўмова|22 чэрвеня 1431 году]])&lt;ref&gt;Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 8. — Riga; Moskau, 1884. [https://books.google.by/books?id=OUYOAAAAQAAJ&amp;pg=PA272&amp;dq=Fedor+Korybuthowicz&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi-05Gamf_9AhXNtqQKHRTWCXsQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=Fedor%20Korybuthowicz&amp;f=false S. 272].&lt;/ref&gt;; ''Iwaschco Coributowicz'' (6 верасьня 1431 году)&lt;ref&gt;Codex epistolaris saeculi decimi quinti. T. 1. — Cracoviae, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=cHNmAAAAcAAJ&amp;q=Coributowicz#v=snippet&amp;q=Coributowicz&amp;f=false P. 70].&lt;/ref&gt;; ''Fedor Koributhowicz'' ([[Гарадзенская унія|15 кастрычніка 1432 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 81.&lt;/ref&gt;; ''Fedor Koributhovicz [sigilla]'' ([[Троцкая унія|20 студзеня 1433 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 94.&lt;/ref&gt;; ''Koributh'' ([[Ян Длугаш]])&lt;ref&gt;Joannis Długossii seu longini canonici Cracoviensis Historiae Polonicae libri XII. T. 3. L. 9, 10. — Cracoviae, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ONvkM5EkcLYC&amp;q=Koributh#v=snippet&amp;q=Koributh&amp;f=false P. 172, 406, 409, 486, 500].&lt;/ref&gt;; ''Korbut'' ([[Хроніка Быхаўца]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 141, 145.&lt;/ref&gt;; ''Корибутова дочка Олкирдовича Маря… тая Маря Корыбутовна… князя Иванова сестра Корыбутовича'' (15 сакавіка 1505 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 312.&lt;/ref&gt;; ''люди нашы [[Горадня|Городенъское]] волости… доилида Мартина Корботовича… Мартина Корбутовича'' (1 студзеня 1519 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|11к}} P. 75.&lt;/ref&gt;; ''боярынъ повету Слонимского Петръ Корбутъ'' (3 верасьня 1533 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. С. 86.&lt;/ref&gt;; ''панъ Мартинъ Корбутовичъ — бояринъ ей милости пани Кищиное'' (12 кастрычніка 1570 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 22. — Вильна, 1895. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=l-UDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 432].&lt;/ref&gt;; ''Корибут… Корибут Олгердович'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 70.&lt;/ref&gt;; ''Созона Корбата пуста'' (6 ліпеня 1601 год)&lt;ref&gt;Тэльман Маслюкоў, [https://lavra.by/vozrozhdenie-obiteli/istoriya/istoriya-monastyrya/inventar-lauryshauskaga-manastyra-1601-goda Інвентар Лаўрышаўскага манастыра 1601 года]&lt;/ref&gt;; ''pana Korbuta'' (1621 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Рэестры попісу паспалітага рушэньня шляхты ВКЛ з 1621 году (2015)|к}} S. 122.&lt;/ref&gt;; ''pana Lewona, pana Jana Korbutow'' (30 чэрвеня 1633 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. С. 337.&lt;/ref&gt;; ''Ивань Корибут, Васил Корибутов зят'' (1649 год)&lt;ref&gt;Реєстр Війська Запорозького 1649 року. — К., 1995. С. 240.&lt;/ref&gt;; ''pana Jarosza Korbuta'' (21 траўня 1653 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. С. 392.&lt;/ref&gt;; ''Theophil Korbut'' (30 студзеня 1655 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Рэестр казацкай харугвы ваўкавыскага старосты Яна Трызны ў 1654 г. // Герольд Litherland. № 24, 2023. С. 100—106.&lt;/ref&gt;; ''Roman Korbutt… Lewon Korbut… Pawełł Korbutt… Iwan Korbutt, Iakub Korbut… Hryhory Korbut… Fiedor Korbut, Siemion y Fiedor Korbutowie… Moysiey Korbutt… Iwan Korbutt… Hryhory Korbut… Ian Korbut'' (4 красавіка 1657 году)&lt;ref&gt;Глінскі Я. Рэестр зямян Слуцкага і Капыльскага княстваў 1657 году // Архіварыус. Вып. 21, 2023. С. 71—73, 75, 79.&lt;/ref&gt;; ''до вельможного княжати его милости Кориботовича Збараского'' (1 жніўня 1667 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=--UDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 466].&lt;/ref&gt;; ''Marcina Korbuta… Iwan Korbut'' (19 жніўня 1684 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. С. 500.&lt;/ref&gt;; ''szlachetny Korbutowicz'' (18 красавіка 1757 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 8. — Вильна, 1875. С. 213.&lt;/ref&gt;; ''Pietrok Korbut… Pauluk Korbut'' (4 сакавіка 1759 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=WGYjAQAAMAAJ&amp;q=Korbut#v=snippet&amp;q=Korbut&amp;f=false С. 82].&lt;/ref&gt;; ''Leon Korbut — strażnik Smoleński'' (6 лютага 1764 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 13. — Вильна, 1886. С. 221.&lt;/ref&gt;; ''Leon Korbut — skarb. Smoleński'' (19 лютага 1764 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 13. — Вильна, 1886. С. 236.&lt;/ref&gt;; ''Antoni Korbutt'' (4 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 117.&lt;/ref&gt;; ''Jan Korbut'' (7 лістапада 1765 году)&lt;ref&gt;Malewski Cz. [https://pawet.net/library/history/city_district/data_people/ahulnaie/03/Malewski_Czesslaw._Popis_szlachty_lidzkiej_z_1765_roku.html Popis szlachty lidzkiej z 1765 roku] // Rocznik Stowarzyszenia Naukowców Polaków Litwy. 2005. S. 168—183.&lt;/ref&gt;; ''Korbhutowicz'' (''Korputowicz'', 1768 год)&lt;ref&gt;Sinkevičiūtė D., Račickaja V. Lietuvių dvikamienių vardų kilmės asmenvardžiai ir jų kamienų užrašymo ypatybės Vilniaus naujųjų miestiečių ir laiduotojų 1661—1795 metų sąraše // Archivum Lithuanicum. T. 16, 2014. P. 302.&lt;/ref&gt;; ''Casimiri Korbut'' (1798 год)&lt;ref&gt;Гурская Ю., Вайткявичус В. Балтийское наследие в Восточной Беларуси: новые исторические и лингвистические данные об Обольцах // Acta Baltico-Slavica. Nr. 32 (2008). С. 21.&lt;/ref&gt;; ''Karbutowiczowna'' (1802 год)&lt;ref&gt;[https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/Indeks1800_14.pdf Indeks nazwisk rodziców dzieci urodzonych w parafii (Nowe) Daugieliszki w latach 1800—1814]&lt;/ref&gt;; ''Julia Korbat'' (1885 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Korbat&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Porozów (prawosł.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама:
* Скорбут (параўн.: ''Dawid Żminigajło Jawgiel'', т. б. ''z Minigajła''&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 303, 443.&lt;/ref&gt;): Скорбут (Skorbut) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;}}.

== Носьбіты ==
* [[Карыбут]] (у праваслаўі Дзьмітры; каля 1358 — па 1404) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], князь [[Наваградак|наваградзкі]]; меў сыноў Івана, [[Жыгімонт Карыбутавіч|Жыгімонта]] і Хведара, пачынальнік родаў [[Карыбутавічы|Карыбутавічаў]], [[Вішнявецкія|Карыбут-Вішнявецкіх]] і [[Варанецкія|Карыбут-Варанецкіх]]
* Андзюн Карбот — каралеўскі слуга аптэкар, які ўпамінаецца ў 1586 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=XhILAAAAIAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B0&amp;f=false С. 201].&lt;/ref&gt;
* Марцыян Карбат (Marcyan Karbot) — [[электар]] караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Уладзіслаў Ваза|Ўладзіслава Вазы]] ад [[Сандамірскае ваяводзтва|Сандамірскага ваяводзтва]]&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-86&quot;&gt;Dunin Borkowski J., Dunin Wąsowicz M. Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 1 (1908—1909). — Lwów, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Pq0EAAAAIAAJ&amp;q=Karbot#v=snippet&amp;q=Karbot&amp;f=false S. 86].&lt;/ref&gt;
* Ян Карбат (Jan Karbot) — дзяржаўны дзяяч [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]], каморнік гродзкі пільзьненскі, электар Уладзіслава Вазы ад Сандамірскага ваяводзтва&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-86&quot;/&gt;
* Марцін Корбат (Marcin Korbot) — электар караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Міхал Вішнявецкі|Міхала Карыбута Вішнявецкага]] ад Сандамірскага ваяводзтва&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-98&quot;&gt;Dunin Borkowski J., Dunin Wąsowicz M. Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 1 (1908—1909). — Lwów, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Pq0EAAAAIAAJ&amp;q=Korbot#v=snippet&amp;q=Korbot&amp;f=false S. 98].&lt;/ref&gt;
* Станіслаў Корбат (Stanisław Korbot) — электар Міхала Карыбута Вішнявецкага ад Сандамірскага ваяводзтва&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-98&quot;/&gt;
* Лявон Корбут — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], стражнік і скарбнік [[смаленск]]і
* Бэніямін Казімер Карыбут Скіндэр — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, чашнік [[вількамір]]скі ў 1694—1704 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom I: Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2004. S. 412.&lt;/ref&gt;
* Іван Карабут — жыхар вёскі [[Задашчэньне|Задашчэньня]] (каля [[Шацак|Шацку]]), які ўпамінаецца ў 1749&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230805212648/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1064-shatsk-inventar-1749-g Шацк инвентарь 1749 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 5 чэрвеня 2018 г.&lt;/ref&gt; і 1755&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230805214343/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1015-shatsk-inventar-1755-g-v-minskom-voevodstve Шацк инвентарь 1755 г. в Минском воеводстве], Архіў гісторыка Анішчанкі, 25 сакавіка 2018 г.&lt;/ref&gt; гадох
* Антон Корбут — шляхціч [[Наваградзкае ваяводзтва|Наваградзкага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1765 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230249/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/618-shlyakhta-novogrudskogo-voevodstva-generalnyj-popis-1765 Шляхта Новогрудского воеводства. Генеральный попис 1765], Архіў гісторыка Анішчанкі, 18 красавіка 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Міхал і Франц Корбуты — шляхцічы [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|Амсьціслаўскага ваяводзтва]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Мстиславского воеводства: Список XVIII ст. — Минск, 2013.&lt;/ref&gt;
* Ян Корбут — шляхціч Наваградзкага ваяводзтва, які ўпамінаецца ў 1777 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230251/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/526-shlyakhta-novogrudskogo-voevodstva-na-sejmike-1777-g-spisok Шляхта Новогрудского воеводства на сеймике 1777 г. Список], Архіў гісторыка Анішчанкі, 13 лютага 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Пётар Карбутовіч і Пётар Карыбутовіч — шляхцічы [[Менскае ваяводзтва|Менскага ваяводзтва]], якія ўпамінаюцца ў 1787 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810225136/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/721-shlyakhta-minskogo-voevodstva-na-sejmike-1787-g Шляхта Минского воеводства на сеймике 1787 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 23 сьнежня 2016 г.&lt;/ref&gt;
* [[Элегі Пранціш Вуль|Элегі Францішак Карафа-Корбут]] (1835—1894) — беларускі паэт
* Герман Корбат — жыхар ваколіцаў [[Лепель|Лепеля]] на 1906 год&lt;ref&gt;Витебские Губернские Ведомости. № 93, 16 ноября 1906 года. С. 3.&lt;/ref&gt;
* Іван Карбутовіч — жыхар [[Вільня|Вільні]] на 1906 год&lt;ref&gt;Список лиц, пользующихся правом участия в выборах в Государственную Думу по 6-му избирательному участку г. Вильны. — Вильна, 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=dWsNAAAAIAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 19].&lt;/ref&gt;
* Іван Корбут — праваслаўны жыхар ваколіцаў [[Гомель|Гомля]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 58 Могилевских Губ. Ведомостей от 25 июля 1907 года. С. 33.&lt;/ref&gt;
* Андрэй, Антон, Васіль, Дзімітры, Дзяменці, Ёсіф, Іван, Ігнаці, Мітрафан, Міхал, Прафіры, Рыгор, Сьцяпан, Уладзімер, Усьцін, Цімафей і Якаў Корбуты — праваслаўныя з [[Бабруйскі павет|Баруйскага павету]] на 1907 год&lt;ref&gt;Приложение к № ? Минских Губернских Ведомостей, 1907.&lt;/ref&gt;
* Сяргей Корбутаў — адзін з найлепшых настаўнікаў [[Сычоўскі павет|Сычоўскага павету]] на 1907 і 1908 гады&lt;ref&gt;Смоленские епархиальные ведомости. № 18, 1908. С. 275.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Извлечение из отчета о состоянии церковных школ Смоленской епархии в 1907—8 учебном году // Смоленские епархиальные ведомости. № 20, 1909. С. 5.&lt;/ref&gt;
* Мікалай Корбут — праваслаўны з ваколіцаў [[Парычы|Парычаў]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №854 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358794?page=218 С. 13658].&lt;/ref&gt;
* Дамінік Карбут — каталік з [[Шавельскі павет (Ковенская губэрня)|Шавельскага павету]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №760 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004422334?page=315&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 12155].&lt;/ref&gt;
* Андрэй Корбут — праваслаўны з [[Магілёўскі павет|Магілёўскага павету]], забіты ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №1165 убитым, раненым и без вести пропавшим солдатам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004358817?page=195&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 18629].&lt;/ref&gt;
* Аляксандар, Іван, Казімер, Міхал, Пётар і Якаў Корбуты — [[беларусы]] з ваколіцаў [[Слуцак|Слуцку]] на 1926 год&lt;ref&gt;[https://db.zhnivo.com/by/belarus-genealogical-databases/ НАРБ 30-2-1545-83], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Андрэй, Ігнат, Мікіта і Рыгор Корбуты — беларусы з ваколіцаў [[Бабруйск]]у на 1926 год&lt;ref&gt;[https://db.zhnivo.com/by/belarus-genealogical-databases/ НАРБ 30-2-6159-0], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Іван Корбут (1878—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў Слуцку, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82_%D0%9A%D1%96%D1%80%D1%8B%D0%BB_%D0%86%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1878) Корбут Кірыл Іванавіч (1878)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Эўдакія Корбут-Леановіч (1885—1937) — беларуска з ваколіцаў [[Старобін]]а, забітая ўладамі СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index11.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Павал Корбут (1906—?) — беларус з ваколіцаў [[Жлобін]]а&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/68771/ Корбут Павел Викторович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Барыс Карбутовіч (1909—?) — беларус з ваколіцаў [[Мір (мястэчка)|Міру]]&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_vpp1989985024/ Карбутович Борис Мих.], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Мікалай Корбут (1923—?) — беларус з ваколіцаў [[Жыткавічы|Жыткавічаў]]&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/110812/ Корбут Николай Павлович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Віктар Карыбут-Дашкевіч — беларускі палітык і прадпрымальнік, сябра [[Партыя БНФ|Партыі БНФ]]&lt;ref&gt;[https://www.klich.by/?p=44418 Семінар-вучоба для намеснікаў кіраўнікоў па ідэалагічнай рабоце і спецыялістаў, адказных за ідэалагічную работу ў калектывах], Кліч Радзімы, 15 жніўня 2016 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.braslav-star.by/2016/08/11/%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%8C%D0%B1%D0%B0-%D0%B7%D0%B0-%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D1%83%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5-%D0%BA%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BB%D0%BE-%D0%BF%D0%BE-%D0%BE%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%B3/ Борьба за депутатское кресло: по округу зарегистрированы 3 кандидата], Браслав Online, 11 жніня 2026 г.&lt;/ref&gt;
* [[Віктар Корбут]] ({{нар.}} 1981) — беларускі гісторык і журналіст

Прыдомкам Карыбут карысталіся літоўскія княскія роды Вішнявецкіх, Варанецкіх і [[Збараскія|Збараскіх]], шляхецкі род [[Дашкевічы|Дашкевічаў]]&lt;ref&gt;Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897.[https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=chg-AAAAIAAJ&amp;q=Korybut#v=snippet&amp;q=Korybut&amp;f=false S. 61].&lt;/ref&gt;.

У канцы XVIII ст. на [[Аршанскі павет|гістарычнай Аршаншчыне]] адзначаўся шляхецкі род Корбутаў&lt;ref&gt;Анішчанка Я. Шляхецкія ваколіцы ўсходнебеларускіх губерняў 1783—1785 і 1798—1799 // Годнасьць. № 1 (3), 1997. С. 25.&lt;/ref&gt;.

Корбуты (Korbut) — прыгонныя зь вёскі [[Пеляка (вёска)|Пелякі]] (каля [[Лынтупы|Лынтупаў]]), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 74.&lt;/ref&gt;.

Корбуты — [[парафія]]не царквы ў [[Баславец|Баслаўцы]] ([[Слуцкае княства|Случчына]]) на 1840 год&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230529/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/583-baslavets-tserkov-v-slutskom-uezde-1840-g-prikhozhane Баславец церковь в Слуцком уезде 1840 г. прихожане], Архіў гісторыка Анішчанкі, 4 сакавіка 2016 г.&lt;/ref&gt;.

Корбуты — парафіяне царквы ў [[Лапічы|Лапічах]] ([[Менскі павет|Меншчына]]) на 1870—1883 гады&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810231618/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/171-tserkov-lapichi-igumenskogo-uezda-prikhozhane церковь Лапичи Игуменского уезда. Прихожане], Архіў гісторыка Анішчанкі, 10 чэрвеня 2015 г.&lt;/ref&gt;.

Корбуты гербу [[Корчак (герб)|Корчак]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 583.&lt;/ref&gt;.

Корбуты (Korbut) — літоўскі шляхецкі род з [[Лынтупы|Лынтупаў]], [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]] і ваколіцаў [[Кабыльнік]]у&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 109.&lt;/ref&gt;.

[[Карбутоўскія]] — [[Смаленскі павет|смаленскі]] шляхецкі род.

Карбутовічы (Korbutowicz) гербу Корчак — шляхецкі род [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]&lt;ref&gt;Gajl T. Herby Szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodow. — Gdańsk, 2003. S. 280, 284.&lt;/ref&gt; з [[Жытомірскі павет|Жытомірскага павету]]&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 7. — Warszawa, 1937. S. 54.&lt;/ref&gt;.

Карыбуты (Korybut) гербу ўласнага — шляхецкі род Рэчы Паспалітай з [[Холмскі павет|Холмскага павету]]&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 7. — Warszawa, 1937. S. 54.&lt;/ref&gt;.

Карбаты (Karboth) гербу [[Тры булавы]] — шляхецкі род Рэчы Паспалітай з [[Кракаўскае ваяводзтва|Кракаўскага]] і [[Сандамірскае ваяводзтва|Сандамірскага]] ваяводзтваў&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 6. — Warszawa, 1936. S. 262.&lt;/ref&gt;.

Корбут (Korbut) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

Карбутовіч (''Korbutowicz'') — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]&lt;ref&gt;Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 1050.&lt;/ref&gt;.

На 1904 год існавала сядзіба Корбаты ў Ельнянскім павеце Смаленскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Смоленской губернии. — Смоленск, 1904. С. 247.&lt;/ref&gt;.

На 1909 год існаваў [[засьценак]] Харыбут у Барысаўскім павеце Менскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 208.&lt;/ref&gt;.

На [[Аршанскі павет|гістарычнай Аршаншчыне]] існуе вёска [[Карбатоўка]], у ваколіцах [[Канатоп (горад)|Канатопу]] — [[Карабутава]] (упаміналася ў 1649 і 1664 гадох як ''Кориботово'')&lt;ref&gt;Непокупный А. П. Балто-севернославянские языковые связи. — Киев, 1976. С. 167.&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Кор|Кара]]
* [[Бода]]
* [[Бота]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай кар}}
{{Імёны з асновай буд}}
{{Імёны з асновай бут}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>o8mrhiima6spurjr047fhbt6jt4puv9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686085</id>
      <parentid>2686078</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T20:39:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45891-26</username>
        <id>99653</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2686085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38560" sha1="rfol485p757io7khpiigfu186gbqby6" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Карыбут
|лацінка          = Karybut
|арыгінал         = Karibaudis &lt;br&gt; Coributh
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Кор|Caro]] + [[Бода|Budo]] &lt;br&gt; [[Гір|Hari]] + [[Бота|Boto]]
|варыянт          = Карыбот, Карабуд, Карбут, Карбот, Корбут, Корбат, Карпут
|вытворныя        = [[Гербут]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Карыбут''' (''Карыбот''), '''Карбут''' (''Карбот''), '''Карабуд''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''[[Корбут]]'''{{Заўвага|Іншыя прыклады аналягічнага пераносу націску: імя [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]] і прозьвішча [[Доўгерды|Доўгерд (Доўгірд)]], імя [[Даўмонт (імя)|Даўмонт]] і прозьвішча [[Доманты|Домант]] (Доўмант), імя [[Жыгімонт]] і прозьвішча [[Жыгманты|Жыгмант]]}} (''Корбат'', ''Карабут'').

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Карыбода або Карыбут (Karibaudis, Korybut&lt;ref name=&quot;SEMSNO-2002-26&quot;&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 26.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref name=&quot;Gamillscheg-1936-134&quot;&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 134.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SEMSNO-2002-26&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная]] [[Кор|-кар- (-кор-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Караман (імя)|Караман]], [[Карымонт]], [[Карыят (імя)|Карыят]]; германскія імёны Caroman, Caromond, Cariatto) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] kaurus 'цяжкі, важкі'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt; або ад гоцкага&lt;ref&gt;[https://www.koeblergerhard.de/got/got_k.html K] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.&lt;/ref&gt; і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] kara 'турбота, клопат'&lt;ref name=&quot;Gamillscheg-1936-134&quot;/&gt;, а аснова [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Бода|-буд- (-бод-)]]&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.&lt;/ref&gt; (у старажытных тэкстах ''bod'' праз доўгае ''о'' пісалася як ''baud''&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 59.&lt;/ref&gt;). Такім парадкам, імя Карыбут азначае «цяжкі корань»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.&lt;/ref&gt;.

Германскае паходжаньне імя Карыбут (Korybut) сьцьвердзіў этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]] — ад германскага імя Hariboth (Harboth)&lt;ref name=&quot;SEMSNO-2002-26&quot;/&gt;, якое таксама фіксуецца ў форме [[Карыябод (імя)|Cariobaud]] ([[Гір|Cario]]-baud)&lt;ref&gt;Haubrichs W. Romano-germanische Hybridnamen des frühen Mittelalters nördlich der Alpen // Akkulturation. Probleme einer germanisch-romanischen Kultursynthese. — Berlin, 2004. S. [https://books.google.by/books?id=JW0jAAAAQBAJ&amp;pg=PA180&amp;dq=Cariobaud&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjX-buq0aaJAxWt9gIHHbHVEBkQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=Cariobaud&amp;f=false S. 180].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. — Wien, 1987. S. 170.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Khallieva Boiché O. Imja et Name, Aux sources de l’anthropnymie germanique, anglo-saxonne et slave. — Presses de l’université Paris-Sorbonne, 2015. P. 347.&lt;/ref&gt;. Адзначалася гістарычнае бытаваньне германскага імя Карыбут у Польшчы: ''Mathias Coributh… vicarius perpetuus in ecclesia [[Гнезна (Польшча)|Gneznensi]]'' (1440 год); ''domino… Coributh'' (1451 год); ''Koributh… Kuriboth'' (1495 год)&lt;ref&gt;Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 3. — Wrocław, 1971—1973. S. 88.&lt;/ref&gt;.

У Польшчы ў XVI—XVIII стагодзьдзях адзначаліся прозьвішчы Karbot, Korybut&lt;ref&gt;Antroponimia Polski od XVI do końca XVIII wieku. T. 2: H—Mą. — Kraków, 2009. S. 236, 284.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Cariebut'' (31 кастрычніка 1382 году&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210511071118/http://starbel.by/dok/d090.htm Договор между ВКЛ и Тевтонским орденом о передаче части Жемайтии за рекой Дубисой (1382)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;)&lt;ref&gt;Codex diplomaticus Lithuaniae, 1253—1433. — Vratislaviae, 1845. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=G-ItQP7DyhkC&amp;q=Cariebut#v=snippet&amp;q=Cariebut&amp;f=false P. 57].&lt;/ref&gt;; ''Caribut'' (31 кастрычніка 1382 году&lt;ref&gt;[http://starbel.by/dok/d091.htm Договор между ВКЛ и Тевтонским орденом о военной помощи (1382)]{{Недаступная спасылка|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;)&lt;ref&gt;Codex diplomaticus Lithuaniae, 1253—1433. — Vratislaviae, 1845. [https://books.google.by/books?id=G-ItQP7DyhkC&amp;pg=PA59&amp;dq=caribut+1382&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjKi-3NqqL9AhU3R_EDHQpaCQAQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=caribut%201382&amp;f=false P. 59].&lt;/ref&gt;; ''Coribut'' (14 жніўня 1385 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 3.&lt;/ref&gt;; ''Nos Demetrius, alias Korybuth, dux Litwanie, dominus et heres de Nowogrodek'' (23 кастрычніка 1386 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=0jchAQAAMAAJ&amp;q=Koributh#v=snippet&amp;q=Koributh&amp;f=false S. 10].&lt;/ref&gt;; ''Corybutho Novogrodensi''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 6.&lt;/ref&gt;, ''Coriboto Nouogrodensi''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 8.&lt;/ref&gt; (17 лютага 1387 году); ''Coributh Nowogrodensi'' (20 лютага 1387 году)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20241127204736/http://starbel.by/dok/d040.htm Земский привилей боярам-католикам ВКЛ (1387)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''Coributo Novogrodensi'' (22 лютага 1387 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 14.&lt;/ref&gt;; ''Дмитрии инемъ именемъ Корибутъ князь Новгородьскии и Северскии''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-160&quot;/&gt; (26 красавіка 1388 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 82.&lt;/ref&gt;; ''Мы Дмитрии инемъ именемъ Корибутъ князь Литовскии''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-160&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 160.&lt;/ref&gt; (18 траўня 1388 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 84.&lt;/ref&gt;; ''Karobud'' (10 жніўня 1388 году&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20241126211539/http://starbel.by/dok/d137.htm Жалоба магистра Тевтонского ордена на захват Литвой замка в Мазовии (1388)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;)&lt;ref&gt;Codex diplomaticus Lithuaniae, 1253—1433. — Vratislaviae, 1845. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=G-ItQP7DyhkC&amp;q=Karobud#v=snippet&amp;q=Karobud&amp;f=false P. 47].&lt;/ref&gt;; ''Мы, княз Дмитрий Олгердович''&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210511080921/http://starbel.by/dok/d047.htm Присяжная грамота князя Дмитрия Ольгердовича (1388)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt; (16 сьнежня 1388 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 98.&lt;/ref&gt;; ''зять мой князь Корибутъ''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-160&quot;/&gt; (1393 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Граматы 14 ст. (1974)|к}} С. 118.&lt;/ref&gt;; ''Iwan Coributowicz junior'' (29 лістапада 1430 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Спадчыньнікі Вітаўта (2015)|к}} С. 515.&lt;/ref&gt;; ''Fedor Korybuthowicz'' ([[Хрыстмэмэльская ўмова|22 чэрвеня 1431 году]])&lt;ref&gt;Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 8. — Riga; Moskau, 1884. [https://books.google.by/books?id=OUYOAAAAQAAJ&amp;pg=PA272&amp;dq=Fedor+Korybuthowicz&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi-05Gamf_9AhXNtqQKHRTWCXsQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=Fedor%20Korybuthowicz&amp;f=false S. 272].&lt;/ref&gt;; ''Iwaschco Coributowicz'' (6 верасьня 1431 году)&lt;ref&gt;Codex epistolaris saeculi decimi quinti. T. 1. — Cracoviae, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=cHNmAAAAcAAJ&amp;q=Coributowicz#v=snippet&amp;q=Coributowicz&amp;f=false P. 70].&lt;/ref&gt;; ''Fedor Koributhowicz'' ([[Гарадзенская унія|15 кастрычніка 1432 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 81.&lt;/ref&gt;; ''Fedor Koributhovicz [sigilla]'' ([[Троцкая унія|20 студзеня 1433 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 94.&lt;/ref&gt;; ''Koributh'' ([[Ян Длугаш]])&lt;ref&gt;Joannis Długossii seu longini canonici Cracoviensis Historiae Polonicae libri XII. T. 3. L. 9, 10. — Cracoviae, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ONvkM5EkcLYC&amp;q=Koributh#v=snippet&amp;q=Koributh&amp;f=false P. 172, 406, 409, 486, 500].&lt;/ref&gt;; ''Korbut'' ([[Хроніка Быхаўца]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 141, 145.&lt;/ref&gt;; ''Корибутова дочка Олкирдовича Маря… тая Маря Корыбутовна… князя Иванова сестра Корыбутовича'' (15 сакавіка 1505 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 312.&lt;/ref&gt;; ''люди нашы [[Горадня|Городенъское]] волости… доилида Мартина Корботовича… Мартина Корбутовича'' (1 студзеня 1519 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|11к}} P. 75.&lt;/ref&gt;; ''боярынъ повету Слонимского Петръ Корбутъ'' (3 верасьня 1533 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. С. 86.&lt;/ref&gt;; ''панъ Мартинъ Корбутовичъ — бояринъ ей милости пани Кищиное'' (12 кастрычніка 1570 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 22. — Вильна, 1895. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=l-UDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 432].&lt;/ref&gt;; ''Корибут… Корибут Олгердович'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 70.&lt;/ref&gt;; ''Созона Корбата пуста'' (6 ліпеня 1601 год)&lt;ref&gt;Тэльман Маслюкоў, [https://lavra.by/vozrozhdenie-obiteli/istoriya/istoriya-monastyrya/inventar-lauryshauskaga-manastyra-1601-goda Інвентар Лаўрышаўскага манастыра 1601 года]&lt;/ref&gt;; ''pana Korbuta'' (1621 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Рэестры попісу паспалітага рушэньня шляхты ВКЛ з 1621 году (2015)|к}} S. 122.&lt;/ref&gt;; ''pana Lewona, pana Jana Korbutow'' (30 чэрвеня 1633 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. С. 337.&lt;/ref&gt;; ''Ивань Корибут, Васил Корибутов зят'' (1649 год)&lt;ref&gt;Реєстр Війська Запорозького 1649 року. — К., 1995. С. 240.&lt;/ref&gt;; ''pana Jarosza Korbuta'' (21 траўня 1653 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. С. 392.&lt;/ref&gt;; ''Theophil Korbut'' (30 студзеня 1655 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Рэестр казацкай харугвы ваўкавыскага старосты Яна Трызны ў 1654 г. // Герольд Litherland. № 24, 2023. С. 100—106.&lt;/ref&gt;; ''Roman Korbutt… Lewon Korbut… Pawełł Korbutt… Iwan Korbutt, Iakub Korbut… Hryhory Korbut… Fiedor Korbut, Siemion y Fiedor Korbutowie… Moysiey Korbutt… Iwan Korbutt… Hryhory Korbut… Ian Korbut'' (4 красавіка 1657 году)&lt;ref&gt;Глінскі Я. Рэестр зямян Слуцкага і Капыльскага княстваў 1657 году // Архіварыус. Вып. 21, 2023. С. 71—73, 75, 79.&lt;/ref&gt;; ''до вельможного княжати его милости Кориботовича Збараского'' (1 жніўня 1667 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=--UDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 466].&lt;/ref&gt;; ''Marcina Korbuta… Iwan Korbut'' (19 жніўня 1684 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. С. 500.&lt;/ref&gt;; ''szlachetny Korbutowicz'' (18 красавіка 1757 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 8. — Вильна, 1875. С. 213.&lt;/ref&gt;; ''Pietrok Korbut… Pauluk Korbut'' (4 сакавіка 1759 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=WGYjAQAAMAAJ&amp;q=Korbut#v=snippet&amp;q=Korbut&amp;f=false С. 82].&lt;/ref&gt;; ''Leon Korbut — strażnik Smoleński'' (6 лютага 1764 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 13. — Вильна, 1886. С. 221.&lt;/ref&gt;; ''Leon Korbut — skarb. Smoleński'' (19 лютага 1764 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 13. — Вильна, 1886. С. 236.&lt;/ref&gt;; ''Antoni Korbutt'' (4 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 117.&lt;/ref&gt;; ''Jan Korbut'' (7 лістапада 1765 году)&lt;ref&gt;Malewski Cz. [https://pawet.net/library/history/city_district/data_people/ahulnaie/03/Malewski_Czesslaw._Popis_szlachty_lidzkiej_z_1765_roku.html Popis szlachty lidzkiej z 1765 roku] // Rocznik Stowarzyszenia Naukowców Polaków Litwy. 2005. S. 168—183.&lt;/ref&gt;; ''Korbhutowicz'' (''Korputowicz'', 1768 год)&lt;ref&gt;Sinkevičiūtė D., Račickaja V. Lietuvių dvikamienių vardų kilmės asmenvardžiai ir jų kamienų užrašymo ypatybės Vilniaus naujųjų miestiečių ir laiduotojų 1661—1795 metų sąraše // Archivum Lithuanicum. T. 16, 2014. P. 302.&lt;/ref&gt;; ''Casimiri Korbut'' (1798 год)&lt;ref&gt;Гурская Ю., Вайткявичус В. Балтийское наследие в Восточной Беларуси: новые исторические и лингвистические данные об Обольцах // Acta Baltico-Slavica. Nr. 32 (2008). С. 21.&lt;/ref&gt;; ''Karbutowiczowna'' (1802 год)&lt;ref&gt;[https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/Indeks1800_14.pdf Indeks nazwisk rodziców dzieci urodzonych w parafii (Nowe) Daugieliszki w latach 1800—1814]&lt;/ref&gt;; ''Julia Korbat'' (1885 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Korbat&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Porozów (prawosł.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама:
* Скорбут (параўн.: ''Dawid Żminigajło Jawgiel'', т. б. ''z Minigajła''&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 303, 443.&lt;/ref&gt;): Скорбут (Skorbut) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;}}.

== Носьбіты ==
* [[Карыбут]] (у праваслаўі Дзьмітры; каля 1358 — па 1404) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], князь [[Наваградак|наваградзкі]]; меў сыноў Івана, [[Жыгімонт Карыбутавіч|Жыгімонта]] і Хведара, пачынальнік родаў [[Карыбутавічы|Карыбутавічаў]], [[Вішнявецкія|Карыбут-Вішнявецкіх]] і [[Варанецкія|Карыбут-Варанецкіх]]
* Андзюн Карбот — каралеўскі слуга аптэкар, які ўпамінаецца ў 1586 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=XhILAAAAIAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B0&amp;f=false С. 201].&lt;/ref&gt;
* Марцыян Карбат (Marcyan Karbot) — [[электар]] караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Уладзіслаў Ваза|Ўладзіслава Вазы]] ад [[Сандамірскае ваяводзтва|Сандамірскага ваяводзтва]]&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-86&quot;&gt;Dunin Borkowski J., Dunin Wąsowicz M. Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 1 (1908—1909). — Lwów, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Pq0EAAAAIAAJ&amp;q=Karbot#v=snippet&amp;q=Karbot&amp;f=false S. 86].&lt;/ref&gt;
* Ян Карбат (Jan Karbot) — дзяржаўны дзяяч [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]], каморнік гродзкі пільзьненскі, электар Уладзіслава Вазы ад Сандамірскага ваяводзтва&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-86&quot;/&gt;
* Марцін Корбат (Marcin Korbot) — электар караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Міхал Вішнявецкі|Міхала Карыбута Вішнявецкага]] ад Сандамірскага ваяводзтва&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-98&quot;&gt;Dunin Borkowski J., Dunin Wąsowicz M. Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 1 (1908—1909). — Lwów, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Pq0EAAAAIAAJ&amp;q=Korbot#v=snippet&amp;q=Korbot&amp;f=false S. 98].&lt;/ref&gt;
* Станіслаў Корбат (Stanisław Korbot) — электар Міхала Карыбута Вішнявецкага ад Сандамірскага ваяводзтва&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-98&quot;/&gt;
* Лявон Корбут — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], стражнік і скарбнік [[смаленск]]і
* Бэніямін Казімер Карыбут Скіндэр — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, чашнік [[вількамір]]скі ў 1694—1704 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom I: Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2004. S. 412.&lt;/ref&gt;
* Іван Карабут — жыхар вёскі [[Задашчэньне|Задашчэньня]] (каля [[Шацак|Шацку]]), які ўпамінаецца ў 1749&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230805212648/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1064-shatsk-inventar-1749-g Шацк инвентарь 1749 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 5 чэрвеня 2018 г.&lt;/ref&gt; і 1755&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230805214343/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1015-shatsk-inventar-1755-g-v-minskom-voevodstve Шацк инвентарь 1755 г. в Минском воеводстве], Архіў гісторыка Анішчанкі, 25 сакавіка 2018 г.&lt;/ref&gt; гадох
* Антон Корбут — шляхціч [[Наваградзкае ваяводзтва|Наваградзкага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1765 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230249/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/618-shlyakhta-novogrudskogo-voevodstva-generalnyj-popis-1765 Шляхта Новогрудского воеводства. Генеральный попис 1765], Архіў гісторыка Анішчанкі, 18 красавіка 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Міхал і Франц Корбуты — шляхцічы [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|Амсьціслаўскага ваяводзтва]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Мстиславского воеводства: Список XVIII ст. — Минск, 2013.&lt;/ref&gt;
* Ян Корбут — шляхціч Наваградзкага ваяводзтва, які ўпамінаецца ў 1777 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230251/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/526-shlyakhta-novogrudskogo-voevodstva-na-sejmike-1777-g-spisok Шляхта Новогрудского воеводства на сеймике 1777 г. Список], Архіў гісторыка Анішчанкі, 13 лютага 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Пётар Карбутовіч і Пётар Карыбутовіч — шляхцічы [[Менскае ваяводзтва|Менскага ваяводзтва]], якія ўпамінаюцца ў 1787 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810225136/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/721-shlyakhta-minskogo-voevodstva-na-sejmike-1787-g Шляхта Минского воеводства на сеймике 1787 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 23 сьнежня 2016 г.&lt;/ref&gt;
* [[Элегі Пранціш Вуль|Элегі Францішак Карафа-Корбут]] (1835—1894) — беларускі паэт
* Герман Корбат — жыхар ваколіцаў [[Лепель|Лепеля]] на 1906 год&lt;ref&gt;Витебские Губернские Ведомости. № 93, 16 ноября 1906 года. С. 3.&lt;/ref&gt;
* Іван Карбутовіч — жыхар [[Вільня|Вільні]] на 1906 год&lt;ref&gt;Список лиц, пользующихся правом участия в выборах в Государственную Думу по 6-му избирательному участку г. Вильны. — Вильна, 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=dWsNAAAAIAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 19].&lt;/ref&gt;
* Іван Корбут — праваслаўны жыхар ваколіцаў [[Гомель|Гомля]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 58 Могилевских Губ. Ведомостей от 25 июля 1907 года. С. 33.&lt;/ref&gt;
* Андрэй, Антон, Васіль, Дзімітры, Дзяменці, Ёсіф, Іван, Ігнаці, Мітрафан, Міхал, Прафіры, Рыгор, Сьцяпан, Уладзімер, Усьцін, Цімафей і Якаў Корбуты — праваслаўныя з [[Бабруйскі павет|Баруйскага павету]] на 1907 год&lt;ref&gt;Приложение к № ? Минских Губернских Ведомостей, 1907.&lt;/ref&gt;
* Сяргей Корбутаў — адзін з найлепшых настаўнікаў [[Сычоўскі павет|Сычоўскага павету]] на 1907 і 1908 гады&lt;ref&gt;Смоленские епархиальные ведомости. № 18, 1908. С. 275.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Извлечение из отчета о состоянии церковных школ Смоленской епархии в 1907—8 учебном году // Смоленские епархиальные ведомости. № 20, 1909. С. 5.&lt;/ref&gt;
* Мікалай Корбут — праваслаўны з ваколіцаў [[Парычы|Парычаў]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №854 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358794?page=218 С. 13658].&lt;/ref&gt;
* Дамінік Карбут — каталік з [[Шавельскі павет (Ковенская губэрня)|Шавельскага павету]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №760 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004422334?page=315&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 12155].&lt;/ref&gt;
* Андрэй Корбут — праваслаўны з [[Магілёўскі павет|Магілёўскага павету]], забіты ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №1165 убитым, раненым и без вести пропавшим солдатам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004358817?page=195&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 18629].&lt;/ref&gt;
* Аляксандар, Іван, Казімер, Міхал, Пётар і Якаў Корбуты — [[беларусы]] з ваколіцаў [[Слуцак|Слуцку]] на 1926 год&lt;ref&gt;[https://db.zhnivo.com/by/belarus-genealogical-databases/ НАРБ 30-2-1545-83], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Андрэй, Ігнат, Мікіта і Рыгор Корбуты — беларусы з ваколіцаў [[Бабруйск]]у на 1926 год&lt;ref&gt;[https://db.zhnivo.com/by/belarus-genealogical-databases/ НАРБ 30-2-6159-0], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Іван Корбут (1878—?) — беларус з ваколіцаў Слуцку, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82_%D0%9A%D1%96%D1%80%D1%8B%D0%BB_%D0%86%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1878) Корбут Кірыл Іванавіч (1878)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Эўдакія Корбут-Леановіч (1885—1937) — беларуска з ваколіцаў [[Старобін]]а, забітая ўладамі СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index11.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Павал Корбут (1906—?) — беларус з ваколіцаў [[Жлобін]]а&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/68771/ Корбут Павел Викторович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Барыс Карбутовіч (1909—?) — беларус з ваколіцаў [[Мір (мястэчка)|Міру]]&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_vpp1989985024/ Карбутович Борис Мих.], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Мікалай Корбут (1923—?) — беларус з ваколіцаў [[Жыткавічы|Жыткавічаў]]&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/110812/ Корбут Николай Павлович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Віктар Карыбут-Дашкевіч — беларускі палітык і прадпрымальнік, сябра [[Партыя БНФ|Партыі БНФ]]&lt;ref&gt;[https://www.klich.by/?p=44418 Семінар-вучоба для намеснікаў кіраўнікоў па ідэалагічнай рабоце і спецыялістаў, адказных за ідэалагічную работу ў калектывах], Кліч Радзімы, 15 жніўня 2016 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.braslav-star.by/2016/08/11/%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%8C%D0%B1%D0%B0-%D0%B7%D0%B0-%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D1%83%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5-%D0%BA%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BB%D0%BE-%D0%BF%D0%BE-%D0%BE%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%B3/ Борьба за депутатское кресло: по округу зарегистрированы 3 кандидата], Браслав Online, 11 жніня 2026 г.&lt;/ref&gt;
* [[Віктар Корбут]] ({{нар.}} 1981) — беларускі гісторык і журналіст

Прыдомкам Карыбут карысталіся літоўскія княскія роды Вішнявецкіх, Варанецкіх і [[Збараскія|Збараскіх]], шляхецкі род [[Дашкевічы|Дашкевічаў]]&lt;ref&gt;Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897.[https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=chg-AAAAIAAJ&amp;q=Korybut#v=snippet&amp;q=Korybut&amp;f=false S. 61].&lt;/ref&gt;.

У канцы XVIII ст. на [[Аршанскі павет|гістарычнай Аршаншчыне]] адзначаўся шляхецкі род Корбутаў&lt;ref&gt;Анішчанка Я. Шляхецкія ваколіцы ўсходнебеларускіх губерняў 1783—1785 і 1798—1799 // Годнасьць. № 1 (3), 1997. С. 25.&lt;/ref&gt;.

Корбуты (Korbut) — прыгонныя зь вёскі [[Пеляка (вёска)|Пелякі]] (каля [[Лынтупы|Лынтупаў]]), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 74.&lt;/ref&gt;.

Корбуты — [[парафія]]не царквы ў [[Баславец|Баслаўцы]] ([[Слуцкае княства|Случчына]]) на 1840 год&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230529/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/583-baslavets-tserkov-v-slutskom-uezde-1840-g-prikhozhane Баславец церковь в Слуцком уезде 1840 г. прихожане], Архіў гісторыка Анішчанкі, 4 сакавіка 2016 г.&lt;/ref&gt;.

Корбуты — парафіяне царквы ў [[Лапічы|Лапічах]] ([[Менскі павет|Меншчына]]) на 1870—1883 гады&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810231618/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/171-tserkov-lapichi-igumenskogo-uezda-prikhozhane церковь Лапичи Игуменского уезда. Прихожане], Архіў гісторыка Анішчанкі, 10 чэрвеня 2015 г.&lt;/ref&gt;.

Корбуты гербу [[Корчак (герб)|Корчак]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 583.&lt;/ref&gt;.

Корбуты (Korbut) — літоўскі шляхецкі род з [[Лынтупы|Лынтупаў]], [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]] і ваколіцаў [[Кабыльнік]]у&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 109.&lt;/ref&gt;.

[[Карбутоўскія]] — [[Смаленскі павет|смаленскі]] шляхецкі род.

Карбутовічы (Korbutowicz) гербу Корчак — шляхецкі род [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]&lt;ref&gt;Gajl T. Herby Szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodow. — Gdańsk, 2003. S. 280, 284.&lt;/ref&gt; з [[Жытомірскі павет|Жытомірскага павету]]&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 7. — Warszawa, 1937. S. 54.&lt;/ref&gt;.

Карыбуты (Korybut) гербу ўласнага — шляхецкі род Рэчы Паспалітай з [[Холмскі павет|Холмскага павету]]&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 7. — Warszawa, 1937. S. 54.&lt;/ref&gt;.

Карбаты (Karboth) гербу [[Тры булавы]] — шляхецкі род Рэчы Паспалітай з [[Кракаўскае ваяводзтва|Кракаўскага]] і [[Сандамірскае ваяводзтва|Сандамірскага]] ваяводзтваў&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 6. — Warszawa, 1936. S. 262.&lt;/ref&gt;.

Корбут (Korbut) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

Карбутовіч (''Korbutowicz'') — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]&lt;ref&gt;Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 1050.&lt;/ref&gt;.

На 1904 год існавала сядзіба Корбаты ў Ельнянскім павеце Смаленскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Смоленской губернии. — Смоленск, 1904. С. 247.&lt;/ref&gt;.

На 1909 год існаваў [[засьценак]] Харыбут у Барысаўскім павеце Менскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 208.&lt;/ref&gt;.

На [[Аршанскі павет|гістарычнай Аршаншчыне]] існуе вёска [[Карбатоўка]], у ваколіцах [[Канатоп (горад)|Канатопу]] — [[Карабутава]] (упаміналася ў 1649 і 1664 гадох як ''Кориботово'')&lt;ref&gt;Непокупный А. П. Балто-севернославянские языковые связи. — Киев, 1976. С. 167.&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Кор|Кара]]
* [[Бода]]
* [[Бота]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай кар}}
{{Імёны з асновай буд}}
{{Імёны з асновай бут}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>rfol485p757io7khpiigfu186gbqby6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сунігайла (імя)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>265245</id>
    <revision>
      <id>2685974</id>
      <parentid>2685944</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:09:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34292" sha1="logjf86nt8ah6d2t73llr4i4kv1y57v" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Суніґайла
|лацінка          = Sunigajła / Sunihajła
|арыгінал         = Sunigelo
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Суна (імя)|Sunna]] + [[Гайла (імя)|Gelo]]
|варыянт          = Сунгал, Сангел, Сунгайла, Сангайла, Сангіл, Зангіла, Шангайла, Жангайла, Жонкайла, Сангал, Зонгал, Жонгал
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Сунігайла''' (''Сунгал''), '''Сангел''' (''Сангал'', ''Зонгал'', ''Жонгал'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''Сунгайла''' (''Сангайла'', ''Шангайла'', ''Жангайла'').

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Сунігела, Сунігел або Сонгіл (Sunigelo&lt;ref&gt;História de Montserrat (888—1258). — L’Abadia de Montserrat, 1990. [https://books.google.by/books?id=j5-HsM7OU2YC&amp;pg=PA149&amp;dq=sunigelo&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiul_OesK__AhWHDuwKHXqXA08Q6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=sunigelo&amp;f=false P. 149].&lt;/ref&gt;, Sunigel&lt;ref&gt;Repertori D’Antropònims Catalans (RAC). Vol. 1. — Barcelona, 1994. [https://books.google.by/books?id=SUwv8x15BE8C&amp;pg=PA524&amp;dq=sunigel&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjt0MTJsK__AhVNiqQKHSF4C5o4FBDoAXoECAQQAg#v=onepage&amp;q=sunigel&amp;f=false P. 524].&lt;/ref&gt;, Suniegellus&lt;ref name=&quot;Morlet-1971-204&quot;&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 204.&lt;/ref&gt;, Sunigelle, Songil&lt;ref&gt;Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. S. 250.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 15, 1973. S. 17 (263).&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Morlet-1971-204&quot;&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Суна (імя)|-сун- (-сон-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Сунгард]], [[Сонгуць]], [[Сонкін]]; германскія імёны Sungart, Sunegod, Sunken), паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] sunja 'праўда', sunis 'сапраўдны'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны ліцьвінаў [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Сунігайла азначае «сапраўдная жвавасьць»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 25.&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Сунгайла (Сангайла, Сангал) германскаму імю Sangallo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref&gt;Schmittlein R. Noms de personnes germaniques peu connus dans le Libro di Montaperti // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1960. P. 49—50.&lt;/ref&gt;.

У [[Памор’е|Памор’і]] адзначалася прозьвішча Sunagel&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=SUNAGEL&amp;ofb=cammin_kreis&amp;modus=&amp;lang=de SUNAGEL], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала прозьвішча Sangel&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=SANGEL&amp;ofb=abschwangen&amp;modus=&amp;lang=de SANGEL (Ortsfamilienbuch Abschwangen/Almenhausen)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;, у ваколіцах [[Русь (мястэчка)|Русі]] — Sangal (Zangel)&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=SANGAL&amp;ofb=russ&amp;modus=&amp;lang=de SANGAL], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt; і Sangel&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=SANGEL&amp;ofb=russ&amp;modus=&amp;lang=de SANGEL (Ortsfamilienbuch Ruß - Kreis Heydekrug, Ostpreußen)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Weg von Grodno nach Nowogrodek… Von [[Кімант|Kymontendorff]] iij myle bis czu Lypitschna Sangailsdorf'' ([[Паведамленьні аб літоўскіх дарогах]])&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8H8OAAAAYAAJ&amp;q=Sangailsdorf#v=snippet&amp;q=Sangailsdorf&amp;f=false S. 708].&lt;/ref&gt;; ''Sungeyl'' (23 красавіка 1398 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?id=X2PksK8Sn3MC&amp;pg=PA54&amp;dq=Sungeyl&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwirsaz5zbj9AhWgi_0HHTSbCfsQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&amp;q=Sungeyl&amp;f=false P. 54].&lt;/ref&gt;; ''Sungal, houptman czu Cauwen''&lt;ref&gt;Die Staatsverträge des Deutschen Ordens in Preussen im 15. Jahrhundert. Bd. 1. — Marburg, 1970. [https://books.google.by/books?id=ansTAQAAMAAJ&amp;q=sungal+cauwen&amp;dq=sungal+cauwen&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjUt67I8f78AhVJhv0HHeuxCiEQ6AF6BAgJEAI S. 12].&lt;/ref&gt;, ''Sungayl, capitaneus in Cawen''&lt;ref&gt;Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 4. — Reval, 1859. [https://books.google.by/books?id=S4VTAAAAcAAJ&amp;pg=RA1-PA227&amp;dq=sungayl+cawen&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiD-L-l8f78AhWAhf0HHcOjAB0Q6AF6BAgEEAI#v=onepage&amp;q=sungayl%20cawen&amp;f=false S. 227].&lt;/ref&gt; ([[Салінскі мір|12 кастрычніка 1398 году]]); ''Sungail'' (17 жніўня 1404 году)&lt;ref&gt;Русско-ливонские акты. — СПб, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=JmhcAAAAcAAJ&amp;q=Sungail#v=snippet&amp;q=Sungail&amp;f=false С. 118].&lt;/ref&gt;; ''Sungayl'' (31 траўня 1409 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=X2PksK8Sn3MC&amp;q=Sungayl+1409#v=snippet&amp;q=Sungayl%201409&amp;f=false S. 178].&lt;/ref&gt;; ''печать Суньгайлова'' (1410 год); ''Hannus andirs Sungail'' (26 траўня 1410 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=X2PksK8Sn3MC&amp;q=Hannus+andirs+Sungail#v=snippet&amp;q=Hannus%20andirs%20Sungail&amp;f=false S. 208].&lt;/ref&gt;; ''Sunyglonis'' ([[Торунскі мір 1411 году|1 лютага 1411 году]])&lt;ref&gt;Spory i sprawy pomiędzy Polakami a Zakonem Krzyżackim. T. 2. — Poznań, 1892. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=k4o_AQAAMAAJ&amp;q=Sunyglonis#v=snippet&amp;q=Sunyglonis&amp;f=false S. 460].&lt;/ref&gt;; ''cum genelogia Sunygal castellani Trocensis''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 54.&lt;/ref&gt;, ''Sunigal Trocensis castellani''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 57.&lt;/ref&gt; ([[Гарадзельская унія|2 кастрычніка 1413 году]]); ''Sungael hauptman tzu Kauwen'' (1419 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 197.&lt;/ref&gt;; ''Sungail Castellano Troczensibus'' (22 чэрвеня 1421 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 741.&lt;/ref&gt;; ''Sungail Castellano Troczensibus'' (22 чэрвеня 1421 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 741.&lt;/ref&gt;; ''Johannes Sungal castellanus Trocensis'' ([[Мельнскі мір|27 верасьня 1422 году]])&lt;ref&gt;Dokumenty strony polsko-litewskiej pokoju mełneńskiego z 1422 roku. — Poznań, 2004. S. 11.&lt;/ref&gt;; ''Sungal'' ([[Хрыстмэмэльская ўмова|22 чэрвеня 1431 году]])&lt;ref&gt;Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 8. — Riga; Moskau, 1884. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=OUYOAAAAQAAJ&amp;q=Sungal#v=snippet&amp;q=Sungal&amp;f=false S. 273].&lt;/ref&gt;; ''Сункгайло пан Троцкий''&lt;ref&gt;Собрание древних грамот и актов городов: Вильны, Ковна, Трок, православных монастырей, церквей и по разным предметам: Ч. 1. — Вильно, 1843. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=11JfAAAAcAAJ&amp;q=%D1%81%D1%83%D0%BD%D0%BA%D0%B3%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE+%D0%BF%D0%B0%D0%BD#v=snippet&amp;q=%D1%81%D1%83%D0%BD%D0%BA%D0%B3%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE%20%D0%BF%D0%B0%D0%BD&amp;f=false С. 6].&lt;/ref&gt; (27 верасьня 1432 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 327.&lt;/ref&gt;; ''Sungal castellani Troczensium [sigilla]'' ([[Троцкая унія|20 студзеня 1433 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 94.&lt;/ref&gt;; ''Czungal'' (11 ліпеня 1433 году)&lt;ref&gt;Regesta historica-diplomatica Ordinis S. Mariae Theutonicorum, 1198—1525. Pars I. — Göttingen, 1948. [https://books.google.by/books?id=9e9PiO96jkMC&amp;q=Czungal+astig&amp;dq=Czungal+astig&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj_6vHmp4H-AhXXwAIHHd-rAUEQ6AF6BAgFEAI S. 406].&lt;/ref&gt;; ''Сункгалъ, троцкии панъ'' (25 верасьня 1433 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Спадчыньнікі Вітаўта (2015)|к}} С. 532.&lt;/ref&gt;; ''Fedko Sangalowicz'' ([[Гарадзенская ўмова|27 лютага 1434 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 105.&lt;/ref&gt;; ''Ивашку Сонъкгаиловичу на Каменици чотыри чоловеки''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 20.&lt;/ref&gt;, ''чоловеки, на имя Жонкаило''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 52.&lt;/ref&gt; (1440—1492 гады); ''Songal'' (паміж 8 і 13 сакавіка 1462 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 274.&lt;/ref&gt;; ''Sangaw'' (30 верасьня 1469 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 305.&lt;/ref&gt;; ''Nicolaum Szungolowicz'' (''Nicolaus Szungolowicz''; 25 траўня 1494 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 480.&lt;/ref&gt;; ''Войтко Сункгойловичь'' (22 чэрвеня 1520 году)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;hl=ru&amp;id=egA5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%A1%D1%83%D0%BD%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C#v=snippet&amp;q=%D0%A1%D1%83%D0%BD%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C&amp;f=false С. 1455].&lt;/ref&gt;; ''nobiles… [[Ядвіга|Heduigis]] Sungaylowa'' (6 сьнежня 1522 году)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 151.&lt;/ref&gt;; ''людеи… Сонъкгаила'' (12 сьнежня 1522 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|12к}} P. 179.&lt;/ref&gt;; ''Петръ Сонкголовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 73.&lt;/ref&gt;, ''Григор Сонкголовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 74.&lt;/ref&gt;, ''Петрашко Сонкголовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 91.&lt;/ref&gt;, ''Миколаева Сонъкголовича конь. Матеевая Сонъкголовича конь.''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 101.&lt;/ref&gt;, ''Додвидъ Сункгаиловичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 160.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''земль пустовъскихъ в повете [[Майшагола|Моiшакгольскомъ]] на имя Сонъкголишъки'' (19 лістапада 1529 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|18-25к}} С. 184.&lt;/ref&gt;; ''Воитко Сонкгелович'' (да 1533 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 23.&lt;/ref&gt;; ''Mathias Sungaylowicz'' (6 ліпеня 1533 году)&lt;ref&gt;Pergamentų katalogas. — Vilnius, 1980. P. 145.&lt;/ref&gt;; ''Сункгал [[Монтаўт|Монтовтович]]'' (1537—1538 гады)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 102, 284.&lt;/ref&gt;; ''Миколаи Сонъкгаило''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 170.&lt;/ref&gt;, ''Воитехъ Яновичъ Сунъкгаило''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 203.&lt;/ref&gt;, ''Каспер Сонъкгаиловичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 206.&lt;/ref&gt; (1565 год); ''Якубъ Лавриновичъ Сункгайловичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%9B%D0%B0%D0%B2%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A+%D0%A1%D1%83%D0%BD%D0%BA%D0%B3%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%9B%D0%B0%D0%B2%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%20%D0%A1%D1%83%D0%BD%D0%BA%D0%B3%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 541].&lt;/ref&gt;, ''Ганны Санкголовны''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D1%8B#v=snippet&amp;q=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D1%8B&amp;f=false С. 558].&lt;/ref&gt;, ''Миколай Сункгайло''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%A1%D1%83%D0%BD%D0%BA%D0%B3%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE#v=snippet&amp;q=%D0%A1%D1%83%D0%BD%D0%BA%D0%B3%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE&amp;f=false С. 575].&lt;/ref&gt;, ''Войтехъ Петровичъ Сонкгойло''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B9%D0%BB%D0%BE#v=snippet&amp;q=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B9%D0%BB%D0%BE&amp;f=false С. 613].&lt;/ref&gt;, ''Петръ Сункгойло''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1271.&lt;/ref&gt; (1567 год); ''Миколаи Петрович Сонъкгоило властною рукою [подписал]'' (20 красавіка 1598 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 492.&lt;/ref&gt;; ''земенинъ господарьский повету Браславъского панъ Миколай Грыгорьевичъ Сонъкгайло'' (1 кастрычніка 1601 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897.[https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=--UDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D1%8A%D0%BA%D0%B3%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE#v=snippet&amp;q=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D1%8A%D0%BA%D0%B3%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE&amp;f=false С. 466].&lt;/ref&gt;; ''Samuell Sungayłło'' (15—23 кастрычніка 1655 году)&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 309.&lt;/ref&gt;; ''пана Авъкгушътына Сунъкгоила… Авъкгушътынъ Сонъкгоило'' (23 чэрвеня 1609 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Lietuvių kultūra ir jos veikėjai. — Vilnius, 1973. P. 189, 191.&lt;/ref&gt;; ''Konstanty Songayło'' (1629 год)&lt;ref&gt;Hedemann O. Historja powiatu brasławskiego. — Wilno, 1930. S. 433.&lt;/ref&gt;; ''Bogdan Bialanboz Zangilo'' (сакавік — красавік 1656 году)&lt;ref&gt;Augusiewicz S. Spis uchodźców z Wielkiego Księstwa Litewskiego w Prusach Książęcych w latach 1655—1656 w zbiorach Geheimes Staatsarchiv Preussicher Kulturbesitz w Berlinie // Komunikaty Mazursko-Warmińskie. Nr. 1 (271), 2011. S. 117.&lt;/ref&gt;; ''небощика пана Станислава Сонкгайлы'' (19 жніўня 1662 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 15. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=QA4LAAAAIAAJ&amp;q=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B3%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B#v=snippet&amp;q=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B3%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B&amp;f=false С. 73—75].&lt;/ref&gt;; ''Krzysztof Sągayło''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo brzeskie litewskie 1667—1690 r. — Warszawa, 2000. S. 65.&lt;/ref&gt;, ''Helena Sągayłowa''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo brzeskie litewskie 1667—1690 r. — Warszawa, 2000. S. 93.&lt;/ref&gt;, ''Wojciech Zongołowicz z Żongołowiczów''&lt;ref name=&quot;ML-RP-2009-51&quot;&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 51.&lt;/ref&gt;, ''Jerzy Zongołowicz… na miejscu P. Thomasza Zongołowicza''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 52.&lt;/ref&gt; (1690 год); ''we wsi [[Лебедзева|Liebiedziowie]], od Krzysztofa Szangayła włok sześ'' (4 верасьня 1697 году)&lt;ref&gt; Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 5. — Вильна, 1871. С. 358.&lt;/ref&gt;; ''Anna Sungajło'' (1719 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Sungajlo&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Kroże], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Songayłowszczyzna'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Antoni Sungayło'' (1764 год)&lt;ref&gt;Prawa konstytucye y przywileie Krolestwa Polskiego y Wielkiego Xięstwa Litewskiego, y wszystkich prowincyi należących. — Warszawa, 1782. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=1WVZAAAAYAAJ&amp;q=Sungay%C5%82o#v=snippet&amp;q=Sungay%C5%82o&amp;f=false S. 141].&lt;/ref&gt;; ''Piotr Sągayłło'' (1765 год)&lt;ref&gt;Mienicki R. Rejestr popisowy województwa połockiego z dn. 30 IX. 1765 r. // Ateneum Wileńskie. Т. 11 (1936). S. 327.&lt;/ref&gt;; ''Samuel Songayło'' (4 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 114.&lt;/ref&gt;; ''Marianna Songiel'' (1776 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=10pl&amp;rid=B&amp;search_lastname=Songiel&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Jeleniewo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Ignacy Songajło'' (1798 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Songaj%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wielkie Eysymonty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Mikołaj Sungieła… Jan Sungieła'' (1817 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Sungie%C5%82a&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Helianów (gr.-kat.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Wawrzyniec Jerzy Songayłło'' (1820 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Songay%C5%82%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Ławków], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Jan Żongołłowicz'' (1824 год)&lt;ref&gt;Tolkačevski K. Epigrafinio įrašo kultūra ir komunikacija: XIX a. Vilniaus memorialinių įrašų pagrindu. — Vilnius, 2016. P. 256.&lt;/ref&gt;; ''Franciszka Sungajło'' (1829 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Sungaj%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Żołudek], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Anna Sungayło'' (1830 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Sungay%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wawiórka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Викентій Сонгайло'' (1849 год)&lt;ref&gt;Гурская Ю., Вайткявичус В. Балтийское наследие в Восточной Беларуси: новые исторические и лингвистические данные об Обольцах // Acta Baltico-Slavica. Nr. 32 (2008). С. 18.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама: 
* Ізсангіл  (параўн.: ''Dawid Żminigajło Jawgiel'', т. б. ''z Minigajła''&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 303, 443.&lt;/ref&gt;): ''сумежь Изъсонъкгиловичи'' (2 верасьня 1554 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|35к}} P. 283.&lt;/ref&gt;}}.

== Носьбіты ==
* [[Сунігайла|Ганус Сунігайла]] ({{†}} 1433 або 1434) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], першы [[кашталян троцкі]]; меў сыноў Фёдара (Федзьку) і Івана (Івашку)
* Мікалай Сонгалавіч — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў 1511 годзе&lt;ref&gt;Описание документов и бумаг, хранящихся в Московском архиве Министерства юстиции. Кн. 21. — М., 1915. С. 102.&lt;/ref&gt;
* Мікалай Сунгілавіч — жыхар [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], які ўпамінаецца ў 1537—1538 гадох&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&amp;q=%D0%A1%D1%83%D0%BD%D0%B3%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&amp;dq=%D0%A1%D1%83%D0%BD%D0%B3%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj048-Mk9aCAxWSM-wKHcuLBpIQ6AF6BAgHEAI P. 435].&lt;/ref&gt;
* Мікалай Якубавіч Сунгайла — [[Расены|расенскі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1583 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=XhILAAAAIAAJ&amp;q=%D0%A1%D1%83%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B#v=snippet&amp;q=%D0%A1%D1%83%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B&amp;f=false С. 92].&lt;/ref&gt;
* Дарота Валянтынаўна Сунгайловіч — расенская зямянка, якая ўпамінаецца ў 1591 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 3. ― Вильна, 1904. С. 8—9.&lt;/ref&gt;
* Балтрамей Янавіч Сунгайловіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1595 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 3. ― Вильна, 1904. С. 113.&lt;/ref&gt;
* Самуэль Сангайла — шляхціч [[Наваградзкае ваяводзтва|Наваградзкага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1765 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230249/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/618-shlyakhta-novogrudskogo-voevodstva-generalnyj-popis-1765 Шляхта Новогрудского воеводства. Генеральный попис 1765], Архіў гісторыка Анішчанкі, 18 красавіка 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Пётар Сунгайла — шляхціч [[Полацкае ваяводзтва|Полацкага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў попісе 1765 году
* Ян Сангайла — шляхціч [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|Амсьціслаўскага ваяводзтва]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Мстиславского воеводства: Список XVIII ст. — Минск, 2013.&lt;/ref&gt;
* Юзэф Сангайла — шляхціч [[Менскае ваяводзтва|Менскага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1787 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810225136/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/721-shlyakhta-minskogo-voevodstva-na-sejmike-1787-g Шляхта Минского воеводства на сеймике 1787 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 23 сьнежня 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Даніла, Казімер, Карл, Людвіг, Тэафіл і Фэлікс Сангайлы — жыхары ваколіцаў [[Ворша|Воршы]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 53 Могилевских Губ. Ведомостей от 7 июля 1907 года. С. 6.&lt;/ref&gt;
* Васіль Сангайлаў — каталік з [[Слонімскі павет (Гарадзенская губэрня)|Слонімскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №813 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. https://viewer.rsl.ru/rsl01004358628?page=204 С. 13004].&lt;/ref&gt;
* Міхал і Аўгустын Сангайлы — [[беларусы|беларусы]] з ваколіцаў [[Ліда|Ліды]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 57 Виленских Губернских Ведомостей, 1907. С. 17.&lt;/ref&gt;
* Канстантын Сангайла — беларус, дзяяч [[Уніяцкая царква ў Рэчы Паспалітай|Уніяцкай царквы]], высьвячаны ў 1937 годзе&lt;ref&gt;[[Юры Туронак|Туронак Ю.]] Міжваенная унія ў Заходняй Беларусі // [[Спадчына (часопіс)|Спадчына]]. № 5, 1992. С. 73—78.&lt;/ref&gt;
* Эмануіл Сангайла-Станевіч — беларускі вайсковы дзяяч&lt;ref&gt;Грыбоўскі Ю. Беларускі легіён СС: міфы і рэчаіснасць // [[Беларускі гістарычны агляд|Юры Грыбоўскі]]. Т. 14, Сш. 1—2, 2007.&lt;/ref&gt;

Сангайлы — [[парафія]]не [[Архікатэдральны касьцёл Імя Найсьвяцейшай Панны Марыі (Менск)|Катэдральнага касьцёла]] ў [[Менск]]у на 1851—1857 гады&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810232341/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/469-minskij-kafedralnyj-kostel-spisok-prikhozhan-1851-1857 Минский кафедральный костел. Список прихожан 1851—1857], Архіў гісторыка Анішчанкі, 29 студзеня 2016 г.&lt;/ref&gt;.

Сунгайлы (Сангайлы) гербаў [[Агеньчык]], [[Астоя (герб)|Астоя]], [[Любіч (герб)|Любіч]], [[Помян]] і [[Сьлепаўрон (герб)|Сьлепаўрон]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]] і [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 189, 785.&lt;/ref&gt;.

Жангаловічы (Żongołłowicz, Żongołowicz) гербаў [[Ляліва]] і [[Пабог]] — літоўскі шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]] і [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 884.&lt;/ref&gt;.

Жангаловічы (Żongołowicz, Żongołłowicz) — літоўскі шляхецкі род зь [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 217.&lt;/ref&gt;.

Сангайлы (Songajło) — літоўскі шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 414.&lt;/ref&gt;.

Жангайловічы (Żągayłowicz, Żongayłowicz) гербу [[Каманяка]] — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;Гербоўнік беларускай шляхты. Т. 6. — Менск, 2020. С. 149.&lt;/ref&gt;.

Жангаловіч або Зангаловіч (Zongolowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У 1690 годзе ўпаміналіся мясцовасьці Жонгалавічы і Гашчуны Жонгалавічы ў [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref name=&quot;ML-RP-2009-51&quot;/&gt;.

На [[Віленскі павет (ВКЛ)|гістарычнай Віленшчыне]] існаваў маёнтак Сангілаўшчына (Sangiłowszczyzna)&lt;ref&gt;[https://genealogia.lt/pdfs/inwentarze%20pow.pdf Inwentarze majątków w powiecie wileńskim w latach 1847—1853], Genealogia Wileńszczyzny&lt;/ref&gt;.

На 1890—1905 гады існаваў маёнтак Сангайлаўшчына (Сангалаўшчына) у Слонімскім павеце Гарадзенскай губэрні&lt;ref&gt;{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|11к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XI/73 S. 73].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Указатель населенным местностям Гродненской губернии, с относящимися к ним необходимыми сведениями. — Гродна, 1905. С. 154.&lt;/ref&gt;, на 1909 год — маёнтак Сангайлоўшчына (Сангойлаўшчына) у Слуцкім павеце Менскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 190.&lt;/ref&gt;.

На [[Лідзкі павет|гістарычнай Лідчыне]] існуе вёска [[Сангайлы]], на [[Віленскі павет (ВКЛ)|гістарычнай Віленшчыне]] — [[Сангелаўшчына]], на [[Ковенскі павет (ВКЛ)|гістарычнай Ковеншчыне]] — [[Сангайлішкі]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Суна (імя)|Суна]]
* [[Гайла (імя)|Гайла]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай сун}}
{{Імёны з асновай гайл}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>logjf86nt8ah6d2t73llr4i4kv1y57v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Юндзіла</title>
    <ns>0</ns>
    <id>265286</id>
    <revision>
      <id>2685993</id>
      <parentid>2685705</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:28:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17632" sha1="dccun0oo6yhxzd3ga2t4h7dk5qc5ce7" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Юндзіла
|лацінка          = Jundziła
|арыгінал         = Jundel
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Юнць|Jundt]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -л- (-l-)}}
|варыянт          = Юндзель, Юндзіл, Ёнтэль
|вытворныя        = [[Ундзіла]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Юндзіла''', '''Юндзіл''' (''Юндзель'', ''Ёнтэль'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Юндэль або Юнціла (Jundel, Juncila, Junzila&lt;ref&gt;Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DgdXAAAAcAAJ&amp;q=Juncila+Junzila#v=snippet&amp;q=Juncila%20Junzila&amp;f=false S. 58].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1971. [https://books.google.fr/books?id=vSXbDwAAQBAJ&amp;pg=PA356&amp;dq=jundt+jundel&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwid15W03u2BAxWQTKQEHe1aBbUQ6AF6BAgNEAI#v=onepage&amp;q=jundt%20jundel&amp;f=false S. 356].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Юнць|юнд- (юнт-)]] паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] junda 'маладосьць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 26.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], сьцьвярджае [[Беларуская мова|беларускае]] паходжаньне [[Ліцьвіны|літоўскіх]] імёнаў Юнда (Junda) і Юндзіл (Jundził) — ад юны 'малады' з даданьнем суфікса -да, адкуль гэтыя імёны запазычалі ў [[Летувіская мова|летувіскую мову]]&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 25.&lt;/ref&gt;.

Адзначалася гістарычнае бытаваньне ў Польшчы імёнаў Юнта / Юнда: ''Juntha'' / ''Iunda'' (1409 год), ''Juntha'' (1411 год), ''Iunta'' (1436 год), ''Iuntha'' (1444 год)&lt;ref&gt;Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 2. — Wrocław, 1968—1970. S. 501.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''потверженье на Юндилову державу'' (1440—1492 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 20.&lt;/ref&gt;; ''Niloliaus et Jundzilo germani Raczkowicz… Jundzilo'' (1463—1467 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 284—285.&lt;/ref&gt;; ''generoso Jundylo tenutario in Dvbycz'' (25 лістапада 1470 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 308.&lt;/ref&gt;; ''Nicolaus et Jondzylo Raczkowicz… Jvndzylo'' (29 траўня 1479 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 368, 370.&lt;/ref&gt;; ''servo domine Jvndylowa'' (1485 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 401.&lt;/ref&gt;; ''Юнъдилу'' (27 сакавіка, 23 лістапада і 14 сьнежня 1486 году; 17 сакавіка, 7 жніўня і 20 жніўня 1488 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 30, 38, 50, 58, 65, 68.&lt;/ref&gt;; ''тивун коневъскии и дубицкии, Миколаи Юнъдиловичъ'' (25 ліпеня 1495 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 113.&lt;/ref&gt;; ''пан Миколаи Юндилович… отец их панъ Юндило'' (2 сакавіка 1498 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 170.&lt;/ref&gt;; ''наместъникъ дубицкии и коневскии Миколаи Юнъдиловичъ'' (7 верасьня 1499 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 216.&lt;/ref&gt;; ''Mikołaj Jundziłowicz… Jan Jundziłowicz'' (1500 год)&lt;ref&gt;Dacewicz L. Antroponimia Białegostoku w XVII—XVIII wieku. — Białystok, 2001. S. 145.&lt;/ref&gt;; ''пана Миколая Юнъдиловича, кухмистра нашое великое кнегини'' (25 лістапада 1500 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 149—150.&lt;/ref&gt;; ''панъ Миколаи Юнъдиловичъ… з братьею своею, зъ Яном, а с Павлом… отецъ ихъ пан Юнъдило'' (25 ліпеня 1503 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 165—166.&lt;/ref&gt;; ''панъ Миколаи Юнъдиловичъ'' (12 чэрвеня 1505 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 57.&lt;/ref&gt;; ''generosus Nicolaus Jundzylowycz vexillifer terrestris Magni Ducatus Lythuanie, tenutariusque in Dubycze et Conyewa'' (4 кастрычніка 1511 году)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 200.&lt;/ref&gt;; ''Юндилъ Юрьевичъ'' (1524 год)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 8. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=J2dcAAAAcAAJ&amp;q=%D0%AE%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%AE%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D1%8A&amp;f=false С. 126—127].&lt;/ref&gt;; ''Воитех Юндилович'' (1524—1566 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 95.&lt;/ref&gt;; ''пан Миколаи и пан Воитехъ Шимковичи Юндилове'' (10 ліпеня 1535 году)&lt;ref&gt;Аляхновіч Р., Рыбчонак С., Шаланда А. Род Іллінічаў у Вялікім Княстве Літоўскім у ХV-ХVІ ст.: радавод, гербы, уладанні. — Мір, 2015. С. 311.&lt;/ref&gt;; ''Павел Юндилович'' (1537—1538 гады)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 88, 270.&lt;/ref&gt;; ''Małgorzata [[Будыла|Budziłówna]] Janowa Jundziłowiczowa… Józef Jundziło, Maciej i Mikołaj Jundziłowie'' (1541 год)&lt;ref&gt;Dacewicz L. Antroponimia Białegostoku w XVII—XVIII wieku. — Białystok, 2001. S. 91, 145.&lt;/ref&gt;; ''Малхер Ионъдылъ… Миколаи Ионъдылъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 152.&lt;/ref&gt;, ''Юрыи Юнъдилъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 245.&lt;/ref&gt;, ''Ганъна Юнъдиловъна, хоружына [[Эйшышкі|еишыская]]''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 260.&lt;/ref&gt; (1565 год); ''Миколай Павловичъ Юндилъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A+%D0%AE%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D1%8A%22#v=snippet&amp;q=%22%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%20%D0%AE%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D1%8A%22&amp;f=false С. 496].&lt;/ref&gt;, ''Андрей Матеевичъ Юндилъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A+%D0%AE%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D1%8A%22#v=snippet&amp;q=%22%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%20%D0%AE%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D1%8A%22&amp;f=false С. 497].&lt;/ref&gt;, ''Марко Юндиловичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%AE%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%AE%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 721].&lt;/ref&gt; (1567 год); ''Chrysostomus Alexandri Jundziel, Samuel Alexandri Jundziel'' (1628 год)&lt;ref&gt;Pansevič V. Vilniaus miestiečių išsimokslinimas XVII—XVIII a. — Kaunas, 2017. P. 173.&lt;/ref&gt;; ''Fruzyna Jontelewiczowna'' (1716 год)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/pasvalio_sant_1706-1729.html Pasvalio Šv. Jono Krikštytojo parapijos jungtuvių įrašai 1706—1729 m.], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Cnielewski z Jundziłowicz'' (1728 год)&lt;ref&gt;[https://sources.ruzhany.info/112_25a.html «Inwentarż Maiętnosci Rożaneÿ» 1728], НГАБ. Ф. 1928, воп. 1, спр. 208.&lt;/ref&gt;; ''Jundziłowicze… Jundziłowszczyzna'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Felicyan Jundziłł'' (4 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 111.&lt;/ref&gt;; ''Stephanus Jundzielewicz'' (22 лістапада 1772 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1769-1772.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1769—1772 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Vincentius Jundziłł'' (16 лютага 1787 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_mirties_1787.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1787 m. mirties įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Jacobus Jundzielewicz'' (9 лістапада 1796 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1795-1798.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1795—1798 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Dominik Jundziłło'' (1821 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Jundzi%C5%82%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Osowo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Katarzyna Judziłowicz'' (1840 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Judzi%C5%82owicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wawiórka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Юндзіла — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]]; меў сыноў Мікалая, Яна і Паўла, пачынальнік шляхецкага роду [[Юндзілы (род)|Юндзілаў]]
* Юндзіла [[Рак (імя)|Рачкавіч]] — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1463—1479 гадох
* Юндзіл Юр’евіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1524 годзе
* Фэліцыян Юндзіл — шляхціч [[Наваградзкае ваяводзтва|Наваградзкага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1765 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230249/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/618-shlyakhta-novogrudskogo-voevodstva-generalnyj-popis-1765 Шляхта Новогрудского воеводства. Генеральный попис 1765], Архіў гісторыка Анішчанкі, 18 красавіка 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Барталамей, Бэнэдыкт, Вінцэнт, Дамінік, Даніэль, Ёсіф, Ігнаці, Людвік, Юры, Марцін, Мацей, Міхал, Сымон, Станіслаў, Стэфан, Тадэвуш, Якуб і Ян Юндзілы — шляхцічы [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]] XVIII стагодзьдзя&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Лидского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2013. С. 194.&lt;/ref&gt;
* Антон Юндзілоўскі — шляхціч [[Аршанскі павет|Аршанскага павету]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Оршанского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2015.&lt;/ref&gt;
* Грышка, Дзяніс і Габрусь Юндзіловічы — жыхары вёскі [[Скробава|Скробава Дольнага]] ([[Наваградзкае ваяводзтва]]), якія ўпамінаюцца ў 1782 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230459/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/446-skrobov-dolnyj-1782g-inventar-v-novogrudskom-voevodsvte-2 Скробов Дольный 1782 г. инвентарь в Новогрудском воеводстве], Архіў гісторыка Анішчанкі, 21 студзеня 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Канстантын Юндзель — каталік з ваколіцаў [[Вількамір]]у, паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №902 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004358791?page=22&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 14422].&lt;/ref&gt;
* Канстантын Юндзіл (1910—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Слонім]]у, які трапіў у нямецкі палон у [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;[https://db.zhnivo.com/by/belarus-genealogical-databases/ Военнопл. kgb.by], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300373091/ Юндил Константин Васильевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

Юндзілы (Jundziłł) гербу [[Лебедзь (герб)|Лебедзь]] — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды з [[Гадуцішкі|Гадуцішкаў]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 99.&lt;/ref&gt; і [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 301.&lt;/ref&gt;.

Юндзілы-Рылы — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/r/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Р], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Юндзіл (Jundzill) і Юндзіловіч (Jundzillowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

На 1905 год існавалі вёска і выселак Юндзілаўшчына ў Ваўкавыскім павеце Гарадзенскай губэрні&lt;ref&gt;Указатель населенным местностям Гродненской губернии, с относящимися к ним необходимыми сведениями. — Гродна, 1905. С. 179.&lt;/ref&gt;.

На [[Слонімскі павет|гістарычнай Слонімшчыне]] існуе вёска [[Юндзілы]], на [[Браслаўскі павет|гістарычнай Браслаўшчыне]] — [[Юндзялова]], на [[Полацкае ваяводзтва|гістарычнай Полаччыне]] — [[Юндзілаўка]], на [[Лідзкі павет|гістарычнай Лідчыне]] — [[Юндзілішкі]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Юнць]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Германскія імёны на -іла}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>dccun0oo6yhxzd3ga2t4h7dk5qc5ce7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686001</id>
      <parentid>2685993</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:06:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2686001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17899" sha1="gvih168xzzhwwtvk1u71vjwv6vynw1a" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Юндзіла
|лацінка          = Jundziła
|арыгінал         = Jundel
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Юнць|Jundt]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -л- (-l-)}}
|варыянт          = Юндзель, Юндзіл, Ёнтэль
|вытворныя        = [[Ундзіла]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Юндзіла''', '''Юндзіл''' (''Юндзель'', ''Ёнтэль'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Юндэль або Юнціла (Jundel, Juncila, Junzila&lt;ref&gt;Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DgdXAAAAcAAJ&amp;q=Juncila+Junzila#v=snippet&amp;q=Juncila%20Junzila&amp;f=false S. 58].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1971. [https://books.google.fr/books?id=vSXbDwAAQBAJ&amp;pg=PA356&amp;dq=jundt+jundel&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwid15W03u2BAxWQTKQEHe1aBbUQ6AF6BAgNEAI#v=onepage&amp;q=jundt%20jundel&amp;f=false S. 356].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Юнць|юнд- (юнт-)]] паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] junda 'маладосьць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 26.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], сьцьвярджае [[Беларуская мова|беларускае]] паходжаньне [[Ліцьвіны|літоўскіх]] імёнаў Юнда (Junda) і Юндзіл (Jundził) — ад юны 'малады' з даданьнем суфікса -да, адкуль гэтыя імёны запазычалі ў [[Летувіская мова|летувіскую мову]]&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 25.&lt;/ref&gt;.

Адзначалася гістарычнае бытаваньне ў Польшчы імёнаў Юнта / Юнда: ''Juntha'' / ''Iunda'' (1409 год), ''Juntha'' (1411 год), ''Iunta'' (1436 год), ''Iuntha'' (1444 год)&lt;ref&gt;Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 2. — Wrocław, 1968—1970. S. 501.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''потверженье на Юндилову державу'' (1440—1492 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 20.&lt;/ref&gt;; ''Niloliaus et Jundzilo germani Raczkowicz… Jundzilo'' (1463—1467 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 284—285.&lt;/ref&gt;; ''generoso Jundylo tenutario in Dvbycz'' (25 лістапада 1470 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 308.&lt;/ref&gt;; ''Nicolaus et Jondzylo Raczkowicz… Jvndzylo'' (29 траўня 1479 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 368, 370.&lt;/ref&gt;; ''servo domine Jvndylowa'' (1485 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 401.&lt;/ref&gt;; ''Юнъдилу'' (27 сакавіка, 23 лістапада і 14 сьнежня 1486 году; 17 сакавіка, 7 жніўня і 20 жніўня 1488 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 30, 38, 50, 58, 65, 68.&lt;/ref&gt;; ''тивун коневъскии и дубицкии, Миколаи Юнъдиловичъ'' (25 ліпеня 1495 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 113.&lt;/ref&gt;; ''пан Миколаи Юндилович… отец их панъ Юндило'' (2 сакавіка 1498 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 170.&lt;/ref&gt;; ''наместъникъ дубицкии и коневскии Миколаи Юнъдиловичъ'' (7 верасьня 1499 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 216.&lt;/ref&gt;; ''Mikołaj Jundziłowicz… Jan Jundziłowicz'' (1500 год)&lt;ref&gt;Dacewicz L. Antroponimia Białegostoku w XVII—XVIII wieku. — Białystok, 2001. S. 145.&lt;/ref&gt;; ''пана Миколая Юнъдиловича, кухмистра нашое великое кнегини'' (25 лістапада 1500 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 149—150.&lt;/ref&gt;; ''панъ Миколаи Юнъдиловичъ… з братьею своею, зъ Яном, а с Павлом… отецъ ихъ пан Юнъдило'' (25 ліпеня 1503 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 165—166.&lt;/ref&gt;; ''панъ Миколаи Юнъдиловичъ'' (12 чэрвеня 1505 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 57.&lt;/ref&gt;; ''generosus Nicolaus Jundzylowycz vexillifer terrestris Magni Ducatus Lythuanie, tenutariusque in Dubycze et Conyewa'' (4 кастрычніка 1511 году)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 200.&lt;/ref&gt;; ''Юндилъ Юрьевичъ'' (1524 год)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 8. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=J2dcAAAAcAAJ&amp;q=%D0%AE%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%AE%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D1%8A&amp;f=false С. 126—127].&lt;/ref&gt;; ''Воитех Юндилович'' (1524—1566 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 95.&lt;/ref&gt;; ''пан Миколаи и пан Воитехъ Шимковичи Юндилове'' (10 ліпеня 1535 году)&lt;ref&gt;Аляхновіч Р., Рыбчонак С., Шаланда А. Род Іллінічаў у Вялікім Княстве Літоўскім у ХV-ХVІ ст.: радавод, гербы, уладанні. — Мір, 2015. С. 311.&lt;/ref&gt;; ''Павел Юндилович'' (1537—1538 гады)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 88, 270.&lt;/ref&gt;; ''Małgorzata [[Будыла|Budziłówna]] Janowa Jundziłowiczowa… Józef Jundziło, Maciej i Mikołaj Jundziłowie'' (1541 год)&lt;ref&gt;Dacewicz L. Antroponimia Białegostoku w XVII—XVIII wieku. — Białystok, 2001. S. 91, 145.&lt;/ref&gt;; ''Малхер Ионъдылъ… Миколаи Ионъдылъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 152.&lt;/ref&gt;, ''Юрыи Юнъдилъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 245.&lt;/ref&gt;, ''Ганъна Юнъдиловъна, хоружына [[Эйшышкі|еишыская]]''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 260.&lt;/ref&gt; (1565 год); ''Миколай Павловичъ Юндилъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A+%D0%AE%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D1%8A%22#v=snippet&amp;q=%22%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%20%D0%AE%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D1%8A%22&amp;f=false С. 496].&lt;/ref&gt;, ''Андрей Матеевичъ Юндилъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A+%D0%AE%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D1%8A%22#v=snippet&amp;q=%22%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%20%D0%AE%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D1%8A%22&amp;f=false С. 497].&lt;/ref&gt;, ''Марко Юндиловичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%AE%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%AE%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 721].&lt;/ref&gt; (1567 год); ''Chrysostomus Alexandri Jundziel, Samuel Alexandri Jundziel'' (1628 год)&lt;ref&gt;Pansevič V. Vilniaus miestiečių išsimokslinimas XVII—XVIII a. — Kaunas, 2017. P. 173.&lt;/ref&gt;; ''Fruzyna Jontelewiczowna'' (1716 год)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/pasvalio_sant_1706-1729.html Pasvalio Šv. Jono Krikštytojo parapijos jungtuvių įrašai 1706—1729 m.], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Cnielewski z Jundziłowicz'' (1728 год)&lt;ref&gt;[https://sources.ruzhany.info/112_25a.html «Inwentarż Maiętnosci Rożaneÿ» 1728], НГАБ. Ф. 1928, воп. 1, спр. 208.&lt;/ref&gt;; ''Jundziłowicze… Jundziłowszczyzna'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Felicyan Jundziłł'' (4 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 111.&lt;/ref&gt;; ''Stephanus Jundzielewicz'' (22 лістапада 1772 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1769-1772.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1769—1772 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Vincentius Jundziłł'' (16 лютага 1787 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_mirties_1787.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1787 m. mirties įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Jacobus Jundzielewicz'' (9 лістапада 1796 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1795-1798.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1795—1798 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Dominik Jundziłło'' (1821 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Jundzi%C5%82%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Osowo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Katarzyna Judziłowicz'' (1840 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Judzi%C5%82owicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wawiórka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Юндзіла — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]]; меў сыноў Мікалая, Яна і Паўла, пачынальнік шляхецкага роду [[Юндзілы (род)|Юндзілаў]]
* Юндзіла [[Рак (імя)|Рачкавіч]] — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1463—1479 гадох
* Юндзіл Юр’евіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1524 годзе
* Фэліцыян Юндзіл — шляхціч [[Наваградзкае ваяводзтва|Наваградзкага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1765 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230249/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/618-shlyakhta-novogrudskogo-voevodstva-generalnyj-popis-1765 Шляхта Новогрудского воеводства. Генеральный попис 1765], Архіў гісторыка Анішчанкі, 18 красавіка 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Барталамей, Бэнэдыкт, Вінцэнт, Дамінік, Даніэль, Ёсіф, Ігнаці, Людвік, Юры, Марцін, Мацей, Міхал, Сымон, Станіслаў, Стэфан, Тадэвуш, Якуб і Ян Юндзілы — шляхцічы [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]] XVIII стагодзьдзя&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Лидского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2013. С. 194.&lt;/ref&gt;
* Антон Юндзілоўскі — шляхціч [[Аршанскі павет|Аршанскага павету]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Оршанского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2015.&lt;/ref&gt;
* Грышка, Дзяніс і Габрусь Юндзіловічы — жыхары вёскі [[Скробава|Скробава Дольнага]] ([[Наваградзкае ваяводзтва]]), якія ўпамінаюцца ў 1782 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230459/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/446-skrobov-dolnyj-1782g-inventar-v-novogrudskom-voevodsvte-2 Скробов Дольный 1782 г. инвентарь в Новогрудском воеводстве], Архіў гісторыка Анішчанкі, 21 студзеня 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Канстантын Юндзель — каталік з ваколіцаў [[Вількамір]]у, паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №902 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004358791?page=22&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 14422].&lt;/ref&gt;
* Канстантын Юндзіл (1910—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Слонім]]у, які трапіў у нямецкі палон у [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;[https://db.zhnivo.com/by/belarus-genealogical-databases/ Военнопл. kgb.by], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300373091/ Юндил Константин Васильевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

Юндзілы — шляхецкі род [[Слонімскі павет|Слонімскага павету]] на 1798 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Слонимского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2012.&lt;/ref&gt;.

Юндзілы (Jundziłł) гербу [[Лебедзь (герб)|Лебедзь]] — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды з [[Гадуцішкі|Гадуцішкаў]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 99.&lt;/ref&gt; і [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 301.&lt;/ref&gt;.

Юндзілы-Рылы — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/r/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Р], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Юндзіл (Jundzill) і Юндзіловіч (Jundzillowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

На 1905 год існавалі вёска і выселак Юндзілаўшчына ў Ваўкавыскім павеце Гарадзенскай губэрні&lt;ref&gt;Указатель населенным местностям Гродненской губернии, с относящимися к ним необходимыми сведениями. — Гродна, 1905. С. 179.&lt;/ref&gt;.

На [[Слонімскі павет|гістарычнай Слонімшчыне]] існуе вёска [[Юндзілы]], на [[Браслаўскі павет|гістарычнай Браслаўшчыне]] — [[Юндзялова]], на [[Полацкае ваяводзтва|гістарычнай Полаччыне]] — [[Юндзілаўка]], на [[Лідзкі павет|гістарычнай Лідчыне]] — [[Юндзілішкі]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Юнць]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Германскія імёны на -іла}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>gvih168xzzhwwtvk1u71vjwv6vynw1a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686183</id>
      <parentid>2686001</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:50:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <origin>2686183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17845" sha1="lmf5ln60eaixpdw5ql7i5ud24bu8yiw" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Юндзіла
|лацінка          = Jundziła
|арыгінал         = Jundel
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Юнць|Jundt]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -л- (-l-)}}
|варыянт          = Юндзель, Юндзіл, Ёнтэль
|вытворныя        = [[Ундзіла]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Юндзіла''', '''Юндзіл''' (''Юндзель'', ''Ёнтэль'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Юндэль або Юнціла (Jundel, Juncila, Junzila&lt;ref&gt;Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DgdXAAAAcAAJ&amp;q=Juncila+Junzila#v=snippet&amp;q=Juncila%20Junzila&amp;f=false S. 58].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1971. [https://books.google.fr/books?id=vSXbDwAAQBAJ&amp;pg=PA356&amp;dq=jundt+jundel&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwid15W03u2BAxWQTKQEHe1aBbUQ6AF6BAgNEAI#v=onepage&amp;q=jundt%20jundel&amp;f=false S. 356].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Юнць|юнд- (юнт-)]] паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] junda 'маладосьць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 26.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], сьцьвярджае [[Беларуская мова|беларускае]] паходжаньне [[Ліцьвіны|літоўскіх]] імёнаў Юнда (Junda) і Юндзіл (Jundził) — ад юны 'малады' з даданьнем суфікса -да, адкуль гэтыя імёны запазычалі ў [[Летувіская мова|летувіскую мову]]&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 25.&lt;/ref&gt;.

Адзначалася гістарычнае бытаваньне ў Польшчы імёнаў Юнта / Юнда: ''Juntha'' / ''Iunda'' (1409 год), ''Juntha'' (1411 год), ''Iunta'' (1436 год), ''Iuntha'' (1444 год)&lt;ref&gt;Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 2. — Wrocław, 1968—1970. S. 501.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''потверженье на Юндилову державу'' (1440—1492 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 20.&lt;/ref&gt;; ''Niloliaus et Jundzilo germani Raczkowicz… Jundzilo'' (1463—1467 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 284—285.&lt;/ref&gt;; ''generoso Jundylo tenutario in Dvbycz'' (25 лістапада 1470 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 308.&lt;/ref&gt;; ''Nicolaus et Jondzylo Raczkowicz… Jvndzylo'' (29 траўня 1479 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 368, 370.&lt;/ref&gt;; ''servo domine Jvndylowa'' (1485 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 401.&lt;/ref&gt;; ''Юнъдилу'' (27 сакавіка, 23 лістапада і 14 сьнежня 1486 году; 17 сакавіка, 7 жніўня і 20 жніўня 1488 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 30, 38, 50, 58, 65, 68.&lt;/ref&gt;; ''тивун коневъскии и дубицкии, Миколаи Юнъдиловичъ'' (25 ліпеня 1495 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 113.&lt;/ref&gt;; ''пан Миколаи Юндилович… отец их панъ Юндило'' (2 сакавіка 1498 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 170.&lt;/ref&gt;; ''наместъникъ дубицкии и коневскии Миколаи Юнъдиловичъ'' (7 верасьня 1499 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 216.&lt;/ref&gt;; ''Mikołaj Jundziłowicz… Jan Jundziłowicz'' (1500 год)&lt;ref&gt;Dacewicz L. Antroponimia Białegostoku w XVII—XVIII wieku. — Białystok, 2001. S. 145.&lt;/ref&gt;; ''пана Миколая Юнъдиловича, кухмистра нашое великое кнегини'' (25 лістапада 1500 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 149—150.&lt;/ref&gt;; ''панъ Миколаи Юнъдиловичъ… з братьею своею, зъ Яном, а с Павлом… отецъ ихъ пан Юнъдило'' (25 ліпеня 1503 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 165—166.&lt;/ref&gt;; ''панъ Миколаи Юнъдиловичъ'' (12 чэрвеня 1505 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 57.&lt;/ref&gt;; ''generosus Nicolaus Jundzylowycz vexillifer terrestris Magni Ducatus Lythuanie, tenutariusque in Dubycze et Conyewa'' (4 кастрычніка 1511 году)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 200.&lt;/ref&gt;; ''Юндилъ Юрьевичъ'' (1524 год)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 8. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=J2dcAAAAcAAJ&amp;q=%D0%AE%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%AE%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D1%8A&amp;f=false С. 126—127].&lt;/ref&gt;; ''Воитех Юндилович'' (1524—1566 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 95.&lt;/ref&gt;; ''пан Миколаи и пан Воитехъ Шимковичи Юндилове'' (10 ліпеня 1535 году)&lt;ref&gt;Аляхновіч Р., Рыбчонак С., Шаланда А. Род Іллінічаў у Вялікім Княстве Літоўскім у ХV-ХVІ ст.: радавод, гербы, уладанні. — Мір, 2015. С. 311.&lt;/ref&gt;; ''Павел Юндилович'' (1537—1538 гады)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 88, 270.&lt;/ref&gt;; ''Małgorzata [[Будыла|Budziłówna]] Janowa Jundziłowiczowa… Józef Jundziło, Maciej i Mikołaj Jundziłowie'' (1541 год)&lt;ref&gt;Dacewicz L. Antroponimia Białegostoku w XVII—XVIII wieku. — Białystok, 2001. S. 91, 145.&lt;/ref&gt;; ''Малхер Ионъдылъ… Миколаи Ионъдылъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 152.&lt;/ref&gt;, ''Юрыи Юнъдилъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 245.&lt;/ref&gt;, ''Ганъна Юнъдиловъна, хоружына [[Эйшышкі|еишыская]]''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 260.&lt;/ref&gt; (1565 год); ''Миколай Павловичъ Юндилъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A+%D0%AE%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D1%8A%22#v=snippet&amp;q=%22%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%20%D0%AE%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D1%8A%22&amp;f=false С. 496].&lt;/ref&gt;, ''Андрей Матеевичъ Юндилъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A+%D0%AE%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D1%8A%22#v=snippet&amp;q=%22%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%20%D0%AE%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D1%8A%22&amp;f=false С. 497].&lt;/ref&gt;, ''Марко Юндиловичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%AE%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%AE%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 721].&lt;/ref&gt; (1567 год); ''Chrysostomus Alexandri Jundziel, Samuel Alexandri Jundziel'' (1628 год)&lt;ref&gt;Pansevič V. Vilniaus miestiečių išsimokslinimas XVII—XVIII a. — Kaunas, 2017. P. 173.&lt;/ref&gt;; ''Fruzyna Jontelewiczowna'' (1716 год)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/pasvalio_sant_1706-1729.html Pasvalio Šv. Jono Krikštytojo parapijos jungtuvių įrašai 1706—1729 m.], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Cnielewski z Jundziłowicz'' (1728 год)&lt;ref&gt;[https://sources.ruzhany.info/112_25a.html «Inwentarż Maiętnosci Rożaneÿ» 1728], НГАБ. Ф. 1928, воп. 1, спр. 208.&lt;/ref&gt;; ''Jundziłowicze… Jundziłowszczyzna'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Felicyan Jundziłł'' (4 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 111.&lt;/ref&gt;; ''Stephanus Jundzielewicz'' (22 лістапада 1772 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1769-1772.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1769—1772 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Vincentius Jundziłł'' (16 лютага 1787 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_mirties_1787.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1787 m. mirties įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Jacobus Jundzielewicz'' (9 лістапада 1796 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1795-1798.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1795—1798 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Dominik Jundziłło'' (1821 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Jundzi%C5%82%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Osowo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Katarzyna Judziłowicz'' (1840 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Judzi%C5%82owicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wawiórka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Юндзіла — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]]; меў сыноў Мікалая, Яна і Паўла, пачынальнік шляхецкага роду [[Юндзілы (род)|Юндзілаў]]
* Юндзіла [[Рак (імя)|Рачкавіч]] — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1463—1479 гадох
* Юндзіл Юр’евіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1524 годзе
* Фэліцыян Юндзіл — шляхціч [[Наваградзкае ваяводзтва|Наваградзкага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1765 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230249/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/618-shlyakhta-novogrudskogo-voevodstva-generalnyj-popis-1765 Шляхта Новогрудского воеводства. Генеральный попис 1765], Архіў гісторыка Анішчанкі, 18 красавіка 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Барталамей, Бэнэдыкт, Вінцэнт, Дамінік, Даніэль, Ёсіф, Ігнаці, Людвік, Юры, Марцін, Мацей, Міхал, Сымон, Станіслаў, Стэфан, Тадэвуш, Якуб і Ян Юндзілы — шляхцічы [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]] XVIII стагодзьдзя&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Лидского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2013. С. 194.&lt;/ref&gt;
* Антон Юндзілоўскі — шляхціч [[Аршанскі павет|Аршанскага павету]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Оршанского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2015.&lt;/ref&gt;
* Грышка, Дзяніс і Габрусь Юндзіловічы — жыхары вёскі [[Скробава|Скробава Дольнага]] ([[Наваградзкае ваяводзтва]]), якія ўпамінаюцца ў 1782 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230459/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/446-skrobov-dolnyj-1782g-inventar-v-novogrudskom-voevodsvte-2 Скробов Дольный 1782 г. инвентарь в Новогрудском воеводстве], Архіў гісторыка Анішчанкі, 21 студзеня 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Канстантын Юндзель — каталік з ваколіцаў [[Вількамір]]у, паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №902 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004358791?page=22&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 14422].&lt;/ref&gt;
* Канстантын Юндзіл (1910—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Слонім]]у, які трапіў у нямецкі палон у [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;[https://db.zhnivo.com/by/belarus-genealogical-databases/ Военнопл. kgb.by], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300373091/ Юндил Константин Васильевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

Юндзілы — шляхецкі род [[Слонімскі павет|Слонімскага павету]] на 1798 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Слонимского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2012.&lt;/ref&gt;.

Юндзілы (Jundziłł) гербу [[Лебедзь (герб)|Лебедзь]] — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды з [[Гадуцішкі|Гадуцішкаў]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 99.&lt;/ref&gt; і [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 301.&lt;/ref&gt;.

Юндзілы-Рылы — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/r/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Р], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Юндзіл (Jundzill) і Юндзіловіч (Jundzillowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

На 1905 год існавалі вёска і выселак Юндзілаўшчына ў Ваўкавыскім павеце Гарадзенскай губэрні&lt;ref&gt;Указатель населенным местностям Гродненской губернии, с относящимися к ним необходимыми сведениями. — Гродна, 1905. С. 179.&lt;/ref&gt;.

На [[Слонімскі павет|гістарычнай Слонімшчыне]] існуе вёска [[Юндзілы]], на [[Браслаўскі павет|гістарычнай Браслаўшчыне]] — [[Юндзялова]], на [[Полацкае ваяводзтва|гістарычнай Полаччыне]] — [[Юндзілаўка]], на [[Лідзкі павет|гістарычнай Лідчыне]] — [[Юндзілішкі]].

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Германскія імёны на -іла}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>lmf5ln60eaixpdw5ql7i5ud24bu8yiw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Доўнар (імя)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>265323</id>
    <revision>
      <id>2686190</id>
      <parentid>2685925</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:54:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <origin>2686190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29628" sha1="sfojwp3jjcs0qgl0klmtcs6cmiyk1ev" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Доўнар
|лацінка          = Doŭnar
|арыгінал         = Douwner &lt;br&gt; Dæghnar
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Даўга|Davo]] + [[Нор (імя)|Nero]] &lt;br&gt; [[Дака (імя)|Dago]] + Nero
|варыянт          = Доўнэр, Дагнар, Дэўнэр, Даўнар, Даўняр, Дагнер, Даўгнар, Дохнар, Долнар, Данар
|вытворныя        = [[Данар]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Доўнар''' (''Доўнэр'', ''Дэўнэр'', ''Даўнар'', ''Дэўнар''), '''Дагнар''' (''Дагнер'', ''Даўгнар'', ''Дохнар'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго [[Доўнар|прозьвішча]].

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Дагнар (Dæghnar, Dagnar&lt;ref&gt;Kruken K., Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Det Norske Samlaget, 1995.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nordicnames.de/wiki/Dagnar Dagnar], Nordic Names&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Sveriges medeltida personnamn. Hft. 4. — Uppsala, 1974. S. 581.&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Даўга|-даў(г)-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]], [[Даўгер]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'&lt;ref&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Дака (імя)|-даг- (-дак-, -таг-)]]&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 20.&lt;/ref&gt; (у германскіх мовах адзначаецца магчымасьць пераходу Dagh &gt; Daw&lt;ref&gt;Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=CklczPR-UuAC&amp;q=Dagh+Daw#v=snippet&amp;q=Dagh%20Daw&amp;f=false S. 17].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 183.&lt;/ref&gt;), а аснова [[Нор (імя)|-нар- (-нор-)]] (імёны ліцьвінаў [[Нарэла]], [[Нарвід]], [[Нарымонт (імя)|Нарымунт]]; германскія імёны Narelo, Norvid, Normunt) — ад гоцкага nasjan 'захоўваць, ратаваць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] -neri 'уратаваньне, утрыманьне'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 187.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Доўнар азначае «захаваная здольнасьць»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 24.&lt;/ref&gt;. Апроч таго, адзначалася старажытнае германскае імя *[[Данар|Dannarius]]&lt;ref&gt;[https://celtiberia.net/es/biblioteca/?id=1670&amp;cadena=Mara Antroponimia Altomedieval en Galicia (4ª Ed.)], Celtiberia.net — Prehistoria, Protohistoria e Historia antigua&lt;/ref&gt;, а таксама [[Ангельская мова|ангельскае]] прозьвішча Downer (Downar, Douner), вядомае з 1327 году&lt;ref&gt;The Oxford Dictionary of Family Names in Britain and Ireland. Vol. 1. — Oxford University Press, 2016. [https://www.google.by/books/edition/The_Oxford_Dictionary_of_Family_Names_in/0AyDDQAAQBAJ?hl=ru&amp;gbpv=1&amp;dq=downer+name&amp;pg=PA759&amp;printsec=frontcover P. 759].&lt;/ref&gt;. Германскае імя Douwner адзначалася
ў [[Быдгашч]]ы&lt;ref&gt;Duszyński-Karabasz H. Die Familiennamen deutscher Herkunft in dem Beerdigungsbuch der Erwachsenen des Kommunalfriedhofs in der Kcyńska- Strasse in Bydgoszcz (Jahre 1925—1935) // Name and Naming: Proceedings of the Fourth International Conference on Onomastics «Name and Naming» Sacred and Profane in Onomastics, Baia Mare, September 5—7, 2017. S. 122.&lt;/ref&gt;. У [[Прусія|Прусіі]] бытавала прозьвішча Degner&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DEGNER&amp;ofb=pobethen&amp;modus=&amp;lang=de DEGNER (Ortsfamilienbuch Pobethen)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;, гэтае ж прозьвішча адзначалася ў [[Памор’е|Памор’і]]&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DEGNER&amp;ofb=buetow&amp;modus=&amp;lang=de DEGNER (Familiendatenbank Landgemeinden nördlich von Bütow/Pommern)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;.

Варыянт імя ў гістарычных крыніцах: ''у [[Дарсунішкі|Дорсунишках]] Довнару земля [[Ярг|Яркгова]]'' (7 лістапада 1442 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 68.&lt;/ref&gt;; ''[[Радзівіл (імя)|Радивилу]] пять чоловековъ, на имя: [[Індрых|Индрих]] а [[Вайніла|Воинило]], Пилип, Довнар, Кровъсикало'' (9 лістапада 1449 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 65.&lt;/ref&gt;; ''homines septem equorum pabulatores alias conyvchi… Downar'' (29 лютага 1476 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 351—352.&lt;/ref&gt;; ''в [[Кернаў|Керновскомъ]] повете землицы, што держал Довнар а Бутко'' (28 ліпеня 1494 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 104.&lt;/ref&gt;; ''homines… Daunor Stankonem Rynykowicz'' (3 чэрвеня 1511 году)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 128.&lt;/ref&gt;; ''homines nostros districtus [[Мерач|Merecensis]]… Mikitam Downarowicza'' (16 жніўня 1511 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|11к}} P. 99.&lt;/ref&gt;; ''чоловеков тяглых у волости [[Дарсунішкі|Дорсунишскои]]… Довнаровичи'' (26 студзеня 1516 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 179.&lt;/ref&gt;; ''Юхна Довнарович… Брат его Андреи Довнарович… Ян Довнарович'' (29 жніўня 1524 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 11.&lt;/ref&gt;; ''Ян Довнаровичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 68.&lt;/ref&gt;, ''Миколаи Довнаровичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 75.&lt;/ref&gt;, ''Довняр Янъковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 76.&lt;/ref&gt;, ''Воитко Довнаровичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 77.&lt;/ref&gt;, ''Довнар Визборовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 83.&lt;/ref&gt;, ''Павелъ Довнаровичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 85.&lt;/ref&gt;, ''Бутримъ Довнаровичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 95.&lt;/ref&gt;, ''Довнаръ Пиктевичъ'', ''Юри Довнаровичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 160.&lt;/ref&gt;, ''Миколаи Довнаровичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 162.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''Субоч Довнарович'' (1 ліпеня 1542 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 14.&lt;/ref&gt;; ''з Дохънора… село Дохнаро'' (1552 год)&lt;ref&gt;Полоцкая ревизия 1552 года. — Москва, 1905. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=zybrAAAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D1%85%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D1%85%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE&amp;f=false С. 6, 122].&lt;/ref&gt;; ''Janucz Downarewycz… Janko, Woyczyuk Downarewyczey'' (1552—1555 гады)&lt;ref&gt;Писцовая книга Пинского и Клецкого княжеств, составленная Пинским старостою Станиславом Хвальчевским в 1552—1555 г. — Вильна, 1884. С. 497—498.&lt;/ref&gt;; ''села Довнаровичовъ'' (1554 год)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 8. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=J2dcAAAAcAAJ&amp;q=%40%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&amp;q=%40%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 42—43].&lt;/ref&gt;; ''miasto [[Гонядзь|Goniądz]]… Downary'' (1571 год)&lt;ref&gt;Jabłonowski A. Podlasie. — Warszawa, 1908. S. 177.&lt;/ref&gt;; ''панъ Крыштофъ Довнаровичъ'' (18 студзеня 1635 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 24. — Витебск, 1893. С. 233.&lt;/ref&gt;; ''ze wsi Dawnarowicz'' (2 кастрычніка 1636 году)&lt;ref&gt;Тяжбы литовских крестьян и жителей местечек с управителями имений: сборник документов. Ч. 1. — Вильнюс, 1959. С. 100.&lt;/ref&gt;; ''Żdan Downar'' (30 чэрвеня 1652 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 25. — Вильна, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=IOYDAAAAYAAJ&amp;q=Downar#v=snippet&amp;q=Downar&amp;f=false С. 359, 372].&lt;/ref&gt;; ''Хриштоп Александров сын Долнар'' (1655 год)&lt;ref&gt;Памятники истории Восточной Европы. Источники 15-17 вв. Том 4. (Monumena Historica Res Gestas Europae Orientalis Illustrantia). Крестоприводная книга шляхты Великого княжества Литовского 1655 г. — Москва — Варшава, 1999. [https://books.google.by/books?id=MoAdAQAAMAAJ&amp;q=%22%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%B0%D1%80%22&amp;dq=%22%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%B0%D1%80%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjevIOym9X_AhVkgP0HHYijDpYQ6AF6BAgJEAI С. 58].&lt;/ref&gt;; ''ur. Wojciecha Piotrowicza Downarowicza, Jana Ławrynowicza, Mikolaja Krzysztofowicza, Jakuba Misiewicza, Wojciecha Maciejewicza, Jana Stanisławowicza, Eliasza Janowicza, Daniela Mikołajewicza, Piotra Jurewicza Downarowiczów'' (30 жніўня 1656 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|131к}} S. 146.&lt;/ref&gt;; ''Jm. pan Zacharyjasz Downarowicz'' (1667 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo mścisławskie 1667 r. — Warszawa, 2008. S. 24.&lt;/ref&gt;; ''Elias Downarowicz (al. Donaroviz)'' (7 лістапада 1669 году)&lt;ref&gt;Fejér J. Defuncti secundi saeculi Societatis Jesu. 1641—1740. Vol. 2: D—H. — Roma, 1986. P. 53.&lt;/ref&gt;; ''Stephanus Dolnar'' (6 студзеня 1724 году)&lt;ref&gt;Fejér J. Defuncti secundi saeculi Societatis Jesu. 1641—1740. Vol. 2: D—H. — Roma, 1986. P. 47.&lt;/ref&gt;; ''frater Iosephus Dołnar, laicus professus, obiit [[Івянец|Ivenecii]]'' (1732 год)&lt;ref&gt;Memoriale Fratrum Minorum Conventualium Vilnensium (1702—1832). — Vilnae, 2020. P. 122.&lt;/ref&gt;; ''Jerzy Lubicz Dołwnar'' (5 лютага 1742 году&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 68.&lt;/ref&gt;, 6 лютага 1764 году&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 163.&lt;/ref&gt;); ''Cas. Dewnerowicz Viln., Jos. Dewnerowicz Viln.'' (1742 год)&lt;ref&gt;Pansevič V. Vilniaus miestiečių išsimokslinimas XVII—XVIII a. — Kaunas, 2017. P. 171.&lt;/ref&gt;; ''Downary… Dawnary… Dołnary'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Matheo Dołnarowicz'' (1756 год)&lt;ref&gt;Sinkevičiūtė D. Dėl lietuvių dvikamienių asmenvardžių kamieno «dal-» atsiradimo // Baltistica. T. 45, Nr. 2 (2010). P. 329.&lt;/ref&gt;; ''Downarowicz Elias, [[Русіны|Rutenus]]'' (1768 год)&lt;ref&gt;Litvanicarum Societatis Jesu historiarum provincialium pars prima, auctore Stanislao Rostowski, ex eadem societate et provincia sacerdote. — Vilnae, 1768. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=1zs4sCiO4zQC&amp;q=Downarowicz#v=snippet&amp;q=Downarowicz&amp;f=false P. 446].&lt;/ref&gt;; ''Marianna Dawnorowicz'' (1776 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;exac=1&amp;search_lastname=Dawnorowicz&amp;search_lastname2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;bdm=B&amp;rpp1=&amp;ordertable= Bobty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Anna Downerowa'' (1874 год)&lt;ref&gt;[https://oldpomnik.by/2017/08/09/anna-downerowa-anna-dovnerova/ Anna Downerowa (Анна Довнер)], Старые памятники в Слуцке&lt;/ref&gt;; ''Stanislaw Downer'' (29 студзеня 1892 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 72.&lt;/ref&gt;; ''Antonina Dewnarowicz'' (XIX ст.)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 71.&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Доўнар — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў 1442 годзе; пачынальнік шляхецкага роду [[Доўнары|Доўнараў]] гербаў [[Навіна (герб)|Навіна]] і [[Пабог]]
* Ян Доўнаравіч — [[Рудаміна|рудамінскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Мікалай Доўнаравіч — [[Тавяны|тавянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Войтка Доўнаравіч — [[Шайвяны|шайвянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Доўнар [[Вісбар|Візбаравіч]] — [[Ковенскі павет (ВКЛ)|ковенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Павал Доўнаравіч — [[Жыжмары|жыжмарскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* [[Бутрым]] Доўнаравіч — [[Горадня|гарадзенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Доўнар Пікцевіч і Юры Доўнаравіч — [[Вялёна|вялёнскія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Мікалай Доўнаравіч — [[Расены|расенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Балтрамей і Мікалай Янавічы Даўнаровічы — расенскія [[зямяне]], якія ўпамінаюцца ў 1590 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 2. ― Вильна, 1903. С. 116.&lt;/ref&gt;
* Самуэль Даўнаровіч — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], мечнік [[Старадубскі павет|старадубскі]] ў 1744 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 260.&lt;/ref&gt;
* Міхал Даўнаровіч — жыхар [[Смаленск]]у на 1906 год&lt;ref&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Smolensk_1906_StateDumaVoters.pdf Смоленские Губернские Ведомости, 28 ноября 1906 года]. С. 2.&lt;/ref&gt;
* Адам Доўнер — жыхар [[Вільня|Вільні]] на 1906 год&lt;ref&gt;Список лиц, пользующихся правом участия в выборах в Государственную Думу по 4-му избирательному участку г. Вильны. — Вильна, 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=hmsNAAAAIAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%8A#v=onepage&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%8A&amp;f=false С. 43].&lt;/ref&gt;
* Захар Даўнаровіч — праваслаўны з ваколіцаў [[Зэмбін]]у, зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №639 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358799?page=299 С. 10218].&lt;/ref&gt;
* Іван Доўнар — праваслаўны з [[Ігуменскі павет|Ігуменскага павету]], паранены ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №305 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004351650?page=76 С. 4876].&lt;/ref&gt;
* Вікенці Доўгнар (Даўгнар) — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў [[Менск]]у&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital540871/ Давгнар (Довгнар) Викентий Адамович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Сьцяпан Дагнер — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў [[Пухавічы|Пухавічаў]]&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital1132736/ Дагнер (Догнер) Степан Францевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Ёсіф Дагнараў — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў [[Слуцак|Слуцку]]&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital1132728/ Догнаров Иосиф Иванович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Вікенці Дагнар (Догнар) — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў Менску&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital1132704/ Догнар Викентий Павлович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Франц Дагнар (Догнар) — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў Менску&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital1132712/ Догнар Франц Игнатьевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* [[Мітрафан Доўнар-Запольскі]] (1867—1934) — беларускі гісторык, этнограф і фальклярыст
* Антон Даўнаровіч (1890—?) — [[Беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Лагойск]]у, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%94%D0%B0%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1879) Даўнаровіч Антон Казіміравіч (1879)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Доўнер (1890—?) — беларус з ваколіцаў [[Смалявічы|Смалявічаў]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%94%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%92%D0%B0%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_(1890) Доўнер Аляксандр Васільевіч (1890)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Іван Доўнар (1890—?) — беларус з ваколіцаў [[Койданаў|Койданава]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%94%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%86%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%97%D1%8B%D0%B3%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1890) Доўнар Іван Зыгмундавіч (1890)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* [[Таісія Доўнар]] ({{нар.}} 1944) — беларускі гісторык права
* [[Аляксандар Доўнар]] ({{нар.}} 1972) — беларускі гісторык

У канцы XVIII ст. на [[Рэчыцкі павет|гістарычнай Рэчыччыне]] адзначаўся шляхецкі род Доўнараў&lt;ref&gt;Анішчанка Я. Шляхецкія ваколіцы ўсходнебеларускіх губерняў 1783—1785 і 1798—1799 // Годнасьць. № 1 (3), 1997. С. 22.&lt;/ref&gt;.

Доўнары — [[парафія]]не [[Архікатэдральны касьцёл Імя Найсьвяцейшай Панны Марыі (Менск)|Катэдральнага касьцёла]] ў [[Менск]]у на 1851—1857 гады&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810232341/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/469-minskij-kafedralnyj-kostel-spisok-prikhozhan-1851-1857 Минский кафедральный костел. Список прихожан 1851—1857], Архіў гісторыка Анішчанкі, 29 студзеня 2016 г.&lt;/ref&gt; і царквы ў [[Гарадзец|Гарадцы]] ([[Менскі павет|Меншчына]]) на 1858 год&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230351/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/615-gorodets-tserkov-minskogo-uezda-spisok-prikhozhan-1858-g Городец церковь Минского уезда список прихожан 1858 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 14 красавіка 2016 г.&lt;/ref&gt;.

Доўнары (Downar) — прыгонныя з ваколіцаў [[Езна|Езны]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 365.&lt;/ref&gt;.

Даўнаровічы (Downarowicz) — прыгонныя з ваколіцаў [[Трокі|Новых Трокаў]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 406.&lt;/ref&gt;.

Доўнары — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды з ваколіцаў [[Койданаў|Койданава]]&lt;ref&gt;Калечыц В. Зямяне і баяры маёнтка Койданаў Менскага павета ў XVI―XVIII стст. // [[Герольд Litherland]]. № 22, 2021. С. 61.&lt;/ref&gt; і [[Сьвір (мястэчка)|Сьвіру]]&lt;ref name=&quot;Malewski-2022-74&quot;&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 74.&lt;/ref&gt;.

Доўнэры (Downer) — літоўскі шляхецкі род зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]&lt;ref name=&quot;Malewski-2016-471&quot;&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 471.&lt;/ref&gt;.

Доўнары (Downar) гербу [[Пабог]] — літоўскі шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]], Віленскага і [[Троцкі павет|Троцкага]] паветаў&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 470.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Malewski-2022-261&quot;&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 261.&lt;/ref&gt;.

Даўнаровічы (Downarowicz) гербаў [[Аксак]], [[Прыяцель]] і [[Рудніца (герб)|Рудніца]] — літоўскі шляхецкі род зь Вільні і Віленскага павету&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 470—471.&lt;/ref&gt;.

[[Даўнаровічы]] (Downorowicz, Downarowicz) — літоўскія шляхецкія роды зь Віленскага павету&lt;ref name=&quot;Malewski-2016-471&quot;/&gt;, ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]]&lt;ref name=&quot;Malewski-2022-74&quot;/&gt; і Троцкага павету&lt;ref name=&quot;Malewski-2022-261&quot;/&gt;.

Запольскія-Доўнары і Лінеўскія-Даўнаровічы — літоўскія шляхецкія роды&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/d/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Д], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Даўнаровіч (Downarowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У XVI ст. існавалі маёнтак Даўнаравічы (''Давнаровичи''), «поле» Доўнаравічы (''Довнаровичи'') і маёнтак Доўнарава (''Довнарово'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=D-KlFQ7Bd3gC&amp;q=%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&amp;f=false С. 89, 99].&lt;/ref&gt;.

На 1910 год існавала паселішча Даўнары ў [[Новая Тухінь|Новатухінскай]] воласьці Аршанскага павету Магілёўскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Могилевской губернии. — Могилев, 1910. С. 133.&lt;/ref&gt;.

Вёскі з назвай [[Даўнары]] існуюць на гістарычных [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]], [[Ваўкавыскі павет|Ваўкавышчыне]], [[Менскі павет|Меншчыне]] і [[Падляскае ваяводзтва (1513—1795)|Падляшшы]]. На гістарычнай Меншчыне існуе вёска [[Даўнаршчына]], на [[Віленскі павет (ВКЛ)|гістарычнай Віленшчыне]] — хутар [[Даўнарышкі]], на [[Полацкае ваяводзтва|гістарычнай Полаччыне]] — вёска [[Дохнары]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Даўга]]
* [[Нор (імя)|Нор]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай даўг}}
{{Імёны з асновай нар}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>sfojwp3jjcs0qgl0klmtcs6cmiyk1ev</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686191</id>
      <parentid>2686190</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:56:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Паходжаньне */</comment>
      <origin>2686191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29672" sha1="af84mh6stggfhsrqbnkxq0jm0oncbul" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Доўнар
|лацінка          = Doŭnar
|арыгінал         = Douwner &lt;br&gt; Dæghnar
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Даўга|Davo]] + [[Нор (імя)|Nero]] &lt;br&gt; [[Дака (імя)|Dago]] + Nero
|варыянт          = Доўнэр, Дагнар, Дэўнэр, Даўнар, Даўняр, Дагнер, Даўгнар, Дохнар, Долнар, Данар
|вытворныя        = [[Данар]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Доўнар''' (''Доўнэр'', ''Дэўнэр'', ''Даўнар'', ''Дэўнар''), '''Дагнар''' (''Дагнер'', ''Даўгнар'', ''Дохнар'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго [[Доўнар|прозьвішча]].

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Дагнар (Dæghnar, Dagnar&lt;ref name=&quot;Kruken-1995&quot;&gt;Kruken K., Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Det Norske Samlaget, 1995.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nordicnames.de/wiki/Dagnar Dagnar], Nordic Names&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Sveriges medeltida personnamn. Hft. 4. — Uppsala, 1974. S. 581.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kruken-1995&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Даўга|-даў(г)-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]], [[Даўгер]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'&lt;ref&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Дака (імя)|-даг- (-дак-, -таг-)]]&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 20.&lt;/ref&gt; (у германскіх мовах адзначаецца магчымасьць пераходу Dagh &gt; Daw&lt;ref&gt;Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=CklczPR-UuAC&amp;q=Dagh+Daw#v=snippet&amp;q=Dagh%20Daw&amp;f=false S. 17].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 183.&lt;/ref&gt;), а аснова [[Нор (імя)|-нар- (-нор-)]] (імёны ліцьвінаў [[Нарэла]], [[Нарвід]], [[Нарымонт (імя)|Нарымунт]]; германскія імёны Narelo, Norvid, Normunt) — ад гоцкага nasjan 'захоўваць, ратаваць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] -neri 'уратаваньне, утрыманьне'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 187.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Доўнар азначае «захаваная здольнасьць»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 24.&lt;/ref&gt;. Апроч таго, адзначалася старажытнае германскае імя *[[Данар|Dannarius]]&lt;ref&gt;[https://celtiberia.net/es/biblioteca/?id=1670&amp;cadena=Mara Antroponimia Altomedieval en Galicia (4ª Ed.)], Celtiberia.net — Prehistoria, Protohistoria e Historia antigua&lt;/ref&gt;, а таксама [[Ангельская мова|ангельскае]] прозьвішча Downer (Downar, Douner), вядомае з 1327 году&lt;ref&gt;The Oxford Dictionary of Family Names in Britain and Ireland. Vol. 1. — Oxford University Press, 2016. [https://www.google.by/books/edition/The_Oxford_Dictionary_of_Family_Names_in/0AyDDQAAQBAJ?hl=ru&amp;gbpv=1&amp;dq=downer+name&amp;pg=PA759&amp;printsec=frontcover P. 759].&lt;/ref&gt;. Германскае імя Douwner адзначалася
ў [[Быдгашч]]ы&lt;ref&gt;Duszyński-Karabasz H. Die Familiennamen deutscher Herkunft in dem Beerdigungsbuch der Erwachsenen des Kommunalfriedhofs in der Kcyńska- Strasse in Bydgoszcz (Jahre 1925—1935) // Name and Naming: Proceedings of the Fourth International Conference on Onomastics «Name and Naming» Sacred and Profane in Onomastics, Baia Mare, September 5—7, 2017. S. 122.&lt;/ref&gt;. У [[Прусія|Прусіі]] бытавала прозьвішча Degner&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DEGNER&amp;ofb=pobethen&amp;modus=&amp;lang=de DEGNER (Ortsfamilienbuch Pobethen)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;, гэтае ж прозьвішча адзначалася ў [[Памор’е|Памор’і]]&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DEGNER&amp;ofb=buetow&amp;modus=&amp;lang=de DEGNER (Familiendatenbank Landgemeinden nördlich von Bütow/Pommern)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;.

Варыянт імя ў гістарычных крыніцах: ''у [[Дарсунішкі|Дорсунишках]] Довнару земля [[Ярг|Яркгова]]'' (7 лістапада 1442 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 68.&lt;/ref&gt;; ''[[Радзівіл (імя)|Радивилу]] пять чоловековъ, на имя: [[Індрых|Индрих]] а [[Вайніла|Воинило]], Пилип, Довнар, Кровъсикало'' (9 лістапада 1449 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 65.&lt;/ref&gt;; ''homines septem equorum pabulatores alias conyvchi… Downar'' (29 лютага 1476 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 351—352.&lt;/ref&gt;; ''в [[Кернаў|Керновскомъ]] повете землицы, што держал Довнар а Бутко'' (28 ліпеня 1494 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 104.&lt;/ref&gt;; ''homines… Daunor Stankonem Rynykowicz'' (3 чэрвеня 1511 году)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 128.&lt;/ref&gt;; ''homines nostros districtus [[Мерач|Merecensis]]… Mikitam Downarowicza'' (16 жніўня 1511 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|11к}} P. 99.&lt;/ref&gt;; ''чоловеков тяглых у волости [[Дарсунішкі|Дорсунишскои]]… Довнаровичи'' (26 студзеня 1516 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 179.&lt;/ref&gt;; ''Юхна Довнарович… Брат его Андреи Довнарович… Ян Довнарович'' (29 жніўня 1524 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 11.&lt;/ref&gt;; ''Ян Довнаровичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 68.&lt;/ref&gt;, ''Миколаи Довнаровичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 75.&lt;/ref&gt;, ''Довняр Янъковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 76.&lt;/ref&gt;, ''Воитко Довнаровичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 77.&lt;/ref&gt;, ''Довнар Визборовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 83.&lt;/ref&gt;, ''Павелъ Довнаровичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 85.&lt;/ref&gt;, ''Бутримъ Довнаровичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 95.&lt;/ref&gt;, ''Довнаръ Пиктевичъ'', ''Юри Довнаровичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 160.&lt;/ref&gt;, ''Миколаи Довнаровичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 162.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''Субоч Довнарович'' (1 ліпеня 1542 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 14.&lt;/ref&gt;; ''з Дохънора… село Дохнаро'' (1552 год)&lt;ref&gt;Полоцкая ревизия 1552 года. — Москва, 1905. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=zybrAAAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D1%85%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D1%85%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE&amp;f=false С. 6, 122].&lt;/ref&gt;; ''Janucz Downarewycz… Janko, Woyczyuk Downarewyczey'' (1552—1555 гады)&lt;ref&gt;Писцовая книга Пинского и Клецкого княжеств, составленная Пинским старостою Станиславом Хвальчевским в 1552—1555 г. — Вильна, 1884. С. 497—498.&lt;/ref&gt;; ''села Довнаровичовъ'' (1554 год)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 8. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=J2dcAAAAcAAJ&amp;q=%40%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&amp;q=%40%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 42—43].&lt;/ref&gt;; ''miasto [[Гонядзь|Goniądz]]… Downary'' (1571 год)&lt;ref&gt;Jabłonowski A. Podlasie. — Warszawa, 1908. S. 177.&lt;/ref&gt;; ''панъ Крыштофъ Довнаровичъ'' (18 студзеня 1635 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 24. — Витебск, 1893. С. 233.&lt;/ref&gt;; ''ze wsi Dawnarowicz'' (2 кастрычніка 1636 году)&lt;ref&gt;Тяжбы литовских крестьян и жителей местечек с управителями имений: сборник документов. Ч. 1. — Вильнюс, 1959. С. 100.&lt;/ref&gt;; ''Żdan Downar'' (30 чэрвеня 1652 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 25. — Вильна, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=IOYDAAAAYAAJ&amp;q=Downar#v=snippet&amp;q=Downar&amp;f=false С. 359, 372].&lt;/ref&gt;; ''Хриштоп Александров сын Долнар'' (1655 год)&lt;ref&gt;Памятники истории Восточной Европы. Источники 15-17 вв. Том 4. (Monumena Historica Res Gestas Europae Orientalis Illustrantia). Крестоприводная книга шляхты Великого княжества Литовского 1655 г. — Москва — Варшава, 1999. [https://books.google.by/books?id=MoAdAQAAMAAJ&amp;q=%22%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%B0%D1%80%22&amp;dq=%22%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%B0%D1%80%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjevIOym9X_AhVkgP0HHYijDpYQ6AF6BAgJEAI С. 58].&lt;/ref&gt;; ''ur. Wojciecha Piotrowicza Downarowicza, Jana Ławrynowicza, Mikolaja Krzysztofowicza, Jakuba Misiewicza, Wojciecha Maciejewicza, Jana Stanisławowicza, Eliasza Janowicza, Daniela Mikołajewicza, Piotra Jurewicza Downarowiczów'' (30 жніўня 1656 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|131к}} S. 146.&lt;/ref&gt;; ''Jm. pan Zacharyjasz Downarowicz'' (1667 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo mścisławskie 1667 r. — Warszawa, 2008. S. 24.&lt;/ref&gt;; ''Elias Downarowicz (al. Donaroviz)'' (7 лістапада 1669 году)&lt;ref&gt;Fejér J. Defuncti secundi saeculi Societatis Jesu. 1641—1740. Vol. 2: D—H. — Roma, 1986. P. 53.&lt;/ref&gt;; ''Stephanus Dolnar'' (6 студзеня 1724 году)&lt;ref&gt;Fejér J. Defuncti secundi saeculi Societatis Jesu. 1641—1740. Vol. 2: D—H. — Roma, 1986. P. 47.&lt;/ref&gt;; ''frater Iosephus Dołnar, laicus professus, obiit [[Івянец|Ivenecii]]'' (1732 год)&lt;ref&gt;Memoriale Fratrum Minorum Conventualium Vilnensium (1702—1832). — Vilnae, 2020. P. 122.&lt;/ref&gt;; ''Jerzy Lubicz Dołwnar'' (5 лютага 1742 году&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 68.&lt;/ref&gt;, 6 лютага 1764 году&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 163.&lt;/ref&gt;); ''Cas. Dewnerowicz Viln., Jos. Dewnerowicz Viln.'' (1742 год)&lt;ref&gt;Pansevič V. Vilniaus miestiečių išsimokslinimas XVII—XVIII a. — Kaunas, 2017. P. 171.&lt;/ref&gt;; ''Downary… Dawnary… Dołnary'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Matheo Dołnarowicz'' (1756 год)&lt;ref&gt;Sinkevičiūtė D. Dėl lietuvių dvikamienių asmenvardžių kamieno «dal-» atsiradimo // Baltistica. T. 45, Nr. 2 (2010). P. 329.&lt;/ref&gt;; ''Downarowicz Elias, [[Русіны|Rutenus]]'' (1768 год)&lt;ref&gt;Litvanicarum Societatis Jesu historiarum provincialium pars prima, auctore Stanislao Rostowski, ex eadem societate et provincia sacerdote. — Vilnae, 1768. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=1zs4sCiO4zQC&amp;q=Downarowicz#v=snippet&amp;q=Downarowicz&amp;f=false P. 446].&lt;/ref&gt;; ''Marianna Dawnorowicz'' (1776 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;exac=1&amp;search_lastname=Dawnorowicz&amp;search_lastname2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;bdm=B&amp;rpp1=&amp;ordertable= Bobty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Anna Downerowa'' (1874 год)&lt;ref&gt;[https://oldpomnik.by/2017/08/09/anna-downerowa-anna-dovnerova/ Anna Downerowa (Анна Довнер)], Старые памятники в Слуцке&lt;/ref&gt;; ''Stanislaw Downer'' (29 студзеня 1892 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 72.&lt;/ref&gt;; ''Antonina Dewnarowicz'' (XIX ст.)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 71.&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Доўнар — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў 1442 годзе; пачынальнік шляхецкага роду [[Доўнары|Доўнараў]] гербаў [[Навіна (герб)|Навіна]] і [[Пабог]]
* Ян Доўнаравіч — [[Рудаміна|рудамінскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Мікалай Доўнаравіч — [[Тавяны|тавянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Войтка Доўнаравіч — [[Шайвяны|шайвянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Доўнар [[Вісбар|Візбаравіч]] — [[Ковенскі павет (ВКЛ)|ковенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Павал Доўнаравіч — [[Жыжмары|жыжмарскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* [[Бутрым]] Доўнаравіч — [[Горадня|гарадзенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Доўнар Пікцевіч і Юры Доўнаравіч — [[Вялёна|вялёнскія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Мікалай Доўнаравіч — [[Расены|расенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Балтрамей і Мікалай Янавічы Даўнаровічы — расенскія [[зямяне]], якія ўпамінаюцца ў 1590 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 2. ― Вильна, 1903. С. 116.&lt;/ref&gt;
* Самуэль Даўнаровіч — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], мечнік [[Старадубскі павет|старадубскі]] ў 1744 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 260.&lt;/ref&gt;
* Міхал Даўнаровіч — жыхар [[Смаленск]]у на 1906 год&lt;ref&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Smolensk_1906_StateDumaVoters.pdf Смоленские Губернские Ведомости, 28 ноября 1906 года]. С. 2.&lt;/ref&gt;
* Адам Доўнер — жыхар [[Вільня|Вільні]] на 1906 год&lt;ref&gt;Список лиц, пользующихся правом участия в выборах в Государственную Думу по 4-му избирательному участку г. Вильны. — Вильна, 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=hmsNAAAAIAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%8A#v=onepage&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%8A&amp;f=false С. 43].&lt;/ref&gt;
* Захар Даўнаровіч — праваслаўны з ваколіцаў [[Зэмбін]]у, зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №639 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358799?page=299 С. 10218].&lt;/ref&gt;
* Іван Доўнар — праваслаўны з [[Ігуменскі павет|Ігуменскага павету]], паранены ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №305 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004351650?page=76 С. 4876].&lt;/ref&gt;
* Вікенці Доўгнар (Даўгнар) — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў [[Менск]]у&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital540871/ Давгнар (Довгнар) Викентий Адамович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Сьцяпан Дагнер — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў [[Пухавічы|Пухавічаў]]&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital1132736/ Дагнер (Догнер) Степан Францевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Ёсіф Дагнараў — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў [[Слуцак|Слуцку]]&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital1132728/ Догнаров Иосиф Иванович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Вікенці Дагнар (Догнар) — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў Менску&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital1132704/ Догнар Викентий Павлович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Франц Дагнар (Догнар) — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў Менску&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital1132712/ Догнар Франц Игнатьевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* [[Мітрафан Доўнар-Запольскі]] (1867—1934) — беларускі гісторык, этнограф і фальклярыст
* Антон Даўнаровіч (1890—?) — [[Беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Лагойск]]у, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%94%D0%B0%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1879) Даўнаровіч Антон Казіміравіч (1879)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Доўнер (1890—?) — беларус з ваколіцаў [[Смалявічы|Смалявічаў]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%94%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%92%D0%B0%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_(1890) Доўнер Аляксандр Васільевіч (1890)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Іван Доўнар (1890—?) — беларус з ваколіцаў [[Койданаў|Койданава]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%94%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%86%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%97%D1%8B%D0%B3%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1890) Доўнар Іван Зыгмундавіч (1890)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* [[Таісія Доўнар]] ({{нар.}} 1944) — беларускі гісторык права
* [[Аляксандар Доўнар]] ({{нар.}} 1972) — беларускі гісторык

У канцы XVIII ст. на [[Рэчыцкі павет|гістарычнай Рэчыччыне]] адзначаўся шляхецкі род Доўнараў&lt;ref&gt;Анішчанка Я. Шляхецкія ваколіцы ўсходнебеларускіх губерняў 1783—1785 і 1798—1799 // Годнасьць. № 1 (3), 1997. С. 22.&lt;/ref&gt;.

Доўнары — [[парафія]]не [[Архікатэдральны касьцёл Імя Найсьвяцейшай Панны Марыі (Менск)|Катэдральнага касьцёла]] ў [[Менск]]у на 1851—1857 гады&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810232341/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/469-minskij-kafedralnyj-kostel-spisok-prikhozhan-1851-1857 Минский кафедральный костел. Список прихожан 1851—1857], Архіў гісторыка Анішчанкі, 29 студзеня 2016 г.&lt;/ref&gt; і царквы ў [[Гарадзец|Гарадцы]] ([[Менскі павет|Меншчына]]) на 1858 год&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230351/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/615-gorodets-tserkov-minskogo-uezda-spisok-prikhozhan-1858-g Городец церковь Минского уезда список прихожан 1858 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 14 красавіка 2016 г.&lt;/ref&gt;.

Доўнары (Downar) — прыгонныя з ваколіцаў [[Езна|Езны]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 365.&lt;/ref&gt;.

Даўнаровічы (Downarowicz) — прыгонныя з ваколіцаў [[Трокі|Новых Трокаў]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 406.&lt;/ref&gt;.

Доўнары — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды з ваколіцаў [[Койданаў|Койданава]]&lt;ref&gt;Калечыц В. Зямяне і баяры маёнтка Койданаў Менскага павета ў XVI―XVIII стст. // [[Герольд Litherland]]. № 22, 2021. С. 61.&lt;/ref&gt; і [[Сьвір (мястэчка)|Сьвіру]]&lt;ref name=&quot;Malewski-2022-74&quot;&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 74.&lt;/ref&gt;.

Доўнэры (Downer) — літоўскі шляхецкі род зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]&lt;ref name=&quot;Malewski-2016-471&quot;&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 471.&lt;/ref&gt;.

Доўнары (Downar) гербу [[Пабог]] — літоўскі шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]], Віленскага і [[Троцкі павет|Троцкага]] паветаў&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 470.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Malewski-2022-261&quot;&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 261.&lt;/ref&gt;.

Даўнаровічы (Downarowicz) гербаў [[Аксак]], [[Прыяцель]] і [[Рудніца (герб)|Рудніца]] — літоўскі шляхецкі род зь Вільні і Віленскага павету&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 470—471.&lt;/ref&gt;.

[[Даўнаровічы]] (Downorowicz, Downarowicz) — літоўскія шляхецкія роды зь Віленскага павету&lt;ref name=&quot;Malewski-2016-471&quot;/&gt;, ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]]&lt;ref name=&quot;Malewski-2022-74&quot;/&gt; і Троцкага павету&lt;ref name=&quot;Malewski-2022-261&quot;/&gt;.

Запольскія-Доўнары і Лінеўскія-Даўнаровічы — літоўскія шляхецкія роды&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/d/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Д], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Даўнаровіч (Downarowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У XVI ст. існавалі маёнтак Даўнаравічы (''Давнаровичи''), «поле» Доўнаравічы (''Довнаровичи'') і маёнтак Доўнарава (''Довнарово'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=D-KlFQ7Bd3gC&amp;q=%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&amp;f=false С. 89, 99].&lt;/ref&gt;.

На 1910 год існавала паселішча Даўнары ў [[Новая Тухінь|Новатухінскай]] воласьці Аршанскага павету Магілёўскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Могилевской губернии. — Могилев, 1910. С. 133.&lt;/ref&gt;.

Вёскі з назвай [[Даўнары]] існуюць на гістарычных [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]], [[Ваўкавыскі павет|Ваўкавышчыне]], [[Менскі павет|Меншчыне]] і [[Падляскае ваяводзтва (1513—1795)|Падляшшы]]. На гістарычнай Меншчыне існуе вёска [[Даўнаршчына]], на [[Віленскі павет (ВКЛ)|гістарычнай Віленшчыне]] — хутар [[Даўнарышкі]], на [[Полацкае ваяводзтва|гістарычнай Полаччыне]] — вёска [[Дохнары]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Даўга]]
* [[Нор (імя)|Нор]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай даўг}}
{{Імёны з асновай нар}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>af84mh6stggfhsrqbnkxq0jm0oncbul</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686192</id>
      <parentid>2686191</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:57:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Паходжаньне */</comment>
      <origin>2686192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29674" sha1="5w0mm5iuw246fx4q1vezyypgx4fbtxp" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Доўнар
|лацінка          = Doŭnar
|арыгінал         = Douwner &lt;br&gt; Dæghnar
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Даўга|Davo]] + [[Нор (імя)|Nero]] &lt;br&gt; [[Дака (імя)|Dago]] + Nero
|варыянт          = Доўнэр, Дагнар, Дэўнэр, Даўнар, Даўняр, Дагнер, Даўгнар, Дохнар, Долнар, Данар
|вытворныя        = [[Данар]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Доўнар''' (''Доўнэр'', ''Дэўнэр'', ''Даўнар'', ''Дэўнар''), '''Дагнар''' (''Дагнер'', ''Даўгнар'', ''Дохнар'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго [[Доўнар|прозьвішча]].

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Дагнар (Dæghnar, Dagnar&lt;ref name=&quot;Kruken-1995&quot;&gt;Kruken K., Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Det Norske Samlaget, 1995.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nordicnames.de/wiki/Dagnar Dagnar], Nordic Names&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Sveriges medeltida personnamn. Hft. 4. — Uppsala, 1974. S. 581.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kruken-1995&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Даўга|-даў(г)-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]], [[Даўгер]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'&lt;ref&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Дака (імя)|-даг- (-дак-, -таг-)]]&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 20.&lt;/ref&gt; (у германскіх мовах адзначаецца магчымасьць пераходу Dagh &gt; Daw&lt;ref&gt;Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=CklczPR-UuAC&amp;q=Dagh+Daw#v=snippet&amp;q=Dagh%20Daw&amp;f=false S. 17].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 183.&lt;/ref&gt;), а аснова [[Нор (імя)|-нар- (-нор-)]] (імёны ліцьвінаў [[Нарэла]], [[Нарвід]], [[Нарымонт (імя)|Нарымунт]]; германскія імёны Narelo, Norvid, Normunt) — ад гоцкага nasjan 'захоўваць, ратаваць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] -neri 'уратаваньне, утрыманьне'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 187.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Доўнар азначае «захаваная здольнасьць»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 24.&lt;/ref&gt;. Апроч таго, адзначалася старажытнае германскае імя *[[Данар|Dannarius]]&lt;ref&gt;[https://celtiberia.net/es/biblioteca/?id=1670&amp;cadena=Mara Antroponimia Altomedieval en Galicia (4ª Ed.)], Celtiberia.net — Prehistoria, Protohistoria e Historia antigua&lt;/ref&gt;, а таксама [[Ангельская мова|ангельскае]] прозьвішча Downer (Downar, Douner), вядомае з 1327 году&lt;ref&gt;The Oxford Dictionary of Family Names in Britain and Ireland. Vol. 1. — Oxford University Press, 2016. [https://www.google.by/books/edition/The_Oxford_Dictionary_of_Family_Names_in/0AyDDQAAQBAJ?hl=ru&amp;gbpv=1&amp;dq=downer+name&amp;pg=PA759&amp;printsec=frontcover P. 759].&lt;/ref&gt;. Германскае імя Douwner адзначалася
ў [[Быдгашч]]ы&lt;ref&gt;Duszyński-Karabasz H. Die Familiennamen deutscher Herkunft in dem Beerdigungsbuch der Erwachsenen des Kommunalfriedhofs in der Kcyńska- Strasse in Bydgoszcz (Jahre 1925—1935) // Name and Naming: Proceedings of the Fourth International Conference on Onomastics «Name and Naming» Sacred and Profane in Onomastics, Baia Mare, September 5—7, 2017. S. 122.&lt;/ref&gt;. У [[Прусія|Прусіі]] бытавала прозьвішча Degner&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DEGNER&amp;ofb=pobethen&amp;modus=&amp;lang=de DEGNER (Ortsfamilienbuch Pobethen)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;, гэтае ж прозьвішча адзначалася ў [[Памор’е|Памор’і]]&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DEGNER&amp;ofb=buetow&amp;modus=&amp;lang=de DEGNER (Familiendatenbank Landgemeinden nördlich von Bütow/Pommern)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''у [[Дарсунішкі|Дорсунишках]] Довнару земля [[Ярг|Яркгова]]'' (7 лістапада 1442 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 68.&lt;/ref&gt;; ''[[Радзівіл (імя)|Радивилу]] пять чоловековъ, на имя: [[Індрых|Индрих]] а [[Вайніла|Воинило]], Пилип, Довнар, Кровъсикало'' (9 лістапада 1449 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 65.&lt;/ref&gt;; ''homines septem equorum pabulatores alias conyvchi… Downar'' (29 лютага 1476 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 351—352.&lt;/ref&gt;; ''в [[Кернаў|Керновскомъ]] повете землицы, што держал Довнар а Бутко'' (28 ліпеня 1494 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 104.&lt;/ref&gt;; ''homines… Daunor Stankonem Rynykowicz'' (3 чэрвеня 1511 году)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 128.&lt;/ref&gt;; ''homines nostros districtus [[Мерач|Merecensis]]… Mikitam Downarowicza'' (16 жніўня 1511 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|11к}} P. 99.&lt;/ref&gt;; ''чоловеков тяглых у волости [[Дарсунішкі|Дорсунишскои]]… Довнаровичи'' (26 студзеня 1516 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 179.&lt;/ref&gt;; ''Юхна Довнарович… Брат его Андреи Довнарович… Ян Довнарович'' (29 жніўня 1524 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 11.&lt;/ref&gt;; ''Ян Довнаровичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 68.&lt;/ref&gt;, ''Миколаи Довнаровичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 75.&lt;/ref&gt;, ''Довняр Янъковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 76.&lt;/ref&gt;, ''Воитко Довнаровичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 77.&lt;/ref&gt;, ''Довнар Визборовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 83.&lt;/ref&gt;, ''Павелъ Довнаровичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 85.&lt;/ref&gt;, ''Бутримъ Довнаровичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 95.&lt;/ref&gt;, ''Довнаръ Пиктевичъ'', ''Юри Довнаровичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 160.&lt;/ref&gt;, ''Миколаи Довнаровичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 162.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''Субоч Довнарович'' (1 ліпеня 1542 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 14.&lt;/ref&gt;; ''з Дохънора… село Дохнаро'' (1552 год)&lt;ref&gt;Полоцкая ревизия 1552 года. — Москва, 1905. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=zybrAAAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D1%85%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D1%85%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE&amp;f=false С. 6, 122].&lt;/ref&gt;; ''Janucz Downarewycz… Janko, Woyczyuk Downarewyczey'' (1552—1555 гады)&lt;ref&gt;Писцовая книга Пинского и Клецкого княжеств, составленная Пинским старостою Станиславом Хвальчевским в 1552—1555 г. — Вильна, 1884. С. 497—498.&lt;/ref&gt;; ''села Довнаровичовъ'' (1554 год)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 8. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=J2dcAAAAcAAJ&amp;q=%40%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&amp;q=%40%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 42—43].&lt;/ref&gt;; ''miasto [[Гонядзь|Goniądz]]… Downary'' (1571 год)&lt;ref&gt;Jabłonowski A. Podlasie. — Warszawa, 1908. S. 177.&lt;/ref&gt;; ''панъ Крыштофъ Довнаровичъ'' (18 студзеня 1635 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 24. — Витебск, 1893. С. 233.&lt;/ref&gt;; ''ze wsi Dawnarowicz'' (2 кастрычніка 1636 году)&lt;ref&gt;Тяжбы литовских крестьян и жителей местечек с управителями имений: сборник документов. Ч. 1. — Вильнюс, 1959. С. 100.&lt;/ref&gt;; ''Żdan Downar'' (30 чэрвеня 1652 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 25. — Вильна, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=IOYDAAAAYAAJ&amp;q=Downar#v=snippet&amp;q=Downar&amp;f=false С. 359, 372].&lt;/ref&gt;; ''Хриштоп Александров сын Долнар'' (1655 год)&lt;ref&gt;Памятники истории Восточной Европы. Источники 15-17 вв. Том 4. (Monumena Historica Res Gestas Europae Orientalis Illustrantia). Крестоприводная книга шляхты Великого княжества Литовского 1655 г. — Москва — Варшава, 1999. [https://books.google.by/books?id=MoAdAQAAMAAJ&amp;q=%22%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%B0%D1%80%22&amp;dq=%22%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%B0%D1%80%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjevIOym9X_AhVkgP0HHYijDpYQ6AF6BAgJEAI С. 58].&lt;/ref&gt;; ''ur. Wojciecha Piotrowicza Downarowicza, Jana Ławrynowicza, Mikolaja Krzysztofowicza, Jakuba Misiewicza, Wojciecha Maciejewicza, Jana Stanisławowicza, Eliasza Janowicza, Daniela Mikołajewicza, Piotra Jurewicza Downarowiczów'' (30 жніўня 1656 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|131к}} S. 146.&lt;/ref&gt;; ''Jm. pan Zacharyjasz Downarowicz'' (1667 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo mścisławskie 1667 r. — Warszawa, 2008. S. 24.&lt;/ref&gt;; ''Elias Downarowicz (al. Donaroviz)'' (7 лістапада 1669 году)&lt;ref&gt;Fejér J. Defuncti secundi saeculi Societatis Jesu. 1641—1740. Vol. 2: D—H. — Roma, 1986. P. 53.&lt;/ref&gt;; ''Stephanus Dolnar'' (6 студзеня 1724 году)&lt;ref&gt;Fejér J. Defuncti secundi saeculi Societatis Jesu. 1641—1740. Vol. 2: D—H. — Roma, 1986. P. 47.&lt;/ref&gt;; ''frater Iosephus Dołnar, laicus professus, obiit [[Івянец|Ivenecii]]'' (1732 год)&lt;ref&gt;Memoriale Fratrum Minorum Conventualium Vilnensium (1702—1832). — Vilnae, 2020. P. 122.&lt;/ref&gt;; ''Jerzy Lubicz Dołwnar'' (5 лютага 1742 году&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 68.&lt;/ref&gt;, 6 лютага 1764 году&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 163.&lt;/ref&gt;); ''Cas. Dewnerowicz Viln., Jos. Dewnerowicz Viln.'' (1742 год)&lt;ref&gt;Pansevič V. Vilniaus miestiečių išsimokslinimas XVII—XVIII a. — Kaunas, 2017. P. 171.&lt;/ref&gt;; ''Downary… Dawnary… Dołnary'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Matheo Dołnarowicz'' (1756 год)&lt;ref&gt;Sinkevičiūtė D. Dėl lietuvių dvikamienių asmenvardžių kamieno «dal-» atsiradimo // Baltistica. T. 45, Nr. 2 (2010). P. 329.&lt;/ref&gt;; ''Downarowicz Elias, [[Русіны|Rutenus]]'' (1768 год)&lt;ref&gt;Litvanicarum Societatis Jesu historiarum provincialium pars prima, auctore Stanislao Rostowski, ex eadem societate et provincia sacerdote. — Vilnae, 1768. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=1zs4sCiO4zQC&amp;q=Downarowicz#v=snippet&amp;q=Downarowicz&amp;f=false P. 446].&lt;/ref&gt;; ''Marianna Dawnorowicz'' (1776 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;exac=1&amp;search_lastname=Dawnorowicz&amp;search_lastname2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;bdm=B&amp;rpp1=&amp;ordertable= Bobty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Anna Downerowa'' (1874 год)&lt;ref&gt;[https://oldpomnik.by/2017/08/09/anna-downerowa-anna-dovnerova/ Anna Downerowa (Анна Довнер)], Старые памятники в Слуцке&lt;/ref&gt;; ''Stanislaw Downer'' (29 студзеня 1892 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 72.&lt;/ref&gt;; ''Antonina Dewnarowicz'' (XIX ст.)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 71.&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Доўнар — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў 1442 годзе; пачынальнік шляхецкага роду [[Доўнары|Доўнараў]] гербаў [[Навіна (герб)|Навіна]] і [[Пабог]]
* Ян Доўнаравіч — [[Рудаміна|рудамінскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Мікалай Доўнаравіч — [[Тавяны|тавянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Войтка Доўнаравіч — [[Шайвяны|шайвянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Доўнар [[Вісбар|Візбаравіч]] — [[Ковенскі павет (ВКЛ)|ковенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Павал Доўнаравіч — [[Жыжмары|жыжмарскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* [[Бутрым]] Доўнаравіч — [[Горадня|гарадзенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Доўнар Пікцевіч і Юры Доўнаравіч — [[Вялёна|вялёнскія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Мікалай Доўнаравіч — [[Расены|расенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Балтрамей і Мікалай Янавічы Даўнаровічы — расенскія [[зямяне]], якія ўпамінаюцца ў 1590 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 2. ― Вильна, 1903. С. 116.&lt;/ref&gt;
* Самуэль Даўнаровіч — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], мечнік [[Старадубскі павет|старадубскі]] ў 1744 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 260.&lt;/ref&gt;
* Міхал Даўнаровіч — жыхар [[Смаленск]]у на 1906 год&lt;ref&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Smolensk_1906_StateDumaVoters.pdf Смоленские Губернские Ведомости, 28 ноября 1906 года]. С. 2.&lt;/ref&gt;
* Адам Доўнер — жыхар [[Вільня|Вільні]] на 1906 год&lt;ref&gt;Список лиц, пользующихся правом участия в выборах в Государственную Думу по 4-му избирательному участку г. Вильны. — Вильна, 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=hmsNAAAAIAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%8A#v=onepage&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%8A&amp;f=false С. 43].&lt;/ref&gt;
* Захар Даўнаровіч — праваслаўны з ваколіцаў [[Зэмбін]]у, зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №639 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358799?page=299 С. 10218].&lt;/ref&gt;
* Іван Доўнар — праваслаўны з [[Ігуменскі павет|Ігуменскага павету]], паранены ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №305 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004351650?page=76 С. 4876].&lt;/ref&gt;
* Вікенці Доўгнар (Даўгнар) — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў [[Менск]]у&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital540871/ Давгнар (Довгнар) Викентий Адамович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Сьцяпан Дагнер — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў [[Пухавічы|Пухавічаў]]&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital1132736/ Дагнер (Догнер) Степан Францевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Ёсіф Дагнараў — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў [[Слуцак|Слуцку]]&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital1132728/ Догнаров Иосиф Иванович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Вікенці Дагнар (Догнар) — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў Менску&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital1132704/ Догнар Викентий Павлович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Франц Дагнар (Догнар) — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў Менску&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital1132712/ Догнар Франц Игнатьевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* [[Мітрафан Доўнар-Запольскі]] (1867—1934) — беларускі гісторык, этнограф і фальклярыст
* Антон Даўнаровіч (1890—?) — [[Беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Лагойск]]у, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%94%D0%B0%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1879) Даўнаровіч Антон Казіміравіч (1879)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Доўнер (1890—?) — беларус з ваколіцаў [[Смалявічы|Смалявічаў]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%94%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%92%D0%B0%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_(1890) Доўнер Аляксандр Васільевіч (1890)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Іван Доўнар (1890—?) — беларус з ваколіцаў [[Койданаў|Койданава]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%94%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%86%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%97%D1%8B%D0%B3%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1890) Доўнар Іван Зыгмундавіч (1890)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* [[Таісія Доўнар]] ({{нар.}} 1944) — беларускі гісторык права
* [[Аляксандар Доўнар]] ({{нар.}} 1972) — беларускі гісторык

У канцы XVIII ст. на [[Рэчыцкі павет|гістарычнай Рэчыччыне]] адзначаўся шляхецкі род Доўнараў&lt;ref&gt;Анішчанка Я. Шляхецкія ваколіцы ўсходнебеларускіх губерняў 1783—1785 і 1798—1799 // Годнасьць. № 1 (3), 1997. С. 22.&lt;/ref&gt;.

Доўнары — [[парафія]]не [[Архікатэдральны касьцёл Імя Найсьвяцейшай Панны Марыі (Менск)|Катэдральнага касьцёла]] ў [[Менск]]у на 1851—1857 гады&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810232341/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/469-minskij-kafedralnyj-kostel-spisok-prikhozhan-1851-1857 Минский кафедральный костел. Список прихожан 1851—1857], Архіў гісторыка Анішчанкі, 29 студзеня 2016 г.&lt;/ref&gt; і царквы ў [[Гарадзец|Гарадцы]] ([[Менскі павет|Меншчына]]) на 1858 год&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230351/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/615-gorodets-tserkov-minskogo-uezda-spisok-prikhozhan-1858-g Городец церковь Минского уезда список прихожан 1858 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 14 красавіка 2016 г.&lt;/ref&gt;.

Доўнары (Downar) — прыгонныя з ваколіцаў [[Езна|Езны]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 365.&lt;/ref&gt;.

Даўнаровічы (Downarowicz) — прыгонныя з ваколіцаў [[Трокі|Новых Трокаў]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 406.&lt;/ref&gt;.

Доўнары — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды з ваколіцаў [[Койданаў|Койданава]]&lt;ref&gt;Калечыц В. Зямяне і баяры маёнтка Койданаў Менскага павета ў XVI―XVIII стст. // [[Герольд Litherland]]. № 22, 2021. С. 61.&lt;/ref&gt; і [[Сьвір (мястэчка)|Сьвіру]]&lt;ref name=&quot;Malewski-2022-74&quot;&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 74.&lt;/ref&gt;.

Доўнэры (Downer) — літоўскі шляхецкі род зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]&lt;ref name=&quot;Malewski-2016-471&quot;&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 471.&lt;/ref&gt;.

Доўнары (Downar) гербу [[Пабог]] — літоўскі шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]], Віленскага і [[Троцкі павет|Троцкага]] паветаў&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 470.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Malewski-2022-261&quot;&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 261.&lt;/ref&gt;.

Даўнаровічы (Downarowicz) гербаў [[Аксак]], [[Прыяцель]] і [[Рудніца (герб)|Рудніца]] — літоўскі шляхецкі род зь Вільні і Віленскага павету&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 470—471.&lt;/ref&gt;.

[[Даўнаровічы]] (Downorowicz, Downarowicz) — літоўскія шляхецкія роды зь Віленскага павету&lt;ref name=&quot;Malewski-2016-471&quot;/&gt;, ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]]&lt;ref name=&quot;Malewski-2022-74&quot;/&gt; і Троцкага павету&lt;ref name=&quot;Malewski-2022-261&quot;/&gt;.

Запольскія-Доўнары і Лінеўскія-Даўнаровічы — літоўскія шляхецкія роды&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/d/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Д], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Даўнаровіч (Downarowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У XVI ст. існавалі маёнтак Даўнаравічы (''Давнаровичи''), «поле» Доўнаравічы (''Довнаровичи'') і маёнтак Доўнарава (''Довнарово'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=D-KlFQ7Bd3gC&amp;q=%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&amp;f=false С. 89, 99].&lt;/ref&gt;.

На 1910 год існавала паселішча Даўнары ў [[Новая Тухінь|Новатухінскай]] воласьці Аршанскага павету Магілёўскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Могилевской губернии. — Могилев, 1910. С. 133.&lt;/ref&gt;.

Вёскі з назвай [[Даўнары]] існуюць на гістарычных [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]], [[Ваўкавыскі павет|Ваўкавышчыне]], [[Менскі павет|Меншчыне]] і [[Падляскае ваяводзтва (1513—1795)|Падляшшы]]. На гістарычнай Меншчыне існуе вёска [[Даўнаршчына]], на [[Віленскі павет (ВКЛ)|гістарычнай Віленшчыне]] — хутар [[Даўнарышкі]], на [[Полацкае ваяводзтва|гістарычнай Полаччыне]] — вёска [[Дохнары]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Даўга]]
* [[Нор (імя)|Нор]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай даўг}}
{{Імёны з асновай нар}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>5w0mm5iuw246fx4q1vezyypgx4fbtxp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе/ВынікіГульняў</title>
    <ns>10</ns>
    <id>265448</id>
    <revision>
      <id>2686013</id>
      <parentid>2685765</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T16:01:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DymitrBot</username>
        <id>56484</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7911" sha1="bq0at9oj307t5q9cf5fn7qo6joicusm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''&lt;/noinclude&gt;
{{#invoke:Спартовыя вынікі|main
|крыніца      = [https://www.soccerway.com/belarus/vysshaya-liga/#/S2JsqqzJ/standings/overall/ Soccerway]
|стыль_матчаў = футбол

|парадак_камандаў= ARS, BAR, BAT, BSH, VIC, HOM, DNE, DBR, DMI, ISL, FCM, MAX, NAF, NIO, SLA, TAZ

|скарачэньне_ARS=[[Арсэнал Койданаў|Арс]]
|скарачэньне_BAR=[[Баранавічы (футбольны клюб)|Бар]]
|скарачэньне_BAT=[[БАТЭ Барысаў|БАТ]]
|скарачэньне_BSH=[[Белшына Бабруйск|Бел]]
|скарачэньне_VIC=[[Віцебск (футбольны клюб)|Віц]]
|скарачэньне_HOM=[[Гомель (футбольны клюб)|Гом]]
|скарачэньне_DNE=[[Дняпро Магілёў|Дня]]
|скарачэньне_DBR=[[Дынама Берасьце|ДБр]]
|скарачэньне_DMI=[[Дынама Менск (футбольны клюб)|ДМн]]
|скарачэньне_ISL=[[Іслач Менскі раён|Ісл]]
|скарачэньне_FCM=[[Менск (футбольны клюб)|Мен]]
|скарачэньне_MAX=[[МЛ Віцебск|МЛ]]
|скарачэньне_NAF=[[Нафтан Наваполацак|Наф]]
|скарачэньне_NIO=[[Нёман Горадня|Нём]]
|скарачэньне_SLA=[[Славія Мазыр|Сла]]
|скарачэньне_TAZ=[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тар]]

|назва_ARS=[[Арсэнал Койданаў|Арсэнал]]
|назва_BAR=[[Баранавічы (футбольны клюб)|Баранавічы]]
|назва_BAT=[[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]
|назва_BSH=[[Белшына Бабруйск|Белшына]]
|назва_VIC=[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебск]]
|назва_HOM=[[Гомель (футбольны клюб)|Гомель]]
|назва_DNE=[[Дняпро Магілёў]]
|назва_DBR=[[Дынама Берасьце]]
|назва_DMI=[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Менск]]
|назва_ISL=[[Іслач Менскі раён|Іслач]]
|назва_FCM=[[Менск (футбольны клюб)|Менск]]
|назва_MAX=[[МЛ Віцебск]]
|назва_NAF=[[Нафтан Наваполацак|Нафтан]]
|назва_NIO=[[Нёман Горадня|Нёман]]
|назва_SLA=[[Славія Мазыр|Славія]]
|назва_TAZ=[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда-БелАЗ]]

&lt;!--Пачатак аўтаматызацыі.--&gt;
|абнаўленьне = 22 жніўня 2026
|матч_ARS_BAR=
|матч_ARS_BAT=
|матч_ARS_BSH=2:0
|матч_ARS_DBR=
|матч_ARS_DMI=0:1
|матч_ARS_DNE=
|матч_ARS_FCM=1:2
|матч_ARS_HOM=1:1
|матч_ARS_ISL=2:2
|матч_ARS_MAX=0:3
|матч_ARS_NAF=2:0
|матч_ARS_NIO=
|матч_ARS_SLA=1:3
|матч_ARS_TAZ=
|матч_ARS_VIC=0:3

|матч_BAR_ARS=1:1
|матч_BAR_BAT=2:2
|матч_BAR_BSH=
|матч_BAR_DBR=
|матч_BAR_DMI=2:3
|матч_BAR_DNE=
|матч_BAR_FCM=2:1
|матч_BAR_HOM=
|матч_BAR_ISL=3:4
|матч_BAR_MAX=0:4
|матч_BAR_NAF=
|матч_BAR_NIO=1:2
|матч_BAR_SLA=1:1
|матч_BAR_TAZ=1:0
|матч_BAR_VIC=

|матч_BAT_ARS=2:3
|матч_BAT_BAR=3:0
|матч_BAT_BSH=
|матч_BAT_DBR=0:3
|матч_BAT_DMI=0:0
|матч_BAT_DNE=1:1
|матч_BAT_FCM=
|матч_BAT_HOM=0:1
|матч_BAT_ISL=
|матч_BAT_MAX=1:2
|матч_BAT_NAF=
|матч_BAT_NIO=
|матч_BAT_SLA=
|матч_BAT_TAZ=
|матч_BAT_VIC=1:0

|матч_BSH_ARS=2:0
|матч_BSH_BAR=1:1
|матч_BSH_BAT=1:1
|матч_BSH_DBR=1:0
|матч_BSH_DMI=
|матч_BSH_DNE=1:2
|матч_BSH_FCM=
|матч_BSH_HOM=0:2
|матч_BSH_ISL=
|матч_BSH_MAX=
|матч_BSH_NAF=5:1
|матч_BSH_NIO=
|матч_BSH_SLA=
|матч_BSH_TAZ=0:2
|матч_BSH_VIC=1:0

|матч_DBR_ARS=3:0
|матч_DBR_BAR=3:0
|матч_DBR_BAT=
|матч_DBR_BSH=4:0
|матч_DBR_DMI=1:2
|матч_DBR_DNE=
|матч_DBR_FCM=0:0
|матч_DBR_HOM=
|матч_DBR_ISL=1:2
|матч_DBR_MAX=
|матч_DBR_NAF=
|матч_DBR_NIO=1:3
|матч_DBR_SLA=4:1
|матч_DBR_TAZ=0:2
|матч_DBR_VIC=

|матч_DMI_ARS=
|матч_DMI_BAR=
|матч_DMI_BAT=
|матч_DMI_BSH=2:0
|матч_DMI_DBR=
|матч_DMI_DNE=3:1
|матч_DMI_FCM=
|матч_DMI_HOM=2:1
|матч_DMI_ISL=1:1
|матч_DMI_MAX=2:3
|матч_DMI_NAF=
|матч_DMI_NIO=
|матч_DMI_SLA=
|матч_DMI_TAZ=4:0
|матч_DMI_VIC=1:1

|матч_DNE_ARS=0:1
|матч_DNE_BAR=0:0
|матч_DNE_BAT=
|матч_DNE_BSH=1:1
|матч_DNE_DBR=1:1
|матч_DNE_DMI=
|матч_DNE_FCM=1:2
|матч_DNE_HOM=
|матч_DNE_ISL=
|матч_DNE_MAX=
|матч_DNE_NAF=3:3
|матч_DNE_NIO=2:0
|матч_DNE_SLA=0:1
|матч_DNE_TAZ=2:2
|матч_DNE_VIC=

|матч_FCM_ARS=1:1
|матч_FCM_BAR=
|матч_FCM_BAT=1:0
|матч_FCM_BSH=5:1
|матч_FCM_DBR=
|матч_FCM_DMI=0:3
|матч_FCM_DNE=
|матч_FCM_HOM=2:0
|матч_FCM_ISL=1:1
|матч_FCM_MAX=2:2
|матч_FCM_NAF=4:2
|матч_FCM_NIO=0:1
|матч_FCM_SLA=
|матч_FCM_TAZ=
|матч_FCM_VIC=0:1

|матч_HOM_ARS=
|матч_HOM_BAR=2:3
|матч_HOM_BAT=
|матч_HOM_BSH=
|матч_HOM_DBR=2:1
|матч_HOM_DMI=
|матч_HOM_DNE=2:0
|матч_HOM_FCM=0:1
|матч_HOM_ISL=2:0
|матч_HOM_MAX=
|матч_HOM_NAF=6:0
|матч_HOM_NIO=1:1
|матч_HOM_SLA=3:1
|матч_HOM_TAZ=1:1
|матч_HOM_VIC=0:1

|матч_ISL_ARS=
|матч_ISL_BAR=2:0
|матч_ISL_BAT=
|матч_ISL_BSH=4:0
|матч_ISL_DBR=0:1
|матч_ISL_DMI=
|матч_ISL_DNE=2:1
|матч_ISL_FCM=
|матч_ISL_HOM=
|матч_ISL_MAX=
|матч_ISL_NAF=3:1
|матч_ISL_NIO=
|матч_ISL_SLA=
|матч_ISL_TAZ=
|матч_ISL_VIC=3:0

|матч_MAX_ARS=
|матч_MAX_BAR=2:0
|матч_MAX_BAT=
|матч_MAX_BSH=
|матч_MAX_DBR=0:0
|матч_MAX_DMI=
|матч_MAX_DNE=5:1
|матч_MAX_FCM=
|матч_MAX_HOM=0:0
|матч_MAX_ISL=1:1
|матч_MAX_NAF=2:1
|матч_MAX_NIO=
|матч_MAX_SLA=
|матч_MAX_TAZ=
|матч_MAX_VIC=1:2

|матч_NAF_ARS=3:0
|матч_NAF_BAR=1:0
|матч_NAF_BAT=0:0
|матч_NAF_BSH=
|матч_NAF_DBR=2:4
|матч_NAF_DMI=
|матч_NAF_DNE=0:0
|матч_NAF_FCM=
|матч_NAF_HOM=0:2
|матч_NAF_ISL=
|матч_NAF_MAX=
|матч_NAF_NIO=0:2
|матч_NAF_SLA=0:1
|матч_NAF_TAZ=0:4
|матч_NAF_VIC=1:1

|матч_NIO_ARS=0:1
|матч_NIO_BAR=
|матч_NIO_BAT=0:0
|матч_NIO_BSH=2:1
|матч_NIO_DBR=
|матч_NIO_DMI=1:3
|матч_NIO_DNE=
|матч_NIO_FCM=2:1
|матч_NIO_HOM=
|матч_NIO_ISL=0:1
|матч_NIO_MAX=1:2
|матч_NIO_NAF=3:1
|матч_NIO_SLA=
|матч_NIO_TAZ=
|матч_NIO_VIC=2:0

|матч_SLA_ARS=1:1
|матч_SLA_BAR=
|матч_SLA_BAT=1:1
|матч_SLA_BSH=2:1
|матч_SLA_DBR=
|матч_SLA_DMI=1:2
|матч_SLA_DNE=3:0
|матч_SLA_FCM=1:2
|матч_SLA_HOM=0:0
|матч_SLA_ISL=0:2
|матч_SLA_MAX=2:4
|матч_SLA_NAF=
|матч_SLA_NIO=0:0
|матч_SLA_TAZ=
|матч_SLA_VIC=

|матч_TAZ_ARS=3:3
|матч_TAZ_BAR=
|матч_TAZ_BAT=3:0
|матч_TAZ_BSH=
|матч_TAZ_DBR=0:1
|матч_TAZ_DMI=0:1
|матч_TAZ_DNE=
|матч_TAZ_FCM=3:0
|матч_TAZ_HOM=
|матч_TAZ_ISL=0:2
|матч_TAZ_MAX=0:1
|матч_TAZ_NAF=
|матч_TAZ_NIO=1:0
|матч_TAZ_SLA=1:1
|матч_TAZ_VIC=1:1

|матч_VIC_ARS=
|матч_VIC_BAR=2:3
|матч_VIC_BAT=1:0
|матч_VIC_BSH=
|матч_VIC_DBR=1:2
|матч_VIC_DMI=
|матч_VIC_DNE=1:0
|матч_VIC_FCM=2:0
|матч_VIC_HOM=1:1
|матч_VIC_ISL=
|матч_VIC_MAX=
|матч_VIC_NAF=
|матч_VIC_NIO=1:0
|матч_VIC_SLA=0:0
|матч_VIC_TAZ=


&lt;!--Канец аўтаматызацыі.--&gt;
}}</text>
      <sha1>bq0at9oj307t5q9cf5fn7qo6joicusm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бальдвін</title>
    <ns>0</ns>
    <id>265711</id>
    <revision>
      <id>2686004</id>
      <parentid>2485732</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:30:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2686004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6895" sha1="foa5eef3wroi4sujkiiahft02xga6b1" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Бальдвін
|лацінка          = Baldvin
|арыгінал         = Baldwin
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Больд|Bald]] + [[Віна (імя)|Wino]]
|варыянт          = Бальдэвін
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Бальдвін''' (''Бальдэвін''), '''Бальдуін''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Бальдуін (Baldwin, Baldvin) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Baldvin+Baldwin#v=snippet&amp;q=Baldvin%20Baldwin&amp;f=false S. 242].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Больд|-балд- (-болд-, -болт-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Бірыбольд]], [[Румбольд]], [[Рыбалт]]; германскія імёны Beribald, Rumbold, Ribald) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *balth, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] bald 'сьмелы, адважны'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 50.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 10.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Віна (імя)|-він-]] (імёны ліцьвінаў [[Бутвін]], [[Мантывін|Монтвін]], [[Радавін]]; германскія імёны Butwin, Mondawin, Radowin) — ад гоцкага wins 'сябар'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Baldwin (Baldewin, Balduwinus, Beldwin)&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 289.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Baldewin Martin., [[Вільня|Vilna]]-[[Ліцьвіны|Lithuan.]]'' (1673 год)&lt;ref&gt;Die Matrikel der Albertus-Universität zu Königsberg i. Pr. 1544—1829. Bd. 2: Die Immatrikulationen von 1657—1829. — Leipzig, 1911/1912. S. 77.&lt;/ref&gt;; ''Franciszek Antoni Ramult Baldwin… Hieronym Ian Ramult Baldwin… Mikolay Ramult Baldwin'' (1697 год)&lt;ref&gt;Volumina legum: przedruk zbioru praw staraniem XX. Pijarow w Warszawie, od roku 1732 do 1782, wydanego. T. 5. — Petersburg, 1860. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=PjRNAAAAcAAJ&amp;q=Baldwin#v=snippet&amp;q=Baldwin&amp;f=false S. 456].&lt;/ref&gt;; ''Bazyli Baldwin Ramult, sędzia grodzki xięstwa Dawidgrodeckiego'' (2 жніўня 1768 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. С. 166.&lt;/ref&gt;; ''Waleryanowi, synowi Bazylego, herbu Ramult, Baldwinowi Ramultowi'' (28 лістапада 1825 году)&lt;ref&gt;Pergamentų katalogas. — Vilnius, 1980. P. 515.&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Бальдуін I Ерусалімскі|Бальдуін I]] (1058—1118) — кароль [[Ерусалім]]у
* [[Бальдуін I Ерусалімскі|Бальдуін II]] ({{†}} 1131) — кароль Ерусаліму
* [[Бальдуін III Ерусалімскі|Бальдуін III]] (1143—1162) — кароль Ерусаліму
* [[Бальдуін IV Ерусалімскі|Бальдуін IV]] (1161—1185) — кароль Ерусаліму
* [[Бальдуін V Ерусалімскі|Бальдуін V]] (1177—1186) — кароль Ерусаліму
* [[Бальдуін I Фляндрыйскі]] (1171—1205) — першы імпэратар [[Лацінская імпэрыя|Лацінскай імпэрыі]]
* [[Бальдуін II дэ Куртэнэ]] (1217 або 1218—1273) — апошні імпэратар Лацінскай імпэрыі
* Мікалай Станіслававіч Ромульт Болдвін — шляхціч зь [[Пінск]]у, пачынальнік роду Ромультаў Больдвінаў&lt;ref&gt;&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [http://vilejski-uezd.by/threads/sajt-istorika-anischenko-e-k.4628/page-3 Ромульт Болдвин вывод 1800], Архіў гісторыка Анішчанкі&lt;/ref&gt;
* Самуэль Рамульт Бальдвін (Samuel Ramult Baldwin) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], скарбнік [[пінск]]і ў 1724—1754 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 8. Ziemia brzeska i województwo brzeskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2020. S. 300.&lt;/ref&gt;, [[электар]] караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Станіслаў Ляшчынскі|Станіслава Ляшчынскага]] ад [[Віленскае ваяводзтва|Віленскага ваяводзтва]]&lt;ref&gt;Dunin Borkowski J., Dunin Wąsowicz M. Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 1 (1908—1909). — Lwów, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Pq0EAAAAIAAJ&amp;q=Baldwin#v=snippet&amp;q=Baldwin&amp;f=false S. 186].&lt;/ref&gt;

Болдвіны гербу [[Ромульт]] — шляхецкі род [[Менскае ваяводзтва|Менскага ваяводзтва]]&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Минского воеводства: Список XVIII ст. — Мн.: Изд. В. Хурсик, 2020.&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Больд|Бальд]]
* [[Віна (імя)|Віна]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай балд}}
{{Імёны з асновай він}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>foa5eef3wroi4sujkiiahft02xga6b1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686007</id>
      <parentid>2686004</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:31:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2686007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6945" sha1="hdb8v25u793rz8jgygw5nsh0r8pwfj8" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Бальдвін
|лацінка          = Baldvin
|арыгінал         = Baldwin
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Больд|Bald]] + [[Віна (імя)|Wino]]
|варыянт          = Бальдэвін
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Бальдвін''' (''Бальдэвін''), '''Бальдуін''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Бальдуін (Baldwin, Baldvin) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Baldvin+Baldwin#v=snippet&amp;q=Baldvin%20Baldwin&amp;f=false S. 242].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Больд|-балд- (-болд-, -болт-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Бірыбольд]], [[Румбольд]], [[Рыбалт]]; германскія імёны Beribald, Rumbold, Ribald) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *balth, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] bald 'сьмелы, адважны'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 50.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 10.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Віна (імя)|-він-]] (імёны ліцьвінаў [[Бутвін]], [[Мантывін|Монтвін]], [[Радавін]]; германскія імёны Butwin, Mondawin, Radowin) — ад гоцкага wins 'сябар'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Baldwin (Baldewin, Balduwinus, Beldwin)&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 289.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Baldewin Martin., [[Вільня|Vilna]]-[[Ліцьвіны|Lithuan.]]'' (1673 год)&lt;ref&gt;Die Matrikel der Albertus-Universität zu Königsberg i. Pr. 1544—1829. Bd. 2: Die Immatrikulationen von 1657—1829. — Leipzig, 1911/1912. S. 77.&lt;/ref&gt;; ''Franciszek Antoni Ramult Baldwin… Hieronym Ian Ramult Baldwin… Mikolay Ramult Baldwin'' (1697 год)&lt;ref&gt;Volumina legum: przedruk zbioru praw staraniem XX. Pijarow w Warszawie, od roku 1732 do 1782, wydanego. T. 5. — Petersburg, 1860. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=PjRNAAAAcAAJ&amp;q=Baldwin#v=snippet&amp;q=Baldwin&amp;f=false S. 456].&lt;/ref&gt;; ''Bazyli Baldwin Ramult, sędzia grodzki xięstwa Dawidgrodeckiego'' (2 жніўня 1768 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. С. 166.&lt;/ref&gt;; ''Waleryanowi, synowi Bazylego, herbu Ramult, Baldwinowi Ramultowi'' (28 лістапада 1825 году)&lt;ref&gt;Pergamentų katalogas. — Vilnius, 1980. P. 515.&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Бальдуін I Ерусалімскі|Бальдуін I]] (1058—1118) — кароль [[Ерусалім]]у
* [[Бальдуін I Ерусалімскі|Бальдуін II]] ({{†}} 1131) — кароль Ерусаліму
* [[Бальдуін III Ерусалімскі|Бальдуін III]] (1143—1162) — кароль Ерусаліму
* [[Бальдуін IV Ерусалімскі|Бальдуін IV]] (1161—1185) — кароль Ерусаліму
* [[Бальдуін V Ерусалімскі|Бальдуін V]] (1177—1186) — кароль Ерусаліму
* [[Бальдуін I Фляндрыйскі]] (1171—1205) — першы імпэратар [[Лацінская імпэрыя|Лацінскай імпэрыі]]
* [[Бальдуін II дэ Куртэнэ]] (1217 або 1218—1273) — апошні імпэратар Лацінскай імпэрыі
* Мікалай Станіслававіч Ромульт Болдвін — шляхціч зь [[Пінск]]у, які ўпамінаецца ў 1582 годзе; пачынальнік роду Ромультаў Больдвінаў&lt;ref&gt;&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [http://vilejski-uezd.by/threads/sajt-istorika-anischenko-e-k.4628/page-3 Ромульт Болдвин вывод 1800], Архіў гісторыка Анішчанкі&lt;/ref&gt;
* Самуэль Рамульт Бальдвін (Samuel Ramult Baldwin) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], скарбнік [[пінск]]і ў 1724—1754 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 8. Ziemia brzeska i województwo brzeskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2020. S. 300.&lt;/ref&gt;, [[электар]] караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Станіслаў Ляшчынскі|Станіслава Ляшчынскага]] ад [[Віленскае ваяводзтва|Віленскага ваяводзтва]]&lt;ref&gt;Dunin Borkowski J., Dunin Wąsowicz M. Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 1 (1908—1909). — Lwów, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Pq0EAAAAIAAJ&amp;q=Baldwin#v=snippet&amp;q=Baldwin&amp;f=false S. 186].&lt;/ref&gt;

Болдвіны гербу [[Ромульт]] — шляхецкі род [[Менскае ваяводзтва|Менскага ваяводзтва]]&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Минского воеводства: Список XVIII ст. — Мн.: Изд. В. Хурсик, 2020.&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Больд|Бальд]]
* [[Віна (імя)|Віна]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай балд}}
{{Імёны з асновай він}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>hdb8v25u793rz8jgygw5nsh0r8pwfj8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686008</id>
      <parentid>2686007</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:32:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2686008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6966" sha1="ryfo7zutj461lz9kscrhiydnjo7uitn" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Бальдвін
|лацінка          = Baldvin
|арыгінал         = Baldwin
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Больд|Bald]] + [[Віна (імя)|Wino]]
|варыянт          = Бальдэвін
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Бальдвін''' (''Бальдэвін''), '''Бальдуін''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Бальдуін (Baldwin, Baldvin) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Baldvin+Baldwin#v=snippet&amp;q=Baldvin%20Baldwin&amp;f=false S. 242].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Больд|-балд- (-болд-, -болт-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Бірыбольд]], [[Румбольд]], [[Рыбалт]]; германскія імёны Beribald, Rumbold, Ribald) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *balth, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] bald 'сьмелы, адважны'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 50.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 10.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Віна (імя)|-він-]] (імёны ліцьвінаў [[Бутвін]], [[Мантывін|Монтвін]], [[Радавін]]; германскія імёны Butwin, Mondawin, Radowin) — ад гоцкага wins 'сябар'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Baldwin (Baldewin, Balduwinus, Beldwin)&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 289.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Baldewin Martin., [[Вільня|Vilna]]-[[Ліцьвіны|Lithuan.]]'' (1673 год)&lt;ref&gt;Die Matrikel der Albertus-Universität zu Königsberg i. Pr. 1544—1829. Bd. 2: Die Immatrikulationen von 1657—1829. — Leipzig, 1911/1912. S. 77.&lt;/ref&gt;; ''Franciszek Antoni Ramult Baldwin… Hieronym Ian Ramult Baldwin… Mikolay Ramult Baldwin'' (1697 год)&lt;ref&gt;Volumina legum: przedruk zbioru praw staraniem XX. Pijarow w Warszawie, od roku 1732 do 1782, wydanego. T. 5. — Petersburg, 1860. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=PjRNAAAAcAAJ&amp;q=Baldwin#v=snippet&amp;q=Baldwin&amp;f=false S. 456].&lt;/ref&gt;; ''Bazyli Baldwin Ramult, sędzia grodzki xięstwa Dawidgrodeckiego'' (2 жніўня 1768 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. С. 166.&lt;/ref&gt;; ''Waleryanowi, synowi Bazylego, herbu Ramult, Baldwinowi Ramultowi'' (28 лістапада 1825 году)&lt;ref&gt;Pergamentų katalogas. — Vilnius, 1980. P. 515.&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Бальдуін I Ерусалімскі|Бальдуін I]] (1058—1118) — кароль [[Ерусалім]]у
* [[Бальдуін I Ерусалімскі|Бальдуін II]] ({{†}} 1131) — кароль Ерусаліму
* [[Бальдуін III Ерусалімскі|Бальдуін III]] (1143—1162) — кароль Ерусаліму
* [[Бальдуін IV Ерусалімскі|Бальдуін IV]] (1161—1185) — кароль Ерусаліму
* [[Бальдуін V Ерусалімскі|Бальдуін V]] (1177—1186) — кароль Ерусаліму
* [[Бальдуін I Фляндрыйскі]] (1171—1205) — першы імпэратар [[Лацінская імпэрыя|Лацінскай імпэрыі]]
* [[Бальдуін II дэ Куртэнэ]] (1217 або 1218—1273) — апошні імпэратар Лацінскай імпэрыі
* Мікалай Станіслававіч [[Рамвольт|Ромульт]] Болдвін — шляхціч зь [[Пінск]]у, які ўпамінаецца ў 1582 годзе; пачынальнік роду Ромультаў Больдвінаў&lt;ref&gt;&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [http://vilejski-uezd.by/threads/sajt-istorika-anischenko-e-k.4628/page-3 Ромульт Болдвин вывод 1800], Архіў гісторыка Анішчанкі&lt;/ref&gt;
* Самуэль Рамульт Бальдвін (Samuel Ramult Baldwin) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], скарбнік [[пінск]]і ў 1724—1754 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 8. Ziemia brzeska i województwo brzeskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2020. S. 300.&lt;/ref&gt;, [[электар]] караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Станіслаў Ляшчынскі|Станіслава Ляшчынскага]] ад [[Віленскае ваяводзтва|Віленскага ваяводзтва]]&lt;ref&gt;Dunin Borkowski J., Dunin Wąsowicz M. Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 1 (1908—1909). — Lwów, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Pq0EAAAAIAAJ&amp;q=Baldwin#v=snippet&amp;q=Baldwin&amp;f=false S. 186].&lt;/ref&gt;

Болдвіны гербу [[Ромульт]] — шляхецкі род [[Менскае ваяводзтва|Менскага ваяводзтва]]&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Минского воеводства: Список XVIII ст. — Мн.: Изд. В. Хурсик, 2020.&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Больд|Бальд]]
* [[Віна (імя)|Віна]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай балд}}
{{Імёны з асновай він}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>ryfo7zutj461lz9kscrhiydnjo7uitn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гартман</title>
    <ns>0</ns>
    <id>265913</id>
    <revision>
      <id>2685992</id>
      <parentid>2683536</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:27:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19052" sha1="o3w5of66q6g2d6ek44fm4r8axn5rnnl" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Гартман
|лацінка          = Hartman
|арыгінал         = Hartman
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Гардзь|Hardt]] + [[Ман|Mann]]
|варыянт          = Гертман, Артман, Гердман, Эртман, Эрдман, Гіртман
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = Manhardt
}}

'''Гартман''' (''Артман''), '''Гертман''' (''Эртман'', ''Гіртман''), '''Гердман''' (''Эрдман'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Гардман, Гартман, Гертман, Эрдман або Эртман (Hardman, Hartman, Hertman, Erdmann, Ertman) і Мангарт (Manhardt&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1971. [https://books.google.by/books?id=vSXbDwAAQBAJ&amp;pg=PA420&amp;dq=Man+hardt+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj3qOCHld-CAxWf0gIHHWNUA1IQ6AF6BAgMEAI#v=onepage&amp;q=Man%20hardt%20namenkunde&amp;f=false S. 420].&lt;/ref&gt;) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Hardman%2C+Erdmann%2C+Ertman#v=snippet&amp;q=Hardman%2C%20Erdmann%2C%20Ertman&amp;f=false S. 755—756].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Otterbjörk R. Svenska förnamn. — Svenska språknämnden, 1979.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nordicnames.de/wiki/Hartman Hartman], Nordic Names&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jones G. F. German-American Names. — Genealogical Publishing Com, 2006. [https://books.google.by/books?id=t1hJTv3BxxgC&amp;pg=PA143&amp;dq=Erdmann+name+Erde+man&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwidter6nqX-AhUDLewKHYlrD1EQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&amp;q=Erdmann%20name%20Erde%20man&amp;f=false P. 143].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гардзь|-гард- (-гарт-, -арт-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Бэйнарт]], [[Леанард|Ленарт]], [[Мэйнарт]]; германскія імёны Beynart, Lenhardt, Meinhart) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] hardus 'моцны, цьвёрды'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 61.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 123.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Ман|-ман-]] (імёны ліцьвінаў [[Манігерд|Мангерд]], [[Дзірман|Дзерман]], [[Есьман]]; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) — ад гоцкага manna&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 167.&lt;/ref&gt;, германскага man 'чалавек'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Hartman&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 249.&lt;/ref&gt;.

У [[Памор’е|Памор’і]] бытавалі прозьвішчы Hartmann&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=HARTMANN&amp;ofb=buetow&amp;modus=&amp;lang=de HARTMANN], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt; і Artmann&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=ARTMANN&amp;ofb=schivelbein&amp;modus=&amp;lang=de ARTMANN], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя ''Artman''&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Artman#v=snippet&amp;q=Artman&amp;f=false S. 13].&lt;/ref&gt;. У 1625 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Johannes Hartman, Regiomontanus Borussus'', у 1642 годзе — ''David Erdman, Mariaeburgensis Prussus'', у 1647 годзе — ''Adamus Samuel Harttmannus, Thorunio Borussus… Paulus Hartmannus, Thorunensis Prussus''&lt;ref&gt;Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-sZYzw8knMEC&amp;q=Hartman#v=snippet&amp;q=Hartman&amp;f=false S. 288, 433, 486, 493].&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''людеи въ [[Эйшышкі|Еишискомъ]] повете… а Лаврина Артмановича'' (16 верасьня 1510 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} P. 386.&lt;/ref&gt;; ''людеи у Еишиском повете… а Лаврина Ертмановича'' (1522—1529 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|12к}} P. 392.&lt;/ref&gt;; ''Christophorus Hartmon, [[Ліцьвіны|Lithuanus]]'' (1619 год)&lt;ref&gt;Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-sZYzw8knMEC&amp;q=Hartmon#v=snippet&amp;q=Hartmon&amp;f=false S. 239].&lt;/ref&gt;; ''mała kamienica jej m. p. Hertmanowej''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo wileńskie 1690 r. — Warszawa, 1989. S. 35.&lt;/ref&gt;, ''kamienica p. Hartmanowej''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo wileńskie 1690 r. — Warszawa, 1989. S. 64.&lt;/ref&gt; (1690 год); ''Jan Hertman, bojarzyn zachoży'' (1738 год)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 27. — Витебск, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8HBmAAAAcAAJ&amp;q=Hertman#v=snippet&amp;q=Hertman&amp;f=false С. 171].&lt;/ref&gt;; ''Joannes Hertman'' (1740 год)&lt;ref name=&quot;Dacewicz-2002-127&quot;&gt;Dacewicz L. Antroponimia Białegostoku w XVII—XVIII wieku. — Białystok, 2001. S. 127.&lt;/ref&gt;; ''Simon Hertman'' (1742 год)&lt;ref name=&quot;Dacewicz-2002-127&quot;/&gt;; ''Jakub Erdman'' (24 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Попіс шляхты Аршанскага павета 30 верасня 1765 г. // Герольд Litherland. № 20, 2014. С. 120.&lt;/ref&gt;; ''Apolinary Erdman'' (1791, 1793—1794 і 1796 гады)&lt;ref&gt;Kłapkowski W. Konwent Dominikanów w Sejnach // Ateneum wileńskie. R. 13, z. 2. — Wilno, 1938. S. 160.&lt;/ref&gt;; ''Piotr Hertman — radca miasta jego królewskiey mości Grodna'' (4 студзеня 1792 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 13. — Вильна, 1886. С. 235.[https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=1VwjAQAAMAAJ&amp;q=Hertman#v=snippet&amp;q=Hertman&amp;f=false С. 257—258].&lt;/ref&gt;; ''Anna Hirtman'' (1792 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Hirtman&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Bolsie], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Judyta Artman'' (1800 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;exac=1&amp;search_lastname=Artman&amp;search_lastname2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;bdm=B&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wiłkomierz], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''grób Jana Ertmana'' (1835 год)&lt;ref&gt;Tolkačevski K. Epigrafinio įrašo kultūra ir komunikacija: XIX a. Vilniaus memorialinių įrašų pagrindu. — Vilnius, 2016. P. 271.&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Гартман фон Аўэ]] (каля 1170—1210) — эпічны і лірычны паэт нямецкага [[Сярэднявечча]]
* [[Гартман (граф Вюртэмбэргу)|Гартман]] (каля 1160 — каля 1240) — граф [[Вюртэмбэрг]]у
* [[Гартман Шэдэль]] (1440—1514) — нямецкі лекар, гуманіст і гісторык
* Юры Эрдман — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], стольнік [[крычаў]]скі ў 1713 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 9. Województwo mścisławskie XVI—XVIII wiek. — Warszawa, 2019. S. 211.&lt;/ref&gt;
* Тадэвуш Эрдман — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, чашнік [[Полацак|полацкі]] ў 1724 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 5. Ziemia połocka i województwo połockie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2018. S. 90.&lt;/ref&gt;
* Якуб Эрдман — шляхціч [[Аршанскі павет|Аршанскага павету]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Оршанского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2015.&lt;/ref&gt;
* [[Гартман Вітвэр]] ​​(1774—1825) — [[львоў]]скі скульптар аўстрыйскага паходжаньня эпохі [[клясыцызм]]у
* Вячаслаў і Іван Эрдманы — жыхары [[Смаленск]]у на 1906 год&lt;ref&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Smolensk_1906_StateDumaVoters.pdf Смоленские Губернские Ведомости, 28 ноября 1906 года]. С. 16.&lt;/ref&gt;
* Дыянісі, Рамуальд, Эдуард і Юліян Эрдманы — [[беларусы]]-каталікі з [[Полацкі павет|Полацкага павету]] на 1907 год&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/duma-list-of-vitebsk-gubernia/Duma%20List%20of%20Vitebsk%20Gubernia%20-%201907%20-%20Polotsk%20uyezd/page/n1/mode/2up Приложение к № ? Витебских Губернских Ведомостей, 1907 год]. С. 6.&lt;/ref&gt;
* Міхаіл Эрдман — праваслаўны сьвятар-беларус у [[Друя|Друі]] на 1912 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 61 Виленских Губернских Ведомостей, 1912. С. 10.&lt;/ref&gt;
* Гіляры Гертман — беларус з ваколіцаў [[Дзісна|Дзісны]] на 1912 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 61 Виленских Губернских Ведомостей, 1912. С. 14.&lt;/ref&gt;
* Гіляры, Пётар і Эдуард Эрдманы — беларусы-каталікі з [[Асьвея|Асьвеі]] на 1912 год&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/duma-list-of-vitebsk-gubernia/Duma%20List%20of%20Vitebsk%20Gubernia%20-%201912%20-%20Drissa%20town%20-%202%20-%20LESS%20BLURRY/page/n1/mode/2up Приложение к № ? Витебских Губернских Ведомостей, 1912 год]. С. 10.&lt;/ref&gt;
* Іван Эрдман — беларус-праваслаўны з [[Полацак|Полацку]] на 1912 год&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/duma-list-of-vitebsk-gubernia/Duma%20List%20of%20Vitebsk%20Gubernia%20-%201912%20-%20Polotsk%20town%20-%202/page/n1/mode/2up Приложение к № 9 Витебских Губернских Ведомостей, 1 августа 1912 года]. С. 27.&lt;/ref&gt;
* Сьцяпан Гертман — беларус-каталік з [[Барысаў|Барысава]] на 1912 год&lt;ref&gt;Приложение к № ? Минских Губернских Ведомостей, 1912.&lt;/ref&gt;
* Мікалай Эрдман (1889—?) — беларус з [[Краслаўка|Краслаўкі]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%AD%D1%80%D0%B4%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%96%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D0%86%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1889) Эрдман Мікалай Іванавіч (1889)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Вікенці Эрдман (1902—?) — беларус з ваколіцаў [[Дрыса|Дрысы]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%AD%D1%80%D0%B4%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D1%96%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%86%D1%96%D0%B9_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1902) Эрдман Вікенцій Панкратавіч (1902)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Вікенці Эрдман (1904—?) — беларус з ваколіцаў Асьвеі, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%AD%D1%80%D0%B4%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D1%96%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%86%D1%96%D0%B9_%D0%86%D0%B3%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1904) Эрдман Вікенцій Ігнатавіч (1904)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Вітольд Эрдман (1906—?) — беларус з ваколіцаў [[Ветрына]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%AD%D1%80%D0%B4%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B4_%D0%86%D0%BE%D1%81%D1%96%D1%84%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1906) Эрдман Вітольд Іосіфавіч (1906)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Баляслаў Эрдман (1910—?) — беларус з ваколіцаў Полацку, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%AD%D1%80%D0%B4%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%8F%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E_%D0%9F%D1%8F%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_(1911) Эрдман Баляслаў Пятровіч (1911)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Апалінар Эрдман (1913—?) — беларус з ваколіцаў Полацку, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%AD%D1%80%D0%B4%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9F%D1%8F%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_(1913) Эрдман Апалінар Пятровіч (1913)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;

У канцы XVIII ст. на [[Віцебскі павет|гістарычнай Віцебшчыне]] адзначаўся шляхецкі род Эрдманаў&lt;ref&gt;Анішчанка Я. Шляхецкія ваколіцы ўсходнебеларускіх губерняў 1783—1785 і 1798—1799 // Годнасьць. № 1 (3), 1997. С. 22.&lt;/ref&gt;.

Эрдманы — [[парафія]]не касьцёла ў [[Асьвея|Асьвеі]] на 1812&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/263-osveya-kostel-spisok-prikhozhan-1812-g Освея. Костел. Список прихожан 1812 г.]{{Недаступная спасылка|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Архіў гісторыка Анішчанкі, 24 студзеня 2016 г.&lt;/ref&gt; і 1861&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810232316/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/459-osveya-kostel-drissenskogo-uezda-spisok-prikhozhan-v-1861-g Освея костел Дриссенского уезда, список прихожан в 1861 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 24 студзеня 2016 г.&lt;/ref&gt; гады і касьцёла ў [[Себеж]]ы на 1861 год&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810232616/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/457-sebezh-kostel-1861-g-spisok-prikhozhan Себеж костел 1861 г. список прихожан], Архіў гісторыка Анішчанкі, 24 студзеня 2016 г.&lt;/ref&gt;.

Эртманы (Ertman) і Эртмановічы (Ertmanowicz) — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды зь [[Вільня|Вільні]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 480.&lt;/ref&gt;.

[[Эрдманы]] гербу ўласнага — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;{{Літаратура/ЭСБЭ|Эрдманы|аўтар = |том = XLI|старонкі = 3}}&lt;/ref&gt; з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 76.&lt;/ref&gt;.

Эрдманы — літоўскі шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 267.&lt;/ref&gt;.

Гартманы (Hartman) гербу ўласнага — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 155.&lt;/ref&gt;.

Гердманы (Herdman) гербу [[Любіч (герб)|Любіч]] — літоўскі шляхецкі род з [[Наваградзкае ваяводзтва|Наваградзкага ваяводзтва]]&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 6. — Warszawa, 1936. S. 65.&lt;/ref&gt;.

Эртман (Ertman), Гартман (Hartman) і Гертман (Hertman) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Гардзь|Гарт]]
* [[Ман]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай гард}}
{{Імёны з асновай ман}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>o3w5of66q6g2d6ek44fm4r8axn5rnnl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вільбут</title>
    <ns>0</ns>
    <id>265925</id>
    <revision>
      <id>2686071</id>
      <parentid>2683067</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:39:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45891-26</username>
        <id>99653</id>
      </contributor>
      <comment>/* Паходжаньне */</comment>
      <origin>2686071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9039" sha1="ptgvnv9grfdws6xdtwjxs6tn9wnq540" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Вільбут
|лацінка          = Vilbut
|арыгінал         = Willebut
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Віла|Willo]] + [[Бота|Buto]]
|варыянт          = Вілбут
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Бутвіл]]
}}

'''Вільбут''', '''Вілбут''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Вілібут або Вілбот (Willebut, Wilbot{{Заўвага|Паводле назвы мясцовасьці Wilbotissun}}) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Willebut+Wilbotissun#v=snippet&amp;q=Willebut%20Wilbotissun&amp;f=false S. 1596].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Віла|-віл-]] (імёны ліцьвінаў [[Вільгерд]], [[Вільгейда]], [[Монтвіл|Мунтвіл]]; германскія імёны Vilgard, Williheid, Muntwil) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] wilja 'воля'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Сайбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Seiboth) — ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Вільбут азначае «корань волі» (тое ж, што і [[Бутвіл]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 20.&lt;/ref&gt;. Адпаведнасьць імя Вільбут германскаму імю Willebut прызнае летувіскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}&lt;ref&gt;Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 38.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''боярынъ Ковеньского Юрыи Павловичъ Вильбутовича'' (14 жніўня 1551 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|35к}} С. 74.&lt;/ref&gt;; ''Балтромей Миколаевичъ Вилбутовъ'' (1567 год)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 720].&lt;/ref&gt;; ''Юрю Павловичу Вилбутовичу'' (1568 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|51к}} [https://books.google.by/books?id=gokrAQAAIAAJ&amp;q=%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%83&amp;dq=%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B1%D1%83%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%83&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiC6Jfupvz9AhUNH-wKHSESAzsQ6AF6BAgHEAI С. 187—188].&lt;/ref&gt;; ''Stanislawowi Wilbutowiczowi'' (1587—1591 гады)&lt;ref&gt;Ragauskaitė A. XVI a. II pusės Kauno miestiečių lietuviškos kilmės asmenvardžiai // Acta Linguistica Lithuanica. Nr 41 (1999). P. 148.&lt;/ref&gt;; ''Chrystophorus Wilbutowicz Papłłońskj'' (17 жніўня 1655 году)&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 283.&lt;/ref&gt;; ''Krzysztoph Wilbutowicz Papłłońskj'' ([[Кейданская унія|20 кастрычніка 1655 году]])&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 298, 302, 319.&lt;/ref&gt;; ''Powiatu Upitskiego: Jarosz Wilbutowicz Papłłońskj'' (23 кастрычніка 1655 году)&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 335.&lt;/ref&gt;; ''ur. Krzysztofowi Wilbutowiczowi [s] Papłońskiemu'' (4 красавіка 1659 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|131к}} S. 206.&lt;/ref&gt;; ''Wilbutowa'' (1671—1681 гады)&lt;ref&gt;Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 218.&lt;/ref&gt;; ''ród Wilbutów Ibian'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo trockie 1690 r. — Warszawa, 2000. S. 160.&lt;/ref&gt;; ''Jan Wilbut, danik'' (27 чэрвеня 1692 году)&lt;ref&gt;Lietuvos inventoriai XVII a. — Vilnius, 1962. P. 375.&lt;/ref&gt;; ''Władysław Wilbut Stocki'' (7 лістапада 1765 году)&lt;ref&gt;Malewski Cz. [https://pawet.net/library/history/city_district/data_people/ahulnaie/03/Malewski_Czesslaw._Popis_szlachty_lidzkiej_z_1765_roku.html Popis szlachty lidzkiej z 1765 roku] // Rocznik Stowarzyszenia Naukowców Polaków Litwy. 2005. S. 168—183.&lt;/ref&gt;; ''księdza Franciszka Wiłbutta'' (1797 год)&lt;ref&gt;Raporty dotyczące diecezji żmudzkiej i inflanckiej z końca XVIII wieku. — Kraków, 2024. S. 193.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама:
* Жвілбут (параўн.: ''Dawid Żminigajło Jawgiel'', т. б. ''z Minigajła''&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 303, 443.&lt;/ref&gt;): ''князя Ивановы люди Юрьевича болничане… Жвилбут'' (1469—1477 гады)&lt;ref&gt;Ivoška D., Ryčkov A. Brėžiant Vyžuonų ribą: šiaurės rytų Lietuvos XV a. asmenvardžiai ir (ne)pamirštas) kelias // Acta Linguistica Lithuanica. XCI, 2024. P. 37.&lt;/ref&gt;.
}}.

== Носьбіты ==
* Вільбут — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў 1589—1611 гадох&lt;ref&gt;Iwanowski E. A. Pamiątki polskie z różnych czasów. T. 1. — Kraków, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ydH42asH3SgC&amp;q=Wilbuta#v=snippet&amp;q=Wilbuta&amp;f=false S. 330, 367—368, 382, 384, 415].&lt;/ref&gt;
* [[Ян Пётар Вільбутовіч Паплонскі]] ({{†}} па 1711) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], стольнік [[Менскае ваяводзтва|Менскага ваяводзтва]]; меў сына Адама, палкоўніка [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]], абранага ў 1780 годзе дэпутатам [[Трыбунал Вялікага Княства Літоўскага|Галоўнага Трыбуналу]] на Рускую кадэнцыю ад шляхты [[Слонімскі павет|Слонімскага павету]]&lt;ref&gt;Чарняўскі Ф. Ураднікі Менскага ваяводства XVI—XVIII стст. Біяграфічны даведнік. Выпуск I. — {{Менск (Мн.)}}, 2007. С. 58—60.&lt;/ref&gt;
* Уладзіслаў Вільбут Стоцкі — шляхціч [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]], які ўпамінаецца ў 1765 годзе

З XVII ст. прыдомкам Вільбутовіч або Вілбутовіч карыстаўся [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род [[Паплонскія|Паплонскіх]]&lt;ref&gt;Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=chg-AAAAIAAJ&amp;q=Wilbutowicz#v=snippet&amp;q=Wilbutowicz&amp;f=false S. 131].&lt;/ref&gt;.

Вільбуты-Стоцкія — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/s/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на С], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Вільбутовічы (Wilbutowicz) гербу [[Стрэмя]] — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 5. — Rzeszów, 2001. S. 358.&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Віла]]
* [[Бода]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай віл}}
{{Імёны з асновай бут}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>ptgvnv9grfdws6xdtwjxs6tn9wnq540</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бутвіл</title>
    <ns>0</ns>
    <id>265929</id>
    <revision>
      <id>2685980</id>
      <parentid>2683823</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:17:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21884" sha1="qt7ylahabczs2btoo9seaf9imjk1ajo" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Бутвіл
|лацінка          = Butvił
|арыгінал         = Bauduilli
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Бода|Budo]] + [[Віла|Willo]] &lt;br&gt; [[Бота|Buto]] + Willo
|варыянт          = Ботвіл, Буцьвіл, Путвіл
|вытворныя        = [[Будзівіл]], [[Бадвіла]]
|зьвязаныя        = [[Вільбут]]
}}

'''Бутвіл''' (''Буцьвіл''), '''Ботвіл''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Бодвіл (Bauduilli&lt;ref&gt;Moreira D. A. Miscelânea de Antropo-Toponímia Germânica na Galiza e Norte de Portugal. — Porto, 1969. P. 85.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 88.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Piel-Kremer-1976-98&quot;&gt;Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. S. 98.&lt;/ref&gt;) і Вілібут або Вілбот (Willebut, Wilbot{{Заўвага|Паводле назвы мясцовасьці Wilbotissun}}) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Willebut+Wilbotissun#v=snippet&amp;q=Willebut%20Wilbotissun&amp;f=false S. 1596].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Piel-Kremer-1976-98&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Сайбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Seiboth) паходзіць ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Бода|-буд- (-бод-)]]&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.&lt;/ref&gt; (у старажытных тэкстах ''bod'' праз доўгае ''о'' пісалася як ''baud''&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 59.&lt;/ref&gt;), а аснова [[Віла|-віл-]] (імёны ліцьвінаў [[Вільгерд]], [[Вільгейда]], [[Монтвіл|Мунтвіл]]; германскія імёны Vilgard, Williheid, Muntwil) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] wilja 'воля'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Бутвіл азначае «корань волі»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 20.&lt;/ref&gt; (тое ж, што і [[Вільбут]]). Апроч таго, адзначалася германскае імя Botvild (Bot-[[Вільда|vild]])&lt;ref&gt;Huseby O. 1000 norske dØbenavne: med korte forklaringer af deres betydning. — Kristiania, 1895. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ur8vAQAAMAAJ&amp;q=Botvild#v=snippet&amp;q=Botvild&amp;f=false S. 14].&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Бутвіл германскаму імю Willebut прызнае летувіскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}&lt;ref&gt;Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 38.&lt;/ref&gt;.

Яшчэ ў 1962 годзе францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, зьвяртаў увагу на наяўнасьць тапонімаў германскага паходжаньня (Bouteville, Botavila, Bodvilla, Budevill), якія могуць сьведчыць пра існаваньне ня знойдзенага на той час у пісьмовых крыніцах поўнага германскага адпаведніка імя Бутвіл&lt;ref&gt;Schmittlein R. L’anthroponyme germanique employé d’une façon absolue en fonction toponymique // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1962. P. 113—114.&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаецца нямецкае прозьвішча Бучвіла (Butschwillo)&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 75.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Ботвилу пять чоловека''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 50.&lt;/ref&gt;, ''Бутвилу у Медницох чоловекъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 50.&lt;/ref&gt; (1440—1492 гады); ''in praesentia nobilium Stanislai Michałowicz Butwillowicz'' (30 траўня 1491 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 434.&lt;/ref&gt;; ''uxor domini Nicolai Buthwilowicz'' (11 студзеня 1494 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 469.&lt;/ref&gt;; ''nobilem Nicolaum Buthwilowicz'' (25 траўня 1494 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 480.&lt;/ref&gt;; ''Gabriele Buthphilowycz'' (23 чэрвеня 1495 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 499.&lt;/ref&gt;; ''а у Юръя Бутвиловича'' (5 чэрвеня 1503 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 161.&lt;/ref&gt;; ''земли пустых у [[Дарсунішкі|Дорсунишскои]] волости у Крутех на имя Бутвиловщину а Бартошевъщину'' (6 траўня 1514 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 287.&lt;/ref&gt;; ''земль пустых в Дорсунишскои волости… Бутвиловщина'' (27 чэрвеня 1514 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 232.&lt;/ref&gt;; ''земль пустых тамжо в Дорсунишскои волости… Бутивиловщину'' (26 студзеня 1516 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 179.&lt;/ref&gt;; ''боярини господарьской Кгобрияловой Бутвиловича Ганне'' (15 красавіка 1516 году)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=egA5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0+%D0%93%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B5#v=snippet&amp;q=%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0%20%D0%93%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B5&amp;f=false С. 319].&lt;/ref&gt;; ''Ивашка Бутвиловича'' (15 студзеня 1524 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|224к}} P. 99.&lt;/ref&gt;; ''на ймя Радвил а Войтко Бутвиловичы'' (19 студзеня 1526 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|225к}} P. 270.&lt;/ref&gt;; ''Бутвил Якубович… Бутвил Ромеикович'' (1 ліпеня 1542 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 20—21.&lt;/ref&gt;; ''Бутвилъ Микшовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 77.&lt;/ref&gt;, ''Бутъвилъ Станьковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 104.&lt;/ref&gt;, ''Павел Бутвиловичъ… Бутвил Якубовичъ… Можеико Бутвиловичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 165.&lt;/ref&gt;, ''Кгаиль Бутвиловичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 168.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''земли пустовские… Бутьвилишъку'' (2 лютага 1553 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|35к}} P. 229.&lt;/ref&gt;; ''Матей Бутвиловичъ'' (1567 год)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B9+%D0%91%D1%83%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%22#v=snippet&amp;q=%22%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B9%20%D0%91%D1%83%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%22&amp;f=false С. 629].&lt;/ref&gt;; ''зъ села Бутвилович'' (23 сьнежня 1596 году)&lt;ref&gt;Тяжбы литовских крестьян и жителей местечек с управителями имений: сборник документов. Ч. 1. — Вильнюс, 1959. С. 53.&lt;/ref&gt;; ''Butwił'' (1670 год)&lt;ref&gt;Bystroń J. Nazwiska polskie. — Lwów, 1936. S. 283.&lt;/ref&gt;; ''Daniel Butwil'' (10 студзеня 1682 году)&lt;ref&gt;Fejér J. Defuncti secundi saeculi Societatis Jesu. 1641—1740. Vol. 1: A—C. — Roma, 1985. P. 193.&lt;/ref&gt;; ''Katarzyna Butwiło'' (1688 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=10pl&amp;rid=B&amp;search_lastname=Butwi%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Trzcianne], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Petrus Butwiło'' (1699­—1773 гады)&lt;ref&gt;Maciejauskienė V. Gruzdžių pavardės: istorija ir dabartis // Lietuvos lokaliniai tyrimai. 2010. P. 10.&lt;/ref&gt;; ''Józef Butwiłowicz'' (1731 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Butwi%C5%82owicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Krupczyce], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Butwiłowszczyzna'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Agata Butwil'' (1770 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Butwi%C5%82&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Gierwiaty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Marianna Butwiłło''&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=23lt&amp;rid=12324&amp;search_lastname=&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=0&amp;searchtable=&amp;rpp2=50 Butkiszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, ''Elżbieta Butwiła''&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=10pl&amp;rid=B&amp;search_lastname=Butwi%C5%82a&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Bielsk Podlaski], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt; (1778 год); ''Parafia [[Глыбокае|głębocka]]… Butwiłowszczyzna''&lt;ref&gt;Gawrylczyk B. Dekanat połocki w świetle opisów parafii z 1784 r. — Białystok, 2005. S. 57.&lt;/ref&gt;, ''P. Butwiły''&lt;ref&gt;Gawrylczyk B. Dekanat połocki w świetle opisów parafii z 1784 r. — Białystok, 2005. S. 69.&lt;/ref&gt;, ''Parafia [[Параф’янава|parafianowska]]… Butwiłowszczyzna zaścianek''&lt;ref&gt;Gawrylczyk B. Dekanat połocki w świetle opisów parafii z 1784 r. — Białystok, 2005. S. 76.&lt;/ref&gt;, ''Parafia [[Паставы|postawska]]… Butwiłowszczyzna… Butwiły''&lt;ref&gt;Świderski A. F. Dekanat świrski w 1784 r. w świetle opisów plebanów. — Białystok, 2004. S. 70.&lt;/ref&gt; (1784 год); ''Barbara Butwiłło'' (1797 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=10pl&amp;rid=S&amp;search_lastname=Butwi%C5%82%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Tykocin], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Jan Henryk Adam Butwiłłowicz'' (1840 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Butwi%C5%82%C5%82owicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Słonim], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Grób S. P. Witolda Butwiłowicza'' (1860 год)&lt;ref&gt;Tolkačevski K. Epigrafinio įrašo kultūra ir komunikacija: XIX a. Vilniaus memorialinių įrašų pagrindu. — Vilnius, 2016. P. 361.&lt;/ref&gt;; ''Maciej, Urszula Butwiłło'' (1916 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=25po&amp;rid=S&amp;search_lastname=Butwi%C5%82%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date= Rosja-Smoleńsk], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Ботвіл (Бутвіл) — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які атрымаў наданьні ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]]
* Юры Бутвілавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1503 годзе
* Івашка Бутвілавіч — [[Коўна|ковенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1524 годзе
* [[Радзівіл (імя)|Радзівіл]] і Войтка Бутвілавічы — літоўскія баяры, якія ўпамінаюцца ў 1526 годзе
* Бутвіл Мікшавіч — [[Пяняны|пянянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Бутвіл Станькавіч — [[Куркляны|курклеўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Павал Бутвілавіч — [[Коршава|коршаўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Бутвіл Якубавіч — коршаўскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* [[Мажэйка (імя)|Мажэйка]] Бутвілавіч — коршаўскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* [[Гайла (імя)|Гайль]] Бутвілавіч — [[Патумшы|патумшаўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Ян Станіслававіч Бутвіловіч — [[Расены|расенскі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1587—1588 гадох&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 2. ― Вильна, 1903. С. 22, 31.&lt;/ref&gt;
* Ян Бутвілоўскі — шляхціч [[Аршанскі павет|Аршанскага павету]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Оршанского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2015.&lt;/ref&gt;
* Фэлікс Батвілоўскі — [[беларусы|беларус]]-каталік з [[Барысаў|Барысава]] на 1912 год&lt;ref&gt;Приложение к № ? Минских Губернских Ведомостей, 1912.&lt;/ref&gt;
* Браніслаў Путвілоўскі — каталік з [[Барысаў|Барысава]], забіты ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №1209 убитым, раненым и без вести пропавшим солдатам. — СПб., 1915. [https://dlib.rsl.ru/viewer/01004422370#?page=142 С. 19342].&lt;/ref&gt;
* Міхал Бутвілоўскі — праваслаўны з [[Гарадзенскі павет (Гарадзенская губэрня)|Гарадзенскага павету]], забіты ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №966 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004358787?page=92&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 15448].&lt;/ref&gt;
* Міхал Бутвілаў — каталік зь [[Вялейскі павет|Вялейскага павету]], зьніклы ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №917 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358791?page=261 С. 14661].&lt;/ref&gt;
* Цімафей Бутвіловіч (1864—?) — беларус з ваколіцаў [[Горадня|Горадні]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Республики Башкортостан&lt;/ref&gt;
* Вікенці Бутвілоўскі (1904—?) — беларус з ваколіцаў [[Плешчаніцы|Плешчаніцаў]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Віктар Батвілоўскі (1915—?) — беларус з ваколіцаў [[Барысаў|Барысава]]&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/221759/ Ботвиловский Виктор Иосифович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

Бутвіловічы (Butwiłowicz) гербу Прус — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род&lt;ref&gt;Uruski S. Rodzina, herbarz szlachty polskiej. T. 2. — Warszawa, 1905. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=PBEMAQAAMAAJ&amp;q=Butwi%C5%82owicz#v=snippet&amp;q=Butwi%C5%82owicz&amp;f=false S. 100].&lt;/ref&gt;.

Бутвілы — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/b/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Б], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Бутвілёвіч (Butwilowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

На 1906 год існавала вёска Бутвілаўшчына ў Лепельскім павеце Віцебскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 194.&lt;/ref&gt;.

У XVI ст. існаваў маёнтак Бутвілавічы (''Бутвиловичи'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=D-KlFQ7Bd3gC&amp;q=%D0%91%D1%83%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&amp;f=false С. 32].&lt;/ref&gt;.

На [[Слонімскі павет|гістарычнай Слонімшчыне]] існуе вёска [[Буцьвілавічы]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Бода]]
* [[Бота]]
* [[Віла]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай бут}}
{{Імёны з асновай віл}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>qt7ylahabczs2btoo9seaf9imjk1ajo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2685981</id>
      <parentid>2685980</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:18:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21904" sha1="jiqe03kcrec89v22nhsybcbmdlerv8e" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Бутвіл
|лацінка          = Butvił
|арыгінал         = Bauduilli
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Бода|Budo]] + [[Віла|Willo]] &lt;br&gt; [[Бота|Buto]] + Willo
|варыянт          = Ботвіл, Буцьвіл, Путвіл
|вытворныя        = [[Будзівіл]], [[Бадвіла]]
|зьвязаныя        = [[Вільбут]]
}}

'''Бутвіл''' (''Буцьвіл''), '''Ботвіл''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Бодвіл (Bauduilli&lt;ref&gt;Moreira D. A. Miscelânea de Antropo-Toponímia Germânica na Galiza e Norte de Portugal. — Porto, 1969. P. 85.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 88.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Piel-Kremer-1976-98&quot;&gt;Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. S. 98.&lt;/ref&gt;) і Вілібут або Вілбот (Willebut, Wilbot{{Заўвага|Паводле назвы мясцовасьці Wilbotissun}}) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Willebut+Wilbotissun#v=snippet&amp;q=Willebut%20Wilbotissun&amp;f=false S. 1596].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Piel-Kremer-1976-98&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Сайбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Seiboth) паходзіць ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Бода|-буд- (-бод-)]]&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.&lt;/ref&gt; (у старажытных тэкстах ''bod'' праз доўгае ''о'' пісалася як ''baud''&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 59.&lt;/ref&gt;), а аснова [[Віла|-віл-]] (імёны ліцьвінаў [[Вільгерд]], [[Вільгейда]], [[Монтвіл|Мунтвіл]]; германскія імёны Vilgard, Williheid, Muntwil) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] wilja 'воля'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Бутвіл азначае «корань волі»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 20.&lt;/ref&gt; (тое ж, што і [[Вільбут]]). Апроч таго, адзначалася германскае імя Botvild (Bot-[[Вільда|vild]])&lt;ref&gt;Huseby O. 1000 norske dØbenavne: med korte forklaringer af deres betydning. — Kristiania, 1895. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ur8vAQAAMAAJ&amp;q=Botvild#v=snippet&amp;q=Botvild&amp;f=false S. 14].&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Бутвіл германскаму імю Willebut прызнае летувіскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}&lt;ref&gt;Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 38.&lt;/ref&gt;.

Яшчэ ў 1962 годзе францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, зьвяртаў увагу на наяўнасьць тапонімаў германскага паходжаньня (Bouteville, Botavila, Bodvilla, Budevill), якія могуць сьведчыць пра існаваньне ня знойдзенага на той час у пісьмовых крыніцах поўнага германскага адпаведніка імя Бутвіл&lt;ref&gt;Schmittlein R. L’anthroponyme germanique employé d’une façon absolue en fonction toponymique // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1962. P. 113—114.&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаецца нямецкае прозьвішча Бучвіла (Butschwillo)&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 75.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Ботвилу пять чоловека''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 50.&lt;/ref&gt;, ''Бутвилу у Медницох чоловекъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 50.&lt;/ref&gt; (1440—1492 гады); ''in praesentia nobilium Stanislai Michałowicz Butwillowicz'' (30 траўня 1491 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 434.&lt;/ref&gt;; ''uxor domini Nicolai Buthwilowicz'' (11 студзеня 1494 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 469.&lt;/ref&gt;; ''nobilem Nicolaum Buthwilowicz'' (25 траўня 1494 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 480.&lt;/ref&gt;; ''Gabriele Buthphilowycz'' (23 чэрвеня 1495 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 499.&lt;/ref&gt;; ''а у Юръя Бутвиловича'' (5 чэрвеня 1503 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 161.&lt;/ref&gt;; ''земли пустых у [[Дарсунішкі|Дорсунишскои]] волости у Крутех на имя Бутвиловщину а Бартошевъщину'' (6 траўня 1514 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 287.&lt;/ref&gt;; ''земль пустых в Дорсунишскои волости… Бутвиловщина'' (27 чэрвеня 1514 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 232.&lt;/ref&gt;; ''земль пустых тамжо в Дорсунишскои волости… Бутивиловщину'' (26 студзеня 1516 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 179.&lt;/ref&gt;; ''боярини господарьской Кгобрияловой Бутвиловича Ганне'' (15 красавіка 1516 году)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=egA5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0+%D0%93%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B5#v=snippet&amp;q=%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0%20%D0%93%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B5&amp;f=false С. 319].&lt;/ref&gt;; ''Ивашка Бутвиловича'' (15 студзеня 1524 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|224к}} P. 99.&lt;/ref&gt;; ''на ймя Радвил а Войтко Бутвиловичы'' (19 студзеня 1526 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|225к}} P. 270.&lt;/ref&gt;; ''Бутвил Якубович… Бутвил Ромеикович'' (1 ліпеня 1542 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 20—21.&lt;/ref&gt;; ''Бутвилъ Микшовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 77.&lt;/ref&gt;, ''Бутъвилъ Станьковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 104.&lt;/ref&gt;, ''Павел Бутвиловичъ… Бутвил Якубовичъ… Можеико Бутвиловичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 165.&lt;/ref&gt;, ''Кгаиль Бутвиловичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 168.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''земли пустовские… Бутьвилишъку'' (2 лютага 1553 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|35к}} P. 229.&lt;/ref&gt;; ''Матей Бутвиловичъ'' (1567 год)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B9+%D0%91%D1%83%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%22#v=snippet&amp;q=%22%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B9%20%D0%91%D1%83%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%22&amp;f=false С. 629].&lt;/ref&gt;; ''зъ села Бутвилович'' (23 сьнежня 1596 году)&lt;ref&gt;Тяжбы литовских крестьян и жителей местечек с управителями имений: сборник документов. Ч. 1. — Вильнюс, 1959. С. 53.&lt;/ref&gt;; ''Butwił'' (1670 год)&lt;ref&gt;Bystroń J. Nazwiska polskie. — Lwów, 1936. S. 283.&lt;/ref&gt;; ''Daniel Butwil'' (10 студзеня 1682 году)&lt;ref&gt;Fejér J. Defuncti secundi saeculi Societatis Jesu. 1641—1740. Vol. 1: A—C. — Roma, 1985. P. 193.&lt;/ref&gt;; ''Katarzyna Butwiło'' (1688 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=10pl&amp;rid=B&amp;search_lastname=Butwi%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Trzcianne], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Petrus Butwiło'' (1699­—1773 гады)&lt;ref&gt;Maciejauskienė V. Gruzdžių pavardės: istorija ir dabartis // Lietuvos lokaliniai tyrimai. 2010. P. 10.&lt;/ref&gt;; ''Józef Butwiłowicz'' (1731 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Butwi%C5%82owicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Krupczyce], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Butwiłowszczyzna'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Agata Butwil'' (1770 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Butwi%C5%82&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Gierwiaty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Marianna Butwiłło''&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=23lt&amp;rid=12324&amp;search_lastname=&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=0&amp;searchtable=&amp;rpp2=50 Butkiszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, ''Elżbieta Butwiła''&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=10pl&amp;rid=B&amp;search_lastname=Butwi%C5%82a&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Bielsk Podlaski], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt; (1778 год); ''Parafia [[Глыбокае|głębocka]]… Butwiłowszczyzna''&lt;ref&gt;Gawrylczyk B. Dekanat połocki w świetle opisów parafii z 1784 r. — Białystok, 2005. S. 57.&lt;/ref&gt;, ''P. Butwiły''&lt;ref&gt;Gawrylczyk B. Dekanat połocki w świetle opisów parafii z 1784 r. — Białystok, 2005. S. 69.&lt;/ref&gt;, ''Parafia [[Параф’янава|parafianowska]]… Butwiłowszczyzna zaścianek''&lt;ref&gt;Gawrylczyk B. Dekanat połocki w świetle opisów parafii z 1784 r. — Białystok, 2005. S. 76.&lt;/ref&gt;, ''Parafia [[Паставы|postawska]]… Butwiłowszczyzna… Butwiły''&lt;ref&gt;Świderski A. F. Dekanat świrski w 1784 r. w świetle opisów plebanów. — Białystok, 2004. S. 70.&lt;/ref&gt; (1784 год); ''Barbara Butwiłło'' (1797 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=10pl&amp;rid=S&amp;search_lastname=Butwi%C5%82%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Tykocin], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Jan Henryk Adam Butwiłłowicz'' (1840 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Butwi%C5%82%C5%82owicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Słonim], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Grób S. P. Witolda Butwiłowicza'' (1860 год)&lt;ref&gt;Tolkačevski K. Epigrafinio įrašo kultūra ir komunikacija: XIX a. Vilniaus memorialinių įrašų pagrindu. — Vilnius, 2016. P. 361.&lt;/ref&gt;; ''Maciej, Urszula Butwiłło'' (1916 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=25po&amp;rid=S&amp;search_lastname=Butwi%C5%82%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date= Rosja-Smoleńsk], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Ботвіл (Бутвіл) — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які атрымаў наданьні ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]]
* Юры Бутвілавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1503 годзе
* Івашка Бутвілавіч — [[Коўна|ковенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1524 годзе
* [[Радзівіл (імя)|Радзівіл]] і Войтка Бутвілавічы — літоўскія баяры, якія ўпамінаюцца ў 1526 годзе
* Бутвіл Мікшавіч — [[Пяняны|пянянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Бутвіл Станькавіч — [[Куркляны|курклеўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Павал Бутвілавіч — [[Коршава|коршаўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Бутвіл Якубавіч — коршаўскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* [[Мажэйка (імя)|Мажэйка]] Бутвілавіч — коршаўскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* [[Гайла (імя)|Гайль]] Бутвілавіч — [[Патумшы|патумшаўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Ян Станіслававіч Бутвіловіч — [[Расены|расенскі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1587—1588 гадох&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 2. ― Вильна, 1903. С. 22, 31.&lt;/ref&gt;
* Марцін і Ян Бутвілоўскія — шляхцічы [[Аршанскі павет|Аршанскага павету]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Оршанского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2015.&lt;/ref&gt;
* Фэлікс Батвілоўскі — [[беларусы|беларус]]-каталік з [[Барысаў|Барысава]] на 1912 год&lt;ref&gt;Приложение к № ? Минских Губернских Ведомостей, 1912.&lt;/ref&gt;
* Браніслаў Путвілоўскі — каталік з [[Барысаў|Барысава]], забіты ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №1209 убитым, раненым и без вести пропавшим солдатам. — СПб., 1915. [https://dlib.rsl.ru/viewer/01004422370#?page=142 С. 19342].&lt;/ref&gt;
* Міхал Бутвілоўскі — праваслаўны з [[Гарадзенскі павет (Гарадзенская губэрня)|Гарадзенскага павету]], забіты ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №966 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004358787?page=92&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 15448].&lt;/ref&gt;
* Міхал Бутвілаў — каталік зь [[Вялейскі павет|Вялейскага павету]], зьніклы ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №917 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358791?page=261 С. 14661].&lt;/ref&gt;
* Цімафей Бутвіловіч (1864—?) — беларус з ваколіцаў [[Горадня|Горадні]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Республики Башкортостан&lt;/ref&gt;
* Вікенці Бутвілоўскі (1904—?) — беларус з ваколіцаў [[Плешчаніцы|Плешчаніцаў]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Віктар Батвілоўскі (1915—?) — беларус з ваколіцаў [[Барысаў|Барысава]]&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/221759/ Ботвиловский Виктор Иосифович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

Бутвіловічы (Butwiłowicz) гербу Прус — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род&lt;ref&gt;Uruski S. Rodzina, herbarz szlachty polskiej. T. 2. — Warszawa, 1905. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=PBEMAQAAMAAJ&amp;q=Butwi%C5%82owicz#v=snippet&amp;q=Butwi%C5%82owicz&amp;f=false S. 100].&lt;/ref&gt;.

Бутвілы — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/b/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Б], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Бутвілёвіч (Butwilowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

На 1906 год існавала вёска Бутвілаўшчына ў Лепельскім павеце Віцебскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 194.&lt;/ref&gt;.

У XVI ст. існаваў маёнтак Бутвілавічы (''Бутвиловичи'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=D-KlFQ7Bd3gC&amp;q=%D0%91%D1%83%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&amp;f=false С. 32].&lt;/ref&gt;.

На [[Слонімскі павет|гістарычнай Слонімшчыне]] існуе вёска [[Буцьвілавічы]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Бода]]
* [[Бота]]
* [[Віла]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай бут}}
{{Імёны з асновай віл}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>jiqe03kcrec89v22nhsybcbmdlerv8e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе/Табліца</title>
    <ns>10</ns>
    <id>266131</id>
    <revision>
      <id>2686125</id>
      <parentid>2685892</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:30:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DymitrBot</username>
        <id>56484</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4804" sha1="b5u1ou8qi7xi4d3ovl1hpmwl950064c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''&lt;/noinclude&gt;
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца     = [https://www.soccerway.com/belarus/pershaya-liga/ Soccerway]

&lt;!--Пачатак аўтаматызацыі.--&gt;
|абнаўленьне = 23 жніўня 2026 году&lt;/small&gt;&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|парадак_камандаў=NIV, SLU, SKA, LID, MAL, BUM, SLO, VOL, SOL, MI2, DM2, OST, SMR, ORS, UNI, GO2, BT2, OSI
&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|перамогі_NIV=13 | нічыі_NIV=3 |паразы_NIV=4 |мз_NIV=49 |мп_NIV=23
|перамогі_SLU=12 | нічыі_SLU=5 |паразы_SLU=4 |мз_SLU=39 |мп_SLU=22
|перамогі_SKA=11 | нічыі_SKA=5 |паразы_SKA=5 |мз_SKA=41 |мп_SKA=25
|перамогі_LID=11 | нічыі_LID=3 |паразы_LID=6 |мз_LID=37 |мп_LID=32
|перамогі_MAL=11 | нічыі_MAL=2 |паразы_MAL=8 |мз_MAL=37 |мп_MAL=34
|перамогі_BUM=10 | нічыі_BUM=4 |паразы_BUM=7 |мз_BUM=40 |мп_BUM=29
|перамогі_SLO=10 | нічыі_SLO=3 |паразы_SLO=7 |мз_SLO=36 |мп_SLO=26
|перамогі_VOL=9 | нічыі_VOL=4 |паразы_VOL=7 |мз_VOL=37 |мп_VOL=34
|перамогі_SOL=8 | нічыі_SOL=5 |паразы_SOL=8 |мз_SOL=41 |мп_SOL=38
|перамогі_MI2=9 | нічыі_MI2=2 |паразы_MI2=10 |мз_MI2=29 |мп_MI2=36
|перамогі_DM2=7 | нічыі_DM2=4 |паразы_DM2=9 |мз_DM2=33 |мп_DM2=32
|перамогі_OST=5 | нічыі_OST=9 |паразы_OST=7 |мз_OST=25 |мп_OST=31
|перамогі_SMR=6 | нічыі_SMR=5 |паразы_SMR=10 |мз_SMR=24 |мп_SMR=30
|перамогі_ORS=6 | нічыі_ORS=4 |паразы_ORS=10 |мз_ORS=22 |мп_ORS=35
|перамогі_UNI=5 | нічыі_UNI=6 |паразы_UNI=9 |мз_UNI=17 |мп_UNI=27
|перамогі_GO2=5 | нічыі_GO2=5 |паразы_GO2=10 |мз_GO2=28 |мп_GO2=33
|перамогі_BT2=4 | нічыі_BT2=5 |паразы_BT2=12 |мз_BT2=29 |мп_BT2=49
|перамогі_OSI=5 | нічыі_OSI=2 |паразы_OSI=14 |мз_OSI=23 |мп_OSI=51

&lt;!--Канец аўтаматызацыі.--&gt;

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_BT2=[[БАТЭ-2 Барысаў|БАТЭ-2]]
|назва_BUM=[[Паперпрам Гомель|Паперпрам]]
|назва_DM2=[[Дынама-Менск-2 (футбольны клюб)|Дынама-Менск-2]]
|назва_GO2=[[Гомель-2 (футбольны клюб)|Гомель-2]]
|назва_LID=[[Ліда (футбольны клюб)|Ліда]]
|назва_MAL=[[Маладэчна (футбольны клюб)|Маладэчна-2018]]
|назва_MI2=[[Менск-2 (футбольны клюб)|Менск-2]]
|назва_NIV=[[Ніва Доўбізна|Ніва]]
|назва_ORS=[[Ворша (футбольны клюб)|Ворша]]
|назва_OSI=[[Асіпавічы (футбольны клюб)|Асіпавічы]]
|назва_OST=[[Астравец (футбольны клюб)|Астравец]]
|назва_SKA=[[СКА-1938 Менск|СКА-1938]]
|назва_SLO=[[Слонім-2017 (футбольны клюб)|Слонім-2017]]
|назва_SLU=[[Слуцак (футбольны клюб)|Слуцак]]
|назва_SMR=[[Смаргонь (футбольны клюб)|Смаргонь]]
|назва_SOL=[[Салігорск (футбольны клюб)|Салігорск]]
|назва_UNI=[[Юні Ікс Лабс Менск|Юні Ікс Лабс]]
|назва_VOL=[[Хваля Пінск|Хваля]]

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=NL1 |вынік2=NL1 |вынік3=NL1Q
|вынік17=REL |вынік18=REL

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Пункты ў гульнях паміж сабою; 3) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 4) Розьніца мячоў; 5) Лік перамог; 6) Забітыя мячы.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR

|колер_NL1=green2|тэкст_NL1=Павышэньне ў [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2026 году|Найвышэйшую лігу]]
|колер_NL1Q=yellow1 |тэкст_NL1Q=Пераходныя матчы
|колер_REL=red1   |тэкст_REL=Паніжэньне ў Другую лігу

}}&lt;/onlyinclude&gt;</text>
      <sha1>b5u1ou8qi7xi4d3ovl1hpmwl950064c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе/ВынікіГульняў</title>
    <ns>10</ns>
    <id>266132</id>
    <revision>
      <id>2686014</id>
      <parentid>2684982</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T16:01:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DymitrBot</username>
        <id>56484</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9826" sha1="2r25h4gwt73244ujzwme5tlbiw02es9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''&lt;/noinclude&gt;
{{#invoke:Спартовыя вынікі|main
|крыніца      = [https://www.soccerway.com/belarus/pershaya-liga/results/ Soccerway]
|стыль_матчаў = футбол

|парадак_камандаў= OSI, OST, BT2, ORS, GO2, DM2, LID, MAL, MI2, NIV, BUM, SOL, SKA, SLO, SLU, SMR, VOL, UNI

|скарачэньне_BT2=[[БАТЭ-2 Барысаў|БАТ]]
|скарачэньне_BUM=[[Паперпрам Гомель|Пап]]
|скарачэньне_DM2=[[Дынама-Менск-2 (футбольны клюб)|Дын]]
|скарачэньне_GO2=[[Гомель-2 (футбольны клюб)|Гом]]
|скарачэньне_LID=[[Ліда (футбольны клюб)|Лід]]
|скарачэньне_MAL=[[Маладэчна (футбольны клюб)|Мал]]
|скарачэньне_MI2=[[Менск-2 (футбольны клюб)|Мен]]
|скарачэньне_NIV=[[Ніва Доўбізна|Нів]]
|скарачэньне_ORS=[[Ворша (футбольны клюб)|Вор]]
|скарачэньне_OSI=[[Асіпавічы (футбольны клюб)|Асі]]
|скарачэньне_OST=[[Астравец (футбольны клюб)|Аст]]
|скарачэньне_SKA=[[СКА-1938 Менск|СКА]]
|скарачэньне_SLO=[[Слонім-2017 (футбольны клюб)|Сло]]
|скарачэньне_SLU=[[Слуцак (футбольны клюб)|Слу]]
|скарачэньне_SMR=[[Смаргонь (футбольны клюб)|Сма]]
|скарачэньне_SOL=[[Салігорск (футбольны клюб)|Сал]]
|скарачэньне_UNI=[[Юні Ікс Лабс Менск|Юні]]
|скарачэньне_VOL=[[Хваля Пінск|Хва]]


|назва_BT2=[[БАТЭ-2 Барысаў|БАТЭ-2]]
|назва_BUM=[[Паперпрам Гомель|Паперпрам]]
|назва_DM2=[[Дынама-Менск-2 (футбольны клюб)|Дынама-Менск-2]]
|назва_GO2=[[Гомель-2 (футбольны клюб)|Гомель-2]]
|назва_LID=[[Ліда (футбольны клюб)|Ліда]]
|назва_MAL=[[Маладэчна (футбольны клюб)|Маладэчна-2018]]
|назва_MI2=[[Менск-2 (футбольны клюб)|Менск-2]]
|назва_NIV=[[Ніва Доўбізна|Ніва]]
|назва_ORS=[[Ворша (футбольны клюб)|Ворша]]
|назва_OSI=[[Асіпавічы (футбольны клюб)|Асіпавічы]]
|назва_OST=[[Астравец (футбольны клюб)|Астравец]]
|назва_SKA=[[СКА-1938 Менск|СКА-1938]]
|назва_SLO=[[Слонім-2017 (футбольны клюб)|Слонім-2017]]
|назва_SLU=[[Слуцак (футбольны клюб)|Слуцак]]
|назва_SMR=[[Смаргонь (футбольны клюб)|Смаргонь]]
|назва_SOL=[[Салігорск (футбольны клюб)|Салігорск]]
|назва_UNI=[[Юні Ікс Лабс Менск|Юні Ікс Лабс]]
|назва_VOL=[[Хваля Пінск|Хваля]]

&lt;!--Пачатак аўтаматызацыі.--&gt;
|абнаўленьне = 22 жніўня 2026
|матч_BT2_BUM=1:2
|матч_BT2_DM2=3:2
|матч_BT2_GO2=
|матч_BT2_LID=1:4
|матч_BT2_MAL=2:3
|матч_BT2_MI2=0:1
|матч_BT2_NIV=
|матч_BT2_ORS=1:2
|матч_BT2_OSI=
|матч_BT2_OST=
|матч_BT2_SKA=3:4
|матч_BT2_SLO=2:5
|матч_BT2_SLU=
|матч_BT2_SMR=1:1
|матч_BT2_SOL=
|матч_BT2_UNI=
|матч_BT2_VOL=5:3

|матч_BUM_BT2=3:0
|матч_BUM_DM2=2:1
|матч_BUM_GO2=
|матч_BUM_LID=
|матч_BUM_MAL=0:1
|матч_BUM_MI2=
|матч_BUM_NIV=0:1
|матч_BUM_ORS=1:3
|матч_BUM_OSI=5:1
|матч_BUM_OST=1:3
|матч_BUM_SKA=
|матч_BUM_SLO=0:0
|матч_BUM_SLU=1:3
|матч_BUM_SMR=2:1
|матч_BUM_SOL=6:2
|матч_BUM_UNI=
|матч_BUM_VOL=

|матч_DM2_BT2=
|матч_DM2_BUM=3:4
|матч_DM2_GO2=2:2
|матч_DM2_LID=1:2
|матч_DM2_MAL=
|матч_DM2_MI2=0:4
|матч_DM2_NIV=1:2
|матч_DM2_ORS=
|матч_DM2_OSI=2:0
|матч_DM2_OST=
|матч_DM2_SKA=
|матч_DM2_SLO=3:1
|матч_DM2_SLU=0:2
|матч_DM2_SMR=
|матч_DM2_SOL=
|матч_DM2_UNI=2:1
|матч_DM2_VOL=3:1

|матч_GO2_BT2=3:4
|матч_GO2_BUM=1:1
|матч_GO2_DM2=
|матч_GO2_LID=
|матч_GO2_MAL=2:0
|матч_GO2_MI2=
|матч_GO2_NIV=1:2
|матч_GO2_ORS=0:1
|матч_GO2_OSI=5:2
|матч_GO2_OST=0:0
|матч_GO2_SKA=
|матч_GO2_SLO=
|матч_GO2_SLU=1:3
|матч_GO2_SMR=
|матч_GO2_SOL=3:1
|матч_GO2_UNI=
|матч_GO2_VOL=1:4

|матч_LID_BT2=
|матч_LID_BUM=0:2
|матч_LID_DM2=2:1
|матч_LID_GO2=2:1
|матч_LID_MAL=
|матч_LID_MI2=
|матч_LID_NIV=
|матч_LID_ORS=
|матч_LID_OSI=2:1
|матч_LID_OST=
|матч_LID_SKA=1:1
|матч_LID_SLO=1:3
|матч_LID_SLU=2:1
|матч_LID_SMR=
|матч_LID_SOL=2:1
|матч_LID_UNI=0:0
|матч_LID_VOL=2:4

|матч_MAL_BT2=
|матч_MAL_BUM=
|матч_MAL_DM2=1:1
|матч_MAL_GO2=3:0
|матч_MAL_LID=0:2
|матч_MAL_MI2=2:3
|матч_MAL_NIV=
|матч_MAL_ORS=3:0
|матч_MAL_OSI=
|матч_MAL_OST=
|матч_MAL_SKA=1:4
|матч_MAL_SLO=1:0
|матч_MAL_SLU=
|матч_MAL_SMR=3:0
|матч_MAL_SOL=4:1
|матч_MAL_UNI=0:1
|матч_MAL_VOL=2:2

|матч_MI2_BT2=
|матч_MI2_BUM=1:1
|матч_MI2_DM2=0:4
|матч_MI2_GO2=0:3
|матч_MI2_LID=2:1
|матч_MI2_MAL=
|матч_MI2_NIV=
|матч_MI2_ORS=
|матч_MI2_OSI=
|матч_MI2_OST=1:2
|матч_MI2_SKA=0:6
|матч_MI2_SLO=0:2
|матч_MI2_SLU=0:0
|матч_MI2_SMR=
|матч_MI2_SOL=2:3
|матч_MI2_UNI=2:1
|матч_MI2_VOL=1:2

|матч_NIV_BT2=5:0
|матч_NIV_BUM=
|матч_NIV_DM2=
|матч_NIV_GO2=
|матч_NIV_LID=1:2
|матч_NIV_MAL=6:0
|матч_NIV_MI2=3:1
|матч_NIV_ORS=1:1
|матч_NIV_OSI=
|матч_NIV_OST=2:0
|матч_NIV_SKA=2:1
|матч_NIV_SLO=
|матч_NIV_SLU=2:1
|матч_NIV_SMR=3:0
|матч_NIV_SOL=2:2
|матч_NIV_UNI=
|матч_NIV_VOL=

|матч_ORS_BT2=1:2
|матч_ORS_BUM=
|матч_ORS_DM2=
|матч_ORS_GO2=2:1
|матч_ORS_LID=1:2
|матч_ORS_MAL=0:3
|матч_ORS_MI2=0:4
|матч_ORS_NIV=
|матч_ORS_OSI=
|матч_ORS_OST=
|матч_ORS_SKA=0:2
|матч_ORS_SLO=0:2
|матч_ORS_SLU=
|матч_ORS_SMR=1:1
|матч_ORS_SOL=3:1
|матч_ORS_UNI=2:2
|матч_ORS_VOL=

|матч_OSI_BT2=3:1
|матч_OSI_BUM=
|матч_OSI_DM2=2:1
|матч_OSI_GO2=
|матч_OSI_LID=
|матч_OSI_MAL=1:5
|матч_OSI_MI2=0:1
|матч_OSI_NIV=2:4
|матч_OSI_ORS=2:1
|матч_OSI_OST=1:1
|матч_OSI_SKA=1:0
|матч_OSI_SLO=
|матч_OSI_SLU=2:4
|матч_OSI_SMR=0:5
|матч_OSI_SOL=0:6
|матч_OSI_UNI=
|матч_OSI_VOL=

|матч_OST_BT2=0:0
|матч_OST_BUM=1:4
|матч_OST_DM2=1:1
|матч_OST_GO2=
|матч_OST_LID=1:3
|матч_OST_MAL=2:3
|матч_OST_MI2=1:2
|матч_OST_NIV=
|матч_OST_ORS=1:2
|матч_OST_OSI=2:0
|матч_OST_SKA=1:1
|матч_OST_SLO=
|матч_OST_SLU=
|матч_OST_SMR=0:0
|матч_OST_SOL=
|матч_OST_UNI=3:2
|матч_OST_VOL=

|матч_SKA_BT2=
|матч_SKA_BUM=0:2
|матч_SKA_DM2=0:0
|матч_SKA_GO2=1:1
|матч_SKA_LID=3:2
|матч_SKA_MAL=
|матч_SKA_MI2=
|матч_SKA_NIV=3:1
|матч_SKA_ORS=
|матч_SKA_OSI=3:2
|матч_SKA_OST=
|матч_SKA_SLO=4:3
|матч_SKA_SLU=
|матч_SKA_SMR=
|матч_SKA_SOL=0:0
|матч_SKA_UNI=4:0
|матч_SKA_VOL=3:1

|матч_SLO_BT2=
|матч_SLO_BUM=3:1
|матч_SLO_DM2=
|матч_SLO_GO2=3:1
|матч_SLO_LID=
|матч_SLO_MAL=
|матч_SLO_MI2=2:3
|матч_SLO_NIV=2:2
|матч_SLO_ORS=
|матч_SLO_OSI=0:2
|матч_SLO_OST=1:1
|матч_SLO_SKA=
|матч_SLO_SLU=2:1
|матч_SLO_SMR=0:2
|матч_SLO_SOL=
|матч_SLO_UNI=3:0
|матч_SLO_VOL=2:0

|матч_SLU_BT2=2:0
|матч_SLU_BUM=
|матч_SLU_DM2=
|матч_SLU_GO2=
|матч_SLU_LID=3:1
|матч_SLU_MAL=2:1
|матч_SLU_MI2=2:1
|матч_SLU_NIV=2:1
|матч_SLU_ORS=3:1
|матч_SLU_OSI=0:0
|матч_SLU_OST=1:1
|матч_SLU_SKA=3:0
|матч_SLU_SLO=
|матч_SLU_SMR=1:1
|матч_SLU_SOL=
|матч_SLU_UNI=
|матч_SLU_VOL=

|матч_SMR_BT2=2:0
|матч_SMR_BUM=
|матч_SMR_DM2=1:3
|матч_SMR_GO2=2:0
|матч_SMR_LID=4:4
|матч_SMR_MAL=
|матч_SMR_MI2=1:0
|матч_SMR_NIV=
|матч_SMR_ORS=
|матч_SMR_OSI=
|матч_SMR_OST=0:1
|матч_SMR_SKA=0:1
|матч_SMR_SLO=0:2
|матч_SMR_SLU=
|матч_SMR_SOL=2:0
|матч_SMR_UNI=0:3
|матч_SMR_VOL=1:3

|матч_SOL_BT2=1:1
|матч_SOL_BUM=
|матч_SOL_DM2=1:2
|матч_SOL_GO2=0:0
|матч_SOL_LID=
|матч_SOL_MAL=5:0
|матч_SOL_MI2=
|матч_SOL_NIV=2:6
|матч_SOL_ORS=
|матч_SOL_OSI=
|матч_SOL_OST=4:1
|матч_SOL_SKA=1:0
|матч_SOL_SLO=1:0
|матч_SOL_SLU=2:2
|матч_SOL_SMR=
|матч_SOL_UNI=3:0
|матч_SOL_VOL=

|матч_UNI_BT2=1:1
|матч_UNI_BUM=1:1
|матч_UNI_DM2=
|матч_UNI_GO2=0:2
|матч_UNI_LID=
|матч_UNI_MAL=
|матч_UNI_MI2=
|матч_UNI_NIV=1:3
|матч_UNI_ORS=0:0
|матч_UNI_OSI=1:0
|матч_UNI_OST=
|матч_UNI_SKA=
|матч_UNI_SLO=
|матч_UNI_SLU=0:1
|матч_UNI_SMR=2:0
|матч_UNI_SOL=
|матч_UNI_VOL=1:0

|матч_VOL_BT2=1:1
|матч_VOL_BUM=2:1
|матч_VOL_DM2=
|матч_VOL_GO2=
|матч_VOL_LID=
|матч_VOL_MAL=0:1
|матч_VOL_MI2=
|матч_VOL_NIV=1:0
|матч_VOL_ORS=3:1
|матч_VOL_OSI=2:1
|матч_VOL_OST=2:2
|матч_VOL_SKA=
|матч_VOL_SLO=1:2
|матч_VOL_SLU=3:2
|матч_VOL_SMR=
|матч_VOL_SOL=2:4
|матч_VOL_UNI=0:0


&lt;!--Канец аўтаматызацыі.--&gt;
}}</text>
      <sha1>2r25h4gwt73244ujzwme5tlbiw02es9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сьвінт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>266877</id>
    <revision>
      <id>2685973</id>
      <parentid>2685938</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:08:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17984" sha1="o0t19awvb5tzsfgp7yannrnb7rh3lrn" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Сьвінт
|лацінка          = Śvint
|арыгінал         = Suint
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт          = Сьвіта, Сьвець, Жвін, Сьвен, Швінт, Швінта 
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Сьвінцейка]], [[Сьвінтыла (імя)|Сьвінтэла]], [[Сьвідон]], [[Жывінбуд (імя)|Жывінбуд]], [[Сьвінтаўт]], [[Сьвентагал]], [[Швендэр]], [[Сьвінтарог (імя)|Сьвінтарог]], [[Сьвідрык]], [[Сьвідрыгайла (імя)|Сьвідрыгайла]] &lt;br&gt; [[Максьвіта]]
}}

'''Сьвінт''' (''Сьвінць'', ''Жвін'', ''Сьвен''), '''Сьвінд''', '''Сьвінта''', '''Сьвіта''' (''Сьвець'', ''Жвіць''), '''Сьвіда''' — мужчынскае і жаночае імя, а таксама вытворныя ад яго прозьвішчы '''Швінд''' (''Швінт'', ''Швінта''), '''Швэнд'''.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Сьвінт, Сьвінд, Сьвіта або Сьвіда, пазьней Швінт, Швэнд, Швэнт або Швэн (Suint, Swind, Suitha, Svidha, Schwindt, Schwend, Schwendt, Schwenn&lt;ref&gt;Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=TTFOAAAAYAAJ&amp;q=Schwindt%2C+Schwendt%2C+Schwenn#v=snippet&amp;q=Schwindt%2C%20Schwendt%2C%20Schwenn&amp;f=false S. 57].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Suint%2C+Swind%2C+Suitha%2C+Svidha#v=snippet&amp;q=Suint%2C%20Swind%2C%20Suitha%2C%20Svidha&amp;f=false S. 1381].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова -сьвінд- (-сьвент-, -сьвіт-) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] swinþs 'моцны, магутны'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Сьвінцейка|Сьвінцейка (Зьвініка)]], [[Сьвінтыла (імя)|Сьвінтэла (Сьвітэль, Сьвідэль, Зьвінель)]], [[Сьвідон]], [[Жывінбуд (імя)|Жывінбуд]], [[Швендэр|Швендэр (Сьвітэр, Свэндар, Швыдэр)]], [[Сьвідрык]], [[Сьвінтаўт|Сьвінтаўт (Сьвентальд)]], [[Максьвіта]]. Адзначаліся германскія імёны Suithiko (Schwincke, Schwindtke), Svinthila (Suitila, Suentilo), Suidun, Switbodo, Schwender (Suither, Schwieder), Swidericus, Switald, Meguswind (Mehsuint).

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Szwinde (Schwinde, Swinde), Szwend (Swend), Swebaldus, Swidgerus&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 237.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны ''Switte'' (1430 год)&lt;ref&gt;Pierson W. Altpreußischer Namenkodex // Zeitschrift für Preußische Geschichte und Landeskunde. — Berlin, 1873. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Switte#v=snippet&amp;q=Switte&amp;f=false S. 103].&lt;/ref&gt;, ''Swentike''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Suithiko&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Suithiko#v=snippet&amp;q=Suithiko&amp;f=false S. 355, 1381].&lt;/ref&gt;}} (1301 год)&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-102&quot;&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Swentike#v=snippet&amp;q=Swentike&amp;f=false S. 102].&lt;/ref&gt;, ''Zwinienne''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Swindin&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1382&quot;&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Swindin#v=snippet&amp;q=Swindin&amp;f=false S. 1382].&lt;/ref&gt;}} (1283 і 1285 гады)&lt;ref&gt;Dukavičienė I. XIII amžiaus prūsų asmenvardžiai prūsų registre // Acta linguistica Lithuanica. T. 72, 2015. P. 235.&lt;/ref&gt;, ''Swegaude''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Suigaut&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Suigaut#v=snippet&amp;q=Suigaut&amp;f=false S. 1384].&lt;/ref&gt;}}&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-102&quot;/&gt;. У 1656 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Georgius Schwinda, Licca Borussus''&lt;ref&gt;Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-sZYzw8knMEC&amp;q=Schwinda#v=snippet&amp;q=Schwinda&amp;f=false S. 550].&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''боярину [[Слонім|слонимскому]] Давиду Ивановичу Свитича'' (28 красавіка 1508 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} P. 253.&lt;/ref&gt;; ''бояр [[Слонімскі павет|Слонимского повета]]: Ивана Свитича а братанича его Андрея Лазоровича'' (18 лютага 1524 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|224к}} P. 105.&lt;/ref&gt;; ''Миколаи Свита''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 70.&lt;/ref&gt;, ''Давыдъ Свита конь. Кузма Свита конь''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 98.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''людей у-в [[Астрына|Остринской]] волости, у селе, у Кобровичохъ… а Тимоха Свинчича… Свинъчича '' (10 лістапада 1529 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|224к}} P. 344.&lt;/ref&gt;; ''хоружого слонимъского Свиту'' (2 сакавіка 1542 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|27к}} P. 152.&lt;/ref&gt;; ''Ян Светевич'' (1558—1567 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 131.&lt;/ref&gt;; ''зъ Швинты''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%A8%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%82%D1%8B#v=snippet&amp;q=%D0%A8%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%82%D1%8B&amp;f=false С. 525].&lt;/ref&gt;, ''Андрей Яновичъ Швинта''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-wI5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%A8%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%A8%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0&amp;f=false С. 550].&lt;/ref&gt; (1567 год); ''люди… Яс Жъвиня'' (10 чэрвеня 1594 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 359.&lt;/ref&gt;; ''Дорота Мачулевна Жвиновна'' (15 лістапада 1603 году)&lt;ref&gt;Lietuvos inventoriai XVII a. — Vilnius, 1962. P. 9.&lt;/ref&gt;; ''пан Юри Жвитевич'' (14 лістапада 1609 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 30. — Вильна, 1904. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=gHsZAAAAYAAJ&amp;q=%D0%96%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87#v=snippet&amp;q=%D0%96%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87&amp;f=false С. 398].&lt;/ref&gt;; ''do mnie Siemiona Swidy, podstarosciego Słuckiego'' (30 чэрвеня 1639 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=0A0LAAAAIAAJ&amp;q=Swidy#v=snippet&amp;q=Swidy&amp;f=false С. 335].&lt;/ref&gt;; ''Woyciech Swit'' (1641 год)&lt;ref&gt;Ординация королевских пущ: в лесничествах бывшего Великого Княжества Литовского. — Вильна, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=jGdcAAAAcAAJ&amp;q=Swit#v=snippet&amp;q=Swit&amp;f=false С. 229].&lt;/ref&gt;; ''Jan Swyntowicz'' ([[Кейданская унія|20 кастрычніка 1655 году]]&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 299.&lt;/ref&gt;, 23 кастрычніка 1655 году&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 341.&lt;/ref&gt;); ''одъ Свинтовъ браци… отъ Кондрата Свинты'' (верасень 1679 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. — Витебск, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=nxALAAAAIAAJ&amp;q=%D0%A1%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%8A+%D0%A1%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%82%D1%8B#v=snippet&amp;q=%D0%A1%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%8A%20%D0%A1%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%82%D1%8B&amp;f=false С. 64].&lt;/ref&gt;; ''Florianus Svida [[Ліцьвіны|Lithuanus]] [[Слуцак|Sluccensis]]'' (1682 год)&lt;ref&gt;Reklaitis P. [https://www.aidai.eu/index.php?view=article&amp;catid=180%3A197803&amp;id=2291%3Ais&amp;option=com_content&amp;Itemid=209 Lietuvos studentai Marburge XVII ir XVIII amžiuje] // Aidai. Nr. 3, 1978.&lt;/ref&gt;; ''отъ Свинты'' (жнівень 1689 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 5. — Витебск, 1874. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=CpZOAQAAMAAJ&amp;q=%D0%A1%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%82%D1%8B#v=snippet&amp;q=%D0%A1%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%82%D1%8B&amp;f=false С. 114].&lt;/ref&gt;; ''Josephus Swida Lithuanus'' (1735 год)&lt;ref&gt;Album studiosorum Academiae Lugduno Batavae, 1575—1725. — Hagae Comitum, 1875. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Xb-XMju4AI4C&amp;q=Swida#v=snippet&amp;q=Swida&amp;f=false P. 959].&lt;/ref&gt;; ''dwór Szwinta'' (1782—1783 гады)&lt;ref&gt;Breslaujos dekanato vizitacija 1782—1783 m. Fontes Historiae Lituaniae, vol. VII. — Vilnius, 2008. P. 82.&lt;/ref&gt;; ''Aniela Szwint'' (1797 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Szwint&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Żuprany], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама:
* Сьвідэн, Сьвідзін (адзначалася старажытнае германскае імя Swindin&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1382&quot;/&gt;, пазьней Swithin&lt;ref&gt;Professor Skeat. On the Survival of Anglo-Saxon Names as Modern Surnames // Transactions of the Philological Society, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ekeeC0Gr1BcC&amp;q=Swithin#v=snippet&amp;q=Swithin&amp;f=false P. 80].&lt;/ref&gt;): ''Michael Swidenowicz'' (1765 год)&lt;ref&gt;Sẽnosios Pasvalio bažnyčios knygos. VII. 1743—1776 metų mirties metrikų knyga. — Savilaida, 2016. P. 34.&lt;/ref&gt;, Генрых Сьвідзіновіч — праваслаўны з [[Гарадзенскі павет (Гарадзенская губэрня)|Гарадзенскага павету]], забіты ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №775 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358826?page=228 С. 12388].&lt;/ref&gt;, у 1905 годзе ў [[Езяросы|Езяроскай]] воласьці існавала [[вёска]] Сьвіцененты&lt;ref&gt;Виленская губерния: полный список населенных мест со статистическими данными о каждом поселении. — Вильна, 1905. С. 262.&lt;/ref&gt;, на [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] існуе места [[Сьвянцяны]]}}.

== Носьбіты ==
* Мікалай Сьвіта — [[кернаў]]скі баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Давыд і Кузьма Сьвіты — [[слонім]]скія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Ян Сьвецевіч — кернаўскі баярын, які ўпамінаецца паміж 1558 і 1567 гадамі
* Андрэй Янавіч Сьвінта — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] 1567 году
* Ян Сьвінтовіч — [[Ліцьвіны|літоўскі шляхціч]], які падпісаў [[Кейданская унія|Кейданскую унію]]
* Міхал Сьвіда — шляхціч [[Менскае ваяводзтва|Менскага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1765 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230806220846/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/929-popis-shlyakhty-minskogo-voevodstva-1765-g Попис шляхты Минского воеводства 1765 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 24 сьнежня 2017 г.&lt;/ref&gt;
* Антон і Рыгор Сьвіты — шляхцічы [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|Амсьціслаўскага ваяводзтва]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Мстиславского воеводства: Список XVIII ст. — Минск, 2013.&lt;/ref&gt;
* [[Морыц фон Швінд]] (1804—1871) — аўстрыйскі маляр і графік
* Мацьвей Сьвідовіч — праваслаўны з [[Мазырскі павет (Менская губэрня)|Мазырскага павету]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №627 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358799?page=101 С. 10021].&lt;/ref&gt;
* [[Аляксандар Сьвітыч]] (1890—1963) — беларускі гісторык праваслаўнай царквы, выдавец і публіцыст
* [[Алімпія Сьвяневіч]] (1902—1974) — беларуская і польская фальклярыстка, геоляг і пэдагог

Швінты — прыгонныя зь вёскі [[Агароднікі (Ашмянскі раён)|Агароднікаў]] (каля [[Жупраны|Жупранаў]]), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 253.&lt;/ref&gt;.

Сьвяневічы (Swianiewicz, Swieniewicz) гербу [[Кунігліс]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 196.&lt;/ref&gt;.

Сьвіды (Świda) гербу [[Хацімірскі (герб)|Хацімірскі]] — літоўскі шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]] і [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 819.&lt;/ref&gt;.

Швінта (''Szwinto'') — прозьвішча, гістарычна зафіксанае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]&lt;ref&gt;Lietuvių pavardžių žodynas. T. 2. — Vilnius, 1989. P. 1005.&lt;/ref&gt;.

На [[Браслаўскі павет|гістарычнай Браслаўшчыне]] існуе вёска [[Сьвінта]], на [[Слуцкае княства|гістарычнай Случчыне]] — [[Сьвідзічы]], у [[Прусія|гістарычнай Прусіі]] — [[Швэнтышкен]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны-асновы}}
{{Імёны з асновай сьвінд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>o0t19awvb5tzsfgp7yannrnb7rh3lrn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лянга</title>
    <ns>0</ns>
    <id>266907</id>
    <revision>
      <id>2685971</id>
      <parentid>2682207</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:06:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16242" sha1="skg0g20y3r4cspnhoccq9i1v7yyz2xg" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Лянґа
|лацінка          = Langa / Lanha
|арыгінал         = Lango
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт          = Лянг, Лянка, Лянк, Ланга, Ланг, Ланге, Ланка, Ленг
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Лангін]], [[Лонгвін]], [[Лянгерд]], [[Лянгмін]] &lt;br&gt; [[Воланг]]
}}

'''Лянга''' (''Ланга'', ''Лянка'', ''Ланка''), '''Лянг''' (''Ланг'', ''Лянк'', ''Ленг'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Ланга, Ланг або Ланка, пазьней Лянк, Ленг або Ленк (Lango, Lang, Lancho, Lanck, Leng, Lenk&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1971. [https://books.google.by/books?id=vSXbDwAAQBAJ&amp;pg=PA396&amp;dq=Lanck+Leng+Lenk&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjzj--z1u6BAxVOgv0HHerfAgYQ6AF6BAgNEAI#v=onepage&amp;q=Lanck%20Leng%20Lenk&amp;f=false S. 396].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Lango%2C+Lang%2C+Lancho#v=snippet&amp;q=Lango%2C%20Lang%2C%20Lancho&amp;f=false S. 1011].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова -ланг- (-лонг-, -ланк-) паходзіць ад старагерманскага lung 'хуткі'&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-23&quot;&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.&lt;/ref&gt; або [[Гоцкая мова|гоцкага]] laggs, [[Стараангельская мова|стараангельскага]] long 'доўгі'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 157.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае брак адэкватнага тлумачэньня іменнай асновы -ланг- зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]]&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 23.&lt;/ref&gt;}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Лангін]], [[Лонгвін|Лангвін (Лонгвін, Лугвен)]], [[Лянгерд]], [[Воланг]]. Адзначаліся германскія імёны Langin, Langewin, Langarda (Longard), Wolank.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Lang (Lange)&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 156.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны: ''Lange'' (1344 год), ''Lankut''&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Lange+1344#v=snippet&amp;q=Lange%201344&amp;f=false S. 51].&lt;/ref&gt;. У 1548 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Engelhardus Lange, Brandenburgensis Prutenus'', у 1591 годзе — ''Mathias Lange, Regiomontanus Borussus'', у 1615 годзе — ''Joannes Lang, Borussus'', у 1620 годзе — ''Andreas Lang, Regiomontanus Borussus'', у 1620 годзе — ''Georgius Lange, Insulo-Marianus Borussus'', у 1621 годзе — ''Adamus Lang, Hohensteinensis Borussus'', у 1642 годзе — ''Henricus Lange, Regiomontanus Prussus''&lt;ref&gt;Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-sZYzw8knMEC&amp;q=Lange#v=snippet&amp;q=Lange&amp;f=false S. 8, 111, 217, 248, 250, 254, 435].&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Ланко Тумашевичъ'' (1528 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 97.&lt;/ref&gt;; ''Богданъ тот Ланковичъ зъ жоною и з дочкою своею [[Вольга|Олюхною]]'' (14 чэрвеня 1541 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|27к}} P. 58.&lt;/ref&gt;; ''Lonko Chonkowycz… Lanko Izakowycz'' (1552—1555 гады)&lt;ref&gt;Писцовая книга Пинского и Клецкого княжеств, составленная Пинским старостою Станиславом Хвальчевским в 1552—1555 г. — Вильна, 1884. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=fO9EAAAAYAAJ&amp;q=Lonko#v=snippet&amp;q=Lonko&amp;f=false С. 9, 15].&lt;/ref&gt;; ''honestus Thobia Wasergraf et Brigita Gabriel Langowa civibus'' (XVI ст.)&lt;ref&gt;Ragauskaitė A. Kauno miestiečių pavardžių formavimasis XVI—XVIII amžiuje // Acta linguistica Lithuanica. T. 45, 2001. P. 137.&lt;/ref&gt;; ''Siemion Łonkowicz… Uscian Łonkowicz… Jasko Łonkowicz… Siemion Łonkowicz… Illia Lonkowicz… Sciepan Lonkowicz'' (30 чэрвеня 1652 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 25. — Вильна, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=IOYDAAAAYAAJ&amp;q=%C5%81onkowicz#v=snippet&amp;q=%C5%81onkowicz&amp;f=false С. 353].&lt;/ref&gt;; ''Andreas Lang'' (1683—1773 гады)&lt;ref&gt;Ragauskaitė A. XVII—XVIII amžių kauniečių (vyrų) pavardžių variantai // Acta linguistica Lithuanica. T. 47, 2002. P. 32.&lt;/ref&gt;; ''od sławetnego p. Grzegorza Langa'' (1701 год)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 10. — Вильна, 1874. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=P2dcAAAAcAAJ&amp;q=Langa#v=snippet&amp;q=Langa&amp;f=false С. 129].&lt;/ref&gt;; ''Casimirus Lengiewicz'' (23 кастрычніка 1705 году)&lt;ref&gt;Kaminskas-Krinčius A. Seniausiosios išlikusios originalios 1705—1726 m. Stakliškių bažnyčios krikšto metrikų knygos fragmento (1705—1710) publikacija. Bibliotheca Lituana. T. 2 (2012). P. 456.&lt;/ref&gt;; ''Panu Langowi'' (30 жніўня 1712 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 20. — Витебск, 1890. С. 205.&lt;/ref&gt;; ''Jerzy Longowicz'' (28 кастрычніка 1745 год)&lt;ref&gt;Gil Cz. Dwa katalogi prowincji litewskiej karmelitów bosych z XVIII wieku // Nasza Przeszłość, T. 111 (2009). S. 131.&lt;/ref&gt;; ''Tadeusz Lang'' (1774 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Lang&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Traby], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Tadeusz Lango''&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 362.&lt;/ref&gt;, ''Antoni Lang''&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 363.&lt;/ref&gt; (11 лютага 1784 году); ''Antoni Lango… Tadeusz Lango'' (7 лютага 1785 году&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 386.&lt;/ref&gt;, 9 лютага 1785 году&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 397.&lt;/ref&gt;, 10 лютага 1791 году&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 470—471.&lt;/ref&gt;); ''Felicjan Lango'' (9 лютага 1785 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 398.&lt;/ref&gt;; ''Antoni Lank''&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 414, 421.&lt;/ref&gt;, ''Jan Lango''&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 415.&lt;/ref&gt; (6 лютага 1786 году); ''w Szczuczynie Lit. w. i. x. Lang — piar'' (13 сакавіка 1794 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 10. — Вильна, 1879. С. 554.&lt;/ref&gt;; ''Józef Łongiewicz'' (1800 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=13203&amp;search_lastname=&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;searchtable=&amp;rpp1=150&amp;rpp2=50 Jużynty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Ignacy Lango'' (1805 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Lango&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Traby], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Emilia Łangiewicz'' (1907 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=23lt&amp;rid=8709&amp;search_lastname=&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=1750&amp;searchtable=&amp;rpp2=50 Kietowiszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама: 
* Лянгайла, Ленгель (адзначалася германскае імя *Langilo паводле назвы мясцовасьці Lengelsche / Langelscheider&lt;ref&gt;Flöer M. Die Ortsnamen des Märkischen Kreises. — Bielefeld, 2018. S. 238.&lt;/ref&gt;, у Польшчы ў 1578 годзе адзначалася прозьвішча Longal&lt;ref&gt;Antroponimia Polski od XVI do końca XVIII wieku. T. 2: H—Mą. — Kraków, 2009. S. 362.&lt;/ref&gt;): ''Longajłowicz'' (1764 год)&lt;ref&gt;Uruski S. Rodzina, herbarz szlachty polskiej. T. 9. — Warszawa, 1912. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=EwUMAQAAMAAJ&amp;q=Longaj%C5%82owicz#v=snippet&amp;q=Longaj%C5%82owicz&amp;f=false S. 143].&lt;/ref&gt;, Ленгель (Lengiel) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;;
* Лянгут: на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]] фіксавалася прозьвішча Лянгут (''Languth'')&lt;ref&gt;Lietuvių pavardžių žodynas. T. 2. — Vilnius, 1989. P. 20.&lt;/ref&gt;
}}.

== Носьбіты ==
* Ланка [[Домаш|Тумашавіч]] — [[ваўкавыск]]і баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Юры Лянг (Jerzy Lang) — [[Вільня|віленскі]] [[Мяшчане|мешчанін]], які ўпамінаецца ў 1655 годзе&lt;ref&gt;Testamenty w księgach miejskich wileńskich z XVI i XVII wieku. Katalog. — Warszawa, 2017. S. 27.&lt;/ref&gt;
* Рыгор Лянг — віленскі мешчанін, які ўпамінаецца ў 1701 годзе
* Аляксандар, Ваўрынец, Лукаш, Стэфан і Тамаш Ланкі — шляхцічы [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|Амсьціслаўскага ваяводзтва]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Мстиславского воеводства: Список XVIII ст. — Минск, 2013.&lt;/ref&gt;
* [[Мар’ян Лянгевіч]] (1827—1887) — генэрал і дыктатар [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў]]
* Павал Лянга — праваслаўны з [[Панявескі павет (Ковенская губэрня)|Панявескага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №508 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358796?page=124 С. 8124].&lt;/ref&gt;
* Валяр'ян Ланге (1876—?) — [[беларусы|беларус]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index12.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Іван Ланкевіч (1893—?) — беларус з ваколіцаў [[Валожын]]а, які пацярпеў ад уладаў СССР]&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;

У канцы XVIII ст. на [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|гістарычнай Амсьціслаўшчыне]] адзначаўся шляхецкі род Ланкаў&lt;ref&gt;Анішчанка Я. Шляхецкія ваколіцы ўсходнебеларускіх губерняў 1783—1785 і 1798—1799 // Годнасьць. № 1 (3), 1997. С. 18—19.&lt;/ref&gt;.

Лянгі гербу [[Грыф (герб)|Грыф]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Ашмянскі павет|Ашмянскага павету]]&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 4. — Rzeszów, 2001. [https://books.google.by/books?id=70grAQAAIAAJ&amp;q=Lang+Gryf+oszmia%C5%84skim&amp;dq=Lang+Gryf+oszmia%C5%84skim&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiA8PK8oKz-AhXN0aQKHa9LD5gQ6AF6BAgKEAI S. 6].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 293.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 119.&lt;/ref&gt;.

Ленгевічы або Лінгевічы (Lengiewicz, Lingiewicz) — літоўскі шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 333.&lt;/ref&gt;.

Лянгевічы — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/l/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Л], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Ланґі — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[https://lyczkowski.net/be/daviednik/spisy-slachty/slachta Літоўская шляхта], Генэалёгія Лычкоўскіх&lt;/ref&gt;.

Лянкі або Лянгі (Lank, Lang) гербу [[Праўдзіч]]&lt;ref&gt;Gajl T. Herby Szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodow. — Gdańsk, 2003. S. 288.&lt;/ref&gt; — шляхецкі род [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] з [[Ломжынскі павет|Ломжынскага павету]]&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 7. — Warszawa, 1937. S. 269.&lt;/ref&gt;.

На [[Аршанскі павет|гістарычнай Аршаншчыне]] існуе вёска [[Ланкаўшчына]], у [[Прусія|гістарычнай Прусіі]] — [[Лянк]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Лянгабарды]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны-асновы}}
{{Імёны з асновай ланг}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>skg0g20y3r4cspnhoccq9i1v7yyz2xg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сургонт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>266916</id>
    <revision>
      <id>2685990</id>
      <parentid>2685462</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:26:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13033" sha1="5429qgexw1rgphu0zqg1vd0pgwg7z8z" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Сурґонт
|лацінка          = Surgont / Surhont
|арыгінал         = Sisigunda &lt;br&gt; Surgant
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Сыр (імя)|Sirio]] + [[Гунт|Gundo]] &lt;br&gt; Sirio + [[Гента (імя)|Ganto]]
|варыянт          = Сыргунт, Сургунд, Сургунт, Сургун, Сыргун, Суркунт, Сурконт, Сургант, Суркант
|вытворныя        = [[Саргонт]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Сургонт''' (''Сыргунт'', ''Сургунд'', ''Сургунт'', ''Сургун'', ''Сыргун'', ''Суркунт'', ''Сурконт''), '''Сургант''' (''Суркант'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Сысыгунда, Сесекунда, Сурыгун або Сырыгун (Sisigunda, Sesecundus&lt;ref&gt;Repertori D’Antropònims Catalans (RAC). Vol. 1. — Barcelona, 1994. [https://books.google.by/books?id=SUwv8x15BE8C&amp;pg=PA494&amp;dq=%22+Sesecundus+%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwipv63DsKWKAxW5nf0HHefgOhwQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=%22%20Sesecundus%20%22&amp;f=false P. 494].&lt;/ref&gt;, Sesecundo&lt;ref&gt;[https://www.celtiberia.net/es/biblioteca/?id=2133&amp;cadena=galicia El Nombre de los Antepasados: Toponimia Gallega de Origen Antroponímico (I v2.0)], Celtiberia.net — Prehistoria, Protohistoria e Historia antigua&lt;/ref&gt;, Surrigvn&lt;ref name=&quot;SMP&quot;&gt;[https://filemaker.isof.se/fmi/webd Sveriges medeltida personnamn — förnamnsregister Abbe-Øxvidh], Institutet för språk och folkminnen&lt;/ref&gt;, Syrrigvn&lt;ref name=&quot;SMP&quot;/&gt;) і Сургант (Surgant&lt;ref&gt;Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DgdXAAAAcAAJ&amp;q=S%C3%BCrgant#v=snippet&amp;q=S%C3%BCrgant&amp;f=false S. 762].&lt;/ref&gt;) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Meyer-Lübke W. Romanische Namenstudien. I. Die altportugiesischen Personennamen germanischen Ursprungs // Sitzungsberichte der Philosophisch-Historischen Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Bd. 149. — Wien, 1905. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=tZZFdogozvUC&amp;q=Sisigunda#v=snippet&amp;q=Sisigunda&amp;f=false S. 63].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Сыр (імя)|сір- (сіс-, сур-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Сіргоўд]], [[Сіргут]], [[Сысымунд|Сірмонт]]; германскія імёны Siriaud, Sireguti, Sirmont) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] sisu 'чароўны сьпеў, заклён'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.&lt;/ref&gt;, аснова [[Гунт|-гунд- (-гунт-, -кунт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Гунтэр|Гунтар]], [[Вігунт]], [[Вірконт]]; германскія імёны Guntar, Wigunt, Werecundus) — ад гоцкага gunþs 'бойка, бітва', а аснова [[Гента (імя)|-генд- (-гент-, -гінт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Гінтэр]], [[Ягінт|Агінт]], [[Эйгінт]]; германскія імёны Genter, Aginto, Eigint) — ад гоцкага gands 'посах', пераноснае 'чары'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Сурконт азначае «заклён бітвы»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 21.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Jadut Surkanten son'' (29 верасьня 1379 году)&lt;ref&gt;Codex diplomaticus Lithuaniae, 1253—1433. — Vratislaviae, 1845. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=G-ItQP7DyhkC&amp;q=Surkanten#v=snippet&amp;q=Surkanten&amp;f=false P. 55].&lt;/ref&gt;; ''Сурконту у Колтянех чоловекь'' (1440—1492 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 50.&lt;/ref&gt;; ''Сурконътъ конокормца был, и того Сурконъта вызволил с тое службы великии князь Витовть'' (10 ліпеня 1496 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 145.&lt;/ref&gt;; ''з села Сурконтовичъ'' (1567 год)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 786].&lt;/ref&gt;; ''Surkonty: p. Kazimierz Surgont, p. Mikołaj Surgont, p. Aleksander Surgont''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo wileńskie 1690 r. — Warszawa, 1989. S. 219.&lt;/ref&gt;, ''p. Samuel Surkont''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo wileńskie 1690 r. — Warszawa, 1989. S. 225.&lt;/ref&gt;, ''p. Helena Surgontowa''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo wileńskie 1690 r. — Warszawa, 1989. S. 230.&lt;/ref&gt; (1690 год); ''Marcin Surgont'' (21 жніўня 1780 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 329.&lt;/ref&gt;; ''JP. Mateusz Surgontt'' (1775 год)&lt;ref&gt;[https://narodowa.pl/exhibits/taryfy-podymnego-i-czopowego-powiatu-lidzkiego-z-1775-roku/ Taryfy Podymnego i Czopowego Powiatu Lidzkiego 1775 rok] / Opracował Łukasz Majtka. — Na podstawie dokumentów z Narodowego Archiwum Historycznego Białorusi w Mińsku (sygnatura 1767-1-228). — Narodowa.pl&lt;/ref&gt;; ''Marcin Surgunt'' (5 лютага 1781 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 343.&lt;/ref&gt;; ''Parafia [[Дарсунішкі|dorsuniska]]… Surgontyszki — okolica szlachty'' (1784 год)&lt;ref&gt;Vyskupo Ignoto Jokūbo Masalskio Kauno dekanato vizitacija 1782 m. — Vilnius, 2001. P. 584.&lt;/ref&gt;; ''Katarzyna Surguntowa'' (9 кастрычніка 1794 году)&lt;ref&gt;Burba D. Livonijos kanauninko, Vilkaviškio klebono Vincento Bakuzičiaus biografija. Keletas XVIII amžiaus Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės katalikų dvasininko // Lietuvos Didžioji Kunigaikštystė: luomas, pašaukimas, užsiėmimas. — Vilnius: Lietuvos istorijos institutas, 2019. P. 77.&lt;/ref&gt;; ''Józef Surkontt'' (1802 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Surkontt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wawiórka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Jan Surgontt'' (1810 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=23lt&amp;rid=S&amp;search_lastname=Surgontt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Piwoszuny], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Jan Syrgunt'' (1814 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Syrgunt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Opsa], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Leonard Surkunt'' (1823 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Surkunt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Krzemienica], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Tomasz Surgontt'' (1824 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Surgontt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Wawiórka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Agata Syrgun'' (1832 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Syrgun&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Opsa], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Rozalia Surgun'' (1848 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Surgun&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Miory], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Сурконт — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які атрымаў наданьне ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]]
* Якуб Сургонт — шляхціч [[Аршанскі павет|Аршанскага павету]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Оршанского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2015.&lt;/ref&gt;
* Вікенці Сургунд — жыхар [[Смаленск]]у на 1906 год&lt;ref&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Smolensk_1906_StateDumaVoters.pdf Смоленские Губернские Ведомости, 28 ноября 1906 года]. С. 5.&lt;/ref&gt;
* Адам, Артур, Валяр’ян, Вікенці, Восіп, Кіпрыян, Павал і Сьцяпан Сурконты і Ануфры Сургонт — [[беларусы]] з ваколіцаў [[Ліда|Ліды]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 57 Виленских Губернских Ведомостей, 1907. С. 17.&lt;/ref&gt;
* Кантан Сургант — каталік зь [[Вільня|Вільні]], забіты ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №809 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358628?page=142 С. 12942].&lt;/ref&gt;
* Казімер Сургунд — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў [[Дзьвінск]]у&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital22156796/ Сургунд Казимир Гранимов.], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Парфен Сургант — беларус на 1926 год&lt;ref&gt;[https://db.zhnivo.com/by/belarus-genealogical-databases/ НАРБ 30-2-1491-22b], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Іван Сургунт (1886—?) — беларус з ваколіцаў [[Дзісна|Дзісны]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B3%D1%83%D0%BD%D1%82_%D0%86%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1896) Сургунт Іван Данатавіч (1896)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;

Сургонты (Сурканты) гербаў [[Геральт (герб)|Геральт]] і [[Гоўвальд]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага]] і [[Лідзкі павет|Лідзкага]] паветаў&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 195, 799.&lt;/ref&gt;.

Сургонты (Surgont) — літоўскі шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 421.&lt;/ref&gt;.

Сургунты — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/s/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на С], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

На [[Лідзкі павет|гістарычнай Лідчыне]] існуе вёска [[Сурканты]], на [[Ковенскі павет (ВКЛ)|гістарычнай Ковеншчыне]] — [[Сургонцішкі]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Сыр (імя)|Сыры]]
* [[Гунт]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай сір}}
{{Імёны з асновай гунд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>5429qgexw1rgphu0zqg1vd0pgwg7z8z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Люб</title>
    <ns>0</ns>
    <id>267032</id>
    <revision>
      <id>2685987</id>
      <parentid>2684559</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:23:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18882" sha1="tjk5stjgggf5yqv2j871ihqcwmam14d" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Люб
|лацінка          = Lub
|арыгінал         = Lubo
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт          = Люба
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Любейка]], [[Любель (імя)|Любель]], [[Любень]], [[Любш]], [[Любар (імя)|Любар]], [[Любарт (імя)|Любарт]] &lt;br&gt; [[Готліб]]
}}

'''Люб''', '''Люба''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Імя Люба або Люва (Leubo, Lubo, Liuba, Liuvo) можа мець як [[Славянскія мовы|славянскае]], так і [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Leubo%2C+Lubo%2C+Liuba%2C+Liuvo#v=snippet&amp;q=Leubo%2C%20Lubo%2C%20Liuba%2C%20Liuvo&amp;f=false S. 1019].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова -люб- паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] liufs&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 158.&lt;/ref&gt;, германскага leuba, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] liub 'лю́бы, каханы, мілы, прыемны'&lt;ref name=&quot;SEMSNO-1997-159&quot;&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.&lt;/ref&gt;. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Любейка]], [[Любель (імя)|Любель]], [[Любень]], [[Любш]], [[Любар (імя)|Любар]], [[Любарт (імя)|Любарт (Любэрт, Лібарт, Лібэрт)]]. Адзначаліся германскія імёны Lubbiko (Liubbecha), Liubilo (Liebel), Luben, Lubisch, Luber, Lubert (Liubhart, Liebert). Апроч таго, існуе іменная аснова [[Ліба|ліб-]], якая можа паходзіць ад асновы люб-&lt;ref name=&quot;SEMSNO-1997-159&quot;/&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Libing, Lubart (Lubhard, Lubard, Lubert, Libert, Libard), Libelt&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 84, 159.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны ''Lube''&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-53&quot;&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Lubene#v=snippet&amp;q=Lubene&amp;f=false S. 53].&lt;/ref&gt;, ''Lubico / Lubike / Lubeke''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Lubbiko&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Lubbiko+Liubbecha+#v=snippet&amp;q=Lubbiko%20Liubbecha&amp;f=false S. 1021].&lt;/ref&gt;}} (1313 год)&lt;ref&gt;Pierson W. Altpreußischer Namenkodex // Zeitschrift für Preußische Geschichte und Landeskunde. — Berlin, 1873. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ZrV-7V99ov8C&amp;q=Lubico#v=snippet&amp;q=Lubico&amp;f=false S. 634].&lt;/ref&gt;, ''Luban''{{Заўвага|Адзначалася імя Liubona, якое мець як славянскае, так і германскае паходжаньне&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1022&quot;&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Leobuni%2C+Liubona#v=snippet&amp;q=Leobuni%2C%20Liubona&amp;f=false S. 1022].&lt;/ref&gt;}} (1361 і 1388 гады)&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-53&quot;/&gt;, ''Lubene / Lubin''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Luben&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Lubin%2C+Luben#v=snippet&amp;q=Lubin%2C%20Luben&amp;f=false S. 1022].&lt;/ref&gt;}} (1331 год)&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-53&quot;/&gt;, ''Lubart / Lubert''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Lubert&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Lubert#v=snippet&amp;q=Lubert&amp;f=false S. 851].&lt;/ref&gt;}} (1420 год)&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-53&quot;/&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''а в Люба Радивиловича'' (18 лютага 1509 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} S. 318.&lt;/ref&gt;; ''бояр наших жомоитскихъ на имя… а в Миколая а в Трумпана Любовичов'' (30 лютага 1514 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} S. 225.&lt;/ref&gt;; ''земль пустых в [[Абольцы|Оболцохъ]]… на имя Любовы [[Мунд|Мондевича]] а Сенковы Малышковича, а Петровы Мишковича…'' (12 жніўня і 17 верасьян 1519 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|25к}} S. 163—164.&lt;/ref&gt;; ''Zanko, Czymon Lubowyczy'' (1552—1555 гады)&lt;ref&gt;Писцовая книга Пинского и Клецкого княжеств, составленная Пинским старостою Станиславом Хвальчевским в 1552—1555 г. — Вильна, 1884. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=fO9EAAAAYAAJ&amp;q=Lubowyczy#v=snippet&amp;q=Lubowyczy&amp;f=false С. 121].&lt;/ref&gt;; ''Piothr a Szyman Liubowiczy… Jakob Lubowic… Iwan Lubowic… Michal Lubowic'' (1558 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Hvt6OUpCnNoC&amp;q=Liubowiczy#v=snippet&amp;q=Liubowiczy&amp;f=false С. 205, 276].&lt;/ref&gt;; ''Sczesny Lubicz, Jakub Luba'' (2 траўня 1558 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8cM7AQAAMAAJ&amp;q=Luba#v=snippet&amp;q=Luba&amp;f=false С. 51].&lt;/ref&gt;; ''ziemian Lubow''&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=h6lCAQAAMAAJ&amp;q=Lubow#v=snippet&amp;q=Lubow&amp;f=false С. 361, 376, 379].&lt;/ref&gt;, ''p. Stanislawowi Lubie''&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. С. 374.&lt;/ref&gt;, ''Jacub Luba''&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=h6lCAQAAMAAJ&amp;q=Luba#v=snippet&amp;q=Luba&amp;f=false С. 436, 441].&lt;/ref&gt; (1563 год); ''Станиславъ Люба з Любина''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 309.&lt;/ref&gt;, ''Янъ Станиславовичъ Люба з Любина''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 310.&lt;/ref&gt; (1565 год); ''pana Krzysztopha Luby'' (20 ліпеня 1624 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 6. — Вильна, 1872. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=9tcDAAAAYAAJ&amp;q=Luby#v=snippet&amp;q=Luby&amp;f=false С. 244].&lt;/ref&gt;; ''pana Krzysztopa Lubę'' (29 кастрычніка 1624 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 6. — Вильна, 1872. С. 262.&lt;/ref&gt;; ''Jarosz Lubowicz'' (1641 год)&lt;ref&gt;Ординация королевских пущ: в лесничествах бывшего Великого Княжества Литовского. — Вильна, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=jGdcAAAAcAAJ&amp;q=Lubowicz#v=snippet&amp;q=Lubowicz&amp;f=false С. 59].&lt;/ref&gt;; ''Ja xiądz Jerzy Lubowicz, protopopa Wilenski'' (29 верасьня 1725 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 20. — Вильна, 1893. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=i_A4AQAAMAAJ&amp;q=Lubowicz#v=snippet&amp;q=Lubowicz&amp;f=false С. 518].&lt;/ref&gt;; ''Lubow'' (1744 год)&lt;ref name=&quot;DWil-1744&quot;&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Michael Lubowicz'' (31 студзеня 1773 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1773-1776.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1773—1776 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Jowchim Lubicz'' (28 сьнежня 1778 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=WGYjAQAAMAAJ&amp;q=Lubicz#v=snippet&amp;q=Lubicz&amp;f=false С. 231].&lt;/ref&gt;; ''Magdalena Lubowicz'' (1826 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Lubowicz%20&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Traby], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама: 
* Любан (адзначалася германскае імя Lubbana&lt;ref&gt;Dijkstra W. Friesch woordenboek (Lexicon frisicum). — Leeuwarden, 1911. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=jPjO01yS_rcC&amp;q=Lubbana#v=snippet&amp;q=Lubbana&amp;f=false S. 242].&lt;/ref&gt;): ''Luban'' (1671—1681 гады)&lt;ref name=&quot;Zinkevičius-1977-168&quot;&gt;Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 168.&lt;/ref&gt;, ''Lubonicze'' (1744 год)&lt;ref name=&quot;DWil-1744&quot;/&gt;, на [[Рэчыцкі павет|гістарычнай Рэчыччыне]] існуюць вёскі [[Любаны]] і [[Любонічы]], назву [[Любанічы]] маюць вёскі на гістарычных [[Аршанскі павет|Аршаншчыне]] і [[Наваградзкі павет|Наваградчыне]];  
* Любун (адзначалася імя Liubona, якое мець як славянскае, так і германскае паходжаньне&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1022&quot;/&gt;): ''Lubunszczyzna'' (1744 год)&lt;ref name=&quot;DWil-1744&quot;/&gt;;
* Любант, Лювэнт: ''у Любонътишкох'' (24 кастрычніка 1542 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|230к}} P. 64.&lt;/ref&gt;, ''Luwent'' (1671—1681 гады)&lt;ref name=&quot;Zinkevičius-1977-168&quot;/&gt;;
* Любат, Любята (адзначалася старажытнае германскае імя Liuphad&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=%40Liuphad#v=snippet&amp;q=%40Liuphad&amp;f=false S. 1026].&lt;/ref&gt;): ''tributarios… Lyvbyatha'' (8—13 сакавіка 1462 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 274.&lt;/ref&gt;, ''Lubotowszczyzna'' (1744 год)&lt;ref name=&quot;DWil-1744&quot;/&gt;, ''Lubotowicz'' (1804 год)&lt;ref&gt;[https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/Indeks1800_14.pdf Indeks nazwisk rodziców dzieci urodzonych w parafii (Nowe) Daugieliszki w latach 1800—1814]&lt;/ref&gt;;
* Любавін (адзначалася старажытнае германскае імя Liubwin&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Liubwin+Leubwini#v=snippet&amp;q=Liubwin%20Leubwini&amp;f=false S. 1029].&lt;/ref&gt;): на [[Рэчыцкі павет|гістарычнай Рэчыччыне]] існуе вёска [[Любавін]];
* Любарат (адзначалася старажытнае германскае імя Liubarat&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Liubarat#v=snippet&amp;q=Liubarat&amp;f=false S. 1028].&lt;/ref&gt;): Уладзіслаў Любарат — удзельнік [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] з ваколіцаў [[Вільня|Вільні]]&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital21963932/ Люборат Владислав Иванович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;}}.

== Носьбіты ==
* [[Люба I]] (Liuba I; {{†}} 571 або 572) — кароль [[Вэстготы|вэстготаў]]
* [[Люба II]] (Liuba II; 583—603) — кароль вэстготаў
* [[Люб (князь люцічаў)|Люб]] ({{†}} 830) — князь [[Люцічы|вільцаў-люцічаў]]
* Люб [[Радзівіл (імя)|Радзівілавіч]] — [[Зямяне|зямянін]] [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]], які ўпамінаецца ў 1509 годзе
* Васіль Любовіч — жыхар вёскі [[Бродніца|Бродніцы]] ([[Наваградзкае ваяводзтва]]), які ўпамінаецца ў 1696 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [http://vilejski-uezd.by/threads/sajt-istorika-anischenko-e-k.4628/page-2 Кожан Городок, Цна, Дребск, Вичин, Ракитна, Бродница в 1696], Архіў гісторыка Анішчанкі, 22 студзеня 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Базыль Любовіч — шляхціч [[Аршанскі павет|Аршанскага павету]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Оршанского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2015.&lt;/ref&gt;
* Міхал Любіч (1867/1868—?) — [[Беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Бабруйск]]у, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Даведнік Маракова|РС|1|2|РС|РС}} С. 20.&lt;/ref&gt;
* [[Станіслаў Любіч-Маеўскі]] (1878—1941) — беларускі грамадзкі і культурны дзяяч, пэдагог
* Дзьмітры Любовіч (1881—1938) — беларус з [[Магілёў|Магілёва]], забіты ўладамі СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index12.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Яўген Любіч — беларус з ваколіцаў [[Бягомель|Бягомелю]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;

Любовічы (Lubowicz) гербу [[Любіч (герб)|Любіч]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 224.&lt;/ref&gt;.

Любовіч (Lubowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

На 1904 год існавала вёска Любішкі ў Гжацкім павеце Смаленскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Смоленской губернии. — Смоленск, 1904. С. 123.&lt;/ref&gt;.

На 1904 год існавалі дзьве вёскі і дзьве сядзібы з назвай Любестава ў Рослаўскім павеце Смаленскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Смоленской губернии. — Смоленск, 1904. С. 337.&lt;/ref&gt; (адзначалася старажытнае германскае імя Leubastes, Liebesta&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Leubastes%2C+Liebesta#v=snippet&amp;q=Leubastes%2C%20Liebesta&amp;f=false S. 1023].&lt;/ref&gt;).

Назву [[Любавічы (неадназначнасьць)|Любавічы]] маюць вёскі на гістарычных [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|Амсьціслаўшчыне]], [[Аршанскі павет|Аршаншчыне]], [[Берасьцейскі павет|Берасьцейшчыне]], [[Віцебскі павет|Віцебшчыне]] і [[Пінскі павет|Піншчыне]]. На [[Браслаўскі павет|гістарычнай Браслаўшчыне]] існуе вёска [[Любішкі]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Ліба]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Германскія імёны-асновы}}
{{Імёны з асновай люб}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>tjk5stjgggf5yqv2j871ihqcwmam14d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рыбалт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>267294</id>
    <revision>
      <id>2685988</id>
      <parentid>2684848</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:24:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11566" sha1="s8jh4mf9ebvgwegwjrpshtjnd26gqqi" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Рыбалт
|лацінка          = Rybałt
|арыгінал         = Ribald
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Рык|Rih]] + [[Больд|Bald]]
|варыянт          = Рыбальт, Рыбэльт
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Болтрык]]
}}

'''Рыбалт''' (''Рыбальт'', ''Рыбэльт'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Рыбальд (Ribald, Ribaldus&lt;ref&gt;Gerchow J. Die Gedenküberlieferung der Angelsachsen. — Berlin; New York, 1988. P. 403.&lt;/ref&gt;) і Бальдарых (Baldarich) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Ribald#v=snippet&amp;q=Ribald&amp;f=false S. 240, 1258].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Рык|-рых- (-рык-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Тэўдырых|Дзітрык]], [[Індрых]], [[Эрык]]; германскія імёны Ditricus, Hindrich, Erik) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] reiks 'магутны'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 188.&lt;/ref&gt;, германскага rikja 'магутны, каралеўскі'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 206.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Больд|-балд- (-болд-, -болт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бальдвін]], [[Бірыбольд]], [[Румбольд]]; германскія імёны Baldwin, Beribald, Rumbold) — ад гоцкага *balth, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] bald 'сьмелы, адважны'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 50.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 10.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Bałdrzych (Bałdrzyk)&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 207.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Ян Рибалтъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 116, 145.&lt;/ref&gt;, ''Станиславъ Рибалтъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 117.&lt;/ref&gt;, ''Янъ Петровичъ Рибалт''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 119.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''з [[Дарагічын (Падляскае ваяводзтва)|Дорогичина]]… Рыбалты'' (1533—1535 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 32.&lt;/ref&gt;; ''село Рыбалты''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%A0%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B#v=snippet&amp;q=%D0%A0%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B&amp;f=false С. 896].&lt;/ref&gt;, ''Ольшево Рибалты''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%40%D0%A0%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B#v=snippet&amp;q=%40%D0%A0%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B&amp;f=false С. 902].&lt;/ref&gt;, ''Петръ Рыбалть''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%22%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D1%8A+%D0%A0%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8C%22#v=snippet&amp;q=%22%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D1%8A%20%D0%A0%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8C%22&amp;f=false С. 917].&lt;/ref&gt;, ''Миколай Рыбалть''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 918.&lt;/ref&gt;, ''Янъ Якубовичъ Рыбалть''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 925.&lt;/ref&gt;, ''Бартошъ Яновичъ Рыбалть… Янъ Петровичъ Рыбалть''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1132.&lt;/ref&gt; (1567 год); ''люди в том селе Древиниках… Миколаи Рыбалтъ Ромашковичъ з сынми Щепаном а Стасемъ'' (5 траўня 1582 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 225—226.&lt;/ref&gt;; ''Krzysztof Rybałtowicz'' (16 траўня 1661 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 10. — Вильна, 1879. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=d7DfE_y52FIC&amp;q=Ryba%C5%82towicz#v=snippet&amp;q=Ryba%C5%82towicz&amp;f=false С. 279, 281].&lt;/ref&gt;; ''woytowstwo Litewskie… wieś Żydźiewicze… Michał Rybałta… Jakub Rybałta… Maćiey Rybałta'' (чэрвень 1733 году)&lt;ref&gt;[[Артурас Дубоніс|Дубоніс А.]] Лейці вялікага князя літоўскага. — Смаленск, 2015. С. 111.&lt;/ref&gt;; ''Rybałtowicz'' (1861—1864 гады)&lt;ref&gt;[https://genealogia.lt/pdfs/dukszty_pijarskie.pdf Spis miejscowości oraz nazwisk mieszkańców parafii Dukszt Pijarskich w latach 1861—1864], Genealogia Wileńszczyzny&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Ян і Станіслаў Рыбальты — [[Бельск Падляскі|бельскія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Ян Пятровіч Рыбалт — бельскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Якуб, Фёдар і Іван Рыбалтовічы — жыхары вёскі [[Бяркоўшчына|Бяркоўшчыны]] ([[Ашмянскі павет]]), якія ўпамінаюцца ў 1718 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230804114127/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1357-berkovshchina-inventar-1718-g-oshmyanskij-povet Берковщина инвентарь 1718 г. Ошмянский повет], Архіў гісторыка Анішчанкі, 9 красавіка 2019 г.&lt;/ref&gt;
* Аўгуст Рыбалтоўскі — шляхціч [[Аршанскі павет|Аршанскага павету]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Оршанского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2015.&lt;/ref&gt;
* Ян Рыбальтовіч (''Ryboltowicz'') — уладальнік гаспадаркі ў Сангунішках каля [[Майшагола|Майшаголы]] на 1936 год&lt;ref&gt;Ryszard Sys, [https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/spis_gosp_1928_38_wilenskie.pdf Właściciele gospodarstw rolnych w woj. wileńskim w latach 1928—1939], publikacje «Pisarza hipotecznego zawarte w Dzienniku Województwa Wileńskiego za lata 1928—1939»&lt;/ref&gt;
* Браніслаў Рыбалтоўскі — каталік зь [[Мір (мястэчка)|Міру]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №378 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004351347?page=114 С. 6034].&lt;/ref&gt;
* Іван Рыбалтавіч — каталік з ваколіцаў [[Майшагола|Майшаголы]], зьніклы ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №2682 убитым, раненым и без вести пропавшим солдатам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004358806?page=6&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 42902].&lt;/ref&gt;
* Адам Рыбалтоўскі — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Лепель|Лепеля]] на 1926 год&lt;ref&gt;[https://db.zhnivo.com/by/belarus-genealogical-databases/ НАРБ 30-2-6194-175], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Раман Рыбалт (1892—?) — беларус з ваколіцаў [[Саколка (горад)|Саколкі]]&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/kld-card_uchet_officer7321171/ Рыбалт Роман Осипович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* [[Казімер Рыбалтоўскі]] (1909—1943) — каталіцкі сьвятар-беларус&lt;ref&gt;Маракоў Л. Рэпрэсаваныя каталіцкія духоўныя, кансэкраваныя і свецкія асобы Беларусі (1917—1964). — Мінск, 2009. С. 355.&lt;/ref&gt;
* Марыя Рыбалтоўская (1926—?) — беларуска з ваколіцаў [[Менск]]у&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/156279/ Рыбалтовская Мария Степановна], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

Рыбэльты (Rybelt) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 171.&lt;/ref&gt;.

Рыбальт (Rybalt) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

На [[Падляскае ваяводзтва (1513—1795)|гістарычным Падляшшы]] існуе вёска [[Рыбалты]], на [[Аршанскі павет|гістарычнай Аршаншчыне]] — [[Рыбалтова]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Рык|Рых]]
* [[Больд|Бальд]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай рых}}
{{Імёны з асновай балд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>s8jh4mf9ebvgwegwjrpshtjnd26gqqi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бутвін</title>
    <ns>0</ns>
    <id>267749</id>
    <revision>
      <id>2685967</id>
      <parentid>2685841</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:02:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12984" sha1="397gev8miqy3xvl5gqc61ci07wi4azp" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Бутвін
|лацінка          = Butvin
|арыгінал         = Butwin
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Бота|Buto]] + [[Віна (імя)|Wino]]
|варыянт          = Ботвін, Буцьвін, Ботвінь, Батвіні
|вытворныя        = [[Батвін]]
|зьвязаныя        = Uinebod
}}

'''Бутвін''' (''Ботвін'', ''Ботвінь'', ''Батвіні'', ''Бацьвін''), '''Буцьвін''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Бутвін або Ботвін (Butwin, Botvin&lt;ref name=&quot;SMP-1974-485&quot;&gt;Sveriges medeltida personnamn. Hft. 4. — Uppsala, 1974. S. 485.&lt;/ref&gt;, Botuini&lt;ref name=&quot;Gerchow-1988-385&quot;&gt;Gerchow J. Die Gedenküberlieferung der Angelsachsen. — Berlin; New York, 1988. P. 385.&lt;/ref&gt;, Botwin&lt;ref&gt;Verdeutschungsbücher des Allgemeinen deutschen sprachvereins. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=J5oOAQAAMAAJ&amp;q=Botwin#v=snippet&amp;q=Botwin&amp;f=false S. 33].&lt;/ref&gt;) і Вінібод (Uinebod&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne dans les registres de comptes de l’Hôtel-Dieu de Soissons au XVe siècle // L’Onomastique, témoin de l’activité humaine. Actes du Colloque d’onomastique du Creusot (mai/juin 1984). — Paris, 1985. P. 558.&lt;/ref&gt;) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Butwin#v=snippet&amp;q=Butwin&amp;f=false S. 323, 1609].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SMP-1974-485&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Gerchow-1988-385&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) паходзіць ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Бода|-буд- (-бод-)]]&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Віна (імя)|-він-]] (імёны ліцьвінаў [[Лютвін|Людвін]], [[Мантывін|Монтвін]], [[Радавін]]; германскія імёны Liuduin, Mondawin, Radowin) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] wins 'сябар'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''чоловеки конюховъ илкговъскихъ на имя… Богдана Бутвиновича'' (12 студзеня 1520 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|25к}} P. 208.&lt;/ref&gt;; ''дворанина нашого Ивана Ботъвинъевича'' (5 чэрвеня 1529 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|7к}} P. 471.&lt;/ref&gt;; ''бояре наши Вольчаские Яковъ а Романь Ботвиневичи… тыхъ вышей менованыхъ бояръ то есть Ботвиневъ'' (чэрвеня 1560 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ulkjAQAAMAAJ&amp;q=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&amp;f=false С. 216].&lt;/ref&gt;; ''у волости [[Мерач|Меречскои]] сорокъ и чотыри чоловека конюховъ и тяглыхъ людеи илъкговъскихъ… Богдана Бутьвиновича'' (16 лютага 1566 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|44к}} P. 115.&lt;/ref&gt;; ''учтивы Сенко Ботвиневичъ'' (7—8 лютага 1579 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 39. — Вильна, 1915. С. 182.&lt;/ref&gt;; ''Еско Сененовичь Ботвиневичь, мещанин [[Магілёў|Могилевский]]'' (22 лютага 1580 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 39. — Вильна, 1915. С. 523.&lt;/ref&gt;; ''Село Кошелево. &lt;…&gt; Федько Ботвиновичъ'' (20 лютага 1640 году)&lt;ref&gt;Акты, относящиеся к истории Западной России. Т. 5. — СПб., 1853. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=32dcAAAAcAAJ&amp;q=%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 59].&lt;/ref&gt;; ''урожоный панъ Авдей Ботвині… отъ пана Лукаша Ботвині… пана Яна Ботвиня… пана Яроша Ботвиню'' (12 лютага 1663 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 17. — Витебск, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=35hOAQAAMAAJ&amp;q=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%96#v=snippet&amp;q=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%96&amp;f=false С. 190—191].&lt;/ref&gt;; ''zemianin j-go krolewskiey msci, woiewodstwa Mscisławskiego j-go msc pan Lukasz Botwini'' (12 траўня 1663 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 17. — Витебск, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=35hOAQAAMAAJ&amp;q=Botwini#v=snippet&amp;q=Botwini&amp;f=false С. 206].&lt;/ref&gt;; ''земянинъ его кор. млсти, воеводства Мстиславского, панъ Лукашъ Ботвини'' (14 траўня 1663 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 17. — Витебск, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=35hOAQAAMAAJ&amp;q=%D0%9B%D1%83%D0%BA%D0%B0%D1%88%D1%8A+%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%9B%D1%83%D0%BA%D0%B0%D1%88%D1%8A%20%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B8&amp;f=false С. 208].&lt;/ref&gt;; ''na pana Michala Jakubowicza Botwina'' (30 траўня 1680 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 17. — Витебск, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=35hOAQAAMAAJ&amp;q=Michala+Botwina#v=snippet&amp;q=Michala%20Botwina&amp;f=false С. 230].&lt;/ref&gt;; ''Stefan Bocwinowicz'' (1696 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=23lt&amp;rid=S&amp;search_lastname=Bocwinowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wilno śś. Franciszka i Bernarda], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Botwiniszki'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''z dobrami niegdys jmpp… Botwinow'' (10 ліпеня 1749 году)&lt;ref&gt;Памятники православия и русской народности в Западной России в XVII—XVIII вв. Т. 1, ч. 2. — Киев, 1905. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=OxwEAAAAYAAJ&amp;q=Botwinow#v=snippet&amp;q=Botwinow&amp;f=false С. 557].&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Ботвін]] ({{†}} 785 або 786) — абат кляштараў у [[Нартумбрыя|Нартумбрыі]], [[Сьвяты]]
* Якаў і Раман Батвіневічы — [[Ліцьвіны|літоўскія баяры]], якія ўпамінаюцца ў 1560 годзе
* Стас, Агнешка, Сымон, Ян, Дарота, Пётар і Валенці Бацьвіновічы — жыхары вёскі [[Крэва (неадназначнасьць)|Крэва]] ([[Гарадзенскі павет]]), якія ўпамінаюцца ў 1629 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230657/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/638-mitkovshchina-krevo-zalese-krivlyany-kozlovshchina-inventar Митковщина, Крево, Залесье, Кривляны, Козловщина инвентарь], Архіў гісторыка Анішчанкі, 12 чэрвеня 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Крыштоф Ботвін — жыхар [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]] на 1731 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Лидского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2013. С. 254.&lt;/ref&gt;
* Вінцэнт, Стэфан і Ян Ботвіны — шляхцічы [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|Амсьціслаўскага ваяводзтва]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Мстиславского воеводства: Список XVIII ст. — Минск, 2013.&lt;/ref&gt;
* Іван Ботвін — каталік з [[Ваўкавыскі павет (Гарадзенская губэрня)|Ваўкавыскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №26 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004358632?page=87&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 407].&lt;/ref&gt;
* Захар Батвіноўскі (1894—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Амсьціслаў|Амсьціслава]]&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/115233/ Ботвиновский Захар Борисович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

Бутвіны і Бутвіновічы — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/b/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Б], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпаміналіся вёска Ботвінішкі (''Ботвинишки'') у [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскім павеце]] і каралеўская дзяржава Бутвінішкі (''Бутвинишки'') у [[Троцкае ваяводзтва|Троцкім ваяводзтве]]&lt;ref&gt;Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 38, 53.&lt;/ref&gt;.

На [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] існуюць вёскі [[Боцьвіны]] і [[Бацьвінавічы]], на [[Рэчыцкі павет|гістарычнай Рэчыччыне]] — [[Бацьвінава]], на [[Віленскі павет (ВКЛ)|гістарычнай Віленшчыне]] — [[Батвінішкі]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Бота]]
* [[Віна (імя)|Віна]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай бут}}
{{Імёны з асновай він}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>397gev8miqy3xvl5gqc61ci07wi4azp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кляўз</title>
    <ns>0</ns>
    <id>268107</id>
    <revision>
      <id>2685986</id>
      <parentid>2681741</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:21:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16687" sha1="86txu7av8x7jy6rf4b9to2k0c4o8sr2" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Кляўз
|лацінка          = Klaŭz
|арыгінал         = Klaus
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = варыянт [[Мікалай|Nikolaus]]
|варыянт          = Кляўс, Клаўс, Кляўш, Кляўза, Кляўзь
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Кляўзгайла]]
}}
'''Кляўз''' (''Кляўзь''), '''Кляўс''' (''Кляўш'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Імя Кляўз (Klaus, Klaws&lt;ref&gt;Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DgdXAAAAcAAJ&amp;q=Klaws+Klaus#v=snippet&amp;q=Klaws%20Klaus&amp;f=false S. 25, 733].&lt;/ref&gt;) звычайна разглядаецца як [[Германскія мовы|германскі]] скарот [[Хрысьціянства|хрысьціянскага]] імя [[Мікалай]] (Nikolaus)&lt;ref name=&quot;Hurskaja-2013-7&quot;&gt;Гурская Ю. Многоязычие в Великом княжестве Литовском в зеркале древних фамилий // Acta Baltico-Slavica. Nr. 37 (2013). С. 7.&lt;/ref&gt;. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавала імя [[Кляўзгайла]], адзначаліся германскія імёны Klaszman, Langkloc.

У [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|беларускім арэале]] бытуюць вытворныя прозьвішчы Кляўзовiч, Кляўз, Кляўзiн, Кляўзо, Кляўс, Кляўсаў&lt;ref name=&quot;Hurskaja-2013-7&quot;/&gt;. Апроч таго, на [[Ковенскі павет (ВКЛ)|Ковеншчыне]] адзначалася бытаваньне шляхецкага прозьвішча Міклаўз (Mikłauz)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 161, 262, 288, 291, 304, 324—326, 372, 404.&lt;/ref&gt;.

У Польшчы гістарычна бытавалі імёны Klaus (Klasz, Klas), Klausnic, Klaszman (Klasman, Kloszmann), Klosznut (Klosnut)&lt;ref name=&quot;SEMSNO-1997-186&quot;&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 186.&lt;/ref&gt; і Langkloc (Langeniklosz)&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 156.&lt;/ref&gt;, вытворныя ад імя Nikolaus&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 305—306, 308.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя Кляўс: ''Claws [[Акунд|Jogundt]]'' (1394 год)&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Jogundt#v=snippet&amp;q=Jogundt&amp;f=false S. 39].&lt;/ref&gt;, а таксама ''Clauco / Clawke / Clawsicke'' (1344 і 1398 гады), ''Clausenne'' (1419 год), ''Clausune'' (1419 і 1425 гады), ''Clausite / Clausitte'' (1419 і 1449 гады), ''Claussutte'' (1395 год), ''Tuleclaws'' (1389 год)&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925.[https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Clausenne#v=snippet&amp;q=Clausenne&amp;f=false S. 46, 108].&lt;/ref&gt;.

Імя Claus і вытворнае ад яго імя Clawke бытавалі ў XV ст. у [[Рыга|Рызе]]&lt;ref&gt;Siliņa-Piņķe R. Rufnamen in Riga im 15. Jahrhundert: Überlegungen über eine schichtenspezifische Namengebung // Die Stadt und ihre Namen. Bd. 2., 2013. S. 248.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Claus, [[Вірсімунд|Wirsemund]] vnd Lailicke von [[Рагніт|Rangnit]]'' ([[Паведамленьні аб літоўскіх дарогах]])&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8H8OAAAAYAAJ&amp;q=Wirsemund#v=snippet&amp;q=Wirsemund&amp;f=false S. 673].&lt;/ref&gt;; ''князь мистръ Клявъсомъ'' (26 ліпеня 1507 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} P. 78.&lt;/ref&gt;; ''пана Кляуса'' (да 1600 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8cM7AQAAMAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%81%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%81%D0%B0&amp;f=false С. 649].&lt;/ref&gt;; ''dom Michała Klauzewicza'' (1688 год)&lt;ref&gt;Obst J. Rachunki miasta Wilna // Litwa i Ruś. Z. 7—9, 1913. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=q1tAAQAAMAAJ&amp;q=Klauzewicza#v=snippet&amp;q=Klauzewicza&amp;f=false S. 147].&lt;/ref&gt;; ''Thomas Klauz'' (1713 год)&lt;ref name=&quot;Hurskaja-2013-7&quot;/&gt;; ''Ioannes Thad. Klaws'' (20 чэрвеня 1737 году)&lt;ref&gt;Fejér J. Defuncti secundi saeculi Societatis Jesu. 1641—1740. Vol. 3: I—M. — Roma, 1988. P. 65.&lt;/ref&gt;; ''Jozef Klaus Petowtt, Nikodem Klaus Petowtt'' (27 жніўня 1764 году)&lt;ref&gt;Akt Elekcyi Roku Tyśiąc Siedmset Sześćdziesiątego Czwartego, Miesiąca Sierpnia, Dnia dwudziestego siodmego. — Warszawa, 1764. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=UBBdAAAAcAAJ&amp;q=Klaus#v=snippet&amp;q=Klaus&amp;f=false S. 16]&lt;/ref&gt;; ''szlachetny pan Konstanty Klauz'' (21 студзеня 1767 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 17. — Витебск, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=35hOAQAAMAAJ&amp;q=Klauz#v=snippet&amp;q=Klauz&amp;f=false С. 107].&lt;/ref&gt;; ''Jakim Klauz, syn ieden Pauluk'' (20 сакавіка 1773 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=WGYjAQAAMAAJ&amp;q=Klauz#v=snippet&amp;q=Klauz&amp;f=false С. 217].&lt;/ref&gt;; ''wsie Klausy'' (1782—1783 гады)&lt;ref&gt;Breslaujos dekanato vizitacija 1782—1783 m. Fontes Historiae Lituaniae, vol. VII. — Vilnius, 2008. P. 295.&lt;/ref&gt;; ''Іозефы Клявзовъ'' (1875 год)&lt;ref&gt;Гурская Ю., Вайткявичус В. Балтийское наследие в Восточной Беларуси: новые исторические и лингвистические данные об Обольцах // Acta Baltico-Slavica. Nr. 32 (2008). С. 20.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама:
* Клаўсут, Клаўсуць, Клаўсуц: Іван Клаўсут — праваслаўны з [[Ашмянскі павет (Віленская губэрня)|Ашмянскага павету]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №175 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004923699?page=227 С. 2788].&lt;/ref&gt;, Яўген Клаўсуц (1886—1938) — [[беларусы|беларус]] зь [[Ярэмічы|Ярэмічаў]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index11.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Красноярское общество «Мемориал»&lt;/ref&gt;, Іван Клаўсуц (1901—1937) — беларус з ваколіцаў [[Стоўпцы|Стоўпцаў]], забіты ўладаўмі СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index11.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Красноярское общество «Мемориал»&lt;/ref&gt;, Хведар Клаўсуць (1902—?) — беларускі грамадскі дзяяч, актывіст
беларускага студэнцкага руху ў Чэхаславаччыне ў 1920-я гады&lt;ref&gt;[[Уладзімер Ляхоўскі|Ляхоўскі Ў.]] Ад гоманаўцаў да гайсакоў. Чыннасць беларускіх маладзёвых арганізацый у 2-й палове ХІХ ст. — 1-й палове ХХ ст. (да 1939 г.). — Смаленск, 2015. С. 448.&lt;/ref&gt;
* Клаўсьмін (адзначалася германскае імя Klasman&lt;ref name=&quot;SEMSNO-1997-186&quot;/&gt;): ''[[Шадзівід|Шедвид]] Кловсминович… [[Буцейка|Бутко]] Кловсминович'' (1537—1538 гады)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 175, 342.&lt;/ref&gt;}}.

== Носьбіты ==
* Кляўз — водца [[Крыжакі|крыжакоў]] у [[Літва|Літву]] з [[Рагніт]]у
* Кляўс [[Войнар|Войнэр]] (Klaus Voyner) — [[Мяшчане|мешчанін]] [[кракаў]]скага Казімежа, які ўпамінаецца ў 1423 годзе&lt;ref&gt;Testamenty z ksiąg sądowych małych miast polskich do 1525 roku. — Warszawa, 2017. S. 47.&lt;/ref&gt;
* Кляўс Якубавіч [[Відзейка|Вэдык]] — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], войскі [[браслаў]]скі каля 1586 году&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom I: Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2004. S. 604.&lt;/ref&gt;
* Палонія Кляўсаўна — [[Упіцкі павет|упіцкая]] [[Зямяне|зямянка]], якая ўпамінаецца ў 1610 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 8. ― Вильна, 1912. С. 399.&lt;/ref&gt;
* Юзэф і Нікадзім Кляўсы [[Бітаўт|Петаўты]] — электары караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Станіслаў Аўгуст Панятоўскі|Станіслава Аўгуста Панятоўскага]] ад [[Аршанскі павет|Аршанскага павету]]&lt;ref&gt;Elektorów Poczet kłórzy niegdyś głosowali na elektóv. — Lwów, 1845. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=rEhfAAAAcAAJ&amp;q=Petowt+Klaus#v=snippet&amp;q=Petowt%20Klaus&amp;f=false S. 267].&lt;/ref&gt;
* Ёсіф Клаўс — шляхціч [[Аршанскі павет|Аршанскага павету]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Оршанского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2015.&lt;/ref&gt;
* Нікіфор Клаўз — жыхар мястэчка [[Касьцюковічы|Касьцюковічаў]], які ўпамінаецца ў 1766 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230804203946/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1296-kostyukovichi-inventar-1766-g Костюковичи инвентарь 1766 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 9 студзеня 2019 г.&lt;/ref&gt;
* Парфіры Кляўс — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Чэрыкаў|Чэрыкава]], які ўпамінаецца ў 1907 годзе&lt;ref&gt;Прибавление к № 53 Могилевских Губ. Ведомостей от 7 июля 1907 года. С. 4.&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Кляўз (1872—?) — беларус з ваколіцаў [[Чавусы|Чавусаў]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index11.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Сьцяпан Кляўс (1882—?) — беларус з ваколіцаў [[Быхаў|Быхава]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;
* Мікалай Клаўс (1906—?) — беларус з [[Клімавічы|Клімавічаў]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index11.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* [[Кляўс Шэнк фон Штаўфэнбэрг]] (1907—1944) — палкоўнік [[Вэрмахт|вэрмахту]], адзін з асноўных удзельнікаў ґрупы змоўнікаў, якія сплянавалі й ажыцьцявілі замах на жыцьцё [[Адольф Гітлер|Адольфа Гітлера]] 20 ліпеня 1944 году
* Лявон Кляўза (1910—?) — беларус з ваколіцаў [[Ворша|Воршы]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;
* Уладзімер Клаўс (1915—?) — беларус з ваколіцаў Чавусаў, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref name=&quot;Memaryjal&quot;/&gt;
* [[Санта-Кляўс]] — [[Каляды|калядны]] дзед, які атаясамліваецца зь [[Мікола Цудатворца|Сьвятым Мікалаем]]

Кляўзы&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/k/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на К], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; і Кляўсы-Петаўты&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/p/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на П], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды.

Кляўсевічы (Klawsewicz) гербу [[Клямры]]&lt;ref&gt;Gajl T. Herby Szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodow. — Gdańsk, 2003. S. 281.&lt;/ref&gt; — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;Uruski S. Rodzina, herbarz szlachty polskiej. T. 6. — Warszawa, 1909. S. 366.&lt;/ref&gt;.

Кляўшэвічы (Klawszewicz) — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 6. — Warszawa, 1936. S. 323.&lt;/ref&gt;.

Кляўзевічы (Klauzewicz, von Clausewitz) — літоўскі шляхецкі род, які паходзіў з ваколіцаў [[Бранева]] ([[Прусія]])&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 3. — Rzeszów, 2001. S. 36.&lt;/ref&gt;.

У XVI ст. існавала поле-маёнтак Міклаўсавічы (''Микловсовичи'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=p9sGAAAAYAAJ&amp;q=%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&amp;f=false С. 187].&lt;/ref&gt;.

На 1893—1909 гады існаваў [[засьценак]] Клаўсова ў Менскім павеце Менскай губэрні&lt;ref&gt;{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|4к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/190 S. 190].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 85.&lt;/ref&gt;.

На [[Браслаўскі павет|гістарычнай Браслаўшчыне]] існуе вёска [[Кляўсы]], на [[Троцкі павет|гістарычнай Троччыне]] — [[Кляўшышкі]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Крамэры фон Кляўзбрух]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>86txu7av8x7jy6rf4b9to2k0c4o8sr2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нарывойша</title>
    <ns>0</ns>
    <id>268224</id>
    <revision>
      <id>2685955</id>
      <parentid>2682219</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T12:53:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15746" sha1="gxouiundph78j8whqn50u357adc3xv0" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Нарывойша
|лацінка          = Naryvojša
|арыгінал         = 
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Нор (імя)|Noro]] + [[Войша|Woyscha]] &lt;br&gt; Noro + [[Віс|Wiso (Weise)]]
|варыянт          = Нарвайс, Нарвойш, Нарвэйша, Нарвэйш, Норвэйш, Нарвіш, Нарвош, Нарвуш
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Войшнар]], [[Віснар]]
}}

'''Нарывойша''' (''Нарвайс'', ''Нарвойш'', ''Нарвэйша'', ''Нарвэйш'', ''Норвэйш'', ''Нарвош'', ''Нарвуш'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Вайснэр (Wießner) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 4. — Berlin; Boston, 2013. S. 872—873.&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Нор (імя)|-нар- (-нор-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Нарэла]], [[Нарвід]], [[Нарымонт (імя)|Нарымунт]]; германскія імёны Narelo, Norvid, Normunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] nasjan 'захоўваць, ратаваць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] -neri 'уратаваньне, утрыманьне'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 187.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Войша|-войш- (-вайш-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вайшыла]], [[Вайсар]], [[Войшнар]]; германскія імёны Weisel, Weiser, Wießner) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]]&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101, 102.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 167.&lt;/ref&gt; (пазьнейшай -вайс-&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&amp;pg=PA522&amp;dq=weise+wis+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjHpMKN_52EAxVv9gIHHYS6Db0Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&amp;q=weise%20wis%20namenkunde&amp;f=false S. 522].&lt;/ref&gt;). Такім парадкам, імя Нарывойша азначае «захаваны на паляваньні» (тое ж, што і імя [[Войшнар]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 21.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя ''Narwais'' (1386 год)&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Narwais#v=snippet&amp;q=Narwais&amp;f=false S. 66].&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Норвайш (Norwaisz, Norwoisz, Norwojsz), Норвіш (Norwisz), Нарвайш (Narwajsz, Narwoisz, Narwojsz), Нарвіш (Narwisz)&lt;ref&gt;Naruszewicz-Duchlińska A. Surnames of Lithuanian origins in Polish anthroponomy // Preservation of Cultural Heritage and Strengthening of Regional Identity. — Klaipėda, 2008. S. 84—88.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Narwais'' ([[Паведамленьні аб літоўскіх дарогах]])&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. S. 686.&lt;/ref&gt;; ''homines… Nariwos'' (14 студзеня 1459 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 254.&lt;/ref&gt;; ''lyudzi… Narwosch'' (1454—1466 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 281.&lt;/ref&gt;; ''бояре медницкие Нецко и Бернатъ Нарвоишевичы'' (25 траўня 1495 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 72.&lt;/ref&gt;; ''а Норивоиша Тешатовича'' (5 ліпеня 1507 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} P. 201.&lt;/ref&gt;; ''Петрашъ Наривошевичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 83.&lt;/ref&gt;, ''Нарвоишъ Котиевичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 159.&lt;/ref&gt;, ''Якубовая Нарвоишовича''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 162.&lt;/ref&gt;, ''Нарвоишъ Доркгужевичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 163.&lt;/ref&gt;, ''Якубъ Нарвоишевич''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 169.&lt;/ref&gt;, ''Петрашъ Нарвишевичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523-1к}} [https://books.google.by/books?id=i4orAQAAIAAJ&amp;q=%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;dq=%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjIpeek7-6EAxXUSvEDHXRNAjoQ6AF6BAgHEAI P. 178].&lt;/ref&gt; (1528 год); ''Нарвоиш Петкович… Нарвоиш Янович'' (1537—1538 гады)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&amp;q=%22%D0%AF%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%BE%D0%B8%D1%88%22&amp;dq=%22%D0%AF%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%BE%D0%B8%D1%88%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjNl-yQ49eCAxWQ5KQKHbfgCMYQ6AF6BAgHEAI P. 47, 55, 231].&lt;/ref&gt;; ''пять служобъ людеи именья eе Понемоньского на имя… а Мартина [[Ганус (імя)|Ганусовича]], а Балтруша Нарвоишевича… а Балтруша Нарвушовича'' (28 чэрвеня 1541 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|25к}} P. 206—207.&lt;/ref&gt;; ''земяне господарские земли Жомоитскои Амброжеи Мартинович Нарвоишович'' (13 студзеня 1600 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Nauji Vytauto laikotarpio aktai // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 390.&lt;/ref&gt;; ''dominus Petrus Narwosz, negotiator'' (1687 год)&lt;ref&gt;Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 57.&lt;/ref&gt;; ''Petri Narwosz consularis caunensis'' (XVIII ст.)&lt;ref&gt;Ragauskaitė A. Kauno miestiečių pavardžių formavimasis XVI—XVIII amžiuje // Acta linguistica Lithuanica. T. 45, 2001. P. 134.&lt;/ref&gt;; ''Narwosz'' (1 чэрвеня 1739 году)&lt;ref&gt;[https://mosedispromemoria.mozello.lt/n/ N], Mosėdžio miestelio ir aplinkinių kaimų senųjų gyventojų romos katalikų bažnyčios santuokos metrikų nuorašai&lt;/ref&gt;; ''Alexander Władysław z Milkonta Narwysz'' (25 жніўня 1740 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 7. Акты Городненского гродского суда. — Вильна, 1874. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=_FojAQAAMAAJ&amp;q=Milkonta#v=snippet&amp;q=Milkonta&amp;f=false С. 309].&lt;/ref&gt;; ''Narwoszany… Narwoysze'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Piotr Narwejsza'' (1745 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Narwejsza&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Uciana], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Regina Narwejsz'' (1747 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Narwejsz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Uciana], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Alexander Milkont Narwoysz — ziemski powiatu Grodzieńskiego'' (22 жніўня 1754 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 7. Акты Городненского гродского суда. — Вильна, 1874. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=_FojAQAAMAAJ&amp;q=Milkont#v=snippet&amp;q=Milkont&amp;f=false С. 331].&lt;/ref&gt;; ''Kazimierz Narwojsz'' (1799 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Narwojsz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Kobryń], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Franciszek Milikont Narwoysz'' (1819 год)&lt;ref&gt;Tolkačevski K. Epigrafinio įrašo kultūra ir komunikacija: XIX a. Vilniaus memorialinių įrašų pagrindu. — Vilnius, 2016. P. 251.&lt;/ref&gt;; ''Franciszka Norweysz'' (1832 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=23lt&amp;rid=S&amp;search_lastname=Norweysz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Glinciszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Нед|Нецька]] і [[Бэрнат]] Нарвойшавічы — медніцкія баяры, якія ўпамінаюцца ў 1495 годзе
* Нарвойш Пецькавіч і Нарвойш Янавіч — жыхары [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], якія ўпамінаюцца ў 1537—1538 гадох
* Мацей і Павал Балтрамеевічы, Сьцяпап і Рыгор Пятровічы Нарвайшовічы — [[Расены|расенскія]] [[зямяне]], якія ўпамінаюцца ў 1586 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 2. ― Вильна, 1903. С. 17—18.&lt;/ref&gt;
* Міхал Нарвайш Дышлевіч — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], войскі [[Смаленскі павет|смаленскі]] ў 1730 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 225.&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Уладзіслаў Антоні [[Мільконт|Міліконт]] Нарвайш — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падчашы [[Старадубскі павет|старадубскі]] ў 1736—1765 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 275.&lt;/ref&gt;
* Людвік Міліконт Нарвайш — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падчашы старадубскі ў 1769—1780 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 276.&lt;/ref&gt;
* Аляксандар, Людвік, Пётар і Ян Нарвайшы (Нарвойшы) — шляхцічы [[Гарадзенскі павет|Гарадзенскага]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Гродненского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2018.&lt;/ref&gt;
* Адам Нарвойш Дышлевіч — шляхціч [[Менскае ваяводзтва|Менскага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1787 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810225136/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/721-shlyakhta-minskogo-voevodstva-na-sejmike-1787-g Шляхта Минского воеводства на сеймике 1787 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 23 сьнежня 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Антон Нарвіш — каталік зь [[Цельшаўскі павет (Ковенская губэрня)|Цельшаўскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №928 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358790?page=124 С. 14844].&lt;/ref&gt;

Нарвойшы (Narwojsz) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 361.&lt;/ref&gt;.

Нарвойшы-Дышлевічы&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/d/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Д], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;, Нарвойшы-Некрашы&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/n/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Н], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;, Нарвойшы-Пашкевічы&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/p/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на П], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; і Мільканты-Нарвойшы&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/n/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Н], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; — літоўскія шляхецкія роды.

Нарвайш (Narwojsz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Нор (імя)|Нор]]
* [[Войша]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай нар}}
{{Імёны з асновай войш}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>gxouiundph78j8whqn50u357adc3xv0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2685956</id>
      <parentid>2685955</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T12:53:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15746" sha1="r3pvvfkfcwxenr0e3uzsj9szdbe3m4p" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Нарывойша
|лацінка          = Naryvojša
|арыгінал         = 
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Нор (імя)|Noro]] + [[Войша|Woyscha]] &lt;br&gt; Noro + [[Віс|Wiso (Weise)]]
|варыянт          = Нарвайс, Нарвойш, Нарвэйша, Нарвэйш, Норвэйш, Нарвіш, Нарвош, Нарвуш
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Войшнар]], [[Віснар]]
}}

'''Нарывойша''' (''Нарвайс'', ''Нарвойш'', ''Нарвэйша'', ''Нарвэйш'', ''Норвэйш'', ''Нарвош'', ''Нарвуш'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Вайснэр (Wießner) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 4. — Berlin; Boston, 2013. S. 872—873.&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Нор (імя)|-нар- (-нор-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Нарэла]], [[Нарвід]], [[Нарымонт (імя)|Нарымунт]]; германскія імёны Narelo, Norvid, Normunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] nasjan 'захоўваць, ратаваць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] -neri 'уратаваньне, утрыманьне'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 187.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Войша|-войш- (-вайш-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вайшыла]], [[Вайсар]], [[Войшнар]]; германскія імёны Weisel, Weiser, Wießner) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]]&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101, 102.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 167.&lt;/ref&gt; (пазьнейшай -вайс-&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&amp;pg=PA522&amp;dq=weise+wis+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjHpMKN_52EAxVv9gIHHYS6Db0Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&amp;q=weise%20wis%20namenkunde&amp;f=false S. 522].&lt;/ref&gt;). Такім парадкам, імя Нарывойша азначае «захаваны на паляваньні» (тое ж, што і імя [[Войшнар]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 21.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя ''Narwais'' (1386 год)&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Narwais#v=snippet&amp;q=Narwais&amp;f=false S. 66].&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Норвайш (Norwaisz, Norwoisz, Norwojsz), Норвіш (Norwisz), Нарвайш (Narwajsz, Narwoisz, Narwojsz), Нарвіш (Narwisz)&lt;ref&gt;Naruszewicz-Duchlińska A. Surnames of Lithuanian origins in Polish anthroponomy // Preservation of Cultural Heritage and Strengthening of Regional Identity. — Klaipėda, 2008. S. 84—88.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Narwais'' ([[Паведамленьні аб літоўскіх дарогах]])&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. S. 686.&lt;/ref&gt;; ''homines… Nariwos'' (14 студзеня 1459 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 254.&lt;/ref&gt;; ''lyudzi… Narwosch'' (1454—1466 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 281.&lt;/ref&gt;; ''бояре медницкие Нецко и Бернатъ Нарвоишевичы'' (25 траўня 1495 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 72.&lt;/ref&gt;; ''а Норивоиша Тешатовича'' (5 ліпеня 1507 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} P. 201.&lt;/ref&gt;; ''Петрашъ Наривошевичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 83.&lt;/ref&gt;, ''Нарвоишъ Котиевичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 159.&lt;/ref&gt;, ''Якубовая Нарвоишовича''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 162.&lt;/ref&gt;, ''Нарвоишъ Доркгужевичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 163.&lt;/ref&gt;, ''Якубъ Нарвоишевич''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 169.&lt;/ref&gt;, ''Петрашъ Нарвишевичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523-1к}} [https://books.google.by/books?id=i4orAQAAIAAJ&amp;q=%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;dq=%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjIpeek7-6EAxXUSvEDHXRNAjoQ6AF6BAgHEAI P. 178].&lt;/ref&gt; (1528 год); ''Нарвоиш Петкович… Нарвоиш Янович'' (1537—1538 гады)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&amp;q=%22%D0%AF%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%BE%D0%B8%D1%88%22&amp;dq=%22%D0%AF%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%BE%D0%B8%D1%88%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjNl-yQ49eCAxWQ5KQKHbfgCMYQ6AF6BAgHEAI P. 47, 55, 231].&lt;/ref&gt;; ''пять служобъ людеи именья eе Понемоньского на имя… а Мартина [[Ганус (імя)|Ганусовича]], а Балтруша Нарвоишевича… а Балтруша Нарвушовича'' (28 чэрвеня 1541 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|25к}} P. 206—207.&lt;/ref&gt;; ''земяне господарские земли Жомоитскои Амброжеи Мартинович Нарвоишович'' (13 студзеня 1600 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Nauji Vytauto laikotarpio aktai // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 390.&lt;/ref&gt;; ''dominus Petrus Narwosz, negotiator'' (1687 год)&lt;ref&gt;Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 57.&lt;/ref&gt;; ''Petri Narwosz consularis caunensis'' (XVIII ст.)&lt;ref&gt;Ragauskaitė A. Kauno miestiečių pavardžių formavimasis XVI—XVIII amžiuje // Acta linguistica Lithuanica. T. 45, 2001. P. 134.&lt;/ref&gt;; ''Narwosz'' (1 чэрвеня 1739 году)&lt;ref&gt;[https://mosedispromemoria.mozello.lt/n/ N], Mosėdžio miestelio ir aplinkinių kaimų senųjų gyventojų romos katalikų bažnyčios santuokos metrikų nuorašai&lt;/ref&gt;; ''Alexander Władysław z Milkonta Narwysz'' (25 жніўня 1740 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 7. Акты Городненского гродского суда. — Вильна, 1874. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=_FojAQAAMAAJ&amp;q=Milkonta#v=snippet&amp;q=Milkonta&amp;f=false С. 309].&lt;/ref&gt;; ''Narwoszany… Narwoysze'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Piotr Narwejsza'' (1745 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Narwejsza&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Uciana], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Regina Narwejsz'' (1747 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Narwejsz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Uciana], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Alexander Milkont Narwoysz — ziemski powiatu Grodzieńskiego'' (22 жніўня 1754 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 7. Акты Городненского гродского суда. — Вильна, 1874. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=_FojAQAAMAAJ&amp;q=Milkont#v=snippet&amp;q=Milkont&amp;f=false С. 331].&lt;/ref&gt;; ''Kazimierz Narwojsz'' (1799 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Narwojsz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Kobryń], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Franciszek Milikont Narwoysz'' (1819 год)&lt;ref&gt;Tolkačevski K. Epigrafinio įrašo kultūra ir komunikacija: XIX a. Vilniaus memorialinių įrašų pagrindu. — Vilnius, 2016. P. 251.&lt;/ref&gt;; ''Franciszka Norweysz'' (1832 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=23lt&amp;rid=S&amp;search_lastname=Norweysz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Glinciszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Нед|Нецька]] і [[Бэрнат]] Нарвойшавічы — медніцкія баяры, якія ўпамінаюцца ў 1495 годзе
* Нарвойш Пецькавіч і Нарвойш Янавіч — жыхары [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], якія ўпамінаюцца ў 1537—1538 гадох
* Мацей і Павал Балтрамеевічы, Сьцяпап і Рыгор Пятровічы Нарвайшовічы — [[Расены|расенскія]] [[зямяне]], якія ўпамінаюцца ў 1586 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 2. ― Вильна, 1903. С. 17—18.&lt;/ref&gt;
* Міхал Нарвайш Дышлевіч — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], войскі [[Смаленскі павет|смаленскі]] ў 1730 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 225.&lt;/ref&gt;
* Аляксандар, Людвік, Пётар і Ян Нарвайшы (Нарвойшы) — шляхцічы [[Гарадзенскі павет|Гарадзенскага]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Гродненского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2018.&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Уладзіслаў Антоні [[Мільконт|Міліконт]] Нарвайш — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падчашы [[Старадубскі павет|старадубскі]] ў 1736—1765 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 275.&lt;/ref&gt;
* Людвік Міліконт Нарвайш — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падчашы старадубскі ў 1769—1780 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 276.&lt;/ref&gt;
* Адам Нарвойш Дышлевіч — шляхціч [[Менскае ваяводзтва|Менскага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1787 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810225136/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/721-shlyakhta-minskogo-voevodstva-na-sejmike-1787-g Шляхта Минского воеводства на сеймике 1787 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 23 сьнежня 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Антон Нарвіш — каталік зь [[Цельшаўскі павет (Ковенская губэрня)|Цельшаўскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №928 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358790?page=124 С. 14844].&lt;/ref&gt;

Нарвойшы (Narwojsz) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 361.&lt;/ref&gt;.

Нарвойшы-Дышлевічы&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/d/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Д], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;, Нарвойшы-Некрашы&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/n/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Н], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;, Нарвойшы-Пашкевічы&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/p/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на П], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; і Мільканты-Нарвойшы&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/n/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Н], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; — літоўскія шляхецкія роды.

Нарвайш (Narwojsz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Нор (імя)|Нор]]
* [[Войша]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай нар}}
{{Імёны з асновай войш}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>r3pvvfkfcwxenr0e3uzsj9szdbe3m4p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2685962</id>
      <parentid>2685956</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T12:57:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15759" sha1="64mubb2ao81hhomov7wxh4zkk5qaagg" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Нарывойша
|лацінка          = Naryvojša
|арыгінал         = 
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Нор (імя)|Noro]] + [[Войша|Woyscha]] &lt;br&gt; Noro + [[Віс|Wiso (Weise)]]
|варыянт          = Нарвайс, Нарвойш, Нарвэйша, Нарвэйш, Норвэйш, Нарвіш, Нарвош, Нарвуш
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Войшнар]], [[Віснар]]
}}

'''Нарывойша''' (''Нарвайс'', ''Нарвойш'', ''Нарвэйша'', ''Нарвэйш'', ''Норвэйш'', ''Нарвош'', ''Нарвуш'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Вайснэр (Wießner) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 4. — Berlin; Boston, 2013. S. 872—873.&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Нор (імя)|-нар- (-нор-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Нарэла]], [[Нарвід]], [[Нарымонт (імя)|Нарымунт]]; германскія імёны Narelo, Norvid, Normunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] nasjan 'захоўваць, ратаваць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] -neri 'уратаваньне, утрыманьне'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 187.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Войша|-войш- (-вайш-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вайшыла]], [[Вайсар]], [[Войшнар]]; германскія імёны Weisel, Weiser, Wießner) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]]&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101, 102.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 167.&lt;/ref&gt; (пазьнейшай -вайс-&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&amp;pg=PA522&amp;dq=weise+wis+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjHpMKN_52EAxVv9gIHHYS6Db0Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&amp;q=weise%20wis%20namenkunde&amp;f=false S. 522].&lt;/ref&gt;). Такім парадкам, імя Нарывойша азначае «захаваны на паляваньні» (тое ж, што і імя [[Войшнар]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 21.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя ''Narwais'' (1386 год)&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Narwais#v=snippet&amp;q=Narwais&amp;f=false S. 66].&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Норвайш (Norwaisz, Norwoisz, Norwojsz), Норвіш (Norwisz), Нарвайш (Narwajsz, Narwoisz, Narwojsz), Нарвіш (Narwisz)&lt;ref&gt;Naruszewicz-Duchlińska A. Surnames of Lithuanian origins in Polish anthroponomy // Preservation of Cultural Heritage and Strengthening of Regional Identity. — Klaipėda, 2008. S. 84—88.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Narwais'' ([[Паведамленьні аб літоўскіх дарогах]])&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. S. 686.&lt;/ref&gt;; ''homines… Nariwos'' (14 студзеня 1459 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 254.&lt;/ref&gt;; ''lyudzi… Narwosch'' (1454—1466 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 281.&lt;/ref&gt;; ''бояре медницкие Нецко и Бернатъ Нарвоишевичы'' (25 траўня 1495 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 72.&lt;/ref&gt;; ''а Норивоиша Тешатовича'' (5 ліпеня 1507 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} P. 201.&lt;/ref&gt;; ''Петрашъ Наривошевичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 83.&lt;/ref&gt;, ''Нарвоишъ Котиевичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 159.&lt;/ref&gt;, ''Якубовая Нарвоишовича''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 162.&lt;/ref&gt;, ''Нарвоишъ Доркгужевичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 163.&lt;/ref&gt;, ''Якубъ Нарвоишевич''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 169.&lt;/ref&gt;, ''Петрашъ Нарвишевичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523-1к}} [https://books.google.by/books?id=i4orAQAAIAAJ&amp;q=%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;dq=%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjIpeek7-6EAxXUSvEDHXRNAjoQ6AF6BAgHEAI P. 178].&lt;/ref&gt; (1528 год); ''Нарвоиш Петкович… Нарвоиш Янович'' (1537—1538 гады)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&amp;q=%22%D0%AF%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%BE%D0%B8%D1%88%22&amp;dq=%22%D0%AF%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%BE%D0%B8%D1%88%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjNl-yQ49eCAxWQ5KQKHbfgCMYQ6AF6BAgHEAI P. 47, 55, 231].&lt;/ref&gt;; ''пять служобъ людеи именья eе Понемоньского на имя… а Мартина [[Ганус (імя)|Ганусовича]], а Балтруша Нарвоишевича… а Балтруша Нарвушовича'' (28 чэрвеня 1541 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|25к}} P. 206—207.&lt;/ref&gt;; ''земяне господарские земли Жомоитскои Амброжеи Мартинович Нарвоишович'' (13 студзеня 1600 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Nauji Vytauto laikotarpio aktai // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 390.&lt;/ref&gt;; ''dominus Petrus Narwosz, negotiator'' (1687 год)&lt;ref&gt;Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 57.&lt;/ref&gt;; ''Petri Narwosz consularis caunensis'' (XVIII ст.)&lt;ref&gt;Ragauskaitė A. Kauno miestiečių pavardžių formavimasis XVI—XVIII amžiuje // Acta linguistica Lithuanica. T. 45, 2001. P. 134.&lt;/ref&gt;; ''Narwosz'' (1 чэрвеня 1739 году)&lt;ref&gt;[https://mosedispromemoria.mozello.lt/n/ N], Mosėdžio miestelio ir aplinkinių kaimų senųjų gyventojų romos katalikų bažnyčios santuokos metrikų nuorašai&lt;/ref&gt;; ''Alexander Władysław z Milkonta Narwysz'' (25 жніўня 1740 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 7. Акты Городненского гродского суда. — Вильна, 1874. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=_FojAQAAMAAJ&amp;q=Milkonta#v=snippet&amp;q=Milkonta&amp;f=false С. 309].&lt;/ref&gt;; ''Narwoszany… Narwoysze'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Piotr Narwejsza'' (1745 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Narwejsza&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Uciana], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Regina Narwejsz'' (1747 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Narwejsz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Uciana], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Alexander Milkont Narwoysz — ziemski powiatu Grodzieńskiego'' (22 жніўня 1754 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 7. Акты Городненского гродского суда. — Вильна, 1874. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=_FojAQAAMAAJ&amp;q=Milkont#v=snippet&amp;q=Milkont&amp;f=false С. 331].&lt;/ref&gt;; ''Kazimierz Narwojsz'' (1799 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Narwojsz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Kobryń], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Franciszek Milikont Narwoysz'' (1819 год)&lt;ref&gt;Tolkačevski K. Epigrafinio įrašo kultūra ir komunikacija: XIX a. Vilniaus memorialinių įrašų pagrindu. — Vilnius, 2016. P. 251.&lt;/ref&gt;; ''Franciszka Norweysz'' (1832 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=23lt&amp;rid=S&amp;search_lastname=Norweysz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Glinciszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Нед|Нецька]] і [[Бэрнат]] Нарвойшавічы — медніцкія баяры, якія ўпамінаюцца ў 1495 годзе
* Нарвойш Пецькавіч і Нарвойш Янавіч — жыхары [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], якія ўпамінаюцца ў 1537—1538 гадох
* Мацей і Павал Балтрамеевічы, Сьцяпап і Рыгор Пятровічы Нарвайшовічы — [[Расены|расенскія]] [[зямяне]], якія ўпамінаюцца ў 1586 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 2. ― Вильна, 1903. С. 17—18.&lt;/ref&gt;
* Міхал Нарвайш Дышлевіч — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], войскі [[Смаленскі павет|смаленскі]] ў 1730 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 225.&lt;/ref&gt;
* Аляксандар, Людвік, Пётар і Ян Нарвайшы (Нарвойшы) — шляхцічы [[Гарадзенскі павет|Гарадзенскага павету]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Гродненского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2018.&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Уладзіслаў Антоні [[Мільконт|Міліконт]] Нарвайш — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падчашы [[Старадубскі павет|старадубскі]] ў 1736—1765 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 275.&lt;/ref&gt;
* Людвік Міліконт Нарвайш — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падчашы старадубскі ў 1769—1780 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 276.&lt;/ref&gt;
* Адам Нарвойш Дышлевіч — шляхціч [[Менскае ваяводзтва|Менскага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1787 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810225136/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/721-shlyakhta-minskogo-voevodstva-na-sejmike-1787-g Шляхта Минского воеводства на сеймике 1787 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 23 сьнежня 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Антон Нарвіш — каталік зь [[Цельшаўскі павет (Ковенская губэрня)|Цельшаўскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №928 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358790?page=124 С. 14844].&lt;/ref&gt;

Нарвойшы (Narwojsz) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 361.&lt;/ref&gt;.

Нарвойшы-Дышлевічы&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/d/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Д], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;, Нарвойшы-Некрашы&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/n/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Н], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;, Нарвойшы-Пашкевічы&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/p/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на П], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; і Мільканты-Нарвойшы&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/n/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Н], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; — літоўскія шляхецкія роды.

Нарвайш (Narwojsz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Нор (імя)|Нор]]
* [[Войша]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай нар}}
{{Імёны з асновай войш}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>64mubb2ao81hhomov7wxh4zkk5qaagg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гаст</title>
    <ns>0</ns>
    <id>268427</id>
    <revision>
      <id>2686063</id>
      <parentid>2677226</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:29:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45891-26</username>
        <id>99653</id>
      </contributor>
      <comment>/* Паходжаньне */</comment>
      <origin>2686063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26247" sha1="527conttb7b6fgm352zbsb8ef81rimq" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Ґаст
|лацінка          = Gast / Hast
|арыгінал         = Gast 
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт          = Гест, Каст, Гасьць, Гашт, Гаста, Гесьць, Гешт, Кест, Гейст, Гейсьць, Кейсьць, Кейшт
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Гасьцейка]], [[Гасьціла]], [[Кесьцень]], [[Кейстут (імя)|Кестут]], [[Гестар]], [[Каштарт]] / [[Кестарт]], [[Гаштольд (імя)|Гаштольд]] / [[Гестаўт]]
}}

'''Гаст''' (''Гасьць'', ''Гашт''), '''Гест''' (''Гесьць'', ''Гешт'', ''Гейст'', ''Гейсьць''), '''Каст''' (''Кест'', ''Кейсьць'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Гаст, Гест або Каст, пазьней Геста або Кіст (Gast, Gestr&lt;ref&gt;Naumann H. Altnordische Namenstudien. — Berlin, 1912. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ZHgKAAAAIAAJ&amp;q=Gestr#v=snippet&amp;q=Gestr&amp;f=false S. 38].&lt;/ref&gt;, Gest&lt;ref&gt;Ray O. Vore navne: en etymologisk navnebok med fyldige utredninger. — Chicago, 1944. [https://books.google.by/books?id=m4JOAQAAMAAJ&amp;q=gest+gestr&amp;dq=gest+gestr&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi_-pK5i-WFAxWo-gIHHaWiAaAQ6AF6BAgNEAI S. 145].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bass A. Deutsche Vornamen. — Leipzig, 1909. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=9JotAQAAMAAJ&amp;q=Gast+Gest+Gist+#v=snippet&amp;q=Gast%20Gest%20Gist&amp;f=false S. 128].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 2: Tilnavne. — København, 1964. S. 332.&lt;/ref&gt;, Cast, Geste&lt;ref&gt;Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=TTFOAAAAYAAJ&amp;q=Geste#v=snippet&amp;q=Geste&amp;f=false S. 31].&lt;/ref&gt;, Keast&lt;ref name=&quot;Ferguson-1864-296&quot;&gt;Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, &amp; Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=fGUUAAAAYAAJ&amp;q=Keast#v=snippet&amp;q=Keast&amp;f=false P. 296].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Gast%2C+Gasto#v=snippet&amp;q=Gast%2C%20Gasto&amp;f=false S. 605].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова -гаст- (-каст-, -гест-) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і германскага gasts 'госьць, вандроўнік'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае за найбольш адэкватнае тлумачэньне іменнай асновы -гост- зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] ''gõstis, godýtis'' 'апрытомнець'&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 22.&lt;/ref&gt; (не адзначаючы, аднак, часу першай фіксацыі адпаведных словаў і іх значэньняў у летувіскіх слоўніках)}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Гасьцейка|Гасьцейка (Госьцік)]], [[Гасьціла|Гасьціла (Гастэла, Гастэль)]], [[Кесьцень|Кесьцень (Гасьцін)]], [[Каштарт|Каштарт (Гастарт)]], [[Гестар|Гестар (Гештар, Гештэр)]], [[Гаштольд (імя)|Гастаўд (Гашталт, Гаштольд, Каштаўт, Кашталт)]]. Адзначаліся германскія імёны Gasticho (Casticho), Gastila (Gastel), Kesten (Gastin), Kastert (Gastart), Gester (Gaster), Gastald (Castald).

Адпаведнасьць імя Гаст (Гіст) германскаму імю Gasti сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1964. P. 85.&lt;/ref&gt;.

Імя [[Мільгаст|Milegast]] ([[Міл (імя)|Mile]]-gast) насіў князь [[Люцічы|вільцаў-люцічаў]], адзначаўся шляхецкі род Мільгастаў у [[Люблін]]скім ваяводзтве [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 8. — Warszawa, 1937. S. 267.&lt;/ref&gt;.
 
Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Kestel&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 301.&lt;/ref&gt;, Kastmar, Gostwin (Gośćwin), Eligast&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 63, 289.&lt;/ref&gt;, Erengeist&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 65.&lt;/ref&gt;. Апроч таго, у Польшчы гістарычна бытавалі імёны Гасьцівід (Gościwid), Гасьцірад (Gościrad) і Гестар (Gestar, Gestor, Kesztor, Kestor)&lt;ref&gt;Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 2. — Wrocław, 1968—1970. S. 180, 230, 564.&lt;/ref&gt;.

У [[Памор’е|Памор’і]] бытавала прозьвішча Gast&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=GAST&amp;ofb=glowitz&amp;modus=&amp;lang=de GAST (Ortsfamilienbuch Glowitz)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=GAST&amp;ofb=arnshagen&amp;modus=&amp;lang=de GAST (Ortsfamilienbuch Arnshagen)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны: ''Gesteke''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Gasticho&lt;ref&gt;Fick A. Die griechischen Personennamen: nach ihrer Bildung erklärt mit den Namensystemen verwandter Sprachen verglichen und systematisch geordnet. — Göttingen, 1874. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=gXZhAAAAcAAJ&amp;q=Gasticho#v=snippet&amp;q=Gasticho&amp;f=false S. CCXVII].&lt;/ref&gt;}} (1361 год)&lt;ref&gt;Pierson W. Altpreußischer Namenkodex // Zeitschrift für Preußische Geschichte und Landeskunde. — Berlin, 1873. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ZrV-7V99ov8C&amp;q=Gesteke#v=snippet&amp;q=Gesteke&amp;f=false S. 505].&lt;/ref&gt;, ''Gastuno''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Castuna&lt;ref name=&quot;Fo-1900-605&quot;&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Castuna#v=snippet&amp;q=Castuna&amp;f=false S. 605].&lt;/ref&gt;}} (1274 год)&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925.[https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Gastuno#v=snippet&amp;q=Gastuno&amp;f=false S. 28].&lt;/ref&gt;. Апроч таго, у Прусіі адзначалася прозьвішча Gast&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=GAST&amp;ofb=marggrabowa&amp;modus=&amp;lang=de GAST], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;, у ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]] — Kestawitsch (Kestawitz)&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=KESTAWITSCH&amp;ofb=memelland&amp;modus=&amp;lang=de KESTAWITSCH], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''hominibus dictis Geystowiczy'' (13 студзеня 1407 году)&lt;ref&gt;Semkowicz W. Przywileje Witolda dla Moniwida, starosty Wileńskiego, i testament jego syna Jana Moniwidowicza // Ateneum Wileńskie. Nr. 1, 1923. S. 257.&lt;/ref&gt;; ''чоловеков в [[Дарсунішкі|Дорсунишках]]… Довкгита Кеиштовича'' (26 лютага 1515 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 264.&lt;/ref&gt;; ''люди господарьские… [[Рамейка|Ромейко]] Кгейстевичъ'' (14 ліпеня 1539 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 17. Акты Гродненского земского суда. — Вильна, 1890. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=aF4jAQAAMAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%B3%D0%B5%D0%B9%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%B3%D0%B5%D0%B9%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 15].&lt;/ref&gt;; ''Богдан Кгеистовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 73.&lt;/ref&gt;, ''Петръ Кгостевичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 160.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''[[Мазан|Можан]] Кгостович'' (1538 год)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 242.&lt;/ref&gt;; ''Мартынъ Кгастевичъ'' (1555 год)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8cM7AQAAMAAJ&amp;q=%D0%9A%D0%B3%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%9A%D0%B3%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 9].&lt;/ref&gt;; ''Piotran a Misiuta Giesciew.'' (1558 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Hvt6OUpCnNoC&amp;q=Giesciew#v=snippet&amp;q=Giesciew&amp;f=false С. 7].&lt;/ref&gt;; ''miasto [[Юрбург|Iurborskie]]… Ian Piotrowicz Gaszćiewicza'' (12 кастрычніка 1561 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 570—571.&lt;/ref&gt;; ''Malosz Gastosz'' (1563 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. С. 430.&lt;/ref&gt;; ''Kost Ułayczycz… Kost Otanczow'' (1592 год)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=OF0jAQAAMAAJ&amp;q=Kost#v=snippet&amp;q=Kost&amp;f=false С. 425].&lt;/ref&gt;; ''Kost Woznowicz'' (24 чэрвеня 1594 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. С. 497.&lt;/ref&gt;; ''Адамъ Кгастевичъ… панъ Кгастевичъ'' (1 і 2 лістапада 1606 году, 20 кастрычніка 1612 году, 20 верасьня 1613 году&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 30. — Вильна, 1904. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-uYDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%BA%D0%B3%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87#v=snippet&amp;q=%D0%BA%D0%B3%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87&amp;f=false С. 320—322, 325—328, 438, 440, 456—457].&lt;/ref&gt;; ''Адамъ Гастевичъ… панъ Гастевичъ'' (10 сьнежня 1608 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 11. — Вильна, 1880. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=iuMDAAAAYAAJ&amp;q=%D0%B3%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%B3%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 72—76].&lt;/ref&gt;; ''в именичу в Кеистяхъ'' (9 чэрвеня 1614 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Nauji Vytauto laikotarpio aktai // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 383.&lt;/ref&gt;; ''Kestewicz'' (1671—1681 гады)&lt;ref&gt;Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 154.&lt;/ref&gt;; ''Malcher Kostowic'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 128.&lt;/ref&gt;; ''Magdalena Gestówna'' (1740 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Gest%C3%B3wna&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Kroże], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Gieyściewicze… Gościewicze'' (1744 год)&lt;ref name=&quot;DWil-1744&quot;&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''въ местечку Камянце съ тамошнымъ губернаторомъ Gастомъ'' (студзень 1766 году)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 1, т. 2. — Киев, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=pX3UAAAAMAAJ&amp;q=G%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BC%D1%8A#v=snippet&amp;q=G%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BC%D1%8A&amp;f=false С. 144].&lt;/ref&gt;; ''Wawrzyniec Gosciewicz'' (1784 год)&lt;ref&gt;Ukmergės dekanato vizitacija 1784 m. // Fontes Historiae Lituaniae. Wol. VIII, 2009. P. 102.&lt;/ref&gt;; ''Gosztowicz'' (1786—1788 гады)&lt;ref&gt;Mickienė I., Petrūnaitytė J. Vyrų įvardijimai Radviliškio Švč. Mergelės Marijos Gimimo bažnyčios 1786—1788 m. ir 1813—1814 m. krikšto metrikų knygose // Lituanistica. Nr. 3, 2019. P. 189.&lt;/ref&gt;; ''przez księdza świeckiego Jana Gastowicza'' (1797 год)&lt;ref&gt;Raporty dotyczące diecezji żmudzkiej i inflanckiej z końca XVIII wieku. — Kraków, 2024. S. 60.&lt;/ref&gt;; ''Jan Gast'' (1800 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Gast&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Widze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Anna Giejść'' (1804 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;w=22br&amp;rid=A&amp;exac=&amp;search_lastname=Giej%C5%9B%C4%87&amp;search_lastname2=&amp;from_date=&amp;to_date= Traby], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Agata Giejscicz'' (1822 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Giejscicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Traby], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Anna Gieszt'' (1829 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Gieszt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Świsłocz], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама: 
* Гастан, Гестан, Гаштон (адзначалася германскае імя Geston&lt;ref name=&quot;Ferguson-1864-296&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Vroonen E. Les noms de famille de Belgique. Vol 2: Dictionnaire étymologique des noms de famille de Belgique. — Bruxelles, 1957.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://justitia-veritas.be/justitia-veritas/belgique/histoire/dictionnaire-noms-belges-woordenboek-belgische-familienamen/g/ G], Dictionnaire de tous les noms de famille belges&lt;/ref&gt;, Gaston&lt;ref&gt;Larchey L. Dictionnaire des noms contenant la recherche étymologique des formes anciennes de 20,200 noms releves sur les annuaires de Paris. — Paris, 1880. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=NmNAAAAAYAAJ&amp;q=Gaston#v=snippet&amp;q=Gaston&amp;f=false P. 184].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Język — kultura — historia. Mazowsze wschodnie — Zieleniec i okolice. — Toruń, 2004. [https://www.google.by/books/edition/J%C4%99zyk_kultura_historia/O2YZAQAAIAAJ?hl=ru&amp;gbpv=1&amp;bsq=gaston+gastot&amp;dq=gaston+gastot&amp;printsec=frontcover S. 40].&lt;/ref&gt;): ''в селе Кгостанах'' (20 чэрвеня 1594 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 364.&lt;/ref&gt;, ''wsi, nazwaney Giestony'' (8 лютага 1702 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 11. — Вильна, 1880. Т. 11. — Вильна, 1880. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=iuMDAAAAYAAJ&amp;q=%40Giestony#v=snippet&amp;q=%40Giestony&amp;f=false С. 338—339].&lt;/ref&gt;, ''Gostany'' (1744 год)&lt;ref name=&quot;DWil-1744&quot;/&gt;, ''Marianna Gosztonowicz'' (1842 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Gosztonowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Smorgonie], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;;
* Кістун, Каштун, Гасьцюн (адзначалася старажытнае германскае імя Castuna&lt;ref name=&quot;Fo-1900-605&quot;/&gt;): ''Янушъ Кистуновичъ'' (1528 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 102.&lt;/ref&gt;, ''Gasciun'' (1621 год)&lt;ref&gt;Ragauskaitė A. 1621 m. kaimų gyventojų antroponimų darybos polinkiai Joniškio parapijos krikšto metrikų knygoje // Baltu filoloģija. T. 32, Nr. 1/2 (2023). P. 175.&lt;/ref&gt;, [[Віцебскі павет|гістарычнай Віцебшчыне]] існуе вёска [[Каштуны]];
* Гастунд: ''Maciej Gastund'' (1821 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Gastund&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Przewałka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;;
* Гасташ: ''Malosz Gastosz'' (1563 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. С. 420.&lt;/ref&gt;;
* Гаствіл: ''маткою своею Якубовою Гоствиловича… на бояриню Виленского жъ повету, на Якубовую [[Гасьціла|Гостиловича]] Светохну'' (6 ліпеня 1542 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|230к}} P. 6.&lt;/ref&gt;}}.

== Носьбіты ==
* Багдан Гейставіч — [[вількамір]]скі баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Пётар Гасьцевіч — [[Вялёна|вялёнскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Тамаш [[Даўгіла]]віч Гасьцевіч — [[вількамір]]скі [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1581 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=XhILAAAAIAAJ&amp;q=%D0%93%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%93%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 180].&lt;/ref&gt;
* Адам Гасьцевіч — зямянін [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]], які ўпамінаецца ў 1606—1613 гадох
* Малгарэта Лаўрынаўна Кестаўна Станіславава Раінцава — вількамірская зямянка, якая ўпамінаецца ў 1616 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 9. ― Вильна, 1912. С. 158.&lt;/ref&gt;
* Кацярына Гаштовічаўна — [[Вільня|віленская]] [[Мяшчане|мяшчанка]], якая ўпамінаецца ў 1644 годзе&lt;ref&gt;Testamenty w księgach miejskich wileńskich z XVI i XVII wieku. Katalog. — Warszawa, 2017. S. 41.&lt;/ref&gt;
* Адам Гастовіч (Adam Gostowicz) — [[берасьце]]йскі [[Мяшчане|мешчанін]], які ўпамінаецца ў 1661 годзе&lt;ref&gt;Katalog testamentów mieszkańców Brześcia i Grodna od XVI do początku XVIII wieku. — Warszawa, 2017. S. 30.&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Гесьць (1904—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Баранавічы|Баранавічаў]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index4.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], База данных «Польские спецпереселенцы в Вологодской обл.»&lt;/ref&gt;
* Аляксей Касьцевіч (1906—1937) — беларус з ваколіцаў [[Ігумен]]у, забіты ўладамі СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index11.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;

Гасьцевічы (Gosciewicz) — прыгонныя зь вёскі [[Борці (Ашмянскі раён)|Борцяў]] ([[Ашмянскі павет]]), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 361.&lt;/ref&gt;.

Гасьцевічы (Gaściewicz) гербу [[Пабог]] і Гасьцевічы (Gościewicz) гербаў [[Прус (герб)|Прус II]] і [[Трубы (герб)|Трубы]] — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 490, 507.&lt;/ref&gt;.

Гасьцевічы (Gascewicz, Gasciewicz) — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў [[Клюшчаны|Клюшчанаў]] і [[Сьвіраны (Віленскі раён)|Сьвіранаў]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 78.&lt;/ref&gt;.

Кясьцевічы (Kiestewicz) — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 6. — Warszawa, 1936. S. 309.&lt;/ref&gt;.

Кестовіч (Kestowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

Кеставіц (''Kestawitz'') — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]&lt;ref&gt;Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 979.&lt;/ref&gt;.

У XVI ст. існавала «сенажаць» Гасьцішкі (''Гастишки'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=D-KlFQ7Bd3gC&amp;q=%D0%93%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%88%D0%BA%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%93%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%88%D0%BA%D0%B8&amp;f=false С. 67].&lt;/ref&gt;. У 1590 годзе ўпамінаецца маёнтак Гастовічы (''Гостовичи'') каля [[Вялёна|Вялёны]]&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 2. ― Вильна, 1903. С. 121.&lt;/ref&gt;.

На 1881—1909 гады існавала вёска Госьціна (Госьцін) у Бабруйскім павеце Менскай губэрні&lt;ref&gt;{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|2к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/739 S. 739].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 44.&lt;/ref&gt;.

На [[Віленскі павет (ВКЛ)|гістарычнай Віленшчыне]] існуе вёска [[Гасьцевічы]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны-асновы}}
{{Імёны з асновай гаст}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>527conttb7b6fgm352zbsb8ef81rimq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рынк</title>
    <ns>0</ns>
    <id>268599</id>
    <revision>
      <id>2685972</id>
      <parentid>2684911</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:07:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17488" sha1="8229155x4utf2g1yhulp6x2pipp31b2" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Рынк
|лацінка          = Rynk
|арыгінал         = Rinco
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт          = Рынка, Рынг
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Рынгель]], [[Рынкун]], [[Рынгольд (імя)|Рынгольд]]
}}

'''Рынк''', '''Рынка''', '''Рынг''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Рынка або Рынга, пазьней Рынк (Rinco, Ringo&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l'ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 135.&lt;/ref&gt;, Ringk, Rink&lt;ref&gt;Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 2: Tilnavne. — København, 1964. S. 885.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Rinco+Ringk#v=snippet&amp;q=Rinco%20Ringk&amp;f=false S. 877].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова -рынг- (-рынк-) паходзіць ад германскага hring 'кольца'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|У рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] іменную аснову рынк- звычайна тлумачыць ад летувіскага rinkti 'зьбіраць'&lt;ref&gt;Wilczyński F. Niektóre etymologije litewskie // Tygodnik Petersburski. Nr. 16, 1846. S. 111.&lt;/ref&gt;}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Рынгель]], [[Рынкун]], [[Рынгольд (імя)|Рынгольд (Рынгвальд)]]. Адзначаліся германскія імёны Ringel, Ringun, Ringold (Ringwald).

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Ringo і Rynko&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 203, 208.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Богданъ Рынъковичъ'' (1528 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 59.&lt;/ref&gt;; ''Иван Ринков маеть именье отчызное'' (1552 год)&lt;ref&gt;Полоцкая ревизия 1552 года. — Москва, 1905. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=zybrAAAAMAAJ&amp;q=%D0%A0%D0%B8%D0%BD%D0%BA%D0%BE%D0%B2#v=snippet&amp;q=%D0%A0%D0%B8%D0%BD%D0%BA%D0%BE%D0%B2&amp;f=false С. 158].&lt;/ref&gt;; ''мещанинъ места Виленского немецъ Ганусь Рынкъ'' (22 сьнежня 1597 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 20. — Вильна, 1892. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=i_A4AQAAMAAJ&amp;q=%D0%A0%D1%8B%D0%BD%D0%BA%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%A0%D1%8B%D0%BD%D0%BA%D1%8A&amp;f=false С. 125].&lt;/ref&gt;; ''Janko Rynkowicz… Maciey Rynkowicz'' (1561 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=lpH9QHs_wUMC&amp;q=Rynkowicz#v=snippet&amp;q=Rynkowicz&amp;f=false С. 128—129].&lt;/ref&gt;; ''Rynko Jankowicz'' (1561—1566 гады)&lt;ref&gt;Писцовая книга бывшего пинского староства составленная по повелению короля Сигизмунда Августа в 1561—1566 годах пинским и кобринским старостой Лаврином Войной. Ч. 1. — Вильна, 1874. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=OwxhAAAAcAAJ&amp;q=Rynko#v=snippet&amp;q=Rynko&amp;f=false С. 308].&lt;/ref&gt;; ''Jacub Rinko'' (1563 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=lpH9QHs_wUMC&amp;q=Rinko#v=snippet&amp;q=Rinko&amp;f=false С. 328].&lt;/ref&gt;; ''Рынко [[Вештарт|Вештортович]]'' (9 ліпеня 1572 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 206.&lt;/ref&gt;; ''Piotr Rynkiewicz'' (1641 год)&lt;ref&gt;Ординация королевских пущ: в лесничествах бывшего Великого Княжества Литовского. — Вильна, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=jGdcAAAAcAAJ&amp;q=Rynkiewicz#v=snippet&amp;q=Rynkiewicz&amp;f=false С. 98].&lt;/ref&gt;; ''domek spustoszały Stefana Rynkiewicza… domek Jakuba Rynkiewicza'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo wileńskie 1690 r. — Warszawa, 1989. S. 45, 53.&lt;/ref&gt;; ''Marcus Rynkiewicz'' (1697 год)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/pasvalio_sant_1697-1705.html Pasvalio Šv. Jono Krikštytojo parapijos jungtuvių įrašai 1697—1705 m.], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''u Rynkiewicza'' (6 студзеня 1700 году)&lt;ref&gt;Łapiński Ł., Wilczewski W. F. «Komput katolików» parafii żołudzkiej z 1700 roku // Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne. Nr. 115, 2021. S. 263.&lt;/ref&gt;; ''pater Benedictus Rynkiewicz'' (1706 году)&lt;ref&gt;Memoriale Fratrum Minorum Conventualium Vilnensium (1702—1832). — Vilnae, 2020. P. 107.&lt;/ref&gt;; ''Apolonia Ringówna'' (1762 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=23lt&amp;rid=S&amp;search_lastname=Ring%C3%B3wna&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Kroże], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Benedykt Rynkiewicz'' (7 лістапада 1765 году)&lt;ref&gt;Malewski Cz. [https://pawet.net/library/history/city_district/data_people/ahulnaie/03/Malewski_Czesslaw._Popis_szlachty_lidzkiej_z_1765_roku.html Popis szlachty lidzkiej z 1765 roku] // Rocznik Stowarzyszenia Naukowców Polaków Litwy. 2005. S. 168—183.&lt;/ref&gt;; ''Gabrye. Rynko'' (19 красавіка 1782 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=WGYjAQAAMAAJ&amp;q=Rynko#v=snippet&amp;q=Rynko&amp;f=false С. 423].&lt;/ref&gt;; ''Adam Rynkiewicz'' (1765 год)&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810225113/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/714-popis-shlyakhty-grodnenskogo-poveta-30-09-4-10-1765-g Попис шляхты Гродненского повета 30.09 — 4.10.1765 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 22 лістапада 2016 г.&lt;/ref&gt;; ''Josephus Rynkiewicz'' (7 верасьня 1782 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_mirties_1782.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1782 m. mirties įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Kazimierz Ryngiewicz'' (1803 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Ryngiewicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Raduń], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Antonina Teofila Ryngiewicz'' (1821 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Ryngiewicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Ławków], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Багдан Рынкавіч — [[Ашмяны|ашмянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1567 году
* [[Ганус (імя)|Ганус]] Рынк — віленскі мешчанін-[[Немцы|немец]], які ўпамінаецца ў 1597 годзе
* Ян Рынкевіч — шляхціч [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|Амсьціслаўскага ваяводзтва]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Мстиславского воеводства: Список XVIII ст. — Минск, 2013.&lt;/ref&gt;
* Тадэвуш Рынкевіч — шляхціч [[Наваградзкае ваяводзтва|Наваградзкага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1777 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230251/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/526-shlyakhta-novogrudskogo-voevodstva-na-sejmike-1777-g-spisok Шляхта Новогрудского воеводства на сеймике 1777 г. Список], Архіў гісторыка Анішчанкі, 13 лютага 2016 г.&lt;/ref&gt;
* Антон, Восіп, Дамінік, Казімер, Станіслаў і Юльян Рынкевічы — [[беларусы|беларусы]] з ваколіцаў [[Дзісна|Дзісны]] на 1907 і 1912 гады&lt;ref&gt;Прибавление к № 57 Виленских Губернских Ведомостей, 1907. С. 7.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Прибавление к № 61 Виленских Губернских Ведомостей, 1912. С. 11.&lt;/ref&gt;
* Вікенці, Карл і Клімэнці Рынкевічы — беларусы з ваколіцаў [[Вільня|Вільні]] на 1912 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 61 Виленских Губернских Ведомостей, 1912. С. 2.&lt;/ref&gt;
* Канут Рынкевіч — беларус-каталік з [[Полацак|Полацку]] на 1912 год&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/duma-list-of-vitebsk-gubernia/Duma%20List%20of%20Vitebsk%20Gubernia%20-%201912%20-%20Polotsk%20town%20-%202/page/n1/mode/2up Приложение к № 9 Витебских Губернских Ведомостей, 1 августа 1912 года]. С. 19.&lt;/ref&gt;
* Пракопі Рынкевіч — праваслаўны з [[Горацкі павет|Горацкага павету]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №413 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358847?page=75 С. 6603].&lt;/ref&gt;
* Фама Рынкевіч — праваслаўны зь [[Сеньненскі павет|Сеньненскага павету]], паранены ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №572 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358832?page=190 С. 9150].&lt;/ref&gt;
* Фёдар Рынкевіч (1859—?) — беларус, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index17.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Новгородской обл.&lt;/ref&gt;
* Парфір Рынкевіч (1888—?) — беларус з ваколіцаў [[Сянно|Сенна]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%A0%D1%8B%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%84%D1%96%D1%80_%D0%9A%D0%BB%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1888) Рынкевіч Парфір Клімавіч (1888)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Яфім Рынкевіч (1888—?) — беларус з ваколіцаў [[Віцебск]]у, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%A0%D1%8B%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%AF%D1%84%D1%96%D0%BC_%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1888) Рынкевіч Яфім Нестаравіч (1888)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Фэлікс Рынкевіч (1899—?) — беларус з ваколіцаў [[Юрацішкі|Юрацішкаў]]&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/161667/ Рынкевич Феликс Федорович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Іван Рынкевіч (1915—?) — беларус з ваколіцаў [[Рагачоў|Рагачова]]&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/36410/ Рынкевич Иван Сильвестрович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

Рынкевічы (Rynkiewicz) — прыгонныя зь вёсак [[Дубіна|Дубіны]], [[Чабаі|Чабаяў]], [[Цябуты (Менская вобласьць)|Цябутаў]] ([[Ашмянскі павет]]), [[Чыжоўшчына|Чыжоўшчыны]], [[Гудзелі|Гудзеляў]], [[Даўкшы|Даўкшаў]] ([[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскі павет]]), ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]] і [[Жыжмары|Жыжмараў]], вёскі [[Чарнабыль|Чарнабылю]] ([[Троцкі павет]]), а таксама вольныя людзі зь вёсак [[Пашкайці|Пашкайцяў]] і [[Грыгайці|Грыгайцяў]] (Віленскі павет), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 359, 507, 521, 615, 731, 833.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 127, 299, 437.&lt;/ref&gt;.

Рынковічы (Rynkowicz) — прыгонныя зь вёсак [[Парокея|Парокеі]] і [[Дравянікі|Дравянікаў]] (Віленскі павет), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 470.&lt;/ref&gt;.

Рынкевічы (Rynkiewicz) — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды з ваколіцаў Сьвянцянаў&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 172.&lt;/ref&gt; і [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 401.&lt;/ref&gt;.

Рынгевіч (Ryngiewicz), Рынкевіч (Rynkiewicz) і Рынковіч (Rynkowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

Рынга (''Ringo'') — прозьвішча, гістарычна зафіксанае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]&lt;ref&gt;Lietuvių pavardžių žodynas. T. 2. — Vilnius, 1989. P. 612.&lt;/ref&gt;.

У XVI ст. існаваў «грунт» Рынгі (''Ринги'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. С. 273.&lt;/ref&gt;.

На [[Берасьцейскі павет|гістарычнай Берасьцейшчыне]] існуе вёска [[Рынкі (Берасьцейская вобласьць)|Рынкі]], на [[Віленскі павет (ВКЛ)|гістарычнай Віленшчыне]] — [[Рынкаўшчына]], на [[Аршанскі павет|гістарычнай Аршаншчыне]] — [[Рынкоўка]], на [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] — [[Рынкяны]]. Назву [[Рынкаўцы]] маюць вёскі на гістарычных [[Гарадзенскі павет|Гарадзеншчыне]] і [[Лідзкі павет|Лідчыне]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны-асновы}}
{{Імёны з асновай рынг}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>8229155x4utf2g1yhulp6x2pipp31b2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гізбэрт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>269747</id>
    <revision>
      <id>2685953</id>
      <parentid>2685592</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T12:49:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11729" sha1="k7m5peapgrsozkchmyrnkci5ejg1l44" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Ґізбэрт
|лацінка          = Gizbert / Hizbert
|арыгінал         = Gisbert
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Геза (імя)|Giso]] + [[Бэрт|Bert]]
|варыянт          = Гізэбэрт, Гіжбэрт, Гісбарт
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = Berdegis
}}

'''Гізбэрт''' (''Гіжбэрт'', ''Гісбарт''), '''Гізэбэрт''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Гізэбэрт або Гізбэрт (Gisebert, Gisbert) і Бердыгіс (Berdegis) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Gisebert%2C+Gisbert#v=snippet&amp;q=Gisebert%2C%20Gisbert&amp;f=false S. 287, 645].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Геза (імя)|-гез- (-гіз-, -кез-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Геска]], [[Гезела]], [[Гезімунд (імя)|Гесмонт]]; германскія імёны Geske, Gesela, Gismondus) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] gais 'суліца, кап’ё'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;, германскага gaizá 'завостраны кій'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 70.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Бэрт|-берт- (-бэрт-, -барт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Жыбарт|Зыбарт]], [[Кібарт]], [[Любарт (імя)|Любарт]]; германскія імёны Siebart, Kibart, Lubert) — ад германскага berhta 'яркі'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 16.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Gizebert&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 17.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Giżbertem Wonpitenem'' (15 красавіка 1648 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленскою археографическою комиссиею. Т. 20. — Вильна, 1893. С. 344.&lt;/ref&gt;; ''iegomosci panu Giżbertowi… sławetnemu Giżbertowi Wonpitenowi… pan Giżbert Wonpiten'' (29 красавіка 1648 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленскою археографическою комиссиею. Т. 20. — Вильна, 1893. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=JF8jAQAAMAAJ&amp;q=Gi%C5%BCbertowi#v=snippet&amp;q=Gi%C5%BCbertowi&amp;f=false С. 348—349].&lt;/ref&gt;; ''sławetny pan Jan Gizbert, mieszczanin Wileński'' (25 сакавіка 1671 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленскою археографическою комиссиею. Т. 20. — Вильна, 1893. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=JF8jAQAAMAAJ&amp;q=Gizbert#v=snippet&amp;q=Gizbert&amp;f=false С. 407].&lt;/ref&gt;; ''na seniorow zboru Kalwinskiego… pana Jana Gizberta'' (1 чэрвеня 1671 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленскою археографическою комиссиею. Т. 20. — Вильна, 1893. С. 434.&lt;/ref&gt;; ''Janem Gizbertem'' (10 сакавіка 1676 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленскою археографическою комиссиею. Т. 20. — Вильна, 1893. С. 355.&lt;/ref&gt;; ''его милости п. Михалу Гизбертови талеровъ двадцать''&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 19. — Витебск, 1889. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=UH8ZAAAAYAAJ&amp;q=%D0%93%D0%B8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%93%D0%B8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8&amp;f=false С. 20].&lt;/ref&gt;, ''его мил. п. Маxалу Гизбертови'' (1711 год)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 21. — Витебск, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=U5ROAQAAMAAJ&amp;q=%D0%93%D0%B8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%93%D0%B8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8&amp;f=false С. 9].&lt;/ref&gt;; ''imć p. Krzysztofa Studnickiego Gizberta — strażnika powiatu Oszmiańskiego'' (26 жніўня 1755 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 12. — Вильна, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=1-MDAAAAYAAJ&amp;q=Gizbertem#v=snippet&amp;q=Gizbertem&amp;f=false С. 62].&lt;/ref&gt;; ''z imć panem Krzysztofem Stadnickim, Gizbertem'' (18 верасьня 1755 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 12. — Вильна, 1883. С. 70—71.&lt;/ref&gt;; ''imć p. Krzystofa Studnickiego Gizberta'' (20 верасьня і 2 кастрычніка 1755 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 12. — Вильна, 1883. С. 86, 98.&lt;/ref&gt;; ''F. Simeon Gisbert 2.di Cursus'' (1754 год)&lt;ref&gt;Ваврик М., о. Нарис розвитку і стану Василіянського чина XVII—XX ст. — Рим, 1979. С. 99.&lt;/ref&gt;; ''Józef Gizbert Stadnicki'' (1765 год)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 7. Акты Городненского гродского суда. — Вильна, 1874. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RHNgAAAAcAAJ&amp;q=Gizbert#v=snippet&amp;q=Gizbert&amp;f=false С. 403].&lt;/ref&gt;; ''Ignacy Gizbert sędzia pow. dyneburskiego'' (18 жніўня 1788 году)&lt;ref&gt;Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės seimelių instrukcijos (1788—1790). — Vilnius, 2015. P. 373.&lt;/ref&gt;; ''Franciszek Gizbertt'' (1802 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Gizbertt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Świr], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Pawlina Gisbortt'' (1805 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Gisbortt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Bielica alias Jelna], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Konstanty Gizbert'' (1812 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Gizbert&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Świr], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Henryk Gizebertowicz'' (1918 год)&lt;ref&gt;[https://genealogia.okiem.pl/artykul/22171/cmentarz-rossa-stara-litwa-spis Cmentarz Rossa Stara. Litwa. Spis], Fundacja Odtworzeniowa Dziedzictwa Narodowego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Міхал Гізбэрт Студніцкі — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], скарбнік [[Ашмяны|ашмянскі]] ў 1713—1732 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom I: Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2004. S. 288.&lt;/ref&gt;
* Юзэф Гізбэрт Студніцкі — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, стражнік ашмянскі ў 1737—1764 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom I: Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2004. S. 309.&lt;/ref&gt;
* Міхал Гізбэрт Студніцкі — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, стражнік ашмянскі ў 1774—1783 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom I: Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2004. S. 308.&lt;/ref&gt;
* Ёсіф Гізбэрт Студніцкі — шляхціч [[Гарадзенскі павет|Гарадзенскага]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Гродненского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2018.&lt;/ref&gt;
* Марцін Гізбэрт — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, мечнік [[Старадубскі павет|старадубскі]] ў 1787 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 261.&lt;/ref&gt;
* Франц Гізберт (1918—?) — удзельнік [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] зь [[Лельчыцы|Лельчыцаў]]&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_vpp81417314/ Гизберт Франц Викторович]{{Недаступная спасылка|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

Гізбэрты (Gizbert) гербаў [[Котвіца]] і [[Навіна (герб)|Навіна]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]] і [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]&lt;ref name=&quot;Malewski-2016-500&quot;&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 500.&lt;/ref&gt;.

Студніцкія-Гізбэрты&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/g/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Ґ], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; гербу Навіна — літоўскі шляхецкі род зь Вільні&lt;ref name=&quot;Malewski-2016-500&quot;/&gt;.

Гізбэрты — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 81.&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Геза (імя)|Геза]]
* [[Бэрт]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай гез}}
{{Імёны з асновай берт}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>k7m5peapgrsozkchmyrnkci5ejg1l44</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2685964</id>
      <parentid>2685953</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T12:57:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11742" sha1="l7jqc1m5zrfak95rrcilftih12xw7la" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Ґізбэрт
|лацінка          = Gizbert / Hizbert
|арыгінал         = Gisbert
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Геза (імя)|Giso]] + [[Бэрт|Bert]]
|варыянт          = Гізэбэрт, Гіжбэрт, Гісбарт
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = Berdegis
}}

'''Гізбэрт''' (''Гіжбэрт'', ''Гісбарт''), '''Гізэбэрт''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Гізэбэрт або Гізбэрт (Gisebert, Gisbert) і Бердыгіс (Berdegis) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Gisebert%2C+Gisbert#v=snippet&amp;q=Gisebert%2C%20Gisbert&amp;f=false S. 287, 645].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Геза (імя)|-гез- (-гіз-, -кез-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Геска]], [[Гезела]], [[Гезімунд (імя)|Гесмонт]]; германскія імёны Geske, Gesela, Gismondus) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] gais 'суліца, кап’ё'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;, германскага gaizá 'завостраны кій'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 70.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Бэрт|-берт- (-бэрт-, -барт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Жыбарт|Зыбарт]], [[Кібарт]], [[Любарт (імя)|Любарт]]; германскія імёны Siebart, Kibart, Lubert) — ад германскага berhta 'яркі'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 16.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Gizebert&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 17.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Giżbertem Wonpitenem'' (15 красавіка 1648 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленскою археографическою комиссиею. Т. 20. — Вильна, 1893. С. 344.&lt;/ref&gt;; ''iegomosci panu Giżbertowi… sławetnemu Giżbertowi Wonpitenowi… pan Giżbert Wonpiten'' (29 красавіка 1648 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленскою археографическою комиссиею. Т. 20. — Вильна, 1893. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=JF8jAQAAMAAJ&amp;q=Gi%C5%BCbertowi#v=snippet&amp;q=Gi%C5%BCbertowi&amp;f=false С. 348—349].&lt;/ref&gt;; ''sławetny pan Jan Gizbert, mieszczanin Wileński'' (25 сакавіка 1671 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленскою археографическою комиссиею. Т. 20. — Вильна, 1893. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=JF8jAQAAMAAJ&amp;q=Gizbert#v=snippet&amp;q=Gizbert&amp;f=false С. 407].&lt;/ref&gt;; ''na seniorow zboru Kalwinskiego… pana Jana Gizberta'' (1 чэрвеня 1671 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленскою археографическою комиссиею. Т. 20. — Вильна, 1893. С. 434.&lt;/ref&gt;; ''Janem Gizbertem'' (10 сакавіка 1676 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленскою археографическою комиссиею. Т. 20. — Вильна, 1893. С. 355.&lt;/ref&gt;; ''его милости п. Михалу Гизбертови талеровъ двадцать''&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 19. — Витебск, 1889. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=UH8ZAAAAYAAJ&amp;q=%D0%93%D0%B8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%93%D0%B8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8&amp;f=false С. 20].&lt;/ref&gt;, ''его мил. п. Маxалу Гизбертови'' (1711 год)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 21. — Витебск, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=U5ROAQAAMAAJ&amp;q=%D0%93%D0%B8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%93%D0%B8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8&amp;f=false С. 9].&lt;/ref&gt;; ''imć p. Krzysztofa Studnickiego Gizberta — strażnika powiatu Oszmiańskiego'' (26 жніўня 1755 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 12. — Вильна, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=1-MDAAAAYAAJ&amp;q=Gizbertem#v=snippet&amp;q=Gizbertem&amp;f=false С. 62].&lt;/ref&gt;; ''z imć panem Krzysztofem Stadnickim, Gizbertem'' (18 верасьня 1755 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 12. — Вильна, 1883. С. 70—71.&lt;/ref&gt;; ''imć p. Krzystofa Studnickiego Gizberta'' (20 верасьня і 2 кастрычніка 1755 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 12. — Вильна, 1883. С. 86, 98.&lt;/ref&gt;; ''F. Simeon Gisbert 2.di Cursus'' (1754 год)&lt;ref&gt;Ваврик М., о. Нарис розвитку і стану Василіянського чина XVII—XX ст. — Рим, 1979. С. 99.&lt;/ref&gt;; ''Józef Gizbert Stadnicki'' (1765 год)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 7. Акты Городненского гродского суда. — Вильна, 1874. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RHNgAAAAcAAJ&amp;q=Gizbert#v=snippet&amp;q=Gizbert&amp;f=false С. 403].&lt;/ref&gt;; ''Ignacy Gizbert sędzia pow. dyneburskiego'' (18 жніўня 1788 году)&lt;ref&gt;Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės seimelių instrukcijos (1788—1790). — Vilnius, 2015. P. 373.&lt;/ref&gt;; ''Franciszek Gizbertt'' (1802 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Gizbertt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Świr], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Pawlina Gisbortt'' (1805 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Gisbortt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Bielica alias Jelna], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Konstanty Gizbert'' (1812 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Gizbert&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Świr], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Henryk Gizebertowicz'' (1918 год)&lt;ref&gt;[https://genealogia.okiem.pl/artykul/22171/cmentarz-rossa-stara-litwa-spis Cmentarz Rossa Stara. Litwa. Spis], Fundacja Odtworzeniowa Dziedzictwa Narodowego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Міхал Гізбэрт Студніцкі — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], скарбнік [[Ашмяны|ашмянскі]] ў 1713—1732 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom I: Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2004. S. 288.&lt;/ref&gt;
* Юзэф Гізбэрт Студніцкі — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, стражнік ашмянскі ў 1737—1764 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom I: Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2004. S. 309.&lt;/ref&gt;
* Міхал Гізбэрт Студніцкі — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, стражнік ашмянскі ў 1774—1783 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom I: Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2004. S. 308.&lt;/ref&gt;
* Ёсіф Гізбэрт Студніцкі — шляхціч [[Гарадзенскі павет|Гарадзенскага павету]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Гродненского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2018.&lt;/ref&gt;
* Марцін Гізбэрт — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, мечнік [[Старадубскі павет|старадубскі]] ў 1787 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 261.&lt;/ref&gt;
* Франц Гізберт (1918—?) — удзельнік [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] зь [[Лельчыцы|Лельчыцаў]]&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_vpp81417314/ Гизберт Франц Викторович]{{Недаступная спасылка|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

Гізбэрты (Gizbert) гербаў [[Котвіца]] і [[Навіна (герб)|Навіна]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]] і [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]&lt;ref name=&quot;Malewski-2016-500&quot;&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 500.&lt;/ref&gt;.

Студніцкія-Гізбэрты&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/g/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Ґ], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; гербу Навіна — літоўскі шляхецкі род зь Вільні&lt;ref name=&quot;Malewski-2016-500&quot;/&gt;.

Гізбэрты — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 81.&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Геза (імя)|Геза]]
* [[Бэрт]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай гез}}
{{Імёны з асновай берт}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>l7jqc1m5zrfak95rrcilftih12xw7la</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Інгела</title>
    <ns>0</ns>
    <id>270665</id>
    <revision>
      <id>2686086</id>
      <parentid>2684104</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T20:48:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2686086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5653" sha1="t5vyqykq88f421fqzl6orbu4rcekm6y" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Інґела
|лацінка          = Ingieła / Inhieła
|арыгінал         = Ingeila
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Інга|Ingo]] + [[Гайла (імя)|Geilo]]
|варыянт          = Інгель
|вытворныя        = [[Інгіль]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Інгела''' (''Інгель'') — мужчынскае імя.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Інгайла, пазьней Інгель (Ingeila, Ingel) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Ingeila%2C+Ingel#v=snippet&amp;q=Ingeila%2C%20Ingel&amp;f=false S. 960].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Інга|інг- (інк-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] Інгіль, [[Імбар]], [[Ігар]]; германскія імёны Ingilo, Imbor, Ingvarr) паходзіць германскага *ing- '[[Інгевоны|інгевонін]]' (паўночнагерманскае племя)&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 159.&lt;/ref&gt; або старагерманскага *Ingwaz 'імя старажытнага германскага боства'&lt;ref&gt;Peterson L. Nordiskt runnamnslexikon. — Institutet för språk och folkminnen, 2007.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nordicnames.de/wiki/ING ING], Nordic Names&lt;/ref&gt;, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны ліцьвінаў [[Галімонт|Галімунт]], [[Відзігайла]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Geilmundus, Widigail, Montigel) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''село Азиминское конюхи, волок тринадцат, з людми, на тых волоках оселыми…. Ян Инукгелевич'' (9 ліпеня 1572 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 205—206.&lt;/ref&gt;; ''Ingieliszki zaścianek plebanii uciańskiej'' (1784 год)&lt;ref&gt;Skibicki S. Dekanat kupiski diecezji wileńskiej w świetle opisów parafii z 1784 r. w świetle opisów plebanów. — Białystok, 2009. S. 152.&lt;/ref&gt;; ''Ludwika Ingielewicz'' (1902 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Ingielewicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Porozów], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Josephus Ingielewicz, par. in [[Новы Пагост|Nowy Pohost]]'' (1938 год)&lt;ref&gt;Catalogus ecclesiarum et cleri archidioecesis vilnensis pro anno domini 1938. — Vilnae, 1938. P. 149.&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Арыядна Інгелевіч (1915—?) — удзельніца [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] зь [[Менск]]у&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20260814052034/https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero46531926/ Ингелевич Ариадна Николаевна], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

Інгеловічы і Інгелевічы&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/i/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на І], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt; гербу [[Інэса (герб)|Інэса]] — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды з [[Ашмянскі павет|Ашмянскага]] і [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага]] паветаў адпаведна&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 3. — Rzeszów, 2001. [https://books.google.by/books?id=ckcrAQAAIAAJ&amp;q=Ingie%C5%82owicz+Inesa&amp;dq=Ingie%C5%82owicz+Inesa&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjA-bbkh-T_AhW7Z_EDHTdbAukQ6AF6BAgHEAI S. 159].&lt;/ref&gt;.

Інгелевічы (Ingielewicz) гербу [[Тры Зоркі]] — літоўскі шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]] і Віленскага павету&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 529.&lt;/ref&gt;.

Інгелевічы (Ingielewicz) — літоўскія шляхецкія роды з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 91.&lt;/ref&gt; і [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 286.&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Інга]]
* [[Гайла (імя)|Гайла]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай інг}}
{{Імёны з асновай гайл}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>t5vyqykq88f421fqzl6orbu4rcekm6y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бука (імя)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>271148</id>
    <revision>
      <id>2685977</id>
      <parentid>2682863</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:15:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22215" sha1="mcae47nt5g3fcuab5o05b9o45w032bc" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Бука
|лацінка          = Buka
|арыгінал         = Bucco
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт          = Бук, Буга, Бок
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Букель]], [[Бугень]], [[Бугайла]], [[Бугар]]
}}

'''Бука''', '''Бук''', '''Буга''', '''Бок''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Бука або Буга, пазьней Бок (Bucco, Bugo, Bock) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Bugo+Bucco#v=snippet&amp;q=Bugo%20Bucco&amp;f=false S. 343].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова -буг- (-бук-) паходзіць ад [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] buga 'лук'&lt;ref&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 110.&lt;/ref&gt; або ёсьць скарочанай формай ([[Гіпакарыстык|гіпакарыстык]]ам) асновы [[Бурга|-бург- (-борг-)]]&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 62.&lt;/ref&gt;. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Букель]], [[Бугень|Бугень (Букень)]], [[Бугар|Бугар (Богар)]]. Адзначаліся германскія імёны Bukilo, Bugen (Bukin), Buger (Boger).

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Buklo (Bukiel)&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 28.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны: ''Bugenne''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Bugin&lt;ref name=&quot;Förstemann-1900-344&quot;&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Bugin#v=snippet&amp;q=Bugin&amp;f=false S. 344].&lt;/ref&gt;}} (1388 год)&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-20&quot;&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Bugenne#v=snippet&amp;q=Bugenne&amp;f=false S. 20].&lt;/ref&gt;, ''Bugist''&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-20&quot;/&gt;, ''Bukilin / Bukelin''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Buccillin, Buccellin&lt;ref name=&quot;Förstemann-1900-344&quot;/&gt;}} (1398 год)&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Bukilin+Bukelin#v=snippet&amp;q=Bukilin%20Bukelin&amp;f=false S. 21].&lt;/ref&gt;. У 1598 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Abrahamus Bock, Regiomontanus Borussus'', у 1610 годзе — ''Antonius Bock, Regiomontanus Borussus'', у 1623 годзе — ''Reinholdus Bock, Regiomontanus Borussus… David Bock, Regiomontanus Borussus''&lt;ref&gt;Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-sZYzw8knMEC&amp;q=Bock#v=snippet&amp;q=Bock&amp;f=false S. 142, 197, 278].&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''две селци у Берестьи… да Ивашково Букгино'' (1440—1492 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 19.&lt;/ref&gt;; ''Миколаи Буковичъ'' (1528 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 78.&lt;/ref&gt;; ''Dabko Bukiewicz'' (27 ліпеня 1553 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 62.&lt;/ref&gt;; ''Андрей Буковичъ'' (1563 год)&lt;ref&gt;Ревизия Кобринской экономии: составленная в 1563 году королевским ревизором Дмитрием Сапегой. — Вильна, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=uXBmAAAAcAAJ&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 88].&lt;/ref&gt;; ''Simko Bukowicz'' (1563 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=lpH9QHs_wUMC&amp;q=Bukowicz#v=snippet&amp;q=Bukowicz&amp;f=false С. 468].&lt;/ref&gt;; ''Sczepan Bukowicz… Mikłasz Bukowicz'' (2 траўня 1558 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8cM7AQAAMAAJ&amp;q=Bukowicz#v=snippet&amp;q=Bukowicz&amp;f=false С. 56].&lt;/ref&gt;; ''Ярошъ Боговичъ… Василь Боговичъ'' (1566 год)&lt;ref&gt;Документы Московского архива Министерства юстиции. Т. 1. — М., 1897. С. 430.&lt;/ref&gt;; ''Станиславъ Боковичъ'' (1567 год)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%91%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%91%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 795].&lt;/ref&gt;; ''wies Powtoswory… Andrej Buk; Jan Buk'' (30 сьнежня 1598 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 505.&lt;/ref&gt;; ''Bugiewicz… Bukowicz'' (1671—1681 гады)&lt;ref&gt;Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 127—128.&lt;/ref&gt;; ''Dziemid Buka, pryhonnik. Brat Chodor'' (1722 год)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 27. — Витебск, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8HBmAAAAcAAJ&amp;q=Buka#v=snippet&amp;q=Buka&amp;f=false С. 306].&lt;/ref&gt;; ''Wieś Krakupowo. Roman Buka, Apanas Buka, Tymoch Buka'' (1765 год)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 31. — Витебск, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=cnoZAAAAYAAJ&amp;q=Buka#v=snippet&amp;q=Buka&amp;f=false С. 214].&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама: 
* Букейка: ''Wojciech Bukiejko'' (1797 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Bukiejko&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Zabłoć], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;;
* Букан: Букановічы (Bukonowicz) гербу [[Радван (герб)|Радван]] — літоўскі шляхецкі род, які меў уладаньні на [[Жамойць|Жамойці]]&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 59.&lt;/ref&gt;;
* Богут, Богат (адзначалася старажытнае германскае імя Bokat&lt;ref&gt;Ao. Prof. Dr. Hermann Reichert, [https://homepage.univie.ac.at/hermann.reichert/studententexte/Lexikon_der_altgermanischen_Namen.docx Lexikon der altgermanischen Namen]&lt;/ref&gt;): ''Jan Bogut… Stefan Bugieda'' (1745 год)&lt;ref&gt;Biolik M. Imiona poddanych klasztoru wigierskiego z 1745 roku // Prace Językoznawcze. Z. 10, 2008. S. 13, 18.&lt;/ref&gt;, Богат (Bogat) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;;
* Богша, Бокша: [[Лазар Богша]] — [[Полацкае княства|полацкі]] майстар-ювэлір XII ст.; ''Andrzey Boksza'' (4 красавіка 1657 году)&lt;ref&gt;Глінскі Я. Рэестр зямян Слуцкага і Капыльскага княстваў 1657 году // Архіварыус. Вып. 21, 2023. С. 74.&lt;/ref&gt;, Соф'я, Тэафіл і Станіслаў Бакшэвічы (''Bokszewicz'') — уладальнікі гаспадарак у Павяжжы каля [[Куцавічы (Ашмянскі раён)|Куцавічаў]] на 1933 год&lt;ref&gt;Ryszard Sys, [https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/spis_gosp_1928_38_wilenskie.pdf Właściciele gospodarstw rolnych w woj. wileńskim w latach 1928—1939], publikacje «Pisarza hipotecznego zawarte w Dzienniku Województwa Wileńskiego za lata 1928—1939»&lt;/ref&gt;, Уладзімер Бокша (1889—?) — [[беларусы|беларус]] з [[Слуцак|Слуцку]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Хабаровского края&lt;/ref&gt;;
* Букалт, Богаўт (адзначалася старажытнае германскае імя Bocaldus&lt;ref name=&quot;Förstemann-1900-344&quot;/&gt;): Іван Букалт — праваслаўны з [[Ігуменскі павет|Ігуменскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №1209 убитым, раненым и без вести пропавшим солдатам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004422370?page=144 С. 19344].&lt;/ref&gt;, Восіп Богаўт — праваслаўны з ваколіцаў [[Мёры|Мёраў]], паранены ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №5 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004921911?page=73 С. 74].&lt;/ref&gt;; 
* Бугвід, Букавіт: ''Лавринъ Буквидовичъ бояринъ ковенскій'' (28 сакавіка 1523 году)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 8. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=J2dcAAAAcAAJ&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%BA+%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D0%BA%20%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 125].&lt;/ref&gt;, ''Tadeusz Bugwid… Michał Bogwid'' (9 лютага 1791 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 462.&lt;/ref&gt;, Сьцяпан Букавіт — каталік зь [[Вялейскі павет|Вялейскага павету]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №5 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004921911?page=73&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 74].&lt;/ref&gt;;
* Богвіл, Буговіл: ''людеи на име Стерковичовъ и земль пустовских у в [[Анікшты|Оникъштенском]] повете… Буквилъ [[Гайліман|Кголмоновичъ]]'' (4 красавіка 1525 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|12к}} P. 369.&lt;/ref&gt;, Богвілы (Bogwił) гербу [[Бокій]] — літоўскі шляхецкі род зь [[Вількамірскі павет|Вількамірскага павету]]&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Rzeszów, 2001. S. 109.&lt;/ref&gt;, ''Bugowił'' (1913 год)&lt;ref&gt;[https://genealogia.lt/pdfs/parafia_niemenczynska_1913r.pdf Parafia niemenczyńska w 1913 r.], Genealogia Wileńszczyzny&lt;/ref&gt;;
* Бокільт (адзначалася старажытнае германскае імя Bochild&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Bochild#v=snippet&amp;q=Bochild&amp;f=false S. 344].&lt;/ref&gt;): ''чоловека Бокильта'' (1417 год паводле выпісу 5 чэрвеня 1641 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Archyvinės smulkmenos // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 428.&lt;/ref&gt;;
* Буконт, Букунт, Баконт (адзначалася германскае імя Boegunde&lt;ref&gt;Thüngen L. F. Das Namenbuch: Nachschlagewerk der Namenkunde. — Aschaffenburg, 2003. [https://books.google.by/books?id=mM5tAAAAMAAJ&amp;q=Boegunde&amp;dq=Boegunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjKhp2h6qiFAxUcgv0HHSzBCi4Q6AF6BAgGEAI S. 353, 1133]&lt;/ref&gt;): ''Миколаи Буконтовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 168.&lt;/ref&gt;, ''Станиславъ Буконтовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 171.&lt;/ref&gt; (1528 год), ''Bukunt'' (1815 год)&lt;ref&gt;[https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/Daugieliszki_chrzciny_1815_26.pdf Spis rodziców i dzieci urodzonych w parafii Daugieliszki w latach 1815—26]&lt;/ref&gt;, Баконты (Баканты) — літоўскі шляхецкі род&lt;ref name=&quot;ZBS-B&quot;&gt;[http://www.nobility.by/families/b/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Б], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;;
* Бокард, Букерт, Богерт (адзначалася старажытнае германскае імя Buccardus&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 62.&lt;/ref&gt;): ''Agata Bukiert'' (1800 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Bukiert&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Repla], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, Станіслаў Богерт — жыхар [[Вільня|Вільні]] на 1906 год&lt;ref&gt;Список лиц, пользующихся правом участия в выборах в Государственную Думу по 4-му избирательному участку г. Вильны. — Вильна, 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=hmsNAAAAIAAJ&amp;q=%D0%91%D0%BE%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%8A#v=onepage&amp;q=%D0%91%D0%BE%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%8A&amp;f=falsee С. 14].&lt;/ref&gt;, Бокарды — літоўскі шляхецкі род&lt;ref name=&quot;ZBS-B&quot;/&gt;;
* Богнар (адзначалася старажытнае германскае імя Bagnerus&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 50.&lt;/ref&gt;, у Чэхіі адзначалася імя Bognar&lt;ref&gt;Archiv český: čili, Staré písemné památky české i moravské, sebrané z archivů domácích i cizích. Dil. XXX. — Praha, 1913. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=yAwdAAAAMAAJ&amp;q=Bognar#v=snippet&amp;q=Bognar&amp;f=false S. 33, 45].&lt;/ref&gt;): Багнаровічы (Bognarowicz) гербу [[Вянява (герб)|Вянява]] — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Rzeszów, 2001. S. 108.&lt;/ref&gt;}}.

== Носьбіты ==
* Пётар Бук — жыхар [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], які ўпамінаецца ў 1538 годзе&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 321.&lt;/ref&gt;
* Мікалай Букавіч — [[Судэрва|судэраўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Афанас, Філіп і Мікалай Букі — жыхары вёскі [[Вараксіна]] (каля [[Себеж]]у), якія ўпамінаюцца ў 1742 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230806122440/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/992-khvastova-1781-g-inventar-v-oshmyanskom-povete Хвастова 1781 г. инвентарь в Ошмянском повете], Архіў гісторыка Анішчанкі, 25 лютага 2018 г.&lt;/ref&gt;
* Тамаш Бок — шляхціч [[Аршанскі павет|Аршанскага павету]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Оршанского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2015.&lt;/ref&gt;
* Сямён, Дарафей, Ясь і Якуб Букі — жыхары вёсак [[Угода|Угоды]] і [[Ясева]] ([[Ашмянскі павет]]), якія ўпамінаюцца ў 1781 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230806222800/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/894-varaksino-1742-g-v-sebezhskom-trakte Вараксино 1742 г. в Себежском тракте], Архіў гісторыка Анішчанкі, 3 жніўня 2017 г.&lt;/ref&gt;
* Антон Буга (1894—1938) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Віцебск]]у, [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Красноярского края&lt;/ref&gt;
* Алена Буговіч — беларуска зь Віцебску, забітая ў [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;[https://prokuratura.gov.by/ru/activity/rassledovanie-ugolovnogo-dela-o-genotside/iz-materialov-ugolovnogo-dela/akty-chrezvychaynoy-gosudarstvennoy-komissii/ НАРБ 1569-1-45-64], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

Богі (Bog) — прыгонныя з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 141.&lt;/ref&gt;.

Букі (Buka) — прыгонныя з ваколіцаў [[Еўе|Еўя]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 339.&lt;/ref&gt;.

Букі (Buko) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 51.&lt;/ref&gt;.

Букевічы (Bukiewicz) — літоўскі шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 431.&lt;/ref&gt;.

Буговічы (Bugowicz) гербу [[Габданк (герб)|Габданк]] — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 58.&lt;/ref&gt;.

Бакевіч (Bokiewicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпамінаўся маёнтак Букішкі ў [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскім павеце]]&lt;ref&gt;Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 51.&lt;/ref&gt;.

На [[Браслаўскі павет|гістарычнай Браслаўшчыне]] існуе хутар [[Букаўшчына]], на [[Віленскі павет (ВКЛ)|гістарычнай Віленшчыне]] — вёска [[Букішкі]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны-асновы}}
{{Імёны з асновай бург}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>mcae47nt5g3fcuab5o05b9o45w032bc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Саніла</title>
    <ns>0</ns>
    <id>271317</id>
    <revision>
      <id>2686072</id>
      <parentid>2685935</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:43:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45891-26</username>
        <id>99653</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2686072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6930" sha1="jem2mq9yqppef87i9v8qkl3omtgln2f" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Саніла
|лацінка          = Saniła
|арыгінал         = Sanilo
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Сан|Sano]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -л- (-l-)}}
|варыянт          = Санель, Сяніла, Сініла, Сенель, Сініль, Саналь
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Саніль''' (''Санель'', ''Саніль''), '''Сяніла''' (''Сенель''), '''Сініла''' (''Сініль'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Саніла або Сяніла (Sanilo, Senilo) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Sanilo#v=snippet&amp;q=Sanilo&amp;f=false S. 1296].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Сан|сан- (сен-)]], магчыма, паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *swans 'лебедзь'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 197.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Петель Сенелевичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 97.&lt;/ref&gt;, ''Стецько Сенелевичъ… Яцъко Сенелевичъ… Якубъ Сенелевичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 98.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''[[Мардас|Mordas]] Sanieliewicz'' (1558 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. С. 358.&lt;/ref&gt;; ''Marianna Siniło'' (1742 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=10pl&amp;rid=B&amp;search_lastname=Sini%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Janów], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Józef Żynielewicz'' (7 лютага 1780 году)&lt;ref&gt;Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 306.&lt;/ref&gt;; ''David Senełowicz'' (XVIII ст.)&lt;ref&gt;Maciejauskienė V. Gruzdžių pavardės: istorija ir dabartis // Lietuvos valsčiai. Kn. 17, 2010. P. 9.&lt;/ref&gt;; ''Jan Siniłło'' (1828 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=21uk&amp;rid=B&amp;search_lastname=Sini%C5%82%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Dąbrowica], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Пецель, Стэцка, Яцка і Якуб Сянелевічы — [[ваўкавыск]]ія баяры, якія ўпамінаюцца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Яўсей Сінілевіч — жыхар мястэчка [[Нача (Менская вобласьць)|Начы]] (каля [[Чашнікі|Чашнікаў]]), які ўпамінаецца ў 1632&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230804212612/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1258-chashniki-inventar-1632-g Чашники инвентарь 1632 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 8 сьнежня 2018 г.&lt;/ref&gt; і 1633&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/565-chashniki-1633-g-inventar-v-polotskom-voevodstve Чашники 1633 г. инвентарь в Полоцком воеводстве]{{Недаступная спасылка|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Архіў гісторыка Анішчанкі, 25 лютага 2016 г.&lt;/ref&gt; гадох
* Рыгор і Сяргей Сянілы — каталікі з [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]], зьніклыя ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №545 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358834?page=66 С. 8706].&lt;/ref&gt;
* Мітрафан Саніла — праваслаўны, удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў Рэчыцы&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital20698027/ Санила Митрофан Иванович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Казімер Сініла (1924—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Жыткавічы|Жыткавічаў]], забіты ў [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;[https://prokuratura.gov.by/ru/activity/rassledovanie-ugolovnogo-dela-o-genotside/iz-materialov-ugolovnogo-dela/akty-chrezvychaynoy-gosudarstvennoy-komissii/ НАРБ 1569-1-187-43], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* [[Анатоль Сініла]] ({{нар.}} 1979) — беларускі біёляг, археоляг, музэязнавец і пэдагог

Саналевіч (Sanalewicz) і Санілевіч (Sanilewicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У канцы XVIII ст. на [[Аршанскі павет|гістарычнай Аршаншчыне]] адзначаўся шляхецкі род Сінілаў&lt;ref&gt;Анішчанка Я. Шляхецкія ваколіцы ўсходнебеларускіх губерняў 1783—1785 і 1798—1799 // Годнасьць. № 1 (3), 1997. С. 23.&lt;/ref&gt;.

На [[Менскі павет|гістарычнай Меншчыне]] існуе вёска [[Сіняло]].

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны на -іла}}
{{Імёны з асновай сан}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>jem2mq9yqppef87i9v8qkl3omtgln2f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Буцейка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>272007</id>
    <revision>
      <id>2685982</id>
      <parentid>2680452</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:18:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12453" sha1="jvldyhm92h97rqvc3vyj4xsp492tm3l" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Буцейка
|лацінка          = Buciejka
|арыгінал         = Butecke
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Бота|Buto]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -к- (-k-)}}
|варыянт          = Буціка, Бутыка, Бутка, Боцейка, Боцік, Ботка
|вытворныя        = [[Пацейка]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Буцейка''' (''Буціка'', ''Бутыка'', ''Бутка''), '''Боцейка''' (''Боцік'', ''Ботка'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Буцека або Ботык, пазьней Бутэка або Бутке (Butecho&lt;ref&gt;Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DgdXAAAAcAAJ&amp;q=Butecho+ch+%28k%29#v=snippet&amp;q=Butecho%20ch%20(k)&amp;f=false S. 184].&lt;/ref&gt;, Botic&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 66.&lt;/ref&gt;, Butecke&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. [https://books.google.by/books?id=FgYREAAAQBAJ&amp;pg=PA120&amp;dq=Bute+cke+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiSnryo_tKCAxUShP0HHdPtAggQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&amp;q=Bute%20cke%20namenkunde&amp;f=false S. 120].&lt;/ref&gt;, Buttke&lt;ref&gt;Kleemann S. Die Familiennamen Quedlinburgs und der Umgegend. — Quedlinburg, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=imgSAAAAYAAJ&amp;q=Buttke#v=snippet&amp;q=Buttke&amp;f=false S. 20].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=B%C3%B6thke#v=snippet&amp;q=B%C3%B6thke&amp;f=false S. 322].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) паходзіць ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Botko&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 124.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя Бутэка: ''Buteko'' (1451 год)&lt;ref&gt;Pierson W. Altpreußischer Namenkodex // Zeitschrift für Preußische Geschichte und Landeskunde. — Berlin, 1873. S. 297.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''homines… Bvtheyko'' (8—13 сакавіка 1462 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 274.&lt;/ref&gt; і 6 сакавіка 1498 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 526.&lt;/ref&gt;); ''homines… Butheyko'' (15 красавіка 1475 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 340.&lt;/ref&gt;; ''в [[Немянчын|Неменчинъскои]] волости Виленского повета… земль пустовских конокормъских… Бутеикишокъ… Бутеикишки'' (1 жніўня 1496 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6-1к}} P. 227.&lt;/ref&gt;; ''людей… Бутейка Перевойневича и брата его Милоша'' (29 сьнежня 1518 году)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=egA5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%91%D1%83%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%B0&amp;f=false С. 1259].&lt;/ref&gt;; ''людеи… Бутеика а [[Бэйнар|Беинара]] Яновичов'' (8 сьнежня 1522 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|12к}} P. 177.&lt;/ref&gt;; ''люди тяглыи… Бутейка Онисимовича'' (1528 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|12к}} [https://books.google.by/books?id=iIUrAQAAIAAJ&amp;q=%22%D0%91%D1%83%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%B0+%D0%9E%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0%22&amp;dq=%22%D0%91%D1%83%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%B0+%D0%9E%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjLoIzVnrGAAxUc_7sIHdsdACQQ6AF6BAgIEAI P. 509].&lt;/ref&gt;; ''бояринъ нашъ повету Пенянского Бутко [[Якш]]евичъ'' (3 красавіка 1535 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8wxCm1iIEk8C&amp;q=%D0%91%D1%83%D1%82%D0%BA%D0%BE+%D0%AF%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D1%82%D0%BA%D0%BE%20%D0%AF%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 78—79].&lt;/ref&gt;; ''Лаврин Бутеикович'' (1538 год)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 365.&lt;/ref&gt;; ''люди его двора [[Сьвір (мястэчка)|Свирского]]: Павелъ а Юшко Бутейковичи'' (27 жніўня 1547 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|234к}} P. 128.&lt;/ref&gt;; ''czeladz dworna… Alzbieta Butikowna… Anna Butikowna'' (14 студзеня 1632 году)&lt;ref&gt;Lietuvos inventoriai XVII a. — Vilnius, 1962. P. 118.&lt;/ref&gt;; ''Демянъ Бутека, Васко Бутека'' (1649 год)&lt;ref&gt;Реєстр Війська Запорозького 1649 року. — К., 1995. С. 79.&lt;/ref&gt;; ''Stanisław Butkiewicz'', ''Alexander Butkiewicz''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 242.&lt;/ref&gt;, ''Franciszek Butkiewicz''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 245.&lt;/ref&gt;, ''Jerzy Butkiewicz'', ''Alexander Butkiewicz'', ''Mikołay Butkiewicz''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 246.&lt;/ref&gt; (1690 год); ''Michał	Butkiewicz'' (1693 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Butkiewicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Żołudek], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''we wsi Stybirach… Adam Boteyko… Janowa Boteykowa'' (23 красавіка 1698 году)&lt;ref&gt;Lietuvos inventoriai XVII a. — Vilnius, 1962. P. 426.&lt;/ref&gt;; ''Józef Botkiewicz'' (11 лістапада 1769 году)&lt;ref&gt;Gil Cz. Dwa katalogi prowincji litewskiej karmelitów bosych z XVIII wieku // Nasza Przeszłość, T. 111 (2009). S. 138.&lt;/ref&gt;; ''Benedictus Butykowicz'' (19 кастрычніка 1777 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1777-1779.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1777—1779 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Андрэй Бутыка — жыхар вёскі [[Задвор’е|Задвор’я]] ([[Наваградзкае ваяводзтва]]), які ўпамінаецца ў 1726 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230442/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/285-inventar-imeniya-kosichi-1726-g-v-novogrudskom-voevodstve Инвентарь имения Косичи 1726 г. в Новогрудском воеводстве], Архіў гісторыка Анішчанкі, 3 верасьня 2015 г.&lt;/ref&gt;
* Барталамей і Ёсіф Буткевічы — шляхцічы [[Аршанскі павет|Аршанскага павету]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Оршанского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2015.&lt;/ref&gt;
* Мацьвей Казімеравіч Бацейка (''Ботейко'') — селянін з ваколіцаў [[Вількі|Вількаў]], які меў у валоданьні зямлю на 1882 год&lt;ref&gt;Алфавитный список землевладельцев Ковенской губернии. — Ковна, 1882. С. 31.&lt;/ref&gt;
* Мікіта Буткевіч — праваслаўны жыхар [[Крупкі|Крупкаў]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 55 Могилевских Губ. Ведомостей от 14 июля 1907 года. С. 5.&lt;/ref&gt;
* Адам Іванаў Буцейкін — жыхар ваколіцаў [[Гомель|Гомля]] на 1906 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 90 Могилевских Губ. Ведомостей от 18 ноября 1906 года. С. 10.&lt;/ref&gt;
* Антон, Варфаламей, Восіп, Ільля, Іван, Казімер, Рафаіл, Фама і Франц Буткевічы — [[беларусы|беларусы]] з ваколіцаў [[Ашмяны|Ашмянаў]] на 1907 і 1912 гады&lt;ref&gt;Прибавление к № 57 Виленских Губернских Ведомостей, 1907. С. 20—21.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Прибавление к № 61 Виленских Губернских Ведомостей, 1912. С. 34.&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Буцік (1902—1937) — беларус, [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Москва, расстрельные списки — Бутовский полигон&lt;/ref&gt;
* Міхал Боцік (1911—?) — беларус зь [[Менск]]у, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Пермской обл.&lt;/ref&gt;
* [[Алег Буткевіч]] (нар. 1972) — беларускі рымска-каталіцкі дзяяч, біскуп [[Віцебская дыяцэзія|віцебскі]]

Бутыковічы (Butykowicz) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 435.&lt;/ref&gt;.

У былым [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]] існуе вёска [[Бутыкі]], на [[Вількамірскі павет|гістарычнай Вількаміршчыне]] — [[Буцейкі]], у ваколіцах [[Сарны|Сарнаў]] — [[Бутэйкі]] (упамінаецца ў 1609 годзе)&lt;ref&gt;Непокупный А. П. Балто-севернославянские языковые связи. — Киев, 1976. С. 166.&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны на -іка}}
{{Імёны з асновай бут}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>jvldyhm92h97rqvc3vyj4xsp492tm3l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686056</id>
      <parentid>2685982</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:19:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45891-26</username>
        <id>99653</id>
      </contributor>
      <comment>/* Паходжаньне */</comment>
      <origin>2686056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12610" sha1="912ns8ch20t5yjkv1bcno1tc7vtxrwo" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Буцейка
|лацінка          = Buciejka
|арыгінал         = Butecke
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Бота|Buto]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -к- (-k-)}}
|варыянт          = Буціка, Бутыка, Бутка, Боцейка, Боцік, Ботка
|вытворныя        = [[Пацейка]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Буцейка''' (''Буціка'', ''Бутыка'', ''Бутка''), '''Боцейка''' (''Боцік'', ''Ботка'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Буцека або Ботык, пазьней Бутэка або Бутке (Butecho&lt;ref&gt;Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DgdXAAAAcAAJ&amp;q=Butecho+ch+%28k%29#v=snippet&amp;q=Butecho%20ch%20(k)&amp;f=false S. 184].&lt;/ref&gt;, Botic&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 66.&lt;/ref&gt;, Butecke&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. [https://books.google.by/books?id=FgYREAAAQBAJ&amp;pg=PA120&amp;dq=Bute+cke+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiSnryo_tKCAxUShP0HHdPtAggQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&amp;q=Bute%20cke%20namenkunde&amp;f=false S. 120].&lt;/ref&gt;, Buttke&lt;ref&gt;Kleemann S. Die Familiennamen Quedlinburgs und der Umgegend. — Quedlinburg, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=imgSAAAAYAAJ&amp;q=Buttke#v=snippet&amp;q=Buttke&amp;f=false S. 20].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=B%C3%B6thke#v=snippet&amp;q=B%C3%B6thke&amp;f=false S. 322].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) паходзіць ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Botko&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 124.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя Бутэка: ''Buteko'' (1451 год)&lt;ref&gt;Pierson W. Altpreußischer Namenkodex // Zeitschrift für Preußische Geschichte und Landeskunde. — Berlin, 1873. S. 297.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''homines… Bvtheyko'' (8—13 сакавіка 1462 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 274.&lt;/ref&gt; і 6 сакавіка 1498 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 526.&lt;/ref&gt;); ''homines… Butheyko'' (15 красавіка 1475 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 340.&lt;/ref&gt;; ''в [[Немянчын|Неменчинъскои]] волости Виленского повета… земль пустовских конокормъских… Бутеикишокъ… Бутеикишки'' (1 жніўня 1496 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6-1к}} P. 227.&lt;/ref&gt;; ''людей… Бутейка Перевойневича и брата его Милоша'' (29 сьнежня 1518 году)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=egA5AQAAMAAJ&amp;q=%D0%91%D1%83%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%B0&amp;f=false С. 1259].&lt;/ref&gt;; ''людеи… Бутеика а [[Бэйнар|Беинара]] Яновичов'' (8 сьнежня 1522 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|12к}} P. 177.&lt;/ref&gt;; ''люди тяглыи… Бутейка Онисимовича'' (1528 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|12к}} [https://books.google.by/books?id=iIUrAQAAIAAJ&amp;q=%22%D0%91%D1%83%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%B0+%D0%9E%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0%22&amp;dq=%22%D0%91%D1%83%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%B0+%D0%9E%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjLoIzVnrGAAxUc_7sIHdsdACQQ6AF6BAgIEAI P. 509].&lt;/ref&gt;; ''бояринъ нашъ повету Пенянского Бутко [[Якш]]евичъ'' (3 красавіка 1535 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8wxCm1iIEk8C&amp;q=%D0%91%D1%83%D1%82%D0%BA%D0%BE+%D0%AF%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D1%82%D0%BA%D0%BE%20%D0%AF%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 78—79].&lt;/ref&gt;; ''Лаврин Бутеикович'' (1538 год)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 365.&lt;/ref&gt;; ''люди его двора [[Сьвір (мястэчка)|Свирского]]: Павелъ а Юшко Бутейковичи'' (27 жніўня 1547 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|234к}} P. 128.&lt;/ref&gt;; ''czeladz dworna… Alzbieta Butikowna… Anna Butikowna'' (14 студзеня 1632 году)&lt;ref&gt;Lietuvos inventoriai XVII a. — Vilnius, 1962. P. 118.&lt;/ref&gt;; ''Демянъ Бутека, Васко Бутека'' (1649 год)&lt;ref&gt;Реєстр Війська Запорозького 1649 року. — К., 1995. С. 79.&lt;/ref&gt;; ''Stanisław Butkiewicz'', ''Alexander Butkiewicz''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 242.&lt;/ref&gt;, ''Franciszek Butkiewicz''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 245.&lt;/ref&gt;, ''Jerzy Butkiewicz'', ''Alexander Butkiewicz'', ''Mikołay Butkiewicz''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 246.&lt;/ref&gt; (1690 год); ''Michał	Butkiewicz'' (1693 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Butkiewicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Żołudek], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''we wsi Stybirach… Adam Boteyko… Janowa Boteykowa'' (23 красавіка 1698 году)&lt;ref&gt;Lietuvos inventoriai XVII a. — Vilnius, 1962. P. 426.&lt;/ref&gt;; ''Józef Botkiewicz'' (11 лістапада 1769 году)&lt;ref&gt;Gil Cz. Dwa katalogi prowincji litewskiej karmelitów bosych z XVIII wieku // Nasza Przeszłość, T. 111 (2009). S. 138.&lt;/ref&gt;; ''Benedictus Butykowicz'' (19 кастрычніка 1777 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1777-1779.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1777—1779 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''ks. Felicjana Butykowicza'' (1797 год)&lt;ref&gt;Raporty dotyczące diecezji żmudzkiej i inflanckiej z końca XVIII wieku. — Kraków, 2024. S. 213.&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Андрэй Бутыка — жыхар вёскі [[Задвор’е|Задвор’я]] ([[Наваградзкае ваяводзтва]]), які ўпамінаецца ў 1726 годзе&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230442/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/285-inventar-imeniya-kosichi-1726-g-v-novogrudskom-voevodstve Инвентарь имения Косичи 1726 г. в Новогрудском воеводстве], Архіў гісторыка Анішчанкі, 3 верасьня 2015 г.&lt;/ref&gt;
* Барталамей і Ёсіф Буткевічы — шляхцічы [[Аршанскі павет|Аршанскага павету]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Оршанского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2015.&lt;/ref&gt;
* Мацьвей Казімеравіч Бацейка (''Ботейко'') — селянін з ваколіцаў [[Вількі|Вількаў]], які меў у валоданьні зямлю на 1882 год&lt;ref&gt;Алфавитный список землевладельцев Ковенской губернии. — Ковна, 1882. С. 31.&lt;/ref&gt;
* Мікіта Буткевіч — праваслаўны жыхар [[Крупкі|Крупкаў]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 55 Могилевских Губ. Ведомостей от 14 июля 1907 года. С. 5.&lt;/ref&gt;
* Адам Іванаў Буцейкін — жыхар ваколіцаў [[Гомель|Гомля]] на 1906 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 90 Могилевских Губ. Ведомостей от 18 ноября 1906 года. С. 10.&lt;/ref&gt;
* Антон, Варфаламей, Восіп, Ільля, Іван, Казімер, Рафаіл, Фама і Франц Буткевічы — [[беларусы|беларусы]] з ваколіцаў [[Ашмяны|Ашмянаў]] на 1907 і 1912 гады&lt;ref&gt;Прибавление к № 57 Виленских Губернских Ведомостей, 1907. С. 20—21.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Прибавление к № 61 Виленских Губернских Ведомостей, 1912. С. 34.&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Буцік (1902—1937) — беларус, [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Москва, расстрельные списки — Бутовский полигон&lt;/ref&gt;
* Міхал Боцік (1911—?) — беларус зь [[Менск]]у, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Пермской обл.&lt;/ref&gt;
* [[Алег Буткевіч]] (нар. 1972) — беларускі рымска-каталіцкі дзяяч, біскуп [[Віцебская дыяцэзія|віцебскі]]

Бутыковічы (Butykowicz) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 435.&lt;/ref&gt;.

У былым [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]] існуе вёска [[Бутыкі]], на [[Вількамірскі павет|гістарычнай Вількаміршчыне]] — [[Буцейкі]], у ваколіцах [[Сарны|Сарнаў]] — [[Бутэйкі]] (упамінаецца ў 1609 годзе)&lt;ref&gt;Непокупный А. П. Балто-севернославянские языковые связи. — Киев, 1976. С. 166.&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны на -іка}}
{{Імёны з асновай бут}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>912ns8ch20t5yjkv1bcno1tc7vtxrwo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Ліга 1 чэмпіянату Францыі па футболе/Табліца</title>
    <ns>10</ns>
    <id>272280</id>
    <revision>
      <id>2686119</id>
      <parentid>2685889</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:30:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DymitrBot</username>
        <id>56484</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5569" sha1="r6mim3ug4yby8p9ttbv1z07bjqo71ef" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''&lt;/noinclude&gt;
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца     = [https://ligue1.com/en/competitions/ligue1mcdonalds?tab=standings Ліга 1]

&lt;!--Пачатак аўтаматызацыі.--&gt;
|абнаўленьне = 23 жніўня 2026 году&lt;/small&gt;&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|парадак_камандаў=OM, LEN, OL, BRE, LMA, LOR, PFC, NIC, TRO, PSG, LIL, REN, ASM, ANG, LEH, TFC, AUX, STR
&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|перамогі_OM=1 | нічыі_OM=0 |паразы_OM=0 |мз_OM=4 |мп_OM=0
|перамогі_LEN=1 | нічыі_LEN=0 |паразы_LEN=0 |мз_LEN=5 |мп_LEN=2
|перамогі_OL=1 | нічыі_OL=0 |паразы_OL=0 |мз_OL=2 |мп_OL=0
|перамогі_BRE=0 | нічыі_BRE=1 |паразы_BRE=0 |мз_BRE=2 |мп_BRE=2
|перамогі_LMA=0 | нічыі_LMA=1 |паразы_LMA=0 |мз_LMA=2 |мп_LMA=2
|перамогі_LOR=0 | нічыі_LOR=1 |паразы_LOR=0 |мз_LOR=0 |мп_LOR=0
|перамогі_PFC=0 | нічыі_PFC=1 |паразы_PFC=0 |мз_PFC=0 |мп_PFC=0
|перамогі_NIC=0 | нічыі_NIC=1 |паразы_NIC=0 |мз_NIC=0 |мп_NIC=0
|перамогі_TRO=0 | нічыі_TRO=1 |паразы_TRO=0 |мз_TRO=0 |мп_TRO=0
|перамогі_PSG=0 | нічыі_PSG=0 |паразы_PSG=0 |мз_PSG=0 |мп_PSG=0
|перамогі_LIL=0 | нічыі_LIL=0 |паразы_LIL=0 |мз_LIL=0 |мп_LIL=0
|перамогі_REN=0 | нічыі_REN=0 |паразы_REN=0 |мз_REN=0 |мп_REN=0
|перамогі_ASM=0 | нічыі_ASM=0 |паразы_ASM=0 |мз_ASM=0 |мп_ASM=0
|перамогі_ANG=0 | нічыі_ANG=0 |паразы_ANG=0 |мз_ANG=0 |мп_ANG=0
|перамогі_LEH=0 | нічыі_LEH=0 |паразы_LEH=0 |мз_LEH=0 |мп_LEH=0
|перамогі_TFC=0 | нічыі_TFC=0 |паразы_TFC=1 |мз_TFC=0 |мп_TFC=2
|перамогі_AUX=0 | нічыі_AUX=0 |паразы_AUX=1 |мз_AUX=2 |мп_AUX=5
|перамогі_STR=0 | нічыі_STR=0 |паразы_STR=1 |мз_STR=0 |мп_STR=4

&lt;!--Канец аўтаматызацыі.--&gt;

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_ANG = [[Анжэ (футбольны клюб)|Анжэ]]
|назва_AUX = [[Асэр (футбольны клюб)|Асэр]]
|назва_BRE = [[Брэст (футбольны клюб)|Брэст]]
|назва_LEH = [[Гаўр (футбольны клюб)|Гаўр]]
|назва_LMA = [[Лё-Ман (футбольны клюб)|Лё-Ман]]
|назва_LEN = [[Лянс (футбольны клюб)|Лянс]]
|назва_LIL = [[Ліль (футбольны клюб)|Ліль]]
|назва_LOR = [[Ляр’ен (футбольны клюб)|Ляр’ен]]
|назва_OL  = [[Алімпік Ліён]]
|назва_OM  = [[Алімпік Марсэль]]
|назва_ASM = [[Манака (футбольны клюб)|Манака]]
|назва_NIC = [[Ніцца (футбольны клюб)|Ніцца]]
|назва_PFC = [[Парыж (футбольны клюб)|Парыж]]
|назва_PSG = [[Пары Сэн-Жэрмэн Парыж|Пары Сэн-Жэрмэн]]
|назва_REN = [[Рэн (футбольны клюб)|Рэн]]
|назва_STR = [[Страсбург (футбольны клюб)|Страсбург]]
|назва_TFC = [[Тулюза (футбольны клюб)|Тулюза]]
|назва_TRO = [[Труа (футбольны клюб)|Труа]]

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=CLLS|вынік2=CLLS|вынік3=CLLS|вынік4=CL3Q
|вынік5=ELLS|вынік6=ECLPO
|вынік16=RPO |вынік17=REL |вынік18=REL

&lt;!--Налады і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў; 3) Пункты ў гульнях паміж сабою; 4) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 5) Забітыя мячы ў гульнях паміж сабою; 6) Гасьцявыя забітыя мячы ў гульнях паміж сабою; 7) Забітыя мячы; 8) Гасьцявыя забітыя мячы; 9) Пункты сумленнай гульні.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR

|колер_CLLS=green1|тэкст_CLLS=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі чэмпіёнаў]]
|колер_CL3Q=green2|тэкст_CL3Q=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Трэці кваліфікацыйны раўнд|Трэці кваліфікацыйны раўнд Лігі чэмпіёнаў]]
|колер_ELLS=blue1 |тэкст_ELLS=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі Эўропы]]
|колер_ECLPO=yellow1 |тэкст_ECLPO=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф|Раўнд плэй-оф Лігі канфэрэнцыяў]]
|колер_RPO=red2   |тэкст_RPO=Пераходныя матчы
|колер_REL=red1   |тэкст_REL=Паніжэньне ў Лігу 2

}}&lt;/onlyinclude&gt;</text>
      <sha1>r6mim3ug4yby8p9ttbv1z07bjqo71ef</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Ля Ліга чэмпіянату Гішпаніі па футболе/Табліца</title>
    <ns>10</ns>
    <id>272281</id>
    <revision>
      <id>2686120</id>
      <parentid>2685890</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:30:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DymitrBot</username>
        <id>56484</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5371" sha1="7awbnkeapau677628hayihp0is3dtvj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''&lt;/noinclude&gt;
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца     = [https://www.laliga.com/en-GB/laliga-easports/standing Ля Ліга]

&lt;!--Пачатак аўтаматызацыі.--&gt;
|абнаўленьне = 23 жніўня 2026 году&lt;/small&gt;&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|парадак_камандаў=SEV, ALA, ESP, ATM, RMA, BET, RAC, VIL, DEP, ELC, VAL, CEL, RAY, BAR, OSA, RSO, ATH, MAL, LEV, GET
&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|перамогі_SEV=2 | нічыі_SEV=0 |паразы_SEV=0 |мз_SEV=5 |мп_SEV=2
|перамогі_ALA=1 | нічыі_ALA=1 |паразы_ALA=0 |мз_ALA=4 |мп_ALA=1
|перамогі_ESP=1 | нічыі_ESP=0 |паразы_ESP=1 |мз_ESP=4 |мп_ESP=2
|перамогі_ATM=1 | нічыі_ATM=0 |паразы_ATM=0 |мз_ATM=2 |мп_ATM=0
|перамогі_RMA=1 | нічыі_RMA=0 |паразы_RMA=0 |мз_RMA=2 |мп_RMA=1
|перамогі_BET=1 | нічыі_BET=0 |паразы_BET=0 |мз_BET=1 |мп_BET=0
|перамогі_RAC=0 | нічыі_RAC=1 |паразы_RAC=0 |мз_RAC=2 |мп_RAC=2
|перамогі_VIL=0 | нічыі_VIL=1 |паразы_VIL=0 |мз_VIL=2 |мп_VIL=2
|перамогі_DEP=0 | нічыі_DEP=1 |паразы_DEP=0 |мз_DEP=1 |мп_DEP=1
|перамогі_ELC=0 | нічыі_ELC=1 |паразы_ELC=0 |мз_ELC=1 |мп_ELC=1
|перамогі_VAL=0 | нічыі_VAL=1 |паразы_VAL=0 |мз_VAL=0 |мп_VAL=0
|перамогі_CEL=0 | нічыі_CEL=1 |паразы_CEL=0 |мз_CEL=0 |мп_CEL=0
|перамогі_RAY=0 | нічыі_RAY=1 |паразы_RAY=1 |мз_RAY=2 |мп_RAY=3
|перамогі_BAR=0 | нічыі_BAR=0 |паразы_BAR=0 |мз_BAR=0 |мп_BAR=0
|перамогі_OSA=0 | нічыі_OSA=0 |паразы_OSA=0 |мз_OSA=0 |мп_OSA=0
|перамогі_RSO=0 | нічыі_RSO=0 |паразы_RSO=1 |мз_RSO=0 |мп_RSO=1
|перамогі_ATH=0 | нічыі_ATH=0 |паразы_ATH=1 |мз_ATH=1 |мп_ATH=3
|перамогі_MAL=0 | нічыі_MAL=0 |паразы_MAL=1 |мз_MAL=0 |мп_MAL=2
|перамогі_LEV=0 | нічыі_LEV=0 |паразы_LEV=1 |мз_LEV=0 |мп_LEV=3
|перамогі_GET=0 | нічыі_GET=0 |паразы_GET=1 |мз_GET=0 |мп_GET=3

&lt;!--Канец аўтаматызацыі.--&gt;

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_ALA=[[Дэпартыва Алявэс Віторыя|Алявэс]]
|назва_ATH=[[Атлетык Більбао]]
|назва_ATM=[[Атлетыка Мадрыд]]
|назва_BAR=[[Барсэлёна (футбольны клюб)|Барсэлёна]]
|назва_BET=[[Рэал Бэтыс Сэвільля|Бэтыс]]
|назва_CEL=[[Сэльта Віга|Сэльта]]
|назва_DEP=[[Дэпартыва Ля-Каруньня]]
|назва_ELC=[[Эльчэ (футбольны клюб)|Эльчэ]]
|назва_ESP=[[Эспанёл Барсэлёна|Эспанёл]]
|назва_GET=[[Хэтафэ (футбольны клюб)|Хэтафэ]]
|назва_LEV=[[Левантэ Валенсія|Левантэ]]
|назва_MAL=[[Маляга (футбольны клюб)|Маляга]]
|назва_OSA=[[Асасуна Памплёна|Асасуна]]
|назва_RAC=[[Расінг Сантандэр]]
|назва_RAY=[[Раё Вальекана Мадрыд|Раё Вальекана]]
|назва_RMA=[[Рэал Мадрыд]]
|назва_RSO=[[Рэал Сасьедад Сан-Сэбастыян|Рэал Сасьедад]]
|назва_SEV=[[Сэвільля (футбольны клюб)|Сэвільля]]
|назва_VAL=[[Валенсія (футбольны клюб)|Валенсія]]
|назва_VIL=[[Вільярэал (футбольны клюб)|Вільярэал]]

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=CLLS |вынік2=CLLS |вынік3=CLLS |вынік4=CLLS
|вынік5=ELLS |вынік6=ECLPO
|вынік18=REL |вынік19=REL |вынік20=REL

&lt;!--Налады і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Пункты ў гульнях паміж сабою; 3) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 4) Розьніца мячоў; 5) Забітыя мячы; 6) Пункты сумленнай гульні.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR

|колер_CLLS=green1|тэкст_CLLS=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі чэмпіёнаў]]
|колер_ELLS=blue1 |тэкст_ELLS=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі Эўропы]]
|колер_ECLPO=yellow1 |тэкст_ECLPO=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф|Раўнд плэй-оф Лігі канфэрэнцыяў]]
|колер_REL=red1   |тэкст_REL=Паніжэньне ў Сэгунду

}}&lt;/onlyinclude&gt;</text>
      <sha1>7awbnkeapau677628hayihp0is3dtvj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Сэрыя А чэмпіянату Італіі па футболе/Табліца</title>
    <ns>10</ns>
    <id>272283</id>
    <revision>
      <id>2686102</id>
      <parentid>2670569</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:00:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5417" sha1="c0gzzr0b6dz6crua82c65bdm0qg8n98" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''&lt;/noinclude&gt;
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца     = [https://www.legaseriea.it/en/serie-a/classifica Сэрыя А]

&lt;!--Пачатак аўтаматызацыі.--&gt;
|абнаўленьне = 23 жніўня 2026 году&lt;/small&gt;&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|парадак_камандаў=INT, NAP, CAG, COM, UDI, ROM, MIL, JUV, ATA, BOL, LAZ, SAS, TOR, FIO, LEC, VEN, FRO, PAR, GEN, MON
&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|перамогі_INT=1 | нічыі_INT=0 |паразы_INT=0 |мз_INT=4 |мп_INT=1
|перамогі_NAP=1 | нічыі_NAP=0 |паразы_NAP=0 |мз_NAP=2 |мп_NAP=0
|перамогі_CAG=1 | нічыі_CAG=0 |паразы_CAG=0 |мз_CAG=1 |мп_CAG=0
|перамогі_COM=0 | нічыі_COM=1 |паразы_COM=0 |мз_COM=1 |мп_COM=1
|перамогі_UDI=0 | нічыі_UDI=1 |паразы_UDI=0 |мз_UDI=1 |мп_UDI=1
|перамогі_ROM=0 | нічыі_ROM=0 |паразы_ROM=0 |мз_ROM=0 |мп_ROM=0
|перамогі_MIL=0 | нічыі_MIL=0 |паразы_MIL=0 |мз_MIL=0 |мп_MIL=0
|перамогі_JUV=0 | нічыі_JUV=0 |паразы_JUV=0 |мз_JUV=0 |мп_JUV=0
|перамогі_ATA=0 | нічыі_ATA=0 |паразы_ATA=0 |мз_ATA=0 |мп_ATA=0
|перамогі_BOL=0 | нічыі_BOL=0 |паразы_BOL=0 |мз_BOL=0 |мп_BOL=0
|перамогі_LAZ=0 | нічыі_LAZ=0 |паразы_LAZ=0 |мз_LAZ=0 |мп_LAZ=0
|перамогі_SAS=0 | нічыі_SAS=0 |паразы_SAS=0 |мз_SAS=0 |мп_SAS=0
|перамогі_TOR=0 | нічыі_TOR=0 |паразы_TOR=0 |мз_TOR=0 |мп_TOR=0
|перамогі_FIO=0 | нічыі_FIO=0 |паразы_FIO=0 |мз_FIO=0 |мп_FIO=0
|перамогі_LEC=0 | нічыі_LEC=0 |паразы_LEC=0 |мз_LEC=0 |мп_LEC=0
|перамогі_VEN=0 | нічыі_VEN=0 |паразы_VEN=0 |мз_VEN=0 |мп_VEN=0
|перамогі_FRO=0 | нічыі_FRO=0 |паразы_FRO=0 |мз_FRO=0 |мп_FRO=0
|перамогі_PAR=0 | нічыі_PAR=0 |паразы_PAR=1 |мз_PAR=0 |мп_PAR=1
|перамогі_GEN=0 | нічыі_GEN=0 |паразы_GEN=1 |мз_GEN=0 |мп_GEN=2
|перамогі_MON=0 | нічыі_MON=0 |паразы_MON=1 |мз_MON=1 |мп_MON=4
&lt;!--Канец аўтаматызацыі.--&gt;

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_ATA=[[Аталянта Бэргама|Аталянта]]
|назва_BOL=[[Балёньня (футбольны клюб)|Балёньня]]
|назва_CAG=[[Кальяры (футбольны клюб)|Кальяры]]
|назва_COM=[[Кома (футбольны клюб)|Кома]]
|назва_FIO=[[Фіярэнтына Флярэнцыя|Фіярэнтына]]
|назва_FRO=[[Фразынонэ (футбольны клюб)|Фразынонэ]]
|назва_GEN=[[Джэноа Генуя|Джэноа]]
|назва_INT=[[Інтэрнацыянале Мілян|Інтэрнацыянале]]
|назва_JUV=[[Ювэнтус Турын|Ювэнтус]]
|назва_LAZ=[[Ляцыё Рым|Ляцыё]]
|назва_LEC=[[Леччэ (футбольны клюб)|Леччэ]]
|назва_MIL=[[Мілян (футбольны клюб)|Мілян]]
|назва_MON=[[Монца (футбольны клюб)|Монца]]
|назва_NAP=[[Напалі Нэапаль|Напалі]]
|назва_PAR=[[Парма (футбольны клюб)|Парма]]
|назва_ROM=[[Рома Рым|Рома]]
|назва_SAS=[[Сасуолё (футбольны клюб)|Сасуолё]]
|назва_TOR=[[Тарына Турын|Тарына]]
|назва_UDI=[[Удынэзэ Удынэ|Удынэзэ]]
|назва_VEN=[[Вэнэцыя (футбольны клюб)|Вэнэцыя]]

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=CLLS|вынік2=CLLS|вынік3=CLLS|вынік4=CLLS
|вынік5=ELLS|вынік6=ECLPO
|вынік18=REL |вынік19=REL |вынік20=REL

&lt;!--Налады і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Дадатковы матч для вызначэньня чэмпіёна і камандаў на паніжэньне; 3) Пункты ў гульнях паміж сабою; 4) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 5) Розьніца мячоў; 6) Забітыя мячы; 7) Лёсаваньне.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR

|колер_CLLS=green1|тэкст_CLLS=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі чэмпіёнаў]]
|колер_ELLS=blue1 |тэкст_ELLS=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі Эўропы]]
|колер_ECLPO=yellow1 |тэкст_ECLPO=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Раўнд плэй-оф|Раўнд плэй-оф Лігі канфэрэнцыяў]]
|колер_REL=red1   |тэкст_REL=Паніжэньне ў Сэрыю Б

}}&lt;/onlyinclude&gt;</text>
      <sha1>c0gzzr0b6dz6crua82c65bdm0qg8n98</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686121</id>
      <parentid>2686102</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:30:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DymitrBot</username>
        <id>56484</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5418" sha1="gwjxcmt50vktqsjflst77s92yc2wmn3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''&lt;/noinclude&gt;
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца     = [https://www.legaseriea.it/en/serie-a/classifica Сэрыя А]

&lt;!--Пачатак аўтаматызацыі.--&gt;
|абнаўленьне = 23 жніўня 2026 году&lt;/small&gt;&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|парадак_камандаў=INT, NAP, CAG, COM, UDI, ROM, MIL, JUV, ATA, BOL, LAZ, SAS, TOR, FIO, LEC, VEN, FRO, PAR, GEN, MON
&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|перамогі_INT=1 | нічыі_INT=0 |паразы_INT=0 |мз_INT=4 |мп_INT=1
|перамогі_NAP=1 | нічыі_NAP=0 |паразы_NAP=0 |мз_NAP=2 |мп_NAP=0
|перамогі_CAG=1 | нічыі_CAG=0 |паразы_CAG=0 |мз_CAG=1 |мп_CAG=0
|перамогі_COM=0 | нічыі_COM=1 |паразы_COM=0 |мз_COM=1 |мп_COM=1
|перамогі_UDI=0 | нічыі_UDI=1 |паразы_UDI=0 |мз_UDI=1 |мп_UDI=1
|перамогі_ROM=0 | нічыі_ROM=0 |паразы_ROM=0 |мз_ROM=0 |мп_ROM=0
|перамогі_MIL=0 | нічыі_MIL=0 |паразы_MIL=0 |мз_MIL=0 |мп_MIL=0
|перамогі_JUV=0 | нічыі_JUV=0 |паразы_JUV=0 |мз_JUV=0 |мп_JUV=0
|перамогі_ATA=0 | нічыі_ATA=0 |паразы_ATA=0 |мз_ATA=0 |мп_ATA=0
|перамогі_BOL=0 | нічыі_BOL=0 |паразы_BOL=0 |мз_BOL=0 |мп_BOL=0
|перамогі_LAZ=0 | нічыі_LAZ=0 |паразы_LAZ=0 |мз_LAZ=0 |мп_LAZ=0
|перамогі_SAS=0 | нічыі_SAS=0 |паразы_SAS=0 |мз_SAS=0 |мп_SAS=0
|перамогі_TOR=0 | нічыі_TOR=0 |паразы_TOR=0 |мз_TOR=0 |мп_TOR=0
|перамогі_FIO=0 | нічыі_FIO=0 |паразы_FIO=0 |мз_FIO=0 |мп_FIO=0
|перамогі_LEC=0 | нічыі_LEC=0 |паразы_LEC=0 |мз_LEC=0 |мп_LEC=0
|перамогі_VEN=0 | нічыі_VEN=0 |паразы_VEN=0 |мз_VEN=0 |мп_VEN=0
|перамогі_FRO=0 | нічыі_FRO=0 |паразы_FRO=0 |мз_FRO=0 |мп_FRO=0
|перамогі_PAR=0 | нічыі_PAR=0 |паразы_PAR=1 |мз_PAR=0 |мп_PAR=1
|перамогі_GEN=0 | нічыі_GEN=0 |паразы_GEN=1 |мз_GEN=0 |мп_GEN=2
|перамогі_MON=0 | нічыі_MON=0 |паразы_MON=1 |мз_MON=1 |мп_MON=4

&lt;!--Канец аўтаматызацыі.--&gt;

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_ATA=[[Аталянта Бэргама|Аталянта]]
|назва_BOL=[[Балёньня (футбольны клюб)|Балёньня]]
|назва_CAG=[[Кальяры (футбольны клюб)|Кальяры]]
|назва_COM=[[Кома (футбольны клюб)|Кома]]
|назва_FIO=[[Фіярэнтына Флярэнцыя|Фіярэнтына]]
|назва_FRO=[[Фразынонэ (футбольны клюб)|Фразынонэ]]
|назва_GEN=[[Джэноа Генуя|Джэноа]]
|назва_INT=[[Інтэрнацыянале Мілян|Інтэрнацыянале]]
|назва_JUV=[[Ювэнтус Турын|Ювэнтус]]
|назва_LAZ=[[Ляцыё Рым|Ляцыё]]
|назва_LEC=[[Леччэ (футбольны клюб)|Леччэ]]
|назва_MIL=[[Мілян (футбольны клюб)|Мілян]]
|назва_MON=[[Монца (футбольны клюб)|Монца]]
|назва_NAP=[[Напалі Нэапаль|Напалі]]
|назва_PAR=[[Парма (футбольны клюб)|Парма]]
|назва_ROM=[[Рома Рым|Рома]]
|назва_SAS=[[Сасуолё (футбольны клюб)|Сасуолё]]
|назва_TOR=[[Тарына Турын|Тарына]]
|назва_UDI=[[Удынэзэ Удынэ|Удынэзэ]]
|назва_VEN=[[Вэнэцыя (футбольны клюб)|Вэнэцыя]]

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=CLLS|вынік2=CLLS|вынік3=CLLS|вынік4=CLLS
|вынік5=ELLS|вынік6=ECLPO
|вынік18=REL |вынік19=REL |вынік20=REL

&lt;!--Налады і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Дадатковы матч для вызначэньня чэмпіёна і камандаў на паніжэньне; 3) Пункты ў гульнях паміж сабою; 4) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 5) Розьніца мячоў; 6) Забітыя мячы; 7) Лёсаваньне.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR

|колер_CLLS=green1|тэкст_CLLS=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі чэмпіёнаў]]
|колер_ELLS=blue1 |тэкст_ELLS=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі Эўропы]]
|колер_ECLPO=yellow1 |тэкст_ECLPO=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Раўнд плэй-оф|Раўнд плэй-оф Лігі канфэрэнцыяў]]
|колер_REL=red1   |тэкст_REL=Паніжэньне ў Сэрыю Б

}}&lt;/onlyinclude&gt;</text>
      <sha1>gwjxcmt50vktqsjflst77s92yc2wmn3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Эрэдывізія чэмпіянату Нідэрляндаў па футболе/Табліца</title>
    <ns>10</ns>
    <id>272284</id>
    <revision>
      <id>2686122</id>
      <parentid>2684662</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:30:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DymitrBot</username>
        <id>56484</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5705" sha1="gztd9g5nar3tactevo0m3s8ue1krkpr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''&lt;/noinclude&gt;
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца     = [https://eredivisie.eu/competition/table/ Эрэдывізія]

&lt;!--Пачатак аўтаматызацыі.--&gt;
|абнаўленьне = 22 жніўня 2026 году&lt;/small&gt;&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|парадак_камандаў=AZ, GRO, GAE, AJA, PSV, FEY, SPA, FOR, HEE, EXC, NEC, TWE, TEL, PEC, UTR, ADO, WIL, CAM
&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|перамогі_AZ=3 | нічыі_AZ=0 |паразы_AZ=0 |мз_AZ=8 |мп_AZ=1
|перамогі_GRO=2 | нічыі_GRO=0 |паразы_GRO=0 |мз_GRO=6 |мп_GRO=2
|перамогі_GAE=1 | нічыі_GAE=1 |паразы_GAE=0 |мз_GAE=6 |мп_GAE=3
|перамогі_AJA=1 | нічыі_AJA=1 |паразы_AJA=0 |мз_AJA=4 |мп_AJA=2
|перамогі_PSV=1 | нічыі_PSV=1 |паразы_PSV=0 |мз_PSV=4 |мп_PSV=3
|перамогі_FEY=1 | нічыі_FEY=1 |паразы_FEY=0 |мз_FEY=3 |мп_FEY=2
|перамогі_SPA=1 | нічыі_SPA=1 |паразы_SPA=1 |мз_SPA=6 |мп_SPA=5
|перамогі_FOR=1 | нічыі_FOR=1 |паразы_FOR=1 |мз_FOR=5 |мп_FOR=5
|перамогі_HEE=1 | нічыі_HEE=1 |паразы_HEE=1 |мз_HEE=3 |мп_HEE=4
|перамогі_EXC=1 | нічыі_EXC=0 |паразы_EXC=1 |мз_EXC=5 |мп_EXC=2
|перамогі_NEC=1 | нічыі_NEC=0 |паразы_NEC=1 |мз_NEC=5 |мп_NEC=3
|перамогі_TWE=1 | нічыі_TWE=0 |паразы_TWE=1 |мз_TWE=3 |мп_TWE=2
|перамогі_TEL=1 | нічыі_TEL=0 |паразы_TEL=1 |мз_TEL=3 |мп_TEL=4
|перамогі_PEC=1 | нічыі_PEC=0 |паразы_PEC=2 |мз_PEC=3 |мп_PEC=5
|перамогі_UTR=0 | нічыі_UTR=1 |паразы_UTR=2 |мз_UTR=5 |мп_UTR=9
|перамогі_ADO=0 | нічыі_ADO=0 |паразы_ADO=2 |мз_ADO=1 |мп_ADO=6
|перамогі_WIL=0 | нічыі_WIL=0 |паразы_WIL=2 |мз_WIL=2 |мп_WIL=8
|перамогі_CAM=0 | нічыі_CAM=0 |паразы_CAM=2 |мз_CAM=1 |мп_CAM=7

&lt;!--Канец аўтаматызацыі.--&gt;

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_ADO=[[АДО Дэн Гааг]]
|назва_AJA=[[Аякс Амстэрдам|Аякс]]
|назва_AZ =[[АЗ Алькмаар|АЗ]]
|назва_CAM=[[Камбюўр Леэўвардэн|Камбюўр]]
|назва_EXC=[[Эксэльсіёр Ратэрдам|Эксэльсіёр]]
|назва_FEY=[[Фэеноорд Ратэрдам|Фэеноорд]]
|назва_FOR=[[Фартуна Сытард|Фартуна]]
|назва_GAE=[[Гоў Эгэд Іглз Дэвэнтэр|Гоў Эгэд Іглз]]
|назва_GRO=[[Гронінген (футбольны клюб)|Гронінген]]
|назва_HEE=[[Гээрэнвээн (футбольны клюб)|Гээрэнвээн]]
|назва_NEC=[[НЭК Нэймэген|НЭК]]
|назва_PEC=[[Зволе (футбольны клюб)|Зволе]]
|назва_PSV=[[ПСВ Эйндговэн]]
|назва_SPA=[[Спарта Ратэрдам|Спарта]]
|назва_TEL=[[Тэльстар Эймёйдэн|Тэльстар]]
|назва_TWE=[[Твэнтэ Энсхэдэ|Твэнтэ]]
|назва_UTR=[[Утрэхт (футбольны клюб)|Утрэхт]]
|назва_WIL=[[Вілем II Тыльбург|Вілем II]]

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=CLLS|вынік2=CL3Q|вынік3=EL2Q
|вынік4=EUPO|вынік5=EUPO|вынік6=EUPO|вынік7=EUPO
|вынік16=RPO |вынік17=REL |вынік18=REL

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў; 3) Забітыя мячы; 4) Пункты ў гульнях паміж сабою; 5) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 6) Гасьцявыя забітыя мячы ў гульнях паміж сабою; 7) Дадатковыя матчы для вызначэньня чэмпіёна, клюбаў на выбываньне або ўдзельнікаў эўракубкаў, інакш жэрабя; 8) Пэнальці (толькі пасьля дадатковых матчаў).

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR

|колер_CLLS=green1|тэкст_CLLS=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі чэмпіёнаў]]
|колер_CL3Q=green2|тэкст_CL3Q=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Трэці кваліфікацыйны раўнд|Трэці кваліфікацыйны раўнд Лігі чэмпіёнаў]]
|колер_ELLS=blue1 |тэкст_ELLS=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі Эўропы]]
|колер_EL2Q=blue2 |тэкст_EL2Q=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі Эўропы]]
|колер_EUPO=yellow1 |тэкст_EUPO=Плэй-оф за эўракубкі
|колер_RPO=red2   |тэкст_RPO=Плэй-оф за Эрэдывізію
|колер_REL=red1   |тэкст_REL=Паніжэньне ў Ээрстэ дывізію

}}&lt;/onlyinclude&gt;</text>
      <sha1>gztd9g5nar3tactevo0m3s8ue1krkpr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Ля Ліга чэмпіянату Гішпаніі па футболе/ВынікіГульняў</title>
    <ns>10</ns>
    <id>272286</id>
    <revision>
      <id>2686012</id>
      <parentid>2685763</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T16:01:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DymitrBot</username>
        <id>56484</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10885" sha1="0q7ejh6vfoez65txc1uxm338aenrzva" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''&lt;/noinclude&gt;
{{#invoke:Спартовыя вынікі|main
|крыніца      = [https://www.laliga.com/en-ES/laliga-easports/results Ля Ліга]
|стыль_матчаў = футбол

|парадак_камандаў= ALA,OSA,ATH,ATM,BAR,BET,VAL,VIL,DEP,LEV,MAL,RAY,RAC,RMA,RSO,SEV,CEL,GET,ELC,ESP

|скарачэньне_ALA=[[Дэпартыва Алявэс Віторыя|Аля]]
|скарачэньне_ATH=[[Атлетык Більбао|АтБ]]
|скарачэньне_ATM=[[Атлетыка Мадрыд|АтМ]]
|скарачэньне_BAR=[[Барсэлёна (футбольны клюб)|Бар]]
|скарачэньне_BET=[[Рэал Бэтыс Сэвільля|Бэт]]
|скарачэньне_CEL=[[Сэльта Віга|Сэл]]
|скарачэньне_DEP=[[Дэпартыва Ля-Каруньня|Дэп]]
|скарачэньне_ELC=[[Эльчэ (футбольны клюб)|Эль]]
|скарачэньне_ESP=[[Эспанёл Барсэлёна|Эсп]]
|скарачэньне_GET=[[Хэтафэ (футбольны клюб)|Хэт]]
|скарачэньне_LEV=[[Левантэ Валенсія|Лев]]
|скарачэньне_MAL=[[Маляга (футбольны клюб)|Мал]]
|скарачэньне_OSA=[[Асасуна Памплёна|Аса]]
|скарачэньне_RAC=[[Расінг Сантандэр|Рас]]
|скарачэньне_RAY=[[Раё Вальекана Мадрыд|Раё]]
|скарачэньне_RMA=[[Рэал Мадрыд|РМд]]
|скарачэньне_RSO=[[Рэал Сасьедад Сан-Сэбастыян|РС]]
|скарачэньне_SEV=[[Сэвільля (футбольны клюб)|Сэв]]
|скарачэньне_VAL=[[Валенсія (футбольны клюб)|Вал]]
|скарачэньне_VIL=[[Вільярэал (футбольны клюб)|Віл]]

|назва_ALA=[[Дэпартыва Алявэс Віторыя|Алявэс]]
|назва_ATH=[[Атлетык Більбао]]
|назва_ATM=[[Атлетыка Мадрыд]]
|назва_BAR=[[Барсэлёна (футбольны клюб)|Барсэлёна]]
|назва_BET=[[Рэал Бэтыс Сэвільля|Бэтыс]]
|назва_CEL=[[Сэльта Віга|Сэльта]]
|назва_DEP=[[Дэпартыва Ля-Каруньня|Дэпартыва]]
|назва_ELC=[[Эльчэ (футбольны клюб)|Эльчэ]]
|назва_ESP=[[Эспанёл Барсэлёна|Эспанёл]]
|назва_GET=[[Хэтафэ (футбольны клюб)|Хэтафэ]]
|назва_LEV=[[Левантэ Валенсія|Левантэ]]
|назва_MAL=[[Маляга (футбольны клюб)|Маляга]]
|назва_OSA=[[Асасуна Памплёна|Асасуна]]
|назва_RAC=[[Расінг Сантандэр]]
|назва_RAY=[[Раё Вальекана Мадрыд|Раё Вальекана]]
|назва_RMA=[[Рэал Мадрыд]]
|назва_RSO=[[Рэал Сасьедад Сан-Сэбастыян|Рэал Сасьедад]]
|назва_SEV=[[Сэвільля (футбольны клюб)|Сэвільля]]
|назва_VAL=[[Валенсія (футбольны клюб)|Валенсія]]
|назва_VIL=[[Вільярэал (футбольны клюб)|Вільярэал]]

&lt;!--Пачатак аўтаматызацыі.--&gt;
|абнаўленьне = 22 жніўня 2026
|матч_ALA_ATH=
|матч_ALA_ATM=
|матч_ALA_BAR=
|матч_ALA_BET=
|матч_ALA_CEL=
|матч_ALA_DEP=
|матч_ALA_ELC=
|матч_ALA_ESP=
|матч_ALA_GET=3:0
|матч_ALA_LEV=
|матч_ALA_MAL=
|матч_ALA_OSA=
|матч_ALA_RAC=
|матч_ALA_RAY=
|матч_ALA_RMA=
|матч_ALA_RSO=
|матч_ALA_SEV=
|матч_ALA_VAL=
|матч_ALA_VIL=

|матч_ATH_ALA=
|матч_ATH_ATM=
|матч_ATH_BAR=
|матч_ATH_BET=
|матч_ATH_CEL=
|матч_ATH_DEP=
|матч_ATH_ELC=
|матч_ATH_ESP=
|матч_ATH_GET=
|матч_ATH_LEV=
|матч_ATH_MAL=
|матч_ATH_OSA=
|матч_ATH_RAC=
|матч_ATH_RAY=
|матч_ATH_RMA=
|матч_ATH_RSO=
|матч_ATH_SEV=0:1
|матч_ATH_VAL=
|матч_ATH_VIL=

|матч_ATM_ALA=
|матч_ATM_ATH=
|матч_ATM_BAR=
|матч_ATM_BET=
|матч_ATM_CEL=
|матч_ATM_DEP=
|матч_ATM_ELC=
|матч_ATM_ESP=
|матч_ATM_GET=
|матч_ATM_LEV=
|матч_ATM_MAL=2:0
|матч_ATM_OSA=
|матч_ATM_RAC=
|матч_ATM_RAY=
|матч_ATM_RMA=
|матч_ATM_RSO=
|матч_ATM_SEV=
|матч_ATM_VAL=
|матч_ATM_VIL=

|матч_BAR_ALA=
|матч_BAR_ATH=
|матч_BAR_ATM=
|матч_BAR_BET=
|матч_BAR_CEL=
|матч_BAR_DEP=
|матч_BAR_ELC=
|матч_BAR_ESP=
|матч_BAR_GET=
|матч_BAR_LEV=
|матч_BAR_MAL=
|матч_BAR_OSA=
|матч_BAR_RAC=
|матч_BAR_RAY=
|матч_BAR_RMA=
|матч_BAR_RSO=
|матч_BAR_SEV=
|матч_BAR_VAL=
|матч_BAR_VIL=

|матч_BET_ALA=
|матч_BET_ATH=
|матч_BET_ATM=
|матч_BET_BAR=
|матч_BET_CEL=
|матч_BET_DEP=
|матч_BET_ELC=
|матч_BET_ESP=
|матч_BET_GET=
|матч_BET_LEV=
|матч_BET_MAL=
|матч_BET_OSA=
|матч_BET_RAC=
|матч_BET_RAY=
|матч_BET_RMA=
|матч_BET_RSO=1:0
|матч_BET_SEV=
|матч_BET_VAL=
|матч_BET_VIL=

|матч_CEL_ALA=
|матч_CEL_ATH=
|матч_CEL_ATM=
|матч_CEL_BAR=
|матч_CEL_BET=
|матч_CEL_DEP=
|матч_CEL_ELC=
|матч_CEL_ESP=
|матч_CEL_GET=
|матч_CEL_LEV=
|матч_CEL_MAL=
|матч_CEL_OSA=
|матч_CEL_RAC=
|матч_CEL_RAY=
|матч_CEL_RMA=
|матч_CEL_RSO=
|матч_CEL_SEV=
|матч_CEL_VAL=
|матч_CEL_VIL=

|матч_DEP_ALA=
|матч_DEP_ATH=
|матч_DEP_ATM=
|матч_DEP_BAR=
|матч_DEP_BET=
|матч_DEP_CEL=
|матч_DEP_ELC=1:1
|матч_DEP_ESP=
|матч_DEP_GET=
|матч_DEP_LEV=
|матч_DEP_MAL=
|матч_DEP_OSA=
|матч_DEP_RAC=
|матч_DEP_RAY=
|матч_DEP_RMA=
|матч_DEP_RSO=
|матч_DEP_SEV=
|матч_DEP_VAL=
|матч_DEP_VIL=

|матч_ELC_ALA=
|матч_ELC_ATH=
|матч_ELC_ATM=
|матч_ELC_BAR=
|матч_ELC_BET=
|матч_ELC_CEL=
|матч_ELC_DEP=
|матч_ELC_ESP=
|матч_ELC_GET=
|матч_ELC_LEV=
|матч_ELC_MAL=
|матч_ELC_OSA=
|матч_ELC_RAC=
|матч_ELC_RAY=
|матч_ELC_RMA=
|матч_ELC_RSO=
|матч_ELC_SEV=
|матч_ELC_VAL=
|матч_ELC_VIL=

|матч_ESP_ALA=
|матч_ESP_ATH=
|матч_ESP_ATM=
|матч_ESP_BAR=
|матч_ESP_BET=
|матч_ESP_CEL=
|матч_ESP_DEP=
|матч_ESP_ELC=
|матч_ESP_GET=
|матч_ESP_LEV=3:0
|матч_ESP_MAL=
|матч_ESP_OSA=
|матч_ESP_RAC=
|матч_ESP_RAY=
|матч_ESP_RMA=
|матч_ESP_RSO=
|матч_ESP_SEV=
|матч_ESP_VAL=
|матч_ESP_VIL=

|матч_GET_ALA=
|матч_GET_ATH=
|матч_GET_ATM=
|матч_GET_BAR=
|матч_GET_BET=
|матч_GET_CEL=
|матч_GET_DEP=
|матч_GET_ELC=
|матч_GET_ESP=
|матч_GET_LEV=
|матч_GET_MAL=
|матч_GET_OSA=
|матч_GET_RAC=
|матч_GET_RAY=
|матч_GET_RMA=
|матч_GET_RSO=
|матч_GET_SEV=
|матч_GET_VAL=
|матч_GET_VIL=

|матч_LEV_ALA=
|матч_LEV_ATH=
|матч_LEV_ATM=
|матч_LEV_BAR=
|матч_LEV_BET=
|матч_LEV_CEL=
|матч_LEV_DEP=
|матч_LEV_ELC=
|матч_LEV_ESP=
|матч_LEV_GET=
|матч_LEV_MAL=
|матч_LEV_OSA=
|матч_LEV_RAC=
|матч_LEV_RAY=
|матч_LEV_RMA=
|матч_LEV_RSO=
|матч_LEV_SEV=
|матч_LEV_VAL=
|матч_LEV_VIL=

|матч_MAL_ALA=
|матч_MAL_ATH=
|матч_MAL_ATM=
|матч_MAL_BAR=
|матч_MAL_BET=
|матч_MAL_CEL=
|матч_MAL_DEP=
|матч_MAL_ELC=
|матч_MAL_ESP=
|матч_MAL_GET=
|матч_MAL_LEV=
|матч_MAL_OSA=
|матч_MAL_RAC=
|матч_MAL_RAY=
|матч_MAL_RMA=
|матч_MAL_RSO=
|матч_MAL_SEV=
|матч_MAL_VAL=
|матч_MAL_VIL=

|матч_OSA_ALA=
|матч_OSA_ATH=
|матч_OSA_ATM=
|матч_OSA_BAR=
|матч_OSA_BET=
|матч_OSA_CEL=
|матч_OSA_DEP=
|матч_OSA_ELC=
|матч_OSA_ESP=
|матч_OSA_GET=
|матч_OSA_LEV=
|матч_OSA_MAL=
|матч_OSA_RAC=
|матч_OSA_RAY=
|матч_OSA_RMA=
|матч_OSA_RSO=
|матч_OSA_SEV=
|матч_OSA_VAL=
|матч_OSA_VIL=

|матч_RAC_ALA=
|матч_RAC_ATH=
|матч_RAC_ATM=
|матч_RAC_BAR=
|матч_RAC_BET=
|матч_RAC_CEL=
|матч_RAC_DEP=
|матч_RAC_ELC=
|матч_RAC_ESP=
|матч_RAC_GET=
|матч_RAC_LEV=
|матч_RAC_MAL=
|матч_RAC_OSA=
|матч_RAC_RAY=
|матч_RAC_RMA=
|матч_RAC_RSO=
|матч_RAC_SEV=
|матч_RAC_VAL=
|матч_RAC_VIL=2:2

|матч_RAY_ALA=1:1
|матч_RAY_ATH=
|матч_RAY_ATM=
|матч_RAY_BAR=
|матч_RAY_BET=
|матч_RAY_CEL=
|матч_RAY_DEP=
|матч_RAY_ELC=
|матч_RAY_ESP=
|матч_RAY_GET=
|матч_RAY_LEV=
|матч_RAY_MAL=
|матч_RAY_OSA=
|матч_RAY_RAC=
|матч_RAY_RMA=
|матч_RAY_RSO=
|матч_RAY_SEV=
|матч_RAY_VAL=
|матч_RAY_VIL=

|матч_RMA_ALA=
|матч_RMA_ATH=
|матч_RMA_ATM=
|матч_RMA_BAR=
|матч_RMA_BET=
|матч_RMA_CEL=
|матч_RMA_DEP=
|матч_RMA_ELC=
|матч_RMA_ESP=
|матч_RMA_GET=
|матч_RMA_LEV=
|матч_RMA_MAL=
|матч_RMA_OSA=
|матч_RMA_RAC=
|матч_RMA_RAY=
|матч_RMA_RSO=
|матч_RMA_SEV=
|матч_RMA_VAL=
|матч_RMA_VIL=

|матч_RSO_ALA=
|матч_RSO_ATH=
|матч_RSO_ATM=
|матч_RSO_BAR=
|матч_RSO_BET=
|матч_RSO_CEL=
|матч_RSO_DEP=
|матч_RSO_ELC=
|матч_RSO_ESP=
|матч_RSO_GET=
|матч_RSO_LEV=
|матч_RSO_MAL=
|матч_RSO_OSA=
|матч_RSO_RAC=
|матч_RSO_RAY=
|матч_RSO_RMA=
|матч_RSO_SEV=
|матч_RSO_VAL=
|матч_RSO_VIL=

|матч_SEV_ALA=
|матч_SEV_ATH=
|матч_SEV_ATM=
|матч_SEV_BAR=
|матч_SEV_BET=
|матч_SEV_CEL=
|матч_SEV_DEP=
|матч_SEV_ELC=
|матч_SEV_ESP=
|матч_SEV_GET=
|матч_SEV_LEV=
|матч_SEV_MAL=
|матч_SEV_OSA=
|матч_SEV_RAC=
|матч_SEV_RAY=2:1
|матч_SEV_RMA=
|матч_SEV_RSO=
|матч_SEV_VAL=
|матч_SEV_VIL=

|матч_VAL_ALA=
|матч_VAL_ATH=
|матч_VAL_ATM=
|матч_VAL_BAR=
|матч_VAL_BET=
|матч_VAL_CEL=
|матч_VAL_DEP=
|матч_VAL_ELC=
|матч_VAL_ESP=
|матч_VAL_GET=
|матч_VAL_LEV=
|матч_VAL_MAL=
|матч_VAL_OSA=
|матч_VAL_RAC=
|матч_VAL_RAY=
|матч_VAL_RMA=
|матч_VAL_RSO=
|матч_VAL_SEV=
|матч_VAL_VIL=

|матч_VIL_ALA=
|матч_VIL_ATH=
|матч_VIL_ATM=
|матч_VIL_BAR=
|матч_VIL_BET=
|матч_VIL_CEL=
|матч_VIL_DEP=
|матч_VIL_ELC=
|матч_VIL_ESP=
|матч_VIL_GET=
|матч_VIL_LEV=
|матч_VIL_MAL=
|матч_VIL_OSA=
|матч_VIL_RAC=
|матч_VIL_RAY=
|матч_VIL_RMA=
|матч_VIL_RSO=
|матч_VIL_SEV=
|матч_VIL_VAL=


&lt;!--Канец аўтаматызацыі.--&gt;
}}</text>
      <sha1>0q7ejh6vfoez65txc1uxm338aenrzva</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Сэрыя А чэмпіянату Італіі па футболе/ВынікіГульняў</title>
    <ns>10</ns>
    <id>272288</id>
    <revision>
      <id>2686103</id>
      <parentid>2670574</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:00:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10763" sha1="rohqkiuzxx5qvtci1u1zkjqcs7hh1kq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''&lt;/noinclude&gt;
{{#invoke:Спартовыя вынікі|main
|крыніца      = [https://www.legaseriea.it/en/serie-a Сэрыя А]
|стыль_матчаў = футбол

|парадак_камандаў= ATA,BOL,VEN,GEN,INT,CAG,COM,LEC,LAZ,MIL,MON,NAP,PAR,ROM,SAS,TOR,UDI,FIO,FRO,JUV

|скарачэньне_ATA=[[Аталянта Бэргама|Ата]]
|скарачэньне_BOL=[[Балёньня (футбольны клюб)|Бал]]
|скарачэньне_CAG=[[Кальяры (футбольны клюб)|Кал]]
|скарачэньне_COM=[[Кома (футбольны клюб)|Ком]]
|скарачэньне_FIO=[[Фіярэнтына Флярэнцыя|Фія]]
|скарачэньне_FRO=[[Фразынонэ (футбольны клюб)|Фра]]
|скарачэньне_GEN=[[Джэноа Генуя|Джэ]]
|скарачэньне_INT=[[Інтэрнацыянале Мілян|Інт]]
|скарачэньне_JUV=[[Ювэнтус Турын|Ювэ]]
|скарачэньне_LAZ=[[Ляцыё Рым|Ляц]]
|скарачэньне_LEC=[[Леччэ (футбольны клюб)|Леч]]
|скарачэньне_MIL=[[Мілян (футбольны клюб)|Міл]]
|скарачэньне_MON=[[Монца (футбольны клюб)|Мон]]
|скарачэньне_NAP=[[Напалі Нэапаль|Нап]]
|скарачэньне_PAR=[[Парма (футбольны клюб)|Пар]]
|скарачэньне_ROM=[[Рома Рым|Ром]]
|скарачэньне_SAS=[[Сасуолё (футбольны клюб)|Сас]]
|скарачэньне_TOR=[[Тарына Турын|Тар]]
|скарачэньне_UDI=[[Удынэзэ Удынэ|Уды]]
|скарачэньне_VEN=[[Вэнэцыя (футбольны клюб)|Вэн]]

|назва_ATA=[[Аталянта Бэргама|Аталянта]]
|назва_BOL=[[Балёньня (футбольны клюб)|Балёньня]]
|назва_CAG=[[Кальяры (футбольны клюб)|Кальяры]]
|назва_COM=[[Кома (футбольны клюб)|Кома]]
|назва_FIO=[[Фіярэнтына Флярэнцыя|Фіярэнтына]]
|назва_FRO=[[Фразынонэ (футбольны клюб)|Фразынонэ]]
|назва_GEN=[[Джэноа Генуя|Джэноа]]
|назва_INT=[[Інтэрнацыянале Мілян|Інтэрнацыянале]]
|назва_JUV=[[Ювэнтус Турын|Ювэнтус]]
|назва_LAZ=[[Ляцыё Рым|Ляцыё]]
|назва_LEC=[[Леччэ (футбольны клюб)|Леччэ]]
|назва_MIL=[[Мілян (футбольны клюб)|Мілян]]
|назва_MON=[[Монца (футбольны клюб)|Монца]]
|назва_NAP=[[Напалі Нэапаль|Напалі]]
|назва_PAR=[[Парма (футбольны клюб)|Парма]]
|назва_ROM=[[Рома Рым|Рома]]
|назва_SAS=[[Сасуолё (футбольны клюб)|Сасуолё]]
|назва_TOR=[[Тарына Турын|Тарына]]
|назва_UDI=[[Удынэзэ Удынэ|Удынэзэ]]
|назва_VEN=[[Вэнэцыя (футбольны клюб)|Вэнэцыя]]

&lt;!--Пачатак аўтаматызацыі.--&gt;
|абнаўленьне = 22 жніўня 2026
|матч_ATA_BOL=
|матч_ATA_CAG=
|матч_ATA_COM=
|матч_ATA_FIO=
|матч_ATA_FRO=
|матч_ATA_GEN=
|матч_ATA_INT=
|матч_ATA_JUV=
|матч_ATA_LAZ=
|матч_ATA_LEC=
|матч_ATA_MIL=
|матч_ATA_MON=
|матч_ATA_NAP=
|матч_ATA_PAR=
|матч_ATA_ROM=
|матч_ATA_SAS=
|матч_ATA_TOR=
|матч_ATA_UDI=
|матч_ATA_VEN=

|матч_BOL_ATA=
|матч_BOL_CAG=
|матч_BOL_COM=
|матч_BOL_FIO=
|матч_BOL_FRO=
|матч_BOL_GEN=
|матч_BOL_INT=
|матч_BOL_JUV=
|матч_BOL_LAZ=
|матч_BOL_LEC=
|матч_BOL_MIL=
|матч_BOL_MON=
|матч_BOL_NAP=
|матч_BOL_PAR=
|матч_BOL_ROM=
|матч_BOL_SAS=
|матч_BOL_TOR=
|матч_BOL_UDI=
|матч_BOL_VEN=

|матч_CAG_ATA=
|матч_CAG_BOL=
|матч_CAG_COM=
|матч_CAG_FIO=
|матч_CAG_FRO=
|матч_CAG_GEN=
|матч_CAG_INT=
|матч_CAG_JUV=
|матч_CAG_LAZ=
|матч_CAG_LEC=
|матч_CAG_MIL=
|матч_CAG_MON=
|матч_CAG_NAP=
|матч_CAG_PAR=
|матч_CAG_ROM=
|матч_CAG_SAS=
|матч_CAG_TOR=
|матч_CAG_UDI=
|матч_CAG_VEN=

|матч_COM_ATA=
|матч_COM_BOL=
|матч_COM_CAG=
|матч_COM_FIO=
|матч_COM_FRO=
|матч_COM_GEN=
|матч_COM_INT=
|матч_COM_JUV=
|матч_COM_LAZ=
|матч_COM_LEC=
|матч_COM_MIL=
|матч_COM_MON=
|матч_COM_NAP=
|матч_COM_PAR=
|матч_COM_ROM=
|матч_COM_SAS=
|матч_COM_TOR=
|матч_COM_UDI=
|матч_COM_VEN=

|матч_FIO_ATA=
|матч_FIO_BOL=
|матч_FIO_CAG=
|матч_FIO_COM=
|матч_FIO_FRO=
|матч_FIO_GEN=
|матч_FIO_INT=
|матч_FIO_JUV=
|матч_FIO_LAZ=
|матч_FIO_LEC=
|матч_FIO_MIL=
|матч_FIO_MON=
|матч_FIO_NAP=
|матч_FIO_PAR=
|матч_FIO_ROM=
|матч_FIO_SAS=
|матч_FIO_TOR=
|матч_FIO_UDI=
|матч_FIO_VEN=

|матч_FRO_ATA=
|матч_FRO_BOL=
|матч_FRO_CAG=
|матч_FRO_COM=
|матч_FRO_FIO=
|матч_FRO_GEN=
|матч_FRO_INT=
|матч_FRO_JUV=
|матч_FRO_LAZ=
|матч_FRO_LEC=
|матч_FRO_MIL=
|матч_FRO_MON=
|матч_FRO_NAP=
|матч_FRO_PAR=
|матч_FRO_ROM=
|матч_FRO_SAS=
|матч_FRO_TOR=
|матч_FRO_UDI=
|матч_FRO_VEN=

|матч_GEN_ATA=
|матч_GEN_BOL=
|матч_GEN_CAG=
|матч_GEN_COM=
|матч_GEN_FIO=
|матч_GEN_FRO=
|матч_GEN_INT=
|матч_GEN_JUV=
|матч_GEN_LAZ=
|матч_GEN_LEC=
|матч_GEN_MIL=
|матч_GEN_MON=
|матч_GEN_NAP=0:2
|матч_GEN_PAR=
|матч_GEN_ROM=
|матч_GEN_SAS=
|матч_GEN_TOR=
|матч_GEN_UDI=
|матч_GEN_VEN=

|матч_INT_ATA=
|матч_INT_BOL=
|матч_INT_CAG=
|матч_INT_COM=
|матч_INT_FIO=
|матч_INT_FRO=
|матч_INT_GEN=
|матч_INT_JUV=
|матч_INT_LAZ=
|матч_INT_LEC=
|матч_INT_MIL=
|матч_INT_MON=4:1
|матч_INT_NAP=
|матч_INT_PAR=
|матч_INT_ROM=
|матч_INT_SAS=
|матч_INT_TOR=
|матч_INT_UDI=
|матч_INT_VEN=

|матч_JUV_ATA=
|матч_JUV_BOL=
|матч_JUV_CAG=
|матч_JUV_COM=
|матч_JUV_FIO=
|матч_JUV_FRO=
|матч_JUV_GEN=
|матч_JUV_INT=
|матч_JUV_LAZ=
|матч_JUV_LEC=
|матч_JUV_MIL=
|матч_JUV_MON=
|матч_JUV_NAP=
|матч_JUV_PAR=
|матч_JUV_ROM=
|матч_JUV_SAS=
|матч_JUV_TOR=
|матч_JUV_UDI=
|матч_JUV_VEN=

|матч_LAZ_ATA=
|матч_LAZ_BOL=
|матч_LAZ_CAG=
|матч_LAZ_COM=
|матч_LAZ_FIO=
|матч_LAZ_FRO=
|матч_LAZ_GEN=
|матч_LAZ_INT=
|матч_LAZ_JUV=
|матч_LAZ_LEC=
|матч_LAZ_MIL=
|матч_LAZ_MON=
|матч_LAZ_NAP=
|матч_LAZ_PAR=
|матч_LAZ_ROM=
|матч_LAZ_SAS=
|матч_LAZ_TOR=
|матч_LAZ_UDI=
|матч_LAZ_VEN=

|матч_LEC_ATA=
|матч_LEC_BOL=
|матч_LEC_CAG=
|матч_LEC_COM=
|матч_LEC_FIO=
|матч_LEC_FRO=
|матч_LEC_GEN=
|матч_LEC_INT=
|матч_LEC_JUV=
|матч_LEC_LAZ=
|матч_LEC_MIL=
|матч_LEC_MON=
|матч_LEC_NAP=
|матч_LEC_PAR=
|матч_LEC_ROM=
|матч_LEC_SAS=
|матч_LEC_TOR=
|матч_LEC_UDI=
|матч_LEC_VEN=

|матч_MIL_ATA=
|матч_MIL_BOL=
|матч_MIL_CAG=
|матч_MIL_COM=
|матч_MIL_FIO=
|матч_MIL_FRO=
|матч_MIL_GEN=
|матч_MIL_INT=
|матч_MIL_JUV=
|матч_MIL_LAZ=
|матч_MIL_LEC=
|матч_MIL_MON=
|матч_MIL_NAP=
|матч_MIL_PAR=
|матч_MIL_ROM=
|матч_MIL_SAS=
|матч_MIL_TOR=
|матч_MIL_UDI=
|матч_MIL_VEN=

|матч_MON_ATA=
|матч_MON_BOL=
|матч_MON_CAG=
|матч_MON_COM=
|матч_MON_FIO=
|матч_MON_FRO=
|матч_MON_GEN=
|матч_MON_INT=
|матч_MON_JUV=
|матч_MON_LAZ=
|матч_MON_LEC=
|матч_MON_MIL=
|матч_MON_NAP=
|матч_MON_PAR=
|матч_MON_ROM=
|матч_MON_SAS=
|матч_MON_TOR=
|матч_MON_UDI=
|матч_MON_VEN=

|матч_NAP_ATA=
|матч_NAP_BOL=
|матч_NAP_CAG=
|матч_NAP_COM=
|матч_NAP_FIO=
|матч_NAP_FRO=
|матч_NAP_GEN=
|матч_NAP_INT=
|матч_NAP_JUV=
|матч_NAP_LAZ=
|матч_NAP_LEC=
|матч_NAP_MIL=
|матч_NAP_MON=
|матч_NAP_PAR=
|матч_NAP_ROM=
|матч_NAP_SAS=
|матч_NAP_TOR=
|матч_NAP_UDI=
|матч_NAP_VEN=

|матч_PAR_ATA=
|матч_PAR_BOL=
|матч_PAR_CAG=0:1
|матч_PAR_COM=
|матч_PAR_FIO=
|матч_PAR_FRO=
|матч_PAR_GEN=
|матч_PAR_INT=
|матч_PAR_JUV=
|матч_PAR_LAZ=
|матч_PAR_LEC=
|матч_PAR_MIL=
|матч_PAR_MON=
|матч_PAR_NAP=
|матч_PAR_ROM=
|матч_PAR_SAS=
|матч_PAR_TOR=
|матч_PAR_UDI=
|матч_PAR_VEN=

|матч_ROM_ATA=
|матч_ROM_BOL=
|матч_ROM_CAG=
|матч_ROM_COM=
|матч_ROM_FIO=
|матч_ROM_FRO=
|матч_ROM_GEN=
|матч_ROM_INT=
|матч_ROM_JUV=
|матч_ROM_LAZ=
|матч_ROM_LEC=
|матч_ROM_MIL=
|матч_ROM_MON=
|матч_ROM_NAP=
|матч_ROM_PAR=
|матч_ROM_SAS=
|матч_ROM_TOR=
|матч_ROM_UDI=
|матч_ROM_VEN=

|матч_SAS_ATA=
|матч_SAS_BOL=
|матч_SAS_CAG=
|матч_SAS_COM=
|матч_SAS_FIO=
|матч_SAS_FRO=
|матч_SAS_GEN=
|матч_SAS_INT=
|матч_SAS_JUV=
|матч_SAS_LAZ=
|матч_SAS_LEC=
|матч_SAS_MIL=
|матч_SAS_MON=
|матч_SAS_NAP=
|матч_SAS_PAR=
|матч_SAS_ROM=
|матч_SAS_TOR=
|матч_SAS_UDI=
|матч_SAS_VEN=

|матч_TOR_ATA=
|матч_TOR_BOL=
|матч_TOR_CAG=
|матч_TOR_COM=
|матч_TOR_FIO=
|матч_TOR_FRO=
|матч_TOR_GEN=
|матч_TOR_INT=
|матч_TOR_JUV=
|матч_TOR_LAZ=
|матч_TOR_LEC=
|матч_TOR_MIL=
|матч_TOR_MON=
|матч_TOR_NAP=
|матч_TOR_PAR=
|матч_TOR_ROM=
|матч_TOR_SAS=
|матч_TOR_UDI=
|матч_TOR_VEN=

|матч_UDI_ATA=
|матч_UDI_BOL=
|матч_UDI_CAG=
|матч_UDI_COM=1:1
|матч_UDI_FIO=
|матч_UDI_FRO=
|матч_UDI_GEN=
|матч_UDI_INT=
|матч_UDI_JUV=
|матч_UDI_LAZ=
|матч_UDI_LEC=
|матч_UDI_MIL=
|матч_UDI_MON=
|матч_UDI_NAP=
|матч_UDI_PAR=
|матч_UDI_ROM=
|матч_UDI_SAS=
|матч_UDI_TOR=
|матч_UDI_VEN=

|матч_VEN_ATA=
|матч_VEN_BOL=
|матч_VEN_CAG=
|матч_VEN_COM=
|матч_VEN_FIO=
|матч_VEN_FRO=
|матч_VEN_GEN=
|матч_VEN_INT=
|матч_VEN_JUV=
|матч_VEN_LAZ=
|матч_VEN_LEC=
|матч_VEN_MIL=
|матч_VEN_MON=
|матч_VEN_NAP=
|матч_VEN_PAR=
|матч_VEN_ROM=
|матч_VEN_SAS=
|матч_VEN_TOR=
|матч_VEN_UDI=


&lt;!--Канец аўтаматызацыі.--&gt;

}}</text>
      <sha1>rohqkiuzxx5qvtci1u1zkjqcs7hh1kq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Саба</title>
    <ns>0</ns>
    <id>272534</id>
    <revision>
      <id>2685989</id>
      <parentid>2684924</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:25:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <origin>2685989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13402" sha1="92vu9whhqwud5ur1twhw09b4k62kt72" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Саба
|лацінка          = Saba
|арыгінал         = Saba
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт          = Шаба
|вытворныя        = [[Сава (імя)|Сава]]
|зьвязаныя        = [[Сабіла (імя)|Сабіла]], [[Сабіна]], [[Шабэр]]
}}

'''Саба''' (''Шаба'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Сабас або Саба (Sabas, Saba) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1286&quot;&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Sabas%2C+Saba#v=snippet&amp;q=Sabas%2C%20Saba&amp;f=false S. 1286].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова саб-, магчыма, паходзіць ад асновы [[Сава (імя)|саў-]]&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 196.&lt;/ref&gt; (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Савіла]], [[Савігайла]], [[Саўгут]]; германскія імёны Savilo, Savigello, Savegodo). Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны [[Сабіла (імя)|Сабіла (Сабела, Сабуль, Забела, Забель)]], [[Сабіна|Сабіна (Сабін)]], [[Шабэр]]. Адзначаліся германскія імёны Sabilo (Sabel, Sabulo), Sabine, Sabherus.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны: ''Sabine''{{Заўвага|Адзначалася германскае імя Sabine&lt;ref&gt;Ferguson R. English Surnames: And Their Place in the Teutonic Family. — London and New York, 1858. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=L70EAAAAIAAJ&amp;q=Sabine+Saba#v=snippet&amp;q=Sabine%20Saba&amp;f=false P. 402].&lt;/ref&gt;}} (1295 год), ''Sabune'' (1396 год), ''Sabot'', ''Sebegaude''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Sabigaud&lt;ref&gt;Jungfer J. Magerit — Madrid // Revue hispanique. T. 18, Nr. 53, 1908. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=dvQ7AAAAIAAJ&amp;q=Sabigaud#v=snippet&amp;q=Sabigaud&amp;f=false S. 44].&lt;/ref&gt;, Sabegodo&lt;ref&gt;[https://celtiberia.net/es/biblioteca/?id=1670&amp;cadena=Mara Antroponimia Altomedieval en Galicia (4ª Ed.)], Celtiberia.net — Prehistoria, Protohistoria e Historia antigua&lt;/ref&gt;, Sabigotho&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1286&quot;/&gt;}} (1350 год)&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=%40Sabine#v=snippet&amp;q=%40Sabine&amp;f=false S. 84, 91].&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Sabow'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Jerzy Sabo'' (21 жніўня 1786 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 429.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама:
* Сабейка, Шабейка, Шабека: у акце Вялікага Княства Літоўскага ўпамінаўся Сабейка (Сабейко)&lt;ref&gt;Каталог древним актовым книгам губерний: Виленской, Гродненской, Минской и Ковенской, а также книгам некоторых судов губерний Могилевской и Смоленской, хранящимся ныне в Центральном архиве в Вильне. — Вильна, 1872. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=wMuFmMGU70sC&amp;q=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%B8&amp;f=false С. 651].&lt;/ref&gt;, Восіп Шабейка — праваслаўны зь [[Віленскі павет (Віленская губэрня)|Віленскага павету]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №25 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://www.svrt.ru/1914/0-books/0025.pdf#page=6&amp;view=FitBV С. 389].&lt;/ref&gt;, Аляксей Шабека (1892—?) — беларус з ваколіцаў [[Чашнікі|Чашнікаў]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%A8%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%B0_%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_(1892) Шабека Аляксей Аляксеевіч (1892)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Сабут: ''Sabuthe Ermethen son von Schessolen'' (1422—1429 гады)&lt;ref&gt;Полехов С. Новые документы о Киевской земле XV века // Сфрагістичний щорічник. Вип. ІІ. — Киïв, 2012. С. 275.&lt;/ref&gt;, ''дворецъ за Наветомъ озеромъ Собутевъщыну'' (20 кастрычніка 1500 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 560—561.&lt;/ref&gt;, ''земълю Собутевъщыну'' (29 чэрвеня 1524 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|12к}} P. 308.&lt;/ref&gt;, ''зъ села Собутович'' (23 сьнежня 1596 году)&lt;ref&gt;Тяжбы литовских крестьян и жителей местечек с управителями имений: сборник документов. Ч. 1. — Вильнюс, 1959. С. 53.&lt;/ref&gt;;
* Сабат: ''cum filia Sobotha'' (3 лістапада 1505 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 707.&lt;/ref&gt;, Тэафан Сабатовіч (''Teofanes Sabatowicz'') — магістар філязофіі і гуманітарных навук (1721 год)&lt;ref&gt;Poplatek J. Wykaz alumnów Seminarium Papieskiego w Wilnie 1582—1773 // Ateneum Wileńskie. R. 11, 1936. S. 268.&lt;/ref&gt;;
* Жабарт (адзначаліся старажытныя германскія імёны Sæberht&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 236.&lt;/ref&gt;, Sadebertus&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 193.&lt;/ref&gt;): ''Żobortową'' (1671—1681 гады)&lt;ref&gt;Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 226.&lt;/ref&gt;;
* Саварт (адзначалася старажытнае германскае імя Savarto&lt;ref&gt;Repertori D’Antropònims Catalans (RAC). Vol. 1. — Barcelona, 1994. [https://www.google.by/books/edition/Repertori_D_Antrop%C3%B2nims_Catalans/SUwv8x15BE8C?hl=ru&amp;gbpv=1&amp;dq=savarto&amp;pg=PA479&amp;printsec=frontcover P. 479].&lt;/ref&gt;, *Savardus&lt;ref&gt;[https://celtiberia.net/es/biblioteca/?id=1670&amp;cadena=Mara Antroponimia Altomedieval en Galicia (4ª Ed.)], Celtiberia.net — Prehistoria, Protohistoria e Historia antigua&lt;/ref&gt;): ''Marianna Sawort'' (1803 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Sawort&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Raduń], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;;
* Сапрык, Сапрыка (адзначалася старажытнае германскае імя Sabaricus&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1286&quot;/&gt;): Рыгор Сапрыковіч — шляхціч [[Аршанскі павет|Аршанскага павету]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Оршанского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2015.&lt;/ref&gt;, Ігнаці Сапрыка — каталік з ваколіцаў [[Магілёў|Магілёва]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 55 Могилевских Губ. Ведомостей от 14 июля 1907 года. С. 8.&lt;/ref&gt;, Павал Сапрыка — праваслаўны з [[Гомельскі павет|Гомельскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №572 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004358832?page=184&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 9144].&lt;/ref&gt;}}.

== Носьбіты ==
* Архіп Сабіч — праваслаўны з ваколіцаў [[Мір (мястэчка)|Міру]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №349 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1915. [https://dlib.rsl.ru/viewer/01004351326#?page=304 С. 5584].&lt;/ref&gt;
* Філіп Сабіч — праваслаўны з [[Наваградзкі павет (Менская губэрня)|Наваградзкага павету]], зьніклы ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №800 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358636?page=318 С. 12796].&lt;/ref&gt;
* Яўген Сабовіч — праваслаўны з ваколіцаў [[Гедройцы (мястэчка)|Гедройцаў]], зьніклы ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №24 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358632?page=63 С. 383].&lt;/ref&gt;
* Захар Шабовіч — праваслаўны з ваколіцаў [[Мядзел]]у, зьніклы ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №25 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://www.svrt.ru/1914/0-books/0025.pdf#page=6&amp;view=FitBV С. 389].&lt;/ref&gt;
* Аляксандра Сабовіч — [[беларусы|беларуска]] з ваколіцаў [[Глуск]]у, вывезеная ў Нямеччыну ў [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;[https://prokuratura.gov.by/ru/activity/rassledovanie-ugolovnogo-dela-o-genotside/iz-materialov-ugolovnogo-dela/akty-chrezvychaynoy-gosudarstvennoy-komissii/ НАРБ 1569-1-12-99], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Іван Шабовіч (1928—?) — беларус з ваколіцаў [[Мядзел]]у&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/108716/ Шабович Иван Фадеевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Астафі Шабовіч (1928—?) — беларус з ваколіцаў [[Паставы|Паставаў]]&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/99226/ Шабович Астафий Иванович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

Сабовічы (Sabowicz) — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды зь [[Вільня|Вільні]], [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага]] і [[Троцкі павет|Троцкага]] паветаў&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 759.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 402.&lt;/ref&gt;.

Сабы — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/s/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на С], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

У XVI ст. існаваў «абруб» Сабішкі (''Сабишки'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=p9sGAAAAYAAJ&amp;q=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%88%D0%BA%D0%B8#v=snippet&amp;q=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%88%D0%BA%D0%B8&amp;f=false С. 285].&lt;/ref&gt;.

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны-асновы}}
{{Імёны з асновай саб}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>92vu9whhqwud5ur1twhw09b4k62kt72</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дэман</title>
    <ns>0</ns>
    <id>272566</id>
    <revision>
      <id>2686129</id>
      <parentid>2601823</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:50:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jarash</username>
        <id>794</id>
      </contributor>
      <comment>выпраўленьне спасылак</comment>
      <origin>2686129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10275" sha1="pk4hbdm3kxdpq1b2ek6mb0yk4ksrjkn" xml:space="preserve">{{Міталягічны пэрсанаж
|Арыгінальнае напісаньне   = δαίμων
|Тлумачэньне імя           = [[Бог|бажаство]], дух, істота, нешта сярэдняе паміж [[чалавек]]ам і богам; [[дʼябал]], злы дух, паўшы анёл, нячыстая сіла.
|Тып                       = 
|Міталёгія                 = [[грэцкая міталёгія]], [[хрысьціянства]]
|Плоць                     = 
|Пэрыяд жыцьця             = 
|Выява                     = Schongauer Anthony.jpg
|Подпіс да выявы           = 
|Імя на іншых мовах        = {{мова-en|demon, daemon, daimon}}, {{мова-de|teufel}}
|Напісаньне па-грэцку      = daimōn&lt;ref name=&quot;Skr&quot; /&gt;
|Напісаньне па-лацінску    = 
|У іншых культурах         = [[дʼябал]], [[джын]], [[геній]], [[дух]], нячыстая сіла
|Занятак                   = 
|Згадваньні                = 
|Астральны аспэкт          = 
|Дзеці                     = 
|Зьвязаныя паняцьці        = 
|Зьвязаныя пэрсанажы       = даймон, архонт, [[анёл]], дʼябал, [[чорт]], шэдзім, дыбук
|Зьвязаныя падзеі          = 
|Атрыбуты                  = 
|Характэрныя рысы          = 
|Вікісховішча              = 
}}
'''Дэ́ман''' (ад {{мова-grc|δαίμων|скарочана}})&amp;nbsp;— у [[Старажытнагрэцкая міталёгія|старажытнагрэцкай міталёгіі]]&amp;nbsp;— [[Бог|бажаство]], дух, істота, нешта сярэдняе паміж [[чалавек]]ам і богам; у [[Хрысьціянская міталёгія|хрысьціянскай міталёгіі]]&amp;nbsp;— [[дʼябал]], злы дух, паўшы анёл, спакусьнік, нячыстая сіла&lt;ref name=&quot;Skr&quot;&gt;{{Скарнік|||https://www.skarnik.by/tsbm/21863}}&lt;/ref&gt;.

== У розных культурах ==
У старажытных грэкаў існавала філязофскае паняцьце ''Даймон''. [[Сакрат]] і ягоныя пасьлядоўнікі&amp;nbsp;— [[Плятон]], [[стаіцызм|стоікі]] й іншыя, атаясамлялі з даймонам «унутраны голас» чалавека, сумленьне. У [[Рымская міталёгія|рымскай міталёгіі]] ім адпавядае геній&lt;ref&gt;[[Дэман#Літаратура|Лосев, Иванов, 1987.]]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;, у хрысьціянстве&amp;nbsp;— [[анёл]]-захавальнік&lt;ref&gt;''Байкоў Э.'' [https://books.google.ru/books?id=rX1iAAAAQBAJ&amp;pg=PT27&amp;dq=%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB+%D1%85%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C+%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%BE%D0%BD&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=0CDQQ6AEwBWoVChMI3o35t5ufxwIVwRFyCh0-tQWP#v=onepage&amp;q=%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%20%D1%85%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%20%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%BE%D0%BD&amp;f=false Сымболіка сноў, мітаў і містыцызму]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Гетевские чтения // Научный совет по истории мировой культуры (Академия наук СССР). Комиссия по изучению творчества Гёте и культуры его времени.&amp;nbsp;— Наука, 1991.&amp;nbsp;— С. 82{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

=== Багаі ===
У Багаі дэманы не разглядаюцца як незалежныя злыя духі, як гэта прынята ў некаторых рэлігіях. Хутчэй за ўсё, злыя духі, апісаныя ў традыцыях розных рэлігіяў, такія як Сатана, заняпалыя анёлы, дэманы й джыны, зьяўляюцца мэтафарамі базавых рыс характару, якія чалавек можа набыць і праявіць, калі ён адварочваецца ад Бога&lt;ref name=&quot;Smith&quot;&gt;''Smith, Peter'' (2008). An Introduction to the Baha’i Faith. Cambridge: Cambridge University Press. p. 112. ISBN 978-0-521-86251-6.{{ref-en}}&lt;/ref&gt;.

Вера ў існаваньне [[Здань|зданяў]] і прывязаных да [[Зямля|Зямлі]] духаў адпрэчваецца й лічыцца «''прадуктам забабоны''»&lt;ref name=&quot;Smith&quot; /&gt;.

=== Віка ===
Паводле словаў Размары Элен Гілі&lt;ref&gt;''Guiley, Rosemary'' (2008). The Encyclopedia of Witches, Witchcraft and Wicca. p. 95.{{ref-en}}&lt;/ref&gt;, &lt;blockquote&gt;''у сучаснай віцы й [[Паганства|паганстве]] дэманам не пакланяюцца. Існаваньне нэгатыўнай энэргіі прызнана''.&lt;/blockquote&gt;

=== Мандэізм ===
У мандэізьме ''Сьвет Цемры'', таксама званы ''[[Пекла]]м'',&amp;nbsp;— гэта сьвет, разьмешчаны пад зямлёй. Ім кіруюць цар Ур (Левіятан) і царыца Руха, маці сямі [[Плянэта|плянэт]] і дванаццаці сузорʼяў. Вялікі цёмны акіян Суп (або Суф)&lt;ref name=&quot;Ald&quot;&gt;''Aldihisi, Sabah'' (2008). The story of creation in the Mandaean holy book in the Ginza rba.&amp;nbsp;— College London.{{ref-en}}&lt;/ref&gt; ляжыць у Сьвеце Цемры. Вялікая разьдзяляльная рака Хітпун аддзяляе ''Сьвет Цемры'' ад ''Сьвету Сьвятла''&lt;ref name=&quot;Al&quot;&gt;''Al-Saadi, Qais Mughashghash''; ''Al-Saadi, Hamed Mughashghash'' (2019). «Glossary». Ginza Rabba: The Great Treasure. An equivalent translation of the Mandaean Holy Book (2 ed.). Drabsha.&lt;/ref&gt;.

Вядомыя інфэрнальныя істоты, якія жывуць у сьвеце цемры, ўключаюць Ліліт, налай ([[вампір]]), ніулі (хоб[[гоблін]]), гадалта ([[прывід]]), сатані ([[сатана]]) і розных іншых дэманаў і злых духаў&lt;ref name=&quot;Ald&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Al&quot; /&gt;.

== Разнастайнасьць ==
Існуе шмат розных дэманаў, як паводле рангу, так і паводле функцыяў. Колькасьць дэманаў у розных аўтараў разьніцца: ад некалькіх дзюжын, да некалькіх тысяч. Асноўнымі дэманамі можна назваць: ''[[Бэльзэбул]]а'', ''Азактота'', ''Ціамат'', ''Баала'', ''Мамону''. Дэманы паходзяць з розных [[міталёгія]]ў: Шумэра-Аккадзкай (Мэсапатамскай), Інда-арыйскай, Скандынаўскай, Усходне-Славянскай, Антычнай, Кітайскай, Японскай і гэтак далей.

== Сучаснасьць ==
Вера ў дэманаў вельмі распаўсюджаная, дэманы ў сучаснай культуры&amp;nbsp;— пераважна злыя й шкодныя духоўныя істоты. Так, паводле апытаньняў, праведзеных Pew Forum ў 2008 годзе, каля 70&amp;nbsp;% амэрыканцаў вераць у рэальнасьць дэманаў і анёлаў. Зь верай у дэманаў у сучаснасьці цесна зьвязана «сатанінская паніка»&amp;nbsp;— перакананьне ў існаваньні культаў, якія пакланяюцца Сатане й дэманам і выконваюць для гэтага чалавечыя ахвярапрынашэньні. Гэта зьява ўзьнікла ў 1960-я й дасягнула піку ў 1980-я на фоне разьвіцьця маргінальных зьяў у заходнім грамадзтве: зьяўленьня [[Субкультура|субкультур]], новых рэлігійных рухаў. Іх прычынай у масавай сьвядомасьці ўгледжваецца звышнатуральнае [[зло]] й [[Сатана]]&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com.ua/books?id=HRWDBAAAQBAJ&amp;pg=RA1-PA302&amp;lpg=RA1-PA302&amp;dq|title=A History of Evil in Popular Culture: What Hannibal Lecter, Stephen King, and Vampires Reveal About America [2 volumes]: What Hannibal Lecter, Stephen King, and Vampires Reveal about America|last=MD|first=Sharon Packer|last2=Pennington|first2=Jody|date=2014-07-15|year=|publisher=ABC-CLIO|location=|pages=334|language=en|isbn=978-0-313-39771-4}}&lt;/ref&gt;.

=== У мастацтве ===
У [[Мастацтва|мастацтве]] дэманы, за нешматлікімі выключэньнямі, малююцца як варожыя людзям сілы. У заходняй культуры яны традыцыйна супрацьстаяць анёлам, якія бяруць свае карані ў біблейскай літаратуры&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com.ua/books?id=2EaPBAAAQBAJ&amp;pg=PP81&amp;dq|title=Fantasy and Belief: Alternative Religions, Popular Narratives, and Digital Cultures|last=Kirby|first=Danielle|date=2014-09-19|publisher=Routledge|language=en|isbn=978-1-317-54362-6}}&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Літаратура жахаў]]
* [[Шатан]]
* [[Люцыфэр]]
* [[Сатанізм]]
* [[Рамантызм]]
* [[Нігілізм]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* Демон / Лосев А. Ф., Иванов В. Вс. // Мифы народов мира : Энцикл. в 2 т. / гл. ред. С. А. Токарев. — 2-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1987. — Т. 1 : А—К. — С. 366—367.{{ref-ru}}
{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Дэманы| ]]</text>
      <sha1>pk4hbdm3kxdpq1b2ek6mb0yk4ksrjkn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Эймут</title>
    <ns>0</ns>
    <id>272579</id>
    <revision>
      <id>2686062</id>
      <parentid>2587929</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:28:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45891-26</username>
        <id>99653</id>
      </contributor>
      <comment>/* Паходжаньне */</comment>
      <origin>2686062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4777" sha1="3zzcjjwzbjgph0yhymf9sr9u4uarlam" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Эймут
|лацінка          = Ejmut
|арыгінал         = Eimuth
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Эйка|Eich]] + [[Мут|Muta]]
|варыянт          = Эймот
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Эймут''' (''Эймот'') — мужчынскае імя.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Эймут (Eimuot, Eymóðr&lt;ref&gt;Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=CklczPR-UuAC&amp;q=%40Eym%C3%B3%C3%B0r#v=snippet&amp;q=%40Eym%C3%B3%C3%B0r&amp;f=false S. 110].&lt;/ref&gt;, Eimuth&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. [https://books.google.by/books?id=FgYREAAAQBAJ&amp;pg=PA165&amp;dq=Eimuth+Agimod&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiQyJ6C8-aBAxVT1gIHHZ6UDAEQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=Eimuth%20Agimod&amp;f=false S. 165].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=594+%22ebds+II+172%22+#v=snippet&amp;q=594%20%22ebds%20II%20172%22&amp;f=false S. 23].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 21.&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]]  [[Эйка|-эйх- (-эй-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Эйгерд]], [[Эйман]], [[Эймант|Эймунт]]; германскія імёны Eygerd, Eimann, Eymunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] agi 'лязо, булат, меч'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Мут|-мод- (-мот-, -мут-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мотар]], [[Мутаўт]], [[Вішымут]]; германскія імёны Motar, Muotolt, Vismuot) — ад гоцкага moþs '(баявы) дух, лютасьць, адвага'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Родъ Еймотовичь отъ Каплици'' (1567 год)&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%95%D0%B9%D0%BC%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C#v=snippet&amp;q=%D0%95%D0%B9%D0%BC%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C&amp;f=false С. 727].&lt;/ref&gt;; ''Bałtromiej Eymutowicz [na miejscu] Jana Eymutowicza… Dawid Eymutowicz na miejscu Stanisława Eymutowicza… Krzysztof Eymutowicz… Marcinowa Butowtowa Eymutowiczowa teraźniejsza, bywsza Marcinowa Eymutowiczowa Szczesna Jankiewiczówna'' (1667 год)&lt;ref&gt;Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 1. — Warszawa, 2015. S. 641.&lt;/ref&gt;; ''Bartłomiej Eymutowicz… Dawid Eymutowicz… Stanisław Eymutowicz'' (1690 год)&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 190, 192.&lt;/ref&gt;; ''Eymuciany'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Ks. Bazyli Eymutowicz'' (1797 год)&lt;ref&gt;Raporty dotyczące diecezji żmudzkiej i inflanckiej z końca XVIII wieku. — Kraków, 2024. S. 415.&lt;/ref&gt;; ''Klemens Ejmutowicz'' (1848 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=5609&amp;search_lastname=&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=1000&amp;searchtable=&amp;rpp2=50 Czabiszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
Эймутовічы — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род, які меў уладаньні на [[Жамойць|Жамойці]].

У былым [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]] існуе вёска [[Эймуцішкі]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Эйка|Эйх]]
* [[Мут]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай эй}}
{{Імёны з асновай мод}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>3zzcjjwzbjgph0yhymf9sr9u4uarlam</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бурга</title>
    <ns>0</ns>
    <id>272664</id>
    <revision>
      <id>2685978</id>
      <parentid>2671313</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:16:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <origin>2685978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7478" sha1="a3d31c4rl2btfm8r2saxh9ukhlc66zd" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Бурґа
|лацінка          = Burga / Burha
|арыгінал         = Burga
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт          = Борг, Борк
|вытворныя        = [[Бука (імя)|Бука]]
|зьвязаныя        = [[Бургела]] &lt;br&gt; [[Імбар]]
}}

'''Бурга''' (''Борг'', ''Борк'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Бурга (Burga, Burgio) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Burga%2C+Burgio#v=snippet&amp;q=Burga%2C%20Burgio&amp;f=false S. 347].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова -бург- (-борг-) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] bairgan 'прыносіць у бясьпечнае месца' або baurgs 'замак, горад'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 90—91.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 62.&lt;/ref&gt;. Сярод ліцьвінаў бытавала імя [[Бургела]], адзначалася германскае імя Burgel (Burgala). Апроч таго, існуе іменная аснова [[Бука (імя)|-буг- (-бук-)]], якая ёсьць скарочанай формай ([[Гіпакарыстык|гіпакарыстык]]ам) асновы -бург- (-борг-)&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 62.&lt;/ref&gt;.    

Адпаведнасьць імя Бурга германскаму імю Burgo (Burga) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 19.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Burg (Burch, Borg), Burkart (&lt; Burghart), Golburg, Herburga (Herborga), Ilburg, Rydburg, Wilburg, Wezynborg (Wisynbork, Wisemburg)&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 28.&lt;/ref&gt;.

У 1641 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Achatius Borck, Nobilis Borussus'', у 1642 годзе — ''Michael Borck, Dantiscanus Prussus… Georgius Burchardi, Elbingensis Prussus''&lt;ref&gt;Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-sZYzw8knMEC&amp;q=Borck#v=snippet&amp;q=Borck&amp;f=false S. 410, 436].&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''въ Ясвоинскои волости… а [[Даргіла|Доркгеля]] Буркгевича… Доркгель Буркгевичъ'' (1523 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|12к}} [https://books.google.by/books?id=iIUrAQAAIAAJ&amp;q=%22%D0%B1%D1%83%D1%80%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%22&amp;dq=%22%D0%B1%D1%83%D1%80%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiomIDxsd6AAxWZhP0HHT2uCXMQ6AF6BAgHEAI P. 221].&lt;/ref&gt;; ''terris Burgowsczysna'' (1 траўня 1525 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|12к}} P. 591.&lt;/ref&gt;; ''Wojciech Burgiewicz'' (1667 год)&lt;ref&gt;Hedemann O. Historja powiatu brasławskiego. — Wilno, 1930. S. 430.&lt;/ref&gt;; ''Adam Borgiewicz'' (9 лютага 1785 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 403.&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Мацей Бургевіч — [[Расены|расенскі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1586 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=XhILAAAAIAAJ&amp;q=%D0%91%D1%83%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 208].&lt;/ref&gt; 
* Мацей Багданавіч Барговіч (''Боргович'') — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1586 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=XhILAAAAIAAJ&amp;q=%D0%91%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%91%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&amp;f=false С. 198].&lt;/ref&gt;  
* Ян Палямон Борк — шляхціч [[Аршанскі павет|Аршанскага павету]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Оршанского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2015.&lt;/ref&gt;

У XVI ст. існавала ніва-селішча Бургоўшчына (''Бурговщизна'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=D-KlFQ7Bd3gC&amp;q=%D0%91%D1%83%D1%80%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D1%89%D0%B8%D0%B7%D0%BD%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%91%D1%83%D1%80%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D1%89%D0%B8%D0%B7%D0%BD%D0%B0&amp;f=false С. 32].&lt;/ref&gt;.

У 1568 годзе ўпаміналася зямля Бургішкі, у 1666 годзе — грунт Бургішкі ў Жамойцкім старостве&lt;ref&gt;Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 314.&lt;/ref&gt;.

На 1903 год існавала вёска Бургішкі ў Шавельскім павеце Ковенскай губэрні&lt;ref&gt;Алфавитный список населенных мест Ковенской губернии. — Ковна, 1903. С. 371.&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны-асновы}}
{{Імёны з асновай бург}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>a3d31c4rl2btfm8r2saxh9ukhlc66zd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рэйн (імя)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>272934</id>
    <revision>
      <id>2685998</id>
      <parentid>2684734</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:40:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <origin>2685998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20091" sha1="lfwjbtbtk561d21lugftclp6r25ckjw" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Рэйн
|лацінка          = Rejn
|арыгінал         = Rein
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт          = Рэйнь, Райнь, Рэйна, Райна
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Рэйнальд]], [[Рэнігер]], [[Рэйнар]], [[Раймунд]]
}}

'''Рэйн''' (''Рэйнь'', ''Райнь'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. Жаночае імя — '''Рэйна''' (''Райна'').

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Рэйн, Райна або Рэйна (Rein, Raino, Reyne) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1222&quot;&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Rein%2C+Raino%2C+Reyne#v=snippet&amp;q=Rein%2C%20Raino%2C%20Reyne&amp;f=false S. 1222].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Рага|-раг- (-рэг-)]] / [[Раган|раган- (рэйн-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Рагіла|Рагла]], [[Рагін]], [[Рагвалод (імя)|Рагвалод]]; германскія імёны Ragilo, Ragenus, Ragvald) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] raginon 'гаспадарыць, судзіць, выракоўваць', ragin 'вырак'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Rejn (Rena), Rejnko, Rejbołt (&lt; Rejmbołt), Rejner (Rajner, Rener), Rejnman, Rejmer (Rejmar), Rejmund, Rejnołt (Renołt, Rynałt&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 496.&lt;/ref&gt;)&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 203.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны ''Reynke / Reyniko''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Reinike (Reinco)&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1222&quot;/&gt;}} (1407 і 1419 гады)&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-82&quot;&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Reynke+Reyniko#v=snippet&amp;q=Reynke%20Reyniko&amp;f=false S. 82].&lt;/ref&gt;, ''Reynboto / Reynbotte''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Reginbot, пазьнейшае Reinboth&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Reginbot+Reinboth#v=snippet&amp;q=Reginbot%20Reinboth&amp;f=false S. 1225].&lt;/ref&gt;}} (1299, 1314 і 1400 гады)&lt;ref&gt;Pierson W. Altpreußischer Namenkodex // Zeitschrift für Preußische Geschichte und Landeskunde. — Berlin, 1873. S. 703.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-82&quot;/&gt;, ''Raymoth / Reimot''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Reimod (&lt; Reginmot)&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Reimod+Reginmot#v=snippet&amp;q=Reimod%20Reginmot&amp;f=false S. 1236].&lt;/ref&gt;}}&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Raymoth+Reimot#v=snippet&amp;q=Raymoth%20Reimot&amp;f=false S. 81].&lt;/ref&gt;, ''Reynoth''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Rainattus&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 186.&lt;/ref&gt;}}&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-82&quot;/&gt;. У ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]] бытавалі імёны Рэйнаўд{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Reinald&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1238&quot;&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Reinald#v=snippet&amp;q=Reinald&amp;f=false S. 1238].&lt;/ref&gt;}}, Рэймунт (Раймунт){{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Reimund&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1236&quot;&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Reginnant#v=snippet&amp;q=Reginnant&amp;f=false S. 1236].&lt;/ref&gt;}} і Рэйнант{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Reginnant&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1236&quot;/&gt;}}: ''Mattis Reynaud… Sargusch Reymundt… Jacuf Reynnanth… Jan Raymunth'' (1511—1520 гады)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Aspects of settlement in the Klaipėda District (Memelland) in the late fifteenth and early-sixteenth centuries // Acta historica universitatis Klaipedensis. T. 11, 2005. P. 29—31.&lt;/ref&gt;. У 1621 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Petrus Reinhardus, Waltersdorfensis Borussus'', у 1650 годзе — ''Petrus Reinhardi, Hieropolitanus Prussus''&lt;ref&gt;Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-sZYzw8knMEC&amp;q=Reinhardus#v=snippet&amp;q=Reinhardus&amp;f=false S. 231, 254, 515].&lt;/ref&gt;.

Германскае імя Reyneke бытавала ў XV ст. у [[Рыга|Рызе]]&lt;ref&gt;Siliņa-Piņķe R. Rufnamen in Riga im 15. Jahrhundert: Überlegungen über eine schichtenspezifische Namengebung // Die Stadt und ihre Namen. Bd. 2., 2013. S. 248.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''меръника Миколая Косевского Реину'' (1 ліпеня 1560 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 17. Акты Гродненского земского суда. — Вильна, 1890. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=aF4jAQAAMAAJ&amp;q=%D0%A0%D0%B5%D0%B8%D0%BD%D1%83#v=snippet&amp;q=%D0%A0%D0%B5%D0%B8%D0%BD%D1%83&amp;f=false С. 424].&lt;/ref&gt;; ''Jacobus Reyniewicz'' (1699 год)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1699_1701.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia 1699—1701 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Reyn Łukszan… Andrzey Stypan, Rein Stypan'' (1712 год)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 27. — Витебск, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8HBmAAAAcAAJ&amp;q=Reyn+%C5%81ukszan#v=snippet&amp;q=Reyn%20%C5%81ukszan&amp;f=false С. 157, 165].&lt;/ref&gt;; ''Anna Reyniowa'' (11 чэрвеня 1719 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1716-1719.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1716—1719 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Reina Sienkoniowa'' (24 ліпеня 1735 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1733%20-1735.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1733—1735 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Reina Bielewiczowna'' (16 студзеня 1738 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1736-1742.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1736—1742 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Reynie'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Reina [[Мінігайла (імя)|Mingayłowna]]'' (27 кастрычніка 1776 году)&lt;ref&gt;Sẽnosios Pasvalio bažnyčios knygos. X. 1776—1793 metų jungtuvių metrikų knyga. — Savilaida, 2016. P. 7.&lt;/ref&gt;; ''Teresa Rejno'' (1802 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Rejno&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Krzemienica], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Teresa Rajno'' (1814 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Rajno&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Krzemienica], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Teresa Reyno'' (1821 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;w=22br&amp;rid=A&amp;exac=&amp;search_lastname=Reyno&amp;search_lastname2=&amp;from_date=&amp;to_date= Krzemienica], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама: 
* Рэнейка (Адзначалася старажытнае германскае імя Reinike, пазьнейшае Rencke&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1222&quot;/&gt;): Андрэй Рэнейка — праваслаўны з [[Наваградзкі павет (Менская губэрня)|Наваградзкага павету]], забіты ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №777 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358826?page=260 С. 12420].&lt;/ref&gt;;
* Рэмэр (адзначалася германскае імя Remer, Remmer&lt;ref&gt;Brons B. Friesische Namen und Mitteilungen darüber. — Emden, 1877. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=t7QwAQAAMAAJ&amp;q=Remmer#v=snippet&amp;q=Remmer&amp;f=false S. 67].&lt;/ref&gt;): ''Remerowicz'' / ''Remirowicz'' (1500 год)&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 10. — Warszawa, 1938. S. 226.&lt;/ref&gt;; 
* Рэмбэр, Рэмбар (адзначалася старажытнае германскае імя Ragenber&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Ragenber#v=snippet&amp;q=Ragenber&amp;f=false S. 259, 1124].&lt;/ref&gt;): ''Jerzy Remberowicz'' (1756 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Remberowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Dereczyn], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, ''Remberowicz'' (1782 год)&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 10. — Warszawa, 1938. S. 224.&lt;/ref&gt;, ''Zuzanna Remborowicz'' (1815 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=6089&amp;search_lastname=Remborowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=1850&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Słonim], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, Рэмбяровічы — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/r/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Р], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;;
* Рэмбарт (адзначалася старажытнае германскае імя Rembert&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Rembert#v=onepage&amp;q=Rembert&amp;f=false S. 1226].&lt;/ref&gt;): Рэмбартовічы — шляхецкі род [[Слонімскі павет|Слонімскага павету]]&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Слонимского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2012.&lt;/ref&gt;
* Рэйнальт (адзначалася старажытнае германскае імя Rainald&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1238&quot;/&gt;): ''Jerzy Reynaltt'' (1798 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Reynaltt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Taurogi], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;;
* Рэйнад, Райнат (адзначалася старажытнае германскае імя Rainhad&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=%40Rainhad#v=snippet&amp;q=%40Rainhad&amp;f=false S. 1233].&lt;/ref&gt;): ''Anna Rejnad'' (1805 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Rejnad&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Poniewież], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, Станіслаў Райнат — каталік з [[Панявескі павет (Ковенская губэрня)|Панявескага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №1029 убитым, раненым и без вести пропавшим солдатам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358619?page=130 С. 16450].&lt;/ref&gt;, Андрэй Рэйнад (1904—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Слуцак|Слуцку]]&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_vpp22086655/ Рейнат Андр. Иванович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;;
* Рэйнарт, Рэнард (адзначалася старажытнае германскае імя Reinard, германскае імя Renard&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Renard#v=snippet&amp;q=Renard&amp;f=false S. 1230—1231].&lt;/ref&gt;): ''Tomasz Reynartt'' (1804 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Reynartt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Słonim], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, ''Wojciech Aleksander Reynart'' (1805 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Reynart&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Słonim], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, ''Augustyn Renard'' (1878 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Renard&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Oszmiana], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, Альгерд Рэнард — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Вільня|Вільні]] на 1912 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 61 Виленских Губернских Ведомостей, 1912. С. 2.&lt;/ref&gt;;
* Рэйман (адзначалася германскае імя Reimann&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1235&quot;&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Reimann#v=snippet&amp;q=Reimann&amp;f=false S. 1235].&lt;/ref&gt;): ''Rozalia Rejmanowicz'' (1813 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Rejmanowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wasiliszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, ''Julia Rejman'' (1839 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=6089&amp;search_lastname=Rejman&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=1850&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Słonim], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;;
* Рэймін: ''Agata Rejmin'' (1811 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Rejmin&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Krzemienica], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;
* Рэймэр (адзначалася германскае імя Reimer&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1235&quot;/&gt;): ''Michał Rejmerowicz'' (1746 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Rejmerowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Dereczyn], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;
}}.

== Носьбіты ==
* Рэйна Балтрамееўна [[Ягінт]]овіч — [[Расены|расенская]] [[Зямяне|зямянка]], якая ўпамінаецца ў 1581 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=XhILAAAAIAAJ&amp;q=%D0%AF%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C&amp;f=false С. 83].&lt;/ref&gt;
* Ганна, Дарота, Катрына, Рэйна, Пётар, Станіслаў і Марцін Тамашавічы [[Гелігуд|Гелгудовічы]] — расенскія зямяне, якія ўпамінаюцца ў 1590 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 2. ― Вильна, 1903. С. 86.&lt;/ref&gt;
* Марцін Рэйн — [[вільня|віленскі]] [[Мяшчане|мешчанін]], які ўпамінаецца ў 1668 годзе&lt;ref&gt;Описание документов архива западно-русских униатских митрополитов. Т. 1. — СПб., 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ujNGAAAAYAAJ&amp;q=%D0%A0%D0%B5%D0%B8%D0%BD%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%A0%D0%B5%D0%B8%D0%BD%D0%B0&amp;f=false С. 316—317].&lt;/ref&gt;

Райневічы — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/r/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Р], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

На 1906 год існавала вёска Рэйні і дзьве вёскі з назвай Рэйнішкі ў Дзьвінскім павеце, а таксама [[фальварак]] Рэйнікі і вёска Рэйнева ў Рэжыцкім павеце Віцебскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 127, 130, 136, 335, 349.&lt;/ref&gt;.

На [[Браслаўскі павет|гістарычнай Браслаўшчыне]] існуе вёска [[Рэйны]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Дэйна]]
* [[Мэйн]]
* [[Эйна]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай раг}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>lfwjbtbtk561d21lugftclp6r25ckjw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2685999</id>
      <parentid>2685998</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:40:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <origin>2685999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20092" sha1="c2kimo0wigjhy3xics1b4wmgrpqlljd" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Рэйн
|лацінка          = Rejn
|арыгінал         = Rein
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт          = Рэйнь, Райнь, Рэйна, Райна
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Рэйнальд]], [[Рэнігер]], [[Рэйнар]], [[Раймунд]]
}}

'''Рэйн''' (''Рэйнь'', ''Райнь'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. Жаночае імя — '''Рэйна''' (''Райна'').

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Рэйн, Райна або Рэйна (Rein, Raino, Reyne) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1222&quot;&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Rein%2C+Raino%2C+Reyne#v=snippet&amp;q=Rein%2C%20Raino%2C%20Reyne&amp;f=false S. 1222].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Рага|-раг- (-рэг-)]] / [[Раган|раган- (рэйн-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Рагіла|Рагла]], [[Рагін]], [[Рагвалод (імя)|Рагвалод]]; германскія імёны Ragilo, Ragenus, Ragvald) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] raginon 'гаспадарыць, судзіць, выракоўваць', ragin 'вырак'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Rejn (Rena), Rejnko, Rejbołt (&lt; Rejmbołt), Rejner (Rajner, Rener), Rejnman, Rejmer (Rejmar), Rejmund, Rejnołt (Renołt, Rynałt&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 496.&lt;/ref&gt;)&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 203.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны ''Reynke / Reyniko''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Reinike (Reinco)&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1222&quot;/&gt;}} (1407 і 1419 гады)&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-82&quot;&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Reynke+Reyniko#v=snippet&amp;q=Reynke%20Reyniko&amp;f=false S. 82].&lt;/ref&gt;, ''Reynboto / Reynbotte''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Reginbot, пазьнейшае Reinboth&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Reginbot+Reinboth#v=snippet&amp;q=Reginbot%20Reinboth&amp;f=false S. 1225].&lt;/ref&gt;}} (1299, 1314 і 1400 гады)&lt;ref&gt;Pierson W. Altpreußischer Namenkodex // Zeitschrift für Preußische Geschichte und Landeskunde. — Berlin, 1873. S. 703.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-82&quot;/&gt;, ''Raymoth / Reimot''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Reimod (&lt; Reginmot)&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Reimod+Reginmot#v=snippet&amp;q=Reimod%20Reginmot&amp;f=false S. 1236].&lt;/ref&gt;}}&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Raymoth+Reimot#v=snippet&amp;q=Raymoth%20Reimot&amp;f=false S. 81].&lt;/ref&gt;, ''Reynoth''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Rainattus&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 186.&lt;/ref&gt;}}&lt;ref name=&quot;Trautmann-1925-82&quot;/&gt;. У ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]] бытавалі імёны Рэйнаўд{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Reinald&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1238&quot;&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Reinald#v=snippet&amp;q=Reinald&amp;f=false S. 1238].&lt;/ref&gt;}}, Рэймунт (Раймунт){{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Reimund&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1236&quot;&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Reginnant#v=snippet&amp;q=Reginnant&amp;f=false S. 1236].&lt;/ref&gt;}} і Рэйнант{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Reginnant&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1236&quot;/&gt;}}: ''Mattis Reynaud… Sargusch Reymundt… Jacuf Reynnanth… Jan Raymunth'' (1511—1520 гады)&lt;ref&gt;Rowell S. C. Aspects of settlement in the Klaipėda District (Memelland) in the late fifteenth and early-sixteenth centuries // Acta historica universitatis Klaipedensis. T. 11, 2005. P. 29—31.&lt;/ref&gt;. У 1621 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Petrus Reinhardus, Waltersdorfensis Borussus'', у 1650 годзе — ''Petrus Reinhardi, Hieropolitanus Prussus''&lt;ref&gt;Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-sZYzw8knMEC&amp;q=Reinhardus#v=snippet&amp;q=Reinhardus&amp;f=false S. 231, 254, 515].&lt;/ref&gt;.

Германскае імя Reyneke бытавала ў XV ст. у [[Рыга|Рызе]]&lt;ref&gt;Siliņa-Piņķe R. Rufnamen in Riga im 15. Jahrhundert: Überlegungen über eine schichtenspezifische Namengebung // Die Stadt und ihre Namen. Bd. 2., 2013. S. 248.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''меръника Миколая Косевского Реину'' (1 ліпеня 1560 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 17. Акты Гродненского земского суда. — Вильна, 1890. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=aF4jAQAAMAAJ&amp;q=%D0%A0%D0%B5%D0%B8%D0%BD%D1%83#v=snippet&amp;q=%D0%A0%D0%B5%D0%B8%D0%BD%D1%83&amp;f=false С. 424].&lt;/ref&gt;; ''Jacobus Reyniewicz'' (1699 год)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1699_1701.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia 1699—1701 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Reyn Łukszan… Andrzey Stypan, Rein Stypan'' (1712 год)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 27. — Витебск, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8HBmAAAAcAAJ&amp;q=Reyn+%C5%81ukszan#v=snippet&amp;q=Reyn%20%C5%81ukszan&amp;f=false С. 157, 165].&lt;/ref&gt;; ''Anna Reyniowa'' (11 чэрвеня 1719 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1716-1719.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1716—1719 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Reina Sienkoniowa'' (24 ліпеня 1735 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1733%20-1735.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1733—1735 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Reina Bielewiczowna'' (16 студзеня 1738 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1736-1742.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1736—1742 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Reynie'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Reina [[Мінігайла (імя)|Mingayłowna]]'' (27 кастрычніка 1776 году)&lt;ref&gt;Sẽnosios Pasvalio bažnyčios knygos. X. 1776—1793 metų jungtuvių metrikų knyga. — Savilaida, 2016. P. 7.&lt;/ref&gt;; ''Teresa Rejno'' (1802 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Rejno&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Krzemienica], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Teresa Rajno'' (1814 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Rajno&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Krzemienica], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Teresa Reyno'' (1821 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;w=22br&amp;rid=A&amp;exac=&amp;search_lastname=Reyno&amp;search_lastname2=&amp;from_date=&amp;to_date= Krzemienica], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама: 
* Рэнейка (Адзначалася старажытнае германскае імя Reinike, пазьнейшае Rencke&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1222&quot;/&gt;): Андрэй Рэнейка — праваслаўны з [[Наваградзкі павет (Менская губэрня)|Наваградзкага павету]], забіты ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №777 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358826?page=260 С. 12420].&lt;/ref&gt;;
* Рэмэр (адзначалася германскае імя Remer, Remmer&lt;ref&gt;Brons B. Friesische Namen und Mitteilungen darüber. — Emden, 1877. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=t7QwAQAAMAAJ&amp;q=Remmer#v=snippet&amp;q=Remmer&amp;f=false S. 67].&lt;/ref&gt;): ''Remerowicz'' / ''Remirowicz'' (1500 год)&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 10. — Warszawa, 1938. S. 226.&lt;/ref&gt;; 
* Рэмбэр, Рэмбар (адзначалася старажытнае германскае імя Ragenber&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Ragenber#v=snippet&amp;q=Ragenber&amp;f=false S. 259, 1124].&lt;/ref&gt;): ''Jerzy Remberowicz'' (1756 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Remberowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Dereczyn], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, ''Remberowicz'' (1782 год)&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 10. — Warszawa, 1938. S. 224.&lt;/ref&gt;, ''Zuzanna Remborowicz'' (1815 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=6089&amp;search_lastname=Remborowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=1850&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Słonim], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, Рэмбяровічы — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/r/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Р], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;;
* Рэмбарт (адзначалася старажытнае германскае імя Rembert&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Rembert#v=onepage&amp;q=Rembert&amp;f=false S. 1226].&lt;/ref&gt;): Рэмбартовічы — шляхецкі род [[Слонімскі павет|Слонімскага павету]]&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Слонимского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2012.&lt;/ref&gt;;
* Рэйнальт (адзначалася старажытнае германскае імя Rainald&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1238&quot;/&gt;): ''Jerzy Reynaltt'' (1798 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Reynaltt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Taurogi], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;;
* Рэйнад, Райнат (адзначалася старажытнае германскае імя Rainhad&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=%40Rainhad#v=snippet&amp;q=%40Rainhad&amp;f=false S. 1233].&lt;/ref&gt;): ''Anna Rejnad'' (1805 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Rejnad&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Poniewież], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, Станіслаў Райнат — каталік з [[Панявескі павет (Ковенская губэрня)|Панявескага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №1029 убитым, раненым и без вести пропавшим солдатам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358619?page=130 С. 16450].&lt;/ref&gt;, Андрэй Рэйнад (1904—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Слуцак|Слуцку]]&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_vpp22086655/ Рейнат Андр. Иванович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;;
* Рэйнарт, Рэнард (адзначалася старажытнае германскае імя Reinard, германскае імя Renard&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Renard#v=snippet&amp;q=Renard&amp;f=false S. 1230—1231].&lt;/ref&gt;): ''Tomasz Reynartt'' (1804 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Reynartt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Słonim], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, ''Wojciech Aleksander Reynart'' (1805 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Reynart&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Słonim], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, ''Augustyn Renard'' (1878 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Renard&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Oszmiana], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, Альгерд Рэнард — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Вільня|Вільні]] на 1912 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 61 Виленских Губернских Ведомостей, 1912. С. 2.&lt;/ref&gt;;
* Рэйман (адзначалася германскае імя Reimann&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1235&quot;&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Reimann#v=snippet&amp;q=Reimann&amp;f=false S. 1235].&lt;/ref&gt;): ''Rozalia Rejmanowicz'' (1813 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Rejmanowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wasiliszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, ''Julia Rejman'' (1839 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=6089&amp;search_lastname=Rejman&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=1850&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Słonim], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;;
* Рэймін: ''Agata Rejmin'' (1811 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Rejmin&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Krzemienica], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;
* Рэймэр (адзначалася германскае імя Reimer&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1235&quot;/&gt;): ''Michał Rejmerowicz'' (1746 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Rejmerowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Dereczyn], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;
}}.

== Носьбіты ==
* Рэйна Балтрамееўна [[Ягінт]]овіч — [[Расены|расенская]] [[Зямяне|зямянка]], якая ўпамінаецца ў 1581 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=XhILAAAAIAAJ&amp;q=%D0%AF%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C&amp;f=false С. 83].&lt;/ref&gt;
* Ганна, Дарота, Катрына, Рэйна, Пётар, Станіслаў і Марцін Тамашавічы [[Гелігуд|Гелгудовічы]] — расенскія зямяне, якія ўпамінаюцца ў 1590 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 2. ― Вильна, 1903. С. 86.&lt;/ref&gt;
* Марцін Рэйн — [[вільня|віленскі]] [[Мяшчане|мешчанін]], які ўпамінаецца ў 1668 годзе&lt;ref&gt;Описание документов архива западно-русских униатских митрополитов. Т. 1. — СПб., 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ujNGAAAAYAAJ&amp;q=%D0%A0%D0%B5%D0%B8%D0%BD%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%A0%D0%B5%D0%B8%D0%BD%D0%B0&amp;f=false С. 316—317].&lt;/ref&gt;

Райневічы — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/r/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Р], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

На 1906 год існавала вёска Рэйні і дзьве вёскі з назвай Рэйнішкі ў Дзьвінскім павеце, а таксама [[фальварак]] Рэйнікі і вёска Рэйнева ў Рэжыцкім павеце Віцебскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 127, 130, 136, 335, 349.&lt;/ref&gt;.

На [[Браслаўскі павет|гістарычнай Браслаўшчыне]] існуе вёска [[Рэйны]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Дэйна]]
* [[Мэйн]]
* [[Эйна]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай раг}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>c2kimo0wigjhy3xics1b4wmgrpqlljd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Воланг</title>
    <ns>0</ns>
    <id>274533</id>
    <revision>
      <id>2685952</id>
      <parentid>2683375</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T12:48:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5962" sha1="q8vlrw35hod1sdzhn33i3xh8f91oobw" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Воланґ
|лацінка          = Vołang / Vołanh
|арыгінал         = Wolank
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = Wolo + [[Лянга|Lang]]
|варыянт          = Валанк, Воленг
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Воланг''' (''Воленг''), '''Валанк''' — мужчынскае імя.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Воланк (Wolank) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Wolank+Langa#v=snippet&amp;q=Wolank%20Langa&amp;f=false S. 1012].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] -вол- паходзіць ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] wola 'дастатак, шчаснасьць'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 228.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Лянга|-ланг- (-лонг-, -ланк-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Лангін]], [[Лонгвін]], [[Лянгерд]]; германскія імёны Langin, Langewin, Langarda) — ад старагерманскага lung 'хуткі'&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-23&quot;&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.&lt;/ref&gt; або [[Гоцкая мова|гоцкага]] laggs, [[Стараангельская мова|стараангельскага]] long 'доўгі'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 157.&lt;/ref&gt;.

У 1637 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Tobias Wolertus{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Wolhart&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Wolhart#v=snippet&amp;q=Wolhart&amp;f=false S. 1632].&lt;/ref&gt; (Vulardus&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 228.&lt;/ref&gt;)}}, Regiomontanus Prussus''&lt;ref&gt;Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-sZYzw8knMEC&amp;q=Wolertus#v=snippet&amp;q=Wolertus&amp;f=false S. 381].&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Jerzy Wolangowius'' (''Volangovuis'', ''Vologovius'') (1592 год)&lt;ref&gt;Poplatek J. Wykaz alumnów Seminarium Papieskiego w Wilnie 1585—1773 // Ateneum Wileńskie. R. 11 (1936). S. 239.&lt;/ref&gt;; ''Symon Tadeusz Wolęgiewicz… Symon Wolęgiewicz… Józef Wolęgiewicz'' (27 жніўня 1760 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 7. Акты Городненского гродского суда. — Вильна, 1874. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=_FojAQAAMAAJ&amp;q=Wol%C4%99giewicz#v=snippet&amp;q=Wol%C4%99giewicz&amp;f=false С. 336].&lt;/ref&gt;; ''Wołongiewicz'' (канец XIX ст.)&lt;ref&gt;[https://genealogia.lt/pdfs/marcinkance.pdf Spis mieszkańców parafii marcinkańskiej w końcu XIX w.], Genealogia Wileńszczyzny&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Ёсіф Валангевіч — шляхціч [[Гарадзенскі павет|Гарадзенскага]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Гродненского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2018.&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Валанковіч (1922—?) — [[беларусы|беларус]] з [[Магілёўская вобласьць|Магілёўскай вобласьці]], які трапіў у нямецкі палон у [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;[https://db.zhnivo.com/by/belarus-genealogical-databases/ Военнопл. kgb.by], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

Валангевічы (Wołongiewicz) — прыгонныя з ваколіцаў [[Мерач]]у, якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 340.&lt;/ref&gt;.

Валангевічы (Wołągiewicz, Wołongiewicz) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 450.&lt;/ref&gt;.

Валангевіч (Wolongiewicz) і Валанговіч (Wolongowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Вольман]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай ланг}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>q8vlrw35hod1sdzhn33i3xh8f91oobw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2685960</id>
      <parentid>2685952</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T12:56:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5975" sha1="3nnsfd99839o6wwkdukqz6opave9ifk" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Воланґ
|лацінка          = Vołang / Vołanh
|арыгінал         = Wolank
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = Wolo + [[Лянга|Lang]]
|варыянт          = Валанк, Воленг
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Воланг''' (''Воленг''), '''Валанк''' — мужчынскае імя.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Воланк (Wolank) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Wolank+Langa#v=snippet&amp;q=Wolank%20Langa&amp;f=false S. 1012].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] -вол- паходзіць ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] wola 'дастатак, шчаснасьць'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 228.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Лянга|-ланг- (-лонг-, -ланк-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Лангін]], [[Лонгвін]], [[Лянгерд]]; германскія імёны Langin, Langewin, Langarda) — ад старагерманскага lung 'хуткі'&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-23&quot;&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.&lt;/ref&gt; або [[Гоцкая мова|гоцкага]] laggs, [[Стараангельская мова|стараангельскага]] long 'доўгі'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 157.&lt;/ref&gt;.

У 1637 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Tobias Wolertus{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Wolhart&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Wolhart#v=snippet&amp;q=Wolhart&amp;f=false S. 1632].&lt;/ref&gt; (Vulardus&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 228.&lt;/ref&gt;)}}, Regiomontanus Prussus''&lt;ref&gt;Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-sZYzw8knMEC&amp;q=Wolertus#v=snippet&amp;q=Wolertus&amp;f=false S. 381].&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Jerzy Wolangowius'' (''Volangovuis'', ''Vologovius'') (1592 год)&lt;ref&gt;Poplatek J. Wykaz alumnów Seminarium Papieskiego w Wilnie 1585—1773 // Ateneum Wileńskie. R. 11 (1936). S. 239.&lt;/ref&gt;; ''Symon Tadeusz Wolęgiewicz… Symon Wolęgiewicz… Józef Wolęgiewicz'' (27 жніўня 1760 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 7. Акты Городненского гродского суда. — Вильна, 1874. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=_FojAQAAMAAJ&amp;q=Wol%C4%99giewicz#v=snippet&amp;q=Wol%C4%99giewicz&amp;f=false С. 336].&lt;/ref&gt;; ''Wołongiewicz'' (канец XIX ст.)&lt;ref&gt;[https://genealogia.lt/pdfs/marcinkance.pdf Spis mieszkańców parafii marcinkańskiej w końcu XIX w.], Genealogia Wileńszczyzny&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Ёсіф Валангевіч — шляхціч [[Гарадзенскі павет|Гарадзенскага павету]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Гродненского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2018.&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Валанковіч (1922—?) — [[беларусы|беларус]] з [[Магілёўская вобласьць|Магілёўскай вобласьці]], які трапіў у нямецкі палон у [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;[https://db.zhnivo.com/by/belarus-genealogical-databases/ Военнопл. kgb.by], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

Валангевічы (Wołongiewicz) — прыгонныя з ваколіцаў [[Мерач]]у, якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 340.&lt;/ref&gt;.

Валангевічы (Wołągiewicz, Wołongiewicz) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 450.&lt;/ref&gt;.

Валангевіч (Wolongiewicz) і Валанговіч (Wolongowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Вольман]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай ланг}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>3nnsfd99839o6wwkdukqz6opave9ifk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ягмін</title>
    <ns>0</ns>
    <id>274860</id>
    <revision>
      <id>2685958</id>
      <parentid>2685431</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T12:55:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17155" sha1="dab21okvwtvq53q0t4cxdw23gm0q75q" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Яґмін
|лацінка          = Jagmin / Jahmin
|арыгінал         = Agmin
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Агі|Agi]] + [[Мін|Minno]]
|варыянт          = Агмін, Ягімін, Якмін
|вытворныя        = [[Акман]], [[Эймін]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Ягмін''' (''Якмін''), '''Агмін''' (''Акмін''), '''Ягімін''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Агмін або Егімін (Agminus, Egiminus&lt;ref&gt;Notes históriques del bisbat de Barcelona. Vol. 12. — Barcelona, 1915. [https://books.google.by/books?newbks=1&amp;hl=ru&amp;id=TDnhsuH4vBkC&amp;q=Egiminus#v=snippet&amp;q=Egiminus&amp;f=false P. 200].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 122.&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Агі|ег- (аг-, ек-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Ягвін]], [[Ягінт]], [[Ягоўд]]; германскія імёны Egwinus, Egind, Egold) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] agis 'страх' або agja 'вастрыё, меч'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 39.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Мін|-мін- (-мен-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мінят]], [[Асьміна (імя)|Асьміна]], [[Гайлімін|Гальмін]]; германскія імёны Miniatus, Osminna, Galmin) — ад гоцкага minan 'менаваць, памятаць, любіць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;, minthi 'памяць'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 169.&lt;/ref&gt;.

Імя Jagmyn адзначалася ў 1386 годзе ва [[Уроцлаў|Ўроцлаве]]&lt;ref&gt;Reichert H. Die deutschen Familiennamen: nach breslauer quellen des 13. und 14. Jahrhunderts. — Breslau, 1908. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=CEwImm4TtCgC&amp;q=178+Jagmyn+#v=snippet&amp;q=178%20Jagmyn&amp;f=false S. 11, 19].&lt;/ref&gt;. Імя Якмін гістарычна бытавала ў Польшчы: ''Jakmyn de Nesmyrze'' (1399 год)&lt;ref&gt;Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 2. — Wrocław, 1968—1970. S. 386.&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаецца прозьвіча Акмін (Akmin)&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 29.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычным крыніцах: ''в Робитех три человеки… Якгемина'' (1 сакавіка 1491 году)&lt;ref&gt;[http://starbel.by/dok/d192.htm Грамота Анны, вдовы дорогичинского судьи Немиры Римовидовича, о продаже имения Миколаю Радзивилловичу (1491)]{{Недаступная спасылка|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''Якгмин Юнчовичъ'' (XVI ст.)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 5.&lt;/ref&gt;; ''люди нашы в Жомоитском повете [[Вількі|Вилкеиское]] волости… [[Будзейка|Будка]] а Якгимина [[Суда|Судевичов]]… Михна Якгиминовича'' (15 ліпеня 1506 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 387.&lt;/ref&gt;; ''у слуги нашого у путного у велюнъца на имя у [[Ягайла (імя)|Якгаила]] [[Мажэйка (імя)|Мажыиковича]] и въ братыи его въ Якмина а въ [[Гінтаўт|Кгинтовта]]'' (18 лютага 1509 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} P. 318.&lt;/ref&gt;; ''земли пустовских… Якъминовщыну'' (28 верасьня 1523 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|12к}} P. 250.&lt;/ref&gt;; ''чоловека… Петрока Якминевича'' (18 кастрычніка 1526)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|12к}} P. 473.&lt;/ref&gt;; ''Счепан Якгиминович''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 76.&lt;/ref&gt;, ''Юрыи Якгминовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 82.&lt;/ref&gt;, ''Матеи Якгьминовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 160.&lt;/ref&gt;, ''Лоборть Якминовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 162.&lt;/ref&gt;, ''Янко Якгминовичъ… вдова Якгминовая''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 164.&lt;/ref&gt;, ''Якгмин Юшковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 165.&lt;/ref&gt;, ''Якгмин Сачевичъ… Лялко Якгминович''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 169.&lt;/ref&gt;, ''Петръ Якминовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 171.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''Юрии Якминевич'' (1533—1535 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 36.&lt;/ref&gt;; ''Якмин Мижович… Якмин попристав… Якгмин Мижевич'' (1537—1538 гады)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 64, 155, 247.&lt;/ref&gt;; ''Томаш Якгминович'' (2 красавіка 1539 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 12.&lt;/ref&gt;; ''Якгъмин [[Гарбут|Горбутевич]]'' (1 ліпеня 1542 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 13.&lt;/ref&gt;; ''Петръ [[Урліх|Урлихович]], а у него сыновъ три — Янул, Якмин, [[Нарэйка|Нарко]]'' (31 сакавіка 1544 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 28.&lt;/ref&gt;; ''з дому Окминского''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%9E%D0%BA%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE#v=snippet&amp;q=%D0%9E%D0%BA%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE&amp;f=false С. 615].&lt;/ref&gt;, ''Томашъ Якгъминовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1349.&lt;/ref&gt;, ''Стась Якгъминовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1351.&lt;/ref&gt; (1567 год); ''з роду [[Герэйка|Кгерковъ]]… Яну Ягминовичу'' (15 верасьня 1568 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Archyvinės smulkmenos // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 415.&lt;/ref&gt;; ''Амброс Екгъминович'' (7 верасьня 1592 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 327.&lt;/ref&gt;; ''по земянъ господарскихъ земъли Жомоитскои, пана Мартина Якгъминовича Юшъкевича [[Наргайла|Норкгаила]] и сынов его Станислава, Анъдрея а Миколая Мартиновичовъ Якгминовича Норкгаиловъ и братаничовъ его Мартина Якгъминовича, Абрама Адамовича Якгъминовича Норкгаила'' (9 чэрвеня 1614 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Nauji Vytauto laikotarpio aktai // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 382.&lt;/ref&gt;; ''Tadeusz Jagmin'' (31 кастрычніка 1764 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 7. Акты Городненского гродского суда. — Вильна, 1874. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=_FojAQAAMAAJ&amp;q=Jagmin#v=snippet&amp;q=Jagmin&amp;f=false С. 348].&lt;/ref&gt;; ''pana Tadeusza Jagmina'' (5 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 7. Акты Городненского гродского суда. — Вильна, 1874. С. 411.&lt;/ref&gt;; ''zaścianki… Akminiszki'' (1782—1783 гады)&lt;ref&gt;Breslaujos dekanato vizitacija 1782—1783 m. Fontes Historiae Lituaniae, vol. VII. — Vilnius, 2008. P. 72.&lt;/ref&gt;; ''Paweł Jagmin komisarz cywilno-wojskowy woj. brzeskiego'' (20 лістапада 1790 году)&lt;ref&gt;Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės seimelių instrukcijos (1788—1790). — Vilnius, 2015. P. 306.&lt;/ref&gt;; ''Konstanty Akminowicz'' (1801 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Akminowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Widze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Teofila Jagmin'' (1827 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Jagmin&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Brześć], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Сьцяпан Ягімінавіч — [[Тавяны|тавянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Юры Ягмінавіч — баярын [[Ковенскі павет (ВКЛ)|Ковенскага павету]], які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Мацей Ягмінавіч — [[Вялёна|вялёнскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* [[Лобарт]] Якмінавіч — [[Эйрагола|эйрагольскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Янка Ягмінавіч — [[Відуклі|відуклеўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Ягмін Юшкавіч — [[Каршова|каршоўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Ягмін Сачавіч і Лялька Ягмінавіч — [[Бяржаны|бяржанскія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Пётар Якмінавіч — [[Крожы|крожаўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Юры Якміневіч — [[Конева|конеўскі]] баярын, які ўпамінаецца паміж 1533 і 1535 гадамі
* Тадэвуш Ягмін — шляхціч [[Гарадзенскі павет|Гарадзенскага]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Гродненского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2018.&lt;/ref&gt;
* Іван Ягмін — зямянін «рускага паходжаньня» з ваколіцаў [[Ашмяны|Ашмянаў]] на 1912 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 61 Виленских Губернских Ведомостей, 1912. С. 28.&lt;/ref&gt;
* Андрэй Якмін — удзельнік [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] з ваколіцаў [[Люцын]]а&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital99188/ Акмин Андрей Антонович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Лявон Агмін — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў Люцына&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_donesenie14283405/ Агмин Леон], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Уладзіслаў Ягмін — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў [[Мазыр]]у&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital21530102/ Ягмин Владислав Осипович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Ягмін (1926—?) — удзельнік [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] з ваколіцаў [[Асіпавічы|Асіпавічаў]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20260811055130/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_yubileinaya_kartoteka1524813350/ Ягмин Александр Иосифович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Антон Акмінскі (1927—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Дрыса|Дрысы]]&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/141484/ Акминский Антон Казимирович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

Акміновічы (Akminowicz) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Браслаўскі павет|Браслаўскага павету]]&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 4. — Warszawa, 1936. S. 92.&lt;/ref&gt;.

Ягміны (Jagmin) — літоўскі шляхецкі род з [[Ашмяны|Ашмянаў]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 273.&lt;/ref&gt;.

Ягміны (Jagmin) гербаў [[Ліс (герб)|Ліс]], [[Лебедзь (герб)|Лебедзь]] і [[Пэлікан (герб)|Пэлікан]] — літоўскі шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]] і [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 536.&lt;/ref&gt;.

Ягміновічы-Ягміны (Jagminowicz-Jagmin) гербу Лебедзь — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 166.&lt;/ref&gt;.

Ягмін (Jagmin) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У XVI ст. існавала зямля Якмінеўшчына (''Якминевщизна'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=D-KlFQ7Bd3gC&amp;q=%D0%AF%D0%BA%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D1%89%D0%B8%D0%B7%D0%BD%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D0%BA%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D1%89%D0%B8%D0%B7%D0%BD%D0%B0&amp;f=false С. 349].&lt;/ref&gt;.

На [[Ковенскі павет (ВКЛ)|гістарычнай Ковеншчыне]] існуе вёска [[Ягміны]], у былым [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]] — [[Ягмінішкі]]. На [[Берасьцейскі павет|гістарычнай Берасьцейшчыне]] існавала вёска [[Ягмінава]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Агі]]
* [[Мін]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай аг}}
{{Імёны з асновай мін}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>dab21okvwtvq53q0t4cxdw23gm0q75q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2685959</id>
      <parentid>2685958</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T12:56:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17168" sha1="91lrlaqul0dak1orshkepm0siwn655k" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Яґмін
|лацінка          = Jagmin / Jahmin
|арыгінал         = Agmin
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Агі|Agi]] + [[Мін|Minno]]
|варыянт          = Агмін, Ягімін, Якмін
|вытворныя        = [[Акман]], [[Эймін]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Ягмін''' (''Якмін''), '''Агмін''' (''Акмін''), '''Ягімін''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Агмін або Егімін (Agminus, Egiminus&lt;ref&gt;Notes históriques del bisbat de Barcelona. Vol. 12. — Barcelona, 1915. [https://books.google.by/books?newbks=1&amp;hl=ru&amp;id=TDnhsuH4vBkC&amp;q=Egiminus#v=snippet&amp;q=Egiminus&amp;f=false P. 200].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 122.&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Агі|ег- (аг-, ек-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Ягвін]], [[Ягінт]], [[Ягоўд]]; германскія імёны Egwinus, Egind, Egold) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] agis 'страх' або agja 'вастрыё, меч'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 39.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Мін|-мін- (-мен-)]] (імёны ліцьвінаў [[Мінят]], [[Асьміна (імя)|Асьміна]], [[Гайлімін|Гальмін]]; германскія імёны Miniatus, Osminna, Galmin) — ад гоцкага minan 'менаваць, памятаць, любіць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;, minthi 'памяць'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 169.&lt;/ref&gt;.

Імя Jagmyn адзначалася ў 1386 годзе ва [[Уроцлаў|Ўроцлаве]]&lt;ref&gt;Reichert H. Die deutschen Familiennamen: nach breslauer quellen des 13. und 14. Jahrhunderts. — Breslau, 1908. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=CEwImm4TtCgC&amp;q=178+Jagmyn+#v=snippet&amp;q=178%20Jagmyn&amp;f=false S. 11, 19].&lt;/ref&gt;. Імя Якмін гістарычна бытавала ў Польшчы: ''Jakmyn de Nesmyrze'' (1399 год)&lt;ref&gt;Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 2. — Wrocław, 1968—1970. S. 386.&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаецца прозьвіча Акмін (Akmin)&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 29.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычным крыніцах: ''в Робитех три человеки… Якгемина'' (1 сакавіка 1491 году)&lt;ref&gt;[http://starbel.by/dok/d192.htm Грамота Анны, вдовы дорогичинского судьи Немиры Римовидовича, о продаже имения Миколаю Радзивилловичу (1491)]{{Недаступная спасылка|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''Якгмин Юнчовичъ'' (XVI ст.)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 5.&lt;/ref&gt;; ''люди нашы в Жомоитском повете [[Вількі|Вилкеиское]] волости… [[Будзейка|Будка]] а Якгимина [[Суда|Судевичов]]… Михна Якгиминовича'' (15 ліпеня 1506 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 387.&lt;/ref&gt;; ''у слуги нашого у путного у велюнъца на имя у [[Ягайла (імя)|Якгаила]] [[Мажэйка (імя)|Мажыиковича]] и въ братыи его въ Якмина а въ [[Гінтаўт|Кгинтовта]]'' (18 лютага 1509 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} P. 318.&lt;/ref&gt;; ''земли пустовских… Якъминовщыну'' (28 верасьня 1523 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|12к}} P. 250.&lt;/ref&gt;; ''чоловека… Петрока Якминевича'' (18 кастрычніка 1526)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|12к}} P. 473.&lt;/ref&gt;; ''Счепан Якгиминович''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 76.&lt;/ref&gt;, ''Юрыи Якгминовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 82.&lt;/ref&gt;, ''Матеи Якгьминовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 160.&lt;/ref&gt;, ''Лоборть Якминовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 162.&lt;/ref&gt;, ''Янко Якгминовичъ… вдова Якгминовая''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 164.&lt;/ref&gt;, ''Якгмин Юшковичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 165.&lt;/ref&gt;, ''Якгмин Сачевичъ… Лялко Якгминович''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 169.&lt;/ref&gt;, ''Петръ Якминовичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 171.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''Юрии Якминевич'' (1533—1535 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 36.&lt;/ref&gt;; ''Якмин Мижович… Якмин попристав… Якгмин Мижевич'' (1537—1538 гады)&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 64, 155, 247.&lt;/ref&gt;; ''Томаш Якгминович'' (2 красавіка 1539 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 12.&lt;/ref&gt;; ''Якгъмин [[Гарбут|Горбутевич]]'' (1 ліпеня 1542 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 13.&lt;/ref&gt;; ''Петръ [[Урліх|Урлихович]], а у него сыновъ три — Янул, Якмин, [[Нарэйка|Нарко]]'' (31 сакавіка 1544 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 28.&lt;/ref&gt;; ''з дому Окминского''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=3Ih5AqeL2iwC&amp;q=%D0%9E%D0%BA%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE#v=snippet&amp;q=%D0%9E%D0%BA%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE&amp;f=false С. 615].&lt;/ref&gt;, ''Томашъ Якгъминовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1349.&lt;/ref&gt;, ''Стась Якгъминовичъ''&lt;ref&gt;Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1351.&lt;/ref&gt; (1567 год); ''з роду [[Герэйка|Кгерковъ]]… Яну Ягминовичу'' (15 верасьня 1568 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Archyvinės smulkmenos // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 415.&lt;/ref&gt;; ''Амброс Екгъминович'' (7 верасьня 1592 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 327.&lt;/ref&gt;; ''по земянъ господарскихъ земъли Жомоитскои, пана Мартина Якгъминовича Юшъкевича [[Наргайла|Норкгаила]] и сынов его Станислава, Анъдрея а Миколая Мартиновичовъ Якгминовича Норкгаиловъ и братаничовъ его Мартина Якгъминовича, Абрама Адамовича Якгъминовича Норкгаила'' (9 чэрвеня 1614 году)&lt;ref&gt;Jablonskis K. Nauji Vytauto laikotarpio aktai // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 382.&lt;/ref&gt;; ''Tadeusz Jagmin'' (31 кастрычніка 1764 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 7. Акты Городненского гродского суда. — Вильна, 1874. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=_FojAQAAMAAJ&amp;q=Jagmin#v=snippet&amp;q=Jagmin&amp;f=false С. 348].&lt;/ref&gt;; ''pana Tadeusza Jagmina'' (5 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 7. Акты Городненского гродского суда. — Вильна, 1874. С. 411.&lt;/ref&gt;; ''zaścianki… Akminiszki'' (1782—1783 гады)&lt;ref&gt;Breslaujos dekanato vizitacija 1782—1783 m. Fontes Historiae Lituaniae, vol. VII. — Vilnius, 2008. P. 72.&lt;/ref&gt;; ''Paweł Jagmin komisarz cywilno-wojskowy woj. brzeskiego'' (20 лістапада 1790 году)&lt;ref&gt;Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės seimelių instrukcijos (1788—1790). — Vilnius, 2015. P. 306.&lt;/ref&gt;; ''Konstanty Akminowicz'' (1801 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Akminowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Widze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Teofila Jagmin'' (1827 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Jagmin&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Brześć], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Сьцяпан Ягімінавіч — [[Тавяны|тавянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Юры Ягмінавіч — баярын [[Ковенскі павет (ВКЛ)|Ковенскага павету]], які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Мацей Ягмінавіч — [[Вялёна|вялёнскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* [[Лобарт]] Якмінавіч — [[Эйрагола|эйрагольскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Янка Ягмінавіч — [[Відуклі|відуклеўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Ягмін Юшкавіч — [[Каршова|каршоўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Ягмін Сачавіч і Лялька Ягмінавіч — [[Бяржаны|бяржанскія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Пётар Якмінавіч — [[Крожы|крожаўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Юры Якміневіч — [[Конева|конеўскі]] баярын, які ўпамінаецца паміж 1533 і 1535 гадамі
* Тадэвуш Ягмін — шляхціч [[Гарадзенскі павет|Гарадзенскага павету]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Гродненского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2018.&lt;/ref&gt;
* Іван Ягмін — зямянін «рускага паходжаньня» з ваколіцаў [[Ашмяны|Ашмянаў]] на 1912 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 61 Виленских Губернских Ведомостей, 1912. С. 28.&lt;/ref&gt;
* Андрэй Якмін — удзельнік [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] з ваколіцаў [[Люцын]]а&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital99188/ Акмин Андрей Антонович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Лявон Агмін — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў Люцына&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_donesenie14283405/ Агмин Леон], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Уладзіслаў Ягмін — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў [[Мазыр]]у&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital21530102/ Ягмин Владислав Осипович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Ягмін (1926—?) — удзельнік [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] з ваколіцаў [[Асіпавічы|Асіпавічаў]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20260811055130/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_yubileinaya_kartoteka1524813350/ Ягмин Александр Иосифович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Антон Акмінскі (1927—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Дрыса|Дрысы]]&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/141484/ Акминский Антон Казимирович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

Акміновічы (Akminowicz) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Браслаўскі павет|Браслаўскага павету]]&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 4. — Warszawa, 1936. S. 92.&lt;/ref&gt;.

Ягміны (Jagmin) — літоўскі шляхецкі род з [[Ашмяны|Ашмянаў]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 273.&lt;/ref&gt;.

Ягміны (Jagmin) гербаў [[Ліс (герб)|Ліс]], [[Лебедзь (герб)|Лебедзь]] і [[Пэлікан (герб)|Пэлікан]] — літоўскі шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]] і [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 536.&lt;/ref&gt;.

Ягміновічы-Ягміны (Jagminowicz-Jagmin) гербу Лебедзь — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 166.&lt;/ref&gt;.

Ягмін (Jagmin) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У XVI ст. існавала зямля Якмінеўшчына (''Якминевщизна'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=D-KlFQ7Bd3gC&amp;q=%D0%AF%D0%BA%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D1%89%D0%B8%D0%B7%D0%BD%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%AF%D0%BA%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D1%89%D0%B8%D0%B7%D0%BD%D0%B0&amp;f=false С. 349].&lt;/ref&gt;.

На [[Ковенскі павет (ВКЛ)|гістарычнай Ковеншчыне]] існуе вёска [[Ягміны]], у былым [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]] — [[Ягмінішкі]]. На [[Берасьцейскі павет|гістарычнай Берасьцейшчыне]] існавала вёска [[Ягмінава]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Агі]]
* [[Мін]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай аг}}
{{Імёны з асновай мін}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>91lrlaqul0dak1orshkepm0siwn655k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рамвольт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275134</id>
    <revision>
      <id>2686005</id>
      <parentid>2684833</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:30:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2686005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10660" sha1="smiydrpp98y4tpq18hdr88ubopgr01e" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Рамвольт
|лацінка          = Ramvolt
|арыгінал         = Romualt
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Рума|Rumo]] + [[Вальда (імя)|Walt]]
|варыянт          = Рамульт, Рамуальд, Ромальд, Румвольд
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Рамвольт''' (''Рамуальд'', ''Рамульт'', ''Ромальд'', ''Румвольд'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Ромвалд, Ромвалт, Ромалд або Румалт (Romwald&lt;ref&gt;Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DgdXAAAAcAAJ&amp;q=Romwald#v=snippet&amp;q=Romwald&amp;f=false S. 205, 208, 751].&lt;/ref&gt;, Romuald, Romualt, Romald, Rumolt) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Romuald%2C+Romualt#v=snippet&amp;q=Romuald%2C%20Romualt&amp;f=false S. 884].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-24&quot;&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 24.&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Рума|рум- (ром-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Румель]], [[Румш]], [[Румбольд]]; германскія імёны Rummel, Rumsch, Rumbold) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *hrôms&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 151.&lt;/ref&gt;, германскага hruom 'слава, славутасьць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Вальда (імя)|-валд- (-алд, -олт)]] (імёны ліцьвінаў [[Геральд|Геральт]], [[Левальд|Левалт]], [[Рынгольд (імя)|Рынгвальд]]; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Ringolt) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Рамвольт азначае «слаўны ўладаю»&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-24&quot;/&gt;. Больш пашыраная ў [[Славянскія мовы|славянскіх мовах]] форма адпаведнага германскага імя — [[Рамуальд]]&lt;ref&gt;Суперанская А. В. Словарь русских личных имён: Сравнение. Происхождение. Написание. — М.: Айрис-пресс, 2005. С. 188.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Слоўнік асабовых уласных імёнаў (2011)|к}} С. 171.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Rumołt (Romelt)&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 215.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Rwmwold Wolymuntonis'' ([[Віленска-Радамская унія|18 студзеня 1401 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 38.&lt;/ref&gt;; ''Romald''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=X2PksK8Sn3MC&amp;q=Romald#v=snippet&amp;q=Romald&amp;f=false S. 185].&lt;/ref&gt;, ''Rammold''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=0jchAQAAMAAJ&amp;q=Rammold#v=snippet&amp;q=Rammold&amp;f=false S. 183].&lt;/ref&gt; (16 чэрвеня 1409 году); ''Romolt'' (21 чэрвеня 1409 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=X2PksK8Sn3MC&amp;q=Romolt#v=snippet&amp;q=Romolt&amp;f=false S. 186].&lt;/ref&gt;; ''Ромволтъ''&lt;ref&gt;Собрание древних грамот и актов городов: Вильны, Ковна, Трок, православных монастырей, церквей и по разным предметам: Ч. 1. — Вильно, 1843. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=11JfAAAAcAAJ&amp;q=%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%82%D1%8C#v=snippet&amp;q=%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%82%D1%8C&amp;f=false С. 6].&lt;/ref&gt; (27 верасьня 1432 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 327.&lt;/ref&gt;; ''сын тежь Тройденов Лаврентий, a по-литовску Ролмулт [Рамулт]'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 33.&lt;/ref&gt;; ''пановъ Михала и Яна Рамултовъ — земянъ его королевское милости [[Пінскі павет|повету Пинского]]… пановъ Рамультовъ… панъ Михалъ и панъ Янъ Ромултове'' (8 студзеня 1670 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=0A0LAAAAIAAJ&amp;q=%D0%A0%D0%B0%D0%BC%D1%83%D0%BB%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%A0%D0%B0%D0%BC%D1%83%D0%BB%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 484].&lt;/ref&gt;; ''Theodatus Ramult'' (20 красавіка 1736 году)&lt;ref&gt;Fejér J. Defuncti secundi saeculi Societatis Jesu. 1641—1740. Vol. 4: N—R. — Roma, 1989. P. 203.&lt;/ref&gt;; ''Karolina Romald'' (1829 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Romald&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Gudogaj], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Румвольд]] (662) — [[Сьвяты]], ангельскі немаўля
* [[Румбольд Валімонтавіч|Рамвольт (Румбольд) Валімонтавіч]] (1371—1432) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], [[Старосты жамойцкія|староста генэральны жамойцкі]], [[Маршалкі вялікія літоўскія|маршалак земскі]] і [[Ваяводы віцебскія|намесьнік віцебскі]]; меў сына [[Міхайла Румбольдавіч|Міхайлу]]
* Мікалай Станіслававіч Ромульт [[Бальдвін|Болдвін]] — шляхціч зь [[Пінск]]у, пачынальнік роду Ромультаў Больдвінаў&lt;ref&gt;&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [http://vilejski-uezd.by/threads/sajt-istorika-anischenko-e-k.4628/page-3 Ромульт Болдвин вывод 1800], Архіў гісторыка Анішчанкі&lt;/ref&gt;
* Станіслаў Рамуальдаў — каталік, удзельнік [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] з ваколіцаў [[Дзісна|Дзісны]]&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital20283202/ Ромуальдов Станислав Спиридонович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

Рамульты або Рамулты (Ramułt&lt;ref&gt;Malewski Cz. [https://pawet.net/library/history/city_district/data_people/ahulnaie/01/malewski_czesslaw._rody_szlacheckie_w_powiecie_lidzkim_na_litwie_w_xix_wieku.html Rody szlacheckie w powiecie lidzkim na Litwie w XIX wieku]. — Wilno, 2002.&lt;/ref&gt;, Ramult) — літоўскі шляхецкі род зь [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 169.&lt;/ref&gt;.

Рамуальдовіч (Romualdowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У акце Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналіся Рамульты&lt;ref&gt;Каталог древним актовым книгам губерний: Виленской, Гродненской, Минской и Ковенской, а также книгам некоторых судов губерний Могилевской и Смоленской, хранящимся ныне в Центральном архиве в Вильне. — Вильна, 1872. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=wMuFmMGU70sC&amp;q=%D0%A0%D0%B0%D0%BC%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%A0%D0%B0%D0%BC%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 631].&lt;/ref&gt;

На памежжы гістарычных [[Аршанскі павет|Аршаншчыны]] і [[Віцебскі павет|Віцебшчыны]] існуе вёска [[Рамальдава]]. На [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] існаваў [[засьценак]] Рамальдаўка&lt;ref&gt;[https://radzima.net/pl/gmina/swieciany_2.html Gmina wiejska Święciany], [[Radzima.net]]&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Рума]]
* [[Вальда (імя)|Вальда]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай рум}}
{{Імёны з асновай валд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>smiydrpp98y4tpq18hdr88ubopgr01e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686006</id>
      <parentid>2686005</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:31:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2686006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10710" sha1="1j2kkq3c8q6rtpexzatxaarmdp9ed7p" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Рамвольт
|лацінка          = Ramvolt
|арыгінал         = Romualt
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Рума|Rumo]] + [[Вальда (імя)|Walt]]
|варыянт          = Рамульт, Рамуальд, Ромальд, Румвольд
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Рамвольт''' (''Рамуальд'', ''Рамульт'', ''Ромальд'', ''Румвольд'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Ромвалд, Ромвалт, Ромалд або Румалт (Romwald&lt;ref&gt;Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DgdXAAAAcAAJ&amp;q=Romwald#v=snippet&amp;q=Romwald&amp;f=false S. 205, 208, 751].&lt;/ref&gt;, Romuald, Romualt, Romald, Rumolt) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Romuald%2C+Romualt#v=snippet&amp;q=Romuald%2C%20Romualt&amp;f=false S. 884].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-24&quot;&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 24.&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Рума|рум- (ром-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Румель]], [[Румш]], [[Румбольд]]; германскія імёны Rummel, Rumsch, Rumbold) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *hrôms&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 151.&lt;/ref&gt;, германскага hruom 'слава, славутасьць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Вальда (імя)|-валд- (-алд, -олт)]] (імёны ліцьвінаў [[Геральд|Геральт]], [[Левальд|Левалт]], [[Рынгольд (імя)|Рынгвальд]]; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Ringolt) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Рамвольт азначае «слаўны ўладаю»&lt;ref name=&quot;Dajlida-2019-24&quot;/&gt;. Больш пашыраная ў [[Славянскія мовы|славянскіх мовах]] форма адпаведнага германскага імя — [[Рамуальд]]&lt;ref&gt;Суперанская А. В. Словарь русских личных имён: Сравнение. Происхождение. Написание. — М.: Айрис-пресс, 2005. С. 188.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Слоўнік асабовых уласных імёнаў (2011)|к}} С. 171.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Rumołt (Romelt)&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 215.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Rwmwold Wolymuntonis'' ([[Віленска-Радамская унія|18 студзеня 1401 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 38.&lt;/ref&gt;; ''Romald''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=X2PksK8Sn3MC&amp;q=Romald#v=snippet&amp;q=Romald&amp;f=false S. 185].&lt;/ref&gt;, ''Rammold''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=0jchAQAAMAAJ&amp;q=Rammold#v=snippet&amp;q=Rammold&amp;f=false S. 183].&lt;/ref&gt; (16 чэрвеня 1409 году); ''Romolt'' (21 чэрвеня 1409 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=X2PksK8Sn3MC&amp;q=Romolt#v=snippet&amp;q=Romolt&amp;f=false S. 186].&lt;/ref&gt;; ''Ромволтъ''&lt;ref&gt;Собрание древних грамот и актов городов: Вильны, Ковна, Трок, православных монастырей, церквей и по разным предметам: Ч. 1. — Вильно, 1843. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=11JfAAAAcAAJ&amp;q=%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%82%D1%8C#v=snippet&amp;q=%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%82%D1%8C&amp;f=false С. 6].&lt;/ref&gt; (27 верасьня 1432 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 327.&lt;/ref&gt;; ''сын тежь Тройденов Лаврентий, a по-литовску Ролмулт [Рамулт]'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 33.&lt;/ref&gt;; ''пановъ Михала и Яна Рамултовъ — земянъ его королевское милости [[Пінскі павет|повету Пинского]]… пановъ Рамультовъ… панъ Михалъ и панъ Янъ Ромултове'' (8 студзеня 1670 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=0A0LAAAAIAAJ&amp;q=%D0%A0%D0%B0%D0%BC%D1%83%D0%BB%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%A0%D0%B0%D0%BC%D1%83%D0%BB%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 484].&lt;/ref&gt;; ''Theodatus Ramult'' (20 красавіка 1736 году)&lt;ref&gt;Fejér J. Defuncti secundi saeculi Societatis Jesu. 1641—1740. Vol. 4: N—R. — Roma, 1989. P. 203.&lt;/ref&gt;; ''Karolina Romald'' (1829 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Romald&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Gudogaj], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Румвольд]] (662) — [[Сьвяты]], ангельскі немаўля
* [[Румбольд Валімонтавіч|Рамвольт (Румбольд) Валімонтавіч]] (1371—1432) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], [[Старосты жамойцкія|староста генэральны жамойцкі]], [[Маршалкі вялікія літоўскія|маршалак земскі]] і [[Ваяводы віцебскія|намесьнік віцебскі]]; меў сына [[Міхайла Румбольдавіч|Міхайлу]]
* Мікалай Станіслававіч Ромульт [[Бальдвін|Болдвін]] — шляхціч зь [[Пінск]]у, які ўпамінаецца ў 1582 годзе; пачынальнік роду Ромультаў Больдвінаў&lt;ref&gt;&lt;ref&gt;Яўген Анішчанка, [http://vilejski-uezd.by/threads/sajt-istorika-anischenko-e-k.4628/page-3 Ромульт Болдвин вывод 1800], Архіў гісторыка Анішчанкі&lt;/ref&gt;
* Станіслаў Рамуальдаў — каталік, удзельнік [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] з ваколіцаў [[Дзісна|Дзісны]]&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital20283202/ Ромуальдов Станислав Спиридонович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

Рамульты або Рамулты (Ramułt&lt;ref&gt;Malewski Cz. [https://pawet.net/library/history/city_district/data_people/ahulnaie/01/malewski_czesslaw._rody_szlacheckie_w_powiecie_lidzkim_na_litwie_w_xix_wieku.html Rody szlacheckie w powiecie lidzkim na Litwie w XIX wieku]. — Wilno, 2002.&lt;/ref&gt;, Ramult) — літоўскі шляхецкі род зь [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 169.&lt;/ref&gt;.

Рамуальдовіч (Romualdowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У акце Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналіся Рамульты&lt;ref&gt;Каталог древним актовым книгам губерний: Виленской, Гродненской, Минской и Ковенской, а также книгам некоторых судов губерний Могилевской и Смоленской, хранящимся ныне в Центральном архиве в Вильне. — Вильна, 1872. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=wMuFmMGU70sC&amp;q=%D0%A0%D0%B0%D0%BC%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%A0%D0%B0%D0%BC%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%8A&amp;f=false С. 631].&lt;/ref&gt;

На памежжы гістарычных [[Аршанскі павет|Аршаншчыны]] і [[Віцебскі павет|Віцебшчыны]] існуе вёска [[Рамальдава]]. На [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] існаваў [[засьценак]] Рамальдаўка&lt;ref&gt;[https://radzima.net/pl/gmina/swieciany_2.html Gmina wiejska Święciany], [[Radzima.net]]&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Рума]]
* [[Вальда (імя)|Вальда]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай рум}}
{{Імёны з асновай валд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>1j2kkq3c8q6rtpexzatxaarmdp9ed7p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сіт (імя)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275314</id>
    <revision>
      <id>2685984</id>
      <parentid>2685769</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:20:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17428" sha1="46a23658o2q2vvhru3exxy3to28ldlg" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Сіт
|лацінка          = Sit
|арыгінал         = Sito
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт          = Сіда, Сід, Зыд, Зыдзь, Зыць, Сіць, Сідзь, Жыд, Жыць
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Жыдзейка]], [[Сіціла]], [[Зіцін]], [[Жыдавін]], [[Сыдэр]], [[Жытмунт]]
}}

'''Сіт''' (''Сіць''), '''Сіда''' (''Сід'', ''Сідзь''), '''Зыд''' (''Зыдзь'', ''Зыць''), '''Жыд''' (''Жыць'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Сіта або Зіта, Сіда або Зіда (Sito, Sido&lt;ref name=&quot;Morlet-1971-197&quot;&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 197.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1315&quot;&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Sito+Sidu#v=snippet&amp;q=Sito%20Sidu&amp;f=false S. 1315].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова сід- (сіт-, зыд-) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] sidus 'звычай, нораў'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 196.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 198.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае брак адэкватнага тлумачэньня іменнай асновы шыд- зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]]&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 23.&lt;/ref&gt;}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Жыдзейка|Жыдзейка (Сядзейка)]], [[Сіціла|Сіціла (Жыдзель, Шытыла, Сяціла)]], [[Зіцін]], [[Жыдавін]], [[Сыдэр]], [[Жытмунт]]. Адзначаліся германскія імёны Siddeke, Sitil (Sidila, Siedel), Sittin, Sidewine, Sidierius, Sidimund{{Заўвага|Таксама адзначаліся германскія імёны Sitagellus (Sita-[[Гайла (імя)|gellus]])&lt;ref&gt;Colección Fuentes y estudios de historia leonesa. 64. — Léon, 1969. [https://books.google.by/books?id=l5ZJ-qycZoMC&amp;q=Sitagellus&amp;dq=Sitagellus&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj9ve2v-puGAxWO_7sIHQwpDngQ6AF6BAgIEAI P. 219—220].&lt;/ref&gt;, Sidgot (Sid-[[Гуда (імя)|got]])&lt;ref&gt;Bergh L. Ph. C. Historische beschouwing der Nederlandsche Eigennamen // Taalkundig magazijn of gemengde bijdragen tot de kennis der Nederduitsche taal. 4o Deel, 1842. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=AKZTAAAAcAAJ&amp;q=%40Sidgot#v=snippet&amp;q=%40Sidgot&amp;f=false S. 574].&lt;/ref&gt;, Sidumann (Sidu-[[Ман|mann]])&lt;ref&gt;Reaney P. H., Wilson R. M. A Dictionary of English Surnames. — London and New York, 1991. P. 2278.&lt;/ref&gt;, Sitividis (Siti-[[Від (імя)|vidis]])&lt;ref&gt;Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. [https://books.google.by/books?id=8s5AAQAAIAAJ&amp;q=Sitividis&amp;dq=Sitividis&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjD8P-6-puGAxU7gf0HHc4aDxEQ6AF6BAgJEAI P. 96].&lt;/ref&gt;}}.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Zydel (Zydyl, Sidel, Sidil), Zydelin (Zydylin, Sydylin, Sidilin), Żydmar (Zydmar, Sidmar)&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 241—242.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя ''Sydder / Szydar''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Sidierius (Seederius)&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 196.&lt;/ref&gt;}} (1398 і 1402 гады)&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Sydder#v=snippet&amp;q=Sydder&amp;f=false S. 91].&lt;/ref&gt;.

У [[Наўгародзкая рэспубліка|Ноўгарадзе]] бытавалі імёны Жыдзіла (''Жидила''), Жыдзена{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Sittin&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1315&quot;/&gt;}} (''Жидена'') і Жытабуд{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Sitipoto&lt;ref name=&quot;Fo-1900-1315&quot;/&gt;}} (''Житобудъ'')&lt;ref&gt;Зализняк А. А. Древненовгородский диалект. 2-е изд. — М., 2004. С. 739.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''людемъ нашимъ [[Мерач|Мерецъкого]] повета… а Петру Ситевичу'' (люты 1510 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|25к}} P. 96.&lt;/ref&gt;; ''чоловеков тяглых у [[Бірштаны|Бирштанском]] повете, на имя Житя [[Буцень|Бутеневича]]'' (19 траўня 1513 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 131.&lt;/ref&gt;; ''Жидъ з братом Болтромеемъ'' (1528 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 91.&lt;/ref&gt;; ''боярына земли Жомойтъское, волости Тоньдякгольское Петра Жытовича… тотъ боярын Петръ Жытовичъ'' (20 верасьня 1542 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|225к}} P. 240.&lt;/ref&gt;; ''Micz Zydziewicz… Miliss Zydziewicz… Januss Zydziewicz… Niewier Zydowic'' (1558 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Hvt6OUpCnNoC&amp;q=%40Zydziewicz#v=snippet&amp;q=%40Zydziewicz&amp;f=false С. 325, 334, 400].&lt;/ref&gt;; ''боярынъ господаръский [[радунь]]ский Матысъ Жыдовичъ'' (30 верасьня 1561 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|249к}} P. 138.&lt;/ref&gt;; ''Staniel Żytowicz'' (1561 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=h6lCAQAAMAAJ&amp;q=%C5%BBytowicz#v=snippet&amp;q=%C5%BBytowicz&amp;f=false С. 123].&lt;/ref&gt;; ''Zydyszki… Sidziewicze'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;; ''Jan Jerzy Sitowicz'' (1800 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=10635&amp;search_lastname=Sitowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Kroki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Krystyna Sitowicz'' (1816 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=9307&amp;search_lastname=Sitowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Helianów (gr.-kat.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Jakub Sida'' (1841 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Sida&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Lubcza (prawosł.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Simon Sidewicz'' (1922 год)&lt;ref&gt;Catalogus Ecclesiarum et Cleri Dioecesis Vilnensis pro Anno Domini 1922. — Vilnae, 1922. P. 117.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама: 
* Зыдан, Жыдан, Сітань, Сідун (адзначалася германскае імя Sithuni&lt;ref&gt;Schlaug W. Die altsächsischen Personennamen vor dem Jahre 1000. — Lund, 1962. S. 153.&lt;/ref&gt;): ''Zydany'' (1744 год)&lt;ref&gt;[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.&lt;/ref&gt;, Жыдановічы (Żydanowicz) — літоўскі шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;[https://genealogia.lt/pdfs/szlachta_trocka.pdf Spis nazwisk rodzin szlacheckich zamieszkałych w pow. trockim w XIX w.], Genealogia Wileńszczyzny&lt;/ref&gt;, Сітаневіч (Sitaniewicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;, ''Anastasia Sidun'' (1878 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Sidun&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Omelaniec (prawosł.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;;
* Шыдвік: Сьцяпан Шыдвік — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Вялейка|Вялейкі]] на 1912 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 61 Виленских Губернских Ведомостей, 1912. С. 3.&lt;/ref&gt;;
* Жыдзівіл (адзначалася старажытнае германскае імя Sidivildo&lt;ref&gt;Repertori D’Antropònims Catalans (RAC). Vol. 1. — Barcelona, 1994. [https://books.google.by/books?id=SUwv8x15BE8C&amp;pg=PA498&amp;dq=%22Sidivildo%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjxle7mhqOKAxVkgv0HHWk4HewQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=%22Sidivildo%22&amp;f=false P. 498].&lt;/ref&gt;): ''в [[Жыжмары|Жижморъском]] волости десяти чоловеков… а [[Рымавід (імя)|Римовида]] Жидивиловича'' (14 кастрычніка 1494 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 105—106.&lt;/ref&gt;; 
* Жытаўт, Зыдаўт (адзначалася старажытнае германскае імя Sidoldus&lt;ref name=&quot;Morlet-1971-197&quot;/&gt;): ''въ [[Высокі Двор|Высокодворскомъ]] повете… людеи наших тяглых… а Юшъка Житовътовича'' (29 траўня 1511 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} P. 446.&lt;/ref&gt;, ''pana Kazimierza Żytowta'' (5 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 7. Акты Городненского гродского суда. — Вильна, 1874. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=L9gDAAAAYAAJ&amp;q=%C5%BBytowta#v=snippet&amp;q=%C5%BBytowta&amp;f=false С. 396].&lt;/ref&gt;; ''Stefan Zydowtt'' (1791 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=7376&amp;search_lastname=Zydowtt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Międzyrzecz], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;}}.

== Носьбіты ==
* Жыд — [[Пералая|пералайскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году 
* Сэбастыян Янавіч Зыцевіч — [[Упіцкі павет|упіцкі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1611 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 8. ― Вильна, 1912. С. 405—406.&lt;/ref&gt;
* Антон, Казімер і Станіслаў Жыдовічы — шляхцічы [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]] XVIII стагодзьдзя&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Лидского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2013. С. 70.&lt;/ref&gt;
* Станіслаў Жыдовіч — шляхціч [[Аршанскі павет|Аршанскага павету]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Оршанского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2015.&lt;/ref&gt;
* Міхал Сідзевіч — каталік з [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай губэрні]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №1065 убитым, раненым и без вести пропавшим солдатам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358637?page=69 С. 17029].&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Сід — каталік зь [[Бельскі павет (Гарадзенская губэрня)|Бельскага павету]], паранены ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №1090 убитым, раненым и без вести пропавшим солдатам. — СПб., 1914. [https://www.svrt.ru/1914/0-books/1090.pdf#page=10&amp;view=FitBV С. 17434].&lt;/ref&gt;
* Аляксандар, Іван, Пётар, Ягор і Яфім Сітовічы — [[беларусы]] на 1926 год&lt;ref&gt;[https://db.zhnivo.com/by/belarus-genealogical-databases/ НАРБ 30-2-1536-52b], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Антон і Якаў Сідовічы — беларусы з ваколіцаў [[Сіроцін]]а на 1926 год&lt;ref&gt;[https://db.zhnivo.com/by/belarus-genealogical-databases/ НАРБ 30-2-1464-226b], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Адольф Жыдовіч (1896—?) — беларус з ваколіцаў [[Койданаў|Койданава]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index7.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Васіль Сідзь (Сіда; 1915—?) — беларус, які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index18.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Республики Башкортостан&lt;/ref&gt;
* Вольга, Іван і Язэп Сідзевічы — беларусы з ваколіцаў [[Любань|Любані]], вывезеныя ў Нямеччыну ў [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;[https://prokuratura.gov.by/ru/activity/rassledovanie-ugolovnogo-dela-o-genotside/iz-materialov-ugolovnogo-dela/akty-chrezvychaynoy-gosudarstvennoy-komissii/ НАРБ 1569-1-16-113], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

На 1906 год існавала вёска Жыцешкі ў Люцынскім павеце Віцебскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 252.&lt;/ref&gt;

На 1909 год існаваў [[засьценак]] Сідзевічы ў Менскім павеце Менскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 182.&lt;/ref&gt;.

На [[Ковенскі павет (ВКЛ)|гістарычнай Ковеншчыне]] існуе вёска [[Жытавішкі]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Жытомір]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны-асновы}}
{{Імёны з асновай сід}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>46a23658o2q2vvhru3exxy3to28ldlg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ангот</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275854</id>
    <revision>
      <id>2685975</id>
      <parentid>2684254</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:14:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9923" sha1="697yijofcs0ftglo2xibqlxcvi1r6he" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Анґот
|лацінка          = Angot / Anhot
|арыгінал         = Angod
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Ань|Ano]] + [[Гуда (імя)|Godo]]
|варыянт          = Ангота, Ангуць, Ангуд, Анкуд, Анкут, Янкот, Янгут
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Ангот''' (''Ангота'', ''Ангуць'', ''Ангуд'', ''Анкуд'', ''Анкут'', ''Янкот'', ''Янгут'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Ангод або Ангот (Angodus, Angod&lt;ref&gt;Ray O. Vore navne: en etymologisk navnebok med fyldige utredninger. — Chicago, 1944. [https://books.google.by/books?id=m4JOAQAAMAAJ&amp;q=Angod+god&amp;dq=Angod+god&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjz6s37-OSFAxXe3QIHHZS8BJAQ6AF6BAgLEAI S. 27].&lt;/ref&gt;, Angot&lt;ref&gt;Barber H. British Family Names: Their Origin and Meaning, with Lists of Scandinavian, Frisian, Anglo-Saxon and Norman Names. — Longon, 1894. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=gIEfAAAAYAAJ&amp;q=Angot#v=snippet&amp;q=Angot&amp;f=false P. 38].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Germain J., Herbillon J. Dictionnaire des noms de famille en Wallonie et à Bruxelles. — Bruxelles, 2007. [https://www.google.by/books/edition/Dictionnaire_des_noms_de_famille_en_Wall/4bYErd60g3YC?hl=ru&amp;gbpv=1&amp;dq=Angot+angaut&amp;pg=PA131&amp;printsec=frontcover P. 131].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Dauzat A. Les noms de famille de France: traité d'anthroponymie française. — Paris, 1945. P. 69.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 35.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Harrison H. Surnames of the United Kingdom: A Concise Etymological Dictionary. Vol. 1. — London, 1912. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Lr0EAAAAIAAJ&amp;q=Angot#v=snippet&amp;q=Angot&amp;f=false P. 9].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Ань|ан- (эн-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Энель]], [[Янвін]], [[Улеб]]; германскія імёны Enilo, Anoin, Uleifr) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *ana&lt;ref&gt;[https://www.koeblergerhard.de/got/got_a.html A] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.&lt;/ref&gt;, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] ano 'дзед, продак'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 35.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Гуда (імя)|-гуд- (-год-, -гут-)]] (імёны ліцьвінаў [[Готарт]], [[Гудман]], [[Саўгут]]; германскія імёны Gotard, Gudman, Savegot) — ад гоцкага guþs 'Бог'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;, gôþs 'добры, старанны, пабожны' або *guts '[[Готы|гот]]'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 134.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''mit Angot von Nerwekiten'' ([[Паведамленьні аб літоўскіх дарогах]])&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8H8OAAAAYAAJ&amp;q=Angot#v=snippet&amp;q=Angot&amp;f=false S. 682].&lt;/ref&gt;; ''Роман Енкотович… Анкудъ Куприянович'' (1 ліпеня 1542 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 15, 26.&lt;/ref&gt;; ''Panas, Jurko Ankudowiczy'' (1561 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=h6lCAQAAMAAJ&amp;q=%40Ankudowiczy#v=snippet&amp;q=%40Ankudowiczy&amp;f=false С. 160].&lt;/ref&gt;; ''Ankudowicz'' (1669 год)&lt;ref&gt;Antroponimia Polski od XVI do końca XVIII wieku. T. 1: A—G. — Kraków, 2007. S. 139.&lt;/ref&gt;; ''Jp. Paweł Ankudowicz. Jp. Ludwik Ankudowicz'' (24 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Попіс шляхты Аршанскага павета 30 верасня 1765 г. // Герольд Litherland. № 20, 2014. С. 121.&lt;/ref&gt;; ''Jan Anguć'' (1804 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Angu%C4%87&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Osowo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Antoni Ankud'' (1807 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Ankud&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Łużki (gr.-kat.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Ангот — водца [[Крыжакі|крыжакоў]] у [[Літва|Літву]] з ваколіцаў [[Інстэрбург]]у{{Заўвага|Нямецкі энцыкляпэдыст XVII ст. {{Артыкул у іншым разьдзеле|Марцін Цайлер||ru|Цайлер, Мартин}}, які карыстаўся шматлікімі гістарычнымі працамі і геаграфічнымі апісаньнямі, у сваім дапоўненым і перапрацаваным «Іншым апісаньні Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага»&lt;ref&gt;[https://knihi.com/Marcin_Cajler/Insaje_apisannie_Karaleustva_Polskaha_i_Vialikaha_Kniastva_Litouskaha.html Іншае апісаньне Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага…] у перакладзе Алега (Давіда) Лісоўскага, [[Беларуская Палічка]]&lt;/ref&gt; зазначаў, што ў Інтэрбургу (стаіць на паўднёвым беразе ракі [[Прэгола|Прэголы]]) «''у часы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Каспар Генэнбэргер|Генэнбэргера|en|Caspar Hennenberger}}, жылі амаль толькі [[Ліцьвіны|літоўцы]], і звыш 15 тысячаў былі шаўцамі''»}}
* Людвік і Павал Анкудовічы — шляхцічы [[Аршанскі павет|Аршанскага павету]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Оршанского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2015.&lt;/ref&gt;
* Сяргей Ангота — праваслаўны з [[Дрысенскі павет|Дрысенскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №989 убитым, раненым и без вести пропавшим солдатам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358785?page=140 С. 15820].&lt;/ref&gt;
* Уладзімер Анкут (1901—1937) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Слуцак|Слуцку]], [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%90%D0%BD%D0%BA%D1%83%D1%82_%D0%A3%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A1%D1%86%D1%8F%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1901) Анкут Уладзімір Сцяпанавіч (1901)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Ангудовіч (1924—?) — беларус з ваколіцаў [[Асьвея|Асьвеі]]&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_vpp1996181339/ Ангудович Александр Владимирович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

У канцы XVIII ст. на [[Полацкае ваяводзтва|гістарычнай Полаччыне]] адзначаўся шляхецкі род Анкудовічаў&lt;ref&gt;Анішчанка Я. Шляхецкія ваколіцы ўсходнебеларускіх губерняў 1783—1785 і 1798—1799 // Годнасьць. № 1 (3), 1997. С. 30.&lt;/ref&gt;.

Яхімецкія-Янгуты (Jachimecki-Jangut) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Ашмянскі павет|Ашмянскага павету]]&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 6. — Warszawa, 1936. S. 137.&lt;/ref&gt;.

Анкуды і Анкудовічы — літоўскія шляхецкія роды&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/a/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на А], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Ань|Ана]]
* [[Гуда (імя)|Гуда]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай ан}}
{{Імёны з асновай гуд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>697yijofcs0ftglo2xibqlxcvi1r6he</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686100</id>
      <parentid>2685975</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T03:21:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2686100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9966" sha1="kyusb0xnqf3jwm4fhc1uqmkywkalag9" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Анґот
|лацінка          = Angot / Anhot
|арыгінал         = Angod
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Ань|Ano]] + [[Гуда (імя)|Godo]]
|варыянт          = Ангота, Ангуць, Ангуд, Анкуд, Анкут, Янкот, Янгут
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Ангот''' (''Ангота'', ''Ангуць'', ''Ангуд'', ''Анкуд'', ''Анкут'', ''Янкот'', ''Янгут'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Ангод або Ангот (Angodus, Angod&lt;ref&gt;Ray O. Vore navne: en etymologisk navnebok med fyldige utredninger. — Chicago, 1944. [https://books.google.by/books?id=m4JOAQAAMAAJ&amp;q=Angod+god&amp;dq=Angod+god&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjz6s37-OSFAxXe3QIHHZS8BJAQ6AF6BAgLEAI S. 27].&lt;/ref&gt;, Angot&lt;ref&gt;Barber H. British Family Names: Their Origin and Meaning, with Lists of Scandinavian, Frisian, Anglo-Saxon and Norman Names. — Longon, 1894. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=gIEfAAAAYAAJ&amp;q=Angot#v=snippet&amp;q=Angot&amp;f=false P. 38].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Germain J., Herbillon J. Dictionnaire des noms de famille en Wallonie et à Bruxelles. — Bruxelles, 2007. [https://www.google.by/books/edition/Dictionnaire_des_noms_de_famille_en_Wall/4bYErd60g3YC?hl=ru&amp;gbpv=1&amp;dq=Angot+angaut&amp;pg=PA131&amp;printsec=frontcover P. 131].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Dauzat A. Les noms de famille de France: traité d'anthroponymie française. — Paris, 1945. P. 69.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 35.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Harrison H. Surnames of the United Kingdom: A Concise Etymological Dictionary. Vol. 1. — London, 1912. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Lr0EAAAAIAAJ&amp;q=Angot#v=snippet&amp;q=Angot&amp;f=false P. 9].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Ань|ан- (эн-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Энель]], [[Янвін]], [[Улеб]]; германскія імёны Enilo, Anoin, Uleifr) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *ana&lt;ref&gt;[https://www.koeblergerhard.de/got/got_a.html A] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.&lt;/ref&gt;, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] ano 'дзед, продак'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 35.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Гуда (імя)|-гуд- (-год-, -гут-)]] (імёны ліцьвінаў [[Готарт]], [[Гудман]], [[Саўгут]]; германскія імёны Gotard, Gudman, Savegot) — ад гоцкага guþs 'Бог'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;, gôþs 'добры, старанны, пабожны' або *guts '[[Готы|гот]]'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 134.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''mit Angot von Nerwekiten'' ([[Паведамленьні аб літоўскіх дарогах]])&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=8H8OAAAAYAAJ&amp;q=Angot#v=snippet&amp;q=Angot&amp;f=false S. 682].&lt;/ref&gt;; ''Роман Енкотович… Анкудъ Куприянович'' (1 ліпеня 1542 году)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 15, 26.&lt;/ref&gt;; ''Panas, Jurko Ankudowiczy'' (1561 год)&lt;ref&gt;Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=h6lCAQAAMAAJ&amp;q=%40Ankudowiczy#v=snippet&amp;q=%40Ankudowiczy&amp;f=false С. 160].&lt;/ref&gt;; ''Ankudowicz'' (1669 год)&lt;ref&gt;Antroponimia Polski od XVI do końca XVIII wieku. T. 1: A—G. — Kraków, 2007. S. 139.&lt;/ref&gt;; ''Jp. Paweł Ankudowicz. Jp. Ludwik Ankudowicz'' (24 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Попіс шляхты Аршанскага павета 30 верасня 1765 г. // Герольд Litherland. № 20, 2014. С. 121.&lt;/ref&gt;; ''Jan Anguć'' (1804 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Angu%C4%87&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Osowo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Antoni Ankud'' (1807 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Ankud&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Łużki (gr.-kat.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Ангот — водца [[Крыжакі|крыжакоў]] у [[Літва|Літву]] з ваколіцаў [[Інстэрбург]]у{{Заўвага|Нямецкі энцыкляпэдыст XVII ст. {{Артыкул у іншым разьдзеле|Марцін Цайлер||ru|Цайлер, Мартин}}, які карыстаўся шматлікімі гістарычнымі працамі і геаграфічнымі апісаньнямі, у сваім дапоўненым і перапрацаваным «Іншым апісаньні Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага»&lt;ref&gt;[https://knihi.com/Marcin_Cajler/Insaje_apisannie_Karaleustva_Polskaha_i_Vialikaha_Kniastva_Litouskaha.html Іншае апісаньне Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага…] у перакладзе Алега (Давіда) Лісоўскага, [[Беларуская Палічка]]&lt;/ref&gt; зазначаў, што ў Інтэрбургу (стаіць на паўднёвым беразе ракі [[Прэгола|Прэголы]]) «''у часы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Каспар Генэнбэргер|Генэнбэргера|en|Caspar Hennenberger}}, жылі амаль толькі [[Ліцьвіны|літоўцы]], і звыш 15 тысячаў былі шаўцамі''»}}
* Людвік і Павал Анкудовічы — шляхцічы [[Аршанскі павет|Аршанскага павету]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Оршанского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2015.&lt;/ref&gt;
* Сяргей Ангота — праваслаўны з [[Дрысенскі павет|Дрысенскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №989 убитым, раненым и без вести пропавшим солдатам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358785?page=140 С. 15820].&lt;/ref&gt;
* Уладзімер Анкут (1901—1937) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Слуцак|Слуцку]], [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]&lt;ref&gt;[https://by.openlist.wiki/%D0%90%D0%BD%D0%BA%D1%83%D1%82_%D0%A3%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A1%D1%86%D1%8F%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1901) Анкут Уладзімір Сцяпанавіч (1901)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Ангудовіч (1924—?) — беларус з ваколіцаў [[Асьвея|Асьвеі]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20260815021017/https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_vpp1996181339/ Ангудович Александр Владимирович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

У канцы XVIII ст. на [[Полацкае ваяводзтва|гістарычнай Полаччыне]] адзначаўся шляхецкі род Анкудовічаў&lt;ref&gt;Анішчанка Я. Шляхецкія ваколіцы ўсходнебеларускіх губерняў 1783—1785 і 1798—1799 // Годнасьць. № 1 (3), 1997. С. 30.&lt;/ref&gt;.

Яхімецкія-Янгуты (Jachimecki-Jangut) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Ашмянскі павет|Ашмянскага павету]]&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 6. — Warszawa, 1936. S. 137.&lt;/ref&gt;.

Анкуды і Анкудовічы — літоўскія шляхецкія роды&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/a/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на А], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Ань|Ана]]
* [[Гуда (імя)|Гуда]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай ан}}
{{Імёны з асновай гуд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>kyusb0xnqf3jwm4fhc1uqmkywkalag9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Отаўт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275974</id>
    <revision>
      <id>2685950</id>
      <parentid>2670690</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T12:36:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <origin>2685950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4858" sha1="jihuuq4caq5z8ba7ie9djt08irt7368" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Отаўт
|лацінка          = Otaŭt
|арыгінал         = Otolt
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Ота|Oto]] + [[Вальда (імя)|Walt]]
|варыянт          = 
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Отаўт''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Оталт (Otolt, Ottolt) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Otolt%2C+Ottolt#v=snippet&amp;q=Otolt%2C%20Ottolt&amp;f=false S. 203].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Ота|аўд- (од-, от-)]] (імёны [[ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Адыла|Аціла]], [[Атгін]], [[Атмут]]; германскія імёны Otilo, Otken, Otmot) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] audags 'шчасьце, асалода'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 43.&lt;/ref&gt;, германскага *auð 'багацьце, спор'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 72.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Вальда (імя)|-валд- (-алд, -олт)]] (імёны ліцьвінаў [[Геральд|Геральт]], [[Левальд|Левалт]], [[Рамвольт]]; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Ётаўт германскаму імю Odald сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Otołt&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 439.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Stanisław Ottowtt'' (18 жніўня 1788 году)&lt;ref&gt;Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės seimelių instrukcijos (1788—1790). — Vilnius, 2015. P. 259.&lt;/ref&gt;; ''Stanisław Ottowt'' (18 лістапада 1790 году)&lt;ref&gt;Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės seimelių instrukcijos (1788—1790). — Vilnius, 2015. P. 271.&lt;/ref&gt;; ''Konstancja Otowt'' (1803 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Otowt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Strubnica], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Józef Ottowt'' (1861 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Ottowt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Pieski], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Антон Отаўт — шляхціч з ваколіцаў [[Струбніца|Струбніцы]] ў XVIII стагодзьдзі&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Волковысского повета. Список XVIII ст. — Минск, 2012.&lt;/ref&gt;

== Глядзіце таксама ==
* [[Ота]]
* [[Вальда (імя)|Вальда]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай од}}
{{Імёны з асновай валд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>jihuuq4caq5z8ba7ie9djt08irt7368</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2685951</id>
      <parentid>2685950</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T12:37:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4896" sha1="hqpki26sf3fsrn8smq0fu0goyn0auma" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Отаўт
|лацінка          = Otaŭt
|арыгінал         = Otolt
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Ота|Oto]] + [[Вальда (імя)|Walt]]
|варыянт          = 
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Отаўт''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Оталт (Otolt, Ottolt) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Otolt%2C+Ottolt#v=snippet&amp;q=Otolt%2C%20Ottolt&amp;f=false S. 203].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Ота|аўд- (од-, от-)]] (імёны [[ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Адыла|Аціла]], [[Атгін]], [[Атмут]]; германскія імёны Otilo, Otken, Otmot) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] audags 'шчасьце, асалода'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 43.&lt;/ref&gt;, германскага *auð 'багацьце, спор'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 72.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Вальда (імя)|-валд- (-алд, -олт)]] (імёны ліцьвінаў [[Геральд|Геральт]], [[Левальд|Левалт]], [[Рамвольт]]; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Ётаўт германскаму імю Odald сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Otołt&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 439.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Stanisław Ottowtt'' (18 жніўня 1788 году)&lt;ref&gt;Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės seimelių instrukcijos (1788—1790). — Vilnius, 2015. P. 259.&lt;/ref&gt;; ''Stanisław Ottowt'' (18 лістапада 1790 году)&lt;ref&gt;Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės seimelių instrukcijos (1788—1790). — Vilnius, 2015. P. 271.&lt;/ref&gt;; ''Konstancja Otowt'' (1803 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Otowt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Strubnica], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Józef Ottowt'' (1861 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Ottowt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Pieski], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Антон, Станіслаў і Тамаш Отаўты — шляхцічы з ваколіцаў [[Струбніца|Струбніцы]] ў XVIII стагодзьдзі&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Волковысского повета. Список XVIII ст. — Минск, 2012.&lt;/ref&gt;

== Глядзіце таксама ==
* [[Ота]]
* [[Вальда (імя)|Вальда]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай од}}
{{Імёны з асновай валд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>hqpki26sf3fsrn8smq0fu0goyn0auma</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Біла (імя)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275984</id>
    <revision>
      <id>2685976</id>
      <parentid>2681668</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:15:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14885" sha1="rstdhorbeytl9hwrscesu7gzlqt0ln5" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Біла
|лацінка          = Biła
|арыгінал         = Bilo
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт          = Біль
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Біліка]], [[Білін]], [[Більвін]], [[Біляр]], [[Більман]], [[Білімін]], [[Білят]]
}}

'''Біла''' (''Біль'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Біла або Піла, пазьней Біль (Bilo, Pillo, Biel&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1971. [https://books.google.by/books?id=vSXbDwAAQBAJ&amp;pg=PA193&amp;dq=Bilo+Biel+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwja2KiFqrqCAxVB_bsIHdyzBPcQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&amp;q=Bilo%20Biel%20namenkunde&amp;f=false S. 193].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Bilo#v=snippet&amp;q=Bilo&amp;f=false S. 304].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова біл- паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *bili 'баявая сякера'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 85.&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае за найбольш адэкватнае тлумачэньне іменнай асновы біл- зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] ''bìlti'' 'сказаць, апавядаць, абвяшчаць, размаўляць', ''bilùs, bylùs'' 'гаваркі'&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 22.&lt;/ref&gt; (не адзначаючы, аднак, часу першай фіксацыі адпаведных словаў і іх значэньняў у летувіскіх слоўніках, тым часам абодва слова ўпершыню фіксуюцца толькі ў сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], але ''bi̇̀lti'' было ўжытае ў [[каралявец|каралявецкай]] бібліі 1590 году і віленскім катэхізьме 1598 году&lt;ref&gt;[http://lkz.lt/Index_m.asp?zodis=bilti&amp;lns=-1&amp;les=-1 bi̇̀lti], Lietuvių kalbos žodynas&lt;/ref&gt;)}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Біліка]], [[Білін]], [[Більвін]], [[Біляр]], [[Більман]], [[Білят]]. Адзначаліся германскія імёны Biliko, Bilin, Biliwin, Biller (Bilihar), Billmann, Bilaeth.

У Чэхіі гістарычна бытавала германскае імя Bilant&lt;ref&gt;Svoboda J. Bemerkungen über alttschechische Personennamen deutscher Herkunft // Onomastica Slavogermanica. III. — Berlin, 1967. S. 36.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя ''Bylenne''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Billin&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 262.&lt;/ref&gt;}} (1394 год), ''Billote / Bilote''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Bilaeth&lt;ref&gt;Gerchow J. Die Gedenküberlieferung der Angelsachsen. — Berlin; New York, 1988. S. 384.&lt;/ref&gt;}} (1334 і 1338 гады)&lt;ref&gt;Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RdZD6OjYXgoC&amp;q=Bylenne#v=snippet&amp;q=Bylenne&amp;f=false S. 19].&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Билю чоловекъ'' (1440—1492 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 51.&lt;/ref&gt;; ''Билеви Куяне на имя'' (7 лістапада 1442 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 67.&lt;/ref&gt;; ''Oутенци. На имя… Биля'' (1469—1477 гады)&lt;ref&gt;Ivoška D., Ryčkov A. Brėžiant Vyžuonų ribą: šiaurės rytų Lietuvos XV a. asmenvardžiai ir (ne)pamirštas) kelias // Acta Linguistica Lithuanica. XCI, 2024. P. 37.&lt;/ref&gt;; ''Яну Билевичу 6 рублевъ з винъ [[Браслаў|браславъскихъ]]'' (14 сьнежня 1486 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 50.&lt;/ref&gt;; ''Довмонт Билевичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 77.&lt;/ref&gt;, ''Стецько Билевичъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 89.&lt;/ref&gt; (1528 год); ''Bil Zodeykowicz'' (сярэдзіна XVII ст., 1897 год)&lt;ref&gt;Ks. Wojciecha Wijuka Kojałowicza Herbarz rycerstwa W.X. Litewskiego tak zwany Compendium. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=RMUNldfQ2-MC&amp;q=Bil+Zodeykowicz#v=snippet&amp;q=Bil%20Zodeykowicz&amp;f=false S. 168].&lt;/ref&gt;; ''Biła'' (1671—1681 гады)&lt;ref&gt;Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 125.&lt;/ref&gt;; ''Mateusz Billewicz, strażnik Księstwa Żmudzkiego'' (25 жніўня 1760 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 128.&lt;/ref&gt;; ''Mojsze Bilewicz'' (1765 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Bilewicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Leszcze (gr.-kat.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''z karczmami w tomże meste [[Дрысьвяты (вёска)|dryswiatskim]], do toho podle samoj toj cerkwi — Januka Bila'' (1782—1783 гады)&lt;ref&gt;Breslaujos dekanato vizitacija 1782—1783 m. Fontes Historiae Lituaniae, vol. VII. — Vilnius, 2008. P. 269.&lt;/ref&gt;; ''Michał Billewicz'' (9 лютага 1785 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 404.&lt;/ref&gt;; ''Anna Bil'' (1819 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Bil&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Bieniakonie], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Таксама: 
* Білюн: Білюн (Bilun) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref name=&quot;Wisniewski&quot;&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;;
* Біліда: Іван Біліда — праваслаўны з [[Гарадзенскі павет (Гарадзенская губэрня)|Гарадзенскага павету]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №375 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004351347?page=79&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 5999].&lt;/ref&gt;
* Білеш: ''Наруш Билешевичъ'' (XVI ст.)&lt;ref&gt;Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 1.&lt;/ref&gt;;
* Білаўт (адзначалася старажытнае германскае імя Biluuald&lt;ref&gt;Gerchow J. Die Gedenküberlieferung der Angelsachsen. — Berlin; New York, 1988. S. 384.&lt;/ref&gt;, Bellaldus&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 57.&lt;/ref&gt;, пазьнейшае Billault&lt;ref&gt;Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, &amp; Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=fGUUAAAAYAAJ&amp;q=Billault#v=snippet&amp;q=Billault&amp;f=false P. 270].&lt;/ref&gt;, Bilaud&lt;ref&gt;Carnoy A. Origines des noms de familles en Belgique. — Louvain, 1953. P. 51.&lt;/ref&gt;): у перапісу харугваў 1421 году ўпамінаецца баярын Білаўт&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 7, т. 1. — Киев, 1886. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=txIWAAAAYAAJ&amp;q=%40%D0%91%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%82%D1%8A#v=snippet&amp;q=%40%D0%91%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%82%D1%8A&amp;f=false С. 47].&lt;/ref&gt;;
* Білімонд (адзначалася старажытнае германскае імя Bilimund&lt;ref&gt;Jungfer J. Germanisches aus Spanien // Politisch-Anthropologische Monatsschrift für Praktische Politik, für Politische Bildung und Erziehung auf Biologischer Grundlage. Jahrgang 6. — Leipzig, 1908. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=7uY5AQAAMAAJ&amp;q=%40Bilimund#v=snippet&amp;q=%40Bilimund&amp;f=false S. 711].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Brandstetter J. L. Die Namen «Bilstein» und «Pilatus». — Luzern, 1893. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=fma4eeTx4QkC&amp;q=%40Bilimund#v=snippet&amp;q=%40Bilimund&amp;f=false S. 115].&lt;/ref&gt;): ''Jan Bielmont'' (1803 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Bielmont&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wiszniew], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, Білімонд (Bilimond) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref name=&quot;Wisniewski&quot;/&gt;
}}.

== Носьбіты ==
* Біль — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які атрымаў наданьні ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]]
* [[Даўмонт (імя)|Даўмонт]] Білевіч — [[Пяняны|пянянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Стэцька Білевіч — [[Эйшышкі|эйшыскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Юры (Ежы) Білевіч — шляхціч [[Аршанскі павет|Аршанскага павету]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Оршанского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2015.&lt;/ref&gt;
* Уладзімер Білевіч — праваслаўны зь [[Лідзкі павет (Віленская губэрня)|Лідзкага павету]], забіты ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №917 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358791?page=260 С. 14660].&lt;/ref&gt;
* Франц Біль — каталік з ваколіцаў [[Суботнікі|Суботнікаў]], зьніклы ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №622 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358799?page=22 С. 9942].&lt;/ref&gt;
* Іван Білевіч (1872—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Вялейка|Вялейкі]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»&lt;/ref&gt;
* Мікалай Білевіч (1907—1955) — беларус з [[Даўгінаў|Даўгінава]], які пацярпеў ад уладаў СССР&lt;ref&gt;{{Літаратура/Даведнік Маракова|РС|1|1|РС|РС}} С. 65.&lt;/ref&gt;

Білевічы, Більлевічы і Станкевічы-Більлевічы — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/b/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Б], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/s/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на С], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Білевіч (Bilewicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

У 1690 годзе ўпаміналася мясцовасьць Білевічы ў [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 149, 196—197.&lt;/ref&gt;.

У 1905 годзе існаваў [[засьценак]] Білішкі ў [[Даўгелішкі|Даўгеліскай]] воласьці&lt;ref&gt;Виленская губерния: полный список населенных мест со статистическими данными о каждом поселении. — Вильна, 1905. С. 268.&lt;/ref&gt;.

На [[Лідзкі павет|гістарычнай Лідчыне]] існуе вёска [[Білі]], у былым [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]] — [[Білевічы]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны-асновы}}
{{Імёны з асновай біл}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>rstdhorbeytl9hwrscesu7gzlqt0ln5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Карбатоўка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>276600</id>
    <revision>
      <id>2686188</id>
      <parentid>2574801</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:52:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Назва */</comment>
      <origin>2686188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7869" sha1="f4uj0bwjxlclnq75m5ximatdwqp9hw4" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Карбатоўка
|Лацінка                          = Karbatoŭka
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Карбатоўка
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Магілёўская вобласьць|Магілёўская]]
|Раён                             = [[Шклоўскі раён|Шклоўскі]]
|Сельсавет                        = [[Старашклоўскі сельсавет|Старашклоўскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 54
 |Шырата хвілінаў                 = 07
 |Шырата сэкундаў                 = 57
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 00
 |Даўгата сэкундаў                = 43
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьлева
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Карбатоўка'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Магілёўская вобласьць}}&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ўтоку ракі [[Чарнаводка|Чарнаводкі]] ў [[Вабіч]]. Уваходзіць у склад [[Старашклоўскі сельсавет|Старашклоўскага сельсавету]] [[Шклоўскі раён|Шклоўскага раёну]] [[Магілёўская вобласьць|Магілёўскай вобласьці]].

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Карыбут (імя)}}

Карыбода або Карыбут (Karibaudis, Korybut&lt;ref name=&quot;SEMSNO-2002-26&quot;&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 26.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref name=&quot;Gamillscheg-1936-134&quot;&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 134.&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная]] [[Кор|-кар- (-кор-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Караман (імя)|Караман]], [[Карымонт]], [[Карыят (імя)|Карыят]]; германскія імёны Caroman, Caromond, Cariatto) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] kaurus 'цяжкі, важкі'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt; або ад гоцкага&lt;ref&gt;[https://www.koeblergerhard.de/got/got_k.html K] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.&lt;/ref&gt; і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] kara 'турбота, клопат'&lt;ref name=&quot;Gamillscheg-1936-134&quot;/&gt;, а аснова [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Бода|-буд- (-бод-)]]&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.&lt;/ref&gt; (у старажытных тэкстах ''bod'' праз доўгае ''о'' пісалася як ''baud''&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 59.&lt;/ref&gt;). Такім парадкам, імя Карыбут азначае «цяжкі корань»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.&lt;/ref&gt;. Германскае паходжаньне імя Карыбут (Korybut) сьцьвердзіў этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]] — ад германскага імя Hariboth (Harboth)&lt;ref name=&quot;SEMSNO-2002-26&quot;/&gt;, якое таксама фіксуецца ў форме Cariobaud ([[Гір|Cario]]-baud)&lt;ref&gt;Haubrichs W. Romano-germanische Hybridnamen des frühen Mittelalters nördlich der Alpen // Akkulturation. Probleme einer germanisch-romanischen Kultursynthese. — Berlin, 2004. S. [https://books.google.by/books?id=JW0jAAAAQBAJ&amp;pg=PA180&amp;dq=Cariobaud&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjX-buq0aaJAxWt9gIHHbHVEBkQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=Cariobaud&amp;f=false S. 180].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. — Wien, 1987. S. 170.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Khallieva Boiché O. Imja et Name, Aux sources de l'anthropnymie germanique, anglo-saxonne et slave. — Presses de l’université Paris-Sorbonne, 2015. P. 347.&lt;/ref&gt;. Адзначалася гістарычнае бытаваньне імя Карыбут у Польшчы: ''Mathias Coributh… vicarius perpetuus in ecclesia [[Гнезна (Польшча)|Gneznensi]]'' (1440 год); ''domino… Coributh'' (1451 год); ''Koributh… Kuriboth'' (1495 год)&lt;ref&gt;Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 3. — Wrocław, 1971—1973. S. 88.&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Старашклоўскі сельсавет}}
{{Шклоўскі раён}}

[[Катэгорыя:Населеныя пункты Шклоўскага раёну]]
[[Катэгорыя:Старашклоўскі сельсавет]]</text>
      <sha1>f4uj0bwjxlclnq75m5ximatdwqp9hw4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686189</id>
      <parentid>2686188</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:52:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Назва */</comment>
      <origin>2686189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7903" sha1="8rlq69x4r0xu5sukslg89vl4zi23fqy" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Карбатоўка
|Лацінка                          = Karbatoŭka
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Карбатоўка
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Магілёўская вобласьць|Магілёўская]]
|Раён                             = [[Шклоўскі раён|Шклоўскі]]
|Сельсавет                        = [[Старашклоўскі сельсавет|Старашклоўскі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 54
 |Шырата хвілінаў                 = 07
 |Шырата сэкундаў                 = 57
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 00
 |Даўгата сэкундаў                = 43
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьлева
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Карбатоўка'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Магілёўская вобласьць}}&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ўтоку ракі [[Чарнаводка|Чарнаводкі]] ў [[Вабіч]]. Уваходзіць у склад [[Старашклоўскі сельсавет|Старашклоўскага сельсавету]] [[Шклоўскі раён|Шклоўскага раёну]] [[Магілёўская вобласьць|Магілёўскай вобласьці]].

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Карыбут (імя)}}

Карыбода або Карыбут (Karibaudis, Korybut&lt;ref name=&quot;SEMSNO-2002-26&quot;&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 26.&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref name=&quot;Gamillscheg-1936-134&quot;&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 134.&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная]] [[Кор|-кар- (-кор-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Караман (імя)|Караман]], [[Карымонт]], [[Карыят (імя)|Карыят]]; германскія імёны Caroman, Caromond, Cariatto) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] kaurus 'цяжкі, важкі'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.&lt;/ref&gt; або ад гоцкага&lt;ref&gt;[https://www.koeblergerhard.de/got/got_k.html K] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.&lt;/ref&gt; і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] kara 'турбота, клопат'&lt;ref name=&quot;Gamillscheg-1936-134&quot;/&gt;, а аснова [[Бота|-бут- (-бот-)]] (імёны ліцьвінаў [[Бутвід]], [[Бутырык (імя)|Бутрык]], [[Вільбут]]; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскага]] but- з значэньнем 'корань, камель' ([[Гепідзкая мова|гепідзкае]] butilo 'камель')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 16.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Бода|-буд- (-бод-)]]&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 21.&lt;/ref&gt; (у старажытных тэкстах ''bod'' праз доўгае ''о'' пісалася як ''baud''&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 59.&lt;/ref&gt;). Такім парадкам, імя Карыбут азначае «цяжкі корань»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.&lt;/ref&gt;. Германскае паходжаньне імя Карыбут (Korybut) сьцьвердзіў этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]] — ад германскага імя Hariboth (Harboth)&lt;ref name=&quot;SEMSNO-2002-26&quot;/&gt;, якое таксама фіксуецца ў форме Cariobaud ([[Гір|Cario]]-baud)&lt;ref&gt;Haubrichs W. Romano-germanische Hybridnamen des frühen Mittelalters nördlich der Alpen // Akkulturation. Probleme einer germanisch-romanischen Kultursynthese. — Berlin, 2004. S. [https://books.google.by/books?id=JW0jAAAAQBAJ&amp;pg=PA180&amp;dq=Cariobaud&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjX-buq0aaJAxWt9gIHHbHVEBkQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&amp;q=Cariobaud&amp;f=false S. 180].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. — Wien, 1987. S. 170.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Khallieva Boiché O. Imja et Name, Aux sources de l'anthropnymie germanique, anglo-saxonne et slave. — Presses de l’université Paris-Sorbonne, 2015. P. 347.&lt;/ref&gt;. Адзначалася гістарычнае бытаваньне імя Карыбут у Польшчы: ''Mathias Coributh… vicarius perpetuus in ecclesia [[Гнезна (Польшча)|Gneznensi]]'' (1440 год); ''domino… Coributh'' (1451 год); ''Koributh… Kuriboth'' (1495 год)&lt;ref&gt;Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 3. — Wrocław, 1971—1973. S. 88.&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Старашклоўскі сельсавет}}
{{Шклоўскі раён}}

[[Катэгорыя:Населеныя пункты Шклоўскага раёну]]
[[Катэгорыя:Старашклоўскі сельсавет]]</text>
      <sha1>8rlq69x4r0xu5sukslg89vl4zi23fqy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Юндзялова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>276716</id>
    <revision>
      <id>2686186</id>
      <parentid>2461705</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:51:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Назва */</comment>
      <origin>2686186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5509" sha1="se18y2owtqslb1jkbr8cf9r3755j1jq" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                             = Юндзялова
|Лацінка                           = Jundziałova
|Статус                            = вёска
|Назва ў родным склоне             = Юндзялова
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = 
|Першыя згадкі                     = 
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Віцебская вобласьць|Віцебская]]
|Раён                              = [[Мёрскі раён|Мёрскі]]
|Сельсавет                         = [[Новапагосцкі сельсавет|Новапагосцкі]]
|Гарадзкі савет                    = 
|Старшыня гарвыканкаму             = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 
|Год падліку колькасьці            = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Крыніца колькасьці двароў         = 
|Паштовы індэкс                    = 
|СААТА                             = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 55
 |Шырата хвілінаў                  = 29
 |Шырата сэкундаў                  = 34
 |Даўгата градусаў                 = 27
 |Даўгата хвілінаў                 = 34
 |Даўгата сэкундаў                 = 13
|Пазыцыя подпісу на мапе           = 
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              = 
}}
'''Ю́ндзілаўка'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласьць}}&lt;/ref&gt; — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]], каля азёраў [[Краснаўскае возера|Краснаўскага]] і [[Юндзялоўскае возера|Юндзялоўскага]]. Уваходзіць у склад [[Новапагосцкі сельсавет|Новапагосцкага сельсавету]] [[Мёрскі раён|Мёрскага раёну]] [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]].

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Юндзіла}}

Юндэль або Юнціла (Jundel, Juncila, Junzila&lt;ref&gt;Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DgdXAAAAcAAJ&amp;q=Juncila+Junzila#v=snippet&amp;q=Juncila%20Junzila&amp;f=false S. 58].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1971. [https://books.google.fr/books?id=vSXbDwAAQBAJ&amp;pg=PA356&amp;dq=jundt+jundel&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwid15W03u2BAxWQTKQEHe1aBbUQ6AF6BAgNEAI#v=onepage&amp;q=jundt%20jundel&amp;f=false S. 356].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Юнць|юнд- (юнт-)]] паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] junda 'маладосьць'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 26.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], сьцьвярджае [[Беларуская мова|беларускае]] паходжаньне [[Ліцьвіны|літоўскіх]] імёнаў Юнда (Junda) і Юндзіл (Jundził) — ад юны 'малады' з даданьнем суфікса -да, адкуль гэтыя імёны запазычалі ў [[Летувіская мова|летувіскую мову]]&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 25.&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
* 2009 год — 58 чалавек

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Новапагосцкі сельсавет}}
{{Мёрскі раён}}

[[Катэгорыя:Новапагосцкі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Мёрскага раёну]]</text>
      <sha1>se18y2owtqslb1jkbr8cf9r3755j1jq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Агайлі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277175</id>
    <revision>
      <id>2686178</id>
      <parentid>2464727</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:41:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46133-51</username>
        <id>99665</id>
      </contributor>
      <comment>/* Назва */</comment>
      <origin>2686178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8508" sha1="evcgpiy24ij6qswb3kqj7s1f2rf75y2" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Летува
|Назва                               = Агайлі
|Лацінка                             = Agajli
|Статус                              = вёска
|Назва ў родным склоне               = Агайляў
|Назва летувіскай мовай              = Agailės 
|Герб                                = 
|Сьцяг                               = 
|Гімн                                = 
|Дата заснаваньня                    = 
|Першыя згадкі                       = 
|Статус з                            = 
|Магдэбурскае права                  = 
|Былыя назвы                         = 
|Мясцовая назва                      = 
|Павет                               = [[Шавельскі павет|Шавельскі]]
|Раён                                = [[Шавельскі раён|Шавельскі]]
|Староства                           = 
|Мэр                                 = 
|Плошча                              = 
|Крыніца плошчы                      = 
|Вышыня                              = 
|Унутраны падзел                     = 
|Колькасьць насельніцтва             = 
|Год падліку колькасьці              = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва   = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва     = 
|Этнічны склад насельніцтва          = 
|Год падліку этнічнага складу        = 
|Колькасьць двароў                   = 
|Год падліку колькасьці двароў       = 
|Тэлефонны код                       = 
|Паштовы індэкс                      = 
|Аўтамабільны нумарны знак           = 
|Выява                               =
|Апісаньне выявы                     =
 |Шырата градусаў                    = 56
 |Шырата хвілінаў                    = 7
 |Шырата сэкундаў                    = 8.4
 |Даўгата градусаў                   = 22
 |Даўгата хвілінаў                   = 58
 |Даўгата сэкундаў                   = 19.2
|Назва мапы                          = 
|Варыянт мапы                        = 
|Альтэрнатыўная мапа                 = 
|Пазыцыя подпісу на мапе             = 
|Водступ подпісу на мапе             = 
|Сайт                                = 
}}
'''Агайлі''' ({{мова-lt|Agailės|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Летува|Летуве]], каля ракі [[Вента|Венты]]. Уваходзяць у склад Куршанскага староства [[Шавельскі раён|Шавельскага раёну]] [[Шавельскі павет|Шавельскага павету]].

== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Ягайла (імя)|Агіла}}

Агала, Агела, Егела, Агел, Егел або Егіла, пазьней Эгела, Эгель або Ягель (Aggalo&lt;ref name=&quot;Francovich-Onesti-1999-251&quot;&gt;Francovich-Onesti N. Vestigia longobarde in Italia (568—774). Lessico e antroponimia. — Roma, 1999. P. 251.&lt;/ref&gt;, Agella, Agela, Agello&lt;ref name=&quot;Morlicchio-1990-115&quot;&gt;Morlicchio E. Onomastica germanica in Italia meridionale // Dictionnaire historique des noms de famille romans. — Tübingen, 1990. P. 115.&lt;/ref&gt;, Agelo&lt;ref&gt;Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. — Wien, 1987. S. 13.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Khallieva Boiché O. Imja et Name, Aux sources de l’anthropnymie germanique, anglo-saxonne et slave. — Presses de l’université Paris-Sorbonne, 2015. P. 341.&lt;/ref&gt;, Egelo&lt;ref&gt;Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 99.&lt;/ref&gt;, Agel, Aegel&lt;ref&gt;Gantier V. La langue, les noms et le droit des anciens Germains. — Berlin 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=qmRHAAAAYAAJ&amp;q=Aegel#v=snippet&amp;q=Aegel&amp;f=false P. 130, 279].&lt;/ref&gt;, Egel&lt;ref&gt;Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=4eA8AQAAIAAJ&amp;q=Egel#v=snippet&amp;q=Egel&amp;f=false S. 19].&lt;/ref&gt;, Egila, Ecgela&lt;ref&gt;Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 118.&lt;/ref&gt;, Eagele&lt;ref&gt;Winkler J. Friesche naamlijst (Onomasticon Frisicum). — Leeuwarden, 1898. [https://books.google.by/books?redir_esc=y&amp;hl=ru&amp;id=L-7gyAEACAAJ&amp;q=Eagele#v=snippet&amp;q=Eagele&amp;f=false S. 76].&lt;/ref&gt;, Egel&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=%40Agelo+Egel#v=snippet&amp;q=%40Agelo%20Egel&amp;f=false S. 28].&lt;/ref&gt;, Eggel&lt;ref&gt;Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=i13cviZ0xYoC&amp;q=Eggel#v=snippet&amp;q=Eggel&amp;f=false S. 17].&lt;/ref&gt;, Eggeli&lt;ref&gt;Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=DgdXAAAAcAAJ&amp;q=Eggeli#v=snippet&amp;q=Eggeli&amp;f=false S. 14, 163, 714].&lt;/ref&gt;, Jagel&lt;ref&gt;Dijkstra W. Friesch woordenboek (Lexicon frisicum). — Leeuwarden, 1911. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=rjU1_4IcvqcC&amp;q=%40Jagel#v=snippet&amp;q=%40Jagel&amp;f=false S. 190].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 43.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Morlicchio-1990-115&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Francovich-Onesti-1999-251&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Агі|ег- (аг-, ек-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Ягвін]], [[Ягінт]], [[Ягоўд]]; германскія імёны Egwinus, Egind, Egold) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] agis 'страх' або agja 'вастрыё, меч'&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 39.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Апроч таго, у старажытных германскіх імёнах шырока бытаваў антрапанімічны суфікс-пашыральнік з элемэнтам -л- (-l-)&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=personennamen+ulus+olus#v=snippet&amp;q=personennamen%20ulus%20olus&amp;f=false S. 987—992]&lt;/ref&gt;. Адпаведнасьць імя Ягайла германскаму імю Agilo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1948-101&quot;&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 86.&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
* 1902 год — 3 чалавекі&lt;ref&gt;Алфавитный список населенных мест Ковенской губернии. — Ковна, 1903. С. 416.&lt;/ref&gt;

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

[[Катэгорыя:Населеныя пункты Шавельскага павету]]</text>
      <sha1>evcgpiy24ij6qswb3kqj7s1f2rf75y2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Юнк</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277344</id>
    <revision>
      <id>2685997</id>
      <parentid>2685703</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:34:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5784" sha1="9svmkjgs36j33yyvss09gftj8qqzat5" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Юнк
|лацінка          = Junk
|арыгінал         = Junk
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт          = Юнга
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Юнгайла]]
}}

'''Юнк''', '''Юнга''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Юнга або Юнк (Jungo, Junk) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=TTFOAAAAYAAJ&amp;q=Jungo+Jun+k#v=snippet&amp;q=Jungo%20Jun%20k&amp;f=false S. 43].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Heintze A. Die deutschen Familien-Namen, geschichtlich, geographisch, sprachlich. — Halle, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=brKCAAAAIAAJ&amp;q=Jungo%2C+Jungk#v=snippet&amp;q=Jungo%2C%20Jungk&amp;f=false S. 174].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gottschald-1954-355&quot;&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1954. [https://books.google.by/books?id=WbJ6DwAAQBAJ&amp;pg=PA355&amp;dq=jung+el+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi3p43J-aCCAxXhhf0HHfrZBHoQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&amp;q=jung%20el%20namenkunde&amp;f=false S. 355].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова юнг- (юнк-) паходзіць ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] jung 'малады'&lt;ref name=&quot;Gottschald-1954-355&quot;/&gt;. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавала імя [[Юнгайла|Юнгайла (Юнгела)]], адзначалася германскае імя Jungel.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Jerzy Jungowicz'' (1805 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Jungowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Lida], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Антон, Базыль, Захар, Лявон, Марці, Павал, Рыгор, Самуэль, Стэфан і Ян Юнкевічы Платніцкія — шляхцічы [[Пінскі павет|Пінскага павету]] на 1779 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Пинского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2016.&lt;/ref&gt;
* Трафім Юнка (1879—1937) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Барысаў|Барысава]], [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]&lt;ref&gt;[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index28.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Томской обл.&lt;/ref&gt;
* Павал Юнкевіч (1897—?) — беларус з ваколіцаў [[Столін]]а&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_vpp1986873321/ Юнкевич Павел Андреевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

Юнковічы (Junkowicz) гербу [[Корчак (герб)|Корчак]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Пінскі павет|Пінскага павету]]&lt;ref&gt;Polska encyklopedja szlachecka. T. 6. — Warszawa, 1936. S. 225.&lt;/ref&gt;.

Юнґі — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/ju/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Ю], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;.

Юнг (Jung) — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]&lt;ref name=&quot;LPZ&quot;&gt;Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 855.&lt;/ref&gt;.

На тэрыторыі цяперашняй Летувы фіксавалася прозьвішча Юнгевіч у [[Летувізацыя|летувізаванай форме]]&lt;ref name=&quot;LPZ&quot;/&gt;.

На [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] існуе вёска [[Юнкавічы]], а на [[Ваўкавыскі павет|гістарычнай Ваўкавышчыне]] — вёска [[Юнкаўшчына]]{{Заўвага|Таксама:
* Юнгіл (адзначалася германскае імя Jungilo&lt;ref&gt;[https://www.filae.com/nom-de-famille/JUNGEL.html Patronyme JUNGEL], Filae.com: Genealogy&lt;/ref&gt;, *Jungilo&lt;ref&gt;Kollmann C. Luxemburger Familiennamenbuch. — Berlin, 2016 . S. 168.&lt;/ref&gt;): Юнґілы-Арцюхі — літоўскі шляхецкі род&lt;ref&gt;[http://www.nobility.by/families/a/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на А], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]&lt;/ref&gt;;
* Юнкун: Юнкун (Junkuhn) — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]&lt;ref&gt;Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 856.&lt;/ref&gt;
}}.

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны-асновы}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>9svmkjgs36j33yyvss09gftj8qqzat5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лукаш Гарасьлін</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279281</id>
    <revision>
      <id>2686142</id>
      <parentid>2629521</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T10:13:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7093" sha1="3pva7t70fa3396dqvbo52fbci9r6qts" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Лукаш Гарасьлін''' ({{мова-sk|Lukáš Haraslín}}; {{Н}} 26 траўня 1996 году) — славацкі футбаліст, правы ўінгер саудаўскага клюбу «[[Аль-Фатэг Аль-Мубараз|Аль-Фатэг]]» і нацыянальнай [[зборная Славаччыны па футболе|зборнай Славаччыны]].

== Кар’ера ==
=== Клюбная ===
Гарасьлін яшчэ маладым хлопцам зьехаў у [[Італія|Італію]], дзе далучыўся да моладзевай каманды «[[Парма (футбольны клюб)|Пармы]]». Адужаўшы ў матчах Прымавэры, славак быў выкліканы да асноўнай дружыны клюбу. Дэбют гульца ў футболе адбыўся 1 лютага 2015 году, калі Гарасьлін зьявіўся на поле ў матчы супраць «[[Мілян (футбольны клюб)|Міляну]]». Ён замяніў на 77-й хвіліне матчу [[Сылвэштры Варэла|Сылвэштры Варэлу]]. У траўні ён згуляў свой другі матч у [[Сэрыя А|Сэрыі А]], таксама замяніўшы парнтэра па камандзе ў матчы супраць «[[Фіярэнтына Флярэнцыя|Фіярэнтыны]]».

У ліпені 2015 году гулец далучыўся да польскай «[[Лехія Гданьск|Лехіі]]», склаўшы трохгадовую працоўную ўгоду&lt;ref&gt;[https://csm-agency.sk/en/lukas-haraslin-lechia-gdansk/ «Lukáš Haraslín: Lechia Gdaňsk!»]. CSM.&lt;/ref&gt;. Дэбют гульца ў новай лізе прыпаў на 16 жніўня ў матчы супраць кракаўскай «[[Вісла Кракаў|Віслы]]», які скончыўся зь лікам 3:3. Пры гэтым Гарасьлін зьявіўся на пляцоўцы ў другім тайме, адразу адзначыўшыся голам праз шэсьць хвілінаў. Праз тыдзень славак улучыў ужо два галы ў браму лэнчнаўскага «[[Гурнік Лэнчна|Гурніка]]». У кастрыніку нападнік атрымаў пашкоджаньня, выбыўшы да пачатку сьнежня. У [[Польская футбольная экстракляса 2016—2017 гадоў|сэзоне 2016—2017 гадоў]] Гарасьлін ужо меў больш гульнявога часу, але пасьля чарговага пашкоджаньня зноў ягоны гульнявы час скараціўся. Толькі ў [[Польская футбольная экстракляса 2017—2018 гадоў|сэзоне 2017—2018 гадоў]] ён стаў трывалым гульцом першай адзінаццатцы. Па сканчэньню сэзону быў абраны найлепшым гульцом «Лехіі» паводле апытаньня заўзятараў клюбу&lt;ref&gt;[https://sport.aktuality.sk/c/375657/haraslin-je-v-lechii-gdansk-milacikom-fanusikovia-ho-zvolili-za-najlepsieho-hraca/ «Haraslín je v Lechii Gdansk miláčikom, fanúšikovia ho zvolili za najlepšieho hráča»]. Šport.sk.&lt;/ref&gt;. У студзені 2019 году зьявіліся чуткі аб цікавасьці да футбаліста з боку турэцкага «[[Галатасарай Стамбул|Галатасараю]]»&lt;ref&gt;Stunde!, LIGABlatt-Fußball zur (10.01.2019). [http://www.ligablatt.de/2019/01/34268/galatasaray-folgt-belhanda-rodrigues-ersatz-angeblich-in-polen-gefunden «Galatasaray: Folgt Belhanda Rodrigues? — Ersatz angeblich in Polen gefunden»]. LIGABlatt — Fußball zur Stunde!&lt;/ref&gt; ды шэрагу іншых клюбаў, але Гарасьлін застаўся ў Гданьску.

У студзені 2020 году славак на правах арэнды далучыўся да італьянскага «[[Сасуолё (футбольны клюб)|Сасуолё]]». Па сканчэньні сэзону італьянцы выкупілі гульца&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20201101165900/http://lechia.pl/aktualnosci/lukas-haraslin-przechodzi-do-us-sassuolo-calcio-16649 «Lukas Haraslin przechodzi do US Sassuolo Calcio»]. Lechia.&lt;/ref&gt;. Тым ня менш, у Італіі нападніку зноў бракавала гульнявога часу. У жніўні 2021 году было аб’яўлена, што Гарасьлін далучыцца да праскай «[[Спарта Прага|Спарты]]»&lt;ref&gt;[https://isport.blesk.cz/clanek/fotbal-1-liga-rocnik-2021-22/401358/sparta-ziskala-slovaka-haraslina-prichazi-na-hostovani-s-opci.html «Sparta získala Slováka Haraslína, přichází na hostování s opcí»]. Blesk.cz.&lt;/ref&gt;.

=== Міжнародная ===
Гарасьлін больш за два гады быў уключаны ў пашыраны сьпіс [[Зборная Славаччыны па футболе|зборнай Славаччыны]], але аніколі не выклікаўся ў яе. Упершыню гулец быў запрошаны на нацыянальнае каманды 28 траўня 2019 году. Дэбют футбаліста адбыўся ў хатнім таварыскім матчы 7 чэрвеня супраць [[зборная Ярданіі па футболе|зборнай Ярданіі]]. Гулец улучыў мяч у браму суперніка празь пяць хвілінаў па выхадзе на пляцоўку.

== Дасягненьні ==
'''«Лехія»''':
* Уладальнік [[Кубак Польшчы па футболе|Кубка Польшчы]]: 2019
* Уладальнік [[Супэркубак Польшчы па футболе|Супэркубка Польшчы]]: 2019

'''«Спарта»''':
* [[Чэмпіянат Чэхіі па футболе|Чэмпіён Чэхіі]]: 2023, 2024
* Уладальнік [[Кубак Чэхіі па футболе|Кубка Чэхіі]]: 2024

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Transfermarkt}}
* {{Soccerway}}
* {{Worldfootball}}

{{Навігацыйная група
|назоў = Гарасьлін у складзе [[Зборная Славаччыны па футболе|зборнай Славаччыны]] на [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|чэмпіянатах Эўропы]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Славаччына}};
|Славаччына на ЧЭ-2020
|Славаччына на ЧЭ-2024
}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Гарасьлін, Гарасьлін}}
[[Катэгорыя:Славацкія футбалісты]]</text>
      <sha1>3pva7t70fa3396dqvbo52fbci9r6qts</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ёнатан Та</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279364</id>
    <revision>
      <id>2686108</id>
      <parentid>2672874</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:07:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Дасягненьні */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5632" sha1="28lgt1x5i3j7n9ruij030d2yeq6zzh0" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Ёнатан Та''' ({{мова-de|Jonathan Tah}}; {{Н}} 11 лютага 1996 году) — нямецкі футбаліст, цэнтральны абаронца клюбу «[[Баварыя Мюнхэн|Баварыя]]» і нацыянальнай [[зборная Нямеччыны па футболе|зборнай Нямеччыны]]. Мае івуарыйскага бацьку.

== Кар’ера ==
=== Клюбная ===
Пачаў займацца футболам у родным [[Гамбург]]у. Да акадэміі аднайменнага клюбу трапіў у 2009 году. У матчы [[Бундэсьліга|Бундэсьлігі]] дэбютаваў 21 верасьня 2013 году ў хатнім матчы супраць «[[Вэрдэр Брэмэн|Вэрдэру]]»&lt;ref&gt;Überblick, Alle Spiele im. [http://www.sueddeutsche.de/sport/fussball-bundesliga-nils-petersen-verschaerft-die-hsv-krise-1.1776879 «Fußball-Bundesliga: Nils Petersen verschärft die HSV-Krise»]. Süddeutsche Zeitung.&lt;/ref&gt;. [[Чэмпіянат Нямеччыны па футболе 2014—2015 гадоў|Сэзон 2014—2015 гадоў]] правёў у арэндзе ў складзе дусэльдорфскай «[[Фартуна Дусэльдорф|Фартуны]]»&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140903224228/http://www.hsv.de/teams/meldungen/bundesliga/2014/august/jonathan-tah-und-kerem-demirbay-werden-fuer-ein-jahr-verliehen «Jonathan Tah und Kerem Demirbay werden für ein Jahr verliehen»]. Hamburger SV.&lt;/ref&gt;. У ліпені 2015 году склаў пяцігадовы кантракт зь левэркузэнскім «[[Баер Левэркузэн|Баерам]]»&lt;ref&gt;[http://www.skysports.com/football/news/11891/9914530/jonathan-tah-signs-for-bayer-leverkusen-from-hamburg «Tah joins Bayer Leverkusen from Hamburg»]. Sky Sports.&lt;/ref&gt;, які каштаваў «аптэкарам» 7,5 мільёнаў эўра. У новым клюбе надоўга трывала замацаваўся ў складзе, падаўжаючы дамову з «Баерам» у 2018 і 2021 гадах.

29 траўня 2025 году Та далучыўся да мюнхэнскай «[[Баварыя Мюнхэн|Баварыі]]», падпісаўшы кантракт да 30 чэрвеня 2029 году&lt;ref&gt;[https://fcbayern.com/en/news/2025/05/fc-bayern-sign-jonathan-tah «FC Bayern sign Jonathan Tah»]. FC Bayern Munich.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/jonathan-tah-joins-bayern-munich-bayer-leverkusen-transfer-kompany-32383 «Jonathan Tah joins Bayern Munich from Bayer Leverkusen»]. Bundesliga.&lt;/ref&gt;. Паведамлялася, што «Баварыя» заплаціла фіксаваную плату ў памеры 800 тысяч эўра без уліку бонусаў&lt;ref&gt;[https://www.bavarianfootballworks.com/2025/6/7/24444874/bayern-munich-pay-bayer-leverkusen-jonathan-tah-early-we-might-know-transfer-rumors-club-world-cup «So… what did Bayern Munich pay Bayer Leverkusen to get Jonathan Tah early? We might know»]. Bavarian Football Works.&lt;/ref&gt;.

=== Міжнародная ===
У сакавіку 2016 году дэбютаваў у складзе нацыянальнай [[Зборная Нямеччыны па футболе|зборнай Нямеччыны]] ў таварыскім матчы супраць [[Зборная Ангельшчыны па футболе|зборнай Ангельшчыны]]&lt;ref&gt;[https://www.dfb.de/en/news/detail/germany-squander-2-0-lead-against-england-142710/ «Germany squander 2-0 lead against England»]. DFB.&lt;/ref&gt;. Та замяніў у перапынку матчу [[Матс Гумэльс|Матса Гумэльса]]. Наступны раз гулец выклікаўся да складу зборнай у 2019 году, але замацавацца ў каманды ня здолеў.

== Дасягненьні ==
'''«Баер»''':
* [[Чэмпіянат Нямеччыны па футболе|Чэмпіён Нямеччыны]]: 2024
* Уладальнік [[Кубак Нямеччыны па футболе|Кубка Нямеччыны]]: 2024
* Уладальнік [[Супэркубак Нямеччыны па футболе|Супэркубка Нямеччыны]]: 2024

'''«Баварыя»''':
* [[Чэмпіянат Нямеччыны па футболе|Чэмпіён Нямеччыны]]: 2026
* Уладальнік [[Кубак Нямеччыны па футболе|Кубка Нямеччыны]]: 2026
* Уладальнік [[Супэркубак Нямеччыны па футболе|Супэркубка Нямеччыны]]: 2025, 2026

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Transfermarkt}}
* {{Soccerway}}
* {{Worldfootball}}

{{Склад ФК «Баварыя» Мюнхэн}}
{{Навігацыйная група
|назоў = Та ў складзе [[Зборная Нямеччыны па футболе|зборнай Нямеччыны]] на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]] і [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|Эўропы]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Нямеччына}};
|Нямеччына на ЧЭ-2016
|Нямеччына на ЧЭ-2024
|Нямеччына на ЧС-2026
}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Та, Ёнатан}}
[[Катэгорыя:Нямецкія футбалісты]]</text>
      <sha1>28lgt1x5i3j7n9ruij030d2yeq6zzh0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Конрад Ляймэр</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279475</id>
    <revision>
      <id>2686107</id>
      <parentid>2673216</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:06:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Дасягненьні */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4734" sha1="cggoqix7yecxgnw82ddrwmph8ot8w5h" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Конрад Ля́ймэр''' ({{мова-de|Konrad Laimer}}; {{Н}} 27 траўня 1997 году) — аўстрыйскі футбаліст, паўабаронца і правы абаронца нямецкага клюбу «[[Баварыя Мюнхэн|Баварыя]]» і нацыянальнай [[Зборная Аўстрыі па футболе|зборнай Аўстрыі]].

== Кар’ера ==
=== Клюбная ===
Выхаванец зальцбурскага «[[Рэд Бул Зальцбург|Рэд Була]]». Дэбютаваў у футболе ў [[Першая ліга чэмпіянату Аўстрыі па футболе|Першай лізе]] ў траўні 2014 году, абараняючы колеры «[[Ліфэрынг (футбольны клюб)|Ліфэрынгу]]», які ёсьць даччыным клюбам зальцбургцаў. У галоўным клюбе дэбютаваў 28 верасьня 2014 году ў матчы супраць венскага «[[Рапід Вена|Рапіду]]». 30 чэрвеня 2017 году Ляймэр выправіўся ў [[Нямеччына|Нямеччыну]], прыяднаўшыся да клюбу «[[РБ Ляйпцыг (футбольны клюб)|РБ Ляйпцыг]]» і пагадніўшыся на чатырохгадовы кантракт&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210614172302/https://www.dierotenbullen.com/de/aktuelles/neuigkeiten/Saison_2016_17/Neuzugang-Konrad-Laimer.html «Transfermeldung: Konrad Laimer wechselt zu RB Leipzig!»]. RasenBallsport Leipzig&lt;/ref&gt;. З камандаў некалькі разоў быў уладальнікам [[Кубак Нямеччыны па футболе|Кубка Нямеччыны]]. Па сканчэньні чарговага кантракту ўлетку 2023 году вольным агентам далучыўся да «[[Баварыя Мюнхэн|Баварыі]]», узгадніўны кантракт да лета 2027 году&lt;ref&gt;[https://fcbayern.com/en/news/2023/06/konrad-laimer-joins-bayern-on-contract-till-2027 «Konrad Laimer joins Bayern on contract till 2027»]. FC Bayern München.&lt;/ref&gt;. 8 жніўня па зыходзе [[Ян Зомэр|Яна Зомэра]] зьмяніў свой нумар 24 на 27-ы&lt;ref&gt;[https://fcbayern.com/en/news/2023/08/change-of-jersey---konrad-laimer-chooses-new-squad-number «Konrad Laimer chooses new squad number»]. FC Bayern Munich.&lt;/ref&gt;.

=== Міжнародная ===
Дэбютаваў у складзе нацыянальнай [[Зборная Аўстрыі па футболе|зборнай Аўстрыі]] ў адборачным матчы да [[чэмпіянат Эўропы па футболе 2020 году|чэмпіянату Эўропы 2020 году]] супраць [[Зборная Славеніі па футболе|зборнай Славеніі]]. Гулец выйшаў на пляоўку ў першай адзінаццатцы.

== Дасягненьні ==
'''«Рэд Бул»''':
* [[Чэмпіянат Аўстрыі па футболе|Чэмпіён Аўстрыі]]: 2015, 2016, 2017
* Уладальнік [[Кубак Аўстрыі па футболе|Кубка Аўстрыі]]: 2015, 2016, 2017

'''«РБ Ляйпцыг»''':
* Уладальнік [[Кубак Нямеччыны па футболе|Кубка Нямеччыны]]: 2022, 2023

'''«Баварыя»''':
* [[Чэмпіянат Нямеччыны па футболе|Чэмпіён Нямеччыны]]: 2025, 2026
* Уладальнік [[Кубак Нямеччыны па футболе|Кубка Нямеччыны]]: 2026
* Уладальнік [[Супэркубак Нямеччыны па футболе|Супэркубка Нямеччыны]]: 2025, 2026

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Transfermarkt}}
* {{Soccerway}}
* {{Worldfootball}}

{{Склад ФК «Баварыя» Мюнхэн}}
{{Навігацыйная група
|назоў = Ляймэр у складзе [[Зборная Аўстрыі па футболе|зборнай Аўстрыі]] на [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|чэмпіянатах сьвету]] і [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|Эўропы]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Аўстрыя}};
|Аўстрыя на ЧЭ-2020
|Аўстрыя на ЧЭ-2024
|Аўстрыя на ЧС-2026
}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Ляймэр, Конрад}}
[[Катэгорыя:Аўстрыйскія футбалісты]]</text>
      <sha1>cggoqix7yecxgnw82ddrwmph8ot8w5h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абор</title>
    <ns>0</ns>
    <id>280409</id>
    <revision>
      <id>2686094</id>
      <parentid>2684251</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T22:17:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2686094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11000" sha1="mr75iiu760rlfz5z5zkzkwgnm1krz4t" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Абор
|лацінка          = Abor
|арыгінал         = Abar
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = Abo + [[Гір|Hari]]
|варыянт          = Абар, Абэр, Абер, Абара, Ябар, Апэр, Апар, Абір
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = 
}}

'''Абор''' (''Абар'', ''Абэр'', ''Абер'', ''Ябар'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Абар або Абер (Abar, Abaharjis&lt;ref name=&quot;Gamillscheg-1936-95&quot;&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 95.&lt;/ref&gt;, Aber{{Заўвага|Паводле назвы мясцовасьці Abersfelt}}) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Abar#v=snippet&amp;q=Abar&amp;f=false S. 13].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gamillscheg-1936-95&quot;/&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] аб- (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Абека]], [[Абуд]], [[Абрат]]; германскія імёны Abbeco, Abbud, Abrada) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] aba 'мужчына, муж'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 41.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Гір|-гер- (-ер-)]] (імёны ліцьвінаў [[Герман (імя)|Герман]], [[Гунтэр]], [[Кіндэр]]; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 143.&lt;/ref&gt;, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 124.&lt;/ref&gt;, германскага heru 'меч'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Abor&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 38.&lt;/ref&gt;.

У Польшчы ў 1734 годзе адзначалася прозьвішча Jabor&lt;ref&gt;Antroponimia Polski od XVI do końca XVIII wieku. T. 2: H—Mą. — Kraków, 2009. S. 103.&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаецца прозьвішча Абаровіч (Abarowicz, Aborowicz)&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 27.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Янъ Аборовичъ'' (1528 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 91.&lt;/ref&gt;; ''Wojciech Aber'' (1771 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=10pl&amp;rid=B&amp;search_lastname=Aber&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Rajgród], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Abarowna'' (1784 год)&lt;ref name=&quot;Daug&quot;&gt;[https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/Daugieliszki_chrzciny_1774_90.pdf Spis rodziców dzieci urodzonych w Daugieliszkach w latach 1774—1790]&lt;/ref&gt;; ''Jaborowna'' (1784 і 1789 гады)&lt;ref name=&quot;Daug&quot;/&gt;; ''Aboriewna'' (1789 год)&lt;ref name=&quot;Daug&quot;/&gt;; ''Marta Aberewicz'' (1797 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Aberewicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Taurogi], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Rozalia Aparowicz'' (1797 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Aparowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Rohotna], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Magdalena Abar'' (1799 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;w=22br&amp;rid=A&amp;exac=1&amp;search_lastname=Abar&amp;search_lastname2=&amp;from_date=&amp;to_date= Dryświaty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Marcin Aber'' (1803 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=23lt&amp;rid=S&amp;search_lastname=Aber&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Sołoki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Józef Aperowicz'' (1807 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Aperowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Rohotna], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Oborewicz'' (1811 год)&lt;ref&gt;[https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/Indeks1800_14.pdf Indeks nazwisk rodziców dzieci urodzonych w parafii (Nowe) Daugieliszki w latach 1800—1814]&lt;/ref&gt;; ''Abarowicz'' (1815, 1817, 1819 і 1820 гады)&lt;ref name=&quot;Daug-2&quot;&gt;[https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/Daugieliszki_chrzciny_1815_26.pdf Spis rodziców i dzieci urodzonych w parafii Daugieliszki w latach 1815—26]&lt;/ref&gt;; ''Aborowicz'' (1816 і 1821 гады)&lt;ref name=&quot;Daug-2&quot;/&gt;; ''Marianna Aberowicz'' (1817 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Aberowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Widze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Domicella Oborowicz'' (1840 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Oborowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Seniszki filia Daugieliszek], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Nicodemus Aborowicz… Michael Aborowicz, S. T. M., decanus Ozmmian. par. eccl. [[Жупраны|Żuprany]], Christophorus Aborowicz, par. eccl. [[Іўе|Iwje]]'' (1922 год)&lt;ref&gt;Catalogus Ecclesiarum et Cleri Dioecesis Vilnensis pro Anno Domini 1922. — Vilnae, 1922. P. 94.&lt;/ref&gt;; ''Nicodemus Aborowicz, par. in [[Алькенікі|Olkieniki]]'' (1938 год)&lt;ref&gt;Catalogus ecclesiarum et cleri archidioecesis vilnensis pro anno domini 1938. — Vilnae, 1938. P. 142.&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Ян Аборавіч — [[Дарсунішкі|дарсуніскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Хрыстафор Абаровіч — [[кнышын]]скі пробашч, які ўпамінаецца ў 1905 годзе&lt;ref&gt;Памятная книжка Гродненской губернии на 1905 год. — Гродна, 1905. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=JMYYnNjFg5IC&amp;q=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 237].&lt;/ref&gt;
* Іван Абаровіч — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Дзісна|Дзісны]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 57 Виленских Губернских Ведомостей, 1907. С. 6.&lt;/ref&gt;
* Іван Мацьвеевіч Абаровіч — жыхар вёскі [[Дайнішкі|Дайнішкаў]] (каля [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]]), які ўпамінаецца ў 1912 годзе&lt;ref&gt;Вестник финансов, промышленности и торговли, указатель правительственных распоряжений по министерству финансов. Т. 2, 1912. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=pKU6AQAAMAAJ&amp;q=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 264].&lt;/ref&gt;
* Лаза Абір — праваслаўны з ваколіцаў [[Бешанковічы|Бешанковічы]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №1256 убитым, раненым и без вести пропавшим солдатам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358811?page=94 С. 20094].&lt;/ref&gt;
* Карп Абар — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў [[Пінск]]у&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital206211/ Абар Карп Авксеньтиевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Мікалай Абара (1915—?) — беларус з ваколіцаў [[Валожын]]а&lt;ref&gt;[https://partizany.by/partisans/72153/ Абара Николай Николаевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Філіп Абароўскі (1919—?) — беларус з ваколіцаў [[Ворша|Воршы]], які трапіў у палон у [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;[https://db.zhnivo.com/by/belarus-genealogical-databases/ arolsen-archives.org], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Станіслава Абарэвіч (1921—?) — беларуска з ваколіцаў [[Жыткавічы|Жыткавічаў]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20260815011517/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie42137121/ Абаревич Станислава Владимировна], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

На [[Берасьцейскі павет|гістарычнай Берасьцейшчыне]] існуе вёска [[Абяроўшчына]].

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай аб}}
{{Імёны з асновай гер}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>mr75iiu760rlfz5z5zkzkwgnm1krz4t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Эйсман</title>
    <ns>0</ns>
    <id>283234</id>
    <revision>
      <id>2685966</id>
      <parentid>2684112</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:01:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2685966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7784" sha1="ou4zpl82l8hz48uv87mhxmzcstg6lpn" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Эйсман
|лацінка          = Ejsman
|арыгінал         = Eismann
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Эйса|Eyse]] + [[Ман|Mann]]
|варыянт          = Айсман, Эйсыман, Эйсьмен, Ейсман
|вытворныя        = [[Ішман]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Эйсман''' (''Эйсыман'', ''Эйсьмен''), '''Айсман''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Ісаман, пазьней Айсэман або Айсман (Isaman, Eisemann, Eismann&lt;ref&gt;Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. [https://books.google.by/books?id=FgYREAAAQBAJ&amp;pg=PA170&amp;dq=isman+eis+namenkunde&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwil35X_goOGAxXbzwIHHXyACpUQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&amp;q=isman%20eis%20namenkunde&amp;f=false S. 170].&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Isaman+Eisemann#v=snippet&amp;q=Isaman%20Eisemann&amp;f=false S. 972].&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Эйса|ісан- (эйс-, іс-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Ізбут]], [[Ісавін]], [[Эйсімонт]]; германскія імёны Isbodus, Isovin, Eisenmund) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] eisarn, германскага *isarna-, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] îsarn, îsan 'жалеза'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 161.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Ман|-ман-]] (імёны ліцьвінаў [[Манігерд|Мангерд]], [[Дзірман|Дзерман]], [[Есьман]]; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) — ад гоцкага manna&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 167.&lt;/ref&gt;, германскага man 'чалавек'&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] адзначалася прозьвішча Ismann&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=ISMANN&amp;ofb=freystadt&amp;modus=&amp;lang=de ISMANN], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;, у ваколіцах [[Русь (мястэчка)|Русі]] — Eismann&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=EISMANN&amp;ofb=russ&amp;modus=&amp;lang=de EISMANN], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Ейсымонъ''&lt;ref&gt;Гурская Ю. Древние фамилии в онимических системах славянских и балтийских языков // Respectus Philologicus. Т. 21 (26), 2012. P. 144.&lt;/ref&gt;; ''Eysman'' (XVIII—XX ст.)&lt;ref&gt;Гурская Ю. А. Имена собственные Минщины c древними антропоосновами (ареальный аспект) // Веснік Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Серыя 4. № 3, 2004. — {{Менск (Мінск)}}, 2004. С. 42.&lt;/ref&gt;; ''Anna Ejsmanowicz'' (1808 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=B&amp;search_lastname=Ejsmanowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Sołoki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Wiktoria Ajsmanowicz'' (1815 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=23lt&amp;rid=S&amp;search_lastname=Ajsmanowicz&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Helianów (gr.-kat.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Anna Jeysmanówna'' (22 жніўня 1837 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 73.&lt;/ref&gt;; ''Stanisława z Ejsymonów Jastrzemska'' (11 траўня 1897 году)&lt;ref&gt;Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 167.&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Павал Ейсман — праваслаўны зь [[Невельскі павет|Невельскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №527 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358820?page=110 С. 8430].&lt;/ref&gt;
* Іван Эйсьмяновіч — праваслаўны з [[Новааляксандраўскі павет|Новааляксандраўскага павету]], паранены ў Першую сусьветную вайну&lt;ref&gt;Именной список №1264 убитым, раненым и без вести пропавшим солдатам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004358811?page=224&amp;rotate=0&amp;theme=white С. 20224].&lt;/ref&gt;
* Аляксей Айсман (1915—?) — [[беларусы|беларус]] з [[Магілёўская вобласьць|Магілёўскай вобласьці]], які трапіў у нямецкі палон у [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;[https://ru.stsg.de/cms/node/11118?suchwort=%D0%90%D0%B9%D1%81%D0%BC&amp;beginn=%D0%9D%D0%B0%D1%87%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D0%B5+%D0%B1%D1%83%D0%BA%D0%B2%D1%8B+%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B8 Айсманн Алексей], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Станіслаў Эйсман (1926—?) — беларус з ваколіцаў [[Бярэзань|Бярэзані]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20260814034149/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie37353083/ Эйсмон Станислав Петрович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

У [[Беларусь|Беларусі]] адзначаюцца прозьвішчы Эйсман і Эйсыман&lt;ref&gt;Гурская Ю. А. К истории формирования древних фамилий: Эйсмонты // Карповские научные чтения: сб. науч. ст. Вып. 5: в 2 ч. Ч. 1 / редкол.: А. И. Головня (отв. ред.) [и др.] — Минск: «Белорусский Дом печати», 2011. С. 36—39.&lt;/ref&gt;.

Эйсман і Эйсмановіч (''Ejsmanowicz'') — прозьвішчы, гістарычна зафіксаваныя на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]&lt;ref&gt;Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 568.&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Эйса]]
* [[Ман]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Імёны з асновай ісан}}
{{Імёны з асновай ман}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>ou4zpl82l8hz48uv87mhxmzcstg6lpn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Радрыга Эрнандэс</title>
    <ns>0</ns>
    <id>284921</id>
    <revision>
      <id>2686048</id>
      <parentid>2679611</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:11:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <comment>крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Rodri?oldid=1370577795</comment>
      <origin>2686048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15022" sha1="rth2ok9fp7q7v36m1mznmh76vi61w6k" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Радры́га Эрна́ндэс Каска́нтэ''' ({{мова-es|Rodrigo Hernández Cascante}}), скарочана '''Родры''' ({{мова-es|Rodri}}; {{Н}} 22 чэрвеня 1996 году) — гішпанскі футбаліст, паўабаронца абарончага пляну клюбу «[[Барсэлёна (футбольны клюб)|Барсэлёна]]» і нацыянальнай [[зборная Гішпаніі па футболе|зборнай Гішпаніі]]. Экспэрты зважаюць яго найлепшым апорным паўабаронцам у сьвеце і вядомы сваёй унівэрсальнасьцю, дакладнымі перадачамі і тактычнымі здольнасьцямі.

== Кар’ера ==
=== Клюбная ===
Родры прайшоў праз акадэміі шэрагу клюбаў, у тым ліку мадрыдзкага «[[Атлетыка Мадрыд|Атлетыка]]» і «[[Вільярэал (футбольны клюб)|Вільярэалу]]». Менавіта ў «Вільярэале» запачаткаваў сваю кар’еру, спачатку ў рэзэрвовай дружыне, а потым у галоўнай камандзе. Свой першы матч у складзе «падводнікаў» згуляў 17 сьнежня 2015 году ў матчы [[Кубак Гішпаніі па футболе|Кубка Гішпаніі]] супраць «[[Уэска (футбольны клюб)|Уэскі]]»&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20151221033213/http://futbol.as.com/futbol/2015/12/17/copa_del_rey/1450381676_123973.html «Trigueros remonta al Huesca y certifica el pase sin presumir»]. AS.&lt;/ref&gt;. 17 красавіка 2016 году зьявіўся на пляцоўцы ў матчы [[Ля Ліга|Ля Лігі]] супраць сталічнага «[[Раё Вальекана Мадрыд|Раё Вальекана]]»&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180628205108/https://as.com/futbol/2016/04/17/primera/1460909792_737936.html «Dos misiles de Guerra y Miku hunden al Submarino»]. AS.&lt;/ref&gt;. Толькі ў 2017 годзе гулец стаў гульцом асноўнага складу, а ў канцы году працягнуў кантракт да 2022 году&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180329054255/https://www.villarrealcf.es/noticias/indice-general/noticias-generales/item/19498-el-villarreal-cf-renueva-a-barbosa-y-rodrigo «El Villarreal CF renueva a Barbosa y Rodrigo»]. Villarreal CF.&lt;/ref&gt;. Свой першы гол у чэмпіянаце Гішпаніі забіў 18 лютага 2018 году ў браму «[[Эспанёл Барсэлёна|Эспанёлу]]»&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180326132605/http://www.marca.com/eventos/marcador/futbol/2017_18/la-liga/jornada_24/esp_vil/ «Granero cambia la realidad»]. Marcaю&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Yokohama F. Marinos - Manchester City (3-5) - 53075487835 (Rodri) (cropped).jpg|значак|зьлева|Родры ў кашулі «Манчэстэр Сіці».]]
24 траўня Родры далучыўся да «Атлетыка», склаўшы з сталічным клюбам працоўную ўгоду на пяць гадоў. Трансфэр паўабаронцы каштаваў «матрасьнікам» блізу 20 мільёнаў эўра&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180620002200/http://www.marca.com/futbol/atletico/2018/05/25/5b07cdf522601d314b8b4655.html «Cláusula de 70 millones para Rodri»]. Marca.&lt;/ref&gt;. Гулец адразу дэбютаваў у складзе новай каманды ў матчы [[Супэркубак УЭФА|Супэркубка УЭФА]]. У ліпені 2019 году гішпанец узгодніў кантракт з ангельскім «[[Манчэстэр Сіці]]», які скарыстаўся пунктам кантракту аб тэрміновым выкупе футбаліста, які каштаваў 62,6 мільёнаў фунтаў стэрлінгаў. Гэтая купля сталася для ангельскага клюбу новым рэкордам&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190707071521/https://www.bbc.co.uk/sport/football/48859841 «Rodri: Manchester City pay £62.6m release clause for Atletico Madrid's Spain midfielder»]. BBC Sport.&lt;/ref&gt;. Родры пагадзіўся на пяцігадовы кантракт&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200601074134/https://www.mancity.com/news/first-team/first-team-news/2019/july/man-city-sign-rodri-transfer-news-atletico-madrid «City complete Rodri deal»]. Manchester City F.C.&lt;/ref&gt;. Ужо 4 жніўня гулец дэбютаваў у складзе каманды ў матчы [[Супэркубак Ангельшчыны па футболе|Супэркубка Ангельшчыны]] супраць «[[Лівэрпул (футбольны клюб)|Лівэрпула]]». Праз шэсьць дзён паўабаронца згуляў свой першы матч у [[Прэм’ер-Ліга|Прэм’ер-лізе]], дзе супернікам ягонай каманды быў «[[Ўэст Гэм Юнайтэд]]»&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190811131754/https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/man-city-raheem-sterling-rodri-16734294 «Raheem Sterling gives his verdict on Rodri’s Premier League debut and VAR in Man City win»]. Manchester Evening News.&lt;/ref&gt;. 14 верасьня Родры адзначыўся забітым голам у браму «[[Норыдж Сіці]]». Гулец адразу стаў футбалістам першай адзінаццатцы «Манчэстэр Сіці». Улетку 2022 году Родры працягнуў супрацу з клюбам, узгодніўшы кантракт да 2027 году&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220712090029/https://www.mancity.com/news/mens/rodrigo-signs-new-manchester-city-contract-63793206 «Rodrigo agrees new City contract»]. Manchester City F. C.&lt;/ref&gt;. Цікава, што цягам [[Прэм’ер-Ліга 2023—2024 году|сэзону 2023—2024 году]] «Манчэстэр Сіці» зьведаў толькі тры паразы, і ў кожнай зь іх Родры адсутнічаў праз дыскваліфіцыю.

22 верасьня 2024 году Родры быў заменены ў першым тайме матчу «Манчэстэр Сіці» супраць «[[Арсэнал Лёндан|Арсэнала]]», які скончыўся ўнічыю 2:2, праз траўму перадняга крыжаватага вяза і мэніска. Гэтая траўма выбіла гульца на большую частку [[Прэм’ер-Ліга 2024—2025 гадоў|сэзону 2024—2025 гадоў]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/cp3wlwdkj41o|загаловак=Man City's Rodri out for season with ACL injury|выдавецтва=BBC Sport|дата публікацыі=27.09.2024|дата доступу=27.09.2024|копія=https://web.archive.org/web/20240927133116/https://www.bbc.com/sport/football/articles/cp3wlwdkj41o|дата копіі=27.09.2024}}&lt;/ref&gt;. У кастрычніку 2024 году ён атрымаў «[[Залаты мяч]]»&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2024/oct/28/rodri-and-bonmati-scoop-ballons-dor-as-real-madrid-boycott-big-awards-night|загаловак=Rodri and Bonmatí scoop Ballons d'Or as Real Madrid boycott big awards night|выдавецтва=The Guardian|дата публікацыі=28.10.2024|дата доступу=30.10.2024}}&lt;/ref&gt;. 20 траўня 2025 году футбаліст вярнуўся на пляцоўку па акрыяньні&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Brown, Paul|спасылка=https://www.mancity.com/news/mens/manchester-city-bournemouth-202425-match-report-63883362|загаловак=Perfect Etihad ending for De Bruyne after vital Bournemouth victory|выдавецтва=Manchester City F.C.|дата публікацыі=20.05.2025}}&lt;/ref&gt;.

18 жніўня 2026 году Родры падпісаў чатырохгадовы кантракт з «[[Барсэлёна (футбольны клюб)|Барсэлёнай]]»&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4561501/fc-barcelona-sign-rodrigo-hernandez|загаловак=FC Barcelona sign Rodrigo Hernández|выдавецтва=FC Barcelona|дата публікацыі=18.08.2026|дата доступу=18.08.2026}}&lt;/ref&gt;. Кошт перахрду, паводле паведамленьняў, складаў 76,5 млн эўра, што ўлучала адначасна фіксаваную суму і бонусы&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Ballús, Pol|спасылка=https://www.nytimes.com/athletic/7518970/2026/08/18/rodri-barcelona-transfer-real-madrid-man-city/|загаловак=How Barcelona beat Real Madrid to €76.5m Rodri transfer that started with a wedding|выдавецтва=The New York Times|дата публікацыі=18.08.2026}}&lt;/ref&gt;. Тым часам галоўны трэнэр мадрыдзкага «[[Рэал Мадрыд|Рэалу]]» [[Жузэ Маўрыньню]] выкрыў, што клюб зрабіў Родры вельмі выгадную прапанову, але ваганьні паўабаронцы адносна пераходу прымусілі мадрыдцаў адмовіцца ад ягонага набыцьця&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Lowe, Sid|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2026/aug/19/jose-mourinho-real-madrid-rodri-barcelona-transfer-offer|загаловак=‘He doubted’: Mourinho says Real Madrid didn’t want Rodri after hesitation over move|выдавецтва=The Guardian|дата публікацыі=19.08.2026}}&lt;/ref&gt;.

=== Міжнародная ===
Выклікаўся да складу зборных Гішпаніі розных узростаў. Да [[Зборная Гішпаніі па футболе|нацыянальнай каманды]] ўпершыню быў выкліканы 16 сакавіка 2018 году на два таварыскія матчы супраць [[Зборная Нямеччыны па футболе|зборных Нямеччыны]] і [[Зборная Аргентыны па футболе|Аргентыны]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190420122829/https://elpais.com/deportes/2018/03/16/actualidad/1521201089_228141.html «Parejo, Marcos Alonso y Rodri, novedades en la lista de la selección española»]. El País.&lt;/ref&gt;. Дэбютаваў 21 сакавіка ў матчы супраць нямецкай каманды, замяніўшы напрыканцы гульні [[Тыяга Алькантара|Тыяга Алькантару]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190506191958/https://as.com/futbol/2018/03/23/seleccion/1521841571_626312.html «Rodri, el décimo debutante con Lopetegui en la Selección»]. AS.&lt;/ref&gt;. На [[чэмпіянат сьвету па футболе 2018 году|чэмпіянат сьвету 2018 году]] гулец ня трапіў у заяўку, але пасьля даволі часта выклікаўся на матчы [[Ліга нацыяў УЭФА|Лігі нацыяў]], згуляўшы ў тым ліку ў матчах супраць [[Зборная Ангельшчыны па футболе|зборных Ангельшчыны]] і [[Зборная Харватыі па футболе|Харватыі]]&lt;ref&gt;[https://resultados.as.com/resultados/futbol/nations_league/2018_2019/directo/ligaa_4_2_239030/ «España 6-0 Croacia: resultado, resumen y goles»]. AS.&lt;/ref&gt;. Пасьля прыцягваўся да адборачных матчаў да [[чэмпіянат Эўропы па футболе 2020 году|чэмпіянату Эўропы 2020 году]], а на самім фінальным турніры пры адсутнасьці [[Сэрхіё Бускетс]]а выходзіў у цэнтар пляцоўцы ў матчах супраць [[Зборная Польшчы па футболе|зборных Польшчы]] і [[Зборная Швэцыі па футболе|Швэцыі]]&lt;ref&gt;[https://www.therepublic.com/2021/06/22/soc-euro-2020-slovakia-spain-preview-2/ «Slovakia vs Spain: Euro 2020 Preview»]. The Republic.&lt;/ref&gt;.

== Дасягненьні ==
'''«Атлетыка»''':
* Уладальнік [[Супэркубак УЭФА|Супэркубка УЭФА]]: 2018

'''«Манчэстэр Сіці»''':
* [[Чэмпіянат Ангельшчыны па футболе|Чэмпіён Ангельшчыны]]: 2021, 2022, 2023, 2024
* Уладальнік [[Кубак Ангельшчыны па футболе|Кубка Ангельшчыны]]: 2023, 2026
* Уладальнік [[Кубак футбольнай лігі Ангельшчыны|Кубка футбольнай лігі]]: 2020, 2021, 2026
* Уладальнік [[Супэркубак Ангельшчыны па футболе|Супэркубка Ангельшчыны]]: 2019
* Пераможца [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Лігі чэмпіёнаў]]: 2023
* Уладальнік [[Супэркубак УЭФА|Супэркубка Эўропы]]: 2023
* Пераможца [[Клюбны чэмпіянат сьвету па футболе|клюбнага чэмпіянату сьвету]]: 2023

'''Гішпанія''':
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе|Чэмпіён сьвету]]: [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2026 году|2026]]
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|Чэмпіён Эўропы]]: 2024

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Transfermarkt}}
* {{Soccerway}}
* {{Worldfootball}}

{{Склад ФК Барсэлёна}}
{{Навігацыйная група
|назоў = Родры ў складзе [[Зборная Гішпаніі па футболе|зборнай Гішпаніі]] на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]] і [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|Эўропы]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Гішпанія}};
|Гішпанія на ЧЭ-2020
|Гішпанія на ЧС-2022
|Гішпанія на ЧЭ-2024
|Гішпанія на ЧС-2026
}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Родры}}
[[Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты]]</text>
      <sha1>rth2ok9fp7q7v36m1mznmh76vi61w6k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Люіс Фэрнанда Дыяс</title>
    <ns>0</ns>
    <id>285078</id>
    <revision>
      <id>2686113</id>
      <parentid>2673229</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:09:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Дасягненьні */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14452" sha1="aqfnju729ckhhca7l8vnr5qpau9hw2n" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Люіс Фэрнанда Дыяс Марулянда''' ({{мова-es|Luis Fernando Díaz Marulanda}}; {{Н}} 13 студзеня 1997 году) — калюмбійскі футбаліст, ўінгер нямецкага клюбу «[[Баварыя Мюнхэн|Баварыя]]» і нацыянальнай [[зборная Калюмбіі па футболе|зборнай Калюмбіі]]. Паходзіць з роду індзейскіх народаў, што робіць яго першым футбалістам з тубыльцаў у складзе нацыянальнай зборнай Калюмбіі.

== Кар’ера ==
=== Клюбная ===
Пачаў гуляць у футбол у веку шэсьці гадоў&lt;ref name=&quot;athletic&quot;&gt;[https://theathletic.com/3332837/2022/05/26/luis-diaz-liverpool-champions-league/ «Luis Diaz: The remarkable rise of 'Luchito', Liverpool’s 'true miracle'»]. The Athletic.&lt;/ref&gt;, пачаўшы наведваць невялікую футбольную школу, якой кіраваў ягоны бацька&lt;ref name=&quot;athletic&quot;/&gt;. У 2014 годзе трапіў у акадэмію «[[Атлетыка Хуніяр Баранкільля|Атлетыка Хуніяр]]», пасьля чаго быў пазьней пераведзены ў клюб «[[Баранкільля (футбольны клюб)|Баранкільля]]» другога дывізіёну з мэтай здабыцьця гульнявога досьведу. За два гады згуляў 34 гульні.

6 чэрвеня 2017 году накіраваўся назад у «Атлетыка Хуніяр». Дэбютаваў у [[Катэгорыя Прымэра А|Катэгорыі Прымэры А]] 27 жніўня ў матчы супраць клюбу «[[Онсэ Кальдас Манісалес|Онсэ Кальдас]]», калі зьявіўся на замену&lt;ref&gt;[https://www.elheraldo.co/rincon-juniorista/junior-cae-3-2-en-manizales-ante-once-caldas-396579 «Junior cae 3–2 en Manizales ante Once Caldas»]. El Heraldo.&lt;/ref&gt;. Свой першы гол у складзе клюбу ў матчы [[Паўднёваамэрыканскі кубак|Паўднёваамэрыканскага кубка]] супраць парагвайскага клюбу «[[Сэра Партэньнё Асунсьён|Сэра Партэньнё]]». Цягам сэзону 2018 году Дыяс стаў гульцом першай адзінаццатцы каманды, забіўшы свой першы гол у айчынным чэмпіянаце ў браму «[[Атлетыка Букараманга]]».

[[Файл:Luis Diaz 2022 (cropped).jpg|значак|зьлева|Дыяс у кашулі «Лівэрпулу» ў адным з матчаў 2022 году.]]
10 ліпеня 2019 году Дыяс склаў пяцігадовую працоўную дамову з партугальскім клюбам «[[Порту (футбольны клюб)|Порту]]»&lt;ref&gt;[https://www.fcporto.pt/en/news/20190710-en-luis-diaz-signed-until-2024 «Luis Díaz signed until 2024»]. FC Porto.&lt;/ref&gt;. Пры гэтым клюб выкупіў 80% ягоных правоў за 7 мільёнаў эўра&lt;ref name=&quot;ojogo&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20220129130531/https://www.ojogo.pt/futebol/1a-liga/porto/noticias/agora-sim-luis-diaz-assinou-pelo-fc-porto-11070502.html «Agora sim: Luis Díaz assinou pelo FC Porto»]. O Jogo.&lt;/ref&gt;. Расейскі «[[Зэніт Санкт-Пецярбург|Зэніт]]» таксама жадаць прыдбаць футбаліста, але на пераезд у Партугалію яго пераканалі суайчыньнікі, як то гульцы «Порту» [[Радамэль Фалькао Гарсія|Радамэль Фалькао]] і [[Хамэс Радрыгес]], а таксама ягоны тагачасны трэнэр нацыянальнай каманды [[Карлуш Кейруш]]&lt;ref name=&quot;ojogo&quot;/&gt;. Дыяс дэбютаваў у складзе эўрапейскага клюбу 7 жніўня ў матчы першага кваліфікацыйнага раўнду [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Лігі чэмпіёнаў]] супраць «[[Краснадар (футбольны клюб)|Краснадару]]»&lt;ref&gt;[https://colombia.as.com/colombia/2019/08/07/futbol/1565205958_097015.html «Luis Díaz debuta con el Porto en el triunfo de Champions League»]. AS.&lt;/ref&gt;, а праз шэсьць дзён у гульні ў адказ забіў свой першы гол, але пры гэтым партугальцы зьведалі паразу зь лікам 3:2 на хатнім стадыёне. У [[Прымэйра-Ліга|Прымэйры]] гулец запачаткаваў выступы 10 жніўня ў матчы супраць «[[Жыл Вісэнці Барсэлуш|Жыл Вісэнці]]», выйшаўшы на замену. Праз тыдзень калюмбіец забіў першы гол у браму «[[Віторыя Гімарайнш|Віторыі]]» з [[Гімарайнш]]у. Дыяс тады выйшаў на пляцоўку ў стартавым складзе&lt;ref&gt;[https://colombia.as.com/colombia/2019/08/18/futbol/1566083499_625009.html «Luis Díaz anota en la goleada del Porto ante Vitoria [sic] Setúbal»]. AS.&lt;/ref&gt;. 11 верасьня 2021 году Дыяс забіў гол у браму «[[Спортынг Лісабон|Спортынгу]]», а матч завяршыўся ўнічыю зь лікам 1:1&lt;ref&gt;[https://colombia.as.com/colombia/2021/09/12/futbol/1631397657_951619.html «Luis Díaz anota un golazo para el empate de Porto ante Sporting»]. AS.&lt;/ref&gt;. 9 кастрычніка ён забіў адзіны гол у пераможным матчы групавога этапу Лігі чэмпіёнаў супраць «[[Мілян (футбольны клюб)|Міляну]]». Забіўшы два галы ў матчы супраць «[[Марэйрэнсі Марэйра-дзі-Канэгуш|Марэйрэнсі]]» (4:0), які ладзіўся 1 лістапада, гулец давёў колькасьць сваіх галоў у чэмпіянаце да пяці у сваіх першых шасьці турах, што было найлепшым паказьнікам у лізе&lt;ref&gt;[https://www.futbolred.com/colombianos-en-el-exterior/luis-diaz-marca-dos-goles-en-porto-vs-moreirense-es-goleador-de-primeira-liga-de-portugal-2021-2022-144693 «Luis Díaz vuela en Porto: doblete y goleador de la Liga de Portugal»]. Fútbol Red.&lt;/ref&gt;. 28 лістапада паўднёваамэрыканец забіў свой дзясяты гол, дапамогчы здабыць перамогу над «Віторыяй» зь лікам 2:1. У выніку футбаліст быў названы гульцом месяца і нападнікам месяца як у кастрычніку, гэтак і ў лістападзе&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220109002820/https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-bwin/fc-porto/detalhe/luis-diaz-e-o-jogador-do-mes-da-liga-bwin «Luis Díaz é o Jogador do Mês da Liga Bwin»]. Record.&lt;/ref&gt;. 19 сьнежня Дыяс быў прызнаны нападнікам месяца другі раз запар, бо гулец улучыў чатыры галы і зарабіў тры галявыя перадачы&lt;ref&gt;[https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-bwin/fc-porto/detalhe/luis-diaz-recebe-distincao-de-melhor-avancado-do-mes-de-dezembro-da-liga «Luis Díaz recebe distinção de melhor avançado do mês de dezembro da Liga»]{{Недаступная спасылка|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Record.&lt;/ref&gt;.

Такія выступы былі заўважаныя іншымі клюбамі. 30 студзеня 2022 году калюмбіец склаў пяцігадовы кантракт з ангельскім «[[Лівэрпул (футбольны клюб)|Лівэрпулам]]»&lt;ref&gt; [https://www.liverpoolfc.com/news/liverpool-complete-luis-diaz-transfer-fc-porto «Liverpool complete Luis Diaz transfer from FC Porto»]. Liverpool F.C.&lt;/ref&gt;. Да пераходу былі чуткі аб цікавасьці да нападніка «[[Тотэнгэм Готспур|Тотэнгэму Готспур]]». Гулец дэбютаваў 6 лютага, выйшаўшы на замену на 58-й хвіліне ў матчы чацьвертага раўнду [[Кубак Ангельшчыны па футболе|Кубка Ангельшчыны]] супраць «[[Кардыф Сіці]]». Нападнік асыставаў [[Такумі Мінаміна]], а лівэрпульцы здабылі перамогу зь лікам 3:1&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/sport/football/60187991 «Liverpool ease past Cardiff in FA Cup»]. BBC Sport.&lt;/ref&gt;. На пачатку [[Прэм’ер-Ліга 2022—2023 гадоў|сэзону 2022—2023 гадоў]] гулец за кароткі час забіў чатыры галы і аддаў тры галявыя перадачы, у тым ліку зрабіў галявы дубль у матчы супраць «[[Борнмут (футбольны клюб)|Борнмуту]]», які скончыўся зь лікам 9:0&lt;ref&gt;[https://www.bbc.co.uk/sport/football/62614438 «Liverpool 9–0 Bournemouth: Diaz, Elliott, Alexander-Arnold, Firmino, Van Dijk all score»]. BBC Sport.&lt;/ref&gt;. З [[Прэм’ер-Ліга 2023—2024 гадоў|сэзону 2023—2024 гадоў]] Дыяс зьмяніў нумар з 23 на 7&lt;ref&gt;[https://www.liverpoolfc.com/news/luis-diaz-wear-no7-jersey-2023-24 «Luis Diaz to wear No.7 jersey for 2023–24»]. Liverpool F.C.&lt;/ref&gt;.

=== Міжнародная ===
Дэбютаваў на міжнародным узроўні 11 верасьня, замяніўшы [[Хуан Куадрада|Хуана Куадрада]] ў матчы супраць [[Зборная Аргентыны па футболе|зборнай Аргентыны]]&lt;ref&gt;[http://www.nuestrosdeportes.com/f%C3%BAtbol/selecci%C3%B3n/1940-con-el-debut-de-benedetti-y-luis-d%C3%ADaz,-colombia-empat%C3%B3-con-argentina.html «Con el debut de Benedetti y Luis Díaz, Colombia empató con Argentina»]. Nuestros Deportes.&lt;/ref&gt;. Свой першы гол у складзе нацыянальнай [[Зборная Калюмбіі па футболе|зборнай Калюмбіі]] здабыў 26 сакавіка 2019 году, ураўнаўшы лік у таварыскім матчы ў матчы супраць [[Зборная Рэспублікі Карэя па футболе|зборнай Рэспублікі Карэі]], але азіяцкага каманда здабыла перамогу зь лікам 2:1&lt;ref&gt;[https://en.yna.co.kr/view/AEN20190326010900315 «S. Korea beat Colombia behind Son Heung-min’s long-awaited goal»]. Yonhap News Agency.&lt;/ref&gt;. На свой першы вялікі турнір трапіў дзякуючы трэнэру Карлушу Кейрушу, які ўлучыў гульца ў сьпіс 23 чалавек на [[Кубак Амэрыкі па футболе 2019 году|Кубак Амэрыкі 2019 году]] ў Бразыліі&lt;ref&gt;[https://www.foxsports.com/soccer/story/james-and-falcao-head-colombia-s-copa-america-squad-053119 «James and Falcao head Colombia’s Copa America squad»]. Fox Sports.&lt;/ref&gt;.
 
== Дасягненьні ==
'''«Атлетыка Хуніяр»''':
* [[Чэмпіянат Калюмбіі па футболе|Чэмпіён Калюмбіі]]: 2018(ф), 2019(а)
* Уладальнік [[Кубак Калюмбіі па футболе|Кубка Калюмбіі]]: 2017
* Уладальнік [[Супэркубак Калюмбіі па футболе|Супэркубка Калюмбіі]]: 2019

'''«Порту»''':
* [[Чэмпіянат Партугаліі па футболе|Чэмпіён Партугаліі]]: 2020, 2022
* Уладальнік [[Кубак Партугаліі па футболе|Кубка Партугаліі]]: 2020
* Уладальнік [[Супэркубак Партугаліі па футболе|Супэркубка Партугаліі]]: 2020

'''«Лівэрпул»''':
* [[Чэмпіянат Ангельшчыны па футболе|Чэмпіён Ангельшчыны]]: 2025
* Уладальнік [[Кубак Ангельшчыны па футболе|Кубка Ангельшчыны]]: 2022
* Уладальнік [[Кубак футбольнай лігі Ангельшчыны|Кубка футбольнай лігі]]: 2022, 2024
* Уладальнік [[Супэркубак Ангельшчыны па футболе|Супэркубка Ангельшчыны]]: 2022

'''«Баварыя»''':
* [[Чэмпіянат Нямеччыны па футболе|Чэмпіён Нямеччыны]]: 2026
* Уладальнік [[Кубак Нямеччыны па футболе|Кубка Нямеччыны]]: 2026
* Уладальнік [[Супэркубак Нямеччыны па футболе|Супэркубка Нямеччыны]]: 2025, 2026

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Transfermarkt}}
* {{Soccerway}}
* {{Worldfootball}}

{{Склад ФК «Баварыя» Мюнхэн}}
{{Навігацыйная група
|назоў = Дыяс у складзе [[Зборная Калюмбіі па футболе|зборнай Калюмбіі]] на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]] і [[Кубак Амэрыкі па футболе|Кубках Амэрыкі]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Калюмбія}};
|Калюмбія на КА-2019
|Калюмбія на КА-2021
|Калюмбія на КА-2024
|Калюмбія на ЧС-2026
}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Дыяс, Люіс}}
[[Катэгорыя:Калюмбійскія футбалісты]]</text>
      <sha1>aqfnju729ckhhca7l8vnr5qpau9hw2n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лютсарэль Геэртройда</title>
    <ns>0</ns>
    <id>285558</id>
    <revision>
      <id>2686061</id>
      <parentid>2673444</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:28:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6838" sha1="dmsu301e4n0hfzixm8vowsf3fph330n" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Лютсарэль Геэртройда''' ({{мова-nl|Lutsharel Geertruida}}; {{Н}} 18 ліпеня 2000 году) — нідэрляндзкі футбаліст, абаронца клюбу [[ПСВ Эйндговэн|ПСВ]] (у арэндзе зь нямецкага клюбу «[[РБ Ляйпцыг (футбольны клюб)|РБ Ляйпцыг]]») і нацыянальнай [[зборная Нідэрляндаў па футболе|зборнай Нідэрляндаў]]. Можа згуляць на пазыцыі правага і цэнтральнага абаронцы, а таксама паўабаронцы абарончага пляну.

== Кар’ера ==
=== Клюбная ===
Пры тым, што гулец ёсьць ураджэнцам [[Ратэрдам]]у, свае першыя крокі ў дзіцячым футболе ён пачынаў з акадэміі Овэрмаас ды клюбу «[[Спарта Ратэрдам|Спарты]]». Пасьля гэтага ў 2012 годзе прыяднаўся да акадэміі «[[Фэеноорд Ратэрдам|Фэеноорду]]». У першай камандзе запачаткаваў прафэсійную кар’еру 25 кастрычніка 2017 году, калі зьявіўся на полі ў другім раўндзе [[Кубак Нідэрляндаў па футболе|Кубка Нідэрляндаў]] супраць каманды «[[Сьвіфт Амстэрдам|Сьвіфт]]»&lt;ref&gt;[https://www.feyenoord.nl/nieuws/nieuwsoverzicht/debutant-geertruida-een-droom-die-uitkomt «Debutant Geertruida: 'Een droom die uitkomt'»]. Feyenoord.nl.&lt;/ref&gt;.

Цягам [[Эрэдывізія 2018—2919 гадоў|сэзону 2018—2019 гадоў]] Геэртройда нязьменна быў часткай першай каманды, але меў вельмі абмежаваны гульнявы час. То бок гулец зьявіўся на гульнявой пляцоўцы толькі двойчы за ўвесь сэзон [[Эрэдывізія|Эрэдывізіі]]&lt;ref&gt;[https://www.worldfootball.net/player_summary/lutsharel-geertruida/ned-eredivisie-2018-2019/feyenoord/3/ «Lutsharel Geertruida » Eredivisie 2018/2019»]. WorldFootball.net.&lt;/ref&gt;. Дэбютаваў у мясцовай лізе прыпаў на 23 сьнежня 2018 году, калі абаронца замяніў у матчы супраць «[[АДО Дэн Гааг]]» легенду клюбу [[Робін ван Пэрсі|Робіна ван Пэрсі]] на 79-й хвіліне. У тым жа годзе футбаліст згуляў за клюб у эўрапейскіх кубках. У наступным сэзоне абаронца пачаў больш зьяўляцца на замены, а з [[Эрэдывізія 2020—2021 гадоў|сэзону 2020—2021 гадоў]] займеў нашмат больш гульнявога часу. Свой першы гол у клюбнай кашулі забіў 27 верасьня 2020 году, пакрыўдзіўшы брамніка ўсё таго ж «АДО Дэн Гаагу». У жніўні 2021 году Геэртройда падоўжыў кантракт з клюбам да 2024 году&lt;ref&gt;[https://www.bd.nl/nederlands-voetbal/feyenoord-legt-na-bijlow-ook-geertruida-langer-vast-insteek-altijd-geweest-om-te-blijven~ae8e8ba5/ «Feyenoord legt na Bijlow ook Geertruida langer vast: 'Insteek altijd geweest om te blijven'»]. Brabants Dagblad.&lt;/ref&gt;.

30 жніўня 2024 году Геэртройда далучыўся да нямецкага клюбу «[[РБ Ляйпцыг (футбольны клюб)|РБ Ляйпцыг]]», склаўшы дамову з клюбам пяцігадовы кантракт&lt;ref&gt;[https://rbleipzig.com/news/2024-2025/lutsharel-geertruida-transfer-wechsel-feyenoord-rotterdam-rb-leipzig-2024/ «Lutsharel Geertruida räumt ab sofort für RB Leipzig ab»]. RB Leipzig.&lt;/ref&gt;.

=== Міжнародная ===
Улічваючы паходжаньне гульца, ён меў магчымасьць абараняць гонар [[Кюрасао]]. Тым ня менш, Геэртройда прайшоў праз усе зборныя Нідэрляндаў розных узростаў. 17 сакавіка 2023 году ён атрымаў свой першы выклік у нацыянальную [[Зборная Нідэрляндаў па футболе|зборную Нідэрляндаў]] на адборачныя матчы [[чэмпіянат Эўропы па футболе 2024 году|чэмпіянату Эўропы 2024 году]] супраць [[Зборная Францыі па футболе|зборных Францыі]] і [[Зборная Гібральтару па футболе|Гібральтару]]&lt;ref&gt;[https://www.onsoranje.nl/nieuws/nederlands-elftal/80692/koeman-roept-drie-debutanten-op «Koeman roept drie debutanten op»]. KNVB.&lt;/ref&gt;. Дэбют гульца адбыўся праз тыдзень, калі ён выйшаў у першай адзінаццатцы ў выязным матчы супраць зборнай Францыі, які скончыўся цяжкай паразай зь лікам 4:0&lt;ref&gt;[https://www.vi.nl/nieuws/frankrijk-bezorgt-armoedig-oranje-vernederende-avond «Frankrijk bezorgt armoedig Oranje vernederende avond»]. Voetbal International.&lt;/ref&gt;.
 
== Дасягненьні ==
'''«Фэеноорд»''':
* [[Чэмпіянат Нідэрляндаў па футболе|Чэмпіён Нідэрляндаў]]: 2023
* Уладальнік [[Кубак Нідэрляндаў па футболе|Кубка Нідэрляндаў]]: 2018, 2024
* Уладальнік [[Супэркубак Нідэрляндаў па футболе|Супэркубка Нідэрляндаў]]: 2018, 2024

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Transfermarkt}}
* {{Soccerway}}
* {{Worldfootball}}

{{Навігацыйная група
|назоў = Геэртройда ў складзе [[Зборная Нідэрляндаў па футболе|зборнай Нідэрляндаў]] на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]] і [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|Эўропы]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Нідэрлянды}};
|Нідэрлянды на ЧЭ-2024
|Нідэрлянды на ЧС-2026
}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Геэртройда, Лютсарэль}}
[[Катэгорыя:Нідэрляндзкія футбалісты]]</text>
      <sha1>dmsu301e4n0hfzixm8vowsf3fph330n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Супэрліга чэмпіянату Партугаліі па футболе/Табліца</title>
    <ns>10</ns>
    <id>286831</id>
    <revision>
      <id>2686123</id>
      <parentid>2684977</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:30:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DymitrBot</username>
        <id>56484</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5446" sha1="n9oy653sh8xjg0rjj64izw1hj5a635x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''&lt;/noinclude&gt;
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца     = [https://www.soccerway.com/portugal/liga-portugal/ Soccerway]

&lt;!--Пачатак аўтаматызацыі.--&gt;
|абнаўленьне = 22 жніўня 2026 году&lt;/small&gt;&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|парадак_камандаў=SCP, MAR, FCA, POR, BEN, CDN, STC, GIL, RAV, AMA, AVF, BRA, FAM, EST, MFC, ALV, VSC, CAS
&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|перамогі_SCP=2 | нічыі_SCP=1 |паразы_SCP=0 |мз_SCP=8 |мп_SCP=5
|перамогі_MAR=2 | нічыі_MAR=1 |паразы_MAR=0 |мз_MAR=5 |мп_MAR=3
|перамогі_FCA=2 | нічыі_FCA=0 |паразы_FCA=0 |мз_FCA=5 |мп_FCA=0
|перамогі_POR=2 | нічыі_POR=0 |паразы_POR=0 |мз_POR=4 |мп_POR=0
|перамогі_BEN=1 | нічыі_BEN=1 |паразы_BEN=0 |мз_BEN=9 |мп_BEN=2
|перамогі_CDN=1 | нічыі_CDN=1 |паразы_CDN=0 |мз_CDN=4 |мп_CDN=2
|перамогі_STC=1 | нічыі_STC=1 |паразы_STC=0 |мз_STC=3 |мп_STC=2
|перамогі_GIL=1 | нічыі_GIL=0 |паразы_GIL=0 |мз_GIL=1 |мп_GIL=0
|перамогі_RAV=1 | нічыі_RAV=0 |паразы_RAV=2 |мз_RAV=2 |мп_RAV=3
|перамогі_AMA=0 | нічыі_AMA=2 |паразы_AMA=0 |мз_AMA=4 |мп_AMA=4
|перамогі_AVF=0 | нічыі_AVF=2 |паразы_AVF=1 |мз_AVF=4 |мп_AVF=5
|перамогі_BRA=0 | нічыі_BRA=1 |паразы_BRA=0 |мз_BRA=2 |мп_BRA=2
|перамогі_FAM=0 | нічыі_FAM=1 |паразы_FAM=1 |мз_FAM=2 |мп_FAM=3
|перамогі_EST=0 | нічыі_EST=1 |паразы_EST=2 |мз_EST=1 |мп_EST=5
|перамогі_MFC=0 | нічыі_MFC=1 |паразы_MFC=1 |мз_MFC=2 |мп_MFC=6
|перамогі_ALV=0 | нічыі_ALV=1 |паразы_ALV=2 |мз_ALV=3 |мп_ALV=7
|перамогі_VSC=0 | нічыі_VSC=0 |паразы_VSC=2 |мз_VSC=2 |мп_VSC=4
|перамогі_CAS=0 | нічыі_CAS=0 |паразы_CAS=2 |мз_CAS=0 |мп_CAS=8

&lt;!--Канец аўтаматызацыі.--&gt;

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_AVF=[[Акадэміку дэ Візэў]]
|назва_ALV=[[Алвэрка (футбольны клюб)|Алвэрка]]
|назва_FCA=[[Арока (футбольны клюб)|Арока]]
|назва_BEN=[[Бэнфіка Лісабон|Бэнфіка]]
|назва_BRA=[[Брага (футбольны клюб)|Брага]]
|назва_CAS=[[Каза Пія Лісабон|Каза Пія]]
|назва_EST=[[Эштарыл Прая|Эштарыл]]
|назва_AMA=[[Эштрэла Амадора]]
|назва_FAM=[[Фамалікан Віла-Нова-дзі-Фамалікан|Фамалікан]]
|назва_GIL=[[Жыл Вісэнці Барсэлуш|Жыл Вісэнці]]
|назва_MAR=[[Марытыму Фуншал|Марытыму]]
|назва_MFC=[[Марэйрэнсі Марэйра-дзі-Канэгуш|Марэйрэнсі]]
|назва_CDN=[[Насьёнал Фуншал|Насьёнал]]
|назва_POR=[[Порту (футбольны клюб)|Порту]]
|назва_RAV=[[Рыю Аві Віла-ду-Кондзі|Рыю Аві]]
|назва_STC=[[Санта-Клара Понта-Дэлгада|Санта-Клара]]
|назва_SCP=[[Спортынг Лісабон|Спортынг]]
|назва_VSC=[[Віторыя Гімарайнш]]

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=CLLS |вынік2=CLLS |вынік3=CL3Q |вынік4=EL2Q |вынік5=ECL2Q
|вынік16=RPO |вынік17=REL |вынік18=REL

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Пункты ў гульнях паміж сабою; 3) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 4) Розьніца мячоў; 5) Лік перамог; 6) Забітыя мячы; 7) Дадатковыя матчы.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR

|колер_CLLS=green1|тэкст_CLLS=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі чэмпіёнаў]]
|колер_CL3Q=green2|тэкст_CL3Q=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Трэці кваліфікацыйны раўнд|Трэці кваліфікацыйны раўнд Лігі чэмпіёнаў]]
|колер_EL2Q=blue2 |тэкст_EL2Q=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі Эўропы]]
|колер_ECL2Q=yellow1 |тэкст_ECL2Q=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі канфэрэнцыяў]]
|колер_RPO=red2   |тэкст_RPO=Пераходныя матчы
|колер_REL=red1   |тэкст_REL=Паніжэньне ў Лігу 2

}}&lt;/onlyinclude&gt;</text>
      <sha1>n9oy653sh8xjg0rjj64izw1hj5a635x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мінціла</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291012</id>
    <revision>
      <id>2685965</id>
      <parentid>2685867</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:00:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45880-22</username>
        <id>99642</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2685965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8665" sha1="rptrtfsjf8r4v0ugrtwks9al8gaafh1" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Мінціла
|лацінка          = Minciła
|арыгінал         = Mindilo
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Мінда|Mende]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -л- (-l-)}}
|варыянт          = Манціла, Мінтэль, Мендзіла, Мендзель, Міндзель, Мінцеля
|вытворныя        = 
|зьвязаныя        = [[Мундыла (імя)|Монціла]]
}}

'''Мінціла''' (''Манціла'', ''Мінтэль''), '''Мендзіла''' (''Мендзель'', ''Міндзель'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Мандзіла, Манціла, Міндзіла або Менціла, пазьней Мінтэль або Мэндыла (Mandila&lt;ref&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 2: Die Ostgoten. Die Langobarden. Die altgermanischen Bestandteile des Ostromanischen. Altgermanisches im Alpenromanischen. — Berlin und Leipzig, 1935. S. 13, 319.&lt;/ref&gt;, Mantillo&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 15, 1973. S. 56 (302).&lt;/ref&gt;, Mindilo&lt;ref&gt;Francovich-Onesti N. Vestigia longobarde in Italia (568—774). Lessico e antroponimia. — Roma, 1999. P. 252.&lt;/ref&gt;, Menzila, Mintel&lt;ref&gt;Dräger K. Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 6. — Berlin; Boston, 2017. [https://books.google.by/books?id=m34oDwAAQBAJ&amp;pg=PA403&amp;dq=mindel+mintel+minta&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjbwp_IpdSJAxV2ywIHHe4UCJkQ6AF6BAgKEAI#v=onepage&amp;q=mindel%20mintel%20minta&amp;f=false S. 403].&lt;/ref&gt;, Mendilo&lt;ref&gt;Jean Tosti, [https://jeantosti.com/noms/m5.html Noms commençant par M], Dictionnaire des noms de famille de France et d’ailleurs&lt;/ref&gt;) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Menzila#v=snippet&amp;q=Menzila&amp;f=false S. 1094].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Мінда|-менд- (-мант-, -мінд-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Мінтаўт]], [[Мендэр]], [[Мендрык]]; германскія імёны Mindelt, Mender, Mendrick) паходзіць ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] menden 'весяліцца, цешыцца'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 167.&lt;/ref&gt;.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Mendela (Mandel, Mindel, Mencel, Mencyl, Mancel)&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 168—169, 179.&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] адзначалася імя ''Mandele'' (Хроніка Прускай зямлі [[Мікалай зь Ярошына|Мікалая зь Ярошына]])&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 1. — Leipzig, 1861. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=tPxxbl8_y64C&amp;q=Mandele#v=snippet&amp;q=Mandele&amp;f=false P. 420].&lt;/ref&gt;. Апроч таго, у Прусіі бытавалі прозьвішчы Mentel&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=MENTEL&amp;ofb=marggrabowa&amp;modus=&amp;lang=de MENTEL], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt; і Mintel&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=MINTEL&amp;ofb=marggrabowa&amp;modus=&amp;lang=de MINTEL (Familiendatenbank Marggrabowa)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=MINTEL&amp;ofb=eichhorn&amp;modus=&amp;lang=de MINTEL (Ortsfamilienbuch Eichhorn)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;. 

У Польшчы адзначаецца прозьвішча Мэнтэль (Mentel)&lt;ref&gt;Uzdila A. Kiek mūsų kalbos išlikę lenkų pavardėse // Terra Jatwezenorum. 2017—2018. P. 125.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''князи [[Яцьвягі|Ятвяжьсціи]], Минтеля'' ([[Галіцка-Валынскі летапіс]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 2. — СПб., 1845. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=OItOAQAAMAAJ&amp;q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8F#v=snippet&amp;q=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8F&amp;f=false С. 205].&lt;/ref&gt;; ''у [[Войдат (імя)|Воидатовъскомъ]] селе пят служоб: &lt;…&gt; [[Юнгайла|Юнъкгаило]] Манътиловичъ'' (23 траўня 1539 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|20к}} P. 263.&lt;/ref&gt;; ''земли пустовские… Минтилишъку'' (2 лютага 1553 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|35к}} P. 229.&lt;/ref&gt;; ''Adam Mintel'' (1802 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Mintel&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Kiemieliszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Jan Mindziel'' (1815 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Mindziel&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Nacza], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Teodor Mendel'' (1836 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Mendel&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Pokry], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Wasylij Miendziłło'' (1841 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Miendzi%C5%82%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Lubcza (prawosł.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Jan Miendziło'' (1842 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Miendzi%C5%82o&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Lubcza (prawosł.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* Багуслаў Манцель (Манцэль) — ваколічны шляхціч [[Мазырскі павет|Мазырскага павету]] на 1765 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Мозырского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2014.&lt;/ref&gt;
* Ян Міндзел — жыхар [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]] на 1787 год&lt;ref&gt;Анищенко Е. К. Шляхта Лидского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2013. С. 282.&lt;/ref&gt;
* Валяр'ян Мінцель — удзельнік [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] з ваколіцаў [[Налібакі|Налібакаў]]&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_donesenie14821447/ Минтель Валериан Адольфович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Іван Мендзель (1925—?) — [[беларусы|беларус]], вывезены ў Нямеччыну ў [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;[https://prokuratura.gov.by/ru/activity/rassledovanie-ugolovnogo-dela-o-genotside/iz-materialov-ugolovnogo-dela/akty-chrezvychaynoy-gosudarstvennoy-komissii/ НАРБ 1569-1-183-120], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

== Глядзіце таксама ==
* [[Мінда|Мэнтэ]]
* [[Рык]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны з суфіксам л}}
{{Імёны з асновай менд}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>rptrtfsjf8r4v0ugrtwks9al8gaafh1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ігакея Александравац</title>
    <ns>0</ns>
    <id>295080</id>
    <revision>
      <id>2686074</id>
      <parentid>2609995</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T20:00:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2686074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3680" sha1="gq1vh2nwy0l1mot1sw5vn1japx7tn5c" xml:space="preserve">{{Баскетбольны клюб
|назва             = Ігакея
|выява             = Igokea-logo.png
|памер_выявы       = 200пкс
|заснаваны         = 1973
|краіна            = [[Босьнія і Герцанавіна]]
|мясьціна          = [[Александравац]]
|пляцоўка          = [[Спартовы палац (Лакташы)|Спартовы палац]]
|зьмяшчальнасьць   = {{Лік|3050}}
|уласьнік          = 
|кіраўнік          = 
|трэнэр            = 
|чэмпіянат         = [[Ліга АБА]]
|сэзон             = 
|становішча        = 
|колер1            = #0C2340
|колер2            = #61ABD8
|колер3            = #FFFFFF
|колер_тэксту      = #FFFFFF
|колер_фону        = #61ABD8
}}
'''«Ігакея»''' ({{мова-sr|Игокеа}}) — басьнійскі баскетбольны клюб з [[Александравац|Александраўцу]], што месьціцца блізу [[Лакташы]] ў [[Рэспубліка Сэрбская|Рэспубліцы Сэрбскай]]. Каманда спаборнічае ў [[Ліга АБА|Лізе АБА]] і [[Першая ліга чэмпіянату Босьніі і Герцагавіны па баскетболе|Першай лізе]] чэмпіянату Босьніі і Герцагавіны. Клюб ёсьць адным з заснавальнікаў і акцыянэрам Лігі АБА&lt;ref&gt;[https://www.aba-liga.com/companyinfo.php «Company registration info: ABA LIGA j.t.d.»]. ABA Liga.&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==
Карані сучаснага клюбу сягаюць да 23 ліпеня 1973 году, калі купка энтузіястаў стварыла ў Александраўцы баскетбольны клюб пад назовам «Потказар’е». У другой палове 1990-х гадоў клюб быў перайменаваны ў «Ігакеа», і тады менавіта тады асноўная ўвага была зробленая на юнацкіх камандах. Свой першы трафэй «Ігакеа» здабыла ў 2001 годзе, калі клюб узяў перамогу ў [[чэмпіянат Босьніі і Герцагавіны па баскетболе|чэмпіянаце Босьніі і Герцагавіне]]. Праз шэсьць гадоў баскетбалісты клюбу здабылі кубак краіны. У сэзоне 2010—2011 гадоў «Ігакеа» ўпершыню ўзяла ўдзел у Лізе АБА, а ў 2013 годзе дакрочыла да фіналу чатырох мясцовай лігі, забясьпечыўшы сабе месца ў Эўракубку. У пачатку сэзону Лігі АБА 2012—2013 гадоў рада лігі абвесьціла, што, пачынаючы з тагачаснага сэзону, адзіным спосабам кваліфікацыі ў эўрапейскія клюбныя турніры будзе менавіта гэтая ліга наўзамен нацыянальных чэмпіянатаў кожнай з краінаў-сяброў лігі АБА.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20250403133759/https://igokea.rs/ Афіцыйная бачына].

[[Катэгорыя:Басьнійскія баскетбольныя клюбы]]
[[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1973 годзе]]</text>
      <sha1>gq1vh2nwy0l1mot1sw5vn1japx7tn5c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чэская Ліпа</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298178</id>
    <revision>
      <id>2686064</id>
      <parentid>2659248</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:31:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ČarnaruskiVoin перанёс старонку [[Чэска Ліпа]] у [[Чэская Ліпа]]</comment>
      <origin>2659248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4645" sha1="55apnpznlx1vgb4079r9f6wsj8ot0dn" xml:space="preserve">{{Населены пункт
|Шырата паўшар’е = паўночнае
 |Шырата градусаў = 50
 |Шырата хвілінаў = 41
 |Шырата сэкундаў = 19
|Даўгата паўшар’е = усходняе
 |Даўгата градусаў = 14
 |Даўгата хвілінаў = 32
 |Даўгата сэкундаў = 19
}}
'''Чэ́ска Лі́па''' ({{мова-cs|Česká Lípa}}) — горад у [[Чэхія|Чэхіі]], месьціцца ў [[Лібэрацкі край|Лібэрацкім краі]]. У ім налічваецца блізу 37 тысяч жыхароў, што робіць яго самым густанаселеным чэскім местам бяз статусу статутнага гораду. Гістарычны цэнтар добра захаваўся і ахоўваецца як гарадзкая зона-помнік.

== Гісторыя ==
Першая пісьмовая згадка пра паселішча Ліпа датуецца 1263 годам&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20241211062752/https://www.mucl.cz/okruh-mestem-po-stopach-historie/d-24766 «Okruh městem — Po stopách historie б9. Město Česká Lípa.&lt;/ref&gt;. Ад пачатку гэта было славянскае паселішча на гандлёвым шляху з Багеміі ў [[Цытаў]]&lt;ref&gt;[https://www.ptejteseknihovny.cz/dotazy/vyznam-nazvu-mesta-ceska-lipa «Význam názvu města Česká Lípa»]. Ptejte se knihovny.&lt;/ref&gt;. Горад быў заснаваны на месцы паселішча, верагодна, паміж 1310 і 1319 гадамі. Першая пісьмовая згадка пра горад датуецца 1337 годам&lt;ref&gt;[https://www.mucl.cz/ceska%2Dlipa%2Da%2Djeji%2Dhistorie/ds-1095/p1=1156 «Česká Lípa a její historie a současnost»]{{Недаступная спасылка|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Město Česká Lípa.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Ceska Lipa letecky 03.jpg|значак|зьлева|Выдарысы места.]]
Гарадзкія муры былі ўзьведзеныя ў пачатку XIV стагодзьдзя, як і касьцёл Сьвятых Паўла і Пятра, які быў зьнішчаны пажарам у 1787 годзе&lt;ref&gt;Panáček, Jaroslav (2002). «Založení České Lípy a městské právo». Bezděz, Vlastivědný Sborník Českolipska. — С. 10. — ISSN 1211-9172.&lt;/ref&gt;. У 1319 годзе Генрых зь Ліпаў прадаў замак з навакольлем свайму стрыечнаму брату Гынэку Бэрку. Калі той памёр у 1348 годзе, уласьнікам места стаў ягоны сын Гынэк, а пасьля і ягонай сьмерці пераемнікам стаў другі сын Генрых. У другой палове XIV стагодзьдзя род Вэйтміле зрабілі значны ўнёсак у разьвіцьцё гораду. Дзеячы з гэтага роду займалі пасады старостаў і сьвятароў места. У 1389 годзе Ліпа пакутвала на пошасьць чумы. Паміж 1502 і 1553 гадамі значная частка гораду і ягоных ваколіцаў належыла Вартэнбэргам. Пазьней лорды Ліпы вярнулі сабе замак, і ён заставаўся ў іхным валоданьні больш за 100 гадоў. Значная частка места была зьнішчаная пажарамі ў 1787 і 1820 гадах.

У 1918 годзе Чэска Ліпа стала часткай незалежнай [[Чэхаславаччына|Чэхаславаччыны]]. Горад быў перададзены нацысцкай [[Нацысцкая Нямеччына|Нямеччыне]] разам з астатняй часткай Судэтаў у кастрычніку 1938 года ў адпаведнасьці з умовамі Мюнхэнскага пагадненьня і трапіў у склад правінцыі [[Судэтэнлянд]]. Чэска Ліпа вярнулася пад чэхаславацкае кіраваньне ў траўні 1945 году пасьля вызваленьня краіны.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20200608184038/https://www.mucl.cz/ Афіцыйны сайт].

[[Катэгорыя:Чэска Ліпа| ]]</text>
      <sha1>55apnpznlx1vgb4079r9f6wsj8ot0dn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686067</id>
      <parentid>2686064</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:32:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <origin>2686067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4653" sha1="rf8ek2xi9auq74hj2ygkim2bezeqc69" xml:space="preserve">{{Населены пункт
|Шырата паўшар’е = паўночнае
 |Шырата градусаў = 50
 |Шырата хвілінаў = 41
 |Шырата сэкундаў = 19
|Даўгата паўшар’е = усходняе
 |Даўгата градусаў = 14
 |Даўгата хвілінаў = 32
 |Даўгата сэкундаў = 19
}}
'''Чэ́ская Лі́па''' ({{мова-cs|Česká Lípa}}) — горад у [[Чэхія|Чэхіі]], месьціцца ў [[Лібэрацкі край|Лібэрацкім краі]]. У ім налічваецца блізу 37 тысяч жыхароў, што робіць яго самым густанаселеным чэскім местам бяз статусу статутнага гораду. Гістарычны цэнтар добра захаваўся і ахоўваецца як гарадзкая зона-помнік.

== Гісторыя ==
Першая пісьмовая згадка пра паселішча Ліпа датуецца 1263 годам&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20241211062752/https://www.mucl.cz/okruh-mestem-po-stopach-historie/d-24766 «Okruh městem — Po stopách historie б9. Město Česká Lípa.&lt;/ref&gt;. Ад пачатку гэта было славянскае паселішча на гандлёвым шляху з Багеміі ў [[Цытаў]]&lt;ref&gt;[https://www.ptejteseknihovny.cz/dotazy/vyznam-nazvu-mesta-ceska-lipa «Význam názvu města Česká Lípa»]. Ptejte se knihovny.&lt;/ref&gt;. Горад быў заснаваны на месцы паселішча, верагодна, паміж 1310 і 1319 гадамі. Першая пісьмовая згадка пра горад датуецца 1337 годам&lt;ref&gt;[https://www.mucl.cz/ceska%2Dlipa%2Da%2Djeji%2Dhistorie/ds-1095/p1=1156 «Česká Lípa a její historie a současnost»]{{Недаступная спасылка|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Město Česká Lípa.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Ceska Lipa letecky 03.jpg|значак|зьлева|Выдарысы места.]]
Гарадзкія муры былі ўзьведзеныя ў пачатку XIV стагодзьдзя, як і касьцёл Сьвятых Паўла і Пятра, які быў зьнішчаны пажарам у 1787 годзе&lt;ref&gt;Panáček, Jaroslav (2002). «Založení České Lípy a městské právo». Bezděz, Vlastivědný Sborník Českolipska. — С. 10. — ISSN 1211-9172.&lt;/ref&gt;. У 1319 годзе Генрых зь Ліпаў прадаў замак з навакольлем свайму стрыечнаму брату Гынэку Бэрку. Калі той памёр у 1348 годзе, уласьнікам места стаў ягоны сын Гынэк, а пасьля і ягонай сьмерці пераемнікам стаў другі сын Генрых. У другой палове XIV стагодзьдзя род Вэйтміле зрабілі значны ўнёсак у разьвіцьцё гораду. Дзеячы з гэтага роду займалі пасады старостаў і сьвятароў места. У 1389 годзе Ліпа пакутвала на пошасьць чумы. Паміж 1502 і 1553 гадамі значная частка гораду і ягоных ваколіцаў належыла Вартэнбэргам. Пазьней лорды Ліпы вярнулі сабе замак, і ён заставаўся ў іхным валоданьні больш за 100 гадоў. Значная частка места была зьнішчаная пажарамі ў 1787 і 1820 гадах.

У 1918 годзе Чэская Ліпа стала часткай незалежнай [[Чэхаславаччына|Чэхаславаччыны]]. Горад быў перададзены нацысцкай [[Нацысцкая Нямеччына|Нямеччыне]] разам з астатняй часткай Судэтаў у кастрычніку 1938 года ў адпаведнасьці з умовамі Мюнхэнскага пагадненьня і трапіў у склад правінцыі [[Судэтэнлянд]]. Чэская Ліпа вярнулася пад чэхаславацкае кіраваньне ў траўні 1945 году пасьля вызваленьня краіны.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20200608184038/https://www.mucl.cz/ Афіцыйны сайт].

[[Катэгорыя:Чэская Ліпа| ]]</text>
      <sha1>rf8ek2xi9auq74hj2ygkim2bezeqc69</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Про Ліга чэмпіянату Бэльгіі па футболе/Табліца</title>
    <ns>10</ns>
    <id>299268</id>
    <revision>
      <id>2686126</id>
      <parentid>2685893</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:30:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DymitrBot</username>
        <id>56484</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5608" sha1="ojjg30d4c0z4g9u20vbwg3mzzhjshad" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''&lt;/noinclude&gt;
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца     = [https://www.soccerway.com/belgium/jupiler-pro-league/ Soccerway]

&lt;!--Пачатак аўтаматызацыі.--&gt;
|абнаўленьне = 22 жніўня 2026 году&lt;/small&gt;&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|парадак_камандаў=CHA, ZWA, ANT, CLU, GNT, STA, USG, GNK, AND, BEV, CER, STR, LOM, MEC, LAL, WES, OHL, KOR
&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|перамогі_CHA=3 | нічыі_CHA=0 |паразы_CHA=0 |мз_CHA=6 |мп_CHA=1
|перамогі_ZWA=2 | нічыі_ZWA=1 |паразы_ZWA=0 |мз_ZWA=6 |мп_ZWA=1
|перамогі_ANT=2 | нічыі_ANT=1 |паразы_ANT=0 |мз_ANT=9 |мп_ANT=5
|перамогі_CLU=2 | нічыі_CLU=0 |паразы_CLU=0 |мз_CLU=6 |мп_CLU=0
|перамогі_GNT=2 | нічыі_GNT=0 |паразы_GNT=0 |мз_GNT=4 |мп_GNT=1
|перамогі_STA=1 | нічыі_STA=2 |паразы_STA=0 |мз_STA=7 |мп_STA=5
|перамогі_USG=1 | нічыі_USG=1 |паразы_USG=0 |мз_USG=5 |мп_USG=1
|перамогі_GNK=1 | нічыі_GNK=1 |паразы_GNK=1 |мз_GNK=8 |мп_GNK=8
|перамогі_AND=1 | нічыі_AND=0 |паразы_AND=1 |мз_AND=2 |мп_AND=2
|перамогі_BEV=1 | нічыі_BEV=0 |паразы_BEV=2 |мз_BEV=2 |мп_BEV=6
|перамогі_CER=0 | нічыі_CER=2 |паразы_CER=0 |мз_CER=5 |мп_CER=5
|перамогі_STR=0 | нічыі_STR=2 |паразы_STR=0 |мз_STR=4 |мп_STR=4
|перамогі_LOM=0 | нічыі_LOM=1 |паразы_LOM=1 |мз_LOM=1 |мп_LOM=2
|перамогі_MEC=0 | нічыі_MEC=1 |паразы_MEC=2 |мз_MEC=3 |мп_MEC=7
|перамогі_LAL=0 | нічыі_LAL=0 |паразы_LAL=3 |мз_LAL=2 |мп_LAL=6
|перамогі_WES=0 | нічыі_WES=0 |паразы_WES=2 |мз_WES=3 |мп_WES=8
|перамогі_OHL=0 | нічыі_OHL=0 |паразы_OHL=2 |мз_OHL=1 |мп_OHL=6
|перамогі_KOR=0 | нічыі_KOR=0 |паразы_KOR=2 |мз_KOR=0 |мп_KOR=6

&lt;!--Канец аўтаматызацыі.--&gt;

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_AND=[[Андэрлехт Брусэль|Андэрлехт]]
|назва_ANT=[[Антвэрпэн (футбольны клюб)|Антвэрпэн]]
|назва_BEV=[[Ваасьлянд Бэвэрэн|Бэвэрэн]]
|назва_CER=[[Сэркль Бруге]]
|назва_CHA=[[Шарлеруа (футбольны клюб)|Шарлеруа]]
|назва_CLU=[[Бруге (футбольны клюб)|Бруге]]
|назва_GNK=[[Генк (футбольны клюб)|Генк]]
|назва_GNT=[[Гент (футбольны клюб)|Гент]]
|назва_KOR=[[Кортрэйк (футбольны клюб)|Кортрэйк]]
|назва_LAL=[[Ля-Лювіер (футбольны клюб)|Ля-Лювіер]]
|назва_LOM=[[Лёмэль (футбольны клюб)|Лёмэль]]
|назва_MEC=[[Мэхэлен (футбольны клюб)|Мэхэлен]]
|назва_OHL=[[Аўд-Гэвэрлі Лёвэн]]
|назва_USG=[[Юніён Сэн-Жыль]]
|назва_STR=[[Сынт-Тройдэн (футбольны клюб)|Сынт-Тройдэн]]
|назва_STA=[[Стандард Льеж]]
|назва_WES=[[Вэстэрлё (футбольны клюб)|Вэстэрлё]]
|назва_ZWA=[[Зюльтэ-Варэгем (футбольны клюб)|Зюльтэ-Варэгем]]

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=CLLS |вынік2=CL3Q |вынік3=EL2Q |вынік4=ECL2Q
|вынік17=REL |вынік18=REL

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Лік перамог; 3) Розьніца мячоў; 4) Забітыя мячы; 5) Лік гасьцявых перамог; 6) Розьніца мячоў у гасьцях; 7) Забітыя гасьцявыя мячы; 8) Дадатковыя матчы.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR
|колер_CLLS=green1 |тэкст_CLLS=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі чэмпіёнаў]]
|колер_CL3Q=green2 |тэкст_CL3Q=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Трэці кваліфікацыйны раўнд|Трэці кваліфікацыйны раўнд Лігі чэмпіёнаў]]
|колер_ELPO=blue1 |тэкст_ELPO=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф|Раўнд плэй-оф Лігі Эўропы]]
|колер_EL2Q=blue2 |тэкст_EL2Q=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі Эўропы]]
|колер_ECL2Q=yellow1 |тэкст_ECL2Q=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі канфэрэнцыяў]]
|колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў Чэленджэр Про Лігу

}}&lt;/onlyinclude&gt;</text>
      <sha1>ojjg30d4c0z4g9u20vbwg3mzzhjshad</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Про Ліга чэмпіянату Бэльгіі па футболе/ВынікіГульняў</title>
    <ns>10</ns>
    <id>299269</id>
    <revision>
      <id>2686015</id>
      <parentid>2684671</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T16:02:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DymitrBot</username>
        <id>56484</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9303" sha1="reod7yokj0uoz77xstgktsakbftw9da" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''&lt;/noinclude&gt;
{{#invoke:Спартовыя вынікі|main
| крыніца      = [https://www.soccerway.com/belgium/jupiler-pro-league/ Soccerway]
| стыль_матчаў = футбол

|парадак_камандаў= AND, ANT, OHL, CLU, BEV, WES, GNK, GNT, ZWA, KOR, LOM, LAL, MEC, STA, STR, CER, CHA, USG

|скарачэньне_AND=[[Андэрлехт Брусэль|Анд]]
|скарачэньне_ANT=[[Антвэрпэн (футбольны клюб)|Ант]]
|скарачэньне_BEV=[[Ваасьлянд Бэвэрэн|Бэв]]
|скарачэньне_CER=[[Сэркль Бруге|Сэр]]
|скарачэньне_CHA=[[Шарлеруа (футбольны клюб)|Шар]]
|скарачэньне_CLU=[[Бруге (футбольны клюб)|Бру]]
|скарачэньне_GNK=[[Генк (футбольны клюб)|Гнк]]
|скарачэньне_GNT=[[Гент (футбольны клюб)|Гнт]]
|скарачэньне_KOR=[[Кортрэйк (футбольны клюб)|Кор]]
|скарачэньне_LAL=[[Ля-Лювіер (футбольны клюб)|ЛяЛ]]
|скарачэньне_LOM=[[Лёмэль (футбольны клюб)|Лём]]
|скарачэньне_MEC=[[Мэхэлен (футбольны клюб)|Мэх]]
|скарачэньне_OHL=[[Аўд-Гэвэрлі Лёвэн|Аўд]]
|скарачэньне_USG=[[Юніён Сэн-Жыль|Юні]]
|скарачэньне_STR=[[Сынт-Тройдэн (футбольны клюб)|Сын]]
|скарачэньне_STA=[[Стандард Льеж|Ста]]
|скарачэньне_WES=[[Вэстэрлё (футбольны клюб)|Вэс]]
|скарачэньне_ZWA=[[Зюльтэ-Варэгем (футбольны клюб)|Зюл]]

|назва_AND=[[Андэрлехт Брусэль|Андэрлехт]]
|назва_ANT=[[Антвэрпэн (футбольны клюб)|Антвэрпэн]]
|назва_BEV=[[Ваасьлянд Бэвэрэн|Бэвэрэн]]
|назва_CER=[[Сэркль Бруге]]
|назва_CHA=[[Шарлеруа (футбольны клюб)|Шарлеруа]]
|назва_CLU=[[Бруге (футбольны клюб)|Бруге]]
|назва_GNK=[[Генк (футбольны клюб)|Генк]]
|назва_GNT=[[Гент (футбольны клюб)|Гент]]
|назва_KOR=[[Кортрэйк (футбольны клюб)|Кортрэйк]]
|назва_LAL=[[Ля-Лювіер (футбольны клюб)|Ля-Лювіер]]
|назва_LOM=[[Лёмэль (футбольны клюб)|Лёмэль]]
|назва_MEC=[[Мэхэлен (футбольны клюб)|Мэхэлен]]
|назва_OHL=[[Аўд-Гэвэрлі Лёвэн]]
|назва_USG=[[Юніён Сэн-Жыль]]
|назва_STR=[[Сынт-Тройдэн (футбольны клюб)|Сынт-Тройдэн]]
|назва_STA=[[Стандард Льеж]]
|назва_WES=[[Вэстэрлё (футбольны клюб)|Вэстэрлё]]
|назва_ZWA=[[Зюльтэ-Варэгем (футбольны клюб)|Зюльтэ-Варэгем]]

&lt;!--Пачатак аўтаматызацыі.--&gt;
|абнаўленьне = 22 жніўня 2026
|матч_AND_ANT=
|матч_AND_BEV=
|матч_AND_CER=
|матч_AND_CHA=
|матч_AND_CLU=
|матч_AND_GNK=
|матч_AND_GNT=
|матч_AND_KOR=
|матч_AND_LAL=2:1
|матч_AND_LOM=
|матч_AND_MEC=
|матч_AND_OHL=
|матч_AND_STA=
|матч_AND_STR=
|матч_AND_USG=
|матч_AND_WES=
|матч_AND_ZWA=

|матч_ANT_AND=
|матч_ANT_BEV=2:1
|матч_ANT_CER=
|матч_ANT_CHA=
|матч_ANT_CLU=
|матч_ANT_GNK=
|матч_ANT_GNT=
|матч_ANT_KOR=
|матч_ANT_LAL=
|матч_ANT_LOM=
|матч_ANT_MEC=
|матч_ANT_OHL=
|матч_ANT_STA=
|матч_ANT_STR=
|матч_ANT_USG=
|матч_ANT_WES=
|матч_ANT_ZWA=

|матч_BEV_AND=1:0
|матч_BEV_ANT=
|матч_BEV_CER=
|матч_BEV_CHA=
|матч_BEV_CLU=
|матч_BEV_GNK=
|матч_BEV_GNT=
|матч_BEV_KOR=
|матч_BEV_LAL=
|матч_BEV_LOM=
|матч_BEV_MEC=
|матч_BEV_OHL=
|матч_BEV_STA=
|матч_BEV_STR=
|матч_BEV_USG=
|матч_BEV_WES=
|матч_BEV_ZWA=

|матч_CER_AND=
|матч_CER_ANT=
|матч_CER_BEV=
|матч_CER_CHA=
|матч_CER_CLU=
|матч_CER_GNK=
|матч_CER_GNT=
|матч_CER_KOR=
|матч_CER_LAL=
|матч_CER_LOM=
|матч_CER_MEC=
|матч_CER_OHL=
|матч_CER_STA=
|матч_CER_STR=3:3
|матч_CER_USG=
|матч_CER_WES=
|матч_CER_ZWA=

|матч_CHA_AND=
|матч_CHA_ANT=
|матч_CHA_BEV=
|матч_CHA_CER=
|матч_CHA_CLU=
|матч_CHA_GNK=
|матч_CHA_GNT=
|матч_CHA_KOR=
|матч_CHA_LAL=
|матч_CHA_LOM=
|матч_CHA_MEC=
|матч_CHA_OHL=3:1
|матч_CHA_STA=
|матч_CHA_STR=
|матч_CHA_USG=
|матч_CHA_WES=
|матч_CHA_ZWA=

|матч_CLU_AND=
|матч_CLU_ANT=
|матч_CLU_BEV=
|матч_CLU_CER=
|матч_CLU_CHA=
|матч_CLU_GNK=
|матч_CLU_GNT=
|матч_CLU_KOR=3:0
|матч_CLU_LAL=
|матч_CLU_LOM=
|матч_CLU_MEC=
|матч_CLU_OHL=
|матч_CLU_STA=
|матч_CLU_STR=
|матч_CLU_USG=
|матч_CLU_WES=
|матч_CLU_ZWA=

|матч_GNK_AND=
|матч_GNK_ANT=
|матч_GNK_BEV=
|матч_GNK_CER=
|матч_GNK_CHA=
|матч_GNK_CLU=
|матч_GNK_GNT=
|матч_GNK_KOR=
|матч_GNK_LAL=
|матч_GNK_LOM=
|матч_GNK_MEC=
|матч_GNK_OHL=
|матч_GNK_STA=
|матч_GNK_STR=
|матч_GNK_USG=
|матч_GNK_WES=3:2
|матч_GNK_ZWA=

|матч_GNT_AND=
|матч_GNT_ANT=
|матч_GNT_BEV=
|матч_GNT_CER=
|матч_GNT_CHA=
|матч_GNT_CLU=
|матч_GNT_GNK=
|матч_GNT_KOR=
|матч_GNT_LAL=
|матч_GNT_LOM=
|матч_GNT_MEC=2:0
|матч_GNT_OHL=
|матч_GNT_STA=
|матч_GNT_STR=
|матч_GNT_USG=
|матч_GNT_WES=
|матч_GNT_ZWA=

|матч_KOR_AND=
|матч_KOR_ANT=0:3
|матч_KOR_BEV=
|матч_KOR_CER=
|матч_KOR_CHA=
|матч_KOR_CLU=
|матч_KOR_GNK=
|матч_KOR_GNT=
|матч_KOR_LAL=
|матч_KOR_LOM=
|матч_KOR_MEC=
|матч_KOR_OHL=
|матч_KOR_STA=
|матч_KOR_STR=
|матч_KOR_USG=
|матч_KOR_WES=
|матч_KOR_ZWA=

|матч_LAL_AND=
|матч_LAL_ANT=
|матч_LAL_BEV=
|матч_LAL_CER=
|матч_LAL_CHA=
|матч_LAL_CLU=
|матч_LAL_GNK=
|матч_LAL_GNT=1:2
|матч_LAL_KOR=
|матч_LAL_LOM=
|матч_LAL_MEC=
|матч_LAL_OHL=
|матч_LAL_STA=
|матч_LAL_STR=
|матч_LAL_USG=
|матч_LAL_WES=
|матч_LAL_ZWA=

|матч_LOM_AND=
|матч_LOM_ANT=
|матч_LOM_BEV=
|матч_LOM_CER=
|матч_LOM_CHA=0:1
|матч_LOM_CLU=
|матч_LOM_GNK=
|матч_LOM_GNT=
|матч_LOM_KOR=
|матч_LOM_LAL=
|матч_LOM_MEC=
|матч_LOM_OHL=
|матч_LOM_STA=
|матч_LOM_STR=
|матч_LOM_USG=
|матч_LOM_WES=
|матч_LOM_ZWA=

|матч_MEC_AND=
|матч_MEC_ANT=
|матч_MEC_BEV=
|матч_MEC_CER=
|матч_MEC_CHA=
|матч_MEC_CLU=
|матч_MEC_GNK=
|матч_MEC_GNT=
|матч_MEC_KOR=
|матч_MEC_LAL=
|матч_MEC_LOM=
|матч_MEC_OHL=
|матч_MEC_STA=3:3
|матч_MEC_STR=
|матч_MEC_USG=
|матч_MEC_WES=
|матч_MEC_ZWA=

|матч_OHL_AND=
|матч_OHL_ANT=
|матч_OHL_BEV=
|матч_OHL_CER=
|матч_OHL_CHA=
|матч_OHL_CLU=0:3
|матч_OHL_GNK=
|матч_OHL_GNT=
|матч_OHL_KOR=
|матч_OHL_LAL=
|матч_OHL_LOM=
|матч_OHL_MEC=
|матч_OHL_STA=
|матч_OHL_STR=
|матч_OHL_USG=
|матч_OHL_WES=
|матч_OHL_ZWA=

|матч_STA_AND=
|матч_STA_ANT=
|матч_STA_BEV=
|матч_STA_CER=2:2
|матч_STA_CHA=
|матч_STA_CLU=
|матч_STA_GNK=
|матч_STA_GNT=
|матч_STA_KOR=
|матч_STA_LAL=2:0
|матч_STA_LOM=
|матч_STA_MEC=
|матч_STA_OHL=
|матч_STA_STR=
|матч_STA_USG=
|матч_STA_WES=
|матч_STA_ZWA=

|матч_STR_AND=
|матч_STR_ANT=
|матч_STR_BEV=
|матч_STR_CER=
|матч_STR_CHA=
|матч_STR_CLU=
|матч_STR_GNK=
|матч_STR_GNT=
|матч_STR_KOR=
|матч_STR_LAL=
|матч_STR_LOM=1:1
|матч_STR_MEC=
|матч_STR_OHL=
|матч_STR_STA=
|матч_STR_USG=
|матч_STR_WES=
|матч_STR_ZWA=

|матч_USG_AND=
|матч_USG_ANT=
|матч_USG_BEV=
|матч_USG_CER=
|матч_USG_CHA=
|матч_USG_CLU=
|матч_USG_GNK=
|матч_USG_GNT=
|матч_USG_KOR=
|матч_USG_LAL=
|матч_USG_LOM=
|матч_USG_MEC=
|матч_USG_OHL=
|матч_USG_STA=
|матч_USG_STR=
|матч_USG_WES=
|матч_USG_ZWA=0:0

|матч_WES_AND=
|матч_WES_ANT=
|матч_WES_BEV=
|матч_WES_CER=
|матч_WES_CHA=
|матч_WES_CLU=
|матч_WES_GNK=
|матч_WES_GNT=
|матч_WES_KOR=
|матч_WES_LAL=
|матч_WES_LOM=
|матч_WES_MEC=
|матч_WES_OHL=
|матч_WES_STA=
|матч_WES_STR=
|матч_WES_USG=1:5
|матч_WES_ZWA=

|матч_ZWA_AND=
|матч_ZWA_ANT=
|матч_ZWA_BEV=4:0
|матч_ZWA_CER=
|матч_ZWA_CHA=
|матч_ZWA_CLU=
|матч_ZWA_GNK=2:1
|матч_ZWA_GNT=
|матч_ZWA_KOR=
|матч_ZWA_LAL=
|матч_ZWA_LOM=
|матч_ZWA_MEC=
|матч_ZWA_OHL=
|матч_ZWA_STA=
|матч_ZWA_STR=
|матч_ZWA_USG=
|матч_ZWA_WES=


&lt;!--Канец аўтаматызацыі.--&gt;
}}</text>
      <sha1>reod7yokj0uoz77xstgktsakbftw9da</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Супэрліга чэмпіянату Турэччыны па футболе/Табліца</title>
    <ns>10</ns>
    <id>299270</id>
    <revision>
      <id>2686128</id>
      <parentid>2685895</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:30:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DymitrBot</username>
        <id>56484</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5711" sha1="08mjv0av4cb9hd018yjtwwyafurit9z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''&lt;/noinclude&gt;
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца     = [https://www.tff.org/default.aspx?pageID=198 Турэцкая футбольная фэдэрацыя]

&lt;!--Пачатак аўтаматызацыі.--&gt;
|абнаўленьне = 23 жніўня 2026 году&lt;/small&gt;&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|парадак_камандаў=GAL, SAM, KAS, AME, BAŞ, FEN, GEN, BEŞ, RİZ, GÖZ, ALA, GAZ, TRA, ÇOR, EYÜ, KOC, KON, ERZ
&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|перамогі_GAL=1 | нічыі_GAL=1 |паразы_GAL=0 |мз_GAL=6 |мп_GAL=2
|перамогі_SAM=1 | нічыі_SAM=1 |паразы_SAM=0 |мз_SAM=5 |мп_SAM=3
|перамогі_KAS=1 | нічыі_KAS=1 |паразы_KAS=0 |мз_KAS=2 |мп_KAS=1
|перамогі_AME=1 | нічыі_AME=0 |паразы_AME=0 |мз_AME=3 |мп_AME=0
|перамогі_BAŞ=1 | нічыі_BAŞ=0 |паразы_BAŞ=0 |мз_BAŞ=2 |мп_BAŞ=0
|перамогі_FEN=1 | нічыі_FEN=0 |паразы_FEN=1 |мз_FEN=5 |мп_FEN=4
|перамогі_GEN=1 | нічыі_GEN=0 |паразы_GEN=0 |мз_GEN=2 |мп_GEN=1
|перамогі_BEŞ=1 | нічыі_BEŞ=0 |паразы_BEŞ=0 |мз_BEŞ=1 |мп_BEŞ=0
|перамогі_RİZ=1 | нічыі_RİZ=0 |паразы_RİZ=1 |мз_RİZ=1 |мп_RİZ=2
|перамогі_GÖZ=0 | нічыі_GÖZ=1 |паразы_GÖZ=0 |мз_GÖZ=3 |мп_GÖZ=3
|перамогі_ALA=0 | нічыі_ALA=1 |паразы_ALA=0 |мз_ALA=1 |мп_ALA=1
|перамогі_GAZ=0 | нічыі_GAZ=1 |паразы_GAZ=0 |мз_GAZ=1 |мп_GAZ=1
|перамогі_TRA=0 | нічыі_TRA=1 |паразы_TRA=0 |мз_TRA=1 |мп_TRA=1
|перамогі_ÇOR=0 | нічыі_ÇOR=1 |паразы_ÇOR=1 |мз_ÇOR=2 |мп_ÇOR=3
|перамогі_EYÜ=0 | нічыі_EYÜ=0 |паразы_EYÜ=1 |мз_EYÜ=0 |мп_EYÜ=1
|перамогі_KOC=0 | нічыі_KOC=0 |паразы_KOC=1 |мз_KOC=0 |мп_KOC=2
|перамогі_KON=0 | нічыі_KON=0 |паразы_KON=2 |мз_KON=2 |мп_KON=5
|перамогі_ERZ=0 | нічыі_ERZ=0 |паразы_ERZ=2 |мз_ERZ=0 |мп_ERZ=7

&lt;!--Канец аўтаматызацыі.--&gt;

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_ALA=[[Аланьяспор Аланья|Аланьяспор]]
|назва_AME=[[Амэд Дыярбакыр|Амэд]]
|назва_BAŞ=[[Істанбул Башакшэхір]]
|назва_BEŞ=[[Бэшыкташ Стамбул|Бэшыкташ]]
|назва_ÇOR=[[Чорум (футбольны клюб)|Чорум]]
|назва_ERZ=[[Эрзурумспор Эрзурум|Эрзурумспор]]
|назва_EYÜ=[[Эюпспор Стамбул|Эюпспор]]
|назва_FEN=[[Фэнэрбахчэ Стамбул|Фэнэрбахчэ]]
|назва_GAL=[[Галатасарай Стамбул|Галатасарай]]
|назва_GAZ=[[Газыянтэп (футбольны клюб)|Газыянтэп]]
|назва_GÖZ=[[Гёзтэпэ Ізьмір|Гёзтэпэ]]
|назва_GEN=[[Генчлербірлігі Анкара|Генчлербірлігі]]
|назва_KAS=[[Касымпаша Стамбул|Касымпаша]]
|назва_KOC=[[Каджаэліспор Ізьміт|Каджаэліспор]]
|назва_KON=[[Коньяспор Конья|Коньяспор]]
|назва_RİZ=[[Рызэспор Рызэ|Рызэспор]]
|назва_SAM=[[Самсунспор Самсун|Самсунспор]]
|назва_TRA=[[Трабзанспор Трабзон|Трабзанспор]]

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=CLLS |вынік2=CL3Q
|вынік3=EL2Q |вынік4=ECL2Q
|вынік16=REL |вынік17=REL |вынік18=REL

&lt;!--Налады і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Пункты ў гульнях паміж сабою; 3) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 4) Забітыя мячы ў гульнях паміж сабою; 5) Розьніца мячоў; 6) Забітыя мячы; 7) Дадатковыя матчы.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR

|колер_CLLS=green1|тэкст_CLLS=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі чэмпіёнаў]]
|колер_CL3Q=green2|тэкст_CL3Q=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Трэці кваліфікацыйны раўнд|Трэці кваліфікацыйны раўнд Лігі чэмпіёнаў]]
|колер_ELPO=blue1 |тэкст_ELPO=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф|Раўнд плэй-оф Лігі Эўропы]]
|колер_EL2Q=blue2 |тэкст_EL2Q=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі Эўропы]]
|колер_ECL2Q=yellow1 |тэкст_ECL2Q=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі канфэрэнцыяў]]
|колер_REL=red1   |тэкст_REL=Паніжэньне ў Першую лігу

}}&lt;/onlyinclude&gt;</text>
      <sha1>08mjv0av4cb9hd018yjtwwyafurit9z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Супэрліга чэмпіянату Турэччыны па футболе/ВынікіГульняў</title>
    <ns>10</ns>
    <id>299271</id>
    <revision>
      <id>2686017</id>
      <parentid>2684933</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T16:02:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DymitrBot</username>
        <id>56484</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9432" sha1="pbzydlu3cqc24xs8btryqarvls7kyax" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''&lt;/noinclude&gt;
{{#invoke:Спартовыя вынікі|main
| крыніца      = [https://www.tff.org/default.aspx?pageID=198 Турэцкая футбольная фэдэрацыя]
| стыль_матчаў = футбол

|парадак_камандаў= ALA, AME, BEŞ, GAZ, GAL, GEN, GÖZ, BAŞ, KOC, KAS, KON, RİZ, SAM, TRA, FEN, ÇOR, ERZ, EYÜ

|скарачэньне_ALA=[[Аланьяспор Аланья|Ала]]
|скарачэньне_AME=[[Амэд Дыярбакыр|Амэ]]
|скарачэньне_BAŞ=[[Істанбул Башакшэхір|ІсБ]]
|скарачэньне_BEŞ=[[Бэшыкташ Стамбул|Бэш]]
|скарачэньне_ÇOR=[[Чорум (футбольны клюб)|Чор]]
|скарачэньне_ERZ=[[Эрзурумспор Эрзурум|Эрз]]
|скарачэньне_EYÜ=[[Эюпспор Стамбул|Эюп]]
|скарачэньне_FEN=[[Фэнэрбахчэ Стамбул|Фэн]]
|скарачэньне_GAL=[[Галатасарай Стамбул|Гал]]
|скарачэньне_GAZ=[[Газыянтэп (футбольны клюб)|Газ]]
|скарачэньне_GÖZ=[[Гёзтэпэ Ізьмір|Гёз]]
|скарачэньне_GEN=[[Генчлербірлігі Анкара|Ген]]
|скарачэньне_KAS=[[Касымпаша Стамбул|Кас]]
|скарачэньне_KOC=[[Каджаэліспор Ізьміт|Кад]]
|скарачэньне_KON=[[Коньяспор Конья|Кон]]
|скарачэньне_RİZ=[[Рызэспор Рызэ|Рыз]]
|скарачэньне_SAM=[[Самсунспор Самсун|Сам]]
|скарачэньне_TRA=[[Трабзанспор Трабзон|Тра]]

|назва_ALA=[[Аланьяспор Аланья|Аланьяспор]]
|назва_AME=[[Амэд Дыярбакыр|Амэд]]
|назва_BAŞ=[[Істанбул Башакшэхір]]
|назва_BEŞ=[[Бэшыкташ Стамбул|Бэшыкташ]]
|назва_ÇOR=[[Чорум (футбольны клюб)|Чорум]]
|назва_ERZ=[[Эрзурумспор Эрзурум|Эрзурумспор]]
|назва_EYÜ=[[Эюпспор Стамбул|Эюпспор]]
|назва_FEN=[[Фэнэрбахчэ Стамбул|Фэнэрбахчэ]]
|назва_GAL=[[Галатасарай Стамбул|Галатасарай]]
|назва_GAZ=[[Газыянтэп (футбольны клюб)|Газыянтэп]]
|назва_GÖZ=[[Гёзтэпэ Ізьмір|Гёзтэпэ]]
|назва_GEN=[[Генчлербірлігі Анкара|Генчлербірлігі]]
|назва_KAS=[[Касымпаша Стамбул|Касымпаша]]
|назва_KOC=[[Каджаэліспор Ізьміт|Каджаэліспор]]
|назва_KON=[[Коньяспор Конья|Коньяспор]]
|назва_RİZ=[[Рызэспор Рызэ|Рызэспор]]
|назва_SAM=[[Самсунспор Самсун|Самсунспор]]
|назва_TRA=[[Трабзанспор Трабзон|Трабзанспор]]

&lt;!--Пачатак аўтаматызацыі.--&gt;
|абнаўленьне = 22 жніўня 2026
|матч_ALA_AME=
|матч_ALA_BAŞ=
|матч_ALA_BEŞ=
|матч_ALA_ÇOR=
|матч_ALA_ERZ=
|матч_ALA_EYÜ=
|матч_ALA_FEN=
|матч_ALA_GAL=
|матч_ALA_GAZ=
|матч_ALA_GEN=
|матч_ALA_GÖZ=
|матч_ALA_KAS=
|матч_ALA_KOC=
|матч_ALA_KON=
|матч_ALA_RİZ=
|матч_ALA_SAM=
|матч_ALA_TRA=

|матч_AME_ALA=
|матч_AME_BAŞ=
|матч_AME_BEŞ=
|матч_AME_ÇOR=
|матч_AME_ERZ=3:0
|матч_AME_EYÜ=
|матч_AME_FEN=
|матч_AME_GAL=
|матч_AME_GAZ=
|матч_AME_GEN=
|матч_AME_GÖZ=
|матч_AME_KAS=
|матч_AME_KOC=
|матч_AME_KON=
|матч_AME_RİZ=
|матч_AME_SAM=
|матч_AME_TRA=

|матч_BAŞ_ALA=
|матч_BAŞ_AME=
|матч_BAŞ_BEŞ=
|матч_BAŞ_ÇOR=
|матч_BAŞ_ERZ=
|матч_BAŞ_EYÜ=
|матч_BAŞ_FEN=
|матч_BAŞ_GAL=
|матч_BAŞ_GAZ=
|матч_BAŞ_GEN=
|матч_BAŞ_GÖZ=
|матч_BAŞ_KAS=
|матч_BAŞ_KOC=2:0
|матч_BAŞ_KON=
|матч_BAŞ_RİZ=
|матч_BAŞ_SAM=
|матч_BAŞ_TRA=

|матч_BEŞ_ALA=
|матч_BEŞ_AME=
|матч_BEŞ_BAŞ=
|матч_BEŞ_ÇOR=
|матч_BEŞ_ERZ=
|матч_BEŞ_EYÜ=1:0
|матч_BEŞ_FEN=
|матч_BEŞ_GAL=
|матч_BEŞ_GAZ=
|матч_BEŞ_GEN=
|матч_BEŞ_GÖZ=
|матч_BEŞ_KAS=
|матч_BEŞ_KOC=
|матч_BEŞ_KON=
|матч_BEŞ_RİZ=
|матч_BEŞ_SAM=
|матч_BEŞ_TRA=

|матч_ÇOR_ALA=
|матч_ÇOR_AME=
|матч_ÇOR_BAŞ=
|матч_ÇOR_BEŞ=
|матч_ÇOR_ERZ=
|матч_ÇOR_EYÜ=
|матч_ÇOR_FEN=
|матч_ÇOR_GAL=
|матч_ÇOR_GAZ=
|матч_ÇOR_GEN=
|матч_ÇOR_GÖZ=
|матч_ÇOR_KAS=0:0
|матч_ÇOR_KOC=
|матч_ÇOR_KON=
|матч_ÇOR_RİZ=
|матч_ÇOR_SAM=
|матч_ÇOR_TRA=

|матч_ERZ_ALA=
|матч_ERZ_AME=
|матч_ERZ_BAŞ=
|матч_ERZ_BEŞ=
|матч_ERZ_ÇOR=
|матч_ERZ_EYÜ=
|матч_ERZ_FEN=
|матч_ERZ_GAL=0:4
|матч_ERZ_GAZ=
|матч_ERZ_GEN=
|матч_ERZ_GÖZ=
|матч_ERZ_KAS=
|матч_ERZ_KOC=
|матч_ERZ_KON=
|матч_ERZ_RİZ=
|матч_ERZ_SAM=
|матч_ERZ_TRA=

|матч_EYÜ_ALA=
|матч_EYÜ_AME=
|матч_EYÜ_BAŞ=
|матч_EYÜ_BEŞ=
|матч_EYÜ_ÇOR=
|матч_EYÜ_ERZ=
|матч_EYÜ_FEN=
|матч_EYÜ_GAL=
|матч_EYÜ_GAZ=
|матч_EYÜ_GEN=
|матч_EYÜ_GÖZ=
|матч_EYÜ_KAS=
|матч_EYÜ_KOC=
|матч_EYÜ_KON=
|матч_EYÜ_RİZ=
|матч_EYÜ_SAM=
|матч_EYÜ_TRA=

|матч_FEN_ALA=
|матч_FEN_AME=
|матч_FEN_BAŞ=
|матч_FEN_BEŞ=
|матч_FEN_ÇOR=
|матч_FEN_ERZ=
|матч_FEN_EYÜ=
|матч_FEN_GAL=
|матч_FEN_GAZ=
|матч_FEN_GEN=
|матч_FEN_GÖZ=
|матч_FEN_KAS=
|матч_FEN_KOC=
|матч_FEN_KON=
|матч_FEN_RİZ=
|матч_FEN_SAM=
|матч_FEN_TRA=

|матч_GAL_ALA=
|матч_GAL_AME=
|матч_GAL_BAŞ=
|матч_GAL_BEŞ=
|матч_GAL_ÇOR=2:2
|матч_GAL_ERZ=
|матч_GAL_EYÜ=
|матч_GAL_FEN=
|матч_GAL_GAZ=
|матч_GAL_GEN=
|матч_GAL_GÖZ=
|матч_GAL_KAS=
|матч_GAL_KOC=
|матч_GAL_KON=
|матч_GAL_RİZ=
|матч_GAL_SAM=
|матч_GAL_TRA=

|матч_GAZ_ALA=1:1
|матч_GAZ_AME=
|матч_GAZ_BAŞ=
|матч_GAZ_BEŞ=
|матч_GAZ_ÇOR=
|матч_GAZ_ERZ=
|матч_GAZ_EYÜ=
|матч_GAZ_FEN=
|матч_GAZ_GAL=
|матч_GAZ_GEN=
|матч_GAZ_GÖZ=
|матч_GAZ_KAS=
|матч_GAZ_KOC=
|матч_GAZ_KON=
|матч_GAZ_RİZ=
|матч_GAZ_SAM=
|матч_GAZ_TRA=

|матч_GEN_ALA=
|матч_GEN_AME=
|матч_GEN_BAŞ=
|матч_GEN_BEŞ=
|матч_GEN_ÇOR=
|матч_GEN_ERZ=
|матч_GEN_EYÜ=
|матч_GEN_FEN=2:1
|матч_GEN_GAL=
|матч_GEN_GAZ=
|матч_GEN_GÖZ=
|матч_GEN_KAS=
|матч_GEN_KOC=
|матч_GEN_KON=
|матч_GEN_RİZ=
|матч_GEN_SAM=
|матч_GEN_TRA=

|матч_GÖZ_ALA=
|матч_GÖZ_AME=
|матч_GÖZ_BAŞ=
|матч_GÖZ_BEŞ=
|матч_GÖZ_ÇOR=
|матч_GÖZ_ERZ=
|матч_GÖZ_EYÜ=
|матч_GÖZ_FEN=
|матч_GÖZ_GAL=
|матч_GÖZ_GAZ=
|матч_GÖZ_GEN=
|матч_GÖZ_KAS=
|матч_GÖZ_KOC=
|матч_GÖZ_KON=
|матч_GÖZ_RİZ=
|матч_GÖZ_SAM=
|матч_GÖZ_TRA=

|матч_KAS_ALA=
|матч_KAS_AME=
|матч_KAS_BAŞ=
|матч_KAS_BEŞ=
|матч_KAS_ÇOR=
|матч_KAS_ERZ=
|матч_KAS_EYÜ=
|матч_KAS_FEN=
|матч_KAS_GAL=
|матч_KAS_GAZ=
|матч_KAS_GEN=
|матч_KAS_GÖZ=
|матч_KAS_KOC=
|матч_KAS_KON=
|матч_KAS_RİZ=
|матч_KAS_SAM=
|матч_KAS_TRA=1:1

|матч_KOC_ALA=
|матч_KOC_AME=
|матч_KOC_BAŞ=
|матч_KOC_BEŞ=
|матч_KOC_ÇOR=
|матч_KOC_ERZ=
|матч_KOC_EYÜ=
|матч_KOC_FEN=
|матч_KOC_GAL=
|матч_KOC_GAZ=
|матч_KOC_GEN=
|матч_KOC_GÖZ=
|матч_KOC_KAS=
|матч_KOC_KON=
|матч_KOC_RİZ=
|матч_KOC_SAM=
|матч_KOC_TRA=

|матч_KON_ALA=
|матч_KON_AME=
|матч_KON_BAŞ=
|матч_KON_BEŞ=
|матч_KON_ÇOR=
|матч_KON_ERZ=
|матч_KON_EYÜ=
|матч_KON_FEN=
|матч_KON_GAL=
|матч_KON_GAZ=
|матч_KON_GEN=
|матч_KON_GÖZ=
|матч_KON_KAS=
|матч_KON_KOC=
|матч_KON_RİZ=0:1
|матч_KON_SAM=
|матч_KON_TRA=

|матч_RİZ_ALA=
|матч_RİZ_AME=
|матч_RİZ_BAŞ=
|матч_RİZ_BEŞ=
|матч_RİZ_ÇOR=
|матч_RİZ_ERZ=
|матч_RİZ_EYÜ=
|матч_RİZ_FEN=
|матч_RİZ_GAL=
|матч_RİZ_GAZ=
|матч_RİZ_GEN=
|матч_RİZ_GÖZ=
|матч_RİZ_KAS=
|матч_RİZ_KOC=
|матч_RİZ_KON=
|матч_RİZ_SAM=0:0
|матч_RİZ_TRA=

|матч_SAM_ALA=
|матч_SAM_AME=
|матч_SAM_BAŞ=
|матч_SAM_BEŞ=
|матч_SAM_ÇOR=
|матч_SAM_ERZ=
|матч_SAM_EYÜ=
|матч_SAM_FEN=
|матч_SAM_GAL=
|матч_SAM_GAZ=
|матч_SAM_GEN=
|матч_SAM_GÖZ=3:3
|матч_SAM_KAS=
|матч_SAM_KOC=
|матч_SAM_KON=
|матч_SAM_RİZ=
|матч_SAM_TRA=

|матч_TRA_ALA=
|матч_TRA_AME=
|матч_TRA_BAŞ=
|матч_TRA_BEŞ=
|матч_TRA_ÇOR=
|матч_TRA_ERZ=
|матч_TRA_EYÜ=
|матч_TRA_FEN=
|матч_TRA_GAL=
|матч_TRA_GAZ=
|матч_TRA_GEN=
|матч_TRA_GÖZ=
|матч_TRA_KAS=
|матч_TRA_KOC=
|матч_TRA_KON=
|матч_TRA_RİZ=
|матч_TRA_SAM=


&lt;!--Канец аўтаматызацыі.--&gt;
}}</text>
      <sha1>pbzydlu3cqc24xs8btryqarvls7kyax</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Майкл Алісэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299768</id>
    <revision>
      <id>2686112</id>
      <parentid>2673107</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:09:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Дасягненьні */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17458" sha1="rqifuw892fza1ad564bwl0an4r9m9d4" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Майкл Алі́сэ''' ({{мова-fr|Michael Olise}}; {{Н}} 12 сьнежня 2001 году) — францускі футбаліст, атакуючы паўабаронца нямецкага клюбу «[[Баварыя Мюнхэн|Баварыя]]» і нацыянальнай [[зборная Францыі па футболе|зборнай Францыі]]. Уважаецца адным з найлепшых ўінгераў у сьвеце, вядомы сваёй крэатыўнасьцю, дрыблінгам і талентам&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.si.com/soccer/the-best-right-wingers-in-world-soccer-ranked|загаловак=The 25 Best Right Wingers in World Soccer—Ranked|выдавецтва=SI|дата публікацыі=31.07.2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Holt, Mark White Contributions from Matthew|спасылка=https://www.fourfourtwo.com/features/ranked-best-right-wingers-in-the-world|загаловак=Ranked! The 10 best right-wingers in the world|выдавецтва=FourFourTwo|дата публікацыі=16.06.2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Swan, Rob|спасылка=https://www.givemesport.com/best-football-players-in-the-world/|загаловак=The 30 best footballers in the world right now - ranked in order|выдавецтва=GiveMeSport|дата публікацыі=10.11.2023}}&lt;/ref&gt;. Выхаванец розных ангельскіх футбольных акадэміяў, бо нарадзіўся ў [[Лёндан]]е, аднак праз паходжаньне сваёй маці абраў Францыі дзеля мімнародных выступаў.

== Кар’ера ==
=== Клюбная ===
Алісэ навучаўся футболу ў розных акадэміях ангельскіх клюбаў, у тым ліку «[[Арсэнал Лёндан|Арсэналу]]», «[[Чэлсі Лёндан|Чэлсі]]» і «[[Манчэстэр Сіці]]»&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Harry, De Cosemo|спасылка=https://www.bbc.com/sport/football/61111925|загаловак=Michael Olise: Crystal Palace winger’s path from Chelsea released to Eagles star|выдавец=BBC Sport|дата публікацыі=16.04.2022|копія=https://web.archive.org/web/20230406043616/https://www.bbc.com/sport/football/61111925|дата копіі=06.04.2023}}&lt;/ref&gt;. У ліпені 2018 году трапіў у акадэмію «[[Рэдынг (футбольны клюб)|Рэдынгу]]», дзе і запачаткаваў кар’еру ў прафэсійным футболе. Дэбют адбыўся 12 сакавіка 2019 году і прыпаў на хатні матч супраць «[[Лідс Юнайтэд]]», які быў скончаны паразай зь лікам 3:0&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.readingfc.co.uk/news/2019/march/east-and-olise-presented-with-framed-debut-shirts/|загаловак=East and Olise presented with framed debut shirts|выдавецтва=Reading F.C.|дата публікацыі=23.03.2019|копія=https://web.archive.org/web/20190527192224/https://www.readingfc.co.uk/news/2019/march/east-and-olise-presented-with-framed-debut-shirts/|дата копіі=27.05.2019}}&lt;/ref&gt;, а 15 ліпеня маладзён падпісаў з клюбам трохгадовы прафэсійны кантракт&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=FC, Reading|спасылка=https://www.readingfc.co.uk/news/2019/july/olise-signs-three-year-professional-deal-with-the-royals|загаловак=Olise signs three-year professional deal with the Royals|выдавецтва=Reading FC|копія=https://web.archive.org/web/20190715140631/https://www.readingfc.co.uk/news/2019/july/olise-signs-three-year-professional-deal-with-the-royals|дата копіі=15.07.2019}}&lt;/ref&gt;. Свой першы гол правёў 19 верасьня 2020 году, улучыўшы мяч у браму суперніка зь лёту на 76-й хвіліне, у пераможным матчы супраць «[[Барнсьлі (футбольны клюб)|Барнсьлі]]», які скончыўся зь лікам 2:0&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.bbc.co.uk/sport/football/54127590|загаловак=Reading 2-0 Barnsley: Royals overcome nine-man Tykes|выдавец=BBC Sport|дата публікацыі=19.09.2020|копія=https://web.archive.org/web/20200919212128/https://www.bbc.com/sport/football/54127590|дата копіі=19.09.2020}}&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Michael Olise bayern 2025.jpg|значак|зьлева|У складзе «Баварыі».]]
8 ліпеня 2021 году Алісэ склаў пяцігадовую працоўную ўгоду з клюбам [[Прэм’ер-Ліга|Прэм’ер-лігі]] «[[Крыстал Пэлас Лёндан|Крыстал Пэлас]]» пасьля таго, лёнданцы пагадзіліся выкласьці за футбаліста суму ў памеры 8,37 мільёнаў фунтаў стэрлінгаў&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.bbc.co.uk/sport/football/57746533|загаловак=Michael Olise: Crystal Palace close to signing Reading forward|выдавец=BBC Sport|дата публікацыі=07.07.2021}}&lt;/ref&gt;. 11 верасьня 2021 году гулец дэбютаваў у найвышэйшым дывізіён за клюб у хатнім матчы супраць «[[Тотэнгэм Готспур|Тотэнгэму]]», які завяршыўся перамогай зь лікам 3:0. Тады паўабараонца выйшаў на замену на 86-й хвіліне замест [[Джордан Аю|Джордана Аю]]&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.bbc.com/sport/football/58436965|загаловак=Crystal Palace 3-0 Tottenham Hotspur: Eagles beat leaders Spurs for first win of league campaign|выдавец=BBC Sport|дата публікацыі=09.09.2021|копія=https://web.archive.org/web/20210911174137/https://www.bbc.com/sport/football/58436965|дата копіі=11.09.2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Low, Jonathan|спасылка=https://www.getreading.co.uk/sport/football/football-news/patrick-vieira-reading-michael-olise-21553182|загаловак=Patrick Vieira says Michael Olise must show he’s a team player at Crystal Palace|выдавецтва=Berkshire Live|дата публікацыі=13.09.2021|копія=https://web.archive.org/web/20220125230626/https://www.getreading.co.uk/sport/football/football-news/patrick-vieira-reading-michael-olise-21553182|дата копіі=25.01.2022}}&lt;/ref&gt;. Пазьней у тым жа месяцы, 23 верасьня, Алісэ ўпершыню выйшаў у спартавым складзе «Крыстал Пэлас» у хатнім матчы супраць «[[Ньюкасл Юнайтэд]]», які завяршыўся нічыёю 1:1&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.bbc.com/sport/football/58936300|загаловак=Crystal Palace 1-1 Newcastle: Callum Wilson overhead kick rescues point for Graeme Jones’ Magpies|выдавец=BBC Sport|дата публікацыі=22.10.2021|копія=https://web.archive.org/web/20211027101154/https://www.bbc.com/sport/football/58936300|дата копіі=27.10.2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://uk.soccerway.com/matches/2021/10/23/england/premier-league/crystal-palace-fc/newcastle-united-football-club/3517135/|загаловак=Crystal Palace vs. Newcastle United – 23 October 2021 – Soccerway|выдавецтва=uk.soccerway.com|копія=https://web.archive.org/web/20220125230617/https://uk.soccerway.com/matches/2021/10/23/england/premier-league/crystal-palace-fc/newcastle-united-football-club/3517135/|дата копіі=25.01.2022}}&lt;/ref&gt;. 17 жніўня 2023 году было абвешчанае, што футбаліст падпісаў новы чатырохгадовы кантракт з «Крыстал Пэлас», на тле паведамленьняў пра ягонае магчымае вяртаньне ў «Чэлсі»&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.cpfc.co.uk/news/announcement/michael-olise-signs-new-four-year-contract/|загаловак=Michael Olise signs new four-year contract - News|выдавецтва=Crystal Palace F.C.|дата публікацыі=17.08.2023|копія=https://web.archive.org/web/20230817151615/https://www.cpfc.co.uk/news/announcement/michael-olise-signs-new-four-year-contract/|дата копіі=17.08.2023}}&lt;/ref&gt;. У пачатку 2024 году Алісэ на пэўны час выбыў праз траўму, але па акрыяньні ягоная ўражлівая форма прыцягнула цікавасьць іншых клубаў Прэм’ер-лігі, у тым ліку «Арсэналу», «Чэлсі», «[[Манчэстэр Юнайтэд]]» і «Ньюкасл Юнайтэд»&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://onefootball.com/en/news/arsenal-favourites-ahead-of-man-utd-chelsea-to-sign-michael-olise-39375234|загаловак=Arsenal favourites ahead of Man Utd &amp; Chelsea to sign Michael Olise|выдавецтва=OneFootball|дата публікацыі=04.04.2025|копія=https://web.archive.org/web/20240621230341/https://onefootball.com/en/news/arsenal-favourites-ahead-of-man-utd-chelsea-to-sign-michael-olise-39375234|дата копіі=21.06.2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.skysports.com/football/news/11095/13152596/michael-olise-chelsea-and-newcastle-approach-crystal-palace-about-signing-winger|загаловак=Michael Olise: Chelsea and Newcastle approach Crystal Palace about signing winger|выдавецтва=Sky Sports|дата публікацыі=14.06.2024}}&lt;/ref&gt;.

7 ліпеня 2024 году клюб [[Бундэсьліга|Бундэсьлігі]] «[[Баварыя Мюнхэн|Баварыя]]» абвесьціў аб падпісаньні пяцігадовага кантракту на суму 60 мільёнаў эўра, улучна з дадатковымі аплатамі&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://fcbayern.com/en/news/2024/07/fc-bayern-sign-michael-olise|загаловак=FC Bayern sign Michael Olise|выдавецтва=FC Bayern Munich|дата публікацыі=07.07.2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://onefootball.com/en/news/fc-bayern-sign-michael-olise-39730731|загаловак=FC Bayern sign Michael Olise|выдавецтва=OneFootball|дата публікацыі=04.04.2025}}&lt;/ref&gt;. 14 верасьня ён правёў свой першы гол у Бундэсьлізе ў пераможным матчы супраць «[[Гольштайн Кіль|Гольштайну]]» зь лікам 6:1&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cn0ldr4ny7nt|загаловак=Holstein Kiel vs Bayern München: Bundesliga|выдавецтва=BBC Sport|копія=https://web.archive.org/web/20240918130644/https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cn0ldr4ny7nt|дата копіі=18.09.2024}}&lt;/ref&gt;. Свой дэбютны сэзон ён скончыў з 12 галамі і 15 галявымі перадачамі, стаўшы найлепшым выканаўцам галявых перадач у нямецкай лізе&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/olise-wirtz-top-5-assist-providers-2024-25-grifo-brandt-gross-32460|загаловак=Michael Olise, Florian Wirtz and the top five assist providers in 2024/25|выдавецтва=Bundesliga|дата публікацыі=29.05.2025|копія=https://web.archive.org/web/20250608050525/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/olise-wirtz-top-5-assist-providers-2024-25-grifo-brandt-gross-32460|дата копіі=08.06.2025}}&lt;/ref&gt;. Ягоныя выступы далі яму месца ў сымбалічнай зборнай [[Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па футболе 2024—2025 гадоў|Бундэсьлігі 2024—2025 гадоў]], а таксама ўзнагароду навака сэзону.

=== Міжнародная ===
Алісэ нарадзіўся ў Ангельшчыны ў сям’і бацькі нігерыйца і маці франка-альжырскага паходжаньня, у выніку чаго ён займеў права бараніць гонар Францыі, Альжыру, Ангельшчыны ці Нігерыі на міжнародным узроўні&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Walters, Mike|спасылка=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/meet-michael-olise-wonderkid-whos-23328374|загаловак=Meet Michael Olise, already the Championship’s most-coveted wonderkid|выдавецтва=Daily Mirror|дата публікацыі=15.01.2021|копія=https://web.archive.org/web/20210603003310/https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/meet-michael-olise-wonderkid-whos-23328374|дата копіі=03.06.2021}}&lt;/ref&gt;. Калі яго спыталі, чаму ён пастанавіў сабе прадстаўляць Францыю, а не Ангельшчыну, Алісэ распавёў, што заўсёды меў повязь з [[Зборная Францыі па футболе|зборнай Францыі]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://sports.yahoo.com/always-had-connection-france-michael-200700254.html|загаловак=&quot;I always had a connection to France&quot; – Michael Olise explains decision to play for France over England|выдавецтва=Yahoo Sports|дата публікацыі=03.09.2024}}&lt;/ref&gt;. У 2019 годзе пачаў гуляць за юнацкія зборныя Францыі, а таксама ўзяў удзел у розыгрышы футбольнага турніру [[летнія Алімпійскія гульні 2024 году|летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году]]. Паводле вынікаў турніру стаў срэбным прызэрам гульняў. 29 жніўня 2024 году Алісэ ўпершыню быў выкліканы ў нацыянальную зборную Францыі трэнэрам [[Дыд’е Дэшам]]ам на матчы [[Ліга нацыяў УЭФА|Лігі нацыяў]] супраць зборных Італіі і [[Зборная Бэльгіі па футболе|Бэльгіі]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fff.fr/article/13073-la-liste-des-vingt-trois-bleus.html|загаловак=La liste des vingt-trois Bleus|выдавецтва=French Football Federation|дата публікацыі=31.08.2023|копія=https://web.archive.org/web/20240830091657/https://www.fff.fr/article/13073-la-liste-des-vingt-trois-bleus.html|дата копіі=30.08.2024}}&lt;/ref&gt;. Дэбютаваў у складзе дружыны 6 верасьня ў матчы супраць [[Зборная Італіі па футболе|зборнай Італіі]] на стадыёне [[Парк дэ Прэнс]], выйшаўшы ў першай адзінаццатцы і згуляўшы 58 хвілінаў у матчы, які скончыўся паразай зь лікам 3:1&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.espn.com/soccer/match/_/gameId/698898/italy-france|загаловак=Italy 3-1 France (Sep 6, 2024) Final Score|выдавецтва=ESPN|копія=https://web.archive.org/web/20240906211955/https://www.espn.com/soccer/match/_/gameId/698898/italy-france|дата копіі=06.09.2024}}&lt;/ref&gt;. Першы гол правёў 23 сакавіку 2025 году ў браму [[Зборная Харватыі па футболе|зборнай Харватыі]].

== Дасягненьні ==
'''«Баварыя»''':
* [[Чэмпіянат Нямеччыны па футболе|Чэмпіён Нямеччыны]]: 2025, 2026
* Уладальнік [[Кубак Нямеччыны па футболе|Кубка Нямеччыны]]: 2026
* Уладальнік [[Супэркубак Нямеччыны па футболе|Супэркубка Нямеччыны]]: 2025, 2026

'''Францыя''':
* Срэбны прызэр Алімпійскіх гульняў: 2024

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Transfermarkt}}
* {{Soccerway}}
* {{Worldfootball}}

{{Склад ФК «Баварыя» Мюнхэн}}
{{Францыя на ЧС-2026}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Алісэ, Майкл}}
[[Катэгорыя:Францускія футбалісты]]
[[Катэгорыя:Францускія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях]]
[[Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году]]
[[Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2024 году]]</text>
      <sha1>rqifuw892fza1ad564bwl0an4r9m9d4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Польская футбольная экстракляса/Табліца</title>
    <ns>10</ns>
    <id>300273</id>
    <revision>
      <id>2686127</id>
      <parentid>2685894</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:30:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DymitrBot</username>
        <id>56484</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5211" sha1="b2dg8ef9sk3tr72brjb5odw2nx384cp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''&lt;/noinclude&gt;
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца     = [http://www.90minut.pl/liga/1/liga14675.html 90minut.pl]

&lt;!--Пачатак аўтаматызацыі.--&gt;
|абнаўленьне = 23 жніўня 2026 году&lt;/small&gt;&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|парадак_камандаў=LEG, GÓR, CRA, LPO, POG, WID, ZAG, WKR, JAG, KOR, ŚLĄ, MOT, WPŁ, PIA, GKS, WIE, RAD, RAK
&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|перамогі_LEG=3 | нічыі_LEG=2 |паразы_LEG=0 |мз_LEG=11 |мп_LEG=3
|перамогі_GÓR=3 | нічыі_GÓR=0 |паразы_GÓR=0 |мз_GÓR=7 |мп_GÓR=3
|перамогі_CRA=2 | нічыі_CRA=2 |паразы_CRA=1 |мз_CRA=5 |мп_CRA=5
|перамогі_LPO=2 | нічыі_LPO=1 |паразы_LPO=0 |мз_LPO=5 |мп_LPO=1
|перамогі_POG=2 | нічыі_POG=0 |паразы_POG=1 |мз_POG=5 |мп_POG=2
|перамогі_WID=1 | нічыі_WID=3 |паразы_WID=1 |мз_WID=8 |мп_WID=7
|перамогі_ZAG=2 | нічыі_ZAG=0 |паразы_ZAG=1 |мз_ZAG=5 |мп_ZAG=4
|перамогі_WKR=2 | нічыі_WKR=0 |паразы_WKR=2 |мз_WKR=8 |мп_WKR=8
|перамогі_JAG=2 | нічыі_JAG=0 |паразы_JAG=1 |мз_JAG=3 |мп_JAG=3
|перамогі_KOR=1 | нічыі_KOR=2 |паразы_KOR=1 |мз_KOR=4 |мп_KOR=4
|перамогі_ŚLĄ=1 | нічыі_ŚLĄ=2 |паразы_ŚLĄ=2 |мз_ŚLĄ=7 |мп_ŚLĄ=8
|перамогі_MOT=1 | нічыі_MOT=2 |паразы_MOT=2 |мз_MOT=6 |мп_MOT=8
|перамогі_WPŁ=1 | нічыі_WPŁ=1 |паразы_WPŁ=1 |мз_WPŁ=3 |мп_WPŁ=3
|перамогі_PIA=1 | нічыі_PIA=1 |паразы_PIA=3 |мз_PIA=8 |мп_PIA=13
|перамогі_GKS=1 | нічыі_GKS=0 |паразы_GKS=2 |мз_GKS=4 |мп_GKS=4
|перамогі_WIE=1 | нічыі_WIE=0 |паразы_WIE=3 |мз_WIE=8 |мп_WIE=10
|перамогі_RAD=1 | нічыі_RAD=0 |паразы_RAD=3 |мз_RAD=4 |мп_RAD=12
|перамогі_RAK=0 | нічыі_RAK=0 |паразы_RAK=3 |мз_RAK=3 |мп_RAK=6

&lt;!--Канец аўтаматызацыі.--&gt;

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_CRA=[[Краковія Кракаў|Краковія]]
|назва_GKS=[[ГКС Катавіцы]]
|назва_GÓR=[[Гурнік Забжэ]]
|назва_JAG=[[Ягелёнія Беласток]]
|назва_KOR=[[Карона Кельцы]]
|назва_LPO=[[Лех Познань]]
|назва_LEG=[[Легія Варшава]]
|назва_MOT=[[Матор Люблін]]
|назва_PIA=[[Пяст Глівіцы]]
|назва_POG=[[Погань Шчэцін]]
|назва_RAD=[[Радомяк Радам]]
|назва_RAK=[[Ракаў Чанстахова]]
|назва_ŚLĄ=[[Сьлёнск Уроцлаў]]
|назва_WID=[[Відзэў Лодзь]]
|назва_WIE=[[Вячыста Кракаў]]
|назва_WKR=[[Вісла Кракаў]]
|назва_WPŁ=[[Вісла Плоцк]]
|назва_ZAG=[[Заглембе Любін]]

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=CLPO |вынік2=CL2Q |вынік3=EL2Q |вынік4=ECL2Q
|вынік16=REL |вынік17=REL |вынік18=REL

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Пункты ў гульнях паміж сабою; 3) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 4) Розьніца мячоў; 5) Забітыя мячы; 6) Лік перамог; 7) Лік гасьцявых перамог; 8) Меншая колькасьць пунктаў, падлічаных паводле чырвоных і жоўтых картак; 9) Рэйтынг сумленнай гульні; 10) Жарабя.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR

|колер_CLPO=green1   |тэкст_CLPO=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф|Раўнд плэй-оф Лігі чэмпіёнаў]]
|колер_CL2Q=green2   |тэкст_CL2Q=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі чэмпіёнаў]]
|колер_EL2Q=blue2    |тэкст_EL2Q=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі Эўропы]]
|колер_ECL2Q=yellow1 |тэкст_ECL2Q=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі канфэрэнцыяў]]
|колер_REL=red1      |тэкст_REL=Паніжэньне ў Першую лігу

}}&lt;/onlyinclude&gt;</text>
      <sha1>b2dg8ef9sk3tr72brjb5odw2nx384cp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Польская футбольная экстракляса/ВынікіГульняў</title>
    <ns>10</ns>
    <id>300274</id>
    <revision>
      <id>2686016</id>
      <parentid>2684672</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T16:02:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DymitrBot</username>
        <id>56484</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8748" sha1="8r7vmw2g80s2okng1jndxn36c4joo43" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''&lt;/noinclude&gt;
{{#invoke:Спартовыя вынікі|main
| крыніца      = [http://www.90minut.pl/liga/1/liga14675.html 90minut.pl]
| стыль_матчаў = футбол

|парадак_камандаў= WID, WKR, WPŁ, WIE, GKS, GÓR, ZAG, KOR, CRA, LEG, LPO, MOT, POG, PIA, RAD, RAK, ŚLĄ, JAG

|скарачэньне_CRA=[[Краковія Кракаў|Кра]]
|скарачэньне_GKS=[[ГКС Катавіцы|ГКС]]
|скарачэньне_GÓR=[[Гурнік Забжэ|Гур]]
|скарачэньне_JAG=[[Ягелёнія Беласток|Яге]]
|скарачэньне_KOR=[[Карона Кельцы|Кар]]
|скарачэньне_LPO=[[Лех Познань|Лех]]
|скарачэньне_LEG=[[Легія Варшава|Лег]]
|скарачэньне_MOT=[[Матор Люблін|Мат]]
|скарачэньне_PIA=[[Пяст Глівіцы|Пяс]]
|скарачэньне_POG=[[Погань Шчэцін|Пог]]
|скарачэньне_RAD=[[Радомяк Радам|Рад]]
|скарачэньне_RAK=[[Ракаў Чанстахова|Рак]]
|скарачэньне_ŚLĄ=[[Сьлёнск Уроцлаў|Сьл]]
|скарачэньне_WID=[[Відзэў Лодзь|Від]]
|скарачэньне_WIE=[[Вячыста Кракаў|Вяч]]
|скарачэньне_WKR=[[Вісла Кракаў|ВіК]]
|скарачэньне_WPŁ=[[Вісла Плоцк|ВіП]]
|скарачэньне_ZAG=[[Заглембе Любін|Заг]]

|назва_CRA=[[Краковія Кракаў|Краковія]]
|назва_GKS=[[ГКС Катавіцы]]
|назва_GÓR=[[Гурнік Забжэ]]
|назва_JAG=[[Ягелёнія Беласток]]
|назва_KOR=[[Карона Кельцы]]
|назва_LPO=[[Лех Познань]]
|назва_LEG=[[Легія Варшава]]
|назва_MOT=[[Матор Люблін]]
|назва_PIA=[[Пяст Глівіцы]]
|назва_POG=[[Погань Шчэцін]]
|назва_RAD=[[Радомяк Радам]]
|назва_RAK=[[Ракаў Чанстахова]]
|назва_ŚLĄ=[[Сьлёнск Уроцлаў]]
|назва_WID=[[Відзэў Лодзь]]
|назва_WIE=[[Вячыста Кракаў]]
|назва_WKR=[[Вісла Кракаў]]
|назва_WPŁ=[[Вісла Плоцк]]
|назва_ZAG=[[Заглембе Любін]]

&lt;!--Пачатак аўтаматызацыі.--&gt;
|абнаўленьне = 22 жніўня 2026
|матч_CRA_GKS=
|матч_CRA_GÓR=
|матч_CRA_JAG=
|матч_CRA_KOR=
|матч_CRA_LEG=
|матч_CRA_LPO=
|матч_CRA_MOT=
|матч_CRA_PIA=
|матч_CRA_POG=0:2
|матч_CRA_RAD=
|матч_CRA_RAK=2:1
|матч_CRA_ŚLĄ=
|матч_CRA_WID=
|матч_CRA_WIE=3:2
|матч_CRA_WKR=
|матч_CRA_WPŁ=
|матч_CRA_ZAG=

|матч_GKS_CRA=
|матч_GKS_GÓR=
|матч_GKS_JAG=
|матч_GKS_KOR=
|матч_GKS_LEG=
|матч_GKS_LPO=
|матч_GKS_MOT=
|матч_GKS_PIA=
|матч_GKS_POG=
|матч_GKS_RAD=3:1
|матч_GKS_RAK=
|матч_GKS_ŚLĄ=
|матч_GKS_WID=
|матч_GKS_WIE=
|матч_GKS_WKR=
|матч_GKS_WPŁ=
|матч_GKS_ZAG=

|матч_GÓR_CRA=
|матч_GÓR_GKS=
|матч_GÓR_JAG=
|матч_GÓR_KOR=
|матч_GÓR_LEG=
|матч_GÓR_LPO=
|матч_GÓR_MOT=
|матч_GÓR_PIA=
|матч_GÓR_POG=
|матч_GÓR_RAD=
|матч_GÓR_RAK=
|матч_GÓR_ŚLĄ=2:1
|матч_GÓR_WID=
|матч_GÓR_WIE=
|матч_GÓR_WKR=2:1
|матч_GÓR_WPŁ=
|матч_GÓR_ZAG=

|матч_JAG_CRA=
|матч_JAG_GKS=
|матч_JAG_GÓR=
|матч_JAG_KOR=1:0
|матч_JAG_LEG=
|матч_JAG_LPO=
|матч_JAG_MOT=
|матч_JAG_PIA=
|матч_JAG_POG=
|матч_JAG_RAD=
|матч_JAG_RAK=
|матч_JAG_ŚLĄ=
|матч_JAG_WID=0:2
|матч_JAG_WIE=
|матч_JAG_WKR=
|матч_JAG_WPŁ=
|матч_JAG_ZAG=

|матч_KOR_CRA=
|матч_KOR_GKS=
|матч_KOR_GÓR=
|матч_KOR_JAG=
|матч_KOR_LEG=1:1
|матч_KOR_LPO=
|матч_KOR_MOT=1:1
|матч_KOR_PIA=
|матч_KOR_POG=
|матч_KOR_RAD=
|матч_KOR_RAK=
|матч_KOR_ŚLĄ=
|матч_KOR_WID=
|матч_KOR_WIE=
|матч_KOR_WKR=
|матч_KOR_WPŁ=
|матч_KOR_ZAG=

|матч_LEG_CRA=
|матч_LEG_GKS=
|матч_LEG_GÓR=
|матч_LEG_JAG=
|матч_LEG_KOR=
|матч_LEG_LPO=
|матч_LEG_MOT=
|матч_LEG_PIA=
|матч_LEG_POG=
|матч_LEG_RAD=5:0
|матч_LEG_RAK=
|матч_LEG_ŚLĄ=
|матч_LEG_WID=
|матч_LEG_WIE=
|матч_LEG_WKR=
|матч_LEG_WPŁ=
|матч_LEG_ZAG=3:1

|матч_LPO_CRA=0:0
|матч_LPO_GKS=
|матч_LPO_GÓR=
|матч_LPO_JAG=
|матч_LPO_KOR=
|матч_LPO_LEG=
|матч_LPO_MOT=
|матч_LPO_PIA=3:0
|матч_LPO_POG=
|матч_LPO_RAD=
|матч_LPO_RAK=
|матч_LPO_ŚLĄ=
|матч_LPO_WID=
|матч_LPO_WIE=
|матч_LPO_WKR=
|матч_LPO_WPŁ=
|матч_LPO_ZAG=

|матч_MOT_CRA=
|матч_MOT_GKS=1:0
|матч_MOT_GÓR=
|матч_MOT_JAG=1:2
|матч_MOT_KOR=
|матч_MOT_LEG=
|матч_MOT_LPO=
|матч_MOT_PIA=
|матч_MOT_POG=
|матч_MOT_RAD=
|матч_MOT_RAK=
|матч_MOT_ŚLĄ=
|матч_MOT_WID=
|матч_MOT_WIE=
|матч_MOT_WKR=
|матч_MOT_WPŁ=
|матч_MOT_ZAG=

|матч_PIA_CRA=
|матч_PIA_GKS=
|матч_PIA_GÓR=
|матч_PIA_JAG=
|матч_PIA_KOR=
|матч_PIA_LEG=0:1
|матч_PIA_LPO=
|матч_PIA_MOT=
|матч_PIA_POG=
|матч_PIA_RAD=
|матч_PIA_RAK=
|матч_PIA_ŚLĄ=
|матч_PIA_WID=
|матч_PIA_WIE=3:4
|матч_PIA_WKR=4:3
|матч_PIA_WPŁ=
|матч_PIA_ZAG=

|матч_POG_CRA=
|матч_POG_GKS=
|матч_POG_GÓR=
|матч_POG_JAG=
|матч_POG_KOR=
|матч_POG_LEG=0:1
|матч_POG_LPO=
|матч_POG_MOT=3:1
|матч_POG_PIA=
|матч_POG_RAD=
|матч_POG_RAK=
|матч_POG_ŚLĄ=
|матч_POG_WID=
|матч_POG_WIE=
|матч_POG_WKR=
|матч_POG_WPŁ=
|матч_POG_ZAG=

|матч_RAD_CRA=
|матч_RAD_GKS=
|матч_RAD_GÓR=1:3
|матч_RAD_JAG=
|матч_RAD_KOR=
|матч_RAD_LEG=
|матч_RAD_LPO=
|матч_RAD_MOT=
|матч_RAD_PIA=
|матч_RAD_POG=
|матч_RAD_RAK=
|матч_RAD_ŚLĄ=
|матч_RAD_WID=
|матч_RAD_WIE=2:1
|матч_RAD_WKR=
|матч_RAD_WPŁ=
|матч_RAD_ZAG=

|матч_RAK_CRA=
|матч_RAK_GKS=
|матч_RAK_GÓR=
|матч_RAK_JAG=
|матч_RAK_KOR=
|матч_RAK_LEG=
|матч_RAK_LPO=
|матч_RAK_MOT=
|матч_RAK_PIA=
|матч_RAK_POG=
|матч_RAK_RAD=
|матч_RAK_ŚLĄ=
|матч_RAK_WID=
|матч_RAK_WIE=
|матч_RAK_WKR=
|матч_RAK_WPŁ=1:2
|матч_RAK_ZAG=

|матч_ŚLĄ_CRA=0:0
|матч_ŚLĄ_GKS=
|матч_ŚLĄ_GÓR=
|матч_ŚLĄ_JAG=
|матч_ŚLĄ_KOR=
|матч_ŚLĄ_LEG=
|матч_ŚLĄ_LPO=
|матч_ŚLĄ_MOT=
|матч_ŚLĄ_PIA=
|матч_ŚLĄ_POG=
|матч_ŚLĄ_RAD=
|матч_ŚLĄ_RAK=2:1
|матч_ŚLĄ_WID=
|матч_ŚLĄ_WIE=
|матч_ŚLĄ_WKR=
|матч_ŚLĄ_WPŁ=
|матч_ŚLĄ_ZAG=

|матч_WID_CRA=
|матч_WID_GKS=
|матч_WID_GÓR=
|матч_WID_JAG=
|матч_WID_KOR=1:2
|матч_WID_LEG=
|матч_WID_LPO=
|матч_WID_MOT=2:2
|матч_WID_PIA=
|матч_WID_POG=
|матч_WID_RAD=
|матч_WID_RAK=
|матч_WID_ŚLĄ=
|матч_WID_WIE=
|матч_WID_WKR=
|матч_WID_WPŁ=
|матч_WID_ZAG=

|матч_WIE_CRA=
|матч_WIE_GKS=
|матч_WIE_GÓR=
|матч_WIE_JAG=
|матч_WIE_KOR=
|матч_WIE_LEG=
|матч_WIE_LPO=1:2
|матч_WIE_MOT=
|матч_WIE_PIA=
|матч_WIE_POG=
|матч_WIE_RAD=
|матч_WIE_RAK=
|матч_WIE_ŚLĄ=
|матч_WIE_WID=
|матч_WIE_WKR=
|матч_WIE_WPŁ=
|матч_WIE_ZAG=

|матч_WKR_CRA=
|матч_WKR_GKS=2:1
|матч_WKR_GÓR=
|матч_WKR_JAG=
|матч_WKR_KOR=
|матч_WKR_LEG=
|матч_WKR_LPO=
|матч_WKR_MOT=
|матч_WKR_PIA=
|матч_WKR_POG=
|матч_WKR_RAD=
|матч_WKR_RAK=
|матч_WKR_ŚLĄ=
|матч_WKR_WID=
|матч_WKR_WIE=
|матч_WKR_WPŁ=2:1
|матч_WKR_ZAG=

|матч_WPŁ_CRA=
|матч_WPŁ_GKS=
|матч_WPŁ_GÓR=
|матч_WPŁ_JAG=
|матч_WPŁ_KOR=
|матч_WPŁ_LEG=
|матч_WPŁ_LPO=
|матч_WPŁ_MOT=
|матч_WPŁ_PIA=
|матч_WPŁ_POG=
|матч_WPŁ_RAD=
|матч_WPŁ_RAK=
|матч_WPŁ_ŚLĄ=
|матч_WPŁ_WID=0:0
|матч_WPŁ_WIE=
|матч_WPŁ_WKR=
|матч_WPŁ_ZAG=

|матч_ZAG_CRA=
|матч_ZAG_GKS=
|матч_ZAG_GÓR=
|матч_ZAG_JAG=
|матч_ZAG_KOR=
|матч_ZAG_LEG=
|матч_ZAG_LPO=
|матч_ZAG_MOT=
|матч_ZAG_PIA=2:0
|матч_ZAG_POG=
|матч_ZAG_RAD=
|матч_ZAG_RAK=
|матч_ZAG_ŚLĄ=2:1
|матч_ZAG_WID=
|матч_ZAG_WIE=
|матч_ZAG_WKR=
|матч_ZAG_WPŁ=


&lt;!--Канец аўтаматызацыі.--&gt;
}}</text>
      <sha1>8r7vmw2g80s2okng1jndxn36c4joo43</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Том Бішаф</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302152</id>
    <revision>
      <id>2686116</id>
      <parentid>2670377</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:12:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Дасягненьні */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5997" sha1="qrzna5kayrxo87hcm2tuvqkesgtyqka" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Том Бі́шаф''' ({{мова-de|Tom Bischof}}; {{Н}} 28 чэрвеня 2005 году) — нямецкі футбаліст, паўабаронца і абаронца мюнхэнскай «[[Баварыя Мюнхэн|Баварыі]]» і [[Зборная Нямеччыны па футболе|нацыянальнай зборнай Нямеччыны]].

== Кар’ера ==
=== Клюбная ===
Бішаф далучыўся да акадэміі «[[Гофэнгайм (футбольны клюб)|Гофэнгайму]]» ў 2015 годзе і дэбютаваў у прафэсійным складзе за асноўную каманду [[Бундэсьліга|Бундэсьлігі]] 19 сакавіка 2022 году ў выязным матчы супраць «[[Гэрта Бэрлін|Гэрты]]», які скончыўся зь лікам 3:0&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://int.soccerway.com/matches/2022/03/19/germany/bundesliga/hertha-bsc-berlin/tsg-1899-hoffenheim-ev/3524904/|загаловак=Hertha Berlin vs. Hoffenheim|выдавецтва=Soccerway|дата публікацыі=19.03.2022|копія=https://web.archive.org/web/20221231042653/https://int.soccerway.com/matches/2022/03/19/germany/bundesliga/hertha-bsc-berlin/tsg-1899-hoffenheim-ev/3524904/|дата копіі=31.12.2022}}&lt;/ref&gt;.

21 студзеня 2025 году гулец пагадзіўся далучыцца да «[[Баварыя Мюнхэн|Баварыі]]» па заканчэньні [[Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па футболе 2024—2025 гадоў|сэзону 2024—2025 гадоў]], калі скончыўся ягоны кантракт з «Гофэнгаймам», умовіўшыся на чатырохгадовы кантракт да чэрвеня 2029 году&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://fcbayern.com/en/news/2025/01/fc-bayern-sign-tom-bischof|загаловак=FC Bayern sign Tom Bischof|выдавецтва=FC Bayern Munich|дата публікацыі=21.01.2025}}&lt;/ref&gt;. 30 студзеня футбаліст яшчэ пасьпеў у складзе папярэдняга клюбу загнаць свой першы гол у эўрапейскіх спаборніцтвах у матчы, дзе «Гофэнгайм» змагаўся супраць «[[Андэрлехт Брусэль|Андэрлехту]]». Матч [[Ліга Эўропы УЭФА 2024—2025 гадоў|Лігі Эўропы 2024—2025 гадоў]] скончыўся зь лікам 4:3, а спартовец таксама аддаў галявую перадачу ў гэтым матчы&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.espn.com/soccer/match/_/gameId/720502/tsg-hoffenheim-anderlecht|загаловак=Hoffenheim 4–3 Anderlecht|выдавецтва=ESPN|дата публікацыі=30.01.2025}}&lt;/ref&gt;.

24 чэрвеня 2025 году Бішаф дэбютаваў за «Баварыю», зьявіўшыся ў стартавым складзе ў матчы супраць «[[Бэнфіка Лісабон|Бэнфікі]]» падчас клюбнага чэмпіянату сьвету 2025 году&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.eurosport.de/fussball/fifa-klub-wm/2025/fc-bayern-trainer-vincent-kompany-rotation-startaufstellung-benfica-lissabon-tom-bischof-debut_sto23195409/story.shtml|загаловак=FC Bayern: Vincent Kompany rotiert gegen Benfica auf sieben Positionen: Debüt für Bischof, auch Sané in der Startelf|выдавецтва=TNT Sports International|дата публікацыі=24.06.2025}}&lt;/ref&gt;.

=== Міжнародная ===
Бішаф гуляў за зборную Нямеччыны розных узроўняў ад каманды 16 да 20 гадоў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.dfb.de/datencenter/personen/tom-bischof/spieler|загаловак=Tom Bischof|выдавецтва=German Football Association|копія=https://web.archive.org/web/20220320165801/https://www.dfb.de/datencenter/personen/tom-bischof/spieler|дата копіі=20.03.2022}}&lt;/ref&gt;. Улетку 2025 году ён быў выкліканы ў склад [[Зборная Нямеччыны па футболе|зборнай Нямеччыны]] на паўфінал Лігі нацыяў, дэбютаваўшы ў сустрэчы супраць [[Зборная Францыі па футболе|зборнай Францыі]]&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.saarbruecker-zeitung.de/sport/fussball/nationalmannschaft/art-von-debuetant-bischof-imponiert-bundestrainer-nagelsmann_aid-128963625|загаловак=Art von Debütant Bischof imponiert Bundestrainer Nagelsmann|выдавец=Saarbrücker Zeitung|дата публікацыі=09.06.2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.dfb.de/news/mit-bischof-und-woltemade-nagelsmann-nominiert-26-spieler-fuer-final-four|загаловак=Mit Bischof und Woltemade: Nagelsmann nominiert 26 Spieler für Final Four|выдавецтва=German Football Association|дата публікацыі=22.05.2025}}&lt;/ref&gt;.

== Дасягненьні ==
'''«Баварыя»''':
* [[Чэмпіянат Нямеччыны па футболе|Чэмпіён Нямеччыны]]: 2026
* Уладальнік [[Кубак Нямеччыны па футболе|Кубка Нямеччыны]]: 2026
* Уладальнік [[Супэркубак Нямеччыны па футболе|Супэркубка Нямеччыны]]: 2025, 2026

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Transfermarkt}}
* {{Soccerway}}
* {{Worldfootball}}

{{Склад ФК «Баварыя» Мюнхэн}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Бішаф, Том}}
[[Катэгорыя:Нямецкія футбалісты]]</text>
      <sha1>qrzna5kayrxo87hcm2tuvqkesgtyqka</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сьпіс валадароў Расеі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302203</id>
    <revision>
      <id>2686097</id>
      <parentid>2685298</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T22:50:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jarash</username>
        <id>794</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>2686097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58840" sha1="73pa93d5h4off4ekgkldfqk9j49jxtk" xml:space="preserve">[[Файл:Millennium_of_Russia_Monument_in_Nowgorod,_2005.jpg|значак|364x364пкс|Тысячагодзьдзе Расеі — помнік расейскай дзяржаўнасьці ў [[Вялікі Ноўгарад|Вялікім Ноўгарадзе.]]]]
'''Сьпіс кіраўнікоў Русі, Рускай дзяржавы, Расейскай імпэрыі, Расейскай рэспублікі / Расейскай дзяржавы, РСФСР, СССР, Расейскай Фэдэрацыі (862—2026)'''.

Кіраўнікі ў пэрыяд раздробненасьці вызначаюцца зыходзячы з таго, што намінальнай сталіцай Русі да сярэдзіны XIII стагодзьдзя зьяўляўся [[Кіеў]], ад сярэдзіны XIII стагодзьдзя да 1389 — [[Уладзімер (Уладзімерская вобласьць)|Уладзімер]], ад 1389 — [[Масква]]&lt;ref&gt;{{кніга |аўтар=Толочко А. П. |загаловак=«История Российская» Василия Татищева: источники и известия |мова=ru |месца=М. |выдавецтва=Новое литературное обозрение |год=2005 |старонкі=411—419 |isbn=5-86793-346-6 |наклад=2000}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Горский-2004&quot;&gt;{{кніга |аўтар=Горский А. А. |загаловак=Русь: От славянского Расселения до Московского царства |мова=ru |спасылка=https://www.academia.edu/115772522/ |месца=М. |выдавецтва=Языки славянской культуры |год=2004 |старонкі=6}}&lt;/ref&gt;. Паводле традыцыі ў сьпіс таксама ўключаны вялікія князі ўладзімерскія (за пэрыяд з 1157 па 1243 год) і ўдзельныя князі [[Маскоўскае княства|маскоўскія]] (1263—1389 гады), якія не былі вярхоўнымі суверэнамі [[Русь|рускіх земляў]], але лічацца кіраўнікамі Расіі з дынастычнага і гістарычнага пункту гледжаньня.

Сьпіс пачынаецца з варага [[Рурык]]а, заклік якога ў 862 годзе на княжаньне ў Ладагу ці Ноўгарад прынята лічыць умоўнай кропкай пачатку працэсу стварэньня расійскай дзяржавы. Далей пералік працягваецца кіраўнікамі [[Кіеўская Русь|Кіеўскай Русі]], якія княжылі ў Кіеве да 1240 году, калі падчас мангола-татарскага нашэсьця горад быў разрабаваны і спалены. Сьпіс кіеўскіх князёў даводзіцца да сярэдзіны XIII стагодзьдзя — да моманту, калі зьвесткі пра іх зьнікаюць зь летапісаў. Наступны пэрыяд, пералічаны ў сьпісе, пачынаецца з 1157 году, калі Андрэй Багалюбскі перанёс сталіцу Растова-Суздальскага княства з [[Суздаль|Суздаля]] ва Ўладзімер і заснаваў Уладзімерскае княства. У 1243 годзе [[Залатая Арда]] (якой рускія княствы плацілі даніну) прызнала, што вялікія князі ўладзімерскія вышэйшыя за астатніх рускіх князёў. Пэрыяд Уладзімерскага вялікага княства працягвае ў 1389 годзе Маскоўскае вялікае княства (улучаны таксама пэрыяд удзельнага княства 1263—1389 гадоў). Станаўленьне цэнтралізаванай Рускай дзяржавы цягам аб’яданьня раздробленай Русі аднесена да 1478 году, калі вялікі князь маскоўскі [[Іван III]] далучыў да сваіх уладаньняў [[Наўгародзкая рэспубліка|Наўгародзкую рэспубліку]]. Наступны пэрыяд ([[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]) пачынаецца ў 1721 годзе і заканчваецца дэклярацыяй у 1917 годзе [[Расейская рэспубліка|рэспубліканскай формы кіраваньня]]. Ва ўмовах [[Кастрычніцкі пераварот|Кастрычніцкага перавароту]] й Грамадзянскай вайны у Расеі пачалося ўстанаўленьне савецкай улады. У 1922 годзе было ўтворана аб’яднаньне савецкіх рэспублік — [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]], якое праіснавада да 1991 году, калі ён [[Распад СССР|распаўся]] на зноў суверэнныя дзяржавы (у тым ліку [[Расея|Расею]]).

У сьпіс ня ўключаныя фактычныя кіраўнікі (за выключэньнем савецкага пэрыяда) і рэгенты, кіраўнікі іншых утварэньняў у межах сучаснай расейскай тэрыторыі, якія не кантралявалі сталіцу, асобы, якія атрымалі права ці прэтэндавалі на пасаду кіраўніка, але не ўступілі ў яе, і намінальныя старшыні [[Расейская Савецкая Фэдэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка|РСФСР]] у пэрыяд ад утварэньня СССР да стварэньня пасады [[Прэзыдэнт Расеі|прэзыдента Расеі]]. Аднак у пэрыяд ад 1918 да 1920 году паказаны старшыні двух расейскіх дзяржаў, якія існавалі адначасова (антыбальшавісцкай ды савецкай Расеі). У выпадку, калі пэрсона атрымала паўторныя паўнамоцтвы пасьлядоўна за першапачатковымі, асобна паказваецца кожны такі тэрмін (напрыклад, два паслядоўных тэрміны паўнамоцтваў прэзыдента [[Барыс Ельцын|Барыса Ельцына]] ў 1991—1999 гады). Таксама паказваецца розны характар паўнамоцтваў старшынь дяржавы (напрыклад, адзіны тэрмін знаходжаньня на чале дзяржавы [[Міхаіл Гарбачоў|Міхаіла Гарбачова]] ў 1988—1991 гады падзелены на пэрыяды, калі ён быў першапачаткова старшынёй Прэзыдыюма Вярхоўнага Савета, потым непасрэдна Вярхоўнага Савета, а потым прэзыдэнтам СССР). У слупку «Выбары» паказаныя выбарныя працэдуры, якія прайшлі. У выпадку, калі глава дзяржавы атрымаў паўнамоцтвы без іх, слупок запаўняецца зноскай з камэнтарыем. Для некаторых князёў у дужках пазначаныя мянушкі, дадзеныя ім у пазьнейшы час ці ў сучаснай гісторыяграфіі, радзей сучасьнікамі&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар=Сиренов А. В. |загаловак=Прозвища древнерусских князей |спасылка=https://hist.spbiiran.ru/wp-content/uploads/2019/11/o-prozvischah-drevnerusskih-knyazey.pdf |выданьне=Петербургский исторический журнал |год=2017 |нумар=2 |старонкі=184 |ref=Сиренов |archive-date=2024-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241102012457/https://hist.spbiiran.ru/wp-content/uploads/2019/11/o-prozvischah-drevnerusskih-knyazey.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Для зручнасьці сьпіс падзелены на прынятыя ў гістарыяграфіі пэрыяды найменьня краіны. Апісаньні, прыведзеныя ў прэамбулах у кожным з разьдзелаў гэтых пэрыядаў, каб паясьніць асаблівасьці палітычнага працэсу. Да {{Дата ў старым стылі|15 кастрычніка|1582|5 кастрычніка}} году, калі быў уведзены [[грыгарыянскі каляндар]], прыведзены [[Юліянскі каляндар|юліянскія даты]]. Пасьля пераходу РСФСР {{Дата ў старым стылі|14 лютага|1918|1 лютага|}} году (а {{Дата ў старым стылі|14 кастрычніка|1918|1 кастрычніка|}} году і антыбальшавісцкай Расейскай дзяржавы) на новы каляндар пазначаныя грыгарыянскія даты&lt;ref&gt;{{кніга |аўтар=Климишин И. А. |загаловак=Календарь и хронология |мова=ru |выданьне=Изд. 3 |месца=М. |выдавецтва=Наука. Главная редакция физико-математической литературы |год=1990 |старонкі=308 |isbn=5-02-014354-5 |наклад=105000}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{кніга |частка=Постановленіе Временнаго Сибирскаго Правительства «О введеніи исчисленія календарнаго времени по новому стилю (Грегорьянскому)» |загаловак=Собраніе узаконеній и распоряженій Временнаго Сибирскаго Правительства |спасылка=https://rusneb.ru/local/tools/exalead/getFiles.php?book_id=000200_000018_RU_NLR_BIBL_A_012282780&amp;name=000200_000018_RU_NLR_BIBL_A_012282780-1918,%20%E2%84%96%209%20%D0%A1%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5%20%D1%83%D0%B7%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B9%20%D0%B8%20%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%8F%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B9%20%D0%92%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE&amp;doc_type=pdf |месца=Омскъ |выдавецтва=Типографія Акмолинскаго Областного Комиссаріата |год=1918 |том=9 |старонкі=12—13 }}&lt;/ref&gt;. Ад моманту ўвядзеньня календара да яго прыняцьця ў Расеі прыведзены абедзьве даты — юліанская і грыгарыянская.

== Гістарычныя пералікі кіраўнікоў ==
[[Файл:Перечень_князей_в_Хлебниковском_списке.jpg|значак|371x371пкс|Пералік князёў у Хлебнікаўскім сьпісе Іпацьеўскага летапісу, 1550—1560-я гады]]
Аналістычная частка &quot; [[Аповесьць мінулых часоў|Аповесьці мінулых гадоў]] &quot; пачатку XII стагодзьдзя пачынаецца артыкулам 852 году, у якім у якасьці кропкі адліку датаванай гісторыі Рускай зямлі ўзяты пачатак праўлення візантыйскага імператара Міхаіла III (год быў разьлічаны памылкова), пры якім народ русь зьдзейсьніў свой першы паход на Канстантынопаль. У гэтым жа артыкуле прыводзіцца храналягічны сьпіс ад [[Адам]]а ды іншых біблейскіх пэрсанажаў да некаторых бізантыйскіх імпэратараў ды рускіх князёў (па іх таксама дадзена працягласьць княжаньня) з заканчэньнем на сьмерці [[Сьвятаполк II Тураўскі|Сьвятаполка Тураўскага]] ў 1113 годзе. У [[Іпацьеўскі летапіс|Іпацьеўскім летапісе]] зьмяшчаецца пералік кіеўскіх князёў ад [[Аскольд]]а і [[Дзір (кіеўскі князь)|Дзіра]] да часу мангольскага нашэсьця. Сьпіс заканчваецца пазначэньнем, што Кіеў узяты татарамі (1240) падчас кіраваньня Дзьмітрыя, намесьніка [[Даніла Раманавіч|Данілы Раманавіча]]. Пералік створаны на аснове самога тэксту Іпацьеўскага летапісу. Меркавалася, што ён складзены або пры Даніле Рамановічу, або на мяжы XIII—XIV стагодзьдзяў.
[[Файл:Russian_princes_family_tree_(1660-80s,_Tatiana_Mikhailovna's_sinodik,_GIM).jpg|зьлева|значак|348x348пкс|«Радавод рускіх князёў і цароў», мініятура зь Сінодзіка царэўны Тацяны Міхайлаўны, 1660—1680-я гады]]
Да першай паловы XV стагодзьдзя адносіцца складаньне сьпісаў кіраўнікоў Русі, якія захаваліся ў выглядзе пазалетапісных артыкулаў у канвоі Камісійнага сьпісу [[Наўгародзкі першы летапіс|Наўгародзкага першага летапісу]] малодшага зводу: «Кто колико княжилъ», «Сице родословятся велицѣи князи русьстии», «Родословие тѣх же князеи», «А се князи русьстии», «А се по святѣмь крещении, о княжении Киевьстемъ», «А се князи Великого Новагорода», «А се посадници новгородьстии», «А се тысячьскыи новгородскыи», «А се русьстии митрополити», «А се новгородскыи епископы, а се архиепископи», «А се архимандриты новгородские». Гэтыя пералікі вядомыя яшчэ ў трох летапісах, складзеных у XV—XVI стагодзьдзях&lt;ref&gt;{{артыкул|аўтар=Введенский Антон Михайлович|загаловак=Перечни, содержащиеся в конвое Комиссионного списка Новгородской первой летописи, и их судьба в XV-XVI веках|выданьне=Вспомогательные исторические дисциплины |год=2021|спасылка=https://cyberleninka.ru/article/n/perechni-soderzhaschiesya-v-konvoe-komissionnogo-spiska-novgorodskoy-pervoy-letopisi-i-ih-sudba-v-xv-xvi-vekah |старонкі=101—103 |ref=Введенский}}&lt;/ref&gt;. У артыкуле пачатку XV стагодзьдзя «А се князи рустии» апавяданьне і, адпаведна, гісторыя рускай дзяржаўнасьці пачынаецца з заснаваньня Уладзімерам Манамахам горада [[Уладзімер (Уладзімерская вобласьць)|Уладзімера]], кіеўскі пэрыяд гісторыі адсутнічае. Аўтар артыкула вырашаў важную для свайго часу ідэалягічную і гістарыясофскую задачу па зацьвярджэньні дынастыі маскоўскіх князёў. У прыватнасьці, яму важна было паказаць пераемнасьць гэтых князёў&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар=Сиренов А. В. |загаловак=Прозвища древнерусских князей |спасылка=https://hist.spbiiran.ru/wp-content/uploads/2019/11/o-prozvischah-drevnerusskih-knyazey.pdf |выданьне=Петербургский исторический журнал |год=2017 |нумар=2 |старонкі=186—187 |ref=Сиренов |archive-date=2024-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241102012457/https://hist.spbiiran.ru/wp-content/uploads/2019/11/o-prozvischah-drevnerusskih-knyazey.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Старажытнаруская дзяржава (862—1240) ==
'''''Старажытнаруская дзяржава''''' (Старажытная Русь, Кіеўская Русь [862/882—1240]; гістарычныя назвы — Руская зямля, Русь) — сярэднявечнае дзяржаўнае ўтварэньне ва Ўсходняй Эўропе, якое існавала з другой паловы IX стагодзьдзя да сярэдзіны XIII стагодзьдзя. Разьдзел складаецца з дзьвюх частак: акрамя сьпісу кіраўнікоў, у першай разгледжаны фарміраваньне, роськвіт і перадумовы да распаду дзяржавы, у другой — гісторыя барацьбы ўдзельных князёў за валоданьне Кіевам, які заставаўся намінальнай сталіцай Русі, да канчатковай страты гэтага статусу ў выніку мангола-татарскага нашэсьця.

=== 862—1132. Ад пакліканьня варагаў да сьмерці Мсьціслава Вялікага ===
Фарміраваньне [[Кіеўская Русь|Кіеўскай Русі]] ў IX—X стагодзьдзях было комплексным працэсам, які быў абумоўлены як унутранымі фактарамі — грамадзкай эвалюцыяй мясцовых, у першую чаргу ўсходнеславянскіх супольнасьцей, так і вонкавым уплывам, у прыватнасьці актыўным пранікненьнем вайскова-гандлёвых дружын [[Варагі|варагаў]]&lt;ref name=&quot;ДРГ&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар=Назаренко А. В.|загаловак=Россия. История. Древнерусское государство|дата публікацыі=21 февраля 2023|праект=Онлайн-версия Большой российской энциклопедии (новая)|url=https://bigenc.ru/c/rossiia-istoriia-drevnerusskoe-gosudarstvo-f41276}}&lt;/ref&gt; — старажытнарускае найменьне скандынаваў (нарманаў). Роля варагаў у станаўленьні дзяржавы легла ў аснову нарманскай тэорыі, адпаведна якой нарманы разглядаліся як ініцыятары ці актаўныя ўдзельнікі стварэньня старажытнарускай дзяржаўнасьці. Згодна зь летапісным расповедам (які прываедзены ў «[[Аповесьць мінулых часоў|Аповесьці мінулых гадоў]]» і ў некалькі іншай вэрсіі ў [[Наўгародзкі першы летапіс|Наўгародзкім першым летапісе]]), першапачатковая вараская прысутнасьць ва Ўсходняй Эўропе заключалася ва ўстанаўленьні данінных стасункаў са славянскімі плямёнамі, сярод якіх былі славене ды [[крывічы]], а таксама зь фіна-вугорскімі — [[Чудзь|чудзьдзю]], мерай ды, магчыма, весьсю. У выніку паўстаньня гэтыя плямёны змаглі ськінуць данінную залежнасьць, аднак унутраныя сваркі вымусілі Іх паклікаць на княжаньне варагаў [[Рурык]]а ды ягоных братоў, праўленьне якіх, верагодна, было абумоўлена дамовай. Частка дружыны Рурыка на чале з [[Аскольд]]ам ды [[Дзір (кіеўскі князь)|Дзірам]] накіравалася на поўдзень і асела ў ваколіцах [[Кіеў|Кіева]]. Пасьля сьмерці Рурыка яго родзіч, князь [[Алег Вешчы|Алег]], захапіў Кіеў, аб’яднаўшы Паўночную Русь з Паўднёвай Русьсю. Нягледзячы на аўтэнтычнасць большасьці летапісных падзей, іх час (выгнаньне адных варагаў ды запрашэнье іншых варагаў на чале з Рурыкам і яго братамі ў 862 годзе, пачатак княжаньня Аскольда ды Дзіра ў Кіеве ў 864 годзе і захоп горада Алегам у 882 годзе) умоўная.
[[Файл:Киевская_Русь_IX—XII_вв.png|значак|258x258пкс|Старажытнаруская дзяржава ў IX—XII стагодзьдзях]]
Пасьля гібелі князя Ігара Рурыкавіча ў 945 годзе кіраваньне перайшло да яго ўдавы — княгіні [[Вольга (княгіня кіеўская)|Вольгі]], галоўныя высілкі якой былі накіраваныя на ўнутраную стабілізацыю Старажытнарускай дзяржавы. У пачатку 960-х гадоў яе сын і пераемнік Ігара Сьвятаслаў расшырыў свае ўладныя паўнамоцтвы і аднавіў ваенную экспансію бацькі: у прыватнасьці, разграміў [[Хазарскі каганат]], аднак ня здолеў замацавацца на ніжнім [[Дунай|Дунаі]]. У 969 годзе перад паходам на Балканы Сьвятаслаў разьдзяліў Русь паміж сваімі сынамі: Яраполкам, які княжыў у Кіеве, Алегам, які атрымаў зямлю [[Драўляне|драўлян]], ды [[Уладзімер Сьвятаславіч|Ўладзімерам]], ва ўладаньне да якога перайшоў [[Наўгародзкае княства|Ноўгарад]]. Пераможцам з міжусобіцы, якая пачалася, выйшаў Уладзімер, які ў 978 годзе захапіў Кіеў. Аднымі з галоўных дасягненьняў яго княжаньня былі [[Хрышчэньне Русі|хрысьціянізацыя насельніцтва Русі]] па [[Бізантыйскі абрад|візантыйскім абрадзе]] і усталяаньне [[хрысьціянства]] ў якасьці [[Дзяржаўная рэлігія|дзяржаўнай рэлігіі]]. Пасьля сьмерці Ўладзімера ў 1015 годзе ўспыхнула міжусобная барацьба паміж найбольш уплывовымі зь яго сыноў. Кіеўскі стол заняў Сьвятаполк — старэйшы з сыноў, якія засталіся. Ён арганізаваў забойства трох сваіх братоў: Барыса, Глеба ды Сьвятаслава. Іншы сын Уладзімера, [[Яраслаў Уладзімеравіч|Яраслаў]], які княжыў у Ноўгарадзе, у 1016 годзе выгнаў Сьвятополка, які, аднак, заручыўшыся ваеннай падтрымкай польскага князя [[Балеслаў I Храбры|Баляслава I]], у 1018 годзе вярнуўся ў Кіеў. Але ўжо ў 1019 годзе Ярослаў канчаткова зацьвердзіўся ў сталіцы Русі. Ярослаў памёр у 1054 годзе. Паводле ягонага запавету тэрыторыя Старажытнарускай дзяржавы была падзеленая паміж пяцьцю яго сынамі. У якасьці дадатковага палітычнага мэханізму, які стабілізаваў гэтую сыстему ўдзелаў, быў створаны сумесны ўрад трох старэйшых Яраславічаў над сярэднедняпроўскім ядром дзяржавы.

Цягам пагрозы з боку [[Куманы|куманаў]], якая ўзьнікла на поўдні Русі ў 1068 годзе, войскі трыумвірата пацярпелі сур’ёзную паразу пад Пераяславам. Нерашучасьць старэйшага з Яраславічаў Ізяслава пры адмове пераклонных выклікала паўстаньне ў Кіеве, напрацягу якога кіеўляне вызвалілі [[Полацкае княства|польскага князя]] [[Усяслаў Чарадзей|Усеслава Брычысавіча]], які трапіў у палон трыумвіраў годам раней, і абвясьцілі яго кіеўскім князем, а Ізяслаў зьбег да польскага князя Баляслава II. У 1069 годзе Ізяслаў з польскай падмогай вярнуў сабе Кіеў. У 1073 годзе пры падтрымцы свайго брата Усевалада другі з старэйшых Яраславічаў Сьвятаслаў выгнаў Ізяслава зь Кіева, але ўжо праз тры гады памёр. На кіеўскі стол у 1077 годзе вярнуўся Ізяслаў, які, аднак, загінуў у 1078 годзе ў бітве на Нежацінай Ніве. Кіеўскае княства на доўгі час заняў Усевалад, пасьля сьмерці якога ў 1093 годзе стол заняў сын Ізяслава [[Сьвятаполк II Тураўскі|Сьвятаполк]]. У першыя гады княства Сьвятаполк сутыкнуўся з барацьбой сыноў Сьвятаслава за бацькоўскую спадчыну, якая скончылася ў 1097 годзе стратэгічнай перамогай апошніх і агульнарускім [[Любецкі зьезд|Любецкім з’ездам]], закліканым удасканаліць заснаваны Яраславам Уладзіміравічам кіеўскі сэньёрат. Кіеўскае княства Уладзімера Усеваладавіча і яго сына [[Мсьціслаў Уладзімеравіч|Мсціслава]] адзначалася ўнутрыпалітычнай стабілізацыяй Старажытнай Рускай дзяржавы. Аднак пасьля сьмерці апошняга ў 1132 годзе Кіеў перайшоў у спадчыну наступнаму па старшынстве Манамашычу — Яраполку, намер якога выканаць задуму бацькі і зрабіць сваім намеснікам пляменьніка Усевалада Мсціславіча, каб спадчына не дастался малодшым братам, як гэта ўяўляла лесьвічнае права, прывяло да ўсеагульнай міжусобнай вайны і фактычнага распаду Старажытнай Рускай дзяржавы.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; margin: 1em auto 1em auto&quot; width=&quot;100%&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;100px&quot; |Партрэт
! rowspan=&quot;2&quot; |Імя&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(гады жыцьця)&lt;/small&gt;
! colspan=&quot;2&quot; |Праўленьне
! rowspan=&quot;2&quot; |{{Падказка|Заўв.|Заўвага}}
|-
!Пачатак
!Канец
|-
|[[Файл:1000_Rurik_01.jpg|103x103пкс]]
|[[Рурык]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(?—879)&lt;/small&gt;
|862
|879
|{{заўвага|Пачаў княжыць у 6370 (862) годзе{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=19—20}}). Памёр у 6387 (879) годзе{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=22}}. Паводле [[Лаўрэнцеўскі летапіс|Лаўрэнцеўскага летапісу]] [[Аповесьць мінулых часоў|Аповесьці мінулых часоў]] ды [[Наўгародзкі першы летапіс|Наўгародзкага першага летапісу]] сеў у [[Вялікі Ноўгарад|Вялікім Ноўгарадзе]], паводле [[Іпацьеўскі летапіс|Іпацьеўскага летапіу]] — ў [[Старая Ладага|Ладазе]], у [[864]] годзе заснаваў Ноўгарад і перабраўся туды{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел =20}}{{зноска|ПЗРЛ3|1950|ПЗРЛ|106}}{{зноска|ПЗРЛ2|1908|ПЗРЛ|разьдзел =14}}. Як паказваюць архэалягічныя дасьледаваньні, Ноўгарада ў [[IX стагодзьдзе|IX стагодзьдзі]] яшчэ не існавала; успаміны пра яго ў летапісах адносяцца да Гарадзішча. У княскіх сьпісах Рурык упершыню сустракаецца ў наўгародзкім пераліку «Кто колико княжилъ», складзеным, верагодна, на мяжы XI—XII стагодзьдзяў ({{зноска|ПЗРЛ3|1950|ПЗРЛ|разьдзел =466}}&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Полное собрание русских летописей|том=16. Летописный сборник, именуемый летописью Авраамки|адказны=Под ред. А. Ф. Бычкова и К. Н. Бестужева-Рюмина|месца=СПб|год=1889|старонкі=308—309}}&lt;/ref&gt;, &lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Полное собрание русских летописей|том=Летописный сборник, именуемый Тверской летописью|месца=СПб|выдавецтва=Тип. Леонида Демиса|год=1863}} слуп. 11—12.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Артыкул|url=https://www.academia.edu/6622217|аўтар=Щавелев А. С.|загаловак=К датировке протографа перечня «Кто колико княжилъ»|выданьне=ВЕДС|месца=М.|год=2011|старонкі=332—337}}&lt;/ref&gt;}}
|-
|[[Файл:Oleg_of_Novgorod_01.jpg|100x100пкс]]
|[[Алег Вешчы|Алег]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(?—912)&lt;/small&gt;
|879
|восень 912
|{{заўвага|Пачаў княжыць у 6387 (879) годзе{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=22}}. У Аповесьці мінулых часоў ды [[Руска-бізантыйская ўмова 911 году|Руска-бізантыйскай ўмове 911 году]] — князь, супляменьнік ці родзіч Рурыка, які правіў у пэрыяд малалецтва Ігара{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=18, 22, 33}}{{зноска|ПЗРЛ2|1908|ПЗРЛ|разьдзел =1}}. У Наўгародзкім першым летапісе фігуруе як ваявода пры Ігары {{зноска|ПЗРЛ3|1950|ПЗРЛ|107}}. Пасьля ўзяцьця Кіева пачаў княжыць у ім у 6390 (882) годзе{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=23}}, хутчэй за ўсё ўлетку, паколькі павінен быў накіравацца ў паход з Ноўгарада ўвясну. Памёр увосень 6420 (912) году паводле адной вэрсіі ў Кіеве, паводле іншай — у Ладазе, калі накіроўваўся «за мора»{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=38-39}}. Паводле Наўгародзкага першага летапісу памёр у 6430 (922) годзе{{зноска|ПЗРЛ3|1950|ПЗРЛ|109}}.}}
|-
|[[Файл:03_History_of_the_Russian_state_in_the_image_of_its_sovereign_rulers_-_fragment_01.jpg|102x102пкс]]
|[[Ігар Рурыкавіч]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(?—945)&lt;/small&gt;
|912
|восень 945
|{{заўвага|Пачатак княжаньня пазначаны ў летапісу 6421 (913) годам{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=42}}. Або гэта проста асаблівасьць афармленьня летапіса, або яму патрабаваўся час, каб сесьці ў Кіеве. Пры апісаньні сьмерці і пахаваньня Алега Ігар не ўзгаданы. Згодна зь летапісам, забіты драўлянамі ўвосень 6453 (945) году{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=54-55}}. Расповед пра сьмерць Ігара разьмешчаны адразу за руско-бізантыйскай дамовай, якая была заключаная ў 944 годзе, таму некаторыя дасьледчыкі аддаюць перавагу эгтаму году. Загінуў, магчыма, у лістападзе, таму што паводле дандзеных Канстантына менавіта ў лістападзе пачыналася палюдзьдзе&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар =Литаврин Г. Г.|частка =Древняя Русь, Болгария и Византия в IX—X вв.|загаловак =IX Международный съезд славистов. История, культура, этнография и фольклор славянских народов|месца =М.|год =1983|старонкі =68}}&lt;/ref&gt;. Рэальныя даты княжаньняў Алега ды Ігара дыскусійныя. З супастаўленьня зь незалежнымі крыніцам крайнім магчымым часам сьмерці Алега зьяўляюцца 940-я гады, Ігара — 950-я гады. У сучаснай гісторыяграфіі найбольшую вядомасьць атрымалі спробы храналягічнай рэканструкцыі, прапанаваныя Канстантынам Цукерманам ды Аляксеем Шчавялёвым. Пачатак княжаньня Алега ў Кіеве абодва аўтара адносяць да 900-з гадоў. Самастойное праўленьне Ігара Цукерман датуе зь лета 941 да канца 945, Шчавялёў лічыць, што вызначыць пачатковую дату кіраваньня цяжка, але верагоднымі зьяўляюцца 930-я гады. Канец кіраваньня Ігара ён датуе паміж 952 і 957&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар =Цукерман К.|частка =Перестройка древнейшей русской истории|загаловак =У истоков русской государственности: К 30-летию археологического изучения Новгородского Рюрикова Городища|месца =СПб.|год =2007|старонкі =351}}&lt;/ref&gt;{{зноска|Щавелёв|Щавелёв|2020|352, 355}}.}}
|-
|[[Файл:Святая_великая_княгиня_Ольга.jpg|100x100пкс]]
|[[Вольга (княгіня кіеўская)|Вольга]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(?—969)&lt;/small&gt;
|945
|не раней за 959
|{{заўвага|Правіла Русьсю ў пэрыяд непаўналецьця Сьвятаслава. У летапісе (у пераліку кіеўскіх князёў у артыкуле 6360 Аповесьці мінулых часоў і ў пераліку кіеўскіх князёў у пачатку Іпацьеўскага летапісу) кіраўніцай не называецца{{зноска|ПЗРЛ2|1908|ПЗРЛ|разьдзел =1, 13, 46}}, але прадстае такой у сынхронных бізантыйскіх ды заходнеэўрапейскіх крыніцах. Кіравала як мінімум да 959 году, калі узгадваецца яе пасольства да нямецкага караля [[Атон I Вялікі|Атона I]]. Па просьбе Вольгі на Русь быў накіраваны нямецкі біскуп Адальбэрт Магдэбурскі, але, калі ён прыбыў у 961 годзе, то ня змог прыступіць да сваіх абавязкаў і быў выгнаны. Відавочна, гэта сьведчыць пра пераход улады да Святаслава, які быў зацятым паганцам&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак =Древняя Русь в свете средневековых источников|том =4|месца =М.|год =2010|старонкі =46—47}}&lt;/ref&gt;. Памерла 11 ліпеня 969 году{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=68}}, поўную дату прыводзіць Якаў Мніх&lt;ref&gt;{{Кніга|спасылка =http://дгве.рф/download/DGVE_2013_18.pdf|аўтар =Назаренко А. В.|загаловак =Достоверные годовые даты в раннем летописании и их значение для изучения древнерусской историографии|выдавецтва =ДГВЕ. 2013|месца = М.|год =2016|старонкі =615—616, 626}}&lt;/ref&gt;.}}
|-
|[[Файл:Titulyarnik_-_Sviatoslav.png|133x133пкс]]
|[[Сьвятаслаў Ігаравіч]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(?—972)&lt;/small&gt;
|не раней за 959
|вясна [[972]]
|{{заўвага|У летапісе датай яго нараджэньня пазначаны 6450 (942) год{{зноска|ПЗРЛ2|1908|ПЗРЛ|разьдзел =34}}. Спараўднасьць даты не выключаная, але малаверагодная. Пачатак яго княжаньня ў летапісе пазначаны 6454 (946) годам, а першае самастойнае мерапрыемства — 6472 (964) годам{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=57, 64}}. Верагодна, самастойнае кіраўніцтва ўсё ж пачалося раней — паміж 959 і 961 гадамі. Гл. папярэднюю заўвагу. Забіты ў засадзе печанегамі напачатку вясны 6480 (972) году{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=74}}. Паводле бізантыйскіх крыніц забіты адразу ж пасьля заканчэньня паходу на Баўгарыю, гэта значыць пасьля ліпеня 971 году{{зноска|Щавелёв|Щавелёв|2020|377, 416}}.}}
|-
|[[Файл:06_History_of_the_Russian_state_in_the_image_of_its_sovereign_rulers_01.jpg|117x117пкс]]
|[[Яраполк Сьвятаславіч]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(?—978)&lt;/small&gt;
|972
|11 чэрвеня 978
|{{заўвага|Пасаджаны ў Кіеве бацькам, які накіраваўся ў паход на Бізантыю ў 6478 (970) годзе (паводле{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=69}}) або ўвосень 969 году (паводле бізантыйскіх крыніц). Пасьля сьмерці бацькі працягнуў княжыць у Кіеве. Выгнаны зь Кіева ды забіты, летапіс датуе гэта 6488 (980) годам{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=78}}. Згодна ж «Памяці і хвале князю Ўладзімеру» Якава Мніха, Уладзімер увайшоў у Кіеў 11 чэрвеня 6486 (978) году.}}
|-
|[[Файл:Vladimir_I_of_Kiev.PNG|133x133пкс]]
|[[Уладзімер Сьвятаславіч]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(?—1015)&lt;/small&gt;
|11 чэрвеня 978
|15 ліпеня 1015
|{{заўвага|Згодна зь пералікам княжаньняў у артыкуле 6360 (852) Аповесьці мінулых часоў, княжыў 37 гадоў, што паказвае на 978 год. ({{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=18}}). Паводле ўсіх летапісаў, увайшоў у Кіеў у 6488 (980) годзе {{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=77}}{{зноска|ПЗРЛ3|1950|ПЗРЛ|125}}, згодна ж «Памяці і хвалы князю Ўладзімеру» Якава Мніха — 11 чэрвеня 6486 (978) году&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Библиотека литературы Древней Руси|том=1|старонкі=326}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{кніга|аўтар=Милютенко Н. И.|загаловак=Святой равноапостольный князь Владимир и крещение Руси|месца=М.|год=2008|старонкі=57—58}}&lt;/ref&gt;. Датаваньне 978 годам асабліва актыўна абараняў [[Аляксей Шахматаў]]. Памёр 15 ліпеня 6523 (1015) году{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=130}}.}}
|-
|[[Файл:Святополк_Владимирович.jpg|133x133пкс]]
|[[Сьвятаполк Акаянны]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(978/979—1019)&lt;/small&gt;
|ліпень 1015
|восень 1016
|{{заўвага|У момант сьмерці бацькі знаходзіўся ў Кіеве{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=130, 132}}. Разьбіты Яраславам позьняй восеньню 6524 (1016) году{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=141—142}}.}}
|-
|[[Файл:Ярослав_Мудрый.jpg|133x133пкс]]
|[[Яраслаў Уладзімеравіч|Яраслаў Уладзімеравіч (Мудры)]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(978/979—1054)&lt;/small&gt;
|восень 1016
|22 ліпеня 1018
|{{заўвага|Стаў княжыць позьняй восеньню 6524 (1016) году{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=142}}. Разьбіты ў бітве на Бугу 22 ліпеня (Титмар Мерзебургский. Хроника VIII 31) ды зьбег у Ноўгарад у 6526 (1018) годзе (ПЗРЛ, т. I, стб. 142).}}
|-
|[[Файл:Святополк_Владимирович.jpg|133x133пкс]]
|[[Сьвятаполк Акаянны]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(978/979—1019)&lt;/small&gt;
|14 жніўня 1018
|1019
|{{заўвага|Сеў на прастол у Кіеве 14 жніўня 6526 (1018) году (ПЗРЛ, т. I, слуп. 143—144, ''Титмар Мерзебургский''. Хроника VIII 32). Паводле летапісу, быў выгнаны Яраславам у тым самым годзе (відаць, узімку 1018/19 гадоў), але звычайна яго выгнаньне датуюць 1019 годам (ПЗРЛ, т. I, слуп. 144).}}
|-
|[[Файл:Ярослав_Мудрый.jpg|133x133пкс]]
|[[Яраслаў Уладзімеравіч|Яраслаў Уладзімеравіч (Мудры)]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(978/979—1054)&lt;/small&gt;
|1019
|20 лютага 1054
|{{заўвага|Сеў у Кіеве ў 6527 (1019) годзе (ПЗРЛ, т. I, слуп. 146). Памёр у 6562 годзе, паводле Лаўрэнцеўскага летапісу ў першую суботу паста ў дзень сьвятога Фёдара (ПЗРЛ, т. I, слуп. 162), г. зн. 19 лютага, у Іпацьевскім летапісе да пазначэньня на суботу дададзеная дакладная дата — 20 лютага. (ПЗРЛ, т. II, слуп. 150). У летапісе выкарыстаны сакавіцкі стыль і 6562 адпавядае 1055 году, але з даты паста вынікае, што правільным годам зьяўляецца 1054 (у 1055 годзе пост пачаўся пазьней, аўтар Аповесьці мінулых часоў выкарыстоўваў сакавіцкі стыль летазьлічэньня, памылкова павялічыўшы тэрмін княжаньня Яраслава на адзін год. Гл. ''Милютенко Н. И. ''Святой равноапостольный князь Владимир и крещение Руси. М., 2008. — С. 57—58). 6562 год і дата нядзеля 20 лютага пазначаныя ў графіті з сабора Сьвятой Сафіі. Паводле суадносінаў даты і дня тыдню вызначаецца найбольш верагодная дата — нядзеля 20 лютага 1054 году.}}
|-
|[[Файл:Изяслав_Ярославич_принимает_гонца.jpg|133x133пкс]]
|[[Ізяслаў Яраславіч]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(1024—1078)&lt;/small&gt;
|люты [[1054]]
|15 верасьня 1068
|{{заўвага|Прыехаў у Кіеў пасьля сьмерці бацькі ды сеў на прастол згодна з бацькоўскай воляй (ПЗРЛ, т. I, слуп. 162). Верагодна, гэта адбылося даволі хутка, асабліва, калі ён сядзеў у Тураве, а не ў Ноўгарадзе (цела Яраслава везьлі з Вышгарада ў Кіеў, паводле летапісу арганізацыяй пахаваньня займаўся Ўсевалад, які знаходзіўся пры бацьку ў момант сьмерці, паводле «Чытаньню пра Барыса і Глеба» Нестара — ў Кіеве бацьку хаваў Ізяслаў). Пачатак яго кіраўніцтва пазначаны ў летапісе 6563 годам, але гэта, верагодна, памылка летапісца, які аднёс сьмерць Яраслава да канца сакавіцкага 6562 году. Выгнаны зь Кіева 15 верасьня 6576 (1068) году (ПЗРЛ, т. I, слуп. 171).}}
|-
|[[Файл:Всеслава_Брячиславича_переправляют_через_Днепр.jpg|133x133пкс]]
|[[Усяслаў Чарадзей|Усяслаў Брачыславіч]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(?—1101)&lt;/small&gt;
|15 верасьня 1068 (1068-09-15)
|красавік [[1069]]
|{{заўвага|Сеў на прастол 15 верасьня 6576 (1068) году, княжыў 7 месяцаў, гэта значыць да красавіка 1069 году (ПЗРЛ, т. I, слуп. 172—173).}}
|-
|[[Файл:Изяслав_Ярославич_принимает_гонца.jpg|133x133пкс]]
|[[Ізяслаў Яраславіч]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(1024—1078)&lt;/small&gt;
|2 мая 1069
|сакавік [[1073]]
|{{заўвага|Сеў на прастол 2 мая 6577 (1069) году (ПЗРЛ, т. I, слуп. 174). Выгнаны ў сакавіку 1073 году (ПЗРЛ, т. I, слуп. 182).}}
|-
|[[Файл:Святослав_II.jpg|133x133пкс]]
|[[Сьвятаслаў Яраславіч]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(1027—1076)&lt;/small&gt;
|22 сакавіка 1073
|27 сьнежня [[1076]]
|{{заўвага|Сеў на прастол 22 сакавіка 6581 (1073) году (ПЗРЛ, т. I, слуп. 182). Памёр 27 сьнежня 6484 (1076) году (ПЗРЛ, т. I, слуп. 199).}}
|-
|[[Файл:Vsevolod_yaroslavich.jpg|133x133пкс]]
|[[Усевалад Яраславіч]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(1030—1093)&lt;/small&gt;
|1 студзеня 1077 (1077-01-01)
|ліпень [[1077]]
|{{заўвага|Сеў на прастол 1 студзеня 6584 (1077) году (ПЗРЛ, т. I, слуп. 190). Улетку того ж году саступіў уладу брату Ізяславу (ПЗРЛ, т. I, слуп. 199). Вялікая расейская энцыкляпэдыя датай перадачы княжаньня ліпень&lt;ref&gt;{{Спасылка|копія=https://web.archive.org/web/20251108132120/https://bigenc.ru/c/vsevolod-iaroslavich-2b06f9|url=https://bigenc.ru/c/vsevolod-iaroslavich-2b06f9 |дата копіі=8 лістапада 2025|загаловак=Всеволод Ярославич|праект=Большая российская энциклопедия. Онлайн-версия}}&lt;/ref&gt;.}}
|-
|[[Файл:Изяслав_Ярославич_принимает_гонца.jpg|133x133пкс]]
|[[Ізяслаў Яраславіч]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(1024—1078)&lt;/small&gt;
|15 ліпеня 1077
|3 кастрычніка 1078
|{{заўвага|Сеў на прастол 15 ліпеня 6585 (1077) года (ПЗРЛ, т. I, слуп. 199). Забіты 3 кастрычніка 6586 (1078) году (ПЗРЛ, т. I, слуп. 202).}}
|-
|[[Файл:Vsevolod_yaroslavich.jpg|133x133пкс]]
|[[Усевалад Яраславіч]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(1030—1093)&lt;/small&gt;
|кастрычнік [[1078]]
|13 красавіка 1093
|{{заўвага|Сеў на прастол у кастрычніку 1078 году (ПЗРЛ, т. I, слуп. 204). На яго пячаці ўпершыню сустракаецца прыстаўка «ўсяе Русі». Памёр 13 красавіка 6601 (1093) году (ПЗРЛ, т. I, слуп. 216).}}
|-
|[[Файл:12_History_of_the_Russian_state_in_the_image_of_its_sovereign_rulers_01.jpg|100x100пкс]]
|[[Сьвятаполк II Тураўскі|Сьвятаполк Ізяславіч]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(?—1113)&lt;/small&gt;
|24 красавіка 1093
|16 красавіка 1113
|{{заўвага|Сеў на прастол 24 красавіка 6601 (1093) году (ПЗРЛ, т. I, слуп. 218). Памёр 16 красавіка 1113 года. Суадносіны гадоў пры адліку пачатку году з сакавіка паказана ў адпаведнасьці з дасьледаваньнямі [[Мікалай Беражкоў|Мікалая Беражкова]], у Лаўрэнцеўскім ды Троіцкім летапісах 6622 год пры адліку года ад сакавіка за паўгады да верасьня (ПЗРЛ, т. I, слуп. 290; Троицкая летопись. СПб, 2002. — С. 206), паводле Іпацьеўскага летапісу 6621 год, які пачыгнаўся ад сакавіка (ПЗРЛ, т. II, слуп. 275).}}
|-
|[[Файл:Vladimir_monomakh.jpg|130x130пкс]]
|[[Уладзімер Манамах|Уладзімер Усеваладавіч (Манамах)]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(1053—1125)&lt;/small&gt;
|20 красавіка 1113
|19 мая 1125
|{{заўвага|Сеў на прастол 20 красавіка 1113 года (ПЗРЛ, т. I, слуп. 290, т. VII, стар. 23). Памёр 19 мая 1125 (сакавіцкага 6633 паводле Лаўрэнцеўскага ды Троіцкага летапісу, ультрасакавіцкага 6634 паводле Іпацьеўскага летапісу) году (ПЗРЛ, т. I, слуп. 295, т. II, слуп. 289; Троицкая летопись. С. 208).}}
|-
|[[Файл:Mstislav_I_of_Rus.jpg|133x133пкс]]
|[[Мсьціслаў Уладзімеравіч|Мсьціслаў Уладзімеравіч (Вялікі)]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(1075/1076—1132)&lt;/small&gt;
|20 мая 1125
|15 красавіка 1132
|{{заўвага|Сеў на прастол 20 мая 1125 году (ПЗРЛ, т. II, слуп. 289). Памёр 15 красавіка 1132 году ў пятніцу (у Лаўрэнцеўскім, Троіцкім ды Наўгародскім першым летапісах 14 красавіка 6640, у Іпацьеўскім летапісу 15 красавіка 6641 ультрасакавіцкага году) (ПЗРЛ, т. I, слуп. 301, т. II, слуп. 294, т. III, с. 22; Троицкая летопись. С. 212). Дакладная дата вызначаецца паводле дня тыдню.}}
|}

== Глядзіце таксама ==

* [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|Спіс вялікіх князёў літоўскіх]]

== Заўвагі ==
{{заўвагі}}

=== Крыніцы ===
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{Кніга|аўтар=Горский А. А.|загаловак=Русские земли в XIII—XIV веках: пути политического развития|месца=М.|выдавецтва=Издательский центр Института российской истории РАН|год=1996|старонак=126|наклад=300|isbn=5-201-00608-6|ref=Горский}}
* {{Артыкул|аўтар=Горский А. А.|загаловак=&quot;Раздробленность&quot; и статус главного русского князя (к вопросу о континуитете русской средневековой государственности)|выданьне=Средневековая Русь|месца=М.|выдавецтва=Индрик|выпуск=16|старонкі=28—33|год=2024|isbn=978-5-91674-746-1}}
* {{Кніга|загаловак=Полное собрание русских летописей|том=1 : Лаврентьевская летопись|адказны=[под редакцией Е. Ф. Карского]|месца=Ленинград|выдавецтва=Издательство Академии Наук СССР|год=1926|старонак=577|ref=ПЗРЛ1|спасылка=http://litopys.org.ua/lavrlet/}}
{{Кніга|загаловак=Полное собрание русских летописей|том=2. Ипатьевская летопись|выданьне=2-е изд|месца=СПб.|выдавецтва=Типография М. А. Александрова|год=1908|ref=ПЗРЛ2|спасылка=http://litopys.org.ua/ipatlet/}}
* {{Кніга|загаловак=Полное собрание русских летописей|месца=Москва|выдавецтва=Изд-во АН ССС|год=1950|том=3: Новгородская первая летопись старшего и младшего изводов|старонак=|ref=ПЗРЛ3}}
* {{Кніга|аўтар =Щавелёв А. С.|загаловак =Хронотоп державы Рюриковичей (911—987 годы)|месца = М.|год =2020|старонкі =С. 352, 355|ref=Щавелёв}}
{{Накід}}
[[Катэгорыя:Кіраўнікі Расеі]]
[[Катэгорыя:Сьпісы кіраўнікоў]]

[[ab:Урыс аҳәынҭқарра ахадацәа]]
[[az:Rusiya hökmdarlarının siyahısı]]
[[bg:Списък на руските владетели]]
[[cs:Seznam hlav ruského státu]]
[[de:Liste der russischen Herrscher]]
[[el:Κατάλογος μοναρχών της Ρωσίας]]
[[en:List of Russian monarchs]]
[[eo:Listo de Regantoj de Rusio]]
[[es:Anexo:Monarcas rusos]]
[[et:Venemaa riigipeade loend]]
[[fi:Venäjän hallitsijat]]
[[fr:Liste des monarques de Russie]]
[[hr:Popis ruskih vladara]]
[[hu:Oroszország uralkodóinak listája]]
[[hy:Ռուսական պետականությունների ղեկավարների ցանկ]]
[[id:Daftar Kepala Monarki Rusia]]
[[io:Listo pri monarki di Rusia]]
[[it:Sovrani di Russia]]
[[ja:ロシア君主一覧]]
[[jv:Dhaptar panguwasa Rusia]]
[[ka:რუსეთის მონარქთა სია]]
[[ko:러시아의 군주 목록]]
[[li:Lies van sjtaotshuie van Róslandj en de Sovjet-Unie]]
[[lv:Krievijas valdnieku uzskaitījums]]
[[mk:Список на руски владетели]]
[[mn:Оросын Эзэн хаадын жагсаалт]]
[[my:ရုရှားအုပ်ချုပ်သူမင်းများစာရင်း]]
[[nl:Lijst van heersers van Rusland]]
[[no:Liste over Russlands monarker]]
[[oc:Lista dels monarcas de Russia]]
[[pl:Władcy Rosji]]
[[pt:Lista de monarcas da Rússia]]
[[ro:Lista monarhilor ruși]]
[[ru:Правители Российского государства]]
[[sah:Арассыыйа салайааччылара]]
[[sh:Lista vladara Rusije]]
[[simple:List of Russian monarchs]]
[[sk:Zoznam panovníkov Ruska]]
[[sr:Списак руских владара]]
[[sv:Lista över Rysslands statsöverhuvuden]]
[[th:รายพระนามผู้ปกครองรัสเซีย]]
[[tr:Rus hükümdarları listesi]]
[[tt:Россия, СССР, РФ җитәкчеләре]]
[[uk:Правителі Росії]]
[[uz:Rossiya davlati hukmdorlari]]
[[vep:Venälaižen valdkundan pämehed]]
[[vi:Danh sách quân chủ Nga]]
[[zh:俄罗斯君主列表]]</text>
      <sha1>73pa93d5h4off4ekgkldfqk9j49jxtk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686132</id>
      <parentid>2686097</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:30:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jarash</username>
        <id>794</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>2686132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59224" sha1="abxkht69akli11wl3wmtx74pkw9wxj8" xml:space="preserve">[[Файл:Millennium_of_Russia_Monument_in_Nowgorod,_2005.jpg|значак|364x364пкс|Тысячагодзьдзе Расеі — помнік расейскай дзяржаўнасьці ў [[Вялікі Ноўгарад|Вялікім Ноўгарадзе.]]]]
'''Сьпіс кіраўнікоў Русі, Рускай дзяржавы, Расейскай імпэрыі, Расейскай рэспублікі / Расейскай дзяржавы, РСФСР, СССР, Расейскай Фэдэрацыі (862—2026)'''.

Кіраўнікі ў пэрыяд раздробненасьці вызначаюцца зыходзячы з таго, што намінальнай сталіцай Русі да сярэдзіны XIII стагодзьдзя зьяўляўся [[Кіеў]], ад сярэдзіны XIII стагодзьдзя да 1389 — [[Уладзімер (Уладзімерская вобласьць)|Уладзімер]], ад 1389 — [[Масква]]&lt;ref&gt;{{кніга |аўтар=Толочко А. П. |загаловак=«История Российская» Василия Татищева: источники и известия |мова=ru |месца=М. |выдавецтва=Новое литературное обозрение |год=2005 |старонкі=411—419 |isbn=5-86793-346-6 |наклад=2000}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Горский-2004&quot;&gt;{{кніга |аўтар=Горский А. А. |загаловак=Русь: От славянского Расселения до Московского царства |мова=ru |спасылка=https://www.academia.edu/115772522/ |месца=М. |выдавецтва=Языки славянской культуры |год=2004 |старонкі=6}}&lt;/ref&gt;. Паводле традыцыі ў сьпіс таксама ўключаны вялікія князі ўладзімерскія (за пэрыяд з 1157 па 1243 год) і ўдзельныя князі [[Маскоўскае княства|маскоўскія]] (1263—1389 гады), якія не былі вярхоўнымі суверэнамі [[Русь|рускіх земляў]], але лічацца кіраўнікамі Расіі з дынастычнага і гістарычнага пункту гледжаньня.

Сьпіс пачынаецца з варага [[Рурык]]а, заклік якога ў 862 годзе на княжаньне ў Ладагу ці Ноўгарад прынята лічыць умоўнай кропкай пачатку працэсу стварэньня расійскай дзяржавы. Далей пералік працягваецца кіраўнікамі [[Кіеўская Русь|Кіеўскай Русі]], якія княжылі ў Кіеве да 1240 году, калі падчас мангола-татарскага нашэсьця горад быў разрабаваны і спалены. Сьпіс кіеўскіх князёў даводзіцца да сярэдзіны XIII стагодзьдзя — да моманту, калі зьвесткі пра іх зьнікаюць зь летапісаў. Наступны пэрыяд, пералічаны ў сьпісе, пачынаецца з 1157 году, калі Андрэй Багалюбскі перанёс сталіцу Растова-Суздальскага княства з [[Суздаль|Суздаля]] ва Ўладзімер і заснаваў Уладзімерскае княства. У 1243 годзе [[Залатая Арда]] (якой рускія княствы плацілі даніну) прызнала, што вялікія князі ўладзімерскія вышэйшыя за астатніх рускіх князёў. Пэрыяд Уладзімерскага вялікага княства працягвае ў 1389 годзе Маскоўскае вялікае княства (улучаны таксама пэрыяд удзельнага княства 1263—1389 гадоў). Станаўленьне цэнтралізаванай Рускай дзяржавы цягам аб’яданьня раздробленай Русі аднесена да 1478 году, калі вялікі князь маскоўскі [[Іван III]] далучыў да сваіх уладаньняў [[Наўгародзкая рэспубліка|Наўгародзкую рэспубліку]]. Наступны пэрыяд ([[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]) пачынаецца ў 1721 годзе і заканчваецца дэклярацыяй у 1917 годзе [[Расейская рэспубліка|рэспубліканскай формы кіраваньня]]. Ва ўмовах [[Кастрычніцкі пераварот|Кастрычніцкага перавароту]] й Грамадзянскай вайны у Расеі пачалося ўстанаўленьне савецкай улады. У 1922 годзе было ўтворана аб’яднаньне савецкіх рэспублік — [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]], якое праіснавада да 1991 году, калі ён [[Распад СССР|распаўся]] на зноў суверэнныя дзяржавы (у тым ліку [[Расея|Расею]]).

У сьпіс ня ўключаныя фактычныя кіраўнікі (за выключэньнем савецкага пэрыяда) і рэгенты, кіраўнікі іншых утварэньняў у межах сучаснай расейскай тэрыторыі, якія не кантралявалі сталіцу, асобы, якія атрымалі права ці прэтэндавалі на пасаду кіраўніка, але не ўступілі ў яе, і намінальныя старшыні [[Расейская Савецкая Фэдэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка|РСФСР]] у пэрыяд ад утварэньня СССР да стварэньня пасады [[Прэзыдэнт Расеі|прэзыдента Расеі]]. Аднак у пэрыяд ад 1918 да 1920 году паказаны старшыні двух расейскіх дзяржаў, якія існавалі адначасова (антыбальшавісцкай ды савецкай Расеі). У выпадку, калі пэрсона атрымала паўторныя паўнамоцтвы пасьлядоўна за першапачатковымі, асобна паказваецца кожны такі тэрмін (напрыклад, два паслядоўных тэрміны паўнамоцтваў прэзыдента [[Барыс Ельцын|Барыса Ельцына]] ў 1991—1999 гады). Таксама паказваецца розны характар паўнамоцтваў старшынь дяржавы (напрыклад, адзіны тэрмін знаходжаньня на чале дзяржавы [[Міхаіл Гарбачоў|Міхаіла Гарбачова]] ў 1988—1991 гады падзелены на пэрыяды, калі ён быў першапачаткова старшынёй Прэзыдыюма Вярхоўнага Савета, потым непасрэдна Вярхоўнага Савета, а потым прэзыдэнтам СССР). У слупку «Выбары» паказаныя выбарныя працэдуры, якія прайшлі. У выпадку, калі глава дзяржавы атрымаў паўнамоцтвы без іх, слупок запаўняецца зноскай з камэнтарыем. Для некаторых князёў у дужках пазначаныя мянушкі, дадзеныя ім у пазьнейшы час ці ў сучаснай гісторыяграфіі, радзей сучасьнікамі&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар=Сиренов А. В. |загаловак=Прозвища древнерусских князей |спасылка=https://hist.spbiiran.ru/wp-content/uploads/2019/11/o-prozvischah-drevnerusskih-knyazey.pdf |выданьне=Петербургский исторический журнал |год=2017 |нумар=2 |старонкі=184 |ref=Сиренов |archive-date=2024-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241102012457/https://hist.spbiiran.ru/wp-content/uploads/2019/11/o-prozvischah-drevnerusskih-knyazey.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Для зручнасьці сьпіс падзелены на прынятыя ў гістарыяграфіі пэрыяды найменьня краіны. Апісаньні, прыведзеныя ў прэамбулах у кожным з разьдзелаў гэтых пэрыядаў, каб паясьніць асаблівасьці палітычнага працэсу. Да {{Дата ў старым стылі|15 кастрычніка|1582|5 кастрычніка}} году, калі быў уведзены [[грыгарыянскі каляндар]], прыведзены [[Юліянскі каляндар|юліянскія даты]]. Пасьля пераходу РСФСР {{Дата ў старым стылі|14 лютага|1918|1 лютага|}} году (а {{Дата ў старым стылі|14 кастрычніка|1918|1 кастрычніка|}} году і антыбальшавісцкай Расейскай дзяржавы) на новы каляндар пазначаныя грыгарыянскія даты&lt;ref&gt;{{кніга |аўтар=Климишин И. А. |загаловак=Календарь и хронология |мова=ru |выданьне=Изд. 3 |месца=М. |выдавецтва=Наука. Главная редакция физико-математической литературы |год=1990 |старонкі=308 |isbn=5-02-014354-5 |наклад=105000}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{кніга |частка=Постановленіе Временнаго Сибирскаго Правительства «О введеніи исчисленія календарнаго времени по новому стилю (Грегорьянскому)» |загаловак=Собраніе узаконеній и распоряженій Временнаго Сибирскаго Правительства |спасылка=https://rusneb.ru/local/tools/exalead/getFiles.php?book_id=000200_000018_RU_NLR_BIBL_A_012282780&amp;name=000200_000018_RU_NLR_BIBL_A_012282780-1918,%20%E2%84%96%209%20%D0%A1%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5%20%D1%83%D0%B7%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B9%20%D0%B8%20%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%8F%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B9%20%D0%92%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE&amp;doc_type=pdf |месца=Омскъ |выдавецтва=Типографія Акмолинскаго Областного Комиссаріата |год=1918 |том=9 |старонкі=12—13 }}&lt;/ref&gt;. Ад моманту ўвядзеньня календара да яго прыняцьця ў Расеі прыведзены абедзьве даты — юліанская і грыгарыянская.

== Гістарычныя пералікі кіраўнікоў ==
[[Файл:Перечень_князей_в_Хлебниковском_списке.jpg|значак|371x371пкс|Пералік князёў у Хлебнікаўскім сьпісе Іпацьеўскага летапісу, 1550—1560-я гады]]
Аналістычная частка &quot; [[Аповесьць мінулых часоў|Аповесьці мінулых гадоў]] &quot; пачатку XII стагодзьдзя пачынаецца артыкулам 852 году, у якім у якасьці кропкі адліку датаванай гісторыі Рускай зямлі ўзяты пачатак праўлення візантыйскага імператара Міхаіла III (год быў разьлічаны памылкова), пры якім народ русь зьдзейсьніў свой першы паход на Канстантынопаль. У гэтым жа артыкуле прыводзіцца храналягічны сьпіс ад [[Адам]]а ды іншых біблейскіх пэрсанажаў да некаторых бізантыйскіх імпэратараў ды рускіх князёў (па іх таксама дадзена працягласьць княжаньня) з заканчэньнем на сьмерці [[Сьвятаполк II Тураўскі|Сьвятаполка Тураўскага]] ў 1113 годзе. У [[Іпацьеўскі летапіс|Іпацьеўскім летапісе]] зьмяшчаецца пералік кіеўскіх князёў ад [[Аскольд]]а і [[Дзір (кіеўскі князь)|Дзіра]] да часу мангольскага нашэсьця. Сьпіс заканчваецца пазначэньнем, што Кіеў узяты татарамі (1240) падчас кіраваньня Дзьмітрыя, намесьніка [[Даніла Раманавіч|Данілы Раманавіча]]. Пералік створаны на аснове самога тэксту Іпацьеўскага летапісу. Меркавалася, што ён складзены або пры Даніле Рамановічу, або на мяжы XIII—XIV стагодзьдзяў.
[[Файл:Russian_princes_family_tree_(1660-80s,_Tatiana_Mikhailovna's_sinodik,_GIM).jpg|зьлева|значак|348x348пкс|«Радавод рускіх князёў і цароў», мініятура зь Сінодзіка царэўны Тацяны Міхайлаўны, 1660—1680-я гады]]
Да першай паловы XV стагодзьдзя адносіцца складаньне сьпісаў кіраўнікоў Русі, якія захаваліся ў выглядзе пазалетапісных артыкулаў у канвоі Камісійнага сьпісу [[Наўгародзкі першы летапіс|Наўгародзкага першага летапісу]] малодшага зводу: «Кто колико княжилъ», «Сице родословятся велицѣи князи русьстии», «Родословие тѣх же князеи», «А се князи русьстии», «А се по святѣмь крещении, о княжении Киевьстемъ», «А се князи Великого Новагорода», «А се посадници новгородьстии», «А се тысячьскыи новгородскыи», «А се русьстии митрополити», «А се новгородскыи епископы, а се архиепископи», «А се архимандриты новгородские». Гэтыя пералікі вядомыя яшчэ ў трох летапісах, складзеных у XV—XVI стагодзьдзях&lt;ref&gt;{{артыкул|аўтар=Введенский Антон Михайлович|загаловак=Перечни, содержащиеся в конвое Комиссионного списка Новгородской первой летописи, и их судьба в XV-XVI веках|выданьне=Вспомогательные исторические дисциплины |год=2021|спасылка=https://cyberleninka.ru/article/n/perechni-soderzhaschiesya-v-konvoe-komissionnogo-spiska-novgorodskoy-pervoy-letopisi-i-ih-sudba-v-xv-xvi-vekah |старонкі=101—103 |ref=Введенский}}&lt;/ref&gt;. У артыкуле пачатку XV стагодзьдзя «А се князи рустии» апавяданьне і, адпаведна, гісторыя рускай дзяржаўнасьці пачынаецца з заснаваньня Уладзімерам Манамахам горада [[Уладзімер (Уладзімерская вобласьць)|Уладзімера]], кіеўскі пэрыяд гісторыі адсутнічае. Аўтар артыкула вырашаў важную для свайго часу ідэалягічную і гістарыясофскую задачу па зацьвярджэньні дынастыі маскоўскіх князёў. У прыватнасьці, яму важна было паказаць пераемнасьць гэтых князёў&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар=Сиренов А. В. |загаловак=Прозвища древнерусских князей |спасылка=https://hist.spbiiran.ru/wp-content/uploads/2019/11/o-prozvischah-drevnerusskih-knyazey.pdf |выданьне=Петербургский исторический журнал |год=2017 |нумар=2 |старонкі=186—187 |ref=Сиренов |archive-date=2024-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241102012457/https://hist.spbiiran.ru/wp-content/uploads/2019/11/o-prozvischah-drevnerusskih-knyazey.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Старажытнаруская дзяржава (862—1240) ==
'''''Старажытнаруская дзяржава''''' (Старажытная Русь, Кіеўская Русь [862/882—1240]; гістарычныя назвы — Руская зямля, Русь) — сярэднявечнае дзяржаўнае ўтварэньне ва Ўсходняй Эўропе, якое існавала з другой паловы IX стагодзьдзя да сярэдзіны XIII стагодзьдзя. Разьдзел складаецца з дзьвюх частак: акрамя сьпісу кіраўнікоў, у першай разгледжаны фарміраваньне, роськвіт і перадумовы да распаду дзяржавы, у другой — гісторыя барацьбы ўдзельных князёў за валоданьне Кіевам, які заставаўся намінальнай сталіцай Русі, да канчатковай страты гэтага статусу ў выніку мангола-татарскага нашэсьця.

=== 862—1132. Ад пакліканьня варагаў да сьмерці Мсьціслава Вялікага ===
Фарміраваньне [[Кіеўская Русь|Кіеўскай Русі]] ў IX—X стагодзьдзях было комплексным працэсам, які быў абумоўлены як унутранымі фактарамі — грамадзкай эвалюцыяй мясцовых, у першую чаргу ўсходнеславянскіх супольнасьцей, так і вонкавым уплывам, у прыватнасьці актыўным пранікненьнем вайскова-гандлёвых дружын [[Варагі|варагаў]]&lt;ref name=&quot;ДРГ&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар=Назаренко А. В.|загаловак=Россия. История. Древнерусское государство|дата публікацыі=21 февраля 2023|праект=Онлайн-версия Большой российской энциклопедии (новая)|url=https://bigenc.ru/c/rossiia-istoriia-drevnerusskoe-gosudarstvo-f41276}}&lt;/ref&gt; — старажытнарускае найменьне скандынаваў (нарманаў). Роля варагаў у станаўленьні дзяржавы легла ў аснову нарманскай тэорыі, адпаведна якой нарманы разглядаліся як ініцыятары ці актаўныя ўдзельнікі стварэньня старажытнарускай дзяржаўнасьці. Згодна зь летапісным расповедам (які прываедзены ў «[[Аповесьць мінулых часоў|Аповесьці мінулых гадоў]]» і ў некалькі іншай вэрсіі ў [[Наўгародзкі першы летапіс|Наўгародзкім першым летапісе]]), першапачатковая вараская прысутнасьць ва Ўсходняй Эўропе заключалася ва ўстанаўленьні данінных стасункаў са славянскімі плямёнамі, сярод якіх былі славене ды [[крывічы]], а таксама зь фіна-вугорскімі — [[Чудзь|чудзьдзю]], мерай ды, магчыма, весьсю. У выніку паўстаньня гэтыя плямёны змаглі ськінуць данінную залежнасьць, аднак унутраныя сваркі вымусілі Іх паклікаць на княжаньне варагаў [[Рурык]]а ды ягоных братоў, праўленьне якіх, верагодна, было абумоўлена дамовай. Частка дружыны Рурыка на чале з [[Аскольд]]ам ды [[Дзір (кіеўскі князь)|Дзірам]] накіравалася на поўдзень і асела ў ваколіцах [[Кіеў|Кіева]]. Пасьля сьмерці Рурыка яго родзіч, князь [[Алег Вешчы|Алег]], захапіў Кіеў, аб’яднаўшы Паўночную Русь з Паўднёвай Русьсю. Нягледзячы на аўтэнтычнасць большасьці летапісных падзей, іх час (выгнаньне адных варагаў ды запрашэнье іншых варагаў на чале з Рурыкам і яго братамі ў 862 годзе, пачатак княжаньня Аскольда ды Дзіра ў Кіеве ў 864 годзе і захоп горада Алегам у 882 годзе) умоўная.
[[Файл:Киевская_Русь_IX—XII_вв.png|значак|258x258пкс|Старажытнаруская дзяржава ў IX—XII стагодзьдзях]]
Пасьля гібелі князя Ігара Рурыкавіча ў 945 годзе кіраваньне перайшло да яго ўдавы — княгіні [[Вольга (княгіня кіеўская)|Вольгі]], галоўныя высілкі якой былі накіраваныя на ўнутраную стабілізацыю Старажытнарускай дзяржавы. У пачатку 960-х гадоў яе сын і пераемнік Ігара Сьвятаслаў расшырыў свае ўладныя паўнамоцтвы і аднавіў ваенную экспансію бацькі: у прыватнасьці, разграміў [[Хазарскі каганат]], аднак ня здолеў замацавацца на ніжнім [[Дунай|Дунаі]]. У 969 годзе перад паходам на Балканы Сьвятаслаў разьдзяліў Русь паміж сваімі сынамі: Яраполкам, які княжыў у Кіеве, Алегам, які атрымаў зямлю [[Драўляне|драўлян]], ды [[Уладзімер Сьвятаславіч|Ўладзімерам]], ва ўладаньне да якога перайшоў [[Наўгародзкае княства|Ноўгарад]]. Пераможцам з міжусобіцы, якая пачалася, выйшаў Уладзімер, які ў 978 годзе захапіў Кіеў. Аднымі з галоўных дасягненьняў яго княжаньня былі [[Хрышчэньне Русі|хрысьціянізацыя насельніцтва Русі]] па [[Бізантыйскі абрад|візантыйскім абрадзе]] і усталяаньне [[хрысьціянства]] ў якасьці [[Дзяржаўная рэлігія|дзяржаўнай рэлігіі]]. Пасьля сьмерці Ўладзімера ў 1015 годзе ўспыхнула міжусобная барацьба паміж найбольш уплывовымі зь яго сыноў. Кіеўскі стол заняў Сьвятаполк — старэйшы з сыноў, якія засталіся. Ён арганізаваў забойства трох сваіх братоў: Барыса, Глеба ды Сьвятаслава. Іншы сын Уладзімера, [[Яраслаў Уладзімеравіч|Яраслаў]], які княжыў у Ноўгарадзе, у 1016 годзе выгнаў Сьвятополка, які, аднак, заручыўшыся ваеннай падтрымкай польскага князя [[Балеслаў I Храбры|Баляслава I]], у 1018 годзе вярнуўся ў Кіеў. Але ўжо ў 1019 годзе Ярослаў канчаткова зацьвердзіўся ў сталіцы Русі. Ярослаў памёр у 1054 годзе. Паводле ягонага запавету тэрыторыя Старажытнарускай дзяржавы была падзеленая паміж пяцьцю яго сынамі. У якасьці дадатковага палітычнага мэханізму, які стабілізаваў гэтую сыстему ўдзелаў, быў створаны сумесны ўрад трох старэйшых Яраславічаў над сярэднедняпроўскім ядром дзяржавы.

Цягам пагрозы з боку [[Куманы|куманаў]], якая ўзьнікла на поўдні Русі ў 1068 годзе, войскі трыумвірата пацярпелі сур’ёзную паразу пад Пераяславам. Нерашучасьць старэйшага з Яраславічаў Ізяслава пры адмове пераклонных выклікала паўстаньне ў Кіеве, напрацягу якога кіеўляне вызвалілі [[Полацкае княства|польскага князя]] [[Усяслаў Чарадзей|Усеслава Брычысавіча]], які трапіў у палон трыумвіраў годам раней, і абвясьцілі яго кіеўскім князем, а Ізяслаў зьбег да польскага князя Баляслава II. У 1069 годзе Ізяслаў з польскай падмогай вярнуў сабе Кіеў. У 1073 годзе пры падтрымцы свайго брата Усевалада другі з старэйшых Яраславічаў Сьвятаслаў выгнаў Ізяслава зь Кіева, але ўжо праз тры гады памёр. На кіеўскі стол у 1077 годзе вярнуўся Ізяслаў, які, аднак, загінуў у 1078 годзе ў бітве на Нежацінай Ніве. Кіеўскае княства на доўгі час заняў Усевалад, пасьля сьмерці якога ў 1093 годзе стол заняў сын Ізяслава [[Сьвятаполк II Тураўскі|Сьвятаполк]]. У першыя гады княства Сьвятаполк сутыкнуўся з барацьбой сыноў Сьвятаслава за бацькоўскую спадчыну, якая скончылася ў 1097 годзе стратэгічнай перамогай апошніх і агульнарускім [[Любецкі зьезд|Любецкім з’ездам]], закліканым удасканаліць заснаваны Яраславам Уладзіміравічам кіеўскі сэньёрат. Кіеўскае княства Уладзімера Усеваладавіча і яго сына [[Мсьціслаў Уладзімеравіч|Мсціслава]] адзначалася ўнутрыпалітычнай стабілізацыяй Старажытнай Рускай дзяржавы. Аднак пасьля сьмерці апошняга ў 1132 годзе Кіеў перайшоў у спадчыну наступнаму па старшынстве Манамашычу — Яраполку, намер якога выканаць задуму бацькі і зрабіць сваім намеснікам пляменьніка Усевалада Мсціславіча, каб спадчына не дастался малодшым братам, як гэта ўяўляла лесьвічнае права, прывяло да ўсеагульнай міжусобнай вайны і фактычнага распаду Старажытнай Рускай дзяржавы.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; margin: 1em auto 1em auto&quot; width=&quot;100%&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;100px&quot; |Партрэт
! rowspan=&quot;2&quot; |Імя&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(гады жыцьця)&lt;/small&gt;
! colspan=&quot;2&quot; |Праўленьне
! rowspan=&quot;2&quot; |{{Падказка|Заўв.|Заўвага}}
|-
!Пачатак
!Канец
|-
|[[Файл:1000_Rurik_01.jpg|103x103пкс]]
|[[Рурык]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(?—879)&lt;/small&gt;
|862
|879
|{{заўвага|Пачаў княжыць у 6370 (862) годзе{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=19—20}}). Памёр у 6387 (879) годзе{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=22}}. Паводле [[Лаўрэнцеўскі летапіс|Лаўрэнцеўскага летапісу]] [[Аповесьць мінулых часоў|Аповесьці мінулых часоў]] ды [[Наўгародзкі першы летапіс|Наўгародзкага першага летапісу]] сеў у [[Вялікі Ноўгарад|Вялікім Ноўгарадзе]], паводле [[Іпацьеўскі летапіс|Іпацьеўскага летапіу]] — ў [[Старая Ладага|Ладазе]], у [[864]] годзе заснаваў Ноўгарад і перабраўся туды{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел =20}}{{зноска|ПЗРЛ3|1950|ПЗРЛ|106}}{{зноска|ПЗРЛ2|1908|ПЗРЛ|разьдзел =14}}. Як паказваюць архэалягічныя дасьледаваньні, Ноўгарада ў [[IX стагодзьдзе|IX стагодзьдзі]] яшчэ не існавала; успаміны пра яго ў летапісах адносяцца да Гарадзішча. У княскіх сьпісах Рурык упершыню сустракаецца ў наўгародзкім пераліку «Кто колико княжилъ», складзеным, верагодна, на мяжы XI—XII стагодзьдзяў ({{зноска|ПЗРЛ3|1950|ПЗРЛ|разьдзел =466}}&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Полное собрание русских летописей|том=16. Летописный сборник, именуемый летописью Авраамки|адказны=Под ред. А. Ф. Бычкова и К. Н. Бестужева-Рюмина|месца=СПб|год=1889|старонкі=308—309}}&lt;/ref&gt;, &lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Полное собрание русских летописей|том=Летописный сборник, именуемый Тверской летописью|месца=СПб|выдавецтва=Тип. Леонида Демиса|год=1863}} слуп. 11—12.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Артыкул|url=https://www.academia.edu/6622217|аўтар=Щавелев А. С.|загаловак=К датировке протографа перечня «Кто колико княжилъ»|выданьне=ВЕДС|месца=М.|год=2011|старонкі=332—337}}&lt;/ref&gt;}}
|-
|[[Файл:Oleg_of_Novgorod_01.jpg|100x100пкс]]
|[[Алег Вешчы|Алег]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(?—912)&lt;/small&gt;
|879
|восень 912
|{{заўвага|Пачаў княжыць у 6387 (879) годзе{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=22}}. У Аповесьці мінулых часоў ды [[Руска-бізантыйская ўмова 911 году|Руска-бізантыйскай ўмове 911 году]] — князь, супляменьнік ці родзіч Рурыка, які правіў у пэрыяд малалецтва Ігара{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=18, 22, 33}}{{зноска|ПЗРЛ2|1908|ПЗРЛ|разьдзел =1}}. У Наўгародзкім першым летапісе фігуруе як ваявода пры Ігары {{зноска|ПЗРЛ3|1950|ПЗРЛ|107}}. Пасьля ўзяцьця Кіева пачаў княжыць у ім у 6390 (882) годзе{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=23}}, хутчэй за ўсё ўлетку, паколькі павінен быў накіравацца ў паход з Ноўгарада ўвясну. Памёр увосень 6420 (912) году паводле адной вэрсіі ў Кіеве, паводле іншай — у Ладазе, калі накіроўваўся «за мора»{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=38-39}}. Паводле Наўгародзкага першага летапісу памёр у 6430 (922) годзе{{зноска|ПЗРЛ3|1950|ПЗРЛ|109}}.}}
|-
|[[Файл:03_History_of_the_Russian_state_in_the_image_of_its_sovereign_rulers_-_fragment_01.jpg|102x102пкс]]
|[[Ігар Рурыкавіч]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(?—945)&lt;/small&gt;
|912
|восень 945
|{{заўвага|Пачатак княжаньня пазначаны ў летапісу 6421 (913) годам{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=42}}. Або гэта проста асаблівасьць афармленьня летапіса, або яму патрабаваўся час, каб сесьці ў Кіеве. Пры апісаньні сьмерці і пахаваньня Алега Ігар не ўзгаданы. Згодна зь летапісам, забіты драўлянамі ўвосень 6453 (945) году{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=54-55}}. Расповед пра сьмерць Ігара разьмешчаны адразу за руско-бізантыйскай дамовай, якая была заключаная ў 944 годзе, таму некаторыя дасьледчыкі аддаюць перавагу эгтаму году. Загінуў, магчыма, у лістападзе, таму што паводле дандзеных Канстантына менавіта ў лістападзе пачыналася палюдзьдзе&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар =Литаврин Г. Г.|частка =Древняя Русь, Болгария и Византия в IX—X вв.|загаловак =IX Международный съезд славистов. История, культура, этнография и фольклор славянских народов|месца =М.|год =1983|старонкі =68}}&lt;/ref&gt;. Рэальныя даты княжаньняў Алега ды Ігара дыскусійныя. З супастаўленьня зь незалежнымі крыніцам крайнім магчымым часам сьмерці Алега зьяўляюцца 940-я гады, Ігара — 950-я гады. У сучаснай гісторыяграфіі найбольшую вядомасьць атрымалі спробы храналягічнай рэканструкцыі, прапанаваныя Канстантынам Цукерманам ды Аляксеем Шчавялёвым. Пачатак княжаньня Алега ў Кіеве абодва аўтара адносяць да 900-з гадоў. Самастойное праўленьне Ігара Цукерман датуе зь лета 941 да канца 945, Шчавялёў лічыць, што вызначыць пачатковую дату кіраваньня цяжка, але верагоднымі зьяўляюцца 930-я гады. Канец кіраваньня Ігара ён датуе паміж 952 і 957&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар =Цукерман К.|частка =Перестройка древнейшей русской истории|загаловак =У истоков русской государственности: К 30-летию археологического изучения Новгородского Рюрикова Городища|месца =СПб.|год =2007|старонкі =351}}&lt;/ref&gt;{{зноска|Щавелёв|Щавелёв|2020|352, 355}}.}}
|-
|[[Файл:Святая_великая_княгиня_Ольга.jpg|100x100пкс]]
|[[Вольга (княгіня кіеўская)|Вольга]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(?—969)&lt;/small&gt;
|945
|не раней за 959
|{{заўвага|Правіла Русьсю ў пэрыяд непаўналецьця Сьвятаслава. У летапісе (у пераліку кіеўскіх князёў у артыкуле 6360 Аповесьці мінулых часоў і ў пераліку кіеўскіх князёў у пачатку Іпацьеўскага летапісу) кіраўніцай не называецца{{зноска|ПЗРЛ2|1908|ПЗРЛ|разьдзел =1, 13, 46}}, але прадстае такой у сынхронных бізантыйскіх ды заходнеэўрапейскіх крыніцах. Кіравала як мінімум да 959 году, калі узгадваецца яе пасольства да нямецкага караля [[Атон I Вялікі|Атона I]]. Па просьбе Вольгі на Русь быў накіраваны нямецкі біскуп Адальбэрт Магдэбурскі, але, калі ён прыбыў у 961 годзе, то ня змог прыступіць да сваіх абавязкаў і быў выгнаны. Відавочна, гэта сьведчыць пра пераход улады да Святаслава, які быў зацятым паганцам&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак =Древняя Русь в свете средневековых источников|том =4|месца =М.|год =2010|старонкі =46—47}}&lt;/ref&gt;. Памерла 11 ліпеня 969 году{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=68}}, поўную дату прыводзіць Якаў Мніх&lt;ref&gt;{{Кніга|спасылка =http://дгве.рф/download/DGVE_2013_18.pdf|аўтар =Назаренко А. В.|загаловак =Достоверные годовые даты в раннем летописании и их значение для изучения древнерусской историографии|выдавецтва =ДГВЕ. 2013|месца = М.|год =2016|старонкі =615—616, 626}}&lt;/ref&gt;.}}
|-
|[[Файл:Titulyarnik_-_Sviatoslav.png|133x133пкс]]
|[[Сьвятаслаў Ігаравіч]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(?—972)&lt;/small&gt;
|не раней за 959
|вясна [[972]]
|{{заўвага|У летапісе датай яго нараджэньня пазначаны 6450 (942) год{{зноска|ПЗРЛ2|1908|ПЗРЛ|разьдзел =34}}. Спараўднасьць даты не выключаная, але малаверагодная. Пачатак яго княжаньня ў летапісе пазначаны 6454 (946) годам, а першае самастойнае мерапрыемства — 6472 (964) годам{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=57, 64}}. Верагодна, самастойнае кіраўніцтва ўсё ж пачалося раней — паміж 959 і 961 гадамі. Гл. папярэднюю заўвагу. Забіты ў засадзе печанегамі напачатку вясны 6480 (972) году{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=74}}. Паводле бізантыйскіх крыніц забіты адразу ж пасьля заканчэньня паходу на Баўгарыю, гэта значыць пасьля ліпеня 971 году{{зноска|Щавелёв|Щавелёв|2020|377, 416}}.}}
|-
|[[Файл:06_History_of_the_Russian_state_in_the_image_of_its_sovereign_rulers_01.jpg|117x117пкс]]
|[[Яраполк Сьвятаславіч]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(?—978)&lt;/small&gt;
|972
|11 чэрвеня 978
|{{заўвага|Пасаджаны ў Кіеве бацькам, які накіраваўся ў паход на Бізантыю ў 6478 (970) годзе (паводле{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=69}}) або ўвосень 969 году (паводле бізантыйскіх крыніц). Пасьля сьмерці бацькі працягнуў княжыць у Кіеве. Выгнаны зь Кіева ды забіты, летапіс датуе гэта 6488 (980) годам{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=78}}. Згодна ж «Памяці і хвале князю Ўладзімеру» Якава Мніха, Уладзімер увайшоў у Кіеў 11 чэрвеня 6486 (978) году.}}
|-
|[[Файл:Vladimir_I_of_Kiev.PNG|133x133пкс]]
|[[Уладзімер Сьвятаславіч]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(?—1015)&lt;/small&gt;
|11 чэрвеня 978
|15 ліпеня 1015
|{{заўвага|Згодна зь пералікам княжаньняў у артыкуле 6360 (852) Аповесьці мінулых часоў, княжыў 37 гадоў, што паказвае на 978 год. ({{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=18}}). Паводле ўсіх летапісаў, увайшоў у Кіеў у 6488 (980) годзе {{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=77}}{{зноска|ПЗРЛ3|1950|ПЗРЛ|125}}, згодна ж «Памяці і хвалы князю Ўладзімеру» Якава Мніха — 11 чэрвеня 6486 (978) году&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Библиотека литературы Древней Руси|том=1|старонкі=326}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{кніга|аўтар=Милютенко Н. И.|загаловак=Святой равноапостольный князь Владимир и крещение Руси|месца=М.|год=2008|старонкі=57—58}}&lt;/ref&gt;. Датаваньне 978 годам асабліва актыўна абараняў [[Аляксей Шахматаў]]. Памёр 15 ліпеня 6523 (1015) году{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=130}}.}}
|-
|[[Файл:Святополк_Владимирович.jpg|133x133пкс]]
|[[Сьвятаполк Акаянны]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(978/979—1019)&lt;/small&gt;
|ліпень 1015
|восень 1016
|{{заўвага|У момант сьмерці бацькі знаходзіўся ў Кіеве{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=130, 132}}. Разьбіты Яраславам позьняй восеньню 6524 (1016) году{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=141—142}}.}}
|-
|[[Файл:Ярослав_Мудрый.jpg|133x133пкс]]
|[[Яраслаў Уладзімеравіч|Яраслаў Уладзімеравіч (Мудры)]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(978/979—1054)&lt;/small&gt;
|восень 1016
|22 ліпеня 1018
|{{заўвага|Стаў княжыць позьняй восеньню 6524 (1016) году{{зноска|ПЗРЛ1|1962|ПЗРЛ|разьдзел=142}}. Разьбіты ў бітве на Бугу 22 ліпеня (Титмар Мерзебургский. Хроника VIII 31) ды зьбег у Ноўгарад у 6526 (1018) годзе (ПЗРЛ, т. I, стб. 142).}}
|-
|[[Файл:Святополк_Владимирович.jpg|133x133пкс]]
|[[Сьвятаполк Акаянны]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(978/979—1019)&lt;/small&gt;
|14 жніўня 1018
|1019
|{{заўвага|Сеў на прастол у Кіеве 14 жніўня 6526 (1018) году (ПЗРЛ, т. I, слуп. 143—144, ''Титмар Мерзебургский''. Хроника VIII 32). Паводле летапісу, быў выгнаны Яраславам у тым самым годзе (відаць, узімку 1018/19 гадоў), але звычайна яго выгнаньне датуюць 1019 годам (ПЗРЛ, т. I, слуп. 144).}}
|-
|[[Файл:Ярослав_Мудрый.jpg|133x133пкс]]
|[[Яраслаў Уладзімеравіч|Яраслаў Уладзімеравіч (Мудры)]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(978/979—1054)&lt;/small&gt;
|1019
|20 лютага 1054
|{{заўвага|Сеў у Кіеве ў 6527 (1019) годзе (ПЗРЛ, т. I, слуп. 146). Памёр у 6562 годзе, паводле Лаўрэнцеўскага летапісу ў першую суботу паста ў дзень сьвятога Фёдара (ПЗРЛ, т. I, слуп. 162), г. зн. 19 лютага, у Іпацьевскім летапісе да пазначэньня на суботу дададзеная дакладная дата — 20 лютага. (ПЗРЛ, т. II, слуп. 150). У летапісе выкарыстаны сакавіцкі стыль і 6562 адпавядае 1055 году, але з даты паста вынікае, што правільным годам зьяўляецца 1054 (у 1055 годзе пост пачаўся пазьней, аўтар Аповесьці мінулых часоў выкарыстоўваў сакавіцкі стыль летазьлічэньня, памылкова павялічыўшы тэрмін княжаньня Яраслава на адзін год. Гл. ''Милютенко Н. И. ''Святой равноапостольный князь Владимир и крещение Руси. М., 2008. — С. 57—58). 6562 год і дата нядзеля 20 лютага пазначаныя ў графіті з сабора Сьвятой Сафіі. Паводле суадносінаў даты і дня тыдню вызначаецца найбольш верагодная дата — нядзеля 20 лютага 1054 году.}}
|-
|[[Файл:Изяслав_Ярославич_принимает_гонца.jpg|133x133пкс]]
|[[Ізяслаў Яраславіч]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(1024—1078)&lt;/small&gt;
|люты [[1054]]
|15 верасьня 1068
|{{заўвага|Прыехаў у Кіеў пасьля сьмерці бацькі ды сеў на прастол згодна з бацькоўскай воляй (ПЗРЛ, т. I, слуп. 162). Верагодна, гэта адбылося даволі хутка, асабліва, калі ён сядзеў у Тураве, а не ў Ноўгарадзе (цела Яраслава везьлі з Вышгарада ў Кіеў, паводле летапісу арганізацыяй пахаваньня займаўся Ўсевалад, які знаходзіўся пры бацьку ў момант сьмерці, паводле «Чытаньню пра Барыса і Глеба» Нестара — ў Кіеве бацьку хаваў Ізяслаў). Пачатак яго кіраўніцтва пазначаны ў летапісе 6563 годам, але гэта, верагодна, памылка летапісца, які аднёс сьмерць Яраслава да канца сакавіцкага 6562 году. Выгнаны зь Кіева 15 верасьня 6576 (1068) году (ПЗРЛ, т. I, слуп. 171).}}
|-
|[[Файл:Всеслава_Брячиславича_переправляют_через_Днепр.jpg|133x133пкс]]
|[[Усяслаў Чарадзей|Усяслаў Брачыславіч]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(?—1101)&lt;/small&gt;
|15 верасьня 1068 (1068-09-15)
|красавік [[1069]]
|{{заўвага|Сеў на прастол 15 верасьня 6576 (1068) году, княжыў 7 месяцаў, гэта значыць да красавіка 1069 году (ПЗРЛ, т. I, слуп. 172—173).}}
|-
|[[Файл:Изяслав_Ярославич_принимает_гонца.jpg|133x133пкс]]
|[[Ізяслаў Яраславіч]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(1024—1078)&lt;/small&gt;
|2 мая 1069
|сакавік [[1073]]
|{{заўвага|Сеў на прастол 2 мая 6577 (1069) году (ПЗРЛ, т. I, слуп. 174). Выгнаны ў сакавіку 1073 году (ПЗРЛ, т. I, слуп. 182).}}
|-
|[[Файл:Святослав_II.jpg|133x133пкс]]
|[[Сьвятаслаў Яраславіч]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(1027—1076)&lt;/small&gt;
|22 сакавіка 1073
|27 сьнежня [[1076]]
|{{заўвага|Сеў на прастол 22 сакавіка 6581 (1073) году (ПЗРЛ, т. I, слуп. 182). Памёр 27 сьнежня 6484 (1076) году (ПЗРЛ, т. I, слуп. 199).}}
|-
|[[Файл:Vsevolod_yaroslavich.jpg|133x133пкс]]
|[[Усевалад Яраславіч]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(1030—1093)&lt;/small&gt;
|1 студзеня 1077 (1077-01-01)
|ліпень [[1077]]
|{{заўвага|Сеў на прастол 1 студзеня 6584 (1077) году (ПЗРЛ, т. I, слуп. 190). Улетку того ж году саступіў уладу брату Ізяславу (ПЗРЛ, т. I, слуп. 199). Вялікая расейская энцыкляпэдыя датай перадачы княжаньня ліпень&lt;ref&gt;{{Спасылка|копія=https://web.archive.org/web/20251108132120/https://bigenc.ru/c/vsevolod-iaroslavich-2b06f9|url=https://bigenc.ru/c/vsevolod-iaroslavich-2b06f9 |дата копіі=8 лістапада 2025|загаловак=Всеволод Ярославич|праект=Большая российская энциклопедия. Онлайн-версия}}&lt;/ref&gt;.}}
|-
|[[Файл:Изяслав_Ярославич_принимает_гонца.jpg|133x133пкс]]
|[[Ізяслаў Яраславіч]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(1024—1078)&lt;/small&gt;
|15 ліпеня 1077
|3 кастрычніка 1078
|{{заўвага|Сеў на прастол 15 ліпеня 6585 (1077) года (ПЗРЛ, т. I, слуп. 199). Забіты 3 кастрычніка 6586 (1078) году (ПЗРЛ, т. I, слуп. 202).}}
|-
|[[Файл:Vsevolod_yaroslavich.jpg|133x133пкс]]
|[[Усевалад Яраславіч]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(1030—1093)&lt;/small&gt;
|кастрычнік [[1078]]
|13 красавіка 1093
|{{заўвага|Сеў на прастол у кастрычніку 1078 году (ПЗРЛ, т. I, слуп. 204). На яго пячаці ўпершыню сустракаецца прыстаўка «ўсяе Русі». Памёр 13 красавіка 6601 (1093) году (ПЗРЛ, т. I, слуп. 216).}}
|-
|[[Файл:12_History_of_the_Russian_state_in_the_image_of_its_sovereign_rulers_01.jpg|100x100пкс]]
|[[Сьвятаполк II Тураўскі|Сьвятаполк Ізяславіч]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(?—1113)&lt;/small&gt;
|24 красавіка 1093
|16 красавіка 1113
|{{заўвага|Сеў на прастол 24 красавіка 6601 (1093) году (ПЗРЛ, т. I, слуп. 218). Памёр 16 красавіка 1113 года. Суадносіны гадоў пры адліку пачатку году з сакавіка паказана ў адпаведнасьці з дасьледаваньнямі [[Мікалай Беражкоў|Мікалая Беражкова]], у Лаўрэнцеўскім ды Троіцкім летапісах 6622 год пры адліку года ад сакавіка за паўгады да верасьня (ПЗРЛ, т. I, слуп. 290; Троицкая летопись. СПб, 2002. — С. 206), паводле Іпацьеўскага летапісу 6621 год, які пачыгнаўся ад сакавіка (ПЗРЛ, т. II, слуп. 275).}}
|-
|[[Файл:Vladimir_monomakh.jpg|130x130пкс]]
|[[Уладзімер Манамах|Уладзімер Усеваладавіч (Манамах)]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(1053—1125)&lt;/small&gt;
|20 красавіка 1113
|19 мая 1125
|{{заўвага|Сеў на прастол 20 красавіка 1113 года (ПЗРЛ, т. I, слуп. 290, т. VII, стар. 23). Памёр 19 мая 1125 (сакавіцкага 6633 паводле Лаўрэнцеўскага ды Троіцкага летапісу, ультрасакавіцкага 6634 паводле Іпацьеўскага летапісу) году (ПЗРЛ, т. I, слуп. 295, т. II, слуп. 289; Троицкая летопись. С. 208).}}
|-
|[[Файл:Mstislav_I_of_Rus.jpg|133x133пкс]]
|[[Мсьціслаў Уладзімеравіч|Мсьціслаў Уладзімеравіч (Вялікі)]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(1075/1076—1132)&lt;/small&gt;
|20 мая 1125
|15 красавіка 1132
|{{заўвага|Сеў на прастол 20 мая 1125 году (ПЗРЛ, т. II, слуп. 289). Памёр 15 красавіка 1132 году ў пятніцу (у Лаўрэнцеўскім, Троіцкім ды Наўгародскім першым летапісах 14 красавіка 6640, у Іпацьеўскім летапісу 15 красавіка 6641 ультрасакавіцкага году) (ПЗРЛ, т. I, слуп. 301, т. II, слуп. 294, т. III, с. 22; Троицкая летопись. С. 212). Дакладная дата вызначаецца паводле дня тыдню.}}
|}

== Старэйшынства на Русі і пэрыяд раздробленасьці (1132-1240) ==
Пасьля сьмерці Мсьціслава Ўладзімеравіча ў 1132 годзе кіеўскі стол перайшоў да наступнага паводле старэйшынства Манамашыча — Яраполка Ўладзімеравіча.

== Глядзіце таксама ==
* [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|Спіс вялікіх князёў літоўскіх]]

== Заўвагі ==
{{заўвагі}}

=== Крыніцы ===
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{Кніга|аўтар=Горский А. А.|загаловак=Русские земли в XIII—XIV веках: пути политического развития|месца=М.|выдавецтва=Издательский центр Института российской истории РАН|год=1996|старонак=126|наклад=300|isbn=5-201-00608-6|ref=Горский}}
* {{Артыкул|аўтар=Горский А. А.|загаловак=&quot;Раздробленность&quot; и статус главного русского князя (к вопросу о континуитете русской средневековой государственности)|выданьне=Средневековая Русь|месца=М.|выдавецтва=Индрик|выпуск=16|старонкі=28—33|год=2024|isbn=978-5-91674-746-1}}
* {{Кніга|загаловак=Полное собрание русских летописей|том=1 : Лаврентьевская летопись|адказны=[под редакцией Е. Ф. Карского]|месца=Ленинград|выдавецтва=Издательство Академии Наук СССР|год=1926|старонак=577|ref=ПЗРЛ1|спасылка=http://litopys.org.ua/lavrlet/}}
{{Кніга|загаловак=Полное собрание русских летописей|том=2. Ипатьевская летопись|выданьне=2-е изд|месца=СПб.|выдавецтва=Типография М. А. Александрова|год=1908|ref=ПЗРЛ2|спасылка=http://litopys.org.ua/ipatlet/}}
* {{Кніга|загаловак=Полное собрание русских летописей|месца=Москва|выдавецтва=Изд-во АН ССС|год=1950|том=3: Новгородская первая летопись старшего и младшего изводов|старонак=|ref=ПЗРЛ3}}
* {{Кніга|аўтар =Щавелёв А. С.|загаловак =Хронотоп державы Рюриковичей (911—987 годы)|месца = М.|год =2020|старонкі =С. 352, 355|ref=Щавелёв}}
{{Накід}}
[[Катэгорыя:Кіраўнікі Расеі]]
[[Катэгорыя:Сьпісы кіраўнікоў]]

[[ab:Урыс аҳәынҭқарра ахадацәа]]
[[az:Rusiya hökmdarlarının siyahısı]]
[[bg:Списък на руските владетели]]
[[cs:Seznam hlav ruského státu]]
[[de:Liste der russischen Herrscher]]
[[el:Κατάλογος μοναρχών της Ρωσίας]]
[[en:List of Russian monarchs]]
[[eo:Listo de Regantoj de Rusio]]
[[es:Anexo:Monarcas rusos]]
[[et:Venemaa riigipeade loend]]
[[fi:Venäjän hallitsijat]]
[[fr:Liste des monarques de Russie]]
[[hr:Popis ruskih vladara]]
[[hu:Oroszország uralkodóinak listája]]
[[hy:Ռուսական պետականությունների ղեկավարների ցանկ]]
[[id:Daftar Kepala Monarki Rusia]]
[[io:Listo pri monarki di Rusia]]
[[it:Sovrani di Russia]]
[[ja:ロシア君主一覧]]
[[jv:Dhaptar panguwasa Rusia]]
[[ka:რუსეთის მონარქთა სია]]
[[ko:러시아의 군주 목록]]
[[li:Lies van sjtaotshuie van Róslandj en de Sovjet-Unie]]
[[lv:Krievijas valdnieku uzskaitījums]]
[[mk:Список на руски владетели]]
[[mn:Оросын Эзэн хаадын жагсаалт]]
[[my:ရုရှားအုပ်ချုပ်သူမင်းများစာရင်း]]
[[nl:Lijst van heersers van Rusland]]
[[no:Liste over Russlands monarker]]
[[oc:Lista dels monarcas de Russia]]
[[pl:Władcy Rosji]]
[[pt:Lista de monarcas da Rússia]]
[[ro:Lista monarhilor ruși]]
[[ru:Правители Российского государства]]
[[sah:Арассыыйа салайааччылара]]
[[sh:Lista vladara Rusije]]
[[simple:List of Russian monarchs]]
[[sk:Zoznam panovníkov Ruska]]
[[sr:Списак руских владара]]
[[sv:Lista över Rysslands statsöverhuvuden]]
[[th:รายพระนามผู้ปกครองรัสเซีย]]
[[tr:Rus hükümdarları listesi]]
[[tt:Россия, СССР, РФ җитәкчеләре]]
[[uk:Правителі Росії]]
[[uz:Rossiya davlati hukmdorlari]]
[[vep:Venälaižen valdkundan pämehed]]
[[vi:Danh sách quân chủ Nga]]
[[zh:俄罗斯君主列表]]</text>
      <sha1>abxkht69akli11wl3wmtx74pkw9wxj8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тыджані Рээйндэрс</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302901</id>
    <revision>
      <id>2686069</id>
      <parentid>2675171</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:35:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8967" sha1="sucy8ekropvzz1clq3pj6lcakkn2qf1" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Тыджа́ні Рэ́эйндэрс''' ({{мова-nl|Tijjani Reijnders}}; {{Н}} 29 ліпеня 1998 году) — нідэрляндзкі футбаліст, паўабаронца саудаўскага клюбу «[[Аль-Кадысія Хубар|Аль-Кадысія]]» і нацыянальнай [[зборная Нідэрляндаў па футболе|зборнай Нідэрляндаў]].

== Кар’ера ==
=== Клюбная ===
Рээйндэрс ёсьць выхаванцам футбольных клюбаў «[[Зволе (футбольны клюб)|Зволе]]» і «[[Твэнтэ Энсхэдэ|Твэнтэ]]». У 2017 годзе далучыўся да клюбу [[АЗ Алькмаар|АЗ]], у якім пачаў прафэсійную кар’еру. У 2020 годзе ад студзеня да чэрвеня быў запазычаны клюбам «[[РКК Ваальвэйк|Ваальвэйк]]», каб займець больш гульнёвага часу. Па вяртаньні з арэнды хутка замацаваўся ў асноўным складзе алькмаарскага клюбу. 19 ліпеня 2023 году Рээйндэрс далучыўся да італьянскага клюбу «[[Мілян (футбольны клюб)|Мілян]]», склаўшы пяцігадовы кантракт да чэрвеня 2028 году&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.acmilan.com/en/news/articles/media/2023-07-19/official-statement-tijjani-reijnders|загаловак=Official Statement: Tijjani Reijnders|выдавецтва=AC Milan|дата публікацыі=19.07.2023}}&lt;/ref&gt;. 21 жніўня ўпершыню выйшаў у стартавым складзе «расанэры» ў афіцыйным матчы [[Сэрыя А|Сэрыі A]] супраць «[[Балёньня (футбольны клюб)|Балёньні]]»&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.espn.com/soccer/match/_/gameId/679225|загаловак=Bologna 0–2 AC Milan (Aug 21, 2023)|выдавецтва=ESPN|дата публікацыі=21.08.2023}}&lt;/ref&gt;. А 11 лістапада ў матчы Сэрыі A супраць «[[Леччэ (футбольны клюб)|Леччэ]]» адзначыўся дэбютным голам у Італіі. Футбаліст быў улучаны ў сымбалічную зборную Сэрыі A [[Сэрыя А чэмпіянату Італіі па футболе 2024—2025 гадоў|сэзону 2024—2025 гадоў]] і быў прызнаны найлепшым паўабаронцам Сэрыі A таго ж сэзону&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Arts, Electronic|спасылка=https://www.ea.com/games/ea-sports-fc/fc-25/tots/serie-a|загаловак=Serie A Enilive Team of the Season (TOTS) — EA SPORTS FC™ Ultimate Team|выдавецтва=Electronic Arts Inc.|дата публікацыі=16.05.2025}}&lt;/ref&gt;. Такія дасягеньні прыцягнулі ўвагу да выканаўцы, у выніку чаго 11 чэрвеня 2025 году ангельскі клюб «[[Манчэстэр Сіці]]» абвесьціў пра падпісаньне з футбалістам пяцігадовай дамовы, якая, паводле паведамленьняў, каштавала манчэстэрцам 46,5 млн фунтаў стэрлінгаў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.mancity.com/news/mens/manchester-city-sign-tijjani-reijnders-ac-milan-transfer-63885221|загаловак=City sign Netherlands midfielder Reijnders|выдавецтва=Manchester City F.C.|дата публікацыі=11.06.2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Coates, Charlotte|спасылка=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c0mr3dp2g8yo|загаловак=Man City confirm £46.5m signing of Reijnders|выдавец=BBC Sport|дата публікацыі=11.06.2025}}&lt;/ref&gt;. 16 жніўня нідэрляндзец дэбютаваў у [[Прэм’ер-Ліга|Прэм’ер-лізе]] у гасьцявым матчы супраць «[[Ўулвэргэмптан Ўандэрэрз]]», стаўшы аўатарам другога голу ў матчы і выніковай перадачы на [[Эрлінг Голян|Эрлінга Голяна]] пры трэцім голе&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Hafez, Shamoon|спасылка=https://www.bbc.com/sport/football/live/c2077030850t|загаловак=Wolves 0–4 Man City: Reijnders and Haaland shine as Man City thrash Wolves|дата публікацыі=16.08.2025}}&lt;/ref&gt;. 19 жніўня 2026 году футбаліст далучыўся да саудаўскага клюбу «[[Аль-Кадысія Хубар|Аль-Кадысія]]», падпісаўшы чатырохгадовую дамову. Паводле паведамленьняў гэта каштавала арабскаму клюбу 52 млн фунтаў стэрлінгаў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://alqadsiah.com/en/posts/mn-manshstr-syty-al-alkadsy-tygany-ryndrz-fy-ktyb-alfrsan|загаловак=Tijjani Reijnders joins the Knights|выдавецтва=Al Qadsiah FC|дата публікацыі=19.08.2026|дата доступу=19.08.2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c0m7el3zr2eo|загаловак=Reijnders leaves Man City for Al-Qadsiah in £52m deal|выдавецтва=BBC Sport|дата публікацыі=19.08.2026|дата доступу=19.08.2026}}&lt;/ref&gt;.

=== Міжнародная ===
Да першага выкліку ў нацыянальную [[Зборная Нідэрляндаў па футболе|зборную Нідэрляндаў]] у чэрвені 2023 году на фінальную стадыю [[Ліга нацыяў УЭФА|Лігі нацыяў УЭФА]] Рээйндэрс таксама меў права выступаць у складзе [[зборная Інданэзіі па футболе|зборнай Інданэзіі]] праз паходжаньне сваёй маці, але абраў эўрапейскую зборную&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.onsoranje.nl/nieuws/nederlands-elftal/80805/oranjeselectie-voor-de-uefa-nations-league-finals|загаловак=Oranjeselectie voor de UEFA Nations League Finals|дата публікацыі=29.05.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Arifin, Asad|спасылка=https://www.bola.net/tim_nasional/tijjani-reijnders-yang-sangat-bangga-punya-darah-indonesia-ad98d9.html|загаловак=Tijjani Reijnders yang sangat bangga punya darah Indonesia.|выдавецтва=bola.net|дата публікацыі=01.11.2024}}&lt;/ref&gt;. 7 верасьня 2023 году футбаліст упершыню апрануў кашулю каманды, зьявіўшыся на замену ў матчы супраць [[Зборная Грэцыі па футболе|зборнай Грэцыі]] ў кваліфікацыйным турніры да [[чэмпіянат Эўропы па футболе 2024 году|чэмпіянату Эўропы 2024 году]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.acmilan.com/en/news/articles/internationals/2023-09-08/reijnders-debuts-with-the-netherlands-victory-for-kjaer|загаловак=Reijnders debuts with the Netherlands, victory for Kjær|выдавецтва=A.C. Milan|дата публікацыі=07.09.2023}}&lt;/ref&gt;.

== Дасягненьні ==
'''«Мілян»''':
* Уладальнік [[Супэркубак Італіі па футболе|Супэркубка Італіі]]: 2025

'''«Манчэстэр Сіці»''':
* Уладальнік [[Кубак Ангельшчыны па футболе|Кубка Ангельшчыны]]: 2026
* Уладальнік [[Кубак футбольнай лігі Ангельшчыны|Кубка футбольнай лігі]]: 2026

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Transfermarkt}}
* {{Soccerway}}
* {{Worldfootball}}

{{Навігацыйная група
|назоў = Рээйндэрс у складзе [[Зборная Нідэрляндаў па футболе|зборнай Нідэрляндаў]] на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]] і [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|Эўропы]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Нідэрлянды}};
|Нідэрлянды на ЧЭ-2024
|Нідэрлянды на ЧС-2026
}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Рээйндэрс, Тыджані}}
[[Катэгорыя:Нідэрляндзкія футбалісты]]</text>
      <sha1>sucy8ekropvzz1clq3pj6lcakkn2qf1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аляксандар Паўлавіч</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302902</id>
    <revision>
      <id>2686111</id>
      <parentid>2675174</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:08:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Дасягненьні */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8768" sha1="k2idlm0qkk8wh4chqcqzmbmt6d3rhc1" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Алякса́ндар Па́ўлавіч''' ({{мова-de|Aleksandar Pavlović}}; {{Н}} 3 траўня 2004 году) — нямецкі футбаліст, паўабаронца клюбу «[[Баварыя Мюнхэн|Баварыя]]» і нацыянальнай [[зборная Нямеччыны па футболе|зборнай Нямеччыны]]. Слынны сваёй дакладнасьцю перадачаў, бачаньнем поля і спакоем пры абыходжаньні зь мячом&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://tribuna.com/en/news/2026-05-16-aleksandar-pavlovic-leads-europe-with-passing-accuracy-this-season|загаловак=Aleksandar Pavlovic leads Europe with passing accuracy this season|выдавецтва=Tribuna.com|дата публікацыі=16.05.2026}}&lt;/ref&gt;.

== Кар’ера ==
=== Клюбная ===
Ёсьць прадуктам футбольнай акадэміі мюнхэнскай «[[Баварыя Мюнхэн|Баварыі]]». 3 траўня 2022 году падпісаў кантракт з «Баварыяй» да 2024 году&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.sport1.de/news/fussball/bundesliga/2022/05/fc-bayern-verlangert-mit-talente-trio-jonathans-pavlovic-und-dibrani-bleiben|загаловак=FC Bayern verlängert mit Talente-Trio: Jonathans, Pavlovic und Dibrani bleiben|выдавецтва=Sport1|дата публікацыі=03.05.2022}}&lt;/ref&gt;. У тым самым месяцы ўпершыню пачаў трэнавацца з асноўным складам каманды, пасьля чаго некалькі разоў трапляў на лаўку запасных у матчах [[Бундэсьліга|Бундэсьлігі]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://sportbild.bild.de/bundesliga/vereine/bayern-muenchen/fc-bayern-top-talent-aleksandar-pavlovic-begeistert-thomas-tuchel-im-training-83774564.sport.html|загаловак=FC Bayern: Top-Talent Aleksandar Pavlovic begeistert Thomas Tuchel im Training|выдавецтва=Bild|дата публікацыі=02.05.2023}}&lt;/ref&gt;. Дэбютаваў у нямецкай лізе, выйшаўшы на замену ў пераможным матчы зь лікам 8:0 над «[[Дармштат-98 (футбольны клюб)|Дармштатам-98]]», які быў згуляны 28 кастрычніка 2023 году&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://sportal.blic.rs/fudbal/medjunarodni-fudbal/bundesliga/bajern-pobedio-sa-80-hari-kejn-dao-gol-sa-pola-terena-neverovatan-mec-bundeslige-na-alijanc-areni/2023102815264179961|загаловак=Nestvarne scene u Minhenu! Kejn ga dao sa pola, igralo se deset na devet, a Bavarci su brojali do osam: O ovom meču Bajerna će se pričati /VIDEO/|выдавецтва=Sportal|дата публікацыі=28.10.2023}}&lt;/ref&gt;. Зь лістапада пачаў гуляць часьцей, таксама дэбютаваўшы 29 чысла ў матчы [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Лігі чэмпіёнаў]] супраць дацкага «[[Капэнгаген (футбольны клюб)|Капэнгагену]]»&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://fcbayern.com/en/matches/profis/champions-league/2023-2024/fc-bayern-muenchen-fc-kopenhagen-29-11-2023/report|загаловак=Bayern held by Copenhagen|выдавецтва=FC Bayern Munich|дата публікацыі=29.11.2023}}&lt;/ref&gt;. 27 студзеня 2024 году загнаў свой першы гол у Бундэсьлізе ў гасьцявым матчы супраць «[[Аўгсбург (футбольны клюб)|Аўгсбургу]]»&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.beinsports.com/en-au/football/bundesliga/articles/bayern-munich-edge-thrilling-clash-with-augsburg-to-maintain-title-pressure-2024-01-27|загаловак=Bayern Munich edge thrilling clash with Augsburg to maintain title pressure|выдавецтва=BeIN Media Group|дата публікацыі=27.01.2024|копія=https://web.archive.org/web/20240127171140/https://www.beinsports.com/en-au/football/bundesliga/articles/bayern-munich-edge-thrilling-clash-with-augsburg-to-maintain-title-pressure-2024-01-27|дата копіі=27.01.2024}}&lt;/ref&gt;. Улетку таго ж году падоўжыў кантракт з клюбам да 2029 году&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://fcbayern.com/en/news/2024/06/fc-bayern-extend-contract-with-aleksandar-pavlovi%C4%87-until-2029|загаловак=FC Bayern extend contract with Aleksandar Pavlović|выдавецтва=FC Bayern Munich|дата публікацыі=16.06.2024}}&lt;/ref&gt;.

=== Міжнародная ===
Паўлавіч трымае два грамадзянства&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.nogomania.com/article/Bayern-Munich-coach-Thomas-Tuchel-considers-promoting-Serbian-talent-Aleksandar-Pavlovic-to-first-team|загаловак=Bayern Munich coach Thomas Tuchel considers promoting Serbian talent Aleksandar Pavlović to first team|выдавецтва=Nogomania|дата публікацыі=28.08.2023}}&lt;/ref&gt;. 14 сакавіка 2024 году ён быў выкліканы галоўным трэнэрам [[Юліян Нагельсман|Юліянам Нагельсманам]] у нацыянальную [[Зборная Нямеччыны па футболе|зборную Нямеччыны]] на таварыскія матчы супраць [[Зборная Францыі па футболе|зборных Францыі]] і [[Зборная Нідэрляндаў па футболе|Нідэрляндаў]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.dfb.de/news/detail/start-ins-em-jahr-mit-sechs-neulingen-und-sechs-rueckkehrern-259584/|загаловак=Start ins EM-Jahr mit sechs Neulingen und sechs Rückkehrern|выдавецтва=German Football Association|дата публікацыі=14.03.2024|копія=https://web.archive.org/web/20240402201335/https://www.dfb.de/news/detail/start-ins-em-jahr-mit-sechs-neulingen-und-sechs-rueckkehrern-259584/|дата копіі=02.04.2024}}&lt;/ref&gt;. Аднак прапусьціў абедзьве сустрэчы, бо быў хворы на ангіну&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.dfb.de/news/detail/pavlovic-to-miss-games-against-france-and-the-netherlands-259761/|загаловак=Pavlovic to miss games against France and the Netherlands|выдавецтва=German Football Association|дата публікацыі=19.03.2024|копія=https://web.archive.org/web/20240319233245/https://www.dfb.de/news/detail/pavlovic-to-miss-games-against-france-and-the-netherlands-259761/|дата копіі=19.03.2024}}&lt;/ref&gt;. Паўлавіч быў улучаны ў папярэдні склад зборнай на [[чэмпіянат Эўропы па футболе 2024 году|чэмпіянат Эўропы 2024 году]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.br.de/nachrichten/sport/aleksandar-pavlovic-vom-fc-bayern-steht-im-em-kader,UCde1Z3|загаловак=Aleksandar Pavlovic vom FC Bayern steht im EM-Kader|выдавецтва=BR24|дата публікацыі=13.05.2024}}&lt;/ref&gt;. 3 чэрвеня дэбютаваў у камандзе ў таварыскім матчы супраць [[Зборная Ўкраіны па футболе|зборнай Украіны]] перад пачаткам турніру&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.rnd.de/sport/deutschland-ukraine-die-einzelkritik-der-dfb-elf-im-ueberblick-FSJBWFPFJJBV7GLCQ7K2REIUX4.html|загаловак=Kein Tor gegen die Ukraine: Vier Zweien, aber auch eine Fünf für DFB-Stars|выдавецтва=RedaktionsNetzwerk Deutschland|дата публікацыі=03.06.2024}}&lt;/ref&gt;.

== Дасягненьні ==
'''«Баварыя»''':
* [[Чэмпіянат Нямеччыны па футболе|Чэмпіён Нямеччыны]]: 2025, 2026
* Уладальнік [[Кубак Нямеччыны па футболе|Кубка Нямеччыны]]: 2026
* Уладальнік [[Супэркубак Нямеччыны па футболе|Супэркубка Нямеччыны]]: 2025, 2026

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Transfermarkt}}
* {{Soccerway}}
* {{Worldfootball}}

{{Склад ФК «Баварыя» Мюнхэн}}
{{Нямеччына на ЧС-2026}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Паўлавіч, Аляксандар}}
[[Катэгорыя:Нямецкія футбалісты]]</text>
      <sha1>k2idlm0qkk8wh4chqcqzmbmt6d3rhc1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сэрыя А чэмпіянату Італіі па футболе 2026—2027 гадоў</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302975</id>
    <revision>
      <id>2686104</id>
      <parentid>2685319</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:01:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <comment>[[Вікіпэдыя:Шаблёны|шаблёны]]</comment>
      <origin>2686104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2054" sha1="adt4z5i2oocd3htap2802k8jpq3wqga" xml:space="preserve">{{Сэзон футбольнай лігі
|Назва                 = Сэрыя А 2026—2027 гадоў
|Найлепшы бамбардзір   = 
|Папярэдні сэзон       = [[Сэрыя А чэмпіянату Італіі па футболе 2025—2026 гадоў|2025—2026]]
|Наступны сэзон        = [[Сэрыя А чэмпіянату Італіі па футболе 2027—2028 гадоў|2027—2028]]
}}
'''Сэрыя А 2026—2027 гадоў''' — 125-ы розыгрыш [[Сэрыя А|Сэрыі А]], найвышэйшага футбольнага дывізіёну Італіі, які пачаўся 22 жніўня 2026 году.

== Клюбы ==
У турніры бяруць удзел 20 клюбаў, зь якіх 17 былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а тры клюбы прасунуліся з Сэрыі Б — «[[Вэнэцыя (футбольны клюб)|Вэнэцыя]]», «[[Фразынонэ (футбольны клюб)|Фразынонэ]]» і «[[Монца (футбольны клюб)|Монца]]». Гэтыя клюбы замянілі «[[Крэманэзэ Крэмона|Крэманэзэ]]», «[[Эляс Вэрона|Вэрону]]» і «[[Піза (футбольны клюб)|Пізу]]».

== Табліца ==
{{Сэрыя А чэмпіянату Італіі па футболе/Табліца}}

== Вынікі гульняў ==
{{Сэрыя А чэмпіянату Італіі па футболе/ВынікіГульняў}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.legaseriea.it Афіцыйны сайт Сэрыі А]

{{Сэзоны Сэрыі А чэмпіянату Італіі па футболе}}
{{Эўрапейскі футбол у сэзоне 2026—2027 гадоў}}

[[Катэгорыя:Чэмпіянат Італіі па футболе]]
[[Катэгорыя:2026 год у футболе]]
[[Катэгорыя:2027 год у футболе]]</text>
      <sha1>adt4z5i2oocd3htap2802k8jpq3wqga</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лучанэц (раён)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303502</id>
    <redirect title="Лучанец (раён)" />
    <revision>
      <id>2686024</id>
      <timestamp>2026-08-22T18:00:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <comment>ČarnaruskiVoin перанёс старонку [[Лучанэц (раён)]] у [[Лучанец (раён)]]</comment>
      <origin>2686024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="2b574g6rk62zf4hsuhdaoljzqm74ong" xml:space="preserve">#перанакіраваньне [[Лучанец (раён)]]</text>
      <sha1>2b574g6rk62zf4hsuhdaoljzqm74ong</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абмеркаваньне:Лучанэц (раён)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>303503</id>
    <redirect title="Абмеркаваньне:Лучанец (раён)" />
    <revision>
      <id>2686026</id>
      <timestamp>2026-08-22T18:00:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <comment>ČarnaruskiVoin перанёс старонку [[Абмеркаваньне:Лучанэц (раён)]] у [[Абмеркаваньне:Лучанец (раён)]]</comment>
      <origin>2686026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90" sha1="3xvq9masbjm8bfdquo9tdk9tr6izxez" xml:space="preserve">#перанакіраваньне [[Абмеркаваньне:Лучанец (раён)]]</text>
      <sha1>3xvq9masbjm8bfdquo9tdk9tr6izxez</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лучанэц</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303504</id>
    <redirect title="Лучанец" />
    <revision>
      <id>2686028</id>
      <timestamp>2026-08-22T18:00:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <comment>ČarnaruskiVoin перанёс старонку [[Лучанэц]] у [[Лучанец]]</comment>
      <origin>2686028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="f5pdox2eygu2iuijl8253rei29j75s8" xml:space="preserve">#перанакіраваньне [[Лучанец]]</text>
      <sha1>f5pdox2eygu2iuijl8253rei29j75s8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Банска Быстрыца (раён)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>303505</id>
    <redirect title="Шаблён:Банская Быстрыца (раён)" />
    <revision>
      <id>2686034</id>
      <timestamp>2026-08-22T18:21:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <comment>ČarnaruskiVoin перанёс старонку [[Шаблён:Банска Быстрыца (раён)]] у [[Шаблён:Банская Быстрыца (раён)]]</comment>
      <origin>2686034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93" sha1="gpi2vh1cj4xr9keutlygfybrnok0oba" xml:space="preserve">#перанакіраваньне [[Шаблён:Банская Быстрыца (раён)]]</text>
      <sha1>gpi2vh1cj4xr9keutlygfybrnok0oba</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Банская Шцьяўніца (раён)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>303506</id>
    <revision>
      <id>2686035</id>
      <timestamp>2026-08-22T18:26:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <comment>Створаная старонка са зьместам „{{Навігацыйная табліца | назва_шаблёну          = Банская Шцьяўніца (раён) | state                  = {{{state|}}}  | назва                  = Раён [[Банская Шцьяўніца (раён)|Банская Шцьяўніца]] | верх                   =  | выява                  =  | базавы_стыль           = background: {{Колер|Славач...“</comment>
      <origin>2686035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1385" sha1="dtlqecypkeapg4wb1g1lw8n18eahu7o" xml:space="preserve">{{Навігацыйная табліца
| назва_шаблёну          = Банская Шцьяўніца (раён)
| state                  = {{{state|}}}

| назва                  = Раён [[Банская Шцьяўніца (раён)|Банская Шцьяўніца]]
| верх                   = 
| выява                  = 
| базавы_стыль           = background: {{Колер|Славаччына}}

| група_інфармацыі1      = Месты
| сьпіс1                 = 
* [[Банская Шцьяўніца]]

| група_інфармацыі2      = Вёскі
| сьпіс2                 = 
* [[Бадзян]]
* [[Банская Бэла]]
* [[Банскі Студзенец]]
* [[Бэлуй]]
* [[Высокая (Банская Шцьяўніца)|Высокая]]
* [[Дзекіш]]
* [[Ілія (вёска)|Ілія]]
* [[Козэлнік]]
* [[Моч’яр]]
* [[Почувадла]]
* [[Падгор’е (Банская Шцьяўніца)|Падгор’е]]
* [[Прэнчаў]]
* [[Сьвяты Антон]]
* [[Шцьяўніцкія Бані]]

| група_інфармацыі3      = 
| сьпіс3                 = 

| ніз                    = 
}}&lt;noinclude&gt;[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Славаччына|{{НАЗВА_СТАРОНКІ}}]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dtlqecypkeapg4wb1g1lw8n18eahu7o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Брэзна (раён)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>303507</id>
    <revision>
      <id>2686037</id>
      <timestamp>2026-08-22T18:41:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <comment>Створаная старонка са зьместам „{{Навігацыйная табліца | назва_шаблёну          = Брэзна (раён) | state                  = {{{state|}}}  | назва                  = Раён [[Брэзна (раён)|Брэзна]] | верх                   =  | выява                  =  | базавы_стыль           = background: {{Колер|Славаччына}}  | група_інфармацыі1      = Мест...“</comment>
      <origin>2686037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1734" sha1="6jtql9ou68n5pj0iltshontkcyt3e41" xml:space="preserve">{{Навігацыйная табліца
| назва_шаблёну          = Брэзна (раён)
| state                  = {{{state|}}}

| назва                  = Раён [[Брэзна (раён)|Брэзна]]
| верх                   = 
| выява                  = 
| базавы_стыль           = background: {{Колер|Славаччына}}

| група_інфармацыі1      = Месты
| сьпіс1                 = 
* [[Брэзна]]

| група_інфармацыі2      = Вёскі
| сьпіс2                 = 
* [[Бацух]]
* [[Бэнюш]]
* [[Бравецава]]
* [[Быстрая (Брэзна)|Быстрая]]
* [[Валаска]]
* [[Валькаўня]]
* [[Горная Легата (Брэзна)|Горная Легата]]
* [[Гронец (Брэзна)|Гронец]]
* [[Гэльпа]]
* [[Дольная Легата (Брэзна)|Дольная Легата]]
* [[Драбска]]
* [[Завадка над Гронам]]
* [[Лом над Рымавіцай]]
* [[Міхалава]]
* [[Мыта пад Дзюмберам]]
* [[Нямецкая (Брэзна)|Нямецкая]]
* [[Осбрыльле]]
* [[Пагарэлая]]
* [[Пагронская Паўгора]]
* [[Подбрэзава]]
* [[Поламка]]
* [[Прэдайна]]
* [[Разтака]]
* [[Сігла]]
* [[Целгарт]]
* [[Чорны Балаг]]
* [[Шум’яц]]
* [[Яраба]]
* [[Ясэньне]]

| група_інфармацыі3      = 
| сьпіс3                 = 

| ніз                    = 
}}&lt;noinclude&gt;[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Славаччына|{{НАЗВА_СТАРОНКІ}}]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6jtql9ou68n5pj0iltshontkcyt3e41</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Дзетва (раён)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>303508</id>
    <revision>
      <id>2686039</id>
      <timestamp>2026-08-22T18:45:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <comment>Створаная старонка са зьместам „{{Навігацыйная табліца | назва_шаблёну          = Дзетва (раён) | state                  = {{{state|}}}  | назва                  = Раён [[Дзетва (раён)|Дзетва]] | верх                   =  | выява                  =  | базавы_стыль           = background: {{Колер|Славаччына}}  | група_інфармацыі1      = Мест...“</comment>
      <origin>2686039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1208" sha1="hl3i656r6rfz4ru088jsu710mh5uy0n" xml:space="preserve">{{Навігацыйная табліца
| назва_шаблёну          = Дзетва (раён)
| state                  = {{{state|}}}

| назва                  = Раён [[Дзетва (раён)|Дзетва]]
| верх                   = 
| выява                  = 
| базавы_стыль           = background: {{Колер|Славаччына}}

| група_інфармацыі1      = Месты
| сьпіс1                 = 
* [[Дзетва]]
* [[Грынёва]]

| група_інфармацыі2      = Вёскі
| сьпіс2                 = 
* [[Вігляская Гута-Калінка]]
* [[Вігляш]]
* [[Горны Цісаўнік]]
* [[Дзятвянская Гута]]
* [[Дубравы]]
* [[Клокач]]
* [[Корытаркі]]
* [[Крывань]]
* [[Латкі]]
* [[Подкрывань]]
* [[Слацінскія Лазы]]
* [[Старая Гута]]
* [[Стожак]]

| група_інфармацыі3      = 
| сьпіс3                 = 

| ніз                    = 
}}&lt;noinclude&gt;[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Славаччына|{{НАЗВА_СТАРОНКІ}}]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hl3i656r6rfz4ru088jsu710mh5uy0n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686040</id>
      <parentid>2686039</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T18:45:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <origin>2686040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1253" sha1="aykfg82wy32ew4ntsld5tmhrnd6gvdr" xml:space="preserve">{{Навігацыйная табліца
| назва_шаблёну          = Дзетва (раён)
| state                  = {{{state|}}}

| назва                  = Раён [[Дзетва (раён)|Дзетва]]
| верх                   = 
| выява                  = 
| базавы_стыль           = background: {{Колер|Славаччына}}

| група_інфармацыі1      = Месты
| сьпіс1                 = 
* [[Дзетва]]
* [[Грынёва]]

| група_інфармацыі2      = Вёскі
| сьпіс2                 = 
* [[Вігляская Гута-Калінка]]
* [[Вігляш]]
* [[Горны Цісаўнік]]
* [[Дзятвянская Гута]]
* [[Дубравы]]
* [[Клокач]]
* [[Корытаркі]]
* [[Крывань]]
* [[Латкі]]
* [[Подкрывань]]
* [[Слацінскія Лазы]]
* [[Старая Гута (Славаччына)|Старая Гута]]
* [[Стожак]]

| група_інфармацыі3      = 
| сьпіс3                 = 

| ніз                    = 
}}&lt;noinclude&gt;[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Славаччына|{{НАЗВА_СТАРОНКІ}}]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aykfg82wy32ew4ntsld5tmhrnd6gvdr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686043</id>
      <parentid>2686040</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T18:47:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <origin>2686043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1253" sha1="hk624n2p8z3lreuh3o3whtgfnmeow63" xml:space="preserve">{{Навігацыйная табліца
| назва_шаблёну          = Дзетва (раён)
| state                  = {{{state|}}}

| назва                  = Раён [[Дзетва (раён)|Дзетва]]
| верх                   = 
| выява                  = 
| базавы_стыль           = background: {{Колер|Славаччына}}

| група_інфармацыі1      = Месты
| сьпіс1                 = 
* [[Дзетва]]
* [[Грынява]]

| група_інфармацыі2      = Вёскі
| сьпіс2                 = 
* [[Вігляская Гута-Калінка]]
* [[Вігляш]]
* [[Горны Цісаўнік]]
* [[Дзятвянская Гута]]
* [[Дубравы]]
* [[Клокач]]
* [[Корытаркі]]
* [[Крывань]]
* [[Латкі]]
* [[Подкрывань]]
* [[Слацінскія Лазы]]
* [[Старая Гута (Славаччына)|Старая Гута]]
* [[Стожак]]

| група_інфармацыі3      = 
| сьпіс3                 = 

| ніз                    = 
}}&lt;noinclude&gt;[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Славаччына|{{НАЗВА_СТАРОНКІ}}]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hk624n2p8z3lreuh3o3whtgfnmeow63</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Лучанец (раён)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>303509</id>
    <revision>
      <id>2686045</id>
      <timestamp>2026-08-22T19:02:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <comment>Створаная старонка са зьместам „{{Навігацыйная табліца | назва_шаблёну          = Лучанец (раён) | state                  = {{{state|}}}  | назва                  = Раён [[Лучанец (раён)|Лучанец]] | верх                   =  | выява                  =  | базавы_стыль           = background: {{Колер|Славаччына}}  | група_інфармацыі1      = М...“</comment>
      <origin>2686045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2308" sha1="a94co3oxpz0d8i3g8zmpiph79ootcaw" xml:space="preserve">{{Навігацыйная табліца
| назва_шаблёну          = Лучанец (раён)
| state                  = {{{state|}}}

| назва                  = Раён [[Лучанец (раён)|Лучанец]]
| верх                   = 
| выява                  = 
| базавы_стыль           = background: {{Колер|Славаччына}}

| група_інфармацыі1      = Месты
| сьпіс1                 = 
* [[Лучанец]]
* [[Філякава]]

| група_інфармацыі2      = Вёскі
| сьпіс2                 = 
* [[Абэлава]]
* [[Біскупіцы]]
* [[Болькаўцы]]
* [[Будзіна (Славаччына)|Будзіна]]
* [[Бузітка]]
* [[Булгары (Славаччына)|Булгары]]
* [[Бэліна]]
* [[Відзіна]]
* [[Вялікая над Іплям]]
* [[Вялікія Драўцы]]
* [[Галіч (Славаччына)|Галіч]]
* [[Голіша]]
* [[Грэгаравая Вёска]]
* [[Дзівін]]
* [[Добрач]]
* [[Елшавец]]
* [[Каланда]]
* [[Котманава]]
* [[Лавінабаня]]
* [[Легатка]]
* [[Лентвара]]
* [[Ліпаваны]]
* [[Лупач]]
* [[Любарэц]]
* [[Машкава]]
* [[Мікушаўцы]]
* [[Мучын]]
* [[Мытная]]
* [[Нітра над Іплям]]
* [[Новыя Гоны]]
* [[Паніцкія Драўцы]]
* [[Пінцына]]
* [[Плеш]]
* [[Подрэчаны]]
* [[Поліхна]]
* [[Прага (Лучанец)|Прага]]
* [[Прша]]
* [[Піла]]
* [[Радзаўцы]]
* [[Рапаўцы]]
* [[Ратка]]
* [[Ружына]]
* [[Старая Галіч]]
* [[Томашаўцы]]
* [[Точніца]]
* [[Трэбэляўцы]]
* [[Трэнч]]
* [[Тугар]]
* [[Філякаўскія Ковачы]]
* [[Чаканаўцы (Лучанец)|Чаканаўцы]]
* [[Чамаўцы]]
* [[Шаваль]]
* [[Шыд]]
* [[Шурыцы]]
* [[Ш’ятарская Букавінка]]

| група_інфармацыі3      = 
| сьпіс3                 = 

| ніз                    = 
}}&lt;noinclude&gt;[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Славаччына|{{НАЗВА_СТАРОНКІ}}]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a94co3oxpz0d8i3g8zmpiph79ootcaw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686046</id>
      <parentid>2686045</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T19:04:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <origin>2686046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2400" sha1="hgbu8plbooh3x7dd5rjxbcznajnulnp" xml:space="preserve">{{Навігацыйная табліца
| назва_шаблёну          = Лучанец (раён)
| state                  = {{{state|}}}

| назва                  = Раён [[Лучанец (раён)|Лучанец]]
| верх                   = 
| выява                  = 
| базавы_стыль           = background: {{Колер|Славаччына}}

| група_інфармацыі1      = Месты
| сьпіс1                 = 
* [[Лучанец]]
* [[Філякава]]

| група_інфармацыі2      = Вёскі
| сьпіс2                 = 
* [[Абэлава]]
* [[Біскупіцы]]
* [[Болькаўцы]]
* [[Будзіна (Славаччына)|Будзіна]]
* [[Бузітка]]
* [[Булгары (Славаччына)|Булгары]]
* [[Бэліна]]
* [[Відзіна]]
* [[Вялікая над Іплям]]
* [[Вялікія Драўцы]]
* [[Галіч (Славаччына)|Галіч]]
* [[Голіша]]
* [[Грэгаравая Вёска]]
* [[Дзівін (Славаччына)|Дзівін]]
* [[Добрач]]
* [[Елшавец]]
* [[Каланда]]
* [[Котманава]]
* [[Лавінабаня]]
* [[Легатка]]
* [[Лентвара]]
* [[Ліпаваны]]
* [[Лупач]]
* [[Любарэц]]
* [[Машкава]]
* [[Мікушаўцы]]
* [[Мучын]]
* [[Мытная]]
* [[Нітра над Іплям]]
* [[Новыя Гоны]]
* [[Паніцкія Драўцы]]
* [[Пінцына]]
* [[Плеш]]
* [[Подрэчаны]]
* [[Поліхна]]
* [[Прага (Лучанец)|Прага]]
* [[Прша]]
* [[Піла (Лучанец)|Піла]]
* [[Радзаўцы]]
* [[Рапаўцы]]
* [[Ратка]]
* [[Ружына]]
* [[Старая Галіч]]
* [[Томашаўцы]]
* [[Точніца]]
* [[Трэбэляўцы]]
* [[Трэнч]]
* [[Тугар]]
* [[Філякаўскія Ковачы]]
* [[Чаканаўцы (Лучанец)|Чаканаўцы]]
* [[Чамаўцы]]
* [[Шаваль]]
* [[Шыд (Славаччына)|Шыд]]
* [[Шурыцы]]
* [[Ш’ятарская Букавінка]]

| група_інфармацыі3      = 
| сьпіс3                 = 

| ніз                    = 
}}&lt;noinclude&gt;[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Славаччына|{{НАЗВА_СТАРОНКІ}}]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hgbu8plbooh3x7dd5rjxbcznajnulnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Полтар (раён)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>303510</id>
    <revision>
      <id>2686049</id>
      <timestamp>2026-08-22T19:14:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <comment>Створаная старонка са зьместам „{{Навігацыйная табліца | назва_шаблёну          = Полтар (раён) | state                  = {{{state|}}}  | назва                  = Раён [[Полтар (раён)|Полтар]] | верх                   =  | выява                  =  | базавы_стыль           = background: {{Колер|Славаччына}}  | група_інфармацыі1      = Мест...“</comment>
      <origin>2686049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1539" sha1="a80p1u6kn8owma52wvxp0wwgseotgfz" xml:space="preserve">{{Навігацыйная табліца
| назва_шаблёну          = Полтар (раён)
| state                  = {{{state|}}}

| назва                  = Раён [[Полтар (раён)|Полтар]]
| верх                   = 
| выява                  = 
| базавы_стыль           = background: {{Колер|Славаччына}}

| група_інфармацыі1      = Месты
| сьпіс1                 = 
* [[Полтар]]

| група_інфармацыі2      = Вёскі
| сьпіс2                 = 
* [[Брэзьнічка (Полтар)|Брэзьнічка]]
* [[Вугорскае]]
* [[Вялікая Весь]]
* [[Градзішце (Полтар)|Градзішце]]
* [[Грнч’янская Весь]]
* [[Грнч’янскія Залужаны]]
* [[Дзюбакава]]
* [[Златна (Полтар)|Златна]]
* [[Калінава (Славаччына)|Калінава]]
* [[Кокава над Рымавіцай]]
* [[Крна]]
* [[Младзава]]
* [[Малінец]]
* [[Озьдзін]]
* [[Роўняны]]
* [[Сэлцы (Полтар)|Сэлцы]]
* [[Сушаны]]
* [[Уцекач]]
* [[Цынабаня]]
* [[Чэскае Брэзава]]
* [[Шолтыска]]

| група_інфармацыі3      = 
| сьпіс3                 = 

| ніз                    = 
}}&lt;noinclude&gt;[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Славаччына|{{НАЗВА_СТАРОНКІ}}]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a80p1u6kn8owma52wvxp0wwgseotgfz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бардзеёў</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303511</id>
    <redirect title="Бардзеяў" />
    <revision>
      <id>2686052</id>
      <timestamp>2026-08-22T19:16:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <comment>ČarnaruskiVoin перанёс старонку [[Бардзеёў]] у [[Бардзеяў]]: Паколькі ў славацкай мове націск на першы склад заўсёды</comment>
      <origin>2686052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="g5btmhhd8nofniqog9l0cvp65ovk2vq" xml:space="preserve">#перанакіраваньне [[Бардзеяў]]</text>
      <sha1>g5btmhhd8nofniqog9l0cvp65ovk2vq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бардзеёў (раён)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303512</id>
    <redirect title="Бардзеяў (раён)" />
    <revision>
      <id>2686054</id>
      <timestamp>2026-08-22T19:17:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <comment>ČarnaruskiVoin перанёс старонку [[Бардзеёў (раён)]] у [[Бардзеяў (раён)]]</comment>
      <origin>2686054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="84lm9mxkq3wf7yqvbm25y0g9d5lx0e7" xml:space="preserve">#перанакіраваньне [[Бардзеяў (раён)]]</text>
      <sha1>84lm9mxkq3wf7yqvbm25y0g9d5lx0e7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чэска Ліпа</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303513</id>
    <redirect title="Чэская Ліпа" />
    <revision>
      <id>2686065</id>
      <timestamp>2026-08-22T19:31:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ČarnaruskiVoin</username>
        <id>76002</id>
      </contributor>
      <comment>ČarnaruskiVoin перанёс старонку [[Чэска Ліпа]] у [[Чэская Ліпа]]</comment>
      <origin>2686065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="kzphcun10kwebkrmqxw3baimzfdnqkq" xml:space="preserve">#перанакіраваньне [[Чэская Ліпа]]</text>
      <sha1>kzphcun10kwebkrmqxw3baimzfdnqkq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Віктар Корбут</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303514</id>
    <revision>
      <id>2686081</id>
      <timestamp>2026-08-22T20:23:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45891-26</username>
        <id>99653</id>
      </contributor>
      <comment>Створаная старонка са зьместам „{{Навуковец |Лацінка              = Viktar Korbut }} '''Віктар Андрэевіч Корбут''' ({{нар.}} 21 верасьня 1981) — беларускі гісторык. Сябра [[Беларускі саюз журналістаў|Беларускага саюзу журналістаў]] (з 2007), Міжнародная асацыяцыя беларусістаў|Міжнароднай ас...“</comment>
      <origin>2686081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4546" sha1="idmakj869o0oeztpwlei7bx312acdr0" xml:space="preserve">{{Навуковец
|Лацінка              = Viktar Korbut
}}
'''Віктар Андрэевіч Корбут''' ({{нар.}} 21 верасьня 1981) — беларускі гісторык. Сябра [[Беларускі саюз журналістаў|Беларускага саюзу журналістаў]] (з 2007), [[Міжнародная асацыяцыя беларусістаў|Міжнароднай асацыяцыі беларусістаў]] (з 2016).

== Біяграфія ==
Скончыў [[Нацыянальны дзяржаўны гуманітарны ліцэй імя Якуба Коласа]] (1998), [[Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт культуры і мастацтваў|Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт культуры]] (2003) з спэцыяльнасьцю «Музэйная справа і ахова помнікаў гісторыі і культуры (музэязнаўства)». У 1998—2001 гадох карэспандэнт газэты [[Наша Ніва]]. У 1999—2000 гадох выдаваў газэту «Радавая Беларусь». У 2001—2002 гадох карэспандэнт [[Радыё Рацыя]]. У 2002—2007, 2010—2016 гадох спэцыяльны карэспандэнт газэты [[Советская Белоруссия]]&lt;ref&gt;[http://sb.by/area/authorslist/author/1385/ Корбут Виктор] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120531012358/http://sb.by/area/authorslist/author/1385/ |date=31 мая 2012}}, Авторы и публикации / Портал Беларусь Сегодня&lt;/ref&gt;. У 2005 годзе сябра рэдакцыйнай калегіі альманаху «Druvis». У 2007—2009 гадох аглядальнік газэты «Туризм и отдых», у 2009—2010 — аглядальнік і рэдактар аддзелу культуры [[Народная газэта|Народнай газэты]]. З 2018 году журналіст Польскага радыё. Працаваў таксама з газэтамі [[Голас Радзімы]], «Литовский курьер», [[Народная Воля]], «The Minsk Times», часопісам [[Беларусь (1944)|Беларусь]]. З 2016 году дактарант [[Варшаўскі ўнівэрсытэт|Варшаўскага ўнівэрсытэту]]&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://ksi.uw.edu.pl/doktoranci/spis-doktorantow/viktar-korbut/ |title = mgr Viktar Korbut |author = |authorlink = |date = |publisher = Katedra Studiów Interkulturowych
Europy Środkowo-Wschodniej Uniwersytet Warszawski|language = pl |archiveurl = |archivedate = |accessdate = 11-04-2019}}&lt;/ref&gt;, дасьледуе працэс фармаваньня беларускай нацыянальнай ідэнтычнасьці ў адлюстраваньні віленскага беларускамоўнага пісьменства ў 1906—1918 гадох.

== Творчая і навуковая дзейнасьць ==
Публікуецца з 1998 году. Аўтар матэрыялаў, прысьвечаных гісторыі Беларусі, Летувы, Польшчы, праблемам разьвіцьця турызму, захаваньня гістарычна-культурнай спадчыны. Пэрыядычна друкуецца ў часопісах [[Студэнцкая думка (ЗБС)|Студэнцкая думка]], [[Спадчына (часопіс)|Спадчына]], [[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]], [[ARCHE Пачатак|Arche]], публікуецца ў часопісах [[Беларуская думка]], [[Białoruskie Zeszyty Historyczne]], [[Przegląd Środkowo-Wschodni]].

Дасьледуе і папулярызуе мінуўшчыну Менску і Вільні. Сярод навуковых зацікаўленьняў праблемы этнагенэзу беларусаў, гісторыя беларускага нацыянальнага руху пачатку ХХ ст., беларуска-летувіскія, беларуска-польскія дачыненьні.

== Глядзіце таксама ==
* [[Карыбут (імя)]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Корбут, Віктар}}
[[Катэгорыя:Беларускія гісторыкі]]</text>
      <sha1>idmakj869o0oeztpwlei7bx312acdr0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686083</id>
      <parentid>2686081</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T20:24:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45891-26</username>
        <id>99653</id>
      </contributor>
      <origin>2686083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4568" sha1="3y5n3wuzav47fiqms946sjibsqm7hhj" xml:space="preserve">{{Навуковец
|Лацінка              = Viktar Korbut
}}
'''Віктар Андрэевіч Корбут''' ({{нар.}} 21 верасьня 1981) — беларускі гісторык і журналіст. Сябра [[Беларускі саюз журналістаў|Беларускага саюзу журналістаў]] (з 2007), [[Міжнародная асацыяцыя беларусістаў|Міжнароднай асацыяцыі беларусістаў]] (з 2016).

== Біяграфія ==
Скончыў [[Нацыянальны дзяржаўны гуманітарны ліцэй імя Якуба Коласа]] (1998), [[Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт культуры і мастацтваў|Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт культуры]] (2003) з спэцыяльнасьцю «Музэйная справа і ахова помнікаў гісторыі і культуры (музэязнаўства)». У 1998—2001 гадох карэспандэнт газэты [[Наша Ніва]]. У 1999—2000 гадох выдаваў газэту «Радавая Беларусь». У 2001—2002 гадох карэспандэнт [[Радыё Рацыя]]. У 2002—2007, 2010—2016 гадох спэцыяльны карэспандэнт газэты [[Советская Белоруссия]]&lt;ref&gt;[http://sb.by/area/authorslist/author/1385/ Корбут Виктор] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120531012358/http://sb.by/area/authorslist/author/1385/ |date=31 мая 2012}}, Авторы и публикации / Портал Беларусь Сегодня&lt;/ref&gt;. У 2005 годзе сябра рэдакцыйнай калегіі альманаху «Druvis». У 2007—2009 гадох аглядальнік газэты «Туризм и отдых», у 2009—2010 — аглядальнік і рэдактар аддзелу культуры [[Народная газэта|Народнай газэты]]. З 2018 году журналіст Польскага радыё. Працаваў таксама з газэтамі [[Голас Радзімы]], «Литовский курьер», [[Народная Воля]], «The Minsk Times», часопісам [[Беларусь (1944)|Беларусь]]. З 2016 году дактарант [[Варшаўскі ўнівэрсытэт|Варшаўскага ўнівэрсытэту]]&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://ksi.uw.edu.pl/doktoranci/spis-doktorantow/viktar-korbut/ |title = mgr Viktar Korbut |author = |authorlink = |date = |publisher = Katedra Studiów Interkulturowych
Europy Środkowo-Wschodniej Uniwersytet Warszawski|language = pl |archiveurl = |archivedate = |accessdate = 11-04-2019}}&lt;/ref&gt;, дасьледуе працэс фармаваньня беларускай нацыянальнай ідэнтычнасьці ў адлюстраваньні віленскага беларускамоўнага пісьменства ў 1906—1918 гадох.

== Творчая і навуковая дзейнасьць ==
Публікуецца з 1998 году. Аўтар матэрыялаў, прысьвечаных гісторыі Беларусі, Летувы, Польшчы, праблемам разьвіцьця турызму, захаваньня гістарычна-культурнай спадчыны. Пэрыядычна друкуецца ў часопісах [[Студэнцкая думка (ЗБС)|Студэнцкая думка]], [[Спадчына (часопіс)|Спадчына]], [[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]], [[ARCHE Пачатак|Arche]], публікуецца ў часопісах [[Беларуская думка]], [[Białoruskie Zeszyty Historyczne]], [[Przegląd Środkowo-Wschodni]].

Дасьледуе і папулярызуе мінуўшчыну Менску і Вільні. Сярод навуковых зацікаўленьняў праблемы этнагенэзу беларусаў, гісторыя беларускага нацыянальнага руху пачатку ХХ ст., беларуска-летувіскія, беларуска-польскія дачыненьні.

== Глядзіце таксама ==
* [[Карыбут (імя)]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Корбут, Віктар}}
[[Катэгорыя:Беларускія гісторыкі]]</text>
      <sha1>3y5n3wuzav47fiqms946sjibsqm7hhj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нацыянальны дзяржаўны гуманітарны ліцэй імя Якуба Коласа</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303515</id>
    <redirect title="Беларускі гуманітарны ліцэй імя Якуба Коласа" />
    <revision>
      <id>2686082</id>
      <timestamp>2026-08-22T20:23:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45891-26</username>
        <id>99653</id>
      </contributor>
      <comment>Перанакіроўвае на [[Беларускі гуманітарны ліцэй імя Якуба Коласа]]</comment>
      <origin>2686082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121" sha1="6vo02v3f3hzg7vrq9wpdhp5vhnkszbn" xml:space="preserve">#перанакіраваньне [[Беларускі гуманітарны ліцэй імя Якуба Коласа]]</text>
      <sha1>6vo02v3f3hzg7vrq9wpdhp5vhnkszbn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Давід Райхінштайн</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303516</id>
    <revision>
      <id>2686143</id>
      <timestamp>2026-08-23T10:20:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taravyvan Adijene</username>
        <id>1924</id>
      </contributor>
      <comment>крыніца — https://de.wikipedia.org/wiki/David_Reichinstein?oldid=261572781</comment>
      <origin>2686143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3957" sha1="fpd9u9p7w7b6w3o6vpzvi6y0ce9j9xe" xml:space="preserve">{{Навуковец}}
'''Даві́д Райхіншта́йн''' (9 чэрвеня 1882, [[Магілёў]], [[Расейская імпэрыя]] — 4 лістапада 1955, [[Цюрых]], [[Швайцарыя]]) — нямецка-швайцарскі навуковец беларускага паходжаньня, біёграф [[Альбэрт Айнштайн|Альбэрта Айнштайна]].

== Жыцьцяпіс ==
Давід Райхінштайн у 1908 року атрымаў доктарскую ступень у [[Ляйпцыскі ўнівэрсытэт|Ляйпцыскім унівэрсытэце]] пад кіраўніцтвам [[Фізычная хімія|фізыкахіміка]] [[Макс Ле Блян|Макса Ле Бляна]] і хіміка [[Артур Рудольф Ганс|Артура Ганча]]. У 1918 стаў прафэсарам фізычнае хіміі ў [[Ніжненоўгарадзкі дзяржаўны ўнівэрсытэт|Ніжненоўгарадзкім унівэрсытэце]]. Ад 1924 ачольваў катэдру фізычнай хіміі {{Не перакладзена|Ўкраінская гаспадарчая акадэмія|Ўкраінскай гаспадарчай акадэміі|d|Q722221}}, якая з прычыны грамадзянскай вайны дзеяла ў [[Чэхаславаччына|чэхаславацкіх]] [[Подэбрады|Подэбрадах]].

У 1928 року пераехаў у [[Бэрлін]], дзе да 1933 року працаваў у [[Бэрлінскі тэхнічны ўнівэрсытэт|Тэхнічным унівэрсытэце]]. Пасьля [[Прыход нацыстаў да ўлады ў Нямеччыне|прыходу нацыстаў да ўлады]] зьехаў у [[Прага|Прагу]], а ў 1938 — у [[Цюрых]].

Ад 1911 падтрымліваў кантакт з Альбэртам Айнштайнам і запісаў ягоную біяграфію. Аднак у 1932 року навуковец рэзка адхіліў чарнавік; тым ня меней, Райхінштайн праз два гады выдаў сваю працу ў Празе.

== Крыніцы ==
{{зноскі}}

== Літаратура ==
* {{Кніга
|аўтар          = Werner Röder.
|імя            = Werner
|прозьвішча     = Röder
|частка         = Reichinstein, David
|загаловак      = International Biographical Dictionary of Central European Emigrés 1933—1945
|арыгінал       = 
|спасылка       = 
|адказны        = Herbert A. Strauss
|выданьне       = 
|месца          = München
|выдавецтва     = Saur
|год            = 1983
|том            = 
|старонкі       = 
|старонак       = 
|сэрыя          = 
|isbn           = 
|наклад         = 
}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.jewishvirtuallibrary.org/reichinstein-david Жыцьцяпіс] {{ref-en}} на бачыне Жыдоўскай віртуальнай бібліятэкі
* [https://portal.dnb.de/opac.htm?method=simpleSearch&amp;query=1043344926 Творы Давіда Райхінштайна] на бачыне [[Нямецкая нацыянальная бібліятэка|Нямецкай нацыянальнай бібліятэкі]]

{{Бібліяінфармацыя}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Райхінштайн, Давід}}
[[Катэгорыя:Фізыкахімікі]]
[[Катэгорыя:Фізыкі XX стагодзьдзя]]
[[Катэгорыя:Хімікі XX стагодзьдзя]]
[[Катэгорыя:Беларускія эмігранты]]
[[Катэгорыя:Швайцарскія імігранты]]
[[Катэгорыя:Уцекачы ад нацызму]]

[[de:David Reichinstein]]</text>
      <sha1>fpd9u9p7w7b6w3o6vpzvi6y0ce9j9xe</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>