Бел-чырвона-белы сьцяг

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="be-tarask">
  <siteinfo>
    <sitename>Вікіпэдыя</sitename>
    <dbname>be_x_oldwiki</dbname>
    <base>https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.16</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Мэдыя</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Спэцыяльныя</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Абмеркаваньне</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Удзельнік</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Гутаркі ўдзельніка</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Вікіпэдыя</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Абмеркаваньне Вікіпэдыі</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Абмеркаваньне файла</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Абмеркаваньне MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблён</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Абмеркаваньне шаблёну</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Дапамога</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Абмеркаваньне дапамогі</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Катэгорыя</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Абмеркаваньне катэгорыі</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Партал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Абмеркаваньне парталу</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Абмеркаваньне модулю</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Бел-чырвона-белы сьцяг</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2956</id>
    <revision>
      <id>2686817</id>
      <parentid>2679863</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T14:01:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Франак Радзівіл</username>
        <id>96369</id>
      </contributor>
      <origin>2686817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="161691" sha1="46485yp1fwbqrvkf5urudzrgusuiqbw" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні|Сьцяг Беларусі}}
{{Картка сьцяга
|назва     = Бел-чырвона-белы сьцяг
|лацінка   = Bieł-čyrvona-bieły ściah
|суб’ект   = [[Беларуская Народная Рэспубліка]] і [[Беларусь|Рэспубліка Беларусь]]
|выява     = Flag of Belarus (1918, 1991-1995).svg{{!}}border
|прапорцыі = 1:2
|прыняты   = 8 траўня 1918 &lt;small&gt;(як сьцяг [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt; 19 верасьня 1991 &lt;small&gt;(як сьцяг [[Рэспубліка Беларусь|Рэспублікі Беларусь]])&lt;/small&gt; 
|скасаваны = 1918 &lt;small&gt;([[дэ-факта]]; ліквідацыя [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;7 чэрвеня 1995 (&lt;small&gt;дэ-факта&lt;/small&gt;) 
|тып       = 
|дызайн    = &lt;small&gt;Тры роўнашырокія гарызантальныя палосы, чырвоная паміж дзьвюма белымі&lt;/small&gt;
|аўтар     = [[Клаўдзі Дуж-Душэўскі]] &lt;small&gt;(эскіз)&lt;/small&gt;
}}
'''Бел-чырво́на-бе́лы сьцяг'''{{Заўвага|У назьве сьцяга ўжываецца адметная скарочаная форма прыметніка (''бел-''), якая ёсьць адзнакай высокага (паэтычнага) стылю. Таксама сустракаецца азначэньне сьцяга з звычайнай поўнай формай прыметніка — '''бела-чырвона-белы сьцяг'''. Тым часам скарот '''БЧБ''', на думку мовазнаўцы [[Вінцук Вячорка|Вінцука Вячоркі]], у гутарковай мове лепей замяняць на ''наш сьцяг''.}}&lt;ref&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] [https://www.svaboda.org/a/biel-cyrvona-biely/30172690.html Ці правільна казаць «бел-чырвона-белы»? А слову ўжо сто гадоў], [[Радыё Свабода]], 19 верасьня 2019 г.&lt;/ref&gt; — гістарычны [[Нацыянальная сымболіка|нацыянальны сьцяг]] [[беларусы|беларусаў]]&lt;ref name=&quot;Tkacou-391&quot;&gt;[[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]] Беларускія нацыянальныя сімвалы // {{Літаратура/ЭГБ|1к}} С. 391.&lt;/ref&gt;, дзяржаўны сьцяг [[Беларусь|Беларусі]] (з 1918 году). Гэта палотнішча памерамі 1:2, з трох роўных гарызантальных палосаў — дзьвюх белых і адной чырвонай між імі. Утвараецца зь беларускіх нацыянальных колераў&lt;ref&gt;Пастанова Вучонага савета [[Інстытут гісторыі|Інстытута гісторыі]] [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|АН Беларусі]] ад 12 верасня 1991 года // Народная газета. 7 лютага 1995. С. 1.&lt;/ref&gt; на аснове традыцыйнага нацыянальнага гербу [[Пагоня|Пагоні]]&lt;ref name=&quot;Tkacou-391&quot;/&gt;. Гістарычна-культурная каштоўнасьць беларускага народа&lt;ref name=&quot;tut.by_11.11.2020&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20210116203513/https://news.tut.by/society/707492.html Ученые из НАН Беларуси объяснили, почему «Жыве Беларусь» и БЧБ — не «циничные и оскорбительные»], [[TUT.BY]], 11.11.2020 г.&lt;/ref&gt;, зьвязаная зь дзьвюма найважнейшымі падзеямі беларускай гісторыі — [[Трэцяя Ўстаўная грамата|абвяшчэньнем незалежнасьці]] [[Беларуская Народная Рэспубліка|нацыянальнай дзяржавы]] 25 сакавіка 1918 году і [[Дэклярацыя аб дзяржаўным сувэрэнітэце Беларусі|яе аднаўленьнем]] 25 жніўня 1991 году&lt;ref name=&quot;Navumcyk-10.11.2020&quot;&gt;[[Сяргей Навумчык|Навумчык С.]] [https://www.svaboda.org/a/30940395.html Ці патаптаўся б амапавец па фатаздымку сваёй маці], [[Радыё Свабода]], 10 лістапада 2020 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Пётар Кузьняцоў|Кузьняцоў П.]] [https://nn.by/?c=ar&amp;i=267531 «Невялікая праблема» з забаронай БЧБ], [[Наша Ніва]], 31 студзеня 2021 г.&lt;/ref&gt;.

== Колеры ==
[[Файл:Belarusian white-red-white flag finial.svg|значак|229x229пкс|Наканечнік дрэўка для бел-чырвона-белага сьцяга.]][[Файл:Naraŭlanski Stroj stamp.jpg|значак|Марка [[Белпошта|Беларускай пошты]] з народным строем і арнамэнтам]]

[[Белы колер|Белы]] і [[чырвоны колер]]ы — гістарычныя нацыянальныя колеры, здабытак матэрыяльнай і духоўнай культуры [[беларусы|беларусаў]]&lt;ref name=&quot;tut.by_11.11.2020&quot; /&gt;. Гэтыя колеры могуць выступаць у розных формах і выразах на розных носьбітах і прадметах — на нацыянальным і звычайных адзеньні, у мастацтве, у [[Геральдыка|геральдыцы]] і [[вэксілялёгія|вэксілялёгіі]]. Чырвоныя элемэнты на белай аснове лічацца найбольш пашыраным спалучэньнем колераў у беларускім арнамэнце&lt;ref&gt;Фадзеева В. Арнамент // {{Літаратура/Этнаграфія Беларусі: Энцыкляпэдыя (1989)|к}} С. 36.&lt;/ref&gt;, а адметнасьцю [[Беларуская готыка|беларускага гатычнага дойлідзтва]] ёсьць спалучэньне чырвонай цаглянай муроўкі зь белымі атынкаванымі нішамі&lt;ref name=&quot;viacorka&quot;&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] «Кроў лягла чырвонай паласой» // З гісторыяй на «Вы»: Публіцыстычныя артыкулы. — Менск: Беларусь, 1991. С. 355—369.&lt;/ref&gt;. Тым часам на вэксілялягічных матэрыялах, якія паходзяць зь Беларусі, спалучэньні белага і чырвонага колераў фіксуюцца з часоў [[Сярэднявечча]]. Напрыклад, сьцягам [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] было чырвонае палотнішча з срэбным вершнікам. Адзін з найстарэйшых яго малюнкаў датуецца 1443 годам&lt;ref name=&quot;salanda-2019-6&quot;&gt;[[Аляксей Шаланда|Шаланда А.]] Кароткі нарыс гісторыі беларускай нацыянальнай і дзяржаўнай сімволікі // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 6. &lt;/ref&gt;. Тым часам гербы ваяводзтваў Вялікага Княства Літоўскага, што займалі тэрыторыю сучаснай Беларусі, паводле свайго каляровага разьвязку найбольш адпавядалі чырвона-белай гаме&lt;ref&gt;{{Літаратура/Флагі Беларусі ўчора і сёньня|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:«Мір». Замкавы комплекс.jpg|значак|Вежы [[Мірскі замак|Мірскага замка]]]]
На думку дасьледнікаў гісторыі духоўнай культуры, спалучэньне белага і чырвонага колераў сягае часоў [[Індаэўрапейцы|індаэўрапейскага адзінства]]. Паводле індаэўрапеіста і славіста [[Вячаслаў Іваноў|Вячаслава Іванова]]: ''«Індаэўрапейская герархічная сымболіка колераў вызначаецца суаднесенасьцю найвышэйшага (сьвятарскага) рангу зь белым колерам, наступнага значэньнем сацыяльнага рангу — ваярскага — з чырвоным колерам…»''&lt;ref&gt;Иванов В. В. Цветовая символика в географических названиях в свете данных типологии (К названию Белоруссии) // Балто-славянские исследования. 1980. — М., 1981. С. 166.&lt;/ref&gt;. У працэсе [[Этнагенэз беларусаў|этнагенэзу беларусаў]], паводле гісторыка [[Міхась Ткачоў|Міхася Ткачова]], белы колер стаў «''знакам дабра, знакам чысьціні, крынічнай вады, шляхетнага серабра''», сваім парадкам чырвоны колер — «''знакам жыватворнага агню, сымбалем адвагі і ваяўнічасьці, храбрасьці, доблесьці і праведнай крыві, пралітай за Айчыну''»&lt;ref name=&quot;Tkacou-392&quot;&gt;[[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]] Беларускія нацыянальныя сімвалы // {{Літаратура/ЭГБ|1к}} С. 392.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Petro Mohyla (ribbon).jpg|значак|Фрагмэнт партрэта [[Кіеўская мітраполія|мітрапаліта]] [[Пётар Магіла|Пятра Магілы]], XVII ст.]]

У [[Хрысьціянства|хрысьціянскай традыцыі]] чырвоны колер на белым фоне — знак [[Хрыстос|Хрыстовай пакуты]], пралітай за чалавецтва крыві. Ад часоў [[Сярэднявечча|Сярэднявечча]] многія мастакі выяўлялі Збаўцу, які трымае белы сьцяг з чырвоным крыжам або чырвонай паласой&lt;ref&gt;Пазьняк З. Беларускі сьцяг // Беларускія ведамасьці. № 3 (33), 2001. С. 5.&lt;/ref&gt; (напрыклад, «Уваскрасеньне Хрыста» пэндзьля [[Альбрэхт Альтдорфэр|Альбрэхта Альтдорфэра]]&lt;ref name=&quot;viacorka&quot;/&gt;). Тым часам бела-чырвона-белая стужка з XII ст. уваходзіць у камплект адзеньня [[Праваслаўная царква на Беларусі|беларускіх царкоўных герархаў]]&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot;&gt;[[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]] Беларускія нацыянальныя сімвалы // {{Літаратура/ЭГБ|1к}} С. 393.&lt;/ref&gt; і сымбалізуе сьвятло [[Стары Запавет|Старога]] і [[Новы Запавет|Новага Запаветаў]], якое мусіць прапаведаваць [[архірэй]]&lt;ref&gt;[[Дзяніс Лісейчыкаў|Лісейчыкаў Д.]] Чаму ў патрыярха і епіскапаў бел-чырвона-белыя стужкі на мантыях і гербах? // [[Наша гісторыя]]. № 9 (26), 2020. С. 32.&lt;/ref&gt;.

У [[Эстэтыка|эстэтычным]] пляне злучэньне белага і чырвонага лічыцца клясычным і адпавядае правілам геральдыкі. Чырвоны колер у бела-чырвона-белым спалучэньні паходзіць з традыцыйнага нацыянальнага гербу [[Пагоня|Пагоні]], а перавагу белага колеру абумовіла саманазва нацыі — беларусаў&lt;ref name=&quot;tut.by_11.11.2020&quot;/&gt;.

== Гісторыя ==
[[Файл:Grunwald Pogoń czerwona.svg|значак|Рэканструкцыя выгляду харугвы часоў [[Бітва пад Грунвальдам|бітвы пад Грунвальдам]]]]

=== Паходжаньне ===
Хоць сьцягі (дакладней — штандары, [[Харугва|харугвы]]) як апазнавальныя знакі на полі бою або ў час урачыстасьцяў існавалі яшчэ ў старажытнасьці, аднак уяўленьні пра патрэбу сьцяга як сымбалю дзяржавы пачалі паступова складацца толькі ў XVI—XVIII стагодзьдзях. У гэты час за аснову сьцягоў звычайна браліся колеры гербаў каралеўскіх дынастыяў&lt;ref name=&quot;Nasievic&quot;&gt;[[Вячаслаў Насевіч|Насевіч В.]] Гэты сцяг пачынаўся так… // [[Чырвоная зьмена|Чырвоная Змена]]. № 42 (13900), 20 красавіка 1995 г.&lt;/ref&gt; або дзяржаўных гербаў&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot;/&gt;. Масавае стварэньне афіцыйных сьцягоў эўрапейскіх краінаў прыпадае на канец XVIII — пачатак XIX ст., калі ў выніку [[Француская рэвалюцыя|Францускай рэвалюцыі]] дзяржава стала атаясамлівацца з насельніцтвам пэўнай тэрыторыі, а не з паноўнай дынастыяй. Тады ж склалася і ідэя сьцяга ў цяперашнім разуменьні як увасабленьня дзяржаўнай незалежнасьці. З прычыны таго, што далёка ня ўсе эўрапейскія [[нацыя|нацыі]] ў ХІХ ст. мелі сваю дзяржаўнасьць, узьнікла паняцьце нацыянальнага сцяга як сьцяга нацыі, якая на такую дзяржаўнасьць прэтэндуе. Прытым нацыянальныя сьцягі сталі абавязковым атрыбутам нацыянальна-вызвольных рухаў&lt;ref name=&quot;Nasievic&quot;/&gt;.

[[Файл:Catalan Atlas, Christian flags (1375, 1959).jpg|значак|Бел-чырвона-белы сьцяг над [[Хрысьціянства|хрысьціянскай]] [[Феадосія|Кафай]] у [[Крым]]е як варыяцыя сьцяга [[Сьвяты Юры|Сьвятога Юрыя]] над [[Канстантынопаль|Канстантынопалем]]&lt;ref&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] [https://www.svaboda.org/a/white-red-white-flag-belarus/25383533.html Бел-чырвона-белы сьцяг над Крымам і мяжа Эўропы], [[Радыё Свабода]], 13 траўня 2014 г.&lt;/ref&gt;, 1375 г.]]

Працэсы кансалідацыі беларускага [[этнас]]у ў нацыю зарадзіліся ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] у XVI — пачатку XVII ст., актывізаваліся ў XIX ст., калі насуперак [[Русіфікацыя Беларусі|палітыцы русіфікацыі]] ўладаў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] зьявіўся [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|беларускі нацыянальна-вызвольны рух]], і дасягнулі найвышэйшага ўздыму ў 1910—1920-я гады — у час змаганьня за ўтварэньне [[нацыя]]нальнай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай дзяржавы]]&lt;ref&gt;Церашковіч П. Беларуская нацыя // {{Літаратура/ЭГБ|1к}} С. 391.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Ściah Śviatoha Juryja. Сьцяг Сьвятога Юрыя.svg‎|значак|Сьцяг кавалерыі ВКЛ у [[Бітва пад Воршай|бітве пад Воршай]]]]

Навуковая вэрсія стварэньня бел-чырвона-белага сьцяга грунтуецца на правілах [[геральдыка|геральдыкі]] і [[вэксілялёгія|вэксілялёгіі]], згодна зь якімі нацыянальны сьцяг беларусаў утварыўся з колераў нацыянальнага гербу — [[Пагоня|Пагоні]]&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot;/&gt;. Менавіта геральдычнага прынцыпу пераносу колераў гербу на сьцяг прытрымліваўся аўтар эскізу бел-чырвона-белага сьцяга [[Клаўдзі Дуж-Душэўскі]]&lt;ref name=&quot;latysonak&quot;&gt;[[Алег Латышонак|Латышонак А.]] [https://web.archive.org/web/20201125114031/https://news.arche.by/by/page/science/historya-navuka/1530 Дзяржаўная сымболіка Беларускай Народнай Рэспублікі] // Жаўнеры БНР. — Беласток — Вільня, 2009.&lt;/ref&gt;. Разам з тым у 1990-я гады папулярызавалася легенда, паводле якой бел-чырвона-белы сьцяг зьявіўся ў час адной зь бітваў, калі паранены князь узьняў як сьцяг над галавой акрываўленую стужку і павёў войска да перамогі&lt;ref&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] Пра герб і сцяг. — Менск: Беларусь, 1993.&lt;/ref&gt;. Існуюць зьвесткі, што ў пачатку XX ст. беларускія дасьледнікі браты [[Іван Луцкевіч|Іван]] і [[Антон Луцкевіч]]ы знайшлі ў адным з [[аль-кітаб]]аў згадкі пра [[Беларускія татары|татарскую коньніцу]], што брала ўдзел у [[Грунвальдзкая бітва|Грунвальдзкай бітве]] пад бел-чырвона-белым сьцягам [[Вітаўт|Вітаўта Вялікага]] з нашытымі на яго паўмесяцам і зоркай. Менавіта з прычыны прыналежнасьці бела-чырвона-белага палотнішча да славутага вялікага князя браты Луцкевічы пачалі актыўна папулярызаваць яго як гістарычны сьцяг беларусаў. Аднак сучасныя дасьледнікі ня здолелі знайсьці адпаведны аль-кітаб з апісаньнем Грунвальдзкай бітвы&lt;ref name=&quot;Basau&quot;&gt;{{Літаратура/Флагі Беларусі ўчора і сёньня|к}} С. 18—19.&lt;/ref&gt;.

=== Вялікае Княства Літоўскае ===
[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah. Бел-чырвона-белы сьцяг (1524).jpg|значак|Бел-чырвона-белыя сьцягі на карціне Ганса Крэла «[[Бітва пад Воршай (карціна)|Бітва пад Воршай]]», 1524 г.]]

Станаўленьне бел-чырвона-белага сьцяга як нацыянальнага сьцяга беларусаў адбылося не раней за афармленьне беларускай нацыянальнай ідэі. Разам з тым [[вэксілялёгія|вэксілялягічныя]] матэрыялы з традыцыйным для беларусаў бела-чырвона-белым спалучэньнем колераў шырока ўжываліся яшчэ ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]], а першым дакумэнтальным сьведчаньнем выкарыстаньня бел-чырвона-белага сьцяга лічыцца [[:Файл:Battle of Orsha (1514-09-08).jpg|карціна XVI стагодзьдзя]], прысьвечаная [[Бітва пад Воршай|бітве пад Воршай]]&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 100.&lt;/ref&gt;. [[Кавалерыя]] Вялікага Княства Літоўскага карысталася сьцягам [[Сьвяты Юры|Сьвятога Юрыя]] (чырвоны крыж на белым палотнішчы), які, з усяго відаць, стаў прататыпам бел-чырвона-белага сьцяга&lt;ref&gt;[[Міхась Ткачоў|Ткачев М.]] Национальные символы: народ и история // Гербовед. № 9 (21), 1997 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гістарычны шлях беларускай нацыі і дзяржавы|2к}} С. 31.&lt;/ref&gt;. Прытым на карціне выяўляецца сем уласна бел-чырвона-белых сьцягоў без вэртыкальнай чырвонай паласы&lt;ref&gt;Шаланда А. Вексілагічныя праблемы бітвы пад Воршай 1514 г.: прапроцы з крыжам сьвятога Юрыя // Герольд Litherland. № 20, 2014. С. 59.&lt;/ref&gt;. Тым часам найбольш раньняе дакумэнтальна засьведчанае выкарыстаньне войскам ВКЛ сьцяга Сьвятога Юрыя ўзыходзіць да 1444 году — [[Бітва пад Варнай|бітвы пад Варнай]] з войскам [[Асманская імпэрыя|Асманскай дзяржавы]]&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Kupava&quot;&gt;Скобла М. [https://web.archive.org/web/20210619051313/https://www.nv-online.info/2021/02/02/mikola-kupava-bel-chyrvona-bely-scjag-nepadsudny-gjeta-pryznany-narodam-nacyjanalny-simval.html Мікола Купава: «Бел-чырвона-белы сцяг непадсудны, гэта прызнаны народам нацыянальны сімвал»] // [[Народная Воля]]. № 8, 2 лютага 2021. С. 2.&lt;/ref&gt;. 

[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah. Бел-чырвона-белы сьцяг (1579).jpg|значак|[[Ліцьвіны]] вызваляюць [[Полацак]] з-пад [[Маскоўская дзяржава|маскоўскай]] акупацыі, 1579 г.]]

Па складаньні [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ў 1569 годзе рабіліся спробы стварыць аб’яднаны сьцяг для абодвух гаспадарстваў [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] — [[Карона Польскага каралеўства|Каралеўства Польскага]] і [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. У прыватнасьці, у 1605 годзе кароль польскі і вялікі князь літоўскі [[Жыгімонт Ваза]] пачаў ужываць трохпалосны чырвона-бела-чырвоны сьцяг, а крыху пазьней зьявіўся бела-чырвона-бела-чырвоны сьцяг. Аднак такі сымбаль не прыжыўся, і дамінаваць пачаў бела-чырвоны сьцяг. Разам з тым, праз аднолькавую колеравую схему гербаў Кароны ([[Герб Польшчы|Белага Арла]]) і Княства ([[Пагоня|Пагоні]]) немагчыма пэўна падзяліць паміж імі вытворныя ад гэтых гербаў сьцягі Рэчы Паспалітай&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot;/&gt;.

[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah. Бел-чырвона-белы сьцяг (1619).jpg|значак|Бел-чырвона-белы сьцяг на карціне Пітэра Снаерса «[[Бітва пад Кірхгольмам]]», 1619 (1630?) г.]]

Існуюць зьвесткі, што ў XVI—XVIII стагодзьдзях [[беларускія татары]] выстаўлялі войска пад уласнай бела-чырвона-белай харугвай з выявай у цэнтры паўмесяца і зоркі&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot;/&gt;. Магчыма, праз гэта у адным з [[Аль-кітабы|аль-кітабаў]], паводле братоў Луцкевічаў, зьявілася пазьнейшае сьцьверджаньне пра ўдзел у [[Грунвальдзкая бітва|Грунвальдзкай бітве]] пад бел-чырвона-белым сьцягам [[Вітаўт|Вітаўта Вялікага]] з нашытымі на яго паўмесяцам і зоркай&lt;ref name=&quot;Basau&quot;/&gt;. У XVII—XVIII стагодзьдзях бела-чырвоныя сьцягі рознай канфігурацыі ўжывала гусарыя і іншыя вайсковыя аддзелы Рэчы Паспалітай{{Заўвага|Бела-чырвоныя сьцягі, адрозныя ад [[Сьцяг Польшчы|цяперашняга сьцяга Польшчы]], можна пабачыць на батальных карцінах [[:File:Altomonte Battle of Vienna.jpg|«Бітва пад Венай»]] і [[:File:Altomonte Battle of Parkany.jpg|«Бітва пад Парканамі»]], напісаных [[Марцін Альтамонтэ|Марцінам Альтамонтэ]] ў 1693—1695 гадох.}}. Сярод іншага, уласна бел-чырвона-белы сьцяг ёсьць на карціне першай трэці XVII ст., прысьвечанай [[Бітва пад Кірхгольмам|бітве пад Кірхгольмам]]&lt;ref name=&quot;davydouski&quot;&gt;Давыдоўскі Ў. Сімвалы Беларусі // [[Абажур]]. № 3 (78), 2009. С. 38. [https://web.archive.org/web/20210115141826/https://baj.by/sites/default/files/abajur/files/abajur_78_3.pdf]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot;/&gt;.

За часамі [[Вайна Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў|вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў]] пераважная колькасьць харугваў з [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|уласна беларускіх земляў]] (з-пад [[Полацак|Полацку]], [[Сураж|Суражу]], [[Глыбокае|Глыбокага]], [[Чавусы|Чавусаў]], [[Любавічы|Любавічаў]], [[Дуброўна]], [[Красны|Краснага]], [[Горкі|Горак]], [[Вяліж|Вяліжу]]) мелі белыя плахты з чырвонымі фарбаванымі дадаткамі, у тым ліку «паласатыя» — бела-чырвона-белыя&lt;ref name=&quot;BCB-20024-58&quot;&gt;Бел-чырвона-белы. Сцяг. Нацыя. Ідэнтычнасць. — Warszawa, 2024. С. 58.&lt;/ref&gt;. Тым часам [[Ліцьвіны|літоўскія (беларускія)]] сялянскія партызанскія аддзелы («шышы») змагаліся з маскоўскім акупантамі пад белымі, бела-чырвонымі і чырвона-белымі харугвамі&lt;ref name=&quot;BCB-20024-58&quot;/&gt;. Перавагу гэтага спалучэньня колераў на харугвах абумовілі колеры дзяржаўнага гербу Вялікага Княства Літоўскага Пагоні, пра што сьведчыць выкананы ў такіх колерах народны партызанскі сьцяг «шышоў» з-пад [[Барысаў|Барысава]], які зьмяшчае элемэнты гербу Пагоні — «руку з палашом»&lt;ref&gt;Бел-чырвона-белы. Сцяг. Нацыя. Ідэнтычнасць. — Warszawa, 2024. С. 59.&lt;/ref&gt;.
[[Файл:Uniform of Belarusian Regiment1.jpg|значак|213x213пкс|Галаўны ўбор палкоўніка Беларускага гусарскага палка]]
Па [[Падзелы Рэчы Паспалітай|падзелах Рэчы Паспалітай]], калі землі Вялікага Княства Літоўскага апынуліся пад уладай [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], у канцы XVIII — першай палове XIX ст. (да узмацненьня [[Русіфікацыя Беларусі|палітыкі русіфікацыі]]) спалучэньні гарызантальных белых і чырвоных палосаў ужываліся разам з колішнім дзяржаўным гербам Пагоняй у расейскай геральдыцы і вэксілялёгіі для пэўных адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак і вайсковых фармаваньняў на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]]{{Заўвага|Прыклады такой сымболікі прыводзяцца ў [[Бел-чырвона-белы сьцяг#Бела-чырвона-белае спалучэньне колераў у беларускай сымболіцы|сэкцыі, прысьвечанай бела-чырвона-беламу спалучэньню колераў у беларускай сымболіцы]].}}&lt;ref&gt;[[Міхась Чарняўскі|Чарняўскі М.]] Як узніклі нашы дзяржаўныя сімвалы? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 77.&lt;/ref&gt;. Тым часам у [[Віленскі гістарычна-этнаграфічны музэй|Віленскім гістарычна-этнаграфічным музэі]] захоўваецца трыкутны сьцяжок часоў [[паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў]], на якім у сярэдзіне, уздоўж белага поля, праходзіць чырвоная паласа&lt;ref&gt;{{Літаратура/Наш сымбаль — Пагоня|к}} С. 29.&lt;/ref&gt;. Існуе думка, што ў час паўстаньня разам з гербам Пагоняй бел-чырвона-белы сьцяг мог ужываць [[Кастусь Каліноўскі]]&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 101.&lt;/ref&gt;.

Гэтак жа Беларускі 7-ы гусарскі полк выкарыстоўваў бела-чырвона белыя колеры.

=== Беларускі нацыянальна-вызвольны рух ===
[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah. Бел-чырвона-белы сьцяг (1901).jpg|значак|Фрагмэнт карціны «Беларускі пэйзаж» (сядзіба [[Драчалукі]] пад [[Віцебск]]ам), 1901 г.]]

Усталяваньне бел-чырвона-белага сьцяга ў якасьці сымбалю [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|беларускага нацыянальна-вызвольнага руху]], мэтай якога было дзяржаўнае самавызначэньне беларусаў, звычайна прымяркоўваюць да пачатку XX стагодзьдзя&lt;ref name=&quot;salanda-2019-7&quot;&gt;[[Аляксей Шаланда|Шаланда А.]] Кароткі нарыс гісторыі беларускай нацыянальнай і дзяржаўнай сімволікі // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 7.&lt;/ref&gt;. У 1909—1912 гадох бела-чырвона-белыя стужкі ўжываліся студэнтамі-беларусамі ў [[Санкт-Пецярбург]]у&lt;ref name=&quot;bk19&quot;&gt;{{Літаратура/Флагі Беларусі ўчора і сёньня|к}} С. 19.&lt;/ref&gt;. У 1916 годзе сьцяг зь бела-чырвона-белым палотнішчам мела арганізацыя [[Сувязь незалежнасьці і непадзельнасьці Беларусі]], якой кіраваў [[Вацлаў Ластоўскі]]&lt;ref name=&quot;bk19&quot;/&gt;.

[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah. Бел-чырвона-белы сьцяг (1917-18).jpg|значак|Знак адрозьненьня вайскоўцаў-беларусаў, 1917—1918 гг.]]
[[Файл:Udzielniki Biełaruskaj kanferencyi 1918 hodu.jpg|значак|Удзельнікі [[Беларуская канфэрэнцыя (1918)|Беларускай канфэрэнцыі 1918 году]]]]
[[Файл:Mikoła Dziamidaŭ. Мікола Дзямідаў.jpg|зьлева|значак|'''Мікола Дзямідаў з бчб стужачкай''']]
Увогуле, першыя згадкі пра выкарыстаньне беларусамі нацыянальнага сьцяга ў культурна-асьветніцкай дзейнасьці паходзяць з канца XIX стагодзьдзя&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot; /&gt;. Аднак няма зьвестак пра дакладную дату распрацоўкі і зацьверджаньня эскізу бел-чырвона-белага сьцяга&lt;ref&gt;[[Сяргей Харэўскі|Харэўскі С.]] [https://web.archive.org/web/20090602180458/http://www.nn.by/1998/06/14.htm Клаўдзі Дуж-Душэўскі. Сьцяг] // [[Наша Ніва]]. № 6, 1998. С. 15.&lt;/ref&gt;. Называюць розныя даты яго зьяўленьня — 1905, 1909, 1912, 1917 год&lt;ref name=&quot;salanda-2019-7&quot; /&gt;. Паводле шматлікіх сьведчаньняў, аўтарам праекту сучаснай выявы бел-чырвона-белага сьцяга стаў беларускі грамадзка-палітычны і культурны дзяяч [[Клаўдзі Дуж-Душэўскі]]&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot;&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://www.svaboda.org/content/article/25155772.html| загаловак = 50 фактаў за бел-чырвона-белы сьцяг| фармат = | назва праекту = | выдавец = [http://www.svaboda.org/ Радыё свабода]| дата = 16 студзеня 2021 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, які стварыў яго на просьбу беларускіх арганізацыяў Пецярбургу. У сваіх успамінах Клаўдзі Дуж-Душэўскі засьведчыў повязь беларускага нацыянальнага сьцяга з гербам [[Пагоня]]й: ''«Беларусы ''[даўней]'' лічылі сваім дзяржаўным сьцягам белую Пагоню на чырвоным полі»''&lt;ref&gt;Слуцкі збройны чын 1920 г. у дакумэнтах і ўспамінах / Укл. А. Гесь, У. Ляхоўскі, У. Міхнюк. — Менск: Энцыклапедыкс, 2001. С. 272.&lt;/ref&gt;. Увесну 1917 году бел-чырвона-белы сьцяг узьнялі ў Пецярбургу на будынку [[Беларускае таварыства дапамогі пацярпелым ад вайны|Беларускага таварыства дапамогі пацярпелым ад вайны]]&lt;ref name=&quot;bk19&quot; /&gt;, супрацоўнікам якога быў К. Дуж-Душэўскі&lt;ref name=&quot;NN-2020&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20201121225512/https://nashaniva.by/?c=ar&amp;i=262559 Сапраўдныя беларускія сімвалы: вось што трэба ведаць пра Пагоню і БЧБ], Наша Ніва, 22 лістапада 2020 г.&lt;/ref&gt;. У сакавіку 1917 году бел-чырвона-белы сьцяг стаў галоўным элемэнтам у час сьвята «[[Дзень беларускага значка]]» ў [[Менск]]у&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot; /&gt;, калі адбыўся беларускі мітынг, на якім прагучала патрабаваньне аб аўтаноміі Беларусі&lt;ref name=&quot;latysonak&quot; /&gt;. Тым часам сьцягі, пашытыя паводле эскізу Клаўдзія Дуж-Душэўскага, разаслалі ў мясцовыя арганізацыі&lt;ref&gt;[[Васіль Герасімчык|Герасімчык В.]] [https://web.archive.org/web/20210122002127/https://news.arche.by/by/page/ideas/hramadstva-idei/11312 Клаўдыюш Дуж-Душэўскі — аўтар бел-чырвона-белага сцяга], [[ARCHE Пачатак]], 9 красавіка 2013 г.&lt;/ref&gt;. На гэтых сьцягох былі вышытыя золатам словы [[Жыве Беларусь!|«Няхай жыве вольная Беларусь»]]&lt;ref name=&quot;latysonak&quot; /&gt;. У пастанове [[Беларускі нацыянальны камітэт (Менск)|Беларускага нацыянальнага камітэту ў Менску]] ад 25 сакавіка 1917 году адзначалася повязь бел-чырвона-белага сьцяга з традыцыйным беларускім арнамэнтам: «''дзеля таго што ў беларускім народным мастацтве пераважаюць белыя і чырвоныя ўзоры, палічана дарэчным ужыць гэтыя колеры ў беларускім нацыянальным сьцягу''»&lt;ref name=&quot;Lalkou&quot;&gt;[[Ігар Лялькоў|Лялькоў І.]] [http://pahonia-plakat.narod.ru/bielaruskaja_simvolika.htm Пытаньне дзяржаўнай сымболікі ў Беларусі: гісторыя і сучасны стан] // [[ARCHE Пачатак]]. № 1 (21), 2002 г.&lt;/ref&gt;. Ужо зь ліпеня 1917 году беларускія вайскоўцы, аб’яднаныя ў нацыянальныя гурткі і камітэты, на сваіх мундзірах і шынэлях пачалі актыўна выкарыстоўваць бела-чырвона-белыя стужкі, што адрозьнівала іх ад прадстаўнікоў іншых нацыянальнасьцяў&lt;ref name=&quot;Lachouski&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = [[Уладзімер Ляхоўскі|Ляхоўскі Ў.]] |прозьвішча = |імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://history.nn.by/?c=ar&amp;i=218121 | загаловак = Як бел-чырвона-белы сцяг стаў нацыянальным | фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Наша гісторыя]]  | дата = 30 студзеня 2021 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. Абавязак насіць адпаведную пятлічную стужку як дадатковы знак адрозьненьня замацавала пастанова 2-й сэсіі [[Цэнтральная рада беларускіх арганізацыяў|Цэнтральнай рады беларускіх арганізацыяў]] ([[Менск]], 5 жніўня 1917 году)&lt;ref&gt;[[Фёдар Турук|Ф. Турук]]. Белорусское движение. Очерк истории национального и революционного движения белоруссов. — Москва: Государственное издательство, 1921; Мн.: Картографическая фабрика Белгеодезии, 1994. С. 95.&lt;/ref&gt;. У кастрычніку 1917 году пад бел-чырвона-белым сьцягам прайшоў зьезд беларускіх вайскоўцаў Паўночнага фронту ў Віцебску&lt;ref&gt;Варлыга А. Усебеларускі Кангрэс у Менску 18—31 (5—18 ст.ст.) сьнежня 1917 г. (Успаміны дэлегата Кангрэсу) // Запісы Беларускага Інстытуту Навукі й Мастацтва. № 3 (9), 1964. С. 142.&lt;/ref&gt;. Да сьнежня 1917 году бела-чырвона-белыя стужкі на вайсковай уніформе пашырыліся на ўсіх франтах заходняга тэатру баявых дзеяньняў адлегласьцю ў 3 тысячы кілямэтраў&lt;ref name=&quot;Lachouski&quot; /&gt;.

[[Файл:Miensk, BNR. Менск, БНР (1918).jpg|значак|Нацыянальны сьцяг над будынкам [[Народны сакратарыят БНР|Народнага Сакратарыяту]] [[БНР]]. [[Менск]], 1918 г.]]
[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah. Бел-чырвона-белы сьцяг (1918-19).jpg|зьлева|значак| Пячатка Беларускага культурнага таварыства [[Бацькаўшчына (Менск)|Бацькаўшчына]] зь [[Бел-чырвона-белы сьцяг|бел-чырвона-белым сьцягам]]]]
7 сьнежня 1917 году ў [[Менск]]у пад бел-чырвона-белымі сьцягамі&lt;ref&gt;Ляшко М. [https://nn.by/?c=ar&amp;i=201664 На АНТ расказалі пра Першы Усебеларускі з’езд, але абрэзалі бела-чырвона-белы сцяг], Наша Ніва, 11 сьнежня 2017 г.&lt;/ref&gt; распачаў сваю працу [[Першы Ўсебеларускі зьезд]] — найважнейшы дзяржаватворчы форум ў найноўшай гісторыі Беларусі, у час якога 1872 дэлегаты ад усіх беларускіх земляў выказаліся за пільную патрэбу вольнага дзяржаўнага самавызначэньня краіны&lt;ref name=&quot;Lalkou&quot;/&gt;. Паводле ўспамінаў [[Кастусь Езавітаў|Кастуся Езавітава]], ''«Адкрыцьцё Першага Ўсебеларускага кангрэсу было дужа ўрачыстае. Пры дзьвярах будынка стаяла варта Першага Менскага беларускага палку, сцэна была ўпрыгожана нацыянальнымі сьцягамі і гербам Пагоняй»''&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot;/&gt;. У час адкрыцьця зьезду бальшавік [[Людвіг Рэзаўскі]] запатрабаваў зьняць бел-чырвона-белы сьцяг і замяніць яго на сьцяг чырвонага інтэрнацыяналу, што выклікала абурэньне дэлегатаў (два матросы вывелі Рэзаўскага з залі), тым часам сябра складу старэйшынаў зьезду генэрал-лейтэнант [[Канстанцін Аляксееўскі]] падышоў да трыбуны і пацалаваў сьцяг&lt;ref&gt;Белорусская рада. [http://pawet.net/library/history/bel_history/_bnr/00196/%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%B2%D1%8B%D0%B9_%D0%92%D1%81%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%81%D1%8A%D0%B5%D0%B7%D0%B4.html № 7, 10 декабря 1917 г.]&lt;/ref&gt;. Да ўдзельнікаў прагучаў заклік: «''Трэба бараніць сьцяг і шанаваць яго!''»&lt;ref name=&quot;latysonak&quot;/&gt;. 18 сьнежня 1917 году а 3-й гадзіне ночы бальшавікі разагналі зьезд з дапамогай салдатаў. Мяркуецца, што менавіта ад часоў Усебеларускага зьезду бел-чырвона-белы сьцяг пачаў успрымацца ў масавай сьвядомасьці як нацыянальны сьцяг беларусаў&lt;ref name=&quot;bk19&quot;/&gt;. Відаць, у адказ на гвалт бальшавікоў удзельнікі [[Беларуская канфэрэнцыя (1918)|Беларускай канфэрэнцыі]], якая адбылася 25—28 студзеня 1918 году ў Вільні, выкарыстоўвалі бел-чырвона-белыя сьцягі з вузкімі чорнымі палоскамі ўздоўж чырвонай паласы&lt;ref&gt;{{Літаратура/Флагі Беларусі ўчора і сёньня|к}} С. 20.&lt;/ref&gt;. Па выгнаньні зь Менску [[Бальшавікі|бальшавікоў]]{{Заўвага|Паводле сьведчаньня [[Макар Краўцоў|Макара Краўцова]], ужо з пачатку студзеня 1918 году бел-чырвона-белы сьцяг легальна і бесьперашкодна вывешваўся ў Менску над сядзібай [[Вялікая беларуская рада|ЦБВР]], якая ў той час разьмяшчалася ў доме № 2 на вуліцы Паліцыйнай}}&lt;ref name=&quot;Lachouski&quot;/&gt; 19 лютага 1918 году бел-чырвона-белы сьцяг узьняўся над [[Менскі езуіцкі калегіюм|адным з будынкаў былога езуіцкага калегіюму]], у якім за расейскім панаваньнем разьмяшчаўся [[Дом губэрнатара (Менск)|палац губэрнатара]]&lt;ref name=&quot;latysonak&quot;/&gt;.

[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah, Pahonia. Бел-чырвона-белы сьцяг, Пагоня (1920).jpg|значак|Беларускі нацыянальны штандар: Бел-чырвона-белы сьцяг і герб [[Пагоня]]. Паштоўка часоў БНР]]
[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah, Janka Kupała. Бел-чырвона-белы сьцяг, Янка Купала (05.1922).jpg|зьлева|значак|Бел-чырвона-белы сьцяг на малюнку да верша [[Янка Купала|Янкі Купалы]] ]]
З утварэньнем [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]] бел-чырвона-белы сьцяг канчаткова замацаваўся ў якасьці дзяржаўнага сьцяга, што зрабіла яго агульнапрызнанай сьвятыняй прыхільнікаў беларускай незалежнасьці. 8 траўня 1918 году адмысловая камісія з увядзеньня эмблемаў і вонкавых знакаў пры [[Народны сакратарыят БНР|Першым Беларускім урадзе]] ўхваліла бел-чырвона-белы сьцяг як «дзяржаўны сьцяг Рэспублікі»&lt;ref name=&quot;Lachouski&quot;/&gt;. 11 жніўня 1918 году ў газэце [[Вольная Беларусь (газэта)|Вольная Беларусь]] апублікавалі афіцыйнае апісаньне дзяржаўнага сьцяга&lt;ref name=&quot;bk19&quot;/&gt;. Па заняцьці Менску бальшавікамі ў 1919 годзе [[Урад Беларускай Народнай Рэспублікі|ўрад БНР]] пераехаў у Вільню, дзе працягваў функцыянаваць да 1925 году. У 1920 годзе бел-чырвона-белы сьцяг як беларускі і дзяржаўны выкарыстоўвала кіраўніцтва [[Слуцкае паўстаньне|Слуцкага паўстаньня]] і вайсковыя фармаваньні [[Булак-Балаховіч]]а&lt;ref&gt;[[Ніна Стужынская|Стужынская Н.]] Беларусь мяцежная. З гісторыі ўзброенага антысавецкага супраціву ў 1920-я гг. — Вільня: Наша будучыня, 2011. С. 55, 76, 101, 298.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot;/&gt;. Таго ж году ён стаў сьцягам [[Беларускі асобны батальён у складзе войска Летувы|Беларускага асобнага батальёну]] ў складзе войска [[Летува|Летувы]] (па далучэньні Летувы да СССР сьцяг канфіскаваў [[НКВД]]&lt;ref name=&quot;VexilBNR&quot;&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://www.vexillographia.ru/belarus/bnr.htm| загаловак = Сьцягі БНР| фармат = | назва праекту = [http://www.vexillographia.ru/ Vexillographia.ru] | выдавец = | дата = 11 верасьня 2010 | мова = ru | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;). Увогуле, у час змаганьня за незалежнасьць першай [[Нацыя|нацыянальнай]] Беларускай дзяржавы зьявілася інтэрпрэтацыя колераў нацыянальнага сьцяга як сымбаляў поту, крыві і сьлёзаў&lt;ref name=&quot;latysonak&quot;/&gt;. Тым часам у 1920—1922 гадох факт замацаваньня на міжнародным узроўні бел-чырвона-белага сьцяга як беларускага перашкодзіў праекту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Альгерд Гросвальд|Альгерда Гросвальда|lv|Oļģerds Grosvalds}}, які прапаноўваў падобны сьцяг на ролю дзяржаўнага сьцяга незалежнай [[Латвія|Латвіі]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Флагі Беларусі ўчора і сёньня|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Horadnia, Haradnica, Valicki, BNR. Горадня, Гарадніца, Валіцкі, БНР (Z. Petravičius, 1919, 1937).jpg|значак|Беларуская камэндатура ў [[Горадня|Горадні]], 1919 г.]]
[[Файл:Horadnia, Bieł-čyrvona-bieły ściah. Горадня, Бел-чырвона-белы сьцяг (25.03.1919).jpg|значак|Першае сьвяткаваньне [[Дзень Волі|Дня Незалежнасьці]] ў Горадні, 1919 г.]]
[[Файл:Бела-чырвона-белы сцяг (&quot;Рунь&quot;, 1923).jpg|зьлева|значак|Выява чалавека з Пагоняй і бел-чырвона-белым сьцягам ў вучнёўскім часопісе &quot;Рунь&quot;, №1, 1923.]]
Паміж 1921 і 1939 гадамі бел-чырвона-белы сьцяг актыўна выкарыстоўваўся нацыянальна-вызвольных рухам у акупаванай [[Польшча]]й [[Заходняя Беларусь|Заходняй Беларусі]]: як палітычнымі партыямі ([[Беларуская хрысьціянская дэмакратыя (1927)|Беларуская хрысьціянская дэмакратыя]], [[БСРГ]]), так і непалітычнымі арганізацыямі, як [[Таварыства беларускай школы]]&lt;ref&gt;[[Андрэй Вашкевіч|Вашкевіч А.]] [https://web.archive.org/web/20201204194250/https://store.arche.by/item/1536 Нашы сьцягі над Заходняй] // [[Arche]]. № 4 (55), 2007. С. 78—90.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Katlarcuk-2021&quot;&gt;Корбут В. [https://www.polskieradio.pl/396/7811/Artykul/2709078,%d0%93%d1%96%d1%81%d1%82%d0%be%d1%80%d1%8b%d0%ba-%d0%91%d0%b5%d0%bb%d0%b0%d1%87%d1%8b%d1%80%d0%b2%d0%be%d0%bd%d0%b0%d0%b1%d0%b5%d0%bb%d1%8b-%d1%81%d1%86%d1%8f%d0%b3-%d0%b7%d0%b0%d0%bc%d0%b0%d1%86%d0%b0%d0%b2%d0%b0%d1%9e%d1%81%d1%8f-%d1%8f%d0%ba-%d0%bd%d0%b0%d1%86%d1%8b%d1%8f%d0%bd%d0%b0%d0%bb%d1%8c%d0%bd%d1%8b-%d1%9e-%d0%97%d0%b0%d1%85%d0%be%d0%b4%d0%bd%d1%8f%d0%b9-%d0%91%d0%b5%d0%bb%d0%b0%d1%80%d1%83%d1%81%d1%96 Гісторык: Бела-чырвона-белы сцяг замацаваўся як нацыянальны ў Заходняй Беларусі], [[Беларуская служба Польскага радыё]], 8 красавіка 2021 г.&lt;/ref&gt;. Беларуская нацыянальная сымболіка ўжывалася ва ўсіх беларускіх школах і гімназіях, на мітынгах працоўных, беларускім студэнцтвам&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot; /&gt;. На [[Дзень Волі|Дзень Незалежнасьці]] 25 сакавіка 1934 году актывісты гуртка [[Беларускі інстытут гаспадаркі і культуры|Беларускага інстытуту гаспадаркі і культуры]] ў [[Шутавічы|Шутавічах]] вывесілі пасярод вёскі бел-чырвона-белы сьцяг, які празь некалькі гадзінаў зьнялі польскія паліцыянты. Сябры гуртка не хавалі свайго ўчынку і нават зьвярнуліся да ўладаў з патрабаваньнем вярнуць ім сьцяг як прыватную ўласнасьць&lt;ref name=&quot;Arche&quot;&gt;[[Андрэй Чарнякевіч|Чарнякевіч А.]], [[Андрэй Вашкевіч|Вашкевіч А.]] [https://web.archive.org/web/20120326041552/http://arche.by/by/page/science/9411 25 сакавіка: вытокі нацыянальнага сьвята] // [[ARCHE Пачатак]]. № 3, 2008. С. 65.&lt;/ref&gt;. Тым часам [[швадрон]] уланаў войска міжваеннай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]], у якім служылі [[беларускія татары]], меў двузубы белы вымпэл з гарызантальнай чырвонай паласой, на якой разьмяшчаліся зялёная зорка і паўмесяц&lt;ref name=&quot;viacorka&quot; /&gt;.

[[Файл:Flag of Biełaruski Asoby Bataljon u skladzie vojska Letuvy.svg|значак|Сьцяг [[Беларускі асобны батальён у складзе войска Летувы|Беларускага асобнага батальёну]], 1920 г.]]
[[Файл:Жаўнеры Беларускага асобнага батальёна са сцягам.jpg|значак|Жаўнеры Беларускага асобнага батальёну зь сьцягам, да 1923 г.]]

У міжваеннай [[Латвія|Латвіі]] пад бел-чырвона-белымі сьцягамі дзеялі беларускія культурніцкія і грамадзка-палітычныя арганізацыі на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічна беларускіх]] паўднёва-ўсходніх [[Інфлянцкае ваяводзтва|Інфлянтах]]. 15 верасьня 1929 году [[Беларусы ў Латвіі|беларусы Латвіі]] з нацыянальнымі сьцягамі прайшлі вуліцамі [[Рыга|Рыгі]] ў часе пахаваньня паэта [[Ян Райніс|Яна Райніса]]&lt;ref&gt;[[Кастусь Езавітаў|Езавітаў К.]] Беларуская меншасьць у Латвіі ніколі не забудзе Яна Райніса! // [[Беларуская школа ў Латвіі (1926)|Беларуская школа ў Латвіі]]. [https://web.archive.org/web/20210625101215/https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Dauniejsyja/Insyja/Bielaruskaja_skola_u_Latvii.pdf.zip/1932-004.pdf № 4 (14), 1932]. С. 193.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Diplomatic mission of BNR.jpg|значак|Шыльда [[Вайскова-дыпляматычная місія БНР у Латвіі і Эстоніі|Вайскова-дыпляматычнай місіі БНР]], 1921 г.]]
[[Файл:Vilnia, Biełaruskaja gimnazija, Bieł-čyrvona-bieły ściah. Вільня, Беларуская гімназія, Бел-чырвона-белы сьцяг (1922).jpg|зьлева|значак|219x219пкс|Бел-чырвона-белы сьцяг на вокладцы легітымацыі вучня. [[Віленская беларуская гімназія|Беларускай гімназіяі]]]]
Пад бел-чырвона-белым сьцягам таксама дзеялі беларускія супольнасьці ў замежжы, найперш у [[Чэхаславаччына|Чэхаславаччыне]], куды пераехала [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі|Рада БНР]]. Нацыянальнымі сьцягамі карысталіся [[Беларуская грамада ў Празе|Беларуская грамада]] (1920—1925) і беларускае студэнцтва ў [[Прага|Празе]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210108072134/https://news.tut.by/culture/704782.html «Праграма Каліноўскага» 100 год таму. Як беларускія студэнты вучыліся ў Еўропе], [[TUT.BY]], 23.10.2020 г.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Проект государственного герба БССР Г. Змудинского (1924).jpg|значак|Адзін з трох пераможцаў конкурсу на дзяржаўны герб [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]], 1924 г.]]
[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah. Бел-чырвона-белы сьцяг (1919-20).jpg|зьлева|значак|206x206пкс|Пячатка Беларускага вучыцельскага хаўрусу ў Менскy]]
У пэрыяд з 1924 да 1928 году [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларуская ССР]] фактычна ня мела свайго дзяржаўнага сьцяга, аднак у зьвязку з абвяшчэньнем палітыкі [[Беларусізацыя|беларусізацыі]] рабіліся спробы ўвасобіць у рэспубліцы бела-чырвона-белае спалучэньне колераў з нацыянальнага сьцяга беларусаў. Ужо ўвесну 1924 году пры распрацоўцы дзяржаўнага гербу БССР журы рэспубліканскага конкурсу сярод трох найлепшых праектаў абрала работу беларускага графіка [[Генадзь Змудзінскі|Генадзя Змудзінскага]], дзе савецкая атрыбутыка спалучалася зь бела-чырвона-белай нацыянальнай сымболікай&lt;ref&gt;Корсак Д. [https://web.archive.org/web/20210928175450/https://people.onliner.by/opinions/2020/10/12/razgovor-o-staryx-i-novyx-gerbax-belarusi?fbclid=IwAR0I3B1BaQDfoqZnII1z1jmur5qgGo74WC5-MjA_FI2CMGo43OTjtM0MtDw Кого догоняет «Погоня»? Разговор с историком о старых и новых гербах Беларуси], [[Onliner.by]], 12.10.2020 г.&lt;/ref&gt;. Аднак напярэдадні канчатковага падсумоўваньня [[ЦК КПБ|ЦК ВКП(б)]] змусіў [[Цэнтральны выканаўчы камітэт БССР|ЦВК БССР]] скасаваць вынікі конкурсу і схаваць іх ад грамадзкасьці. Тым часам паводле ўспамінаў удзельнікаў міжнароднай [[Акадэмічная канфэрэнцыя па рэформе беларускага правапісу і азбукі|Акадэмічнай канфэрэнцыі па рэформе беларускай мовы 1926 году]], памяшканьне будынка ў [[Менск]]у, дзе яна праводзілася, упрыгожвала бела-чырвона-белае сонца зь пяцьцю бела-чырвона-белымі праменямі&lt;ref&gt;{{Літаратура/Флагі Беларусі ўчора і сёньня|к}} С. 22—23.&lt;/ref&gt;. У 1927 годзе зьявіўся новы праект [[герб БССР|гербу БССР]], які ў агульных рысах паўтараў [[герб СССР]], але меў бела-чырвона-белую стужку замест чырвонай. Праект прайшоў некалькі інстанцыяў, аднак Прэзыдыюм ЦВК у выніку ўсё ж пастанавіў зрабіць стужку чырвонай&lt;ref name=&quot;Nasievic&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[[Савецкая Беларусь]]. № 32 (1924), 9 лютага 1927. С. 8.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам узорам для афіцыйна прынятай сымболікі БССР стала савецкая сымболіка [[Расея|Расеі]]&lt;ref name=&quot;salanda-2019-7&quot;/&gt;. Увогуле, тагачасныя савецкія ўлады ў [[Масква|Маскве]] хоць негалосна і называлі бела-чырвона-белыя колеры беларускімі нацыянальнымі, аднак ужо ў 1928 годзе распачалі актыўнае змаганьне зь імі: у дакладзе [[АДПУ]] (пазьнейшага [[НКВД]]) у ЦК ВКП(б) ад 27 траўня адзначаўся загад да менскіх уладаў перафарбаваць вулічныя слупы і інтэр’ер [[Прысутныя месцы (Менск)|Дому працы]], раней расфарбаваныя ў беларускія нацыянальныя колеры ({{мова-ru|белорусские национальные цвета|скарочана}})&lt;ref&gt;Славатинский А. Доклад ОГПУ в ЦК ВКП(б) о политических настроениях в среде белорусской интеллигенции (27 мая 1928 г.) // ЦК РКП(б)—ВКП(б) и национальный вопрос. Книга 1. 1918—1933 гг. / Составители Л. С. Гатагова, Л. П. Кошелева, Л. А. Роговая. — М.: «Российская политическая энциклопедия» (РОССПЭН), 2005. С. 569.&lt;/ref&gt;. У 1929 годзе бел-чырвона-белыя сьцягі паказалі ў прысьвечаным утварэньню БССР фільме [[Белдзяржкіно]] «В огне рождённая» зь беспасярэдняй спасылкай на Беларускую Народную Рэспубліку&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=maAhoaaRHr8 В огне рожденная (1929)], [[YouTube]], 7 верасьня 2014 г.&lt;/ref&gt;, таксама яшчэ ў 1933 годзе бел-чырвона-белы сьцяг азначаўся ў друку БССР як вытворны ад Пагоні, якія разам згадваліся менавіта як ''дзяржаўныя'' сьцяг і герб Беларускай Народнай Рэспублікі (хоць і ў [[«Нацдэмаўшчына»|«антынацдэмаўскім»]] кантэксьце)&lt;ref&gt;Вольскі В. Аб рэцыдывах нацыянал-дэмакратызму ў творчасьці мастака Мініна // Мастацтва і рэвалюцыя. № 1—2, 1933. С. 6.&lt;/ref&gt;.

== Другая Сусьветная і Эміграцыя ==
[[Файл:Radaškavičy, Mienskaja, Francišak Skaryna, Bieł-čyrvona-bieły ściah-Pahonia. Радашкавічы, Менская, Францішак Скарына, Бел-чырвона-белы сьцяг-Пагоня (4.02.1929).jpg|значак|Настаўнікі і вучні [[Радашкавіцкая беларуская гімназія|Беларускай гімназіі імя Францішка Скарыны]] ў [[Радашкавічы|Радашкавічах]], 1929 г.]]
[[Файл:Mir, Bieł-čyrvona-bieły ściah-Pahonia. Мір, Бел-чырвона-белы сьцяг-Пагоня (1930).jpg|значак|Сябры гуртка [[Таварыства беларускай школы]] ў [[Мір (Гарадзенская вобласьць)|Міры]], 1930 г.|зьлева]]
[[Файл:Vilnia, Bieł-čyrvona-bieły ściah-Pahonia. Вільня, Бел-чырвона-белы сьцяг-Пагоня (1931).jpg|значак|Хор [[Беларускі студэнцкі саюз|Беларускага студэнцкага саюзу]] пры [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскім унівэрсытэце]] на чале з [[Рыгор Шырма|Рыгорам Шырмам]] і з удзелам [[Міхась Забэйда-Суміцкі|Міхася Забэйды-Суміцкага]], 1931 г.]]
[[Файл:Vilnia, Biełaruskaja gimnazija, Bieł-čyrvona-bieły ściah. Вільня, Беларуская гімназія, Бел-чырвона-белы сьцяг (1930-39).jpg|значак|Вучнёўскі аркестар [[Віленская беларуская гімназія|Віленскай беларускай гімназіі]], 1930-я гг.]]
[[Файл:Грамадскае жыццё і мастацтва. Беларускі Народны Тэатр у Рызе (застаўка).jpg|зьлева|значак|Грамадзкае жыцьцё і мастацтва. Беларускі Народны Тэатар у Рызе]]
У [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]] бел-чырвона-белы сьцяг разам зь іншымі нацыянальнымі сымбалямі вярнуў да ўжытку калябарацыйны беларускі ўрад ([[Беларуская Цэнтральная Рада]]). Аднак як сьведчыць распараджэньне Райхсміністра па акупаваных усходніх тэрыторыях ад 14 чэрвеня 1944 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Сфрагістыка і геральдыка Беларусі (1999)|к}} С. 156.&lt;/ref&gt;, гэтае выкарыстаньне было ''неафіцыйным'' да апошніх дзён нямецкай акупацыі. Шырока вядомае распараджэньне, нібы падпісанае гаўляйтэрам Беларусі [[Вільгельм Кубэ|Вільгельмам Кубэ]] і надрукаванае 27 чэрвеня 1942 году ў газэце «[[Раніца (Бэрлін)|Раніца]]», аб дазволе карыстацца бел-чырвона-белым сьцягам і гербам Пагоняй побач зь нямецкай сымболікай «пры сьвяткаваньнях або для абазначэньня беларускай нацыянальнасьці» выявілася, паводле вынікаў пазьнейшых дасьледаваньняў, тагачаснай дэзынфармацыяй, вінаватых у якой ўлады [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]] так і не знайшлі&lt;ref&gt;{{Літаратура/Сфрагістыка і геральдыка Беларусі (1999)|к}} С. 155.&lt;/ref&gt;. Увогуле, паўафіцыйны дазвол на беларускую нацыянальную сымболіку зьявіўся толькі пад канец нацысцкай акупацыі і выявіўся спробай схіліць мясцовае насельніцтва на свой бок па [[Курская бітва|паразе на Курскай дузе]] і карэнным пераломе ў [[Нямецка-савецкая вайна|Нямецка-савецкай вайне]], прытым нацыянальны сьцяг беларусаў (як і бела-чырвона-белыя павязкі) ніколі не насілі паліцыянты, пад ім не праводзілася ваенных дзеяньняў&lt;ref name=&quot;kultura&quot;&gt;Рудак А. [https://budzma.by/news/minu-shchyna-i-suchasnasts-gistarychnay-simvoliki.html Мінуўшчына і сучаснасць гістарычнай сімволікі] // [[Культура (газэта)|Культура]]. № 34 (1473), 22—29 жніўня 2020 г.&lt;/ref&gt;. Тым часам аўтар эскізу бел-чырвона-белага сьцяга, [[Клаўдзі Дуж-Душэўскі]], у час акупацыі адмовіўся ад пасады намесьніка бургамістра Менску, а ў жніўні 1943 году нацысты кінулі яго разам з жонкай у [[канцэнтрацыйны лягер]] за дапамогу [[габрэі|габрэям]], якія хаваліся ад перасьледу&lt;ref name=&quot;kultura&quot;/&gt;.

[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah, Pahonia. Бел-чырвона-белы сьцяг, Пагоня (1948).jpg|значак|Беларуская паштоўка да [[Дзень Волі|Дня Незалежнасьці (Дня Волі)]], 1948 г.]]

Па вайне бел-чырвона-белы сьцяг працягваў актыўна выкарыстоўвацца [[Беларуская эміграцыя|Беларускай эміграцыяй]], у тым ліку [[Урад Беларускай Народнай Рэспублікі|ўрадам Беларускай дзяржавы ў выгнаньні]]. Нацыянальны сьцяг аб’яднаў як салдатаў [[Беларуская краёвая абарона|БКА]], так і тых беларусаў, хто ваяваў супраць нацыстаў у польскіх частках арміі [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] і францускім руху Супраціву&lt;ref name=&quot;Katlarcuk-2021&quot;/&gt;. У [[Дзень Волі|Дзень Незалежнасці Беларусі]] (25 сакавіка) бел-чырвона-белыя сьцягі рэгулярна ўздымаліся на афіцыйным узроўні ў мясцовасьцях з актыўнымі беларускімі асяродкамі, у тым ліку на будынках ратушаў у [[Брэдфард]]зе ([[Вялікабрытанія]])&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = [[Натальля Гардзіенка|Гардзіенка Н.]] | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 5 жніўня 2012 | url = https://hardzin.livejournal.com/18650.html | загаловак = Эміграцыйная гісторыя ў асобах. 5 жніўня. Мацей Райцэўскі | фармат = | назва праекту = | выдавец = [[LiveJournal]] | дата = 21 студзеня 2021 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; і [[Ошава]] ([[Канада]])&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = [[Натальля Гардзіенка|Гардзіенка Н.]] | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 16 верасьня 2012 | url = https://hardzin.livejournal.com/33687.html | загаловак = Эміграцыйная гісторыя ў падзеях. 16 верасня. Беларусы Ашавы | фармат = | назва праекту = | выдавец = [[LiveJournal]] | дата = 21 студзеня 2021 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, да сёньня ў гэты дзень беларускі нацыяльны сьцяг вывешваецца на будынку гістарычнага музэю ў [[Саўт-Рывэр]]ы ([[Нью-Джэрзі]], [[ЗША]])&lt;ref&gt;[https://nn.by/?c=ar&amp;i=125738 У Саўт-Рыверы (ЗША) узнялі бел-чырвона-белы сцяг ФОТАФАКТ], Наша Ніва, 31 сакавіка 2014 г.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Belarusian monument in South River.jpg|значак|Манумэнт «Змагарам за вольную Беларусь» у [[Саўт-Рывэр|Саўт-Рывэры]] ([[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]]), пастаўлены ў 1974 годзе на тэрыторыі [[Царква Сьвятой Эўфрасіньні Полацкай (Саўт-Рывэр)|царквы Сьвятой Эўфрасіньні Полацкай]] і аздоблены флягштокамі зь беларускім і амэрыканскім сьцягамі|253x253пкс]]

У Беларусі пад бел-чырвона-белым сьцягам гуртаваліся ўдзельнікі антысавецкага партызанскага руху і падпольля — да іх ліквідацыі савецкімі карнікамі ў 1950-я гады. У 1960—1970-я гады гістарычную [[Нацыянальная сымболіка|нацыянальную сымболіку]] выкарыстоўвалі інтэлектуалы-гуманітары [[Акадэмічны асяродак|Акадэмічнага асяродку]], разгромленага [[КГБ]] у 1974—1975 гадох, і мастакі-дысыдэнты з творчага кола [[На Паддашку]]&lt;ref name=&quot;Lalkou&quot;/&gt;. З гэтага ж часу адзначаюцца першыя сьвядомыя фальсыфікацыі гістарычных зьвестак пра беларускі нацыянальны сьцяг з боку савецкіх уладаў: дзеля адмаўленьня яго выкарыстаньня на [[Першы Ўсебеларускі зьезд|Першым Усебеларускім зьезде]] (1917) намесьнік дырэктара Інстытуту гісторыі [[Камуністычная партыя Савецкага Саюзу|камуністычнай партыі]] Сьцяпан Папанін у сваёй манаграфіі, выдадзенай у 1977 годзе, пры апісаньні зьезду замяніў бел-чырвона-белы сьцяг на выдуманы «пунсова-блакітны»&lt;ref name=&quot;Lachouski&quot;/&gt;. У 1980-я гады бел-чырвона-белы сьцяг разам з гербам Пагоняй сталі агульнавядомымі сымбалямі беларускасьці і незалежніцтва, а іх публічная дэманстрацыя разглядалася як акт нацыянальнага супраціву. У 1985 годзе на будынку [[Менская мастацкая вучэльня імя Глебава|Менскай мастацкай вучэльні імя Глебава]] два навучэнцы, Міхал Мірошнікаў і Юры Макееў, вывесілі бел-чырвона-белыя сьцягі. У выніку КГБ распачало перасьлед 6 чалавек, а Макееў мусіў спыніць навучаньне&lt;ref name=&quot;Lalkou&quot;/&gt;.
[[Файл:Національні символи для опасок на руки.jpg|значак|няма|318x318пкс|Нацыянальныя сымбалі на рукі cc]]

== Дэмакратызацыі ў СССР ==
[[Файл:Грунвальд10.JPG|значак|летнік &quot;[[Грунвальд (летнік)|Грунвальд]]&quot; 1990]]
З пачаткам працэсу дэмакратызацыі ў [[СССР]] выкарыстаньне нацыянальнай гістарычнай сымболікі ў Беларусі пачало набываць масавы характар&lt;ref name=&quot;Lalkou&quot;/&gt;. Гэтаму спрыялі моладзевыя нефармальныя гістарычна-культурныя аб’яднаньні і клюбы («[[Талака (Менск)|Талака]]», «Паходня», «Узгор’е» і іншых), [[Беларускі Народны Фронт Адраджэньне|Беларускі Народны Фронт]] і іншыя партыі дэмакратычнага кірунку. У 1986 годзе бел-чырвона-белыя сьцягі зьявіліся ў кнізе мастака [[Мікола Купава|Міколы Купавы]], якую савецкія ўлады неўзабаве прыбралі з кнігарняў&lt;ref name=&quot;Kupava&quot;/&gt;. 30 кастрычніка 1988 году бел-чырвона-белыя сьцягі ўзьнялі ўдзельнікі першай масавай акцыі за незалежнасьць, [[Дзяды 30 кастрычніка 1988 году (Менск)|жорстка разагнанай савецкімі ўладамі]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Флагі Беларусі ўчора і сёньня|к}} С. 26.&lt;/ref&gt;. А ўжо 19 лютага 1989 году пад бел-чырвона-белымі сьцягамі на стадыёне «[[Дынама (стадыён, Менск)|Дынама]]» ў Менску адбыўся першы дазволены ўладамі БССР апазыцыйны палітычны мітынг&lt;ref name=&quot;Lalkou&quot;/&gt;. Разам з тым савецкія ўлады працягвалі перасьлед беларусаў (асабліва ў правінцыі) за выкарыстаньне нацыянальнага сьцяга&lt;ref name=&quot;Lalkou&quot;/&gt;.
[[Файл:Газэта Беларускі рынак.png|зьлева|значак|309x309пкс|Газэта &quot;БелоРусский Рынок&quot;]]
Рэагуючы на рост папулярнасьці бел-чырвона-белага сьцяга ўлады СССР разгарнулі [[прапаганда|прапагандысцкую]] кампанію супраць нацыянальнага сьцяга беларусаў, пачатак якой паклаў артыкул начальніка Галоўнага архіўнага ўпраўленьня пры Савеце Міністраў БССР у «[[Советская Белоруссия|Советской Белоруссии]]»&lt;ref&gt;Михальченко А. Белорусская символика: традиции и современность // Советская Белоруссия. 25 ноября 1990. С. 2.&lt;/ref&gt;. З гэтага часу прыхільнікі [[Рашызм|расейскага шавінізму]] ўжываюць факт паўафіцыйнага цывільнага выкарыстаньня ў час нацысцкай акупацыі беларускіх нацыянальных сымбаляў дзеля дыскрэдытацыі сваіх апанэнтаў, зьвінавачваючы іх у [[фашызм|фашызьме]]. Прытым звычайна замоўчваецца, што цяперашні [[сьцяг Расеі]] выкарыстоўваўся вайсковым фармаваньнем [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]], што брала ўдзел у вайсковых дзеяньнях — [[Расейская вызвольная армія|Расейскай вызвольнай арміяй генэрала Ўласава]]&lt;ref&gt;[[Зьміцер Дрозд|Дрозд Д.]] [https://web.archive.org/web/20210302051219/https://bydc.info/news/1041-byl-li-zapreshchen-natsistami-rossijskij-belo-sine-krasnyj-flag Был ли запрещен нацистами российский бело-сине-красный флаг?], Беларускі дакумэнтацыйны цэнтар, 7.11.2020 г.&lt;/ref&gt; (таксама гэты сьцяг выкарыстоўвалі [[1-я Расейская нацыянальная армія]], якая ладзіла дывэрсіі ў тыле [[Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія|савецкіх войскаў]] і змагалася з партызанамі, і дапаможныя расейскія моладзевыя арганізацыі{{Заўвага|Сярод іншага, [[:Файл:Российский и нацистский флаги. Минск, 18.06.1944 (colored).jpg|кадры нямецкай кінахронікі ад 18 чэрвеня 1944 году]] зафіксавалі публічнае выкарыстаньне на вуліцах Менску цяперашняга сьцяга Расеі побач з нацысцкім сьцягам}}, у тым ліку [[Памочнікі СПА Люфтвафэ#Расея|расейскія выхаванцы СС]]). Увогуле, у час Другой сусьветнай вайны [[калябарацыянізм|калябарацыяністы]], апроч расейскага, выкарыстоўвалі сучасныя сьцягі [[Бэльгія|Бэльгіі]], [[Латвія|Латвіі]], [[Летува|Летувы]], [[Нарвэгія|Нарвэгіі]], [[Нідэрлянды|Нідэрляндаў]], [[Украіна|Украіны]], [[Францыя|Францыі]], [[Эстонія|Эстоніі]] і некаторых іншых краінаў [[Эўропа|Эўропы]] і [[Азія|Азіі]]&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot; /&gt;. Тым часам савецкая сымболіка ўжывалася побач з [[Нацызм|нацысцкай]] у час [[Супольны парад Вэрмахту і Чырвонай арміі ў Берасьці (1939)|супольнага нацысцка-савецкага вайсковага параду]] ў [[Берасьце|Берасьці]], які адбыўся ў пачатку Другой сусьветнай вайны{{Заўвага|[[:Файл:Bieraście. Берасьце (22.09.1939).jpg|Здымак прывітальнай аркі да ўдзельнікаў параду ў Берасьці з савецкай і нацысцкай сымболікай]]}}.

Але на газэтах &quot;БелоРусский Рынок&quot; таго часу можна заўважыць лягатып у колер Беларускага нацыянальнага сьцяга.&lt;ref&gt;[[:be:Белорусы_и_рынок|Белорусы и рынок — Вікіпедыя]]&lt;/ref&gt;

=== Рэспубліка Беларусь ===
[[Файл:Пікет каля Дому ўраду (Менск, 1991 г.).jpg|значак|Пікет у [[Менск]]у з плякатам [[лацінка]]й: «''Вярнуць народу яго спрадвечныя сымбалі: герб [[Пагоня]] й бел-чырвона-белы сьцяг, а таксама назоў Бацькаўшчыны — [[Літва]], сталіцы — Менск!''» (19.09.1991 г.)]][[Файл:БЧб.jpg|зьлева|значак|331x331пкс|[[Галіна Сямдзянава]] была чалавекам, які першы ўнёс бел-чырвона-белы сьцяг з &quot;[[Пагоня|пагоняй]]&quot; у залю паседжаньняў [[Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь|Вярхоўнага Савета]]]]
[[Файл:Инаугурация Лукашешко 1994 год.jpg|зьлева|значак|275x275пкс|Інаўгурацыя Лукашэшкі 1994]]
Вяртаньне ў масавую сьвядомасьць жыхароў Беларусі бел-чырвона-белага сьцяга з гербам [[Пагоня]]й як нацыянальных сымбаляў беларусаў адбылося ў 1990 годзе разам з прыняцьцем [[Дэклярацыя аб дзяржаўным сувэрэнітэце Беларусі|Дэклярацыі аб дзяржаўным сувэрэнітэце]]. Тады ж Міністэрства сувязі выдала мільённым накладам паштовы канвэрт з выявай Пагоні на фоне бел-чырвона-белага сьцяга, а кіраўнік [[Беларускі экзархат|Беларускага экзархату]] ўрачыста асьвяціў беларускі нацыянальны сьцяг у [[Полацак|Полацку]]&lt;ref name=&quot;Kupava&quot;/&gt;. У 1991 годзе пад беларускай нацыянальнай сымболікай прайшлі красавіцкія і травенскія [[страйк]]і працоўных Беларусі, якія адыгралі важную ролю ў крушэньні [[таталітарызм]]у ў краіне&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot;/&gt;. 24 жніўня 1991 году дэпутат [[Галіна Сямдзянава]] ўнесла бел-чырвона-белы сьцяг у [[Вярхоўны Савет Беларусі]]&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot;/&gt;. На наступны дзень, 25 жніўня, дэпутаты надалі Дэклярацыі аб дзяржаўным сувэрэнітэце статус канстытуцыйнага закону. А 19 верасьня 1991 году парлямэнт Беларусі прыняў законы «Аб Дзяржаўным сьцягу Рэспублікі Беларусь» і «Аб Дзяржаўным гербе Рэспублікі Беларусь», якія аднавілі бел-чырвона-белы сьцяг з гербам Пагоняй у якасьці дзяржаўных сымбаляў&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot;/&gt;. Распрацоўкай эталёнаў дзяржаўнай сымболікі займалася адмысловая Камісія пры Прэзыдыюме Вярхоўнага Савету, у якую ўвайшло больш за 20 чалавек: вядомыя гісторыкі, мастакі, дызайнэры, мастацтвазнаўцы (кіраўнік — дэпутат [[Алег Трусаў]])&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[[Алег Трусаў|Трусаў А.]] Лунай, наш сцяг, ляці, Пагоня! // {{Літаратура/З гісторыяй на Вы|2к}} С. 20.&lt;/ref&gt;. Неўзабаве бел-чырвона-белым сьцяг упершыню ўзьнялі як сымбаль незалежнай Беларусі над усімі прадстаўніцтвамі краіны за мяжой, а ў 1994 годзе каманда Беларусі ўпершыню выступіла пад ім на [[Зімовыя Алімпійскія гульні 1994 году|Алімпійскіх гульнях]]&lt;ref name=&quot;kultura&quot;/&gt;. 20 ліпеня 1994 году пад бел-чырвона-белым сьцягам адбылася інаўгурацыя першага прэзыдэнта Беларусі [[Аляксандар Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]].

[[Файл:Stemp Flag and map of Belarus.jpg|значак|Паштовая марка Беларусі, 1992 г.]]
[[Файл:Mulawin.jpg|зьлева|значак|321x321пкс|[[Уладзімер Мулявін|Уладзімір Мулявін]] са сьцягам]]
У лютым 1995 году Лукашэнка заявіў пра намер правесьці рэфэрэндум, што стала сьведчаньнем аднаўленьня [[Русіфікацыя Беларусі|палітыкі русіфікацыі]] з мэтай атрымаць падтрымку і грошы [[Расея|Расеі]]&lt;ref name=&quot;NN-2020&quot;/&gt;. Зьмяненьне нацыянальнай гістарычнай сымболікі Беларусі разьлічвалася як мэтанакіраваны удар па галоўных палітычных апанэнтах ([[Апазыцыя БНФ]]) і мусіла ўмацаваць яго асабістую ўладу&lt;ref name=&quot;Marcinovic&quot;&gt;Мартинович Д. [https://web.archive.org/web/20200622200046/https://news.tut.by/culture/684354.html Без исторической символики, но с русским языком. Как 25 лет назад в Беларуси прошел референдум], [[TUT.BY]], 14.05.2020 г.&lt;/ref&gt;. На думку гісторыка [[Алег Трусаў|Алега Трусава]], дэпутата Вярхоўнага Савету 12-га скліканьня, ініцыятыва рэфэрэндуму негалосна ішла ад саміх уладаў Расеі&lt;ref name=&quot;Naviny.by&quot;&gt;Гуштын А. [https://web.archive.org/web/20210124153750/https://naviny.by/rubrics/society/2015/05/14/ic_articles_116_188882 Рэферэндум-1995. Антыгероі беларускай мовы], [[Naviny.by]], 14.05.2015 г.&lt;/ref&gt;, якія імкнуліся рэанімаваць [[Імпэрыялізм|імпэрскую ідэю]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дзевяноста пяты (2015)|к}} С. 10.&lt;/ref&gt;. Таксама выказвалася думка, што правядзеньне рэфэрэндуму абумовіла жаданьне Лукашэнкі набыць папулярнасьць у Расеі з наступнай мэтай стаць прэзыдэнтам Расеі&lt;ref&gt;Олегов А. Лукашенко метит в президенты России // Огонёк. № 43, 27 октября 1996. С. 9.&lt;/ref&gt;. Паводле дэпутата Вярхоўнага Савету 12-га скліканьня [[Сяргей Навумчык|Сяргея Навумчыка]], падобны плян агучваў кіраўнік адміністрацыі Лукашэнкі [[Леанід Сініцын]], [[Расейцы|расеец]] паводле нацыянальнасьці і прыхільнік далучэньня Беларусі да Расеі&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дзевяноста пяты (2015)|к}} С. 24.&lt;/ref&gt;, які меў імаверныя зьвязкі з расейскімі спэцслужбамі&lt;ref name=&quot;Navumcyk_18.04.2014&quot;&gt;[[Сяргей Навумчык|Навумчык С.]] [https://www.svaboda.org/a/25354832.html «Маўр» Лукашэнкі, або той, хто зьмяніў герб і сьцяг], [[Радыё Свабода]], 18 красавіка 2014 г.&lt;/ref&gt; і быў фігурантам дакладу дэпутата [[Сяргей Антончык|Сяргея Антончыка]] пра карупцыю ў атачэньні Лукашэнкі&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дзевяноста пяты (2015)|к}} С. 127.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Соўсь Г. [https://www.svaboda.org/a/30211729.html Антончык пра антыкарупцыйны даклад Лукашэнкі, фатальную памылку Ганчара і «звышцынізм» апазыцыі], [[Радыё Свабода]], 12 кастрычніка 2019 г.&lt;/ref&gt;. Ён жа, паводле неаднаразовых уласных прызнаньняў&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дзевяноста пяты (2015)|к}} С. 65.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Marcinovic&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Толкачева Е. [https://web.archive.org/web/20200412135326/https://news.tut.by/economics/637111.html «Сел и нарисовал». Как в 1995 году БЧБ-флаг сменили на красно-зеленый, а «Пагоню» — на герб БССР], [[TUT.BY]], 12.05.2019 г.&lt;/ref&gt;, стварыў прапанаваныя на рэфэрэндум сымбалі, за аснову якіх узяў [[Сьцяг Беларускай ССР|сьцяг]] і [[герб Беларускай ССР|герб]] [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]]. Як Сініцын апавядаў беларускаму дэпутату [[Валянцін Голубеў|Валянціну Голубеву]]&lt;ref name=&quot;Navumcyk_18.04.2014&quot;/&gt;:
{{Цытата|Справа ж не ў [[Геральдыка|геральдыцы]]. Таму што калі прыгадаць, навошта ўвогуле трэба было мяняць сымболіку, дык зразумела, што чым яна горш атрымалася, тым лепей. Бо яе замена была толькі правакуючым выпадам, прычым толькі адным — у камбінацыі зь некалькіх удараў.}}

[[Файл:Берет ВДВ.jpg|значак|Барэт беларускіх [[Сілы спэцыяльных апэрацыяў УС РБ|ПДВ]] да 1995 г.]]
[[Файл:Belarusian Border Guard Patch (1990s).png|зьлева|значак|Нашыўка Памежнай службы Беларусі(1991-1994)]]
[[Файл:Belarusian Republican Youth Union.jpg|значак| Значак &quot;Беларуская рэспубліканская піянэрская арганізацыя&quot; 1992-1995]]
Паводле сьведчаньня Сініцына, праца над новай сымболікай вялася з 21 сакавіка, прытым дэпутаты атрымалі эскізы сьцяга і гербу ўжо 23 сакавіка. Як мяркуе Сяргей Навумчык, хуткае (за два дні) стварэньне прапанаванай Лукашэнкам сымболікі сьведчыла пра тое, што галоўнай мэтай рэфэрэндуму было ня столькі ўвядзеньне нейкай канкрэтнай сымболікі (якая разглядалася як часовая — да ліквідацыі незалежнасьці Беларусі), колькі зьнішчэньне дзяржаўнага статусу бел-чырвона-белага сьцяга і Пагоні&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дзевяноста пяты (2015)|к}} С. 66.&lt;/ref&gt;.

Праведзены 14 траўня 1995 году [[Рэфэрэндум у Беларусі 1995 году|рэфэрэндум]] супярэчыў [[Канстытуцыя Беларусі|Канстытуцыі]] і заканадаўству Беларусі, адзначаўся парушэньнем законаў і фальсыфікацыяй вынікаў галасаваньня&lt;ref name=&quot;Navumcyk&quot;&gt;[[Сяргей Навумчык|Навумчык С.]] [https://www.svaboda.org/a/27734568.html Рэфэрэндум-95 пра сымболіку і мову ня быў легітымным], [[Радыё Свабода]], 12 траўня 2019 г.&lt;/ref&gt;. Перад ім адбылося [[Зьбіцьцё дэпутатаў у будынку Вярхоўнага Савету (1995)|зьбіцьцё дэпутатаў у будынку парлямэнту]], якое выявілася сілавой дэманстрацыяй усталяваньня [[Рэжым Лукашэнкі|аўтарытарнага рэжыму ў Беларусі]]. 16 траўня 1995 году, калі афіцыйна абвешчаныя вынікі рэфэрэндуму яшчэ фармальна не набылі законнай сілы, [[Кіраўніцтва справамі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь|кіраўнік справамі]] Лукашэнкі [[Іван Ціцянкоў]] зьняў з даху [[Дом ураду (Менск)|Дома ўраду]] бел-чырвона-белы сьцяг і разарваў [[дэ-юрэ]] і [[дэ-факта]] (на той момант) дзяржаўны сымбаль Беларусі «на сувэніры»&lt;ref&gt;Дзедзіч. № 3 (22), травень 2003. С. 1.&lt;/ref&gt;. Ціцянкоў асабіста расьпісаўся на кожным з кавалкаў, што зафіксавалі на відэа&lt;ref&gt;[http://www.svaboda.org/content/article/773824.html Зянон Пазьняк: «У мяне пацяклі сьлёзы» (аўдыё)], [[Радыё Свабода]], 18 верасьня 2006 г.&lt;/ref&gt;. Прытым факты зьнявагі дзяржаўнага сьцяга адзначаліся яшчэ 25 сакавіка 1995 году, калі падкантрольная Лукашэнку міліцыя пры затрыманьні грамадзянаў зь бел-чырвона-белымі сьцягамі, вырывала сьцягі і ламала дрэўкі (на зварот дэпутатаў парлямэнту Беларусі да генэральнага пракурора паводле факту зьнявагі дзяржаўнага сьцяга нікога зь міліцыі не пакаралі&lt;ref name=&quot;95-115&quot;&gt;{{Літаратура/Дзевяноста пяты (2015)|к}} С. 115.&lt;/ref&gt;) і 12 красавіка, калі супрацоўнікі сілавых структураў вырывалі і, увогуле, рвалі дзяржаўныя бел-чырвона-белыя сьцягі&lt;ref name=&quot;95-115&quot;/&gt;.

7 чэрвеня 1995 году Лукашэнка выдаў указы № 213 «Аб зацьверджаньні эталёну Дзяржаўнага гербу Рэспублікі Беларусь і Палажэньня аб Дзяржаўным гербе Рэспублікі Беларусь»&lt;ref&gt;[http://www.levonevski.net/pravo/razdel1/num2/1d2088.html Об утверждении эталона Государственного герба Республики Беларусь и Положения о Государственном гербе Республики Беларусь]&lt;/ref&gt; і № 214 «Аб зацьверджаньні Палажэньня аб Дзяржаўным сьцягу Рэспублікі Беларусь»&lt;ref&gt;[https://geraldika.ru/symbols/9223 Об утверждении Положения о Государственном флаге Республики Беларусь]&lt;/ref&gt; дзеля фармальнага замацаваньня сымболікі рэжыму на заканадаўчым узроўні. Тым часам бел-чырвона-белы сьцяг разам з гербам Пагоняй трапіў пад негалосную забарону&lt;ref name=&quot;latysonak&quot;/&gt;. Нягледзячы на яе, у Беларусі гэтым сьцягам як нацыянальным працягвалі карыстацца апазыцыйныя да рэжыму Лукашэнкі беларускія арганізацыі. Апроч таго, бел-чырвона-белы сьцяг актыўна выкарыстоўваўся ў спартовых і культурных імпрэзах па-за межамі краіны&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110825221240/http://www.nn.by/index.php?c=ar&amp;i=19755&amp;p=1&amp;c2=calcym&amp;combo_calmonth=6&amp;combo_calyear=2007 «Тры чарапахі» замест «Кацюшы»], [[Наша Ніва]], 8 верасьня 2008 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 27.08.2007| url = http://naviny.by/rubrics/culture/2007/08/27/ic_articles_117_152457/| загаловак = Слушать хорошую музыку стоит вместе!| фармат = | назва праекту = | выдавец = [http://naviny.by Белорусские новости]| дата = 16 кастрычніка 2010 | мова = ru | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, а таксама беларускімі эмігранцкімі арганізацыямі. Тым часам у Беларусі зьявілася легендарная постаць [[Мірон]]а — невядомага героя беларускага руху, які рэгулярна ўздымаў нацыянальны сьцяг у цяжкадаступных (высокіх і небясьпечных) месцах&lt;ref name=&quot;NN-2020&quot;/&gt;.

[[Файл:Дзень Волі 2018.jpg|міні|Сьвяткаваньне [[100-годзьдзе Беларускай Народнай Рэспублікі|100-годзьдзя Беларускай Народнай Рэспублікі]] ў Менску, 2018 г.]]

У 2010-я гады ў Беларусі прайшла маштабная грамадзкая кампанія ў справе папулярызацыі нацыянальный сымболікі, у межах якой у [[Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь|Міністэрства культуры]] накіравалі некалькі зваротаў з прапановай дадаць бел-чырвона-белы сьцяг у [[Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь|сьпіс нематэрыяльных гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі]], у тым ліку з распрацаваным навукоўцамі абгрунтаваньнем&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot;/&gt; і тысячамі подпісаў грамадзянаў Беларусі&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/ministerstva-kultury-nia-viedaje-u-cym-kastounasc-biel-cyrvona-bielaha-sciaha/28193214.html Міністэрства культуры ня ведае, у чым каштоўнасьць бел-чырвона-белага сьцяга, і зьвярнулася ў Акадэмію навук], [[Радыё Свабода]], 23 сьнежня 2016 г.&lt;/ref&gt;. У падтрымку нацыянальнага сьцяга выказаліся вядомыя беларускія спартоўцы: прызэрка алімпійскіх гульняў [[Аляксандра Герасіменя]], чэмпіён сьвету [[Віталь Гуркоў]], гандбаліст [[Сяргей Рутэнка]]&lt;ref&gt;Панкавец З. [http://nn.by/?c=ar&amp;i=109400 Спартоўцы пра бел-чырвона-белы сцяг: пазітыўнае, негатыўнае, нейтральнае], [[Наша Ніва]], 8 траўня 2013 г.&lt;/ref&gt;, прызэрка чэмпіянаў сьвету і Эўропы [[Аліна Талай]]&lt;ref&gt;[http://nn.by/?c=ar&amp;i=113148 Лёгкаатлетка Аліна Талай: «Давайце не будзем падманваць сябе: наш колер — бел-чырвона-белы»], [[Наша Ніва]], 26 ліпеня 2013 г.&lt;/ref&gt;, чэмпіёнка сьвету [[Тацяна Драздоўская]]&lt;ref&gt;Карней І. [http://www.svaboda.org/a/25232780.html Тацьцяна Драздоўская: Сьцяг незалежнасьці — бел-чырвона-белы], [[Радыё Свабода]], 17 сьнежня 2014 г.&lt;/ref&gt;, трохразовы алімпійскі чэмпіён [[Уладзімер Парфяновіч]]&lt;ref&gt;[http://www.svaboda.mobi/a/24978067.html Парфяновіч: «Бел-чырвона-белы сьцяг павінен вісець у прэзыдэнта ў кабінэце»], [[Радыё Свабода]], 6 траўня 2013 г.&lt;/ref&gt;, алімпійскі чэмпіён [[Андрэй Багдановіч]]&lt;ref&gt;Карней І. [http://www.svaboda.org/a/alimpijski-cempijon-bahdanovic-mova-i-symbolika-heta-nasa-historyja/27044778.html Алімпійскі чэмпіён Багдановіч: Мова і сімволіка — гэта наша гісторыя], [[Радыё Свабода]], 30 траўня 2015 г.&lt;/ref&gt;. Аднак на ўсе прапановы Мінкульт адказваў адмовамі з спасылкамі на фармальныя прычыны («''фрагмэнтарнасьць і непаўнату абгрунтаванасьці''», «''брак фатаздымкаў''» і г.д.), якія сьведчылі пра непасьлядоўнасьць міністэрства ў пытаньнях наданьня статусу гістарычна-культурнай каштоўнасьці і прызнаньне [[Дэ-факта|фактычнага]] браку паўнамоцтваў у разьвязаньні пытаньня зь бел-чырвона-белым сьцягам&lt;ref&gt;Дашчынскі А. [https://www.svaboda.org/a/ministerstva-i-sciah/28815520.html Міністэрства культуры сумняваецца, што БНР абвяшчалі пад бел-чырвона-белым сьцягам], 25 кастрычніка 2017 г.&lt;/ref&gt;. У сакавіку 2018 году пад бел-чырвона-белымі сьцягамі прайшло маштабнае [[100-годзьдзе Беларускай Народнай Рэспублікі|сьвяткаваньне 100-годзьдзя абвяшчэньня незалежнасьці Беларусі]]. У траўні таго ж году пад бел-чырвона-белымі сьцягамі адбылося ўрачыстае адкрыцьцё помніка [[Тадэвуш Касьцюшка|Тадэвушу Касьцюшку]] ў [[Косаў|Косаве]]&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/29222482.html Першы ў Беларусі помнік Тадэвушу Касьцюшку ўрачыста адкрылі ля Косава. ФОТА], [[Радыё Свабода]], 12 траўня 2018 г.&lt;/ref&gt;, а ў верасьні 2019 году — урачыстае адкрыцьцё помніка вялікаму князю [[Гедзімін]]у ў [[Ліда|Лідзе]]&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/30151491.html У Лідзе ўрачыста адкрылі помнік князю Гедзіміну. ФОТА], [[Радыё Свабода]], 7 верасьня 2019 г.&lt;/ref&gt;. 22 лістапада 2019 году ў [[Вільня|Вільні]] пад бел-чырвона-белымі сьцягамі (якіх было ў разы больш за [[Сьцяг Польшчы|польскія]] і [[Сьцяг Летувы|летувіскія]]) адбылася найбольш масавая па-за сучаснымі межамі Беларусі шматтысячная беларуская маніфэстацыя, прысьвечаная разьвітаньню зь беларускім нацыянальным героем [[Кастусь Каліноўскі|Кастусём Каліноўскім]]&lt;ref&gt;[https://nn.by/?c=ar&amp;i=241583 Тысячы беларусаў развіталіся з Каліноўскім пад нацыянальнымі сцягамі — шмат ФОТА Надзеі Бужа], [[Наша Ніва]], 22 лістапада 2019 г.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Protest actions in Minsk (Belarus) near Stella, August 16.jpg|значак|[[Марш за свабоду (Менск, 2020)|300-тысячны мітынг у Менску]], 16 жніўня 2020 г.]]

У 2020 годзе бел-чырвона-белы сьцяг стаў галоўным сымбалем [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|пратэстаў супраць фальсыфікацыяў выбараў, гвалту і беззаконьня ў Беларусі]]&lt;ref&gt;[[Андрэй Катлярчук|Kotljarchuk A.]] [http://balticworlds.com/the-flag-revolution-understanding-the-political-symbols-of-belarus/ The Flag Revolution. Understanding the political symbols of Belarus] // Baltic Worlds. Nr. 4, 2020.&lt;/ref&gt;. Гэта прывяло да росту папулярнасьці нацыянальнага сьцяга: на яго аснове жыхары Беларусі стварылі больш за 300 новых сьцягоў сваіх паселішчаў, мікрараёнаў, вуліцаў і двароў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210126223546/https://charter97.org/be/news/2020/11/28/402192/ Беларусы ўвекавечылі рэвалюцыйныя сцягі гарадоў і мікрараёнаў], [[Хартыя’97]], 28 лістапада 2020 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] [https://www.svaboda.org/a/31076712.html Слоўнік беларускай рэвалюцыі. Мова новых сьцягоў], [[Радыё Свабода]], 30 студзеня 2021 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Спасылка|загаловак=Музэй сьцягоў|url=https://flags.dze.chat}}&lt;/ref&gt;. Да іх таксама далучыліся і беларускія згуртаваньні за мяжой&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://supolka.net/flag-for-belarus/ | загаловак = Крэатыўныя сцягі беларускіх суполак за мяжой | фармат = | назва праекту = Supolka.net | выдавец = | дата =16 студзеня 2011 | мова = | камэнтар = }} &lt;/ref&gt;. У гэты ж час фіксуюцца шматлікія выпадкі [[цынізм|цынічнай]] зьнявагі нацыянальнага сьцяга беларусаў з боку супрацоўнікаў карных сілавых структураў [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]], якія могуць кваліфікавацца як распальваньне варожасьці паводле нацыянальнай прыкметы (артыкул 130 Крымінальнага кодэксу Беларусі)&lt;ref name=&quot;Navumcyk-10.11.2020&quot;/&gt;. У лістападзе 2020 году прыхільнікі Лукашэнкі (меркавана зь яго блізкага атачэньня) забілі за бела-чырвона-белыя стужкі жыхара Менску [[Раман Бандарэнка|Рамана Бандарэнку]]. У сьнежні 2020 — студзені 2021 году фіксуюцца факты разьбіцьця мэталічнымі гайкамі вокнаў з рэчамі (сьняжынкі, фіранкі) у бела-чырвона-белай каляровай гаме, прытым міліцыя рэжыму Лукашэнкі адмаўляецца заводзіць крымінальныя справы, сьцьвярджаючы, што падобныя дзеяньні ёсьць «выказваньнем меркаваньня», а не злачынствам&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/31048615.html Разьбітае гайкамі за бел-чырвона-белыя колеры акно аказалася не адзіным], [[Радыё Свабода]], 16 студзеня 2021 г.&lt;/ref&gt;. Сам Лукашэнка ўсьлед за [[рашызм|расейскімі шавіністамі]] называе нацыянальны беларускі сьцяг «фашысцкай сымболікай» ({{мова-ru|«фашистская символика»|скарочана}})&lt;ref&gt;[https://nashaniva.by/?c=ar&amp;i=262716 Лукашэнка пра нацыянальны сцяг: Адкрыта гавару, што гэта фашысцкая сімволіка]{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[Наша Ніва]], 20 лістапада 2020 г.&lt;/ref&gt;. Тым часам на тэледэбатах зь [[Вячаслаў Кебіч|Вячаславам Кебічам]], якія адбыліся 7 ліпеня 1994 году напярэдадні вызначальнага другога туру прэзыдэнцкіх выбараў, у адрозьненьне ад суперніка, які выступаў безь якіх-кольвек значкоў, Лукашэнка начапіў на пінжак значок зь бел-чырвона-белым сьцягам&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=oYeFbbWNxco Тэледэбаты кандыдатаў у прэзыдэнты Рэспублікі Беларусь 1994 году]&lt;/ref&gt; (хоць раней насіў [[Сьцяг БССР|чырвона-зялёны дэпутацкі значок БССР]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дзевяноста пяты (2015)|к}} С. 106.&lt;/ref&gt;).

[[Файл:Flag of Belarus (w-r-w) with Arms (2020).svg|значак|Бел-чырвона-белы сьцяг з гербам Пагоняй, які выкарыстоўваўся ў час [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2022)|пратэстаў 2020—2022 гадоў]]]]

29 студзеня 2021 году зьявілася афіцыйная заява ад імя сілавых структураў рэжыму Лукашэнкі пра падрыхтоўку да афіцыйнага абвяшчэньня бел-чырвона-белага сьцяга «экстрэмісцкім»&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/31076574.html Генэральная пракуратура прыняла да разгляду пытаньне аб забароне бел-чырвона-белага сьцяга], [[Радыё Свабода]], 29 студзеня 2021 г.&lt;/ref&gt;. Падставай да гэтага назвалі зварот, падпісаны каля 100 невядомымі прыхільнікамі расейскага [[фашызм]]у (галосна адзначыўся толькі ініцыятар — удзельнік псэўда[[Казацтва|казацкай]] арганізацыі [[Антысэмітызм|антысэміт]] Пётар Шапко&lt;ref&gt;[https://nn.by/?c=ar&amp;i=267457 Хто такі казак Пятро Шапко, які спрабуе забараніць бел-чырвона-белы сцяг?], [[Наша Ніва]], 29 студзеня 2021 г.&lt;/ref&gt;). Неўзабаве больш за 103 тысячы беларусаў падпісалі зварот у абарону бел-чырвона-белага сьцяга з заклікам да яго прызнаньня нематэрыяльнай гістарычна-культурнай каштоўнасьцю на дзяржаўным узроўні&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/31103927.html Улады адказалі на пэтыцыю супраць прызнаньня бел-чырвона-белага сьцяга экстрэмісцкім, якую падпісалі 103 тысячы чалавек], [[Радыё Свабода]], 15 лютага 2021 г.&lt;/ref&gt;. Таксама ў абарону нацыянальнага сьцяга выступіла 887 беларускіх гісторыкаў&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/31121340.html 887 беларускіх гісторыкаў даслалі ўладам ліст у абарону бел-чырвона-белага сьцягу], [[Радыё Свабода]], 25 лютага 2021 г.&lt;/ref&gt;, якія засьведчылі, што ''прапагандысцкая кампанія на дыскрэдытацыю і забарону нацыянальнага і дзяржаўнага сымбалю Беларусі ня мае ніякага гістарычнага абгрунтаваньня, вядзе да расколу грамадзтва і распальваньня варожасьці паміж грамадзянамі Беларусі''&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/31083811.html 100 гісторыкаў падпісалі заяву ў абарону нацыянальнага сьцяга, які ўлады хочуць прызнаць экстрэмісцкім], [[Радыё Свабода]], 3 лютага 2021 г.&lt;/ref&gt;. Тым часам з боку зьвязаных з рэжымам Лукашэнкі гісторыкаў-[[Прапаганда|прапагандыстаў]] адзначаюцца выпадкі грубай фальсыфікацыі гісторыі, калі пры браку дакумэнтальных пацьверджаньняў зьяўляюцца галаслоўныя сьцьверджаньні пра выкарыстаньне нацыянальнага сьцяга беларусаў у час карных апэрацыяў [[нацызм|нацыстаў]] супраць беларусаў&lt;ref&gt;Панкавец З. [https://nn.by/?c=ar&amp;i=268374 Дырэктар Інстытута гісторыі кажа, што вёску Бабровічы «спалілі пад бел-чырвонымі-сцягамі». Але гэта містыфікацыя], [[Наша Ніва]], 16 лютага 2021 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210324000932/https://news.tut.by/culture/723348.html Лукашенко заявил о геноциде белорусского народа под БЧБ-флагом. Объясняем, что происходило в годы войны], [[TUT.BY]], 22.03.2021 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nn.by/?c=ar&amp;i=272040 У дзяржархіве не знайшлі фота і відэа часоў Другой сусветнай вайны, на якіх акупанты лютуюць пад БЧБ-сцягамі], [[Наша Ніва]], 24 красавіка 2021 г.&lt;/ref&gt;.

20 траўня 2021 году ў інтэрвію «[[СБ. Беларусь сегодня|Беларусь сегодня]]» намесьнік начальніка [[Галоўная ўправа па барацьбе з арганізаванай злачыннасьцю і карупцыяй|ГУБАЗіК]]у [[палкоўнік]] [[Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь|міліцыі]] [[Міхаіл Бедункевіч]] выказваўся, што хутка адбудзецца нарада спэцыялістаў [[Камітэт дзяржаўнай бясьпекі Рэспублікі Беларусь|КДБ]], [[Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь|Міністэрства юстыцыі]] й навукоўцаў, каб перагледзець сьпіс [[Беларускі калябарацыянізм з нацыстамі ў Другой сусьветнай вайне|калябарацыянісцкіх]] арганізацыяў, а таксама што ГУБАЗіК будзе выступаць за абвяшчэньне на афіцыйным узроўні бел-чырвона-белага сьцяга «[[Нацысцкая сымболіка|нацысцкай сымболікай]]» ({{мова-ru|«нацисткой символикой»|скарочана}})&lt;ref&gt;{{Артыкул|загаловак=Кто и как пытается реабилитировать нацизм?|год=20 мая 2021|спасылка=https://www.sb.by/articles/revansh-ne-sostoitsya.html|мова=ru|выданьне=[[Беларусь сегодня]]|аўтар=Андрей Дементьевский.|архіўная спасылка=https://web.archive.org/web/20210722195049/https://www.sb.by/articles/revansh-ne-sostoitsya.html}}&lt;/ref&gt;. 21 чэрвеня 2021 году падкантрольны рэжыму Лукашэнкі [[Беларускі саюз журналістаў]] паведаміў у сваім [[Telegram|тэлеграмным]] канале, што [[Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь|МУС]] накіравала на ўзгадненьне ў КДБ дакумэнт «Аб устанаўленьні пералікаў арганізацыяў і іншых структураў, нацысцкай сымболікі і атрыбутыкі» ({{Мова-ru|«Об установлении перечней организаций и иных структур, нацистской символики и атрибутики»|скарочана}}). У дакумэнце пералічваюцца арганізацыі, якія рэжым Лукашэнкі лічыць калябарацыяністамі, а таксама іх сымболіка і прадметы. Такім парадкам, гэты дакумэнт мае даць рэжыму Лукашэнкі фармальную падставу абвясьціць нацыянальны беларускі бел-чырвона-белы сьцяг разам з нацыянальным дэвізам беларусаў «[[Жыве Беларусь!]]» «нацысцкай сымболікай»&lt;ref&gt;{{Артыкул|загаловак=МВД Беларуси предложило включить БЧБ-флаг и слоган оппозиции в список нацистской символики|аўтар=Соколов Станислав.|выданьне=Pogovorim.by|год=21-06-2021|спасылка=https://pogovorim.by/27929-mvd-belarusi-predlozhilo-vklyuchit-bchb-flag-v-spisok-nacistskoy-simvoliki.html|мова=ru|архіўная спасылка=https://web.archive.org/web/20210621191703/https://pogovorim.by/27929-mvd-belarusi-predlozhilo-vklyuchit-bchb-flag-v-spisok-nacistskoy-simvoliki.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Артыкул|загаловак=Законопроект о признании БЧБ-флага нацистской символикой согласовывают в КГБ|год=21 июня 2021|спасылка=https://belmarket.by/news/2021/06/21/news-46184.html|архіўная спасылка=https://web.archive.org/web/20210621143807/https://belmarket.by/news/2021/06/21/news-46184.html|выданьне=Белорусы и рынок|месца=[[Менск|Мінск]]|мова=ru}}&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Полк Каліноўскага. Сьцяг.png|значак|Сьцяг [[Полк імя Кастуся Каліноўскага|палку імя Кастуся Каліноўскага]]]]

За часамі [[Расейскае ўварваньне ва Ўкраіну (з 2022)|адкрытага расейскага ўварваньня ва Ўкраіну]] бел-чырвона-белы сьцяг і герб Пагоня сталі сымбалямі [[Полк імя Кастуся Каліноўскага|беларускага палку імя Кастуся Каліноўскага]]. Увогуле, беларускія добраахвотнікі ([[Пагоня (аддзел)|аддзел «Пагоня»]] і [[тактычная група «Беларусь»]]) баранілі Ўкраіну пад нацыянальнай беларускай сымболікай ад [[Расейска-ўкраінская вайна|пачатку расейскай гібрыднай агрэсіі ў 2014 годзе]].

[[Файл:Батальён імя Кастуся Каліноўскага (2022-05-13).jpg|значак|Патч-шаўрон зь беларускім сьцягам на абмундзіраваньні абаронцы Ўкраіны, 2022 г.]]

21 красавіка 2022 году [[Сяргей Дубавец]] зазначыў, што раней ён параўноўваў з двума сьцягамі — бела-чырвона-белым і [[Чырвона-зялёны сьцяг|чырвона-зялёным]] — [[Беларускі клясычны правапіс|клясычны правапіс]] і [[Беларускі афіцыйны правапіс|наркамаўку]], аднак па падзеях 2020—2022 гадоў прымірэньне двух сьцягоў стала немагчымым, а наркамаўка засталася мёртванароджаным прадуктам на ўзбочыне гісторыі, які выканаў сваю [[Русіфікацыя Беларусі|русіфікатарскую функцыю]]&lt;ref&gt;[[Сяргей Дубавец|Дубавец С.]] [https://www.svaboda.org/a/31814026.html «Застаюся камуністам»... Чаму незалежныя СМІ захоўваюць вернасьць «наркамаўцы»], [[Радыё Свабода]], 21 красавіка 2022 г.&lt;/ref&gt;.

== Нацыянальны сьцяг беларусаў у мастацтве ==
[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah, Janka Kupała. Бел-чырвона-белы сьцяг, Янка Купала (05.1922).jpg|значак|Ілюстрацыя да верша [[Янка Купала|Янкі Купалы]]. «[[Маладое жыцьцё]]», чэрвень 1922 г.]]

Бел-чырвона белы сьцяг апяваецца ў шматлікіх літаратурных і музычных творах, малярстве. У гімне [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]] «[[Мы выйдзем шчыльнымі радамі]]» (словы [[Макар Краўцоў|Макара Краўцова]], музыка [[Уладзімер Тэраўскі|Ўладзімера Тэраўскага]]) ёсьць наступныя радкі:
{{Цытата|&lt;poem&gt;Няхай жыве магутны, сьмелы
Наш беларускі вольны дух.
Штандар наш бел-чырвона-белы,
Пакрый сабой народны рух.&lt;/poem&gt;}}

[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah, Janka Kupała. Бел-чырвона-белы сьцяг, Янка Купала (09.1922).jpg|значак|Іншая ілюстрацыя да верша Янкі Купалы, кастрычнік 1922 г.]]

У кастрычніку 1919 году [[Янка Купала]] апублікаваў артыкул «[[:s:Беларускі сцяг уваскрос!|Беларускі сьцяг уваскрос!]]»&lt;ref&gt;Беларусь. № 9 (36), 30 кастрычніка 1919 г.&lt;/ref&gt;. Хоць у артыкуле няма апісаньня сьцяга, аднак у той час Янка Купала сымпатызаваў [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспубліцы]]&lt;ref&gt;Трефилов С. [https://www.kp.ru/daily/26798/3833537/ Янка Купала был де-факто вице-премьером Беларуси, а год спустя его за это арестовали] // [[Камсамольская праўда]], 23 лютага 2018 г.&lt;/ref&gt;, а ў самім артыкуле вітаў фармаваньне [[Юзэф Пілсудзкі|Юзэфам Пілсудскім]] [[Беларуская вайсковая камісія|Беларускай вайсковай камісіі]]. Сярод іншага, у 1922 годзе ў часопісе «[[Маладое жыцьцё]]» друкаваліся фрагмэнты вершаў Янкі Купалы, праілюстраваныя малюнкамі зь бел-чырвона-белым сьцягам.

Увогуле, першы верш пра бел-чырвона-белы сьцяг («''Пад свой сьцяг чырвона-белы пасклікай усіх сыноў, параскіданых па сьвеце, каб зьбіраліся дамоў''») пад назвай «Покліч» 21 лістапада 1917 году апублікаваў у газэце «[[Вольная Беларусь (газэта)|Вольная Беларусь]]» [[Ігнат Дварчанін]], які на той час быў падпаручнікам 43-га Сыбірскага стралецкага палку&lt;ref name=&quot;Lachouski&quot;/&gt;. У 1920 годзе паэт [[Уладзімер Жылка]] ў сваім першым апублікаваным вершы, які таксама меў назву «Покліч», пісаў «''Пад штандар бел-чырвона-белы гартуйся, раць, адважна, сьмела, адважных, храбрых ваяроў!''»&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140714163257/http://rv-blr.com/vershu/view/3632 Верш «Покліч»]&lt;/ref&gt;, таксама ён апяваў нацыянальныя сымбалі беларусаў у вершы «[[wikisource:be:Прыкладзіны|Прыкладзіны]]». У 1925 годзе выйшаў з друку верш [[Пятро Сакол|Пятра Сакола]] «Беларускі сьцяг»&lt;ref&gt;Сакол П. Беларускі сьцяг // Студэнская думка. № 1, 1925. С. 1.&lt;/ref&gt;. У 1930 годзе [[Максім Танк]] напісаў верш «Ты чуеш, брат…», дзе былі радкі:
{{Цытата|&lt;poem&gt;Глядзіце ў будучыню сьмела!
Настаў доўгачаканы час,
Пад сьцягам бел‑чырвона‑белым
Чакае перамога нас.

Няхай жа меч Пагоні зьзяе!
Гартуйма нашу еднасьць, моц!
Вядзі нас, Воля прасьвятая,
Да новай славы, новых сонц!&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180119171112/http://rv-blr.com/literature/charter/24436 Максім Танк. Дзённік]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Максім Танк. Збор твораў. У 13 т. Т. 1 / Рэд. тома Л. Кісялёва; падрыхт. тэкстаў і камент.: Т. Барысюк, А. Данільчык, В. Хацяновіч; Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т мовы і літаратуры імя Я. Коласа і Я. Купалы. — {{Менск (Мінск)}}: Беларус. навука, 2010. С. 193.&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;}}

Па [[Дэклярацыя аб дзяржаўным сувэрэнітэце Беларусі|аднаўленьні незалежнасьці]] [[Народны паэт Беларусі]] Максім Танк падтрымаў нацыянальную сымболіку, у 1995 годзе ён разам з Народным паэтам [[Пімен Панчанка|Піменам Панчанкам]] і іншымі беларускімі творчымі і навуковымі дзеячамі выступіў з прапановай прыняць у якасьці дзяржаўнага гімну Беларусі верш [[Алесь Ставер|Алеся Ставера]] «Вякамі стваралі мы нашу дзяржаву», у якім нацыянальны сьцяг апяваецца побач з [[Пагоня]]й: «''Пад сьцягам Айчыны, пад гербам Пагоні''», а таксама сьцьвярджаецца нацыянальны дэвіз: «''Дружней, беларусы! Гучней, беларусы! Гукайма: [[Жыве Беларусь!]]''»&lt;ref&gt;[https://archive.svaboda.org/listy.html З нашай пошты], [[Радыё Свабода]], 1995—2000 гг.&lt;/ref&gt;. Ужо па пазбаўленьні нацыянальных сымбаляў афіцыйнага дзяржаўнага статусу ў жніўні 1995 году Максіма Танка пахавалі менавіта пад бел-чырвона-белым сьцягам&lt;ref&gt;[[Дзяніс Марціновіч|Мартинович Д.]] [https://news.tut.by/culture/717122.html?fbclid=IwAR1h2_r9a3wd2Ey9be4yCZSFEAw5xqzlV5-M4iRHFWeJfy5_visP_B8H6O4 Что писали о БЧБ-флаге и как он стал национальным. Объясняем]{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[TUT.BY]], 3.02.2021 г.&lt;/ref&gt;. 

Бел-чырвона-белы сьцяг упамінаецца ў вершах «Беларускі сьцяг»&lt;ref&gt;Czasopis. [https://web.archive.org/web/20210801083243/https://issuu.com/tomaszsulima/docs/cz_10_2013/33 № 10, 2013]. С. 33.&lt;/ref&gt; [[Гальяш Леўчык|Гальяша Леўчыка]] (1926 год), «Моладзі»&lt;ref&gt;Скрыжалі памяці: З творчай спадчыны пісьменнікаў Беларусі, якія загінулі ў гады Другой сусветнай вайны. У 3 кн. [https://web.archive.org/web/20181117233330/http://pdf.kamunikat.org/25643-1.pdf Кн. 2] / уклад., біягр. давед. пра аўт. і камент. А. Бельскага. — {{Менск (Мн.)}}: Беларускі кнігазбор, 2005. С. 320.&lt;/ref&gt; [[Алесь Мілюць|Алеся Мілюця]] (1935 год) і «Наш сьцяг»&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210522212304/http://rv-blr.com/verse/show/43733 Верш «Наш сьцяг»]&lt;/ref&gt; [[Ларыса Геніюш|Ларысы Геніюш]] (1942 год), шэрагу вершаў 1943—1944 гадоў [[Алесь Змагар|Алеся Змагара]]&lt;ref&gt;Алесь Змагар. [http://knihi.com/Ales_Zmahar/Da_zhody.html Да згоды]. — Кліўлянд: Выдавецтва Літаратурнай Сустані «Баявая Ўскалось», 1962.&lt;/ref&gt;, патрыятычным вершы [[Натальля Арсеньнева|Натальлі Арсеньневай]] «Зьняважаным сьцягом» (1948 год)&lt;ref&gt;Макмілін А. Беларуская літаратура дыяспары: Манаграфія: / Пер. з англ. В. Бурлак, В. Жыбуля / А. Макмілін. — {{Менск (Мн.)}}: УП «Тэхнапрынт», 2004. С. 126.&lt;/ref&gt; і выдадзенай у 1965 годзе [[Уладзімер Клішэвіч|Ўладзімерам Клішэвічам]] першай у гісторыі паэме пра [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|савецкія рэпрэсіі ў Беларусі]] «Васіль Каліна»&lt;ref&gt;Клішэвіч У. [https://acaraj-kuta.blogspot.com/2020/10/2-2-2020_28.html Васіль Каліна: Паэма] // Голас Радзімы. 1994. 31 сакавіка; 7, 14, 21, 28 красавіка.&lt;/ref&gt;. У 1945 годзе [[Сяргей Новік-Пяюн]] напісаў у [[Якуціна|Якуціі]] верш «З крыві беларускай», які завяршаўся радкамі «''Пад бел-чырвона-белым крыўскім мы сьцягам. Пад знакам крывіцкай Пагоні сьвятым''»&lt;ref&gt;Макмілін А. Пакаранне без злачынства: Беларуская турэмная паэзія // Журнал беларускіх даследаванняў. Ч. 7, № 1, 2013. С. 78.&lt;/ref&gt;. У Народнага паэта Беларусі [[Рыгор Барадулін|Рыгора Барадуліна]] ёсьць верш «25 Сакавіка», прысьвечаны [[Дзень Волі|Дню Незалежнасьці]], з радкамі «''Лучыць нашыя мары рака Бел-чырвона-белага сьцяга''»&lt;ref&gt;[https://nn.by/?c=ar&amp;i=187813 Рыгор Барадулін. 25 Сакавіка] // [[Наша Ніва]], 25 сакавіка 2017 г.&lt;/ref&gt;, таксама нацыянальны сьцяг апяваецца ў вершах «Працяг вякоў» (1988 год)&lt;ref&gt;Экспрэс. Аднадзёнка Беларускага Народнага Фронту «Адраджэньне». Выданьне Аргкамітэту. Травень 1989. С. 6.&lt;/ref&gt; і «Рыцар збройны на кані»&lt;ref&gt;Томаш Воўк, [https://web.archive.org/web/20161211053945/http://pushlib.org.by/node/748 Рыгор Барадулін: Пакуль жывеш...], [[Менская абласная біблятэка]]&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Маланка 1926 № 14 (Грамадой у &quot;Грамаду&quot;).jpg|значак|Малюнак з часопісу «[[Маланка (часопіс)|Маланка]]», 1926 г.]]

Сярод малюнкаў [[Уладзімер Караткевіч|Уладзімера Караткевіча]] захаваўся дызайн адзеньня з трыма палосамі — белай, чырвонай і белай — і гербам Пагоняй у цэнтры&lt;ref&gt;Трефилов С. [https://www.kp.ru/daily/27102/4175762/ Как Владимир Короткевич предсказал моду на байки с «Пагоняй»: рассматриваем книгу рисунков классика] // КП Беларусь. 10.03.2020 г.&lt;/ref&gt;. У 1986 годзе малюнкі зь бел-чырвона-белым сьцягам атрымалася афіцыйна апублікаваць мастаку [[Мікола Купава|Міколе Купаве]] ў сваёй кнізе «Сіняя світа налева пашыта». У пачатку 1990-х гадоў малюнкі з нацыянальным сьцягам зьявіліся на канвэртах, марках і паштоўках [[Белпошта|Беларускай пошты]]&lt;ref name=&quot;Kupava&quot;/&gt;.

У 1992&lt;ref&gt;Штейнер М. [https://web.archive.org/web/20181121203720/https://kraj.by/belarus/news/kultura/-urogenets-vologina-polkovnik-zapasa-sergey-makey-na-svoem-tvorcheskom-vechere-prezentoval-noviy-disk-dogd-foto-2014-10-31 Уроженец Воложина полковник запаса Сергей Макей на своем творческом вечере презентовал новый диск «Дождь» (ФОТО)], Край.бай, 31 кастрычніка 2014 г.&lt;/ref&gt; годзе, калі бел-чырвона-белы сьцяг меў афіцыйны дзяржаўны статус, палкоўнік Сяргей Макей напісаў песьню «Айчыны нашай сьцяг», разьмешчаную пазьней на сайце [[Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20201031175910/https://www.mil.by/ru/enceklop/songs/text/Aychyny_nashay_scyag.doc Айчыны нашай сцяг], [[Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;.
Словы «''Пад штандарам бел-чырвона-белым век у шчасьці жыві, беларускі народ!''» завяршаюць песьню «Жыве Беларусь!» (тэкст [[Леанід Пранчак|Леаніда Прачака]]&lt;ref&gt;Юрэвіч Б. [https://nn.by/?c=ar&amp;i=210356 50 спраў Леаніда Пранчака: як адзін паэт паралізаваў працу Вярхоўнага суда], [[Наша Ніва]], 10 чэрвеня 2018 г.&lt;/ref&gt;, музыка [[Васіль Раінчык|Васіля Раінчыка]]), якая прэтэндавала на гімн незалежнай Беларусі. Бел-чырвона-белы сьцяг апяваецца ў песьні «Сьцяг» на словы [[Уладзімер Някляеў|Ўладзімера Някляева]], якую выконвае музыка [[Зьміцер Вайцюшкевіч]]&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://www.todar.net/ | загаловак = Пэрсанальны сайт Зьмітра Вайцюшкевіча | фармат = | назва праекту = | выдавец = | дата = 9 красавіка 2011 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, а таксама ў песьні «Наўздагон» (словы Леаніда Пранчака, музыка Васіля Раінчыка), якую выконвае сьпявачка [[Анжаліка Агурбаш]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210618033613/https://tuzinfm.by/performer/mp3/4564/nauzdahon.html Анжаліка Агурбаш спела пра герб «Пагоня»], [[Тузін гітоў]], 16 кастрычніка 2020 г.&lt;/ref&gt;. [[Мужчынскі хор «Унія»]] стварыў песьню на верш [[Сяргей Панізьнік|Сяргея Панізьніка]] «Родны сьцяг», прысьвечаны паэтам бел-чырвона-беламу сьцягу&lt;ref&gt;Панізьнік С. А пісар земскі…: Вершы. — {{Менск (Мн.)}}: Маст. літ., 1994.&lt;/ref&gt;. Верш [[Міхал Анемпадыстаў|Міхала Анемпадыстава]] «Я люблю, калі сьвеціць сонца…» мае наступныя радкі: «''Мая краіна пад белым сьцягам, Пад белым сьцягам з чырвонай стужкай''»&lt;ref&gt;Анемпадыстаў М. [http://knihi.com/Michal_Aniempadystau/Ja_lublu,_kali_sviecic_sonca.html Я люблю, калі сьвеціць сонца…], [[Knihi.com]]&lt;/ref&gt;. На гэты верш у 1996 годзе гурт «[[Новае Неба]]» стварыў песьню, якую выконвае [[Кася Камоцкая]].

== Бела-чырвона-белае спалучэньне колераў у беларускай сымболіцы ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Kotvič. Котвіч (1555).jpg|Шляхецкі герб «[[Котвіч]]». З гербоўніка ''Stemmata Polonica'', 1555 г.
Kałantaj, Kotvič. Калантай, Котвіч (XIX).jpg|Герб «Котвіч» беларускага роду [[Калантаі (род)|Калантаяў]]&lt;ref&gt;[[Генадзь Кісялёў|Кісялёў Г.]] Сейбіты вечнага. Скарынаўская сімволіка. — {{Менск (Мінск)}}, 2009. С. 375.&lt;/ref&gt;, [[Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі|НГАБ]]
Pahonia. Пагоня (1776-83).jpg|Ротны сьцяг беларускай гусарскай харугвы 1776—1783 гг.
Litoŭski (Biełaruski) ułanski połk. Літоўскі (Беларускі) уланскі полк.svg|Значок 19-га [[Вялікае Княства Літоўскае|Літоўскага]] ўланскага палку, 1812 г.
&lt;/gallery&gt;&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Viciebsk, Pahonia. Віцебск, Пагоня (1781).jpg|Герб [[Віцебск]]у&lt;ref&gt;Русецкий А., Русецкий Ю. Художественная культура Витебска с древности до 1917 года. — Мн.: БелЭн, 2001. — 288 с.: ил. — {{ISBN|985-11-0215-6}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;niz&quot;&gt;Рево О. [http://www.nkj.ru/archive/articles/10860/ Гербы городов Полоцкой и Витебской губерний Российской империи] // Наука и Жизнь. №7, 1998 г.&lt;/ref&gt;, {{nowrap|1781 г.}}
Viciebsk, Pahonia. Віцебск, Пагоня (1840).jpg|Герб [[Віцебская губэрня|Віцебскай губэрні]] {{nowrap|1840 г.}} з фондаў Дэпартамэнту Геральдыі Расейскае імпэрыі&lt;ref&gt;{{Літаратура/Геральдыка Беларусі (2010)|к}} С. 118.&lt;/ref&gt;
Lepiel, Pahonia. Лепель, Пагоня (1850).jpg|Малюнак [[Герб Лепеля|гербу]] [[Лепель|Лепеля]] {{nowrap|1850 г.}} з фондаў Дэпартамэнту Геральдыі&lt;ref&gt;{{Літаратура/Геральдыка Беларусі (2010)|к}} С. 71.&lt;/ref&gt;

Flag of Belarusian Steamship Line.svg|Вымпэл «[[Беларускае рачное параходзтва|Беларускага рачнога параходзтва]]», 1932 г.
&lt;/gallery&gt;
* У [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] вялікае пашырэньне атрымаў шляхецкі герб «[[Котвіч]]»: ''«у срэбным полі чырвоны пас»''&lt;ref&gt;{{Літаратура/ЭГБ|4к}} С. 244.&lt;/ref&gt; (выява бел-чырвона-белага сьцяга&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;davydouski&quot;/&gt;).
* У [[Дзяржаўны музэй Летувы|Дзяржаўным музэі Летувы]] ў [[Вільня|Вільні]] захоўваецца значок 19-га палку ўланаў ([[Ашмянскі павет|Ашмянскі]], [[Троцкі павет|Троцкі]], [[Ковенскі павет|Ковенскі]], [[Гарадзенскі павет|Гарадзенскі]], [[Лідзкі павет|Лідзкі]], [[Наваградзкі павет|Наваградзкі]], [[Слонімскі павет|Слонімскі]], [[Ваўкавыскі павет]]ы&lt;ref&gt;[[Віктар Хурсік|Хурсік В.]] [https://web.archive.org/web/20110825194752/http://www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/Chursik5?OpenDocument Яны адступалі да Парыжу…] // [[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]]. № 5, 2003 г.&lt;/ref&gt;), сфармаванага ў 1812 годзе Вайсковай камісіяй часовага ўраду [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Сымбаль гэтай вайсковай часткі складаўся зь дзьвюх чырвоных і дзьвюх белых палосаў&lt;ref name=&quot;VexilVKL&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://www.vexillographia.ru/litva/vkl.htm| загаловак = Вялікае Княства Літоўскае| фармат = | назва праекту = [http://www.vexillographia.ru/ Vexillographia.ru] | выдавец = | дата = 3 сакавіка 2011 | мова = ru | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.
* Вымпэл Дняпроўска-Дзьвінскага параходзтва зьявіўся, імаверна, у 1932 годзе. Гэта было трыкутнае палотнішча з чырвоным ромбам, астатнія часткі палотнішча былі белымі. У наступныя гады назва параходзтва зьмянілася на Верхне-Дняпроўскае, а потым на «[[Беларускае рачное параходзтва]]»&lt;ref name=&quot;VexilPAR&quot;&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://www.vexillographia.ru/belarus/parohod.htm | загаловак = Вымпэл Беларускага параходзтва | фармат = | назва праекту = [http://www.vexillographia.ru/ Vexillographia.ru] | выдавец = | дата = 11 верасьня 2010 | мова = ru | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

== Падобная сымболіка ==
{| class=&quot;wikitable standard mw-collapsible mw-collapsed&quot; style=&quot;border: none; width: 100%; background-color: transparent;&quot;
!Выкарыстаньне бела-чырвона-белага спалучэньня на іншых сьцягох і эмблемах
|-
|
Выкарыстаньне бела-чырвона-белага спалучэньня колераў на іншых сьцягох і эмблемах:
&lt;center&gt;&lt;gallery perrow=&quot;5&quot;&gt;
Flag of Cape Verde (10-17).svg|Сьцяг [[Каба-Вэрдэ]]
Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg|Сьцяг [[Чачэнская Рэспубліка Ічкерыя|Ічкерыі]]
Dendermonde Belgium.svg|Сьцяг Дэндэрмондэ
Flag of Atlántico.svg|Сьцяг калюмбійскай акругі [[Атлянтыка (акруга)|Атлянтыка]]
Bandera de Ponga.svg|[[Сьцяг сельскай акругі Понга]] ў Гішпаніі
Nationaldemokratische Partei Deutschlands.jpg|Сьцяг Нацыянал-дэмакратычнай партыі Нямеччыны
Estadio Monumental display.jpg|Сьцяг футбольнага клюбу «Рывэр Плэйт»
Roundel of the USAF.svg|Эмблема [[ВПС ЗША|Вайскова-паветраных сілаў ЗША]]
SC zu Königsberg.JPG|Сьцяг аднаго з студэнцкіх братэрстваў Кёнігсбэрскага ўнівэрсытэту
POL Wyszków COA.svg|Герб места [[Вышкаў|Вышкава]] ў Польшчы
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;
* Элемэнты бел-чырвона-белага сьцяга ёсьць на сьцягу [[Каба-Вэрдэ]]
* Элемэнты бел-чырвона-белага сьцяга ёсьць на сьцягу [[Ічкерыя|самаабвешчанай рэспублікі Ічкерыя]]
* Элемэнты бел-чырвона-белага сьцяга ёсьць на апазнавальнай эмблеме [[ВПС ЗША]]
* Афіцыйным сьцяг [[Бэльгія|бэльгійскага места]] [[Дэндэрмондэ]]; шчыт мескага гербу таксама мае бела-чырвона-белую расфарбоўку
* Афіцыйны сьцяг [[Калюмбія|калюмбійскай]] акругі [[Атлянтыка (акруга)|Атлянтыка]]
* Сельская акруга [[Понга (акруга)|Понга]] ў [[Астурыя|Астурыі]] ([[Гішпанія]]) выкарыстае бел-чырвона-белы сьцяг з выявай рыцара зь мячом

Сьцягі зь бела-чырвона-белым спалучэньнем колераў таксама выкарыстоўваюць спартовыя клюбы:
* [[Аргентына|Аргентынскі]] футбольны клюб «[[Рывэр Плэйт]]»
* [[Польшча|Польскі]] футбольны клюб ŁKS
|}

== Глядзіце таксама ==
* [[Пагоня]]
* [[Сьцяг Беларусі]]
* [[Герб Беларусі]]
* [[Жыве Беларусь!]]
* [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі}}
* {{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)}}
* {{Літаратура/Флагі Беларусі ўчора і сёньня}}
* Бел-чырвона-белы. Сцяг. Нацыя. Ідэнтычнасць. — Warszawa: Wydawnictwo «Andrei Yanushkevich Publishing», 2024. — 308 с. — {{ISBN|9788397029262}}. 
* [[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] «Кроў лягла чырвонай паласой» // З гісторыяй на «Вы»: Публіцыстычныя артыкулы. — Менск: Беларусь, 1991. — С. 355—369.
* {{Літаратура/Гістарычны шлях беларускай нацыі і дзяржавы|2}}
* [[Алег Латышонак|Латышонак А.]] [https://web.archive.org/web/20201125114031/https://news.arche.by/by/page/science/historya-navuka/1530 Дзяржаўная сымболіка Беларускай Народнай Рэспублікі] // Жаўнеры БНР. — Беласток — Вільня, 2009. С. 303—306.
* [[Дзяніс Лісейчыкаў|Лісейчыкаў Д.]] Чаму ў патрыярха і епіскапаў бел-чырвона-белыя стужкі на мантыях і гербах? // [[Наша гісторыя]]. № 9 (26), 2020. С. 32—35.
* [[Ігар Лялькоў|Лялькоў І.]] [http://pahonia-plakat.narod.ru/bielaruskaja_simvolika.htm Пытаньне дзяржаўнай сымболікі ў Беларусі: гісторыя і сучасны стан] // [[ARCHE Пачатак]]. № 1 (21), 2002. С. 98—112.
* {{Літаратура/Дзевяноста пяты (2015)}}
* [[Вячаслаў Насевіч|Насевіч В.]] [https://web.archive.org/web/20201201083347/http://vln.by/node/47 Гэты сцяг пачынаўся так…] // [[Чырвоная зьмена|Чырвоная Змена]]. № 42 (13900), 20 красавіка 1995 г.
* [[Зянон Пазьняк|Пазьняк З.]] Беларускі сьцяг // [[Беларускія ведамасьці (часопіс)|Беларускія ведамасьці]]. № 3 (33), 2001. С. 5—6.
* Пастанова Вучонага савета Інстытута гісторыі АН Беларусі ад 12 верасня 1991 года // Народная газета. 7 лютага 1995. С. 1.
* Рудак А. [https://budzma.by/news/minu-shchyna-i-suchasnasts-gistarychnay-simvoliki.html Мінуўшчына і сучаснасць гістарычнай сімволікі] // [[Культура (газэта)|Культура]]. № 34 (1473), 22—29 жніўня 2020 г.
* [[Алег Трусаў|Трусаў А.]] Лунай, наш сцяг, ляці, Пагоня! // {{Літаратура/З гісторыяй на Вы|2}}
* [[Сяргей Харэўскі|Харэўскі С.]] [https://web.archive.org/web/20090602180458/http://www.nn.by/1998/06/14.htm Клаўдзі Дуж-Душэўскі. Сьцяг] // [[Наша Ніва]]. № 6, 1998. С. 15.
* {{Літаратура/Геральдыка Беларусі (2010)}}
* {{Літаратура/Наш сымбаль — Пагоня}}
* {{Літаратура/Сфрагістыка і геральдыка Беларусі (1999)}}
* [[Аляксей Шаланда|Шаланда А.]] Кароткі нарыс гісторыі беларускай нацыянальнай і дзяржаўнай сімволікі // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 3—10.
* {{Літаратура/ЭГБ|1}}
* {{Літаратура/Этнаграфія Беларусі: Энцыкляпэдыя (1989)}}
* [[Міхась Ткачоў|Ткачев М.]] [https://web.archive.org/web/20201123090426/https://naviny.media/rubrics/society/2009/10/12/ic_articles_116_164915 Национальные символы: народ и история] // [[Советская Белоруссия]]. № 235 (17716), 11.10.1989 г.; № 236 (17717), 12.10.1989 г.
* [[Фёдар Турук|Турук Ф.]] Белорусское движение. Очерк истории национального и революционного движения белоруссов. — Москва: Государственное издательство, 1921; Мн.: Картографическая фабрика Белгеодезии, 1994.

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://www.radabnr.org/symbali/| загаловак = Дзяржаўныя сымбалі Беларускай Народнай Рэспублікі| фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі]]| дата = 19 сакавіка 2021 | мова = | камэнтар = }}
* {{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://www.svaboda.org/content/article/25155772.html| загаловак = 50 фактаў за бел-чырвона-белы сьцяг| фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Радыё Свабода]]| дата = 10 студзеня 2021 | мова = | камэнтар = }}
* {{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://nn.by/?c=ar&amp;i=262559| загаловак = Сапраўдныя беларускія сімвалы: вось што трэба ведаць пра Пагоню і БЧБ| фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Наша Ніва]]| дата = 10 студзеня 2021 | мова = | камэнтар = }}
* {{Спасылка|аўтар = [[Віктар Ляхар|Ляхар В.]] |прозьвішча = |імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://euroradio.fm/lyahar-pagonya-i-bel-chyrvona-bely-scyag-simvaly-yakiya-nas-abyadnouvayuc | загаловак = Ляхар: &quot;Пагоня&quot; і бел-чырвона-белы сцяг — сімвалы, якія нас аб’ядноўваюць | фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Эўрапейскае радыё для Беларусі]] | дата = 21 студзеня 2021 | мова = | камэнтар = }}
* {{Спасылка|аўтар = [[Уладзімер Ляхоўскі|Ляхоўскі Ў.]] |прозьвішча = |імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://history.nn.by/?c=ar&amp;i=218121 | загаловак = Як бел-чырвона-белы сцяг стаў нацыянальным | фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Наша гісторыя]]  | дата = 30 студзеня 2021 | мова = | камэнтар = }}
* {{Спасылка|аўтар = [[Дзьмітры Гурневіч|Гурневіч Д.]] |прозьвішча = |імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://www.svaboda.org/a/31452317.html | загаловак = «Наш сьцяг тапталі і нішчылі, а ён жыве». Апошняе інтэрвію гісторыка Ўладзімера Ляхоўскага | фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Радыё Свабода]]  | дата = 9 верасьня 2021 | мова = | камэнтар = }}
* {{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://www.svaboda.org/a/31449208.html | загаловак = Біскуп Касабуцкі: Бел-чырвона-белы сьцяг — гэта сымбаль уваскрослага Хрыста, і гэта не залежыць ад ідэолягаў | фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Радыё Свабода]]  | дата = 9 верасьня 2021 | мова = | камэнтар = }}

{{Беларусь у тэмах}}
{{Беларуская Народная Рэспубліка ў тэмах}}
{{Палітычны крызіс у Беларусі}}
{{Абраны артыкул}}
[[Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі БНР]]
[[Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Беларусі]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Беларусі]]</text>
      <sha1>46485yp1fwbqrvkf5urudzrgusuiqbw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686819</id>
      <parentid>2686817</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T14:04:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Франак Радзівіл</username>
        <id>96369</id>
      </contributor>
      <origin>2686819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="161401" sha1="d1gy1ipcequgkqfxplnmd7wy8hxstem" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні|Сьцяг Беларусі}}
{{Картка сьцяга
|назва     = Бел-чырвона-белы сьцяг
|лацінка   = Bieł-čyrvona-bieły ściah
|суб’ект   = [[Беларуская Народная Рэспубліка]] і [[Беларусь|Рэспубліка Беларусь]]
|выява     = Flag of Belarus (1918, 1991-1995).svg{{!}}border
|прапорцыі = 1:2
|прыняты   = 8 траўня 1918 &lt;small&gt;(як сьцяг [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt; 19 верасьня 1991 &lt;small&gt;(як сьцяг [[Рэспубліка Беларусь|Рэспублікі Беларусь]])&lt;/small&gt; 
|скасаваны = 1918 &lt;small&gt;([[дэ-факта]]; ліквідацыя [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;7 чэрвеня 1995 (&lt;small&gt;дэ-факта&lt;/small&gt;) 
|тып       = 
|дызайн    = &lt;small&gt;Тры роўнашырокія гарызантальныя палосы, чырвоная паміж дзьвюма белымі&lt;/small&gt;
|аўтар     = [[Клаўдзі Дуж-Душэўскі]] &lt;small&gt;(эскіз)&lt;/small&gt;
}}
'''Бел-чырво́на-бе́лы сьцяг'''{{Заўвага|У назьве сьцяга ўжываецца адметная скарочаная форма прыметніка (''бел-''), якая ёсьць адзнакай высокага (паэтычнага) стылю. Таксама сустракаецца азначэньне сьцяга з звычайнай поўнай формай прыметніка — '''бела-чырвона-белы сьцяг'''. Тым часам скарот '''БЧБ''', на думку мовазнаўцы [[Вінцук Вячорка|Вінцука Вячоркі]], у гутарковай мове лепей замяняць на ''наш сьцяг''.}}&lt;ref&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] [https://www.svaboda.org/a/biel-cyrvona-biely/30172690.html Ці правільна казаць «бел-чырвона-белы»? А слову ўжо сто гадоў], [[Радыё Свабода]], 19 верасьня 2019 г.&lt;/ref&gt; — гістарычны [[Нацыянальная сымболіка|нацыянальны сьцяг]] [[беларусы|беларусаў]]&lt;ref name=&quot;Tkacou-391&quot;&gt;[[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]] Беларускія нацыянальныя сімвалы // {{Літаратура/ЭГБ|1к}} С. 391.&lt;/ref&gt;, дзяржаўны сьцяг [[Беларусь|Беларусі]] (з 1918 году). Гэта палотнішча памерамі 1:2, з трох роўных гарызантальных палосаў — дзьвюх белых і адной чырвонай між імі. Утвараецца зь беларускіх нацыянальных колераў&lt;ref&gt;Пастанова Вучонага савета [[Інстытут гісторыі|Інстытута гісторыі]] [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|АН Беларусі]] ад 12 верасня 1991 года // Народная газета. 7 лютага 1995. С. 1.&lt;/ref&gt; на аснове традыцыйнага нацыянальнага гербу [[Пагоня|Пагоні]]&lt;ref name=&quot;Tkacou-391&quot;/&gt;. Гістарычна-культурная каштоўнасьць беларускага народа&lt;ref name=&quot;tut.by_11.11.2020&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20210116203513/https://news.tut.by/society/707492.html Ученые из НАН Беларуси объяснили, почему «Жыве Беларусь» и БЧБ — не «циничные и оскорбительные»], [[TUT.BY]], 11.11.2020 г.&lt;/ref&gt;, зьвязаная зь дзьвюма найважнейшымі падзеямі беларускай гісторыі — [[Трэцяя Ўстаўная грамата|абвяшчэньнем незалежнасьці]] [[Беларуская Народная Рэспубліка|нацыянальнай дзяржавы]] 25 сакавіка 1918 году і [[Дэклярацыя аб дзяржаўным сувэрэнітэце Беларусі|яе аднаўленьнем]] 25 жніўня 1991 году&lt;ref name=&quot;Navumcyk-10.11.2020&quot;&gt;[[Сяргей Навумчык|Навумчык С.]] [https://www.svaboda.org/a/30940395.html Ці патаптаўся б амапавец па фатаздымку сваёй маці], [[Радыё Свабода]], 10 лістапада 2020 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Пётар Кузьняцоў|Кузьняцоў П.]] [https://nn.by/?c=ar&amp;i=267531 «Невялікая праблема» з забаронай БЧБ], [[Наша Ніва]], 31 студзеня 2021 г.&lt;/ref&gt;.

== Колеры ==
[[Файл:Belarusian white-red-white flag finial.svg|значак|229x229пкс|Наканечнік дрэўка для бел-чырвона-белага сьцяга.]][[Файл:Naraŭlanski Stroj stamp.jpg|значак|Марка [[Белпошта|Беларускай пошты]] з народным строем і арнамэнтам]]

[[Белы колер|Белы]] і [[чырвоны колер]]ы — гістарычныя нацыянальныя колеры, здабытак матэрыяльнай і духоўнай культуры [[беларусы|беларусаў]]&lt;ref name=&quot;tut.by_11.11.2020&quot; /&gt;. Гэтыя колеры могуць выступаць у розных формах і выразах на розных носьбітах і прадметах — на нацыянальным і звычайных адзеньні, у мастацтве, у [[Геральдыка|геральдыцы]] і [[вэксілялёгія|вэксілялёгіі]]. Чырвоныя элемэнты на белай аснове лічацца найбольш пашыраным спалучэньнем колераў у беларускім арнамэнце&lt;ref&gt;Фадзеева В. Арнамент // {{Літаратура/Этнаграфія Беларусі: Энцыкляпэдыя (1989)|к}} С. 36.&lt;/ref&gt;, а адметнасьцю [[Беларуская готыка|беларускага гатычнага дойлідзтва]] ёсьць спалучэньне чырвонай цаглянай муроўкі зь белымі атынкаванымі нішамі&lt;ref name=&quot;viacorka&quot;&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] «Кроў лягла чырвонай паласой» // З гісторыяй на «Вы»: Публіцыстычныя артыкулы. — Менск: Беларусь, 1991. С. 355—369.&lt;/ref&gt;. Тым часам на вэксілялягічных матэрыялах, якія паходзяць зь Беларусі, спалучэньні белага і чырвонага колераў фіксуюцца з часоў [[Сярэднявечча]]. Напрыклад, сьцягам [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] было чырвонае палотнішча з срэбным вершнікам. Адзін з найстарэйшых яго малюнкаў датуецца 1443 годам&lt;ref name=&quot;salanda-2019-6&quot;&gt;[[Аляксей Шаланда|Шаланда А.]] Кароткі нарыс гісторыі беларускай нацыянальнай і дзяржаўнай сімволікі // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 6. &lt;/ref&gt;. Тым часам гербы ваяводзтваў Вялікага Княства Літоўскага, што займалі тэрыторыю сучаснай Беларусі, паводле свайго каляровага разьвязку найбольш адпавядалі чырвона-белай гаме&lt;ref&gt;{{Літаратура/Флагі Беларусі ўчора і сёньня|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:«Мір». Замкавы комплекс.jpg|значак|Вежы [[Мірскі замак|Мірскага замка]]]]
На думку дасьледнікаў гісторыі духоўнай культуры, спалучэньне белага і чырвонага колераў сягае часоў [[Індаэўрапейцы|індаэўрапейскага адзінства]]. Паводле індаэўрапеіста і славіста [[Вячаслаў Іваноў|Вячаслава Іванова]]: ''«Індаэўрапейская герархічная сымболіка колераў вызначаецца суаднесенасьцю найвышэйшага (сьвятарскага) рангу зь белым колерам, наступнага значэньнем сацыяльнага рангу — ваярскага — з чырвоным колерам…»''&lt;ref&gt;Иванов В. В. Цветовая символика в географических названиях в свете данных типологии (К названию Белоруссии) // Балто-славянские исследования. 1980. — М., 1981. С. 166.&lt;/ref&gt;. У працэсе [[Этнагенэз беларусаў|этнагенэзу беларусаў]], паводле гісторыка [[Міхась Ткачоў|Міхася Ткачова]], белы колер стаў «''знакам дабра, знакам чысьціні, крынічнай вады, шляхетнага серабра''», сваім парадкам чырвоны колер — «''знакам жыватворнага агню, сымбалем адвагі і ваяўнічасьці, храбрасьці, доблесьці і праведнай крыві, пралітай за Айчыну''»&lt;ref name=&quot;Tkacou-392&quot;&gt;[[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]] Беларускія нацыянальныя сімвалы // {{Літаратура/ЭГБ|1к}} С. 392.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Petro Mohyla (ribbon).jpg|значак|Фрагмэнт партрэта [[Кіеўская мітраполія|мітрапаліта]] [[Пётар Магіла|Пятра Магілы]], XVII ст.]]

У [[Хрысьціянства|хрысьціянскай традыцыі]] чырвоны колер на белым фоне — знак [[Хрыстос|Хрыстовай пакуты]], пралітай за чалавецтва крыві. Ад часоў [[Сярэднявечча|Сярэднявечча]] многія мастакі выяўлялі Збаўцу, які трымае белы сьцяг з чырвоным крыжам або чырвонай паласой&lt;ref&gt;Пазьняк З. Беларускі сьцяг // Беларускія ведамасьці. № 3 (33), 2001. С. 5.&lt;/ref&gt; (напрыклад, «Уваскрасеньне Хрыста» пэндзьля [[Альбрэхт Альтдорфэр|Альбрэхта Альтдорфэра]]&lt;ref name=&quot;viacorka&quot;/&gt;). Тым часам бела-чырвона-белая стужка з XII ст. уваходзіць у камплект адзеньня [[Праваслаўная царква на Беларусі|беларускіх царкоўных герархаў]]&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot;&gt;[[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]] Беларускія нацыянальныя сімвалы // {{Літаратура/ЭГБ|1к}} С. 393.&lt;/ref&gt; і сымбалізуе сьвятло [[Стары Запавет|Старога]] і [[Новы Запавет|Новага Запаветаў]], якое мусіць прапаведаваць [[архірэй]]&lt;ref&gt;[[Дзяніс Лісейчыкаў|Лісейчыкаў Д.]] Чаму ў патрыярха і епіскапаў бел-чырвона-белыя стужкі на мантыях і гербах? // [[Наша гісторыя]]. № 9 (26), 2020. С. 32.&lt;/ref&gt;.

У [[Эстэтыка|эстэтычным]] пляне злучэньне белага і чырвонага лічыцца клясычным і адпавядае правілам геральдыкі. Чырвоны колер у бела-чырвона-белым спалучэньні паходзіць з традыцыйнага нацыянальнага гербу [[Пагоня|Пагоні]], а перавагу белага колеру абумовіла саманазва нацыі — беларусаў&lt;ref name=&quot;tut.by_11.11.2020&quot;/&gt;.

== Гісторыя ==
[[Файл:Grunwald Pogoń czerwona.svg|значак|Рэканструкцыя выгляду харугвы часоў [[Бітва пад Грунвальдам|бітвы пад Грунвальдам]]]]

=== Паходжаньне ===
Хоць сьцягі (дакладней — штандары, [[Харугва|харугвы]]) як апазнавальныя знакі на полі бою або ў час урачыстасьцяў існавалі яшчэ ў старажытнасьці, аднак уяўленьні пра патрэбу сьцяга як сымбалю дзяржавы пачалі паступова складацца толькі ў XVI—XVIII стагодзьдзях. У гэты час за аснову сьцягоў звычайна браліся колеры гербаў каралеўскіх дынастыяў&lt;ref name=&quot;Nasievic&quot;&gt;[[Вячаслаў Насевіч|Насевіч В.]] Гэты сцяг пачынаўся так… // [[Чырвоная зьмена|Чырвоная Змена]]. № 42 (13900), 20 красавіка 1995 г.&lt;/ref&gt; або дзяржаўных гербаў&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot;/&gt;. Масавае стварэньне афіцыйных сьцягоў эўрапейскіх краінаў прыпадае на канец XVIII — пачатак XIX ст., калі ў выніку [[Француская рэвалюцыя|Францускай рэвалюцыі]] дзяржава стала атаясамлівацца з насельніцтвам пэўнай тэрыторыі, а не з паноўнай дынастыяй. Тады ж склалася і ідэя сьцяга ў цяперашнім разуменьні як увасабленьня дзяржаўнай незалежнасьці. З прычыны таго, што далёка ня ўсе эўрапейскія [[нацыя|нацыі]] ў ХІХ ст. мелі сваю дзяржаўнасьць, узьнікла паняцьце нацыянальнага сцяга як сьцяга нацыі, якая на такую дзяржаўнасьць прэтэндуе. Прытым нацыянальныя сьцягі сталі абавязковым атрыбутам нацыянальна-вызвольных рухаў&lt;ref name=&quot;Nasievic&quot;/&gt;.

[[Файл:Catalan Atlas, Christian flags (1375, 1959).jpg|значак|Бел-чырвона-белы сьцяг над [[Хрысьціянства|хрысьціянскай]] [[Феадосія|Кафай]] у [[Крым]]е як варыяцыя сьцяга [[Сьвяты Юры|Сьвятога Юрыя]] над [[Канстантынопаль|Канстантынопалем]]&lt;ref&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] [https://www.svaboda.org/a/white-red-white-flag-belarus/25383533.html Бел-чырвона-белы сьцяг над Крымам і мяжа Эўропы], [[Радыё Свабода]], 13 траўня 2014 г.&lt;/ref&gt;, 1375 г.]]

Працэсы кансалідацыі беларускага [[этнас]]у ў нацыю зарадзіліся ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] у XVI — пачатку XVII ст., актывізаваліся ў XIX ст., калі насуперак [[Русіфікацыя Беларусі|палітыцы русіфікацыі]] ўладаў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] зьявіўся [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|беларускі нацыянальна-вызвольны рух]], і дасягнулі найвышэйшага ўздыму ў 1910—1920-я гады — у час змаганьня за ўтварэньне [[нацыя]]нальнай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай дзяржавы]]&lt;ref&gt;Церашковіч П. Беларуская нацыя // {{Літаратура/ЭГБ|1к}} С. 391.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Ściah Śviatoha Juryja. Сьцяг Сьвятога Юрыя.svg‎|значак|Сьцяг кавалерыі ВКЛ у [[Бітва пад Воршай|бітве пад Воршай]]]]

Навуковая вэрсія стварэньня бел-чырвона-белага сьцяга грунтуецца на правілах [[геральдыка|геральдыкі]] і [[вэксілялёгія|вэксілялёгіі]], згодна зь якімі нацыянальны сьцяг беларусаў утварыўся з колераў нацыянальнага гербу — [[Пагоня|Пагоні]]&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot;/&gt;. Менавіта геральдычнага прынцыпу пераносу колераў гербу на сьцяг прытрымліваўся аўтар эскізу бел-чырвона-белага сьцяга [[Клаўдзі Дуж-Душэўскі]]&lt;ref name=&quot;latysonak&quot;&gt;[[Алег Латышонак|Латышонак А.]] [https://web.archive.org/web/20201125114031/https://news.arche.by/by/page/science/historya-navuka/1530 Дзяржаўная сымболіка Беларускай Народнай Рэспублікі] // Жаўнеры БНР. — Беласток — Вільня, 2009.&lt;/ref&gt;. Разам з тым у 1990-я гады папулярызавалася легенда, паводле якой бел-чырвона-белы сьцяг зьявіўся ў час адной зь бітваў, калі паранены князь узьняў як сьцяг над галавой акрываўленую стужку і павёў войска да перамогі&lt;ref&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] Пра герб і сцяг. — Менск: Беларусь, 1993.&lt;/ref&gt;. Існуюць зьвесткі, што ў пачатку XX ст. беларускія дасьледнікі браты [[Іван Луцкевіч|Іван]] і [[Антон Луцкевіч]]ы знайшлі ў адным з [[аль-кітаб]]аў згадкі пра [[Беларускія татары|татарскую коньніцу]], што брала ўдзел у [[Грунвальдзкая бітва|Грунвальдзкай бітве]] пад бел-чырвона-белым сьцягам [[Вітаўт|Вітаўта Вялікага]] з нашытымі на яго паўмесяцам і зоркай. Менавіта з прычыны прыналежнасьці бела-чырвона-белага палотнішча да славутага вялікага князя браты Луцкевічы пачалі актыўна папулярызаваць яго як гістарычны сьцяг беларусаў. Аднак сучасныя дасьледнікі ня здолелі знайсьці адпаведны аль-кітаб з апісаньнем Грунвальдзкай бітвы&lt;ref name=&quot;Basau&quot;&gt;{{Літаратура/Флагі Беларусі ўчора і сёньня|к}} С. 18—19.&lt;/ref&gt;.

=== Вялікае Княства Літоўскае ===
[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah. Бел-чырвона-белы сьцяг (1524).jpg|значак|Бел-чырвона-белыя сьцягі на карціне Ганса Крэла «[[Бітва пад Воршай (карціна)|Бітва пад Воршай]]», 1524 г.]]

Станаўленьне бел-чырвона-белага сьцяга як нацыянальнага сьцяга беларусаў адбылося не раней за афармленьне беларускай нацыянальнай ідэі. Разам з тым [[вэксілялёгія|вэксілялягічныя]] матэрыялы з традыцыйным для беларусаў бела-чырвона-белым спалучэньнем колераў шырока ўжываліся яшчэ ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]], а першым дакумэнтальным сьведчаньнем выкарыстаньня бел-чырвона-белага сьцяга лічыцца [[:Файл:Battle of Orsha (1514-09-08).jpg|карціна XVI стагодзьдзя]], прысьвечаная [[Бітва пад Воршай|бітве пад Воршай]]&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 100.&lt;/ref&gt;. [[Кавалерыя]] Вялікага Княства Літоўскага карысталася сьцягам [[Сьвяты Юры|Сьвятога Юрыя]] (чырвоны крыж на белым палотнішчы), які, з усяго відаць, стаў прататыпам бел-чырвона-белага сьцяга&lt;ref&gt;[[Міхась Ткачоў|Ткачев М.]] Национальные символы: народ и история // Гербовед. № 9 (21), 1997 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гістарычны шлях беларускай нацыі і дзяржавы|2к}} С. 31.&lt;/ref&gt;. Прытым на карціне выяўляецца сем уласна бел-чырвона-белых сьцягоў без вэртыкальнай чырвонай паласы&lt;ref&gt;Шаланда А. Вексілагічныя праблемы бітвы пад Воршай 1514 г.: прапроцы з крыжам сьвятога Юрыя // Герольд Litherland. № 20, 2014. С. 59.&lt;/ref&gt;. Тым часам найбольш раньняе дакумэнтальна засьведчанае выкарыстаньне войскам ВКЛ сьцяга Сьвятога Юрыя ўзыходзіць да 1444 году — [[Бітва пад Варнай|бітвы пад Варнай]] з войскам [[Асманская імпэрыя|Асманскай дзяржавы]]&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Kupava&quot;&gt;Скобла М. [https://web.archive.org/web/20210619051313/https://www.nv-online.info/2021/02/02/mikola-kupava-bel-chyrvona-bely-scjag-nepadsudny-gjeta-pryznany-narodam-nacyjanalny-simval.html Мікола Купава: «Бел-чырвона-белы сцяг непадсудны, гэта прызнаны народам нацыянальны сімвал»] // [[Народная Воля]]. № 8, 2 лютага 2021. С. 2.&lt;/ref&gt;. 

[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah. Бел-чырвона-белы сьцяг (1579).jpg|значак|[[Ліцьвіны]] вызваляюць [[Полацак]] з-пад [[Маскоўская дзяржава|маскоўскай]] акупацыі, 1579 г.]]

Па складаньні [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ў 1569 годзе рабіліся спробы стварыць аб’яднаны сьцяг для абодвух гаспадарстваў [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] — [[Карона Польскага каралеўства|Каралеўства Польскага]] і [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. У прыватнасьці, у 1605 годзе кароль польскі і вялікі князь літоўскі [[Жыгімонт Ваза]] пачаў ужываць трохпалосны чырвона-бела-чырвоны сьцяг, а крыху пазьней зьявіўся бела-чырвона-бела-чырвоны сьцяг. Аднак такі сымбаль не прыжыўся, і дамінаваць пачаў бела-чырвоны сьцяг. Разам з тым, праз аднолькавую колеравую схему гербаў Кароны ([[Герб Польшчы|Белага Арла]]) і Княства ([[Пагоня|Пагоні]]) немагчыма пэўна падзяліць паміж імі вытворныя ад гэтых гербаў сьцягі Рэчы Паспалітай&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot;/&gt;.

[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah. Бел-чырвона-белы сьцяг (1619).jpg|значак|Бел-чырвона-белы сьцяг на карціне Пітэра Снаерса «[[Бітва пад Кірхгольмам]]», 1619 (1630?) г.]]

Існуюць зьвесткі, што ў XVI—XVIII стагодзьдзях [[беларускія татары]] выстаўлялі войска пад уласнай бела-чырвона-белай харугвай з выявай у цэнтры паўмесяца і зоркі&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot;/&gt;. Магчыма, праз гэта у адным з [[Аль-кітабы|аль-кітабаў]], паводле братоў Луцкевічаў, зьявілася пазьнейшае сьцьверджаньне пра ўдзел у [[Грунвальдзкая бітва|Грунвальдзкай бітве]] пад бел-чырвона-белым сьцягам [[Вітаўт|Вітаўта Вялікага]] з нашытымі на яго паўмесяцам і зоркай&lt;ref name=&quot;Basau&quot;/&gt;. У XVII—XVIII стагодзьдзях бела-чырвоныя сьцягі рознай канфігурацыі ўжывала гусарыя і іншыя вайсковыя аддзелы Рэчы Паспалітай{{Заўвага|Бела-чырвоныя сьцягі, адрозныя ад [[Сьцяг Польшчы|цяперашняга сьцяга Польшчы]], можна пабачыць на батальных карцінах [[:File:Altomonte Battle of Vienna.jpg|«Бітва пад Венай»]] і [[:File:Altomonte Battle of Parkany.jpg|«Бітва пад Парканамі»]], напісаных [[Марцін Альтамонтэ|Марцінам Альтамонтэ]] ў 1693—1695 гадох.}}. Сярод іншага, уласна бел-чырвона-белы сьцяг ёсьць на карціне першай трэці XVII ст., прысьвечанай [[Бітва пад Кірхгольмам|бітве пад Кірхгольмам]]&lt;ref name=&quot;davydouski&quot;&gt;Давыдоўскі Ў. Сімвалы Беларусі // [[Абажур]]. № 3 (78), 2009. С. 38. [https://web.archive.org/web/20210115141826/https://baj.by/sites/default/files/abajur/files/abajur_78_3.pdf]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot;/&gt;.

За часамі [[Вайна Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў|вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў]] пераважная колькасьць харугваў з [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|уласна беларускіх земляў]] (з-пад [[Полацак|Полацку]], [[Сураж|Суражу]], [[Глыбокае|Глыбокага]], [[Чавусы|Чавусаў]], [[Любавічы|Любавічаў]], [[Дуброўна]], [[Красны|Краснага]], [[Горкі|Горак]], [[Вяліж|Вяліжу]]) мелі белыя плахты з чырвонымі фарбаванымі дадаткамі, у тым ліку «паласатыя» — бела-чырвона-белыя&lt;ref name=&quot;BCB-20024-58&quot;&gt;Бел-чырвона-белы. Сцяг. Нацыя. Ідэнтычнасць. — Warszawa, 2024. С. 58.&lt;/ref&gt;. Тым часам [[Ліцьвіны|літоўскія (беларускія)]] сялянскія партызанскія аддзелы («шышы») змагаліся з маскоўскім акупантамі пад белымі, бела-чырвонымі і чырвона-белымі харугвамі&lt;ref name=&quot;BCB-20024-58&quot;/&gt;. Перавагу гэтага спалучэньня колераў на харугвах абумовілі колеры дзяржаўнага гербу Вялікага Княства Літоўскага Пагоні, пра што сьведчыць выкананы ў такіх колерах народны партызанскі сьцяг «шышоў» з-пад [[Барысаў|Барысава]], які зьмяшчае элемэнты гербу Пагоні — «руку з палашом»&lt;ref&gt;Бел-чырвона-белы. Сцяг. Нацыя. Ідэнтычнасць. — Warszawa, 2024. С. 59.&lt;/ref&gt;.
[[Файл:Uniform of Belarusian Regiment1.jpg|значак|213x213пкс|Галаўны ўбор палкоўніка Беларускага гусарскага палка]]
Па [[Падзелы Рэчы Паспалітай|падзелах Рэчы Паспалітай]], калі землі Вялікага Княства Літоўскага апынуліся пад уладай [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], у канцы XVIII — першай палове XIX ст. (да узмацненьня [[Русіфікацыя Беларусі|палітыкі русіфікацыі]]) спалучэньні гарызантальных белых і чырвоных палосаў ужываліся разам з колішнім дзяржаўным гербам Пагоняй у расейскай геральдыцы і вэксілялёгіі для пэўных адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак і вайсковых фармаваньняў на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]]{{Заўвага|Прыклады такой сымболікі прыводзяцца ў [[Бел-чырвона-белы сьцяг#Бела-чырвона-белае спалучэньне колераў у беларускай сымболіцы|сэкцыі, прысьвечанай бела-чырвона-беламу спалучэньню колераў у беларускай сымболіцы]].}}&lt;ref&gt;[[Міхась Чарняўскі|Чарняўскі М.]] Як узніклі нашы дзяржаўныя сімвалы? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 77.&lt;/ref&gt;. Тым часам у [[Віленскі гістарычна-этнаграфічны музэй|Віленскім гістарычна-этнаграфічным музэі]] захоўваецца трыкутны сьцяжок часоў [[паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў]], на якім у сярэдзіне, уздоўж белага поля, праходзіць чырвоная паласа&lt;ref&gt;{{Літаратура/Наш сымбаль — Пагоня|к}} С. 29.&lt;/ref&gt;. Існуе думка, што ў час паўстаньня разам з гербам Пагоняй бел-чырвона-белы сьцяг мог ужываць [[Кастусь Каліноўскі]]&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 101.&lt;/ref&gt;.

Гэтак жа Беларускі 7-ы гусарскі полк выкарыстоўваў бела-чырвона белыя колеры.

=== Беларускі нацыянальна-вызвольны рух ===
[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah. Бел-чырвона-белы сьцяг (1901).jpg|значак|Фрагмэнт карціны «Беларускі пэйзаж» (сядзіба [[Драчалукі]] пад [[Віцебск]]ам), 1901 г.]]

Усталяваньне бел-чырвона-белага сьцяга ў якасьці сымбалю [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|беларускага нацыянальна-вызвольнага руху]], мэтай якога было дзяржаўнае самавызначэньне беларусаў, звычайна прымяркоўваюць да пачатку XX стагодзьдзя&lt;ref name=&quot;salanda-2019-7&quot;&gt;[[Аляксей Шаланда|Шаланда А.]] Кароткі нарыс гісторыі беларускай нацыянальнай і дзяржаўнай сімволікі // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 7.&lt;/ref&gt;. У 1909—1912 гадох бела-чырвона-белыя стужкі ўжываліся студэнтамі-беларусамі ў [[Санкт-Пецярбург]]у&lt;ref name=&quot;bk19&quot;&gt;{{Літаратура/Флагі Беларусі ўчора і сёньня|к}} С. 19.&lt;/ref&gt;. У 1916 годзе сьцяг зь бела-чырвона-белым палотнішчам мела арганізацыя [[Сувязь незалежнасьці і непадзельнасьці Беларусі]], якой кіраваў [[Вацлаў Ластоўскі]]&lt;ref name=&quot;bk19&quot;/&gt;.

[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah. Бел-чырвона-белы сьцяг (1917-18).jpg|значак|Знак адрозьненьня вайскоўцаў-беларусаў, 1917—1918 гг.]]
[[Файл:Udzielniki Biełaruskaj kanferencyi 1918 hodu.jpg|значак|Удзельнікі [[Беларуская канфэрэнцыя (1918)|Беларускай канфэрэнцыі 1918 году]]]]
[[Файл:Mikoła Dziamidaŭ. Мікола Дзямідаў.jpg|зьлева|значак|'''Мікола Дзямідаў з бчб стужачкай''']]
Увогуле, першыя згадкі пра выкарыстаньне беларусамі нацыянальнага сьцяга ў культурна-асьветніцкай дзейнасьці паходзяць з канца XIX стагодзьдзя&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot; /&gt;. Аднак няма зьвестак пра дакладную дату распрацоўкі і зацьверджаньня эскізу бел-чырвона-белага сьцяга&lt;ref&gt;[[Сяргей Харэўскі|Харэўскі С.]] [https://web.archive.org/web/20090602180458/http://www.nn.by/1998/06/14.htm Клаўдзі Дуж-Душэўскі. Сьцяг] // [[Наша Ніва]]. № 6, 1998. С. 15.&lt;/ref&gt;. Называюць розныя даты яго зьяўленьня — 1905, 1909, 1912, 1917 год&lt;ref name=&quot;salanda-2019-7&quot; /&gt;. Паводле шматлікіх сьведчаньняў, аўтарам праекту сучаснай выявы бел-чырвона-белага сьцяга стаў беларускі грамадзка-палітычны і культурны дзяяч [[Клаўдзі Дуж-Душэўскі]]&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot;&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://www.svaboda.org/content/article/25155772.html| загаловак = 50 фактаў за бел-чырвона-белы сьцяг| фармат = | назва праекту = | выдавец = [http://www.svaboda.org/ Радыё свабода]| дата = 16 студзеня 2021 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, які стварыў яго на просьбу беларускіх арганізацыяў Пецярбургу. У сваіх успамінах Клаўдзі Дуж-Душэўскі засьведчыў повязь беларускага нацыянальнага сьцяга з гербам [[Пагоня]]й: ''«Беларусы ''[даўней]'' лічылі сваім дзяржаўным сьцягам белую Пагоню на чырвоным полі»''&lt;ref&gt;Слуцкі збройны чын 1920 г. у дакумэнтах і ўспамінах / Укл. А. Гесь, У. Ляхоўскі, У. Міхнюк. — Менск: Энцыклапедыкс, 2001. С. 272.&lt;/ref&gt;. Увесну 1917 году бел-чырвона-белы сьцяг узьнялі ў Пецярбургу на будынку [[Беларускае таварыства дапамогі пацярпелым ад вайны|Беларускага таварыства дапамогі пацярпелым ад вайны]]&lt;ref name=&quot;bk19&quot; /&gt;, супрацоўнікам якога быў К. Дуж-Душэўскі&lt;ref name=&quot;NN-2020&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20201121225512/https://nashaniva.by/?c=ar&amp;i=262559 Сапраўдныя беларускія сімвалы: вось што трэба ведаць пра Пагоню і БЧБ], Наша Ніва, 22 лістапада 2020 г.&lt;/ref&gt;. У сакавіку 1917 году бел-чырвона-белы сьцяг стаў галоўным элемэнтам у час сьвята «[[Дзень беларускага значка]]» ў [[Менск]]у&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot; /&gt;, калі адбыўся беларускі мітынг, на якім прагучала патрабаваньне аб аўтаноміі Беларусі&lt;ref name=&quot;latysonak&quot; /&gt;. Тым часам сьцягі, пашытыя паводле эскізу Клаўдзія Дуж-Душэўскага, разаслалі ў мясцовыя арганізацыі&lt;ref&gt;[[Васіль Герасімчык|Герасімчык В.]] [https://web.archive.org/web/20210122002127/https://news.arche.by/by/page/ideas/hramadstva-idei/11312 Клаўдыюш Дуж-Душэўскі — аўтар бел-чырвона-белага сцяга], [[ARCHE Пачатак]], 9 красавіка 2013 г.&lt;/ref&gt;. На гэтых сьцягох былі вышытыя золатам словы [[Жыве Беларусь!|«Няхай жыве вольная Беларусь»]]&lt;ref name=&quot;latysonak&quot; /&gt;. У пастанове [[Беларускі нацыянальны камітэт (Менск)|Беларускага нацыянальнага камітэту ў Менску]] ад 25 сакавіка 1917 году адзначалася повязь бел-чырвона-белага сьцяга з традыцыйным беларускім арнамэнтам: «''дзеля таго што ў беларускім народным мастацтве пераважаюць белыя і чырвоныя ўзоры, палічана дарэчным ужыць гэтыя колеры ў беларускім нацыянальным сьцягу''»&lt;ref name=&quot;Lalkou&quot;&gt;[[Ігар Лялькоў|Лялькоў І.]] [http://pahonia-plakat.narod.ru/bielaruskaja_simvolika.htm Пытаньне дзяржаўнай сымболікі ў Беларусі: гісторыя і сучасны стан] // [[ARCHE Пачатак]]. № 1 (21), 2002 г.&lt;/ref&gt;. Ужо зь ліпеня 1917 году беларускія вайскоўцы, аб’яднаныя ў нацыянальныя гурткі і камітэты, на сваіх мундзірах і шынэлях пачалі актыўна выкарыстоўваць бела-чырвона-белыя стужкі, што адрозьнівала іх ад прадстаўнікоў іншых нацыянальнасьцяў&lt;ref name=&quot;Lachouski&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = [[Уладзімер Ляхоўскі|Ляхоўскі Ў.]] |прозьвішча = |імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://history.nn.by/?c=ar&amp;i=218121 | загаловак = Як бел-чырвона-белы сцяг стаў нацыянальным | фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Наша гісторыя]]  | дата = 30 студзеня 2021 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. Абавязак насіць адпаведную пятлічную стужку як дадатковы знак адрозьненьня замацавала пастанова 2-й сэсіі [[Цэнтральная рада беларускіх арганізацыяў|Цэнтральнай рады беларускіх арганізацыяў]] ([[Менск]], 5 жніўня 1917 году)&lt;ref&gt;[[Фёдар Турук|Ф. Турук]]. Белорусское движение. Очерк истории национального и революционного движения белоруссов. — Москва: Государственное издательство, 1921; Мн.: Картографическая фабрика Белгеодезии, 1994. С. 95.&lt;/ref&gt;. У кастрычніку 1917 году пад бел-чырвона-белым сьцягам прайшоў зьезд беларускіх вайскоўцаў Паўночнага фронту ў Віцебску&lt;ref&gt;Варлыга А. Усебеларускі Кангрэс у Менску 18—31 (5—18 ст.ст.) сьнежня 1917 г. (Успаміны дэлегата Кангрэсу) // Запісы Беларускага Інстытуту Навукі й Мастацтва. № 3 (9), 1964. С. 142.&lt;/ref&gt;. Да сьнежня 1917 году бела-чырвона-белыя стужкі на вайсковай уніформе пашырыліся на ўсіх франтах заходняга тэатру баявых дзеяньняў адлегласьцю ў 3 тысячы кілямэтраў&lt;ref name=&quot;Lachouski&quot; /&gt;.

[[Файл:Miensk, BNR. Менск, БНР (1918).jpg|значак|Нацыянальны сьцяг над будынкам [[Народны сакратарыят БНР|Народнага Сакратарыяту]] [[БНР]]. [[Менск]], 1918 г.]]
[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah. Бел-чырвона-белы сьцяг (1918-19).jpg|зьлева|значак| Пячатка Беларускага культурнага таварыства [[Бацькаўшчына (Менск)|Бацькаўшчына]] зь [[Бел-чырвона-белы сьцяг|бел-чырвона-белым сьцягам]]]]
7 сьнежня 1917 году ў [[Менск]]у пад бел-чырвона-белымі сьцягамі&lt;ref&gt;Ляшко М. [https://nn.by/?c=ar&amp;i=201664 На АНТ расказалі пра Першы Усебеларускі з’езд, але абрэзалі бела-чырвона-белы сцяг], Наша Ніва, 11 сьнежня 2017 г.&lt;/ref&gt; распачаў сваю працу [[Першы Ўсебеларускі зьезд]] — найважнейшы дзяржаватворчы форум ў найноўшай гісторыі Беларусі, у час якога 1872 дэлегаты ад усіх беларускіх земляў выказаліся за пільную патрэбу вольнага дзяржаўнага самавызначэньня краіны&lt;ref name=&quot;Lalkou&quot;/&gt;. Паводле ўспамінаў [[Кастусь Езавітаў|Кастуся Езавітава]], ''«Адкрыцьцё Першага Ўсебеларускага кангрэсу было дужа ўрачыстае. Пры дзьвярах будынка стаяла варта Першага Менскага беларускага палку, сцэна была ўпрыгожана нацыянальнымі сьцягамі і гербам Пагоняй»''&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot;/&gt;. У час адкрыцьця зьезду бальшавік [[Людвіг Рэзаўскі]] запатрабаваў зьняць бел-чырвона-белы сьцяг і замяніць яго на сьцяг чырвонага інтэрнацыяналу, што выклікала абурэньне дэлегатаў (два матросы вывелі Рэзаўскага з залі), тым часам сябра складу старэйшынаў зьезду генэрал-лейтэнант [[Канстанцін Аляксееўскі]] падышоў да трыбуны і пацалаваў сьцяг&lt;ref&gt;Белорусская рада. [http://pawet.net/library/history/bel_history/_bnr/00196/%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%B2%D1%8B%D0%B9_%D0%92%D1%81%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%81%D1%8A%D0%B5%D0%B7%D0%B4.html № 7, 10 декабря 1917 г.]&lt;/ref&gt;. Да ўдзельнікаў прагучаў заклік: «''Трэба бараніць сьцяг і шанаваць яго!''»&lt;ref name=&quot;latysonak&quot;/&gt;. 18 сьнежня 1917 году а 3-й гадзіне ночы бальшавікі разагналі зьезд з дапамогай салдатаў. Мяркуецца, што менавіта ад часоў Усебеларускага зьезду бел-чырвона-белы сьцяг пачаў успрымацца ў масавай сьвядомасьці як нацыянальны сьцяг беларусаў&lt;ref name=&quot;bk19&quot;/&gt;. Відаць, у адказ на гвалт бальшавікоў удзельнікі [[Беларуская канфэрэнцыя (1918)|Беларускай канфэрэнцыі]], якая адбылася 25—28 студзеня 1918 году ў Вільні, выкарыстоўвалі бел-чырвона-белыя сьцягі з вузкімі чорнымі палоскамі ўздоўж чырвонай паласы&lt;ref&gt;{{Літаратура/Флагі Беларусі ўчора і сёньня|к}} С. 20.&lt;/ref&gt;. Па выгнаньні зь Менску [[Бальшавікі|бальшавікоў]]{{Заўвага|Паводле сьведчаньня [[Макар Краўцоў|Макара Краўцова]], ужо з пачатку студзеня 1918 году бел-чырвона-белы сьцяг легальна і бесьперашкодна вывешваўся ў Менску над сядзібай [[Вялікая беларуская рада|ЦБВР]], якая ў той час разьмяшчалася ў доме № 2 на вуліцы Паліцыйнай}}&lt;ref name=&quot;Lachouski&quot;/&gt; 19 лютага 1918 году бел-чырвона-белы сьцяг узьняўся над [[Менскі езуіцкі калегіюм|адным з будынкаў былога езуіцкага калегіюму]], у якім за расейскім панаваньнем разьмяшчаўся [[Дом губэрнатара (Менск)|палац губэрнатара]]&lt;ref name=&quot;latysonak&quot;/&gt;.

[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah, Pahonia. Бел-чырвона-белы сьцяг, Пагоня (1920).jpg|значак|Беларускі нацыянальны штандар: Бел-чырвона-белы сьцяг і герб [[Пагоня]]. Паштоўка часоў БНР]]
З утварэньнем [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]] бел-чырвона-белы сьцяг канчаткова замацаваўся ў якасьці дзяржаўнага сьцяга, што зрабіла яго агульнапрызнанай сьвятыняй прыхільнікаў беларускай незалежнасьці. 8 траўня 1918 году адмысловая камісія з увядзеньня эмблемаў і вонкавых знакаў пры [[Народны сакратарыят БНР|Першым Беларускім урадзе]] ўхваліла бел-чырвона-белы сьцяг як «дзяржаўны сьцяг Рэспублікі»&lt;ref name=&quot;Lachouski&quot;/&gt;. 11 жніўня 1918 году ў газэце [[Вольная Беларусь (газэта)|Вольная Беларусь]] апублікавалі афіцыйнае апісаньне дзяржаўнага сьцяга&lt;ref name=&quot;bk19&quot;/&gt;. Па заняцьці Менску бальшавікамі ў 1919 годзе [[Урад Беларускай Народнай Рэспублікі|ўрад БНР]] пераехаў у Вільню, дзе працягваў функцыянаваць да 1925 году. У 1920 годзе бел-чырвона-белы сьцяг як беларускі і дзяржаўны выкарыстоўвала кіраўніцтва [[Слуцкае паўстаньне|Слуцкага паўстаньня]] і вайсковыя фармаваньні [[Булак-Балаховіч]]а&lt;ref&gt;[[Ніна Стужынская|Стужынская Н.]] Беларусь мяцежная. З гісторыі ўзброенага антысавецкага супраціву ў 1920-я гг. — Вільня: Наша будучыня, 2011. С. 55, 76, 101, 298.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot;/&gt;. Таго ж году ён стаў сьцягам [[Беларускі асобны батальён у складзе войска Летувы|Беларускага асобнага батальёну]] ў складзе войска [[Летува|Летувы]] (па далучэньні Летувы да СССР сьцяг канфіскаваў [[НКВД]]&lt;ref name=&quot;VexilBNR&quot;&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://www.vexillographia.ru/belarus/bnr.htm| загаловак = Сьцягі БНР| фармат = | назва праекту = [http://www.vexillographia.ru/ Vexillographia.ru] | выдавец = | дата = 11 верасьня 2010 | мова = ru | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;). Увогуле, у час змаганьня за незалежнасьць першай [[Нацыя|нацыянальнай]] Беларускай дзяржавы зьявілася інтэрпрэтацыя колераў нацыянальнага сьцяга як сымбаляў поту, крыві і сьлёзаў&lt;ref name=&quot;latysonak&quot;/&gt;. Тым часам у 1920—1922 гадох факт замацаваньня на міжнародным узроўні бел-чырвона-белага сьцяга як беларускага перашкодзіў праекту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Альгерд Гросвальд|Альгерда Гросвальда|lv|Oļģerds Grosvalds}}, які прапаноўваў падобны сьцяг на ролю дзяржаўнага сьцяга незалежнай [[Латвія|Латвіі]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Флагі Беларусі ўчора і сёньня|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Horadnia, Haradnica, Valicki, BNR. Горадня, Гарадніца, Валіцкі, БНР (Z. Petravičius, 1919, 1937).jpg|значак|Беларуская камэндатура ў [[Горадня|Горадні]], 1919 г.]]
[[Файл:Horadnia, Bieł-čyrvona-bieły ściah. Горадня, Бел-чырвона-белы сьцяг (25.03.1919).jpg|значак|Першае сьвяткаваньне [[Дзень Волі|Дня Незалежнасьці]] ў Горадні, 1919 г.]]
[[Файл:Бела-чырвона-белы сцяг (&quot;Рунь&quot;, 1923).jpg|зьлева|значак|Выява чалавека з Пагоняй і бел-чырвона-белым сьцягам ў вучнёўскім часопісе &quot;Рунь&quot;, №1, 1923.]]
Паміж 1921 і 1939 гадамі бел-чырвона-белы сьцяг актыўна выкарыстоўваўся нацыянальна-вызвольных рухам у акупаванай [[Польшча]]й [[Заходняя Беларусь|Заходняй Беларусі]]: як палітычнымі партыямі ([[Беларуская хрысьціянская дэмакратыя (1927)|Беларуская хрысьціянская дэмакратыя]], [[БСРГ]]), так і непалітычнымі арганізацыямі, як [[Таварыства беларускай школы]]&lt;ref&gt;[[Андрэй Вашкевіч|Вашкевіч А.]] [https://web.archive.org/web/20201204194250/https://store.arche.by/item/1536 Нашы сьцягі над Заходняй] // [[Arche]]. № 4 (55), 2007. С. 78—90.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Katlarcuk-2021&quot;&gt;Корбут В. [https://www.polskieradio.pl/396/7811/Artykul/2709078,%d0%93%d1%96%d1%81%d1%82%d0%be%d1%80%d1%8b%d0%ba-%d0%91%d0%b5%d0%bb%d0%b0%d1%87%d1%8b%d1%80%d0%b2%d0%be%d0%bd%d0%b0%d0%b1%d0%b5%d0%bb%d1%8b-%d1%81%d1%86%d1%8f%d0%b3-%d0%b7%d0%b0%d0%bc%d0%b0%d1%86%d0%b0%d0%b2%d0%b0%d1%9e%d1%81%d1%8f-%d1%8f%d0%ba-%d0%bd%d0%b0%d1%86%d1%8b%d1%8f%d0%bd%d0%b0%d0%bb%d1%8c%d0%bd%d1%8b-%d1%9e-%d0%97%d0%b0%d1%85%d0%be%d0%b4%d0%bd%d1%8f%d0%b9-%d0%91%d0%b5%d0%bb%d0%b0%d1%80%d1%83%d1%81%d1%96 Гісторык: Бела-чырвона-белы сцяг замацаваўся як нацыянальны ў Заходняй Беларусі], [[Беларуская служба Польскага радыё]], 8 красавіка 2021 г.&lt;/ref&gt;. Беларуская нацыянальная сымболіка ўжывалася ва ўсіх беларускіх школах і гімназіях, на мітынгах працоўных, беларускім студэнцтвам&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot; /&gt;. На [[Дзень Волі|Дзень Незалежнасьці]] 25 сакавіка 1934 году актывісты гуртка [[Беларускі інстытут гаспадаркі і культуры|Беларускага інстытуту гаспадаркі і культуры]] ў [[Шутавічы|Шутавічах]] вывесілі пасярод вёскі бел-чырвона-белы сьцяг, які празь некалькі гадзінаў зьнялі польскія паліцыянты. Сябры гуртка не хавалі свайго ўчынку і нават зьвярнуліся да ўладаў з патрабаваньнем вярнуць ім сьцяг як прыватную ўласнасьць&lt;ref name=&quot;Arche&quot;&gt;[[Андрэй Чарнякевіч|Чарнякевіч А.]], [[Андрэй Вашкевіч|Вашкевіч А.]] [https://web.archive.org/web/20120326041552/http://arche.by/by/page/science/9411 25 сакавіка: вытокі нацыянальнага сьвята] // [[ARCHE Пачатак]]. № 3, 2008. С. 65.&lt;/ref&gt;. Тым часам [[швадрон]] уланаў войска міжваеннай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]], у якім служылі [[беларускія татары]], меў двузубы белы вымпэл з гарызантальнай чырвонай паласой, на якой разьмяшчаліся зялёная зорка і паўмесяц&lt;ref name=&quot;viacorka&quot; /&gt;.

[[Файл:Flag of Biełaruski Asoby Bataljon u skladzie vojska Letuvy.svg|значак|Сьцяг [[Беларускі асобны батальён у складзе войска Летувы|Беларускага асобнага батальёну]], 1920 г.]]
[[Файл:Жаўнеры Беларускага асобнага батальёна са сцягам.jpg|значак|Жаўнеры Беларускага асобнага батальёну зь сьцягам, да 1923 г.]]

У міжваеннай [[Латвія|Латвіі]] пад бел-чырвона-белымі сьцягамі дзеялі беларускія культурніцкія і грамадзка-палітычныя арганізацыі на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічна беларускіх]] паўднёва-ўсходніх [[Інфлянцкае ваяводзтва|Інфлянтах]]. 15 верасьня 1929 году [[Беларусы ў Латвіі|беларусы Латвіі]] з нацыянальнымі сьцягамі прайшлі вуліцамі [[Рыга|Рыгі]] ў часе пахаваньня паэта [[Ян Райніс|Яна Райніса]]&lt;ref&gt;[[Кастусь Езавітаў|Езавітаў К.]] Беларуская меншасьць у Латвіі ніколі не забудзе Яна Райніса! // [[Беларуская школа ў Латвіі (1926)|Беларуская школа ў Латвіі]]. [https://web.archive.org/web/20210625101215/https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Dauniejsyja/Insyja/Bielaruskaja_skola_u_Latvii.pdf.zip/1932-004.pdf № 4 (14), 1932]. С. 193.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Diplomatic mission of BNR.jpg|значак|Шыльда [[Вайскова-дыпляматычная місія БНР у Латвіі і Эстоніі|Вайскова-дыпляматычнай місіі БНР]], 1921 г.]]
[[Файл:Vilnia, Biełaruskaja gimnazija, Bieł-čyrvona-bieły ściah. Вільня, Беларуская гімназія, Бел-чырвона-белы сьцяг (1922).jpg|зьлева|значак|219x219пкс|Бел-чырвона-белы сьцяг на вокладцы легітымацыі вучня. [[Віленская беларуская гімназія|Беларускай гімназіяі]]]]
Пад бел-чырвона-белым сьцягам таксама дзеялі беларускія супольнасьці ў замежжы, найперш у [[Чэхаславаччына|Чэхаславаччыне]], куды пераехала [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі|Рада БНР]]. Нацыянальнымі сьцягамі карысталіся [[Беларуская грамада ў Празе|Беларуская грамада]] (1920—1925) і беларускае студэнцтва ў [[Прага|Празе]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210108072134/https://news.tut.by/culture/704782.html «Праграма Каліноўскага» 100 год таму. Як беларускія студэнты вучыліся ў Еўропе], [[TUT.BY]], 23.10.2020 г.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Проект государственного герба БССР Г. Змудинского (1924).jpg|значак|Адзін з трох пераможцаў конкурсу на дзяржаўны герб [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]], 1924 г.]]
[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah. Бел-чырвона-белы сьцяг (1919-20).jpg|зьлева|значак|206x206пкс|Пячатка Беларускага вучыцельскага хаўрусу ў Менскy]]
У пэрыяд з 1924 да 1928 году [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларуская ССР]] фактычна ня мела свайго дзяржаўнага сьцяга, аднак у зьвязку з абвяшчэньнем палітыкі [[Беларусізацыя|беларусізацыі]] рабіліся спробы ўвасобіць у рэспубліцы бела-чырвона-белае спалучэньне колераў з нацыянальнага сьцяга беларусаў. Ужо ўвесну 1924 году пры распрацоўцы дзяржаўнага гербу БССР журы рэспубліканскага конкурсу сярод трох найлепшых праектаў абрала работу беларускага графіка [[Генадзь Змудзінскі|Генадзя Змудзінскага]], дзе савецкая атрыбутыка спалучалася зь бела-чырвона-белай нацыянальнай сымболікай&lt;ref&gt;Корсак Д. [https://web.archive.org/web/20210928175450/https://people.onliner.by/opinions/2020/10/12/razgovor-o-staryx-i-novyx-gerbax-belarusi?fbclid=IwAR0I3B1BaQDfoqZnII1z1jmur5qgGo74WC5-MjA_FI2CMGo43OTjtM0MtDw Кого догоняет «Погоня»? Разговор с историком о старых и новых гербах Беларуси], [[Onliner.by]], 12.10.2020 г.&lt;/ref&gt;. Аднак напярэдадні канчатковага падсумоўваньня [[ЦК КПБ|ЦК ВКП(б)]] змусіў [[Цэнтральны выканаўчы камітэт БССР|ЦВК БССР]] скасаваць вынікі конкурсу і схаваць іх ад грамадзкасьці. Тым часам паводле ўспамінаў удзельнікаў міжнароднай [[Акадэмічная канфэрэнцыя па рэформе беларускага правапісу і азбукі|Акадэмічнай канфэрэнцыі па рэформе беларускай мовы 1926 году]], памяшканьне будынка ў [[Менск]]у, дзе яна праводзілася, упрыгожвала бела-чырвона-белае сонца зь пяцьцю бела-чырвона-белымі праменямі&lt;ref&gt;{{Літаратура/Флагі Беларусі ўчора і сёньня|к}} С. 22—23.&lt;/ref&gt;. У 1927 годзе зьявіўся новы праект [[герб БССР|гербу БССР]], які ў агульных рысах паўтараў [[герб СССР]], але меў бела-чырвона-белую стужку замест чырвонай. Праект прайшоў некалькі інстанцыяў, аднак Прэзыдыюм ЦВК у выніку ўсё ж пастанавіў зрабіць стужку чырвонай&lt;ref name=&quot;Nasievic&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[[Савецкая Беларусь]]. № 32 (1924), 9 лютага 1927. С. 8.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам узорам для афіцыйна прынятай сымболікі БССР стала савецкая сымболіка [[Расея|Расеі]]&lt;ref name=&quot;salanda-2019-7&quot;/&gt;. Увогуле, тагачасныя савецкія ўлады ў [[Масква|Маскве]] хоць негалосна і называлі бела-чырвона-белыя колеры беларускімі нацыянальнымі, аднак ужо ў 1928 годзе распачалі актыўнае змаганьне зь імі: у дакладзе [[АДПУ]] (пазьнейшага [[НКВД]]) у ЦК ВКП(б) ад 27 траўня адзначаўся загад да менскіх уладаў перафарбаваць вулічныя слупы і інтэр’ер [[Прысутныя месцы (Менск)|Дому працы]], раней расфарбаваныя ў беларускія нацыянальныя колеры ({{мова-ru|белорусские национальные цвета|скарочана}})&lt;ref&gt;Славатинский А. Доклад ОГПУ в ЦК ВКП(б) о политических настроениях в среде белорусской интеллигенции (27 мая 1928 г.) // ЦК РКП(б)—ВКП(б) и национальный вопрос. Книга 1. 1918—1933 гг. / Составители Л. С. Гатагова, Л. П. Кошелева, Л. А. Роговая. — М.: «Российская политическая энциклопедия» (РОССПЭН), 2005. С. 569.&lt;/ref&gt;. У 1929 годзе бел-чырвона-белыя сьцягі паказалі ў прысьвечаным утварэньню БССР фільме [[Белдзяржкіно]] «В огне рождённая» зь беспасярэдняй спасылкай на Беларускую Народную Рэспубліку&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=maAhoaaRHr8 В огне рожденная (1929)], [[YouTube]], 7 верасьня 2014 г.&lt;/ref&gt;, таксама яшчэ ў 1933 годзе бел-чырвона-белы сьцяг азначаўся ў друку БССР як вытворны ад Пагоні, якія разам згадваліся менавіта як ''дзяржаўныя'' сьцяг і герб Беларускай Народнай Рэспублікі (хоць і ў [[«Нацдэмаўшчына»|«антынацдэмаўскім»]] кантэксьце)&lt;ref&gt;Вольскі В. Аб рэцыдывах нацыянал-дэмакратызму ў творчасьці мастака Мініна // Мастацтва і рэвалюцыя. № 1—2, 1933. С. 6.&lt;/ref&gt;.

== Другая Сусьветная і Эміграцыя ==
[[Файл:Radaškavičy, Mienskaja, Francišak Skaryna, Bieł-čyrvona-bieły ściah-Pahonia. Радашкавічы, Менская, Францішак Скарына, Бел-чырвона-белы сьцяг-Пагоня (4.02.1929).jpg|значак|Настаўнікі і вучні [[Радашкавіцкая беларуская гімназія|Беларускай гімназіі імя Францішка Скарыны]] ў [[Радашкавічы|Радашкавічах]], 1929 г.]]
[[Файл:Mir, Bieł-čyrvona-bieły ściah-Pahonia. Мір, Бел-чырвона-белы сьцяг-Пагоня (1930).jpg|значак|Сябры гуртка [[Таварыства беларускай школы]] ў [[Мір (Гарадзенская вобласьць)|Міры]], 1930 г.|зьлева]]
[[Файл:Vilnia, Bieł-čyrvona-bieły ściah-Pahonia. Вільня, Бел-чырвона-белы сьцяг-Пагоня (1931).jpg|значак|Хор [[Беларускі студэнцкі саюз|Беларускага студэнцкага саюзу]] пры [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскім унівэрсытэце]] на чале з [[Рыгор Шырма|Рыгорам Шырмам]] і з удзелам [[Міхась Забэйда-Суміцкі|Міхася Забэйды-Суміцкага]], 1931 г.]]
[[Файл:Vilnia, Biełaruskaja gimnazija, Bieł-čyrvona-bieły ściah. Вільня, Беларуская гімназія, Бел-чырвона-белы сьцяг (1930-39).jpg|значак|Вучнёўскі аркестар [[Віленская беларуская гімназія|Віленскай беларускай гімназіі]], 1930-я гг.]]
[[Файл:Грамадскае жыццё і мастацтва. Беларускі Народны Тэатр у Рызе (застаўка).jpg|зьлева|значак|Грамадзкае жыцьцё і мастацтва. Беларускі Народны Тэатар у Рызе]]
У [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]] бел-чырвона-белы сьцяг разам зь іншымі нацыянальнымі сымбалямі вярнуў да ўжытку калябарацыйны беларускі ўрад ([[Беларуская Цэнтральная Рада]]). Аднак як сьведчыць распараджэньне Райхсміністра па акупаваных усходніх тэрыторыях ад 14 чэрвеня 1944 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Сфрагістыка і геральдыка Беларусі (1999)|к}} С. 156.&lt;/ref&gt;, гэтае выкарыстаньне было ''неафіцыйным'' да апошніх дзён нямецкай акупацыі. Шырока вядомае распараджэньне, нібы падпісанае гаўляйтэрам Беларусі [[Вільгельм Кубэ|Вільгельмам Кубэ]] і надрукаванае 27 чэрвеня 1942 году ў газэце «[[Раніца (Бэрлін)|Раніца]]», аб дазволе карыстацца бел-чырвона-белым сьцягам і гербам Пагоняй побач зь нямецкай сымболікай «пры сьвяткаваньнях або для абазначэньня беларускай нацыянальнасьці» выявілася, паводле вынікаў пазьнейшых дасьледаваньняў, тагачаснай дэзынфармацыяй, вінаватых у якой ўлады [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]] так і не знайшлі&lt;ref&gt;{{Літаратура/Сфрагістыка і геральдыка Беларусі (1999)|к}} С. 155.&lt;/ref&gt;. Увогуле, паўафіцыйны дазвол на беларускую нацыянальную сымболіку зьявіўся толькі пад канец нацысцкай акупацыі і выявіўся спробай схіліць мясцовае насельніцтва на свой бок па [[Курская бітва|паразе на Курскай дузе]] і карэнным пераломе ў [[Нямецка-савецкая вайна|Нямецка-савецкай вайне]], прытым нацыянальны сьцяг беларусаў (як і бела-чырвона-белыя павязкі) ніколі не насілі паліцыянты, пад ім не праводзілася ваенных дзеяньняў&lt;ref name=&quot;kultura&quot;&gt;Рудак А. [https://budzma.by/news/minu-shchyna-i-suchasnasts-gistarychnay-simvoliki.html Мінуўшчына і сучаснасць гістарычнай сімволікі] // [[Культура (газэта)|Культура]]. № 34 (1473), 22—29 жніўня 2020 г.&lt;/ref&gt;. Тым часам аўтар эскізу бел-чырвона-белага сьцяга, [[Клаўдзі Дуж-Душэўскі]], у час акупацыі адмовіўся ад пасады намесьніка бургамістра Менску, а ў жніўні 1943 году нацысты кінулі яго разам з жонкай у [[канцэнтрацыйны лягер]] за дапамогу [[габрэі|габрэям]], якія хаваліся ад перасьледу&lt;ref name=&quot;kultura&quot;/&gt;.

[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah, Pahonia. Бел-чырвона-белы сьцяг, Пагоня (1948).jpg|значак|Беларуская паштоўка да [[Дзень Волі|Дня Незалежнасьці (Дня Волі)]], 1948 г.]]

Па вайне бел-чырвона-белы сьцяг працягваў актыўна выкарыстоўвацца [[Беларуская эміграцыя|Беларускай эміграцыяй]], у тым ліку [[Урад Беларускай Народнай Рэспублікі|ўрадам Беларускай дзяржавы ў выгнаньні]]. Нацыянальны сьцяг аб’яднаў як салдатаў [[Беларуская краёвая абарона|БКА]], так і тых беларусаў, хто ваяваў супраць нацыстаў у польскіх частках арміі [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] і францускім руху Супраціву&lt;ref name=&quot;Katlarcuk-2021&quot;/&gt;. У [[Дзень Волі|Дзень Незалежнасці Беларусі]] (25 сакавіка) бел-чырвона-белыя сьцягі рэгулярна ўздымаліся на афіцыйным узроўні ў мясцовасьцях з актыўнымі беларускімі асяродкамі, у тым ліку на будынках ратушаў у [[Брэдфард]]зе ([[Вялікабрытанія]])&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = [[Натальля Гардзіенка|Гардзіенка Н.]] | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 5 жніўня 2012 | url = https://hardzin.livejournal.com/18650.html | загаловак = Эміграцыйная гісторыя ў асобах. 5 жніўня. Мацей Райцэўскі | фармат = | назва праекту = | выдавец = [[LiveJournal]] | дата = 21 студзеня 2021 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; і [[Ошава]] ([[Канада]])&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = [[Натальля Гардзіенка|Гардзіенка Н.]] | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 16 верасьня 2012 | url = https://hardzin.livejournal.com/33687.html | загаловак = Эміграцыйная гісторыя ў падзеях. 16 верасня. Беларусы Ашавы | фармат = | назва праекту = | выдавец = [[LiveJournal]] | дата = 21 студзеня 2021 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, да сёньня ў гэты дзень беларускі нацыяльны сьцяг вывешваецца на будынку гістарычнага музэю ў [[Саўт-Рывэр]]ы ([[Нью-Джэрзі]], [[ЗША]])&lt;ref&gt;[https://nn.by/?c=ar&amp;i=125738 У Саўт-Рыверы (ЗША) узнялі бел-чырвона-белы сцяг ФОТАФАКТ], Наша Ніва, 31 сакавіка 2014 г.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Belarusian monument in South River.jpg|значак|Манумэнт «Змагарам за вольную Беларусь» у [[Саўт-Рывэр|Саўт-Рывэры]] ([[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]]), пастаўлены ў 1974 годзе на тэрыторыі [[Царква Сьвятой Эўфрасіньні Полацкай (Саўт-Рывэр)|царквы Сьвятой Эўфрасіньні Полацкай]] і аздоблены флягштокамі зь беларускім і амэрыканскім сьцягамі|253x253пкс]]

У Беларусі пад бел-чырвона-белым сьцягам гуртаваліся ўдзельнікі антысавецкага партызанскага руху і падпольля — да іх ліквідацыі савецкімі карнікамі ў 1950-я гады. У 1960—1970-я гады гістарычную [[Нацыянальная сымболіка|нацыянальную сымболіку]] выкарыстоўвалі інтэлектуалы-гуманітары [[Акадэмічны асяродак|Акадэмічнага асяродку]], разгромленага [[КГБ]] у 1974—1975 гадох, і мастакі-дысыдэнты з творчага кола [[На Паддашку]]&lt;ref name=&quot;Lalkou&quot;/&gt;. З гэтага ж часу адзначаюцца першыя сьвядомыя фальсыфікацыі гістарычных зьвестак пра беларускі нацыянальны сьцяг з боку савецкіх уладаў: дзеля адмаўленьня яго выкарыстаньня на [[Першы Ўсебеларускі зьезд|Першым Усебеларускім зьезде]] (1917) намесьнік дырэктара Інстытуту гісторыі [[Камуністычная партыя Савецкага Саюзу|камуністычнай партыі]] Сьцяпан Папанін у сваёй манаграфіі, выдадзенай у 1977 годзе, пры апісаньні зьезду замяніў бел-чырвона-белы сьцяг на выдуманы «пунсова-блакітны»&lt;ref name=&quot;Lachouski&quot;/&gt;. У 1980-я гады бел-чырвона-белы сьцяг разам з гербам Пагоняй сталі агульнавядомымі сымбалямі беларускасьці і незалежніцтва, а іх публічная дэманстрацыя разглядалася як акт нацыянальнага супраціву. У 1985 годзе на будынку [[Менская мастацкая вучэльня імя Глебава|Менскай мастацкай вучэльні імя Глебава]] два навучэнцы, Міхал Мірошнікаў і Юры Макееў, вывесілі бел-чырвона-белыя сьцягі. У выніку КГБ распачало перасьлед 6 чалавек, а Макееў мусіў спыніць навучаньне&lt;ref name=&quot;Lalkou&quot;/&gt;.
[[Файл:Національні символи для опасок на руки.jpg|значак|няма|318x318пкс|Нацыянальныя сымбалі на рукі cc]]

== Дэмакратызацыі ў СССР ==
[[Файл:Грунвальд10.JPG|значак|летнік &quot;[[Грунвальд (летнік)|Грунвальд]]&quot; 1990]]
З пачаткам працэсу дэмакратызацыі ў [[СССР]] выкарыстаньне нацыянальнай гістарычнай сымболікі ў Беларусі пачало набываць масавы характар&lt;ref name=&quot;Lalkou&quot;/&gt;. Гэтаму спрыялі моладзевыя нефармальныя гістарычна-культурныя аб’яднаньні і клюбы («[[Талака (Менск)|Талака]]», «Паходня», «Узгор’е» і іншых), [[Беларускі Народны Фронт Адраджэньне|Беларускі Народны Фронт]] і іншыя партыі дэмакратычнага кірунку. У 1986 годзе бел-чырвона-белыя сьцягі зьявіліся ў кнізе мастака [[Мікола Купава|Міколы Купавы]], якую савецкія ўлады неўзабаве прыбралі з кнігарняў&lt;ref name=&quot;Kupava&quot;/&gt;. 30 кастрычніка 1988 году бел-чырвона-белыя сьцягі ўзьнялі ўдзельнікі першай масавай акцыі за незалежнасьць, [[Дзяды 30 кастрычніка 1988 году (Менск)|жорстка разагнанай савецкімі ўладамі]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Флагі Беларусі ўчора і сёньня|к}} С. 26.&lt;/ref&gt;. А ўжо 19 лютага 1989 году пад бел-чырвона-белымі сьцягамі на стадыёне «[[Дынама (стадыён, Менск)|Дынама]]» ў Менску адбыўся першы дазволены ўладамі БССР апазыцыйны палітычны мітынг&lt;ref name=&quot;Lalkou&quot;/&gt;. Разам з тым савецкія ўлады працягвалі перасьлед беларусаў (асабліва ў правінцыі) за выкарыстаньне нацыянальнага сьцяга&lt;ref name=&quot;Lalkou&quot;/&gt;.
[[Файл:Газэта Беларускі рынак.png|зьлева|значак|309x309пкс|Газэта &quot;БелоРусский Рынок&quot;]]
Рэагуючы на рост папулярнасьці бел-чырвона-белага сьцяга ўлады СССР разгарнулі [[прапаганда|прапагандысцкую]] кампанію супраць нацыянальнага сьцяга беларусаў, пачатак якой паклаў артыкул начальніка Галоўнага архіўнага ўпраўленьня пры Савеце Міністраў БССР у «[[Советская Белоруссия|Советской Белоруссии]]»&lt;ref&gt;Михальченко А. Белорусская символика: традиции и современность // Советская Белоруссия. 25 ноября 1990. С. 2.&lt;/ref&gt;. З гэтага часу прыхільнікі [[Рашызм|расейскага шавінізму]] ўжываюць факт паўафіцыйнага цывільнага выкарыстаньня ў час нацысцкай акупацыі беларускіх нацыянальных сымбаляў дзеля дыскрэдытацыі сваіх апанэнтаў, зьвінавачваючы іх у [[фашызм|фашызьме]]. Прытым звычайна замоўчваецца, што цяперашні [[сьцяг Расеі]] выкарыстоўваўся вайсковым фармаваньнем [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]], што брала ўдзел у вайсковых дзеяньнях — [[Расейская вызвольная армія|Расейскай вызвольнай арміяй генэрала Ўласава]]&lt;ref&gt;[[Зьміцер Дрозд|Дрозд Д.]] [https://web.archive.org/web/20210302051219/https://bydc.info/news/1041-byl-li-zapreshchen-natsistami-rossijskij-belo-sine-krasnyj-flag Был ли запрещен нацистами российский бело-сине-красный флаг?], Беларускі дакумэнтацыйны цэнтар, 7.11.2020 г.&lt;/ref&gt; (таксама гэты сьцяг выкарыстоўвалі [[1-я Расейская нацыянальная армія]], якая ладзіла дывэрсіі ў тыле [[Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія|савецкіх войскаў]] і змагалася з партызанамі, і дапаможныя расейскія моладзевыя арганізацыі{{Заўвага|Сярод іншага, [[:Файл:Российский и нацистский флаги. Минск, 18.06.1944 (colored).jpg|кадры нямецкай кінахронікі ад 18 чэрвеня 1944 году]] зафіксавалі публічнае выкарыстаньне на вуліцах Менску цяперашняга сьцяга Расеі побач з нацысцкім сьцягам}}, у тым ліку [[Памочнікі СПА Люфтвафэ#Расея|расейскія выхаванцы СС]]). Увогуле, у час Другой сусьветнай вайны [[калябарацыянізм|калябарацыяністы]], апроч расейскага, выкарыстоўвалі сучасныя сьцягі [[Бэльгія|Бэльгіі]], [[Латвія|Латвіі]], [[Летува|Летувы]], [[Нарвэгія|Нарвэгіі]], [[Нідэрлянды|Нідэрляндаў]], [[Украіна|Украіны]], [[Францыя|Францыі]], [[Эстонія|Эстоніі]] і некаторых іншых краінаў [[Эўропа|Эўропы]] і [[Азія|Азіі]]&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot; /&gt;. Тым часам савецкая сымболіка ўжывалася побач з [[Нацызм|нацысцкай]] у час [[Супольны парад Вэрмахту і Чырвонай арміі ў Берасьці (1939)|супольнага нацысцка-савецкага вайсковага параду]] ў [[Берасьце|Берасьці]], які адбыўся ў пачатку Другой сусьветнай вайны{{Заўвага|[[:Файл:Bieraście. Берасьце (22.09.1939).jpg|Здымак прывітальнай аркі да ўдзельнікаў параду ў Берасьці з савецкай і нацысцкай сымболікай]]}}.

Але на газэтах &quot;БелоРусский Рынок&quot; таго часу можна заўважыць лягатып у колер Беларускага нацыянальнага сьцяга.&lt;ref&gt;[[:be:Белорусы_и_рынок|Белорусы и рынок — Вікіпедыя]]&lt;/ref&gt;

=== Рэспубліка Беларусь ===
[[Файл:Пікет каля Дому ўраду (Менск, 1991 г.).jpg|значак|Пікет у [[Менск]]у з плякатам [[лацінка]]й: «''Вярнуць народу яго спрадвечныя сымбалі: герб [[Пагоня]] й бел-чырвона-белы сьцяг, а таксама назоў Бацькаўшчыны — [[Літва]], сталіцы — Менск!''» (19.09.1991 г.)]][[Файл:БЧб.jpg|зьлева|значак|331x331пкс|[[Галіна Сямдзянава]] была чалавекам, які першы ўнёс бел-чырвона-белы сьцяг з &quot;[[Пагоня|пагоняй]]&quot; у залю паседжаньняў [[Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь|Вярхоўнага Савета]]]]
[[Файл:Инаугурация Лукашешко 1994 год.jpg|зьлева|значак|275x275пкс|Інаўгурацыя Лукашэшкі 1994]]
Вяртаньне ў масавую сьвядомасьць жыхароў Беларусі бел-чырвона-белага сьцяга з гербам [[Пагоня]]й як нацыянальных сымбаляў беларусаў адбылося ў 1990 годзе разам з прыняцьцем [[Дэклярацыя аб дзяржаўным сувэрэнітэце Беларусі|Дэклярацыі аб дзяржаўным сувэрэнітэце]]. Тады ж Міністэрства сувязі выдала мільённым накладам паштовы канвэрт з выявай Пагоні на фоне бел-чырвона-белага сьцяга, а кіраўнік [[Беларускі экзархат|Беларускага экзархату]] ўрачыста асьвяціў беларускі нацыянальны сьцяг у [[Полацак|Полацку]]&lt;ref name=&quot;Kupava&quot;/&gt;. У 1991 годзе пад беларускай нацыянальнай сымболікай прайшлі красавіцкія і травенскія [[страйк]]і працоўных Беларусі, якія адыгралі важную ролю ў крушэньні [[таталітарызм]]у ў краіне&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot;/&gt;. 24 жніўня 1991 году дэпутат [[Галіна Сямдзянава]] ўнесла бел-чырвона-белы сьцяг у [[Вярхоўны Савет Беларусі]]&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot;/&gt;. На наступны дзень, 25 жніўня, дэпутаты надалі Дэклярацыі аб дзяржаўным сувэрэнітэце статус канстытуцыйнага закону. А 19 верасьня 1991 году парлямэнт Беларусі прыняў законы «Аб Дзяржаўным сьцягу Рэспублікі Беларусь» і «Аб Дзяржаўным гербе Рэспублікі Беларусь», якія аднавілі бел-чырвона-белы сьцяг з гербам Пагоняй у якасьці дзяржаўных сымбаляў&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot;/&gt;. Распрацоўкай эталёнаў дзяржаўнай сымболікі займалася адмысловая Камісія пры Прэзыдыюме Вярхоўнага Савету, у якую ўвайшло больш за 20 чалавек: вядомыя гісторыкі, мастакі, дызайнэры, мастацтвазнаўцы (кіраўнік — дэпутат [[Алег Трусаў]])&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[[Алег Трусаў|Трусаў А.]] Лунай, наш сцяг, ляці, Пагоня! // {{Літаратура/З гісторыяй на Вы|2к}} С. 20.&lt;/ref&gt;. Неўзабаве бел-чырвона-белым сьцяг упершыню ўзьнялі як сымбаль незалежнай Беларусі над усімі прадстаўніцтвамі краіны за мяжой, а ў 1994 годзе каманда Беларусі ўпершыню выступіла пад ім на [[Зімовыя Алімпійскія гульні 1994 году|Алімпійскіх гульнях]]&lt;ref name=&quot;kultura&quot;/&gt;. 20 ліпеня 1994 году пад бел-чырвона-белым сьцягам адбылася інаўгурацыя першага прэзыдэнта Беларусі [[Аляксандар Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]].

[[Файл:Stemp Flag and map of Belarus.jpg|значак|Паштовая марка Беларусі, 1992 г.]]
[[Файл:Mulawin.jpg|зьлева|значак|321x321пкс|[[Уладзімер Мулявін|Уладзімір Мулявін]] са сьцягам]]
У лютым 1995 году Лукашэнка заявіў пра намер правесьці рэфэрэндум, што стала сьведчаньнем аднаўленьня [[Русіфікацыя Беларусі|палітыкі русіфікацыі]] з мэтай атрымаць падтрымку і грошы [[Расея|Расеі]]&lt;ref name=&quot;NN-2020&quot;/&gt;. Зьмяненьне нацыянальнай гістарычнай сымболікі Беларусі разьлічвалася як мэтанакіраваны удар па галоўных палітычных апанэнтах ([[Апазыцыя БНФ]]) і мусіла ўмацаваць яго асабістую ўладу&lt;ref name=&quot;Marcinovic&quot;&gt;Мартинович Д. [https://web.archive.org/web/20200622200046/https://news.tut.by/culture/684354.html Без исторической символики, но с русским языком. Как 25 лет назад в Беларуси прошел референдум], [[TUT.BY]], 14.05.2020 г.&lt;/ref&gt;. На думку гісторыка [[Алег Трусаў|Алега Трусава]], дэпутата Вярхоўнага Савету 12-га скліканьня, ініцыятыва рэфэрэндуму негалосна ішла ад саміх уладаў Расеі&lt;ref name=&quot;Naviny.by&quot;&gt;Гуштын А. [https://web.archive.org/web/20210124153750/https://naviny.by/rubrics/society/2015/05/14/ic_articles_116_188882 Рэферэндум-1995. Антыгероі беларускай мовы], [[Naviny.by]], 14.05.2015 г.&lt;/ref&gt;, якія імкнуліся рэанімаваць [[Імпэрыялізм|імпэрскую ідэю]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дзевяноста пяты (2015)|к}} С. 10.&lt;/ref&gt;. Таксама выказвалася думка, што правядзеньне рэфэрэндуму абумовіла жаданьне Лукашэнкі набыць папулярнасьць у Расеі з наступнай мэтай стаць прэзыдэнтам Расеі&lt;ref&gt;Олегов А. Лукашенко метит в президенты России // Огонёк. № 43, 27 октября 1996. С. 9.&lt;/ref&gt;. Паводле дэпутата Вярхоўнага Савету 12-га скліканьня [[Сяргей Навумчык|Сяргея Навумчыка]], падобны плян агучваў кіраўнік адміністрацыі Лукашэнкі [[Леанід Сініцын]], [[Расейцы|расеец]] паводле нацыянальнасьці і прыхільнік далучэньня Беларусі да Расеі&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дзевяноста пяты (2015)|к}} С. 24.&lt;/ref&gt;, які меў імаверныя зьвязкі з расейскімі спэцслужбамі&lt;ref name=&quot;Navumcyk_18.04.2014&quot;&gt;[[Сяргей Навумчык|Навумчык С.]] [https://www.svaboda.org/a/25354832.html «Маўр» Лукашэнкі, або той, хто зьмяніў герб і сьцяг], [[Радыё Свабода]], 18 красавіка 2014 г.&lt;/ref&gt; і быў фігурантам дакладу дэпутата [[Сяргей Антончык|Сяргея Антончыка]] пра карупцыю ў атачэньні Лукашэнкі&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дзевяноста пяты (2015)|к}} С. 127.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Соўсь Г. [https://www.svaboda.org/a/30211729.html Антончык пра антыкарупцыйны даклад Лукашэнкі, фатальную памылку Ганчара і «звышцынізм» апазыцыі], [[Радыё Свабода]], 12 кастрычніка 2019 г.&lt;/ref&gt;. Ён жа, паводле неаднаразовых уласных прызнаньняў&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дзевяноста пяты (2015)|к}} С. 65.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Marcinovic&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Толкачева Е. [https://web.archive.org/web/20200412135326/https://news.tut.by/economics/637111.html «Сел и нарисовал». Как в 1995 году БЧБ-флаг сменили на красно-зеленый, а «Пагоню» — на герб БССР], [[TUT.BY]], 12.05.2019 г.&lt;/ref&gt;, стварыў прапанаваныя на рэфэрэндум сымбалі, за аснову якіх узяў [[Сьцяг Беларускай ССР|сьцяг]] і [[герб Беларускай ССР|герб]] [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]]. Як Сініцын апавядаў беларускаму дэпутату [[Валянцін Голубеў|Валянціну Голубеву]]&lt;ref name=&quot;Navumcyk_18.04.2014&quot;/&gt;:
{{Цытата|Справа ж не ў [[Геральдыка|геральдыцы]]. Таму што калі прыгадаць, навошта ўвогуле трэба было мяняць сымболіку, дык зразумела, што чым яна горш атрымалася, тым лепей. Бо яе замена была толькі правакуючым выпадам, прычым толькі адным — у камбінацыі зь некалькіх удараў.}}

[[Файл:Берет ВДВ.jpg|значак|Барэт беларускіх [[Сілы спэцыяльных апэрацыяў УС РБ|ПДВ]] да 1995 г.]]
[[Файл:Belarusian Border Guard Patch (1990s).png|зьлева|значак|Нашыўка Памежнай службы Беларусі(1991-1994)]]
[[Файл:Belarusian Republican Youth Union.jpg|значак| Значак &quot;Беларуская рэспубліканская піянэрская арганізацыя&quot; 1992-1995]]
Паводле сьведчаньня Сініцына, праца над новай сымболікай вялася з 21 сакавіка, прытым дэпутаты атрымалі эскізы сьцяга і гербу ўжо 23 сакавіка. Як мяркуе Сяргей Навумчык, хуткае (за два дні) стварэньне прапанаванай Лукашэнкам сымболікі сьведчыла пра тое, што галоўнай мэтай рэфэрэндуму было ня столькі ўвядзеньне нейкай канкрэтнай сымболікі (якая разглядалася як часовая — да ліквідацыі незалежнасьці Беларусі), колькі зьнішчэньне дзяржаўнага статусу бел-чырвона-белага сьцяга і Пагоні&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дзевяноста пяты (2015)|к}} С. 66.&lt;/ref&gt;.

Праведзены 14 траўня 1995 году [[Рэфэрэндум у Беларусі 1995 году|рэфэрэндум]] супярэчыў [[Канстытуцыя Беларусі|Канстытуцыі]] і заканадаўству Беларусі, адзначаўся парушэньнем законаў і фальсыфікацыяй вынікаў галасаваньня&lt;ref name=&quot;Navumcyk&quot;&gt;[[Сяргей Навумчык|Навумчык С.]] [https://www.svaboda.org/a/27734568.html Рэфэрэндум-95 пра сымболіку і мову ня быў легітымным], [[Радыё Свабода]], 12 траўня 2019 г.&lt;/ref&gt;. Перад ім адбылося [[Зьбіцьцё дэпутатаў у будынку Вярхоўнага Савету (1995)|зьбіцьцё дэпутатаў у будынку парлямэнту]], якое выявілася сілавой дэманстрацыяй усталяваньня [[Рэжым Лукашэнкі|аўтарытарнага рэжыму ў Беларусі]]. 16 траўня 1995 году, калі афіцыйна абвешчаныя вынікі рэфэрэндуму яшчэ фармальна не набылі законнай сілы, [[Кіраўніцтва справамі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь|кіраўнік справамі]] Лукашэнкі [[Іван Ціцянкоў]] зьняў з даху [[Дом ураду (Менск)|Дома ўраду]] бел-чырвона-белы сьцяг і разарваў [[дэ-юрэ]] і [[дэ-факта]] (на той момант) дзяржаўны сымбаль Беларусі «на сувэніры»&lt;ref&gt;Дзедзіч. № 3 (22), травень 2003. С. 1.&lt;/ref&gt;. Ціцянкоў асабіста расьпісаўся на кожным з кавалкаў, што зафіксавалі на відэа&lt;ref&gt;[http://www.svaboda.org/content/article/773824.html Зянон Пазьняк: «У мяне пацяклі сьлёзы» (аўдыё)], [[Радыё Свабода]], 18 верасьня 2006 г.&lt;/ref&gt;. Прытым факты зьнявагі дзяржаўнага сьцяга адзначаліся яшчэ 25 сакавіка 1995 году, калі падкантрольная Лукашэнку міліцыя пры затрыманьні грамадзянаў зь бел-чырвона-белымі сьцягамі, вырывала сьцягі і ламала дрэўкі (на зварот дэпутатаў парлямэнту Беларусі да генэральнага пракурора паводле факту зьнявагі дзяржаўнага сьцяга нікога зь міліцыі не пакаралі&lt;ref name=&quot;95-115&quot;&gt;{{Літаратура/Дзевяноста пяты (2015)|к}} С. 115.&lt;/ref&gt;) і 12 красавіка, калі супрацоўнікі сілавых структураў вырывалі і, увогуле, рвалі дзяржаўныя бел-чырвона-белыя сьцягі&lt;ref name=&quot;95-115&quot;/&gt;.

7 чэрвеня 1995 году Лукашэнка выдаў указы № 213 «Аб зацьверджаньні эталёну Дзяржаўнага гербу Рэспублікі Беларусь і Палажэньня аб Дзяржаўным гербе Рэспублікі Беларусь»&lt;ref&gt;[http://www.levonevski.net/pravo/razdel1/num2/1d2088.html Об утверждении эталона Государственного герба Республики Беларусь и Положения о Государственном гербе Республики Беларусь]&lt;/ref&gt; і № 214 «Аб зацьверджаньні Палажэньня аб Дзяржаўным сьцягу Рэспублікі Беларусь»&lt;ref&gt;[https://geraldika.ru/symbols/9223 Об утверждении Положения о Государственном флаге Республики Беларусь]&lt;/ref&gt; дзеля фармальнага замацаваньня сымболікі рэжыму на заканадаўчым узроўні. Тым часам бел-чырвона-белы сьцяг разам з гербам Пагоняй трапіў пад негалосную забарону&lt;ref name=&quot;latysonak&quot;/&gt;. Нягледзячы на яе, у Беларусі гэтым сьцягам як нацыянальным працягвалі карыстацца апазыцыйныя да рэжыму Лукашэнкі беларускія арганізацыі. Апроч таго, бел-чырвона-белы сьцяг актыўна выкарыстоўваўся ў спартовых і культурных імпрэзах па-за межамі краіны&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110825221240/http://www.nn.by/index.php?c=ar&amp;i=19755&amp;p=1&amp;c2=calcym&amp;combo_calmonth=6&amp;combo_calyear=2007 «Тры чарапахі» замест «Кацюшы»], [[Наша Ніва]], 8 верасьня 2008 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 27.08.2007| url = http://naviny.by/rubrics/culture/2007/08/27/ic_articles_117_152457/| загаловак = Слушать хорошую музыку стоит вместе!| фармат = | назва праекту = | выдавец = [http://naviny.by Белорусские новости]| дата = 16 кастрычніка 2010 | мова = ru | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, а таксама беларускімі эмігранцкімі арганізацыямі. Тым часам у Беларусі зьявілася легендарная постаць [[Мірон]]а — невядомага героя беларускага руху, які рэгулярна ўздымаў нацыянальны сьцяг у цяжкадаступных (высокіх і небясьпечных) месцах&lt;ref name=&quot;NN-2020&quot;/&gt;.

[[Файл:Дзень Волі 2018.jpg|міні|Сьвяткаваньне [[100-годзьдзе Беларускай Народнай Рэспублікі|100-годзьдзя Беларускай Народнай Рэспублікі]] ў Менску, 2018 г.]]

У 2010-я гады ў Беларусі прайшла маштабная грамадзкая кампанія ў справе папулярызацыі нацыянальный сымболікі, у межах якой у [[Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь|Міністэрства культуры]] накіравалі некалькі зваротаў з прапановай дадаць бел-чырвона-белы сьцяг у [[Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь|сьпіс нематэрыяльных гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі]], у тым ліку з распрацаваным навукоўцамі абгрунтаваньнем&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot;/&gt; і тысячамі подпісаў грамадзянаў Беларусі&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/ministerstva-kultury-nia-viedaje-u-cym-kastounasc-biel-cyrvona-bielaha-sciaha/28193214.html Міністэрства культуры ня ведае, у чым каштоўнасьць бел-чырвона-белага сьцяга, і зьвярнулася ў Акадэмію навук], [[Радыё Свабода]], 23 сьнежня 2016 г.&lt;/ref&gt;. У падтрымку нацыянальнага сьцяга выказаліся вядомыя беларускія спартоўцы: прызэрка алімпійскіх гульняў [[Аляксандра Герасіменя]], чэмпіён сьвету [[Віталь Гуркоў]], гандбаліст [[Сяргей Рутэнка]]&lt;ref&gt;Панкавец З. [http://nn.by/?c=ar&amp;i=109400 Спартоўцы пра бел-чырвона-белы сцяг: пазітыўнае, негатыўнае, нейтральнае], [[Наша Ніва]], 8 траўня 2013 г.&lt;/ref&gt;, прызэрка чэмпіянаў сьвету і Эўропы [[Аліна Талай]]&lt;ref&gt;[http://nn.by/?c=ar&amp;i=113148 Лёгкаатлетка Аліна Талай: «Давайце не будзем падманваць сябе: наш колер — бел-чырвона-белы»], [[Наша Ніва]], 26 ліпеня 2013 г.&lt;/ref&gt;, чэмпіёнка сьвету [[Тацяна Драздоўская]]&lt;ref&gt;Карней І. [http://www.svaboda.org/a/25232780.html Тацьцяна Драздоўская: Сьцяг незалежнасьці — бел-чырвона-белы], [[Радыё Свабода]], 17 сьнежня 2014 г.&lt;/ref&gt;, трохразовы алімпійскі чэмпіён [[Уладзімер Парфяновіч]]&lt;ref&gt;[http://www.svaboda.mobi/a/24978067.html Парфяновіч: «Бел-чырвона-белы сьцяг павінен вісець у прэзыдэнта ў кабінэце»], [[Радыё Свабода]], 6 траўня 2013 г.&lt;/ref&gt;, алімпійскі чэмпіён [[Андрэй Багдановіч]]&lt;ref&gt;Карней І. [http://www.svaboda.org/a/alimpijski-cempijon-bahdanovic-mova-i-symbolika-heta-nasa-historyja/27044778.html Алімпійскі чэмпіён Багдановіч: Мова і сімволіка — гэта наша гісторыя], [[Радыё Свабода]], 30 траўня 2015 г.&lt;/ref&gt;. Аднак на ўсе прапановы Мінкульт адказваў адмовамі з спасылкамі на фармальныя прычыны («''фрагмэнтарнасьць і непаўнату абгрунтаванасьці''», «''брак фатаздымкаў''» і г.д.), якія сьведчылі пра непасьлядоўнасьць міністэрства ў пытаньнях наданьня статусу гістарычна-культурнай каштоўнасьці і прызнаньне [[Дэ-факта|фактычнага]] браку паўнамоцтваў у разьвязаньні пытаньня зь бел-чырвона-белым сьцягам&lt;ref&gt;Дашчынскі А. [https://www.svaboda.org/a/ministerstva-i-sciah/28815520.html Міністэрства культуры сумняваецца, што БНР абвяшчалі пад бел-чырвона-белым сьцягам], 25 кастрычніка 2017 г.&lt;/ref&gt;. У сакавіку 2018 году пад бел-чырвона-белымі сьцягамі прайшло маштабнае [[100-годзьдзе Беларускай Народнай Рэспублікі|сьвяткаваньне 100-годзьдзя абвяшчэньня незалежнасьці Беларусі]]. У траўні таго ж году пад бел-чырвона-белымі сьцягамі адбылося ўрачыстае адкрыцьцё помніка [[Тадэвуш Касьцюшка|Тадэвушу Касьцюшку]] ў [[Косаў|Косаве]]&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/29222482.html Першы ў Беларусі помнік Тадэвушу Касьцюшку ўрачыста адкрылі ля Косава. ФОТА], [[Радыё Свабода]], 12 траўня 2018 г.&lt;/ref&gt;, а ў верасьні 2019 году — урачыстае адкрыцьцё помніка вялікаму князю [[Гедзімін]]у ў [[Ліда|Лідзе]]&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/30151491.html У Лідзе ўрачыста адкрылі помнік князю Гедзіміну. ФОТА], [[Радыё Свабода]], 7 верасьня 2019 г.&lt;/ref&gt;. 22 лістапада 2019 году ў [[Вільня|Вільні]] пад бел-чырвона-белымі сьцягамі (якіх было ў разы больш за [[Сьцяг Польшчы|польскія]] і [[Сьцяг Летувы|летувіскія]]) адбылася найбольш масавая па-за сучаснымі межамі Беларусі шматтысячная беларуская маніфэстацыя, прысьвечаная разьвітаньню зь беларускім нацыянальным героем [[Кастусь Каліноўскі|Кастусём Каліноўскім]]&lt;ref&gt;[https://nn.by/?c=ar&amp;i=241583 Тысячы беларусаў развіталіся з Каліноўскім пад нацыянальнымі сцягамі — шмат ФОТА Надзеі Бужа], [[Наша Ніва]], 22 лістапада 2019 г.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Protest actions in Minsk (Belarus) near Stella, August 16.jpg|значак|[[Марш за свабоду (Менск, 2020)|300-тысячны мітынг у Менску]], 16 жніўня 2020 г.]]

У 2020 годзе бел-чырвона-белы сьцяг стаў галоўным сымбалем [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|пратэстаў супраць фальсыфікацыяў выбараў, гвалту і беззаконьня ў Беларусі]]&lt;ref&gt;[[Андрэй Катлярчук|Kotljarchuk A.]] [http://balticworlds.com/the-flag-revolution-understanding-the-political-symbols-of-belarus/ The Flag Revolution. Understanding the political symbols of Belarus] // Baltic Worlds. Nr. 4, 2020.&lt;/ref&gt;. Гэта прывяло да росту папулярнасьці нацыянальнага сьцяга: на яго аснове жыхары Беларусі стварылі больш за 300 новых сьцягоў сваіх паселішчаў, мікрараёнаў, вуліцаў і двароў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210126223546/https://charter97.org/be/news/2020/11/28/402192/ Беларусы ўвекавечылі рэвалюцыйныя сцягі гарадоў і мікрараёнаў], [[Хартыя’97]], 28 лістапада 2020 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] [https://www.svaboda.org/a/31076712.html Слоўнік беларускай рэвалюцыі. Мова новых сьцягоў], [[Радыё Свабода]], 30 студзеня 2021 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Спасылка|загаловак=Музэй сьцягоў|url=https://flags.dze.chat}}&lt;/ref&gt;. Да іх таксама далучыліся і беларускія згуртаваньні за мяжой&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://supolka.net/flag-for-belarus/ | загаловак = Крэатыўныя сцягі беларускіх суполак за мяжой | фармат = | назва праекту = Supolka.net | выдавец = | дата =16 студзеня 2011 | мова = | камэнтар = }} &lt;/ref&gt;. У гэты ж час фіксуюцца шматлікія выпадкі [[цынізм|цынічнай]] зьнявагі нацыянальнага сьцяга беларусаў з боку супрацоўнікаў карных сілавых структураў [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]], якія могуць кваліфікавацца як распальваньне варожасьці паводле нацыянальнай прыкметы (артыкул 130 Крымінальнага кодэксу Беларусі)&lt;ref name=&quot;Navumcyk-10.11.2020&quot;/&gt;. У лістападзе 2020 году прыхільнікі Лукашэнкі (меркавана зь яго блізкага атачэньня) забілі за бела-чырвона-белыя стужкі жыхара Менску [[Раман Бандарэнка|Рамана Бандарэнку]]. У сьнежні 2020 — студзені 2021 году фіксуюцца факты разьбіцьця мэталічнымі гайкамі вокнаў з рэчамі (сьняжынкі, фіранкі) у бела-чырвона-белай каляровай гаме, прытым міліцыя рэжыму Лукашэнкі адмаўляецца заводзіць крымінальныя справы, сьцьвярджаючы, што падобныя дзеяньні ёсьць «выказваньнем меркаваньня», а не злачынствам&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/31048615.html Разьбітае гайкамі за бел-чырвона-белыя колеры акно аказалася не адзіным], [[Радыё Свабода]], 16 студзеня 2021 г.&lt;/ref&gt;. Сам Лукашэнка ўсьлед за [[рашызм|расейскімі шавіністамі]] называе нацыянальны беларускі сьцяг «фашысцкай сымболікай» ({{мова-ru|«фашистская символика»|скарочана}})&lt;ref&gt;[https://nashaniva.by/?c=ar&amp;i=262716 Лукашэнка пра нацыянальны сцяг: Адкрыта гавару, што гэта фашысцкая сімволіка]{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[Наша Ніва]], 20 лістапада 2020 г.&lt;/ref&gt;. Тым часам на тэледэбатах зь [[Вячаслаў Кебіч|Вячаславам Кебічам]], якія адбыліся 7 ліпеня 1994 году напярэдадні вызначальнага другога туру прэзыдэнцкіх выбараў, у адрозьненьне ад суперніка, які выступаў безь якіх-кольвек значкоў, Лукашэнка начапіў на пінжак значок зь бел-чырвона-белым сьцягам&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=oYeFbbWNxco Тэледэбаты кандыдатаў у прэзыдэнты Рэспублікі Беларусь 1994 году]&lt;/ref&gt; (хоць раней насіў [[Сьцяг БССР|чырвона-зялёны дэпутацкі значок БССР]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дзевяноста пяты (2015)|к}} С. 106.&lt;/ref&gt;).

[[Файл:Flag of Belarus (w-r-w) with Arms (2020).svg|значак|Бел-чырвона-белы сьцяг з гербам Пагоняй, які выкарыстоўваўся ў час [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2022)|пратэстаў 2020—2022 гадоў]]]]

29 студзеня 2021 году зьявілася афіцыйная заява ад імя сілавых структураў рэжыму Лукашэнкі пра падрыхтоўку да афіцыйнага абвяшчэньня бел-чырвона-белага сьцяга «экстрэмісцкім»&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/31076574.html Генэральная пракуратура прыняла да разгляду пытаньне аб забароне бел-чырвона-белага сьцяга], [[Радыё Свабода]], 29 студзеня 2021 г.&lt;/ref&gt;. Падставай да гэтага назвалі зварот, падпісаны каля 100 невядомымі прыхільнікамі расейскага [[фашызм]]у (галосна адзначыўся толькі ініцыятар — удзельнік псэўда[[Казацтва|казацкай]] арганізацыі [[Антысэмітызм|антысэміт]] Пётар Шапко&lt;ref&gt;[https://nn.by/?c=ar&amp;i=267457 Хто такі казак Пятро Шапко, які спрабуе забараніць бел-чырвона-белы сцяг?], [[Наша Ніва]], 29 студзеня 2021 г.&lt;/ref&gt;). Неўзабаве больш за 103 тысячы беларусаў падпісалі зварот у абарону бел-чырвона-белага сьцяга з заклікам да яго прызнаньня нематэрыяльнай гістарычна-культурнай каштоўнасьцю на дзяржаўным узроўні&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/31103927.html Улады адказалі на пэтыцыю супраць прызнаньня бел-чырвона-белага сьцяга экстрэмісцкім, якую падпісалі 103 тысячы чалавек], [[Радыё Свабода]], 15 лютага 2021 г.&lt;/ref&gt;. Таксама ў абарону нацыянальнага сьцяга выступіла 887 беларускіх гісторыкаў&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/31121340.html 887 беларускіх гісторыкаў даслалі ўладам ліст у абарону бел-чырвона-белага сьцягу], [[Радыё Свабода]], 25 лютага 2021 г.&lt;/ref&gt;, якія засьведчылі, што ''прапагандысцкая кампанія на дыскрэдытацыю і забарону нацыянальнага і дзяржаўнага сымбалю Беларусі ня мае ніякага гістарычнага абгрунтаваньня, вядзе да расколу грамадзтва і распальваньня варожасьці паміж грамадзянамі Беларусі''&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/31083811.html 100 гісторыкаў падпісалі заяву ў абарону нацыянальнага сьцяга, які ўлады хочуць прызнаць экстрэмісцкім], [[Радыё Свабода]], 3 лютага 2021 г.&lt;/ref&gt;. Тым часам з боку зьвязаных з рэжымам Лукашэнкі гісторыкаў-[[Прапаганда|прапагандыстаў]] адзначаюцца выпадкі грубай фальсыфікацыі гісторыі, калі пры браку дакумэнтальных пацьверджаньняў зьяўляюцца галаслоўныя сьцьверджаньні пра выкарыстаньне нацыянальнага сьцяга беларусаў у час карных апэрацыяў [[нацызм|нацыстаў]] супраць беларусаў&lt;ref&gt;Панкавец З. [https://nn.by/?c=ar&amp;i=268374 Дырэктар Інстытута гісторыі кажа, што вёску Бабровічы «спалілі пад бел-чырвонымі-сцягамі». Але гэта містыфікацыя], [[Наша Ніва]], 16 лютага 2021 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210324000932/https://news.tut.by/culture/723348.html Лукашенко заявил о геноциде белорусского народа под БЧБ-флагом. Объясняем, что происходило в годы войны], [[TUT.BY]], 22.03.2021 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nn.by/?c=ar&amp;i=272040 У дзяржархіве не знайшлі фота і відэа часоў Другой сусветнай вайны, на якіх акупанты лютуюць пад БЧБ-сцягамі], [[Наша Ніва]], 24 красавіка 2021 г.&lt;/ref&gt;.

20 траўня 2021 году ў інтэрвію «[[СБ. Беларусь сегодня|Беларусь сегодня]]» намесьнік начальніка [[Галоўная ўправа па барацьбе з арганізаванай злачыннасьцю і карупцыяй|ГУБАЗіК]]у [[палкоўнік]] [[Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь|міліцыі]] [[Міхаіл Бедункевіч]] выказваўся, што хутка адбудзецца нарада спэцыялістаў [[Камітэт дзяржаўнай бясьпекі Рэспублікі Беларусь|КДБ]], [[Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь|Міністэрства юстыцыі]] й навукоўцаў, каб перагледзець сьпіс [[Беларускі калябарацыянізм з нацыстамі ў Другой сусьветнай вайне|калябарацыянісцкіх]] арганізацыяў, а таксама што ГУБАЗіК будзе выступаць за абвяшчэньне на афіцыйным узроўні бел-чырвона-белага сьцяга «[[Нацысцкая сымболіка|нацысцкай сымболікай]]» ({{мова-ru|«нацисткой символикой»|скарочана}})&lt;ref&gt;{{Артыкул|загаловак=Кто и как пытается реабилитировать нацизм?|год=20 мая 2021|спасылка=https://www.sb.by/articles/revansh-ne-sostoitsya.html|мова=ru|выданьне=[[Беларусь сегодня]]|аўтар=Андрей Дементьевский.|архіўная спасылка=https://web.archive.org/web/20210722195049/https://www.sb.by/articles/revansh-ne-sostoitsya.html}}&lt;/ref&gt;. 21 чэрвеня 2021 году падкантрольны рэжыму Лукашэнкі [[Беларускі саюз журналістаў]] паведаміў у сваім [[Telegram|тэлеграмным]] канале, што [[Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь|МУС]] накіравала на ўзгадненьне ў КДБ дакумэнт «Аб устанаўленьні пералікаў арганізацыяў і іншых структураў, нацысцкай сымболікі і атрыбутыкі» ({{Мова-ru|«Об установлении перечней организаций и иных структур, нацистской символики и атрибутики»|скарочана}}). У дакумэнце пералічваюцца арганізацыі, якія рэжым Лукашэнкі лічыць калябарацыяністамі, а таксама іх сымболіка і прадметы. Такім парадкам, гэты дакумэнт мае даць рэжыму Лукашэнкі фармальную падставу абвясьціць нацыянальны беларускі бел-чырвона-белы сьцяг разам з нацыянальным дэвізам беларусаў «[[Жыве Беларусь!]]» «нацысцкай сымболікай»&lt;ref&gt;{{Артыкул|загаловак=МВД Беларуси предложило включить БЧБ-флаг и слоган оппозиции в список нацистской символики|аўтар=Соколов Станислав.|выданьне=Pogovorim.by|год=21-06-2021|спасылка=https://pogovorim.by/27929-mvd-belarusi-predlozhilo-vklyuchit-bchb-flag-v-spisok-nacistskoy-simvoliki.html|мова=ru|архіўная спасылка=https://web.archive.org/web/20210621191703/https://pogovorim.by/27929-mvd-belarusi-predlozhilo-vklyuchit-bchb-flag-v-spisok-nacistskoy-simvoliki.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Артыкул|загаловак=Законопроект о признании БЧБ-флага нацистской символикой согласовывают в КГБ|год=21 июня 2021|спасылка=https://belmarket.by/news/2021/06/21/news-46184.html|архіўная спасылка=https://web.archive.org/web/20210621143807/https://belmarket.by/news/2021/06/21/news-46184.html|выданьне=Белорусы и рынок|месца=[[Менск|Мінск]]|мова=ru}}&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Полк Каліноўскага. Сьцяг.png|значак|Сьцяг [[Полк імя Кастуся Каліноўскага|палку імя Кастуся Каліноўскага]]]]

За часамі [[Расейскае ўварваньне ва Ўкраіну (з 2022)|адкрытага расейскага ўварваньня ва Ўкраіну]] бел-чырвона-белы сьцяг і герб Пагоня сталі сымбалямі [[Полк імя Кастуся Каліноўскага|беларускага палку імя Кастуся Каліноўскага]]. Увогуле, беларускія добраахвотнікі ([[Пагоня (аддзел)|аддзел «Пагоня»]] і [[тактычная група «Беларусь»]]) баранілі Ўкраіну пад нацыянальнай беларускай сымболікай ад [[Расейска-ўкраінская вайна|пачатку расейскай гібрыднай агрэсіі ў 2014 годзе]].

[[Файл:Батальён імя Кастуся Каліноўскага (2022-05-13).jpg|значак|Патч-шаўрон зь беларускім сьцягам на абмундзіраваньні абаронцы Ўкраіны, 2022 г.]]

21 красавіка 2022 году [[Сяргей Дубавец]] зазначыў, што раней ён параўноўваў з двума сьцягамі — бела-чырвона-белым і [[Чырвона-зялёны сьцяг|чырвона-зялёным]] — [[Беларускі клясычны правапіс|клясычны правапіс]] і [[Беларускі афіцыйны правапіс|наркамаўку]], аднак па падзеях 2020—2022 гадоў прымірэньне двух сьцягоў стала немагчымым, а наркамаўка засталася мёртванароджаным прадуктам на ўзбочыне гісторыі, які выканаў сваю [[Русіфікацыя Беларусі|русіфікатарскую функцыю]]&lt;ref&gt;[[Сяргей Дубавец|Дубавец С.]] [https://www.svaboda.org/a/31814026.html «Застаюся камуністам»... Чаму незалежныя СМІ захоўваюць вернасьць «наркамаўцы»], [[Радыё Свабода]], 21 красавіка 2022 г.&lt;/ref&gt;.

== Нацыянальны сьцяг беларусаў у мастацтве ==
[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah, Janka Kupała. Бел-чырвона-белы сьцяг, Янка Купала (05.1922).jpg|значак|Ілюстрацыя да верша [[Янка Купала|Янкі Купалы]]. «[[Маладое жыцьцё]]», чэрвень 1922 г.]]

Бел-чырвона белы сьцяг апяваецца ў шматлікіх літаратурных і музычных творах, малярстве. У гімне [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]] «[[Мы выйдзем шчыльнымі радамі]]» (словы [[Макар Краўцоў|Макара Краўцова]], музыка [[Уладзімер Тэраўскі|Ўладзімера Тэраўскага]]) ёсьць наступныя радкі:
{{Цытата|&lt;poem&gt;Няхай жыве магутны, сьмелы
Наш беларускі вольны дух.
Штандар наш бел-чырвона-белы,
Пакрый сабой народны рух.&lt;/poem&gt;}}

[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah, Janka Kupała. Бел-чырвона-белы сьцяг, Янка Купала (09.1922).jpg|значак|Іншая ілюстрацыя да верша Янкі Купалы, кастрычнік 1922 г.]]

У кастрычніку 1919 году [[Янка Купала]] апублікаваў артыкул «[[:s:Беларускі сцяг уваскрос!|Беларускі сьцяг уваскрос!]]»&lt;ref&gt;Беларусь. № 9 (36), 30 кастрычніка 1919 г.&lt;/ref&gt;. Хоць у артыкуле няма апісаньня сьцяга, аднак у той час Янка Купала сымпатызаваў [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспубліцы]]&lt;ref&gt;Трефилов С. [https://www.kp.ru/daily/26798/3833537/ Янка Купала был де-факто вице-премьером Беларуси, а год спустя его за это арестовали] // [[Камсамольская праўда]], 23 лютага 2018 г.&lt;/ref&gt;, а ў самім артыкуле вітаў фармаваньне [[Юзэф Пілсудзкі|Юзэфам Пілсудскім]] [[Беларуская вайсковая камісія|Беларускай вайсковай камісіі]]. Сярод іншага, у 1922 годзе ў часопісе «[[Маладое жыцьцё]]» друкаваліся фрагмэнты вершаў Янкі Купалы, праілюстраваныя малюнкамі зь бел-чырвона-белым сьцягам.

Увогуле, першы верш пра бел-чырвона-белы сьцяг («''Пад свой сьцяг чырвона-белы пасклікай усіх сыноў, параскіданых па сьвеце, каб зьбіраліся дамоў''») пад назвай «Покліч» 21 лістапада 1917 году апублікаваў у газэце «[[Вольная Беларусь (газэта)|Вольная Беларусь]]» [[Ігнат Дварчанін]], які на той час быў падпаручнікам 43-га Сыбірскага стралецкага палку&lt;ref name=&quot;Lachouski&quot;/&gt;. У 1920 годзе паэт [[Уладзімер Жылка]] ў сваім першым апублікаваным вершы, які таксама меў назву «Покліч», пісаў «''Пад штандар бел-чырвона-белы гартуйся, раць, адважна, сьмела, адважных, храбрых ваяроў!''»&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140714163257/http://rv-blr.com/vershu/view/3632 Верш «Покліч»]&lt;/ref&gt;, таксама ён апяваў нацыянальныя сымбалі беларусаў у вершы «[[wikisource:be:Прыкладзіны|Прыкладзіны]]». У 1925 годзе выйшаў з друку верш [[Пятро Сакол|Пятра Сакола]] «Беларускі сьцяг»&lt;ref&gt;Сакол П. Беларускі сьцяг // Студэнская думка. № 1, 1925. С. 1.&lt;/ref&gt;. У 1930 годзе [[Максім Танк]] напісаў верш «Ты чуеш, брат…», дзе былі радкі:
{{Цытата|&lt;poem&gt;Глядзіце ў будучыню сьмела!
Настаў доўгачаканы час,
Пад сьцягам бел‑чырвона‑белым
Чакае перамога нас.

Няхай жа меч Пагоні зьзяе!
Гартуйма нашу еднасьць, моц!
Вядзі нас, Воля прасьвятая,
Да новай славы, новых сонц!&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180119171112/http://rv-blr.com/literature/charter/24436 Максім Танк. Дзённік]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Максім Танк. Збор твораў. У 13 т. Т. 1 / Рэд. тома Л. Кісялёва; падрыхт. тэкстаў і камент.: Т. Барысюк, А. Данільчык, В. Хацяновіч; Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т мовы і літаратуры імя Я. Коласа і Я. Купалы. — {{Менск (Мінск)}}: Беларус. навука, 2010. С. 193.&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;}}

Па [[Дэклярацыя аб дзяржаўным сувэрэнітэце Беларусі|аднаўленьні незалежнасьці]] [[Народны паэт Беларусі]] Максім Танк падтрымаў нацыянальную сымболіку, у 1995 годзе ён разам з Народным паэтам [[Пімен Панчанка|Піменам Панчанкам]] і іншымі беларускімі творчымі і навуковымі дзеячамі выступіў з прапановай прыняць у якасьці дзяржаўнага гімну Беларусі верш [[Алесь Ставер|Алеся Ставера]] «Вякамі стваралі мы нашу дзяржаву», у якім нацыянальны сьцяг апяваецца побач з [[Пагоня]]й: «''Пад сьцягам Айчыны, пад гербам Пагоні''», а таксама сьцьвярджаецца нацыянальны дэвіз: «''Дружней, беларусы! Гучней, беларусы! Гукайма: [[Жыве Беларусь!]]''»&lt;ref&gt;[https://archive.svaboda.org/listy.html З нашай пошты], [[Радыё Свабода]], 1995—2000 гг.&lt;/ref&gt;. Ужо па пазбаўленьні нацыянальных сымбаляў афіцыйнага дзяржаўнага статусу ў жніўні 1995 году Максіма Танка пахавалі менавіта пад бел-чырвона-белым сьцягам&lt;ref&gt;[[Дзяніс Марціновіч|Мартинович Д.]] [https://news.tut.by/culture/717122.html?fbclid=IwAR1h2_r9a3wd2Ey9be4yCZSFEAw5xqzlV5-M4iRHFWeJfy5_visP_B8H6O4 Что писали о БЧБ-флаге и как он стал национальным. Объясняем]{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[TUT.BY]], 3.02.2021 г.&lt;/ref&gt;. 

Бел-чырвона-белы сьцяг упамінаецца ў вершах «Беларускі сьцяг»&lt;ref&gt;Czasopis. [https://web.archive.org/web/20210801083243/https://issuu.com/tomaszsulima/docs/cz_10_2013/33 № 10, 2013]. С. 33.&lt;/ref&gt; [[Гальяш Леўчык|Гальяша Леўчыка]] (1926 год), «Моладзі»&lt;ref&gt;Скрыжалі памяці: З творчай спадчыны пісьменнікаў Беларусі, якія загінулі ў гады Другой сусветнай вайны. У 3 кн. [https://web.archive.org/web/20181117233330/http://pdf.kamunikat.org/25643-1.pdf Кн. 2] / уклад., біягр. давед. пра аўт. і камент. А. Бельскага. — {{Менск (Мн.)}}: Беларускі кнігазбор, 2005. С. 320.&lt;/ref&gt; [[Алесь Мілюць|Алеся Мілюця]] (1935 год) і «Наш сьцяг»&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210522212304/http://rv-blr.com/verse/show/43733 Верш «Наш сьцяг»]&lt;/ref&gt; [[Ларыса Геніюш|Ларысы Геніюш]] (1942 год), шэрагу вершаў 1943—1944 гадоў [[Алесь Змагар|Алеся Змагара]]&lt;ref&gt;Алесь Змагар. [http://knihi.com/Ales_Zmahar/Da_zhody.html Да згоды]. — Кліўлянд: Выдавецтва Літаратурнай Сустані «Баявая Ўскалось», 1962.&lt;/ref&gt;, патрыятычным вершы [[Натальля Арсеньнева|Натальлі Арсеньневай]] «Зьняважаным сьцягом» (1948 год)&lt;ref&gt;Макмілін А. Беларуская літаратура дыяспары: Манаграфія: / Пер. з англ. В. Бурлак, В. Жыбуля / А. Макмілін. — {{Менск (Мн.)}}: УП «Тэхнапрынт», 2004. С. 126.&lt;/ref&gt; і выдадзенай у 1965 годзе [[Уладзімер Клішэвіч|Ўладзімерам Клішэвічам]] першай у гісторыі паэме пра [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|савецкія рэпрэсіі ў Беларусі]] «Васіль Каліна»&lt;ref&gt;Клішэвіч У. [https://acaraj-kuta.blogspot.com/2020/10/2-2-2020_28.html Васіль Каліна: Паэма] // Голас Радзімы. 1994. 31 сакавіка; 7, 14, 21, 28 красавіка.&lt;/ref&gt;. У 1945 годзе [[Сяргей Новік-Пяюн]] напісаў у [[Якуціна|Якуціі]] верш «З крыві беларускай», які завяршаўся радкамі «''Пад бел-чырвона-белым крыўскім мы сьцягам. Пад знакам крывіцкай Пагоні сьвятым''»&lt;ref&gt;Макмілін А. Пакаранне без злачынства: Беларуская турэмная паэзія // Журнал беларускіх даследаванняў. Ч. 7, № 1, 2013. С. 78.&lt;/ref&gt;. У Народнага паэта Беларусі [[Рыгор Барадулін|Рыгора Барадуліна]] ёсьць верш «25 Сакавіка», прысьвечаны [[Дзень Волі|Дню Незалежнасьці]], з радкамі «''Лучыць нашыя мары рака Бел-чырвона-белага сьцяга''»&lt;ref&gt;[https://nn.by/?c=ar&amp;i=187813 Рыгор Барадулін. 25 Сакавіка] // [[Наша Ніва]], 25 сакавіка 2017 г.&lt;/ref&gt;, таксама нацыянальны сьцяг апяваецца ў вершах «Працяг вякоў» (1988 год)&lt;ref&gt;Экспрэс. Аднадзёнка Беларускага Народнага Фронту «Адраджэньне». Выданьне Аргкамітэту. Травень 1989. С. 6.&lt;/ref&gt; і «Рыцар збройны на кані»&lt;ref&gt;Томаш Воўк, [https://web.archive.org/web/20161211053945/http://pushlib.org.by/node/748 Рыгор Барадулін: Пакуль жывеш...], [[Менская абласная біблятэка]]&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Маланка 1926 № 14 (Грамадой у &quot;Грамаду&quot;).jpg|значак|Малюнак з часопісу «[[Маланка (часопіс)|Маланка]]», 1926 г.]]

Сярод малюнкаў [[Уладзімер Караткевіч|Уладзімера Караткевіча]] захаваўся дызайн адзеньня з трыма палосамі — белай, чырвонай і белай — і гербам Пагоняй у цэнтры&lt;ref&gt;Трефилов С. [https://www.kp.ru/daily/27102/4175762/ Как Владимир Короткевич предсказал моду на байки с «Пагоняй»: рассматриваем книгу рисунков классика] // КП Беларусь. 10.03.2020 г.&lt;/ref&gt;. У 1986 годзе малюнкі зь бел-чырвона-белым сьцягам атрымалася афіцыйна апублікаваць мастаку [[Мікола Купава|Міколе Купаве]] ў сваёй кнізе «Сіняя світа налева пашыта». У пачатку 1990-х гадоў малюнкі з нацыянальным сьцягам зьявіліся на канвэртах, марках і паштоўках [[Белпошта|Беларускай пошты]]&lt;ref name=&quot;Kupava&quot;/&gt;.

У 1992&lt;ref&gt;Штейнер М. [https://web.archive.org/web/20181121203720/https://kraj.by/belarus/news/kultura/-urogenets-vologina-polkovnik-zapasa-sergey-makey-na-svoem-tvorcheskom-vechere-prezentoval-noviy-disk-dogd-foto-2014-10-31 Уроженец Воложина полковник запаса Сергей Макей на своем творческом вечере презентовал новый диск «Дождь» (ФОТО)], Край.бай, 31 кастрычніка 2014 г.&lt;/ref&gt; годзе, калі бел-чырвона-белы сьцяг меў афіцыйны дзяржаўны статус, палкоўнік Сяргей Макей напісаў песьню «Айчыны нашай сьцяг», разьмешчаную пазьней на сайце [[Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20201031175910/https://www.mil.by/ru/enceklop/songs/text/Aychyny_nashay_scyag.doc Айчыны нашай сцяг], [[Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;.
Словы «''Пад штандарам бел-чырвона-белым век у шчасьці жыві, беларускі народ!''» завяршаюць песьню «Жыве Беларусь!» (тэкст [[Леанід Пранчак|Леаніда Прачака]]&lt;ref&gt;Юрэвіч Б. [https://nn.by/?c=ar&amp;i=210356 50 спраў Леаніда Пранчака: як адзін паэт паралізаваў працу Вярхоўнага суда], [[Наша Ніва]], 10 чэрвеня 2018 г.&lt;/ref&gt;, музыка [[Васіль Раінчык|Васіля Раінчыка]]), якая прэтэндавала на гімн незалежнай Беларусі. Бел-чырвона-белы сьцяг апяваецца ў песьні «Сьцяг» на словы [[Уладзімер Някляеў|Ўладзімера Някляева]], якую выконвае музыка [[Зьміцер Вайцюшкевіч]]&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://www.todar.net/ | загаловак = Пэрсанальны сайт Зьмітра Вайцюшкевіча | фармат = | назва праекту = | выдавец = | дата = 9 красавіка 2011 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, а таксама ў песьні «Наўздагон» (словы Леаніда Пранчака, музыка Васіля Раінчыка), якую выконвае сьпявачка [[Анжаліка Агурбаш]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210618033613/https://tuzinfm.by/performer/mp3/4564/nauzdahon.html Анжаліка Агурбаш спела пра герб «Пагоня»], [[Тузін гітоў]], 16 кастрычніка 2020 г.&lt;/ref&gt;. [[Мужчынскі хор «Унія»]] стварыў песьню на верш [[Сяргей Панізьнік|Сяргея Панізьніка]] «Родны сьцяг», прысьвечаны паэтам бел-чырвона-беламу сьцягу&lt;ref&gt;Панізьнік С. А пісар земскі…: Вершы. — {{Менск (Мн.)}}: Маст. літ., 1994.&lt;/ref&gt;. Верш [[Міхал Анемпадыстаў|Міхала Анемпадыстава]] «Я люблю, калі сьвеціць сонца…» мае наступныя радкі: «''Мая краіна пад белым сьцягам, Пад белым сьцягам з чырвонай стужкай''»&lt;ref&gt;Анемпадыстаў М. [http://knihi.com/Michal_Aniempadystau/Ja_lublu,_kali_sviecic_sonca.html Я люблю, калі сьвеціць сонца…], [[Knihi.com]]&lt;/ref&gt;. На гэты верш у 1996 годзе гурт «[[Новае Неба]]» стварыў песьню, якую выконвае [[Кася Камоцкая]].

== Бела-чырвона-белае спалучэньне колераў у беларускай сымболіцы ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Kotvič. Котвіч (1555).jpg|Шляхецкі герб «[[Котвіч]]». З гербоўніка ''Stemmata Polonica'', 1555 г.
Kałantaj, Kotvič. Калантай, Котвіч (XIX).jpg|Герб «Котвіч» беларускага роду [[Калантаі (род)|Калантаяў]]&lt;ref&gt;[[Генадзь Кісялёў|Кісялёў Г.]] Сейбіты вечнага. Скарынаўская сімволіка. — {{Менск (Мінск)}}, 2009. С. 375.&lt;/ref&gt;, [[Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі|НГАБ]]
Pahonia. Пагоня (1776-83).jpg|Ротны сьцяг беларускай гусарскай харугвы 1776—1783 гг.
Litoŭski (Biełaruski) ułanski połk. Літоўскі (Беларускі) уланскі полк.svg|Значок 19-га [[Вялікае Княства Літоўскае|Літоўскага]] ўланскага палку, 1812 г.
&lt;/gallery&gt;&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Viciebsk, Pahonia. Віцебск, Пагоня (1781).jpg|Герб [[Віцебск]]у&lt;ref&gt;Русецкий А., Русецкий Ю. Художественная культура Витебска с древности до 1917 года. — Мн.: БелЭн, 2001. — 288 с.: ил. — {{ISBN|985-11-0215-6}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;niz&quot;&gt;Рево О. [http://www.nkj.ru/archive/articles/10860/ Гербы городов Полоцкой и Витебской губерний Российской империи] // Наука и Жизнь. №7, 1998 г.&lt;/ref&gt;, {{nowrap|1781 г.}}
Viciebsk, Pahonia. Віцебск, Пагоня (1840).jpg|Герб [[Віцебская губэрня|Віцебскай губэрні]] {{nowrap|1840 г.}} з фондаў Дэпартамэнту Геральдыі Расейскае імпэрыі&lt;ref&gt;{{Літаратура/Геральдыка Беларусі (2010)|к}} С. 118.&lt;/ref&gt;
Lepiel, Pahonia. Лепель, Пагоня (1850).jpg|Малюнак [[Герб Лепеля|гербу]] [[Лепель|Лепеля]] {{nowrap|1850 г.}} з фондаў Дэпартамэнту Геральдыі&lt;ref&gt;{{Літаратура/Геральдыка Беларусі (2010)|к}} С. 71.&lt;/ref&gt;

Flag of Belarusian Steamship Line.svg|Вымпэл «[[Беларускае рачное параходзтва|Беларускага рачнога параходзтва]]», 1932 г.
&lt;/gallery&gt;
* У [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] вялікае пашырэньне атрымаў шляхецкі герб «[[Котвіч]]»: ''«у срэбным полі чырвоны пас»''&lt;ref&gt;{{Літаратура/ЭГБ|4к}} С. 244.&lt;/ref&gt; (выява бел-чырвона-белага сьцяга&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;davydouski&quot;/&gt;).
* У [[Дзяржаўны музэй Летувы|Дзяржаўным музэі Летувы]] ў [[Вільня|Вільні]] захоўваецца значок 19-га палку ўланаў ([[Ашмянскі павет|Ашмянскі]], [[Троцкі павет|Троцкі]], [[Ковенскі павет|Ковенскі]], [[Гарадзенскі павет|Гарадзенскі]], [[Лідзкі павет|Лідзкі]], [[Наваградзкі павет|Наваградзкі]], [[Слонімскі павет|Слонімскі]], [[Ваўкавыскі павет]]ы&lt;ref&gt;[[Віктар Хурсік|Хурсік В.]] [https://web.archive.org/web/20110825194752/http://www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/Chursik5?OpenDocument Яны адступалі да Парыжу…] // [[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]]. № 5, 2003 г.&lt;/ref&gt;), сфармаванага ў 1812 годзе Вайсковай камісіяй часовага ўраду [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Сымбаль гэтай вайсковай часткі складаўся зь дзьвюх чырвоных і дзьвюх белых палосаў&lt;ref name=&quot;VexilVKL&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://www.vexillographia.ru/litva/vkl.htm| загаловак = Вялікае Княства Літоўскае| фармат = | назва праекту = [http://www.vexillographia.ru/ Vexillographia.ru] | выдавец = | дата = 3 сакавіка 2011 | мова = ru | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.
* Вымпэл Дняпроўска-Дзьвінскага параходзтва зьявіўся, імаверна, у 1932 годзе. Гэта было трыкутнае палотнішча з чырвоным ромбам, астатнія часткі палотнішча былі белымі. У наступныя гады назва параходзтва зьмянілася на Верхне-Дняпроўскае, а потым на «[[Беларускае рачное параходзтва]]»&lt;ref name=&quot;VexilPAR&quot;&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://www.vexillographia.ru/belarus/parohod.htm | загаловак = Вымпэл Беларускага параходзтва | фармат = | назва праекту = [http://www.vexillographia.ru/ Vexillographia.ru] | выдавец = | дата = 11 верасьня 2010 | мова = ru | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

== Падобная сымболіка ==
{| class=&quot;wikitable standard mw-collapsible mw-collapsed&quot; style=&quot;border: none; width: 100%; background-color: transparent;&quot;
!Выкарыстаньне бела-чырвона-белага спалучэньня на іншых сьцягох і эмблемах
|-
|
Выкарыстаньне бела-чырвона-белага спалучэньня колераў на іншых сьцягох і эмблемах:
&lt;center&gt;&lt;gallery perrow=&quot;5&quot;&gt;
Flag of Cape Verde (10-17).svg|Сьцяг [[Каба-Вэрдэ]]
Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg|Сьцяг [[Чачэнская Рэспубліка Ічкерыя|Ічкерыі]]
Dendermonde Belgium.svg|Сьцяг Дэндэрмондэ
Flag of Atlántico.svg|Сьцяг калюмбійскай акругі [[Атлянтыка (акруга)|Атлянтыка]]
Bandera de Ponga.svg|[[Сьцяг сельскай акругі Понга]] ў Гішпаніі
Nationaldemokratische Partei Deutschlands.jpg|Сьцяг Нацыянал-дэмакратычнай партыі Нямеччыны
Estadio Monumental display.jpg|Сьцяг футбольнага клюбу «Рывэр Плэйт»
Roundel of the USAF.svg|Эмблема [[ВПС ЗША|Вайскова-паветраных сілаў ЗША]]
SC zu Königsberg.JPG|Сьцяг аднаго з студэнцкіх братэрстваў Кёнігсбэрскага ўнівэрсытэту
POL Wyszków COA.svg|Герб места [[Вышкаў|Вышкава]] ў Польшчы
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;
* Элемэнты бел-чырвона-белага сьцяга ёсьць на сьцягу [[Каба-Вэрдэ]]
* Элемэнты бел-чырвона-белага сьцяга ёсьць на сьцягу [[Ічкерыя|самаабвешчанай рэспублікі Ічкерыя]]
* Элемэнты бел-чырвона-белага сьцяга ёсьць на апазнавальнай эмблеме [[ВПС ЗША]]
* Афіцыйным сьцяг [[Бэльгія|бэльгійскага места]] [[Дэндэрмондэ]]; шчыт мескага гербу таксама мае бела-чырвона-белую расфарбоўку
* Афіцыйны сьцяг [[Калюмбія|калюмбійскай]] акругі [[Атлянтыка (акруга)|Атлянтыка]]
* Сельская акруга [[Понга (акруга)|Понга]] ў [[Астурыя|Астурыі]] ([[Гішпанія]]) выкарыстае бел-чырвона-белы сьцяг з выявай рыцара зь мячом

Сьцягі зь бела-чырвона-белым спалучэньнем колераў таксама выкарыстоўваюць спартовыя клюбы:
* [[Аргентына|Аргентынскі]] футбольны клюб «[[Рывэр Плэйт]]»
* [[Польшча|Польскі]] футбольны клюб ŁKS
|}

== Глядзіце таксама ==
* [[Пагоня]]
* [[Сьцяг Беларусі]]
* [[Герб Беларусі]]
* [[Жыве Беларусь!]]
* [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі}}
* {{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)}}
* {{Літаратура/Флагі Беларусі ўчора і сёньня}}
* Бел-чырвона-белы. Сцяг. Нацыя. Ідэнтычнасць. — Warszawa: Wydawnictwo «Andrei Yanushkevich Publishing», 2024. — 308 с. — {{ISBN|9788397029262}}. 
* [[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] «Кроў лягла чырвонай паласой» // З гісторыяй на «Вы»: Публіцыстычныя артыкулы. — Менск: Беларусь, 1991. — С. 355—369.
* {{Літаратура/Гістарычны шлях беларускай нацыі і дзяржавы|2}}
* [[Алег Латышонак|Латышонак А.]] [https://web.archive.org/web/20201125114031/https://news.arche.by/by/page/science/historya-navuka/1530 Дзяржаўная сымболіка Беларускай Народнай Рэспублікі] // Жаўнеры БНР. — Беласток — Вільня, 2009. С. 303—306.
* [[Дзяніс Лісейчыкаў|Лісейчыкаў Д.]] Чаму ў патрыярха і епіскапаў бел-чырвона-белыя стужкі на мантыях і гербах? // [[Наша гісторыя]]. № 9 (26), 2020. С. 32—35.
* [[Ігар Лялькоў|Лялькоў І.]] [http://pahonia-plakat.narod.ru/bielaruskaja_simvolika.htm Пытаньне дзяржаўнай сымболікі ў Беларусі: гісторыя і сучасны стан] // [[ARCHE Пачатак]]. № 1 (21), 2002. С. 98—112.
* {{Літаратура/Дзевяноста пяты (2015)}}
* [[Вячаслаў Насевіч|Насевіч В.]] [https://web.archive.org/web/20201201083347/http://vln.by/node/47 Гэты сцяг пачынаўся так…] // [[Чырвоная зьмена|Чырвоная Змена]]. № 42 (13900), 20 красавіка 1995 г.
* [[Зянон Пазьняк|Пазьняк З.]] Беларускі сьцяг // [[Беларускія ведамасьці (часопіс)|Беларускія ведамасьці]]. № 3 (33), 2001. С. 5—6.
* Пастанова Вучонага савета Інстытута гісторыі АН Беларусі ад 12 верасня 1991 года // Народная газета. 7 лютага 1995. С. 1.
* Рудак А. [https://budzma.by/news/minu-shchyna-i-suchasnasts-gistarychnay-simvoliki.html Мінуўшчына і сучаснасць гістарычнай сімволікі] // [[Культура (газэта)|Культура]]. № 34 (1473), 22—29 жніўня 2020 г.
* [[Алег Трусаў|Трусаў А.]] Лунай, наш сцяг, ляці, Пагоня! // {{Літаратура/З гісторыяй на Вы|2}}
* [[Сяргей Харэўскі|Харэўскі С.]] [https://web.archive.org/web/20090602180458/http://www.nn.by/1998/06/14.htm Клаўдзі Дуж-Душэўскі. Сьцяг] // [[Наша Ніва]]. № 6, 1998. С. 15.
* {{Літаратура/Геральдыка Беларусі (2010)}}
* {{Літаратура/Наш сымбаль — Пагоня}}
* {{Літаратура/Сфрагістыка і геральдыка Беларусі (1999)}}
* [[Аляксей Шаланда|Шаланда А.]] Кароткі нарыс гісторыі беларускай нацыянальнай і дзяржаўнай сімволікі // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 3—10.
* {{Літаратура/ЭГБ|1}}
* {{Літаратура/Этнаграфія Беларусі: Энцыкляпэдыя (1989)}}
* [[Міхась Ткачоў|Ткачев М.]] [https://web.archive.org/web/20201123090426/https://naviny.media/rubrics/society/2009/10/12/ic_articles_116_164915 Национальные символы: народ и история] // [[Советская Белоруссия]]. № 235 (17716), 11.10.1989 г.; № 236 (17717), 12.10.1989 г.
* [[Фёдар Турук|Турук Ф.]] Белорусское движение. Очерк истории национального и революционного движения белоруссов. — Москва: Государственное издательство, 1921; Мн.: Картографическая фабрика Белгеодезии, 1994.

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://www.radabnr.org/symbali/| загаловак = Дзяржаўныя сымбалі Беларускай Народнай Рэспублікі| фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі]]| дата = 19 сакавіка 2021 | мова = | камэнтар = }}
* {{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://www.svaboda.org/content/article/25155772.html| загаловак = 50 фактаў за бел-чырвона-белы сьцяг| фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Радыё Свабода]]| дата = 10 студзеня 2021 | мова = | камэнтар = }}
* {{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://nn.by/?c=ar&amp;i=262559| загаловак = Сапраўдныя беларускія сімвалы: вось што трэба ведаць пра Пагоню і БЧБ| фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Наша Ніва]]| дата = 10 студзеня 2021 | мова = | камэнтар = }}
* {{Спасылка|аўтар = [[Віктар Ляхар|Ляхар В.]] |прозьвішча = |імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://euroradio.fm/lyahar-pagonya-i-bel-chyrvona-bely-scyag-simvaly-yakiya-nas-abyadnouvayuc | загаловак = Ляхар: &quot;Пагоня&quot; і бел-чырвона-белы сцяг — сімвалы, якія нас аб’ядноўваюць | фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Эўрапейскае радыё для Беларусі]] | дата = 21 студзеня 2021 | мова = | камэнтар = }}
* {{Спасылка|аўтар = [[Уладзімер Ляхоўскі|Ляхоўскі Ў.]] |прозьвішча = |імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://history.nn.by/?c=ar&amp;i=218121 | загаловак = Як бел-чырвона-белы сцяг стаў нацыянальным | фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Наша гісторыя]]  | дата = 30 студзеня 2021 | мова = | камэнтар = }}
* {{Спасылка|аўтар = [[Дзьмітры Гурневіч|Гурневіч Д.]] |прозьвішча = |імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://www.svaboda.org/a/31452317.html | загаловак = «Наш сьцяг тапталі і нішчылі, а ён жыве». Апошняе інтэрвію гісторыка Ўладзімера Ляхоўскага | фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Радыё Свабода]]  | дата = 9 верасьня 2021 | мова = | камэнтар = }}
* {{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://www.svaboda.org/a/31449208.html | загаловак = Біскуп Касабуцкі: Бел-чырвона-белы сьцяг — гэта сымбаль уваскрослага Хрыста, і гэта не залежыць ад ідэолягаў | фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Радыё Свабода]]  | дата = 9 верасьня 2021 | мова = | камэнтар = }}

{{Беларусь у тэмах}}
{{Беларуская Народная Рэспубліка ў тэмах}}
{{Палітычны крызіс у Беларусі}}
{{Абраны артыкул}}
[[Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі БНР]]
[[Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Беларусі]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Беларусі]]</text>
      <sha1>d1gy1ipcequgkqfxplnmd7wy8hxstem</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686832</id>
      <parentid>2686819</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T15:45:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Франак Радзівіл</username>
        <id>96369</id>
      </contributor>
      <origin>2686832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="164213" sha1="j526cq21pa25dt11tasmtwyiso32n0u" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні|Сьцяг Беларусі}}
{{Картка сьцяга
|назва     = Бел-чырвона-белы сьцяг
|лацінка   = Bieł-čyrvona-bieły ściah
|суб’ект   = [[Беларуская Народная Рэспубліка]] і [[Беларусь|Рэспубліка Беларусь]]
|выява     = Flag of Belarus (1918, 1991-1995).svg{{!}}border
|прапорцыі = 1:2
|прыняты   = 8 траўня 1918 &lt;small&gt;(як сьцяг [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt; 19 верасьня 1991 &lt;small&gt;(як сьцяг [[Рэспубліка Беларусь|Рэспублікі Беларусь]])&lt;/small&gt; 
|скасаваны = 1918 &lt;small&gt;([[дэ-факта]]; ліквідацыя [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;7 чэрвеня 1995 (&lt;small&gt;дэ-факта&lt;/small&gt;) 
|тып       = 
|дызайн    = &lt;small&gt;Тры роўнашырокія гарызантальныя палосы, чырвоная паміж дзьвюма белымі&lt;/small&gt;
|аўтар     = [[Клаўдзі Дуж-Душэўскі]] &lt;small&gt;(эскіз)&lt;/small&gt;
}}
'''Бел-чырво́на-бе́лы сьцяг'''{{Заўвага|У назьве сьцяга ўжываецца адметная скарочаная форма прыметніка (''бел-''), якая ёсьць адзнакай высокага (паэтычнага) стылю. Таксама сустракаецца азначэньне сьцяга з звычайнай поўнай формай прыметніка — '''бела-чырвона-белы сьцяг'''. Тым часам скарот '''БЧБ''', на думку мовазнаўцы [[Вінцук Вячорка|Вінцука Вячоркі]], у гутарковай мове лепей замяняць на ''наш сьцяг''.}}&lt;ref&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] [https://www.svaboda.org/a/biel-cyrvona-biely/30172690.html Ці правільна казаць «бел-чырвона-белы»? А слову ўжо сто гадоў], [[Радыё Свабода]], 19 верасьня 2019 г.&lt;/ref&gt; — гістарычны [[Нацыянальная сымболіка|нацыянальны сьцяг]] [[беларусы|беларусаў]]&lt;ref name=&quot;Tkacou-391&quot;&gt;[[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]] Беларускія нацыянальныя сімвалы // {{Літаратура/ЭГБ|1к}} С. 391.&lt;/ref&gt;, дзяржаўны сьцяг [[Беларусь|Беларусі]] (з 1918 году). Гэта палотнішча памерамі 1:2, з трох роўных гарызантальных палосаў — дзьвюх белых і адной чырвонай між імі. Утвараецца зь беларускіх нацыянальных колераў&lt;ref&gt;Пастанова Вучонага савета [[Інстытут гісторыі|Інстытута гісторыі]] [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|АН Беларусі]] ад 12 верасня 1991 года // Народная газета. 7 лютага 1995. С. 1.&lt;/ref&gt; на аснове традыцыйнага нацыянальнага гербу [[Пагоня|Пагоні]]&lt;ref name=&quot;Tkacou-391&quot;/&gt;. Гістарычна-культурная каштоўнасьць беларускага народа&lt;ref name=&quot;tut.by_11.11.2020&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20210116203513/https://news.tut.by/society/707492.html Ученые из НАН Беларуси объяснили, почему «Жыве Беларусь» и БЧБ — не «циничные и оскорбительные»], [[TUT.BY]], 11.11.2020 г.&lt;/ref&gt;, зьвязаная зь дзьвюма найважнейшымі падзеямі беларускай гісторыі — [[Трэцяя Ўстаўная грамата|абвяшчэньнем незалежнасьці]] [[Беларуская Народная Рэспубліка|нацыянальнай дзяржавы]] 25 сакавіка 1918 году і [[Дэклярацыя аб дзяржаўным сувэрэнітэце Беларусі|яе аднаўленьнем]] 25 жніўня 1991 году&lt;ref name=&quot;Navumcyk-10.11.2020&quot;&gt;[[Сяргей Навумчык|Навумчык С.]] [https://www.svaboda.org/a/30940395.html Ці патаптаўся б амапавец па фатаздымку сваёй маці], [[Радыё Свабода]], 10 лістапада 2020 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Пётар Кузьняцоў|Кузьняцоў П.]] [https://nn.by/?c=ar&amp;i=267531 «Невялікая праблема» з забаронай БЧБ], [[Наша Ніва]], 31 студзеня 2021 г.&lt;/ref&gt;.

== Колеры ==
[[Файл:Belarusian white-red-white flag finial.svg|значак|229x229пкс|Наканечнік дрэўка для бел-чырвона-белага сьцяга.]][[Файл:Naraŭlanski Stroj stamp.jpg|значак|Марка [[Белпошта|Беларускай пошты]] з народным строем і арнамэнтам]]

[[Белы колер|Белы]] і [[чырвоны колер]]ы — гістарычныя нацыянальныя колеры, здабытак матэрыяльнай і духоўнай культуры [[беларусы|беларусаў]]&lt;ref name=&quot;tut.by_11.11.2020&quot; /&gt;. Гэтыя колеры могуць выступаць у розных формах і выразах на розных носьбітах і прадметах — на нацыянальным і звычайных адзеньні, у мастацтве, у [[Геральдыка|геральдыцы]] і [[вэксілялёгія|вэксілялёгіі]]. Чырвоныя элемэнты на белай аснове лічацца найбольш пашыраным спалучэньнем колераў у беларускім арнамэнце&lt;ref&gt;Фадзеева В. Арнамент // {{Літаратура/Этнаграфія Беларусі: Энцыкляпэдыя (1989)|к}} С. 36.&lt;/ref&gt;, а адметнасьцю [[Беларуская готыка|беларускага гатычнага дойлідзтва]] ёсьць спалучэньне чырвонай цаглянай муроўкі зь белымі атынкаванымі нішамі&lt;ref name=&quot;viacorka&quot;&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] «Кроў лягла чырвонай паласой» // З гісторыяй на «Вы»: Публіцыстычныя артыкулы. — Менск: Беларусь, 1991. С. 355—369.&lt;/ref&gt;. Тым часам на вэксілялягічных матэрыялах, якія паходзяць зь Беларусі, спалучэньні белага і чырвонага колераў фіксуюцца з часоў [[Сярэднявечча]]. Напрыклад, сьцягам [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] было чырвонае палотнішча з срэбным вершнікам. Адзін з найстарэйшых яго малюнкаў датуецца 1443 годам&lt;ref name=&quot;salanda-2019-6&quot;&gt;[[Аляксей Шаланда|Шаланда А.]] Кароткі нарыс гісторыі беларускай нацыянальнай і дзяржаўнай сімволікі // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 6. &lt;/ref&gt;. Тым часам гербы ваяводзтваў Вялікага Княства Літоўскага, што займалі тэрыторыю сучаснай Беларусі, паводле свайго каляровага разьвязку найбольш адпавядалі чырвона-белай гаме&lt;ref&gt;{{Літаратура/Флагі Беларусі ўчора і сёньня|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:«Мір». Замкавы комплекс.jpg|значак|Вежы [[Мірскі замак|Мірскага замка]]]]
На думку дасьледнікаў гісторыі духоўнай культуры, спалучэньне белага і чырвонага колераў сягае часоў [[Індаэўрапейцы|індаэўрапейскага адзінства]]. Паводле індаэўрапеіста і славіста [[Вячаслаў Іваноў|Вячаслава Іванова]]: ''«Індаэўрапейская герархічная сымболіка колераў вызначаецца суаднесенасьцю найвышэйшага (сьвятарскага) рангу зь белым колерам, наступнага значэньнем сацыяльнага рангу — ваярскага — з чырвоным колерам…»''&lt;ref&gt;Иванов В. В. Цветовая символика в географических названиях в свете данных типологии (К названию Белоруссии) // Балто-славянские исследования. 1980. — М., 1981. С. 166.&lt;/ref&gt;. У працэсе [[Этнагенэз беларусаў|этнагенэзу беларусаў]], паводле гісторыка [[Міхась Ткачоў|Міхася Ткачова]], белы колер стаў «''знакам дабра, знакам чысьціні, крынічнай вады, шляхетнага серабра''», сваім парадкам чырвоны колер — «''знакам жыватворнага агню, сымбалем адвагі і ваяўнічасьці, храбрасьці, доблесьці і праведнай крыві, пралітай за Айчыну''»&lt;ref name=&quot;Tkacou-392&quot;&gt;[[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]] Беларускія нацыянальныя сімвалы // {{Літаратура/ЭГБ|1к}} С. 392.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Petro Mohyla (ribbon).jpg|значак|Фрагмэнт партрэта [[Кіеўская мітраполія|мітрапаліта]] [[Пётар Магіла|Пятра Магілы]], XVII ст.]]

У [[Хрысьціянства|хрысьціянскай традыцыі]] чырвоны колер на белым фоне — знак [[Хрыстос|Хрыстовай пакуты]], пралітай за чалавецтва крыві. Ад часоў [[Сярэднявечча|Сярэднявечча]] многія мастакі выяўлялі Збаўцу, які трымае белы сьцяг з чырвоным крыжам або чырвонай паласой&lt;ref&gt;Пазьняк З. Беларускі сьцяг // Беларускія ведамасьці. № 3 (33), 2001. С. 5.&lt;/ref&gt; (напрыклад, «Уваскрасеньне Хрыста» пэндзьля [[Альбрэхт Альтдорфэр|Альбрэхта Альтдорфэра]]&lt;ref name=&quot;viacorka&quot;/&gt;). Тым часам бела-чырвона-белая стужка з XII ст. уваходзіць у камплект адзеньня [[Праваслаўная царква на Беларусі|беларускіх царкоўных герархаў]]&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot;&gt;[[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]] Беларускія нацыянальныя сімвалы // {{Літаратура/ЭГБ|1к}} С. 393.&lt;/ref&gt; і сымбалізуе сьвятло [[Стары Запавет|Старога]] і [[Новы Запавет|Новага Запаветаў]], якое мусіць прапаведаваць [[архірэй]]&lt;ref&gt;[[Дзяніс Лісейчыкаў|Лісейчыкаў Д.]] Чаму ў патрыярха і епіскапаў бел-чырвона-белыя стужкі на мантыях і гербах? // [[Наша гісторыя]]. № 9 (26), 2020. С. 32.&lt;/ref&gt;.

У [[Эстэтыка|эстэтычным]] пляне злучэньне белага і чырвонага лічыцца клясычным і адпавядае правілам геральдыкі. Чырвоны колер у бела-чырвона-белым спалучэньні паходзіць з традыцыйнага нацыянальнага гербу [[Пагоня|Пагоні]], а перавагу белага колеру абумовіла саманазва нацыі — беларусаў&lt;ref name=&quot;tut.by_11.11.2020&quot;/&gt;.

== Гісторыя ==
[[Файл:Grunwald Pogoń czerwona.svg|значак|Рэканструкцыя выгляду харугвы часоў [[Бітва пад Грунвальдам|бітвы пад Грунвальдам]]]]

=== Паходжаньне ===
Хоць сьцягі (дакладней — штандары, [[Харугва|харугвы]]) як апазнавальныя знакі на полі бою або ў час урачыстасьцяў існавалі яшчэ ў старажытнасьці, аднак уяўленьні пра патрэбу сьцяга як сымбалю дзяржавы пачалі паступова складацца толькі ў XVI—XVIII стагодзьдзях. У гэты час за аснову сьцягоў звычайна браліся колеры гербаў каралеўскіх дынастыяў&lt;ref name=&quot;Nasievic&quot;&gt;[[Вячаслаў Насевіч|Насевіч В.]] Гэты сцяг пачынаўся так… // [[Чырвоная зьмена|Чырвоная Змена]]. № 42 (13900), 20 красавіка 1995 г.&lt;/ref&gt; або дзяржаўных гербаў&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot;/&gt;. Масавае стварэньне афіцыйных сьцягоў эўрапейскіх краінаў прыпадае на канец XVIII — пачатак XIX ст., калі ў выніку [[Француская рэвалюцыя|Францускай рэвалюцыі]] дзяржава стала атаясамлівацца з насельніцтвам пэўнай тэрыторыі, а не з паноўнай дынастыяй. Тады ж склалася і ідэя сьцяга ў цяперашнім разуменьні як увасабленьня дзяржаўнай незалежнасьці. З прычыны таго, што далёка ня ўсе эўрапейскія [[нацыя|нацыі]] ў ХІХ ст. мелі сваю дзяржаўнасьць, узьнікла паняцьце нацыянальнага сцяга як сьцяга нацыі, якая на такую дзяржаўнасьць прэтэндуе. Прытым нацыянальныя сьцягі сталі абавязковым атрыбутам нацыянальна-вызвольных рухаў&lt;ref name=&quot;Nasievic&quot;/&gt;.

[[Файл:Catalan Atlas, Christian flags (1375, 1959).jpg|значак|Бел-чырвона-белы сьцяг над [[Хрысьціянства|хрысьціянскай]] [[Феадосія|Кафай]] у [[Крым]]е як варыяцыя сьцяга [[Сьвяты Юры|Сьвятога Юрыя]] над [[Канстантынопаль|Канстантынопалем]]&lt;ref&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] [https://www.svaboda.org/a/white-red-white-flag-belarus/25383533.html Бел-чырвона-белы сьцяг над Крымам і мяжа Эўропы], [[Радыё Свабода]], 13 траўня 2014 г.&lt;/ref&gt;, 1375 г.]]

Працэсы кансалідацыі беларускага [[этнас]]у ў нацыю зарадзіліся ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] у XVI — пачатку XVII ст., актывізаваліся ў XIX ст., калі насуперак [[Русіфікацыя Беларусі|палітыцы русіфікацыі]] ўладаў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] зьявіўся [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|беларускі нацыянальна-вызвольны рух]], і дасягнулі найвышэйшага ўздыму ў 1910—1920-я гады — у час змаганьня за ўтварэньне [[нацыя]]нальнай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай дзяржавы]]&lt;ref&gt;Церашковіч П. Беларуская нацыя // {{Літаратура/ЭГБ|1к}} С. 391.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Ściah Śviatoha Juryja. Сьцяг Сьвятога Юрыя.svg‎|значак|Сьцяг кавалерыі ВКЛ у [[Бітва пад Воршай|бітве пад Воршай]]]]

Навуковая вэрсія стварэньня бел-чырвона-белага сьцяга грунтуецца на правілах [[геральдыка|геральдыкі]] і [[вэксілялёгія|вэксілялёгіі]], згодна зь якімі нацыянальны сьцяг беларусаў утварыўся з колераў нацыянальнага гербу — [[Пагоня|Пагоні]]&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot;/&gt;. Менавіта геральдычнага прынцыпу пераносу колераў гербу на сьцяг прытрымліваўся аўтар эскізу бел-чырвона-белага сьцяга [[Клаўдзі Дуж-Душэўскі]]&lt;ref name=&quot;latysonak&quot;&gt;[[Алег Латышонак|Латышонак А.]] [https://web.archive.org/web/20201125114031/https://news.arche.by/by/page/science/historya-navuka/1530 Дзяржаўная сымболіка Беларускай Народнай Рэспублікі] // Жаўнеры БНР. — Беласток — Вільня, 2009.&lt;/ref&gt;. Разам з тым у 1990-я гады папулярызавалася легенда, паводле якой бел-чырвона-белы сьцяг зьявіўся ў час адной зь бітваў, калі паранены князь узьняў як сьцяг над галавой акрываўленую стужку і павёў войска да перамогі&lt;ref&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] Пра герб і сцяг. — Менск: Беларусь, 1993.&lt;/ref&gt;. Існуюць зьвесткі, што ў пачатку XX ст. беларускія дасьледнікі браты [[Іван Луцкевіч|Іван]] і [[Антон Луцкевіч]]ы знайшлі ў адным з [[аль-кітаб]]аў згадкі пра [[Беларускія татары|татарскую коньніцу]], што брала ўдзел у [[Грунвальдзкая бітва|Грунвальдзкай бітве]] пад бел-чырвона-белым сьцягам [[Вітаўт|Вітаўта Вялікага]] з нашытымі на яго паўмесяцам і зоркай. Менавіта з прычыны прыналежнасьці бела-чырвона-белага палотнішча да славутага вялікага князя браты Луцкевічы пачалі актыўна папулярызаваць яго як гістарычны сьцяг беларусаў. Аднак сучасныя дасьледнікі ня здолелі знайсьці адпаведны аль-кітаб з апісаньнем Грунвальдзкай бітвы&lt;ref name=&quot;Basau&quot;&gt;{{Літаратура/Флагі Беларусі ўчора і сёньня|к}} С. 18—19.&lt;/ref&gt;.

=== Вялікае Княства Літоўскае ===
[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah. Бел-чырвона-белы сьцяг (1524).jpg|значак|Бел-чырвона-белыя сьцягі на карціне Ганса Крэла «[[Бітва пад Воршай (карціна)|Бітва пад Воршай]]», 1524 г.]]

Станаўленьне бел-чырвона-белага сьцяга як нацыянальнага сьцяга беларусаў адбылося не раней за афармленьне беларускай нацыянальнай ідэі. Разам з тым [[вэксілялёгія|вэксілялягічныя]] матэрыялы з традыцыйным для беларусаў бела-чырвона-белым спалучэньнем колераў шырока ўжываліся яшчэ ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]], а першым дакумэнтальным сьведчаньнем выкарыстаньня бел-чырвона-белага сьцяга лічыцца [[:Файл:Battle of Orsha (1514-09-08).jpg|карціна XVI стагодзьдзя]], прысьвечаная [[Бітва пад Воршай|бітве пад Воршай]]&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 100.&lt;/ref&gt;. [[Кавалерыя]] Вялікага Княства Літоўскага карысталася сьцягам [[Сьвяты Юры|Сьвятога Юрыя]] (чырвоны крыж на белым палотнішчы), які, з усяго відаць, стаў прататыпам бел-чырвона-белага сьцяга&lt;ref&gt;[[Міхась Ткачоў|Ткачев М.]] Национальные символы: народ и история // Гербовед. № 9 (21), 1997 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гістарычны шлях беларускай нацыі і дзяржавы|2к}} С. 31.&lt;/ref&gt;. Прытым на карціне выяўляецца сем уласна бел-чырвона-белых сьцягоў без вэртыкальнай чырвонай паласы&lt;ref&gt;Шаланда А. Вексілагічныя праблемы бітвы пад Воршай 1514 г.: прапроцы з крыжам сьвятога Юрыя // Герольд Litherland. № 20, 2014. С. 59.&lt;/ref&gt;. Тым часам найбольш раньняе дакумэнтальна засьведчанае выкарыстаньне войскам ВКЛ сьцяга Сьвятога Юрыя ўзыходзіць да 1444 году — [[Бітва пад Варнай|бітвы пад Варнай]] з войскам [[Асманская імпэрыя|Асманскай дзяржавы]]&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Kupava&quot;&gt;Скобла М. [https://web.archive.org/web/20210619051313/https://www.nv-online.info/2021/02/02/mikola-kupava-bel-chyrvona-bely-scjag-nepadsudny-gjeta-pryznany-narodam-nacyjanalny-simval.html Мікола Купава: «Бел-чырвона-белы сцяг непадсудны, гэта прызнаны народам нацыянальны сімвал»] // [[Народная Воля]]. № 8, 2 лютага 2021. С. 2.&lt;/ref&gt;. 
[[Файл:Битва під Оршею. Battle of Orsha 3.JPG|зьлева|значак|407x407пкс|Бітва пад Воршай.]]
[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah. Бел-чырвона-белы сьцяг (1579).jpg|значак|[[Ліцьвіны]] вызваляюць [[Полацак]] з-пад [[Маскоўская дзяржава|маскоўскай]] акупацыі, 1579 г.]]

Па складаньні [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ў 1569 годзе рабіліся спробы стварыць аб’яднаны сьцяг для абодвух гаспадарстваў [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] — [[Карона Польскага каралеўства|Каралеўства Польскага]] і [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. У прыватнасьці, у 1605 годзе кароль польскі і вялікі князь літоўскі [[Жыгімонт Ваза]] пачаў ужываць трохпалосны чырвона-бела-чырвоны сьцяг, а крыху пазьней зьявіўся бела-чырвона-бела-чырвоны сьцяг. Аднак такі сымбаль не прыжыўся, і дамінаваць пачаў бела-чырвоны сьцяг. Разам з тым, праз аднолькавую колеравую схему гербаў Кароны ([[Герб Польшчы|Белага Арла]]) і Княства ([[Пагоня|Пагоні]]) немагчыма пэўна падзяліць паміж імі вытворныя ад гэтых гербаў сьцягі Рэчы Паспалітай&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot;/&gt;.

[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah. Бел-чырвона-белы сьцяг (1619).jpg|значак|Бел-чырвона-белы сьцяг на карціне Пітэра Снаерса «[[Бітва пад Кірхгольмам]]», 1619 (1630?) г.]]

Існуюць зьвесткі, што ў XVI—XVIII стагодзьдзях [[беларускія татары]] выстаўлялі войска пад уласнай бела-чырвона-белай харугвай з выявай у цэнтры паўмесяца і зоркі&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot;/&gt;. Магчыма, праз гэта у адным з [[Аль-кітабы|аль-кітабаў]], паводле братоў Луцкевічаў, зьявілася пазьнейшае сьцьверджаньне пра ўдзел у [[Грунвальдзкая бітва|Грунвальдзкай бітве]] пад бел-чырвона-белым сьцягам [[Вітаўт|Вітаўта Вялікага]] з нашытымі на яго паўмесяцам і зоркай&lt;ref name=&quot;Basau&quot;/&gt;. У XVII—XVIII стагодзьдзях бела-чырвоныя сьцягі рознай канфігурацыі ўжывала гусарыя і іншыя вайсковыя аддзелы Рэчы Паспалітай{{Заўвага|Бела-чырвоныя сьцягі, адрозныя ад [[Сьцяг Польшчы|цяперашняга сьцяга Польшчы]], можна пабачыць на батальных карцінах [[:File:Altomonte Battle of Vienna.jpg|«Бітва пад Венай»]] і [[:File:Altomonte Battle of Parkany.jpg|«Бітва пад Парканамі»]], напісаных [[Марцін Альтамонтэ|Марцінам Альтамонтэ]] ў 1693—1695 гадох.}}. Сярод іншага, уласна бел-чырвона-белы сьцяг ёсьць на карціне першай трэці XVII ст., прысьвечанай [[Бітва пад Кірхгольмам|бітве пад Кірхгольмам]]&lt;ref name=&quot;davydouski&quot;&gt;Давыдоўскі Ў. Сімвалы Беларусі // [[Абажур]]. № 3 (78), 2009. С. 38. [https://web.archive.org/web/20210115141826/https://baj.by/sites/default/files/abajur/files/abajur_78_3.pdf]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot;/&gt;.

За часамі [[Вайна Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў|вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў]] пераважная колькасьць харугваў з [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|уласна беларускіх земляў]] (з-пад [[Полацак|Полацку]], [[Сураж|Суражу]], [[Глыбокае|Глыбокага]], [[Чавусы|Чавусаў]], [[Любавічы|Любавічаў]], [[Дуброўна]], [[Красны|Краснага]], [[Горкі|Горак]], [[Вяліж|Вяліжу]]) мелі белыя плахты з чырвонымі фарбаванымі дадаткамі, у тым ліку «паласатыя» — бела-чырвона-белыя&lt;ref name=&quot;BCB-20024-58&quot;&gt;Бел-чырвона-белы. Сцяг. Нацыя. Ідэнтычнасць. — Warszawa, 2024. С. 58.&lt;/ref&gt;. Тым часам [[Ліцьвіны|літоўскія (беларускія)]] сялянскія партызанскія аддзелы («шышы») змагаліся з маскоўскім акупантамі пад белымі, бела-чырвонымі і чырвона-белымі харугвамі&lt;ref name=&quot;BCB-20024-58&quot;/&gt;. Перавагу гэтага спалучэньня колераў на харугвах абумовілі колеры дзяржаўнага гербу Вялікага Княства Літоўскага Пагоні, пра што сьведчыць выкананы ў такіх колерах народны партызанскі сьцяг «шышоў» з-пад [[Барысаў|Барысава]], які зьмяшчае элемэнты гербу Пагоні — «руку з палашом»&lt;ref&gt;Бел-чырвона-белы. Сцяг. Нацыя. Ідэнтычнасць. — Warszawa, 2024. С. 59.&lt;/ref&gt;.
[[Файл:Uniform of Belarusian Regiment1.jpg|значак|213x213пкс|Галаўны ўбор палкоўніка Беларускага гусарскага палка]]
Па [[Падзелы Рэчы Паспалітай|падзелах Рэчы Паспалітай]], калі землі Вялікага Княства Літоўскага апынуліся пад уладай [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], у канцы XVIII — першай палове XIX ст. (да узмацненьня [[Русіфікацыя Беларусі|палітыкі русіфікацыі]]) спалучэньні гарызантальных белых і чырвоных палосаў ужываліся разам з колішнім дзяржаўным гербам Пагоняй у расейскай геральдыцы і вэксілялёгіі для пэўных адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак і вайсковых фармаваньняў на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]]{{Заўвага|Прыклады такой сымболікі прыводзяцца ў [[Бел-чырвона-белы сьцяг#Бела-чырвона-белае спалучэньне колераў у беларускай сымболіцы|сэкцыі, прысьвечанай бела-чырвона-беламу спалучэньню колераў у беларускай сымболіцы]].}}&lt;ref&gt;[[Міхась Чарняўскі|Чарняўскі М.]] Як узніклі нашы дзяржаўныя сімвалы? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 77.&lt;/ref&gt;. Тым часам у [[Віленскі гістарычна-этнаграфічны музэй|Віленскім гістарычна-этнаграфічным музэі]] захоўваецца трыкутны сьцяжок часоў [[паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў]], на якім у сярэдзіне, уздоўж белага поля, праходзіць чырвоная паласа&lt;ref&gt;{{Літаратура/Наш сымбаль — Пагоня|к}} С. 29.&lt;/ref&gt;. Існуе думка, што ў час паўстаньня разам з гербам Пагоняй бел-чырвона-белы сьцяг мог ужываць [[Кастусь Каліноўскі]]&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 101.&lt;/ref&gt;.

Гэтак жа Беларускі 7-ы гусарскі полк выкарыстоўваў бела-чырвона белыя колеры.

=== Беларускі нацыянальна-вызвольны рух ===
[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah. Бел-чырвона-белы сьцяг (1901).jpg|значак|Фрагмэнт карціны «Беларускі пэйзаж» (сядзіба [[Драчалукі]] пад [[Віцебск]]ам), 1901 г.]]

Усталяваньне бел-чырвона-белага сьцяга ў якасьці сымбалю [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|беларускага нацыянальна-вызвольнага руху]], мэтай якога было дзяржаўнае самавызначэньне беларусаў, звычайна прымяркоўваюць да пачатку XX стагодзьдзя&lt;ref name=&quot;salanda-2019-7&quot;&gt;[[Аляксей Шаланда|Шаланда А.]] Кароткі нарыс гісторыі беларускай нацыянальнай і дзяржаўнай сімволікі // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 7.&lt;/ref&gt;. У 1909—1912 гадох бела-чырвона-белыя стужкі ўжываліся студэнтамі-беларусамі ў [[Санкт-Пецярбург]]у&lt;ref name=&quot;bk19&quot;&gt;{{Літаратура/Флагі Беларусі ўчора і сёньня|к}} С. 19.&lt;/ref&gt;. У 1916 годзе сьцяг зь бела-чырвона-белым палотнішчам мела арганізацыя [[Сувязь незалежнасьці і непадзельнасьці Беларусі]], якой кіраваў [[Вацлаў Ластоўскі]]&lt;ref name=&quot;bk19&quot;/&gt;.

[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah. Бел-чырвона-белы сьцяг (1917-18).jpg|значак|Знак адрозьненьня вайскоўцаў-беларусаў, 1917—1918 гг.]]
[[Файл:Udzielniki Biełaruskaj kanferencyi 1918 hodu.jpg|значак|Удзельнікі [[Беларуская канфэрэнцыя (1918)|Беларускай канфэрэнцыі 1918 году]]]]
[[Файл:Mikoła Dziamidaŭ. Мікола Дзямідаў.jpg|зьлева|значак|'''Мікола Дзямідаў з бчб стужачкай''']]
Увогуле, першыя згадкі пра выкарыстаньне беларусамі нацыянальнага сьцяга ў культурна-асьветніцкай дзейнасьці паходзяць з канца XIX стагодзьдзя&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot; /&gt;. Аднак няма зьвестак пра дакладную дату распрацоўкі і зацьверджаньня эскізу бел-чырвона-белага сьцяга&lt;ref&gt;[[Сяргей Харэўскі|Харэўскі С.]] [https://web.archive.org/web/20090602180458/http://www.nn.by/1998/06/14.htm Клаўдзі Дуж-Душэўскі. Сьцяг] // [[Наша Ніва]]. № 6, 1998. С. 15.&lt;/ref&gt;. Называюць розныя даты яго зьяўленьня — 1905, 1909, 1912, 1917 год&lt;ref name=&quot;salanda-2019-7&quot; /&gt;. Паводле шматлікіх сьведчаньняў, аўтарам праекту сучаснай выявы бел-чырвона-белага сьцяга стаў беларускі грамадзка-палітычны і культурны дзяяч [[Клаўдзі Дуж-Душэўскі]]&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot;&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://www.svaboda.org/content/article/25155772.html| загаловак = 50 фактаў за бел-чырвона-белы сьцяг| фармат = | назва праекту = | выдавец = [http://www.svaboda.org/ Радыё свабода]| дата = 16 студзеня 2021 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, які стварыў яго на просьбу беларускіх арганізацыяў Пецярбургу. У сваіх успамінах Клаўдзі Дуж-Душэўскі засьведчыў повязь беларускага нацыянальнага сьцяга з гербам [[Пагоня]]й: ''«Беларусы ''[даўней]'' лічылі сваім дзяржаўным сьцягам белую Пагоню на чырвоным полі»''&lt;ref&gt;Слуцкі збройны чын 1920 г. у дакумэнтах і ўспамінах / Укл. А. Гесь, У. Ляхоўскі, У. Міхнюк. — Менск: Энцыклапедыкс, 2001. С. 272.&lt;/ref&gt;. Увесну 1917 году бел-чырвона-белы сьцяг узьнялі ў Пецярбургу на будынку [[Беларускае таварыства дапамогі пацярпелым ад вайны|Беларускага таварыства дапамогі пацярпелым ад вайны]]&lt;ref name=&quot;bk19&quot; /&gt;, супрацоўнікам якога быў К. Дуж-Душэўскі&lt;ref name=&quot;NN-2020&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20201121225512/https://nashaniva.by/?c=ar&amp;i=262559 Сапраўдныя беларускія сімвалы: вось што трэба ведаць пра Пагоню і БЧБ], Наша Ніва, 22 лістапада 2020 г.&lt;/ref&gt;. У сакавіку 1917 году бел-чырвона-белы сьцяг стаў галоўным элемэнтам у час сьвята «[[Дзень беларускага значка]]» ў [[Менск]]у&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot; /&gt;, калі адбыўся беларускі мітынг, на якім прагучала патрабаваньне аб аўтаноміі Беларусі&lt;ref name=&quot;latysonak&quot; /&gt;. Тым часам сьцягі, пашытыя паводле эскізу Клаўдзія Дуж-Душэўскага, разаслалі ў мясцовыя арганізацыі&lt;ref&gt;[[Васіль Герасімчык|Герасімчык В.]] [https://web.archive.org/web/20210122002127/https://news.arche.by/by/page/ideas/hramadstva-idei/11312 Клаўдыюш Дуж-Душэўскі — аўтар бел-чырвона-белага сцяга], [[ARCHE Пачатак]], 9 красавіка 2013 г.&lt;/ref&gt;. На гэтых сьцягох былі вышытыя золатам словы [[Жыве Беларусь!|«Няхай жыве вольная Беларусь»]]&lt;ref name=&quot;latysonak&quot; /&gt;. У пастанове [[Беларускі нацыянальны камітэт (Менск)|Беларускага нацыянальнага камітэту ў Менску]] ад 25 сакавіка 1917 году адзначалася повязь бел-чырвона-белага сьцяга з традыцыйным беларускім арнамэнтам: «''дзеля таго што ў беларускім народным мастацтве пераважаюць белыя і чырвоныя ўзоры, палічана дарэчным ужыць гэтыя колеры ў беларускім нацыянальным сьцягу''»&lt;ref name=&quot;Lalkou&quot;&gt;[[Ігар Лялькоў|Лялькоў І.]] [http://pahonia-plakat.narod.ru/bielaruskaja_simvolika.htm Пытаньне дзяржаўнай сымболікі ў Беларусі: гісторыя і сучасны стан] // [[ARCHE Пачатак]]. № 1 (21), 2002 г.&lt;/ref&gt;. Ужо зь ліпеня 1917 году беларускія вайскоўцы, аб’яднаныя ў нацыянальныя гурткі і камітэты, на сваіх мундзірах і шынэлях пачалі актыўна выкарыстоўваць бела-чырвона-белыя стужкі, што адрозьнівала іх ад прадстаўнікоў іншых нацыянальнасьцяў&lt;ref name=&quot;Lachouski&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = [[Уладзімер Ляхоўскі|Ляхоўскі Ў.]] |прозьвішча = |імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://history.nn.by/?c=ar&amp;i=218121 | загаловак = Як бел-чырвона-белы сцяг стаў нацыянальным | фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Наша гісторыя]]  | дата = 30 студзеня 2021 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;. Абавязак насіць адпаведную пятлічную стужку як дадатковы знак адрозьненьня замацавала пастанова 2-й сэсіі [[Цэнтральная рада беларускіх арганізацыяў|Цэнтральнай рады беларускіх арганізацыяў]] ([[Менск]], 5 жніўня 1917 году)&lt;ref&gt;[[Фёдар Турук|Ф. Турук]]. Белорусское движение. Очерк истории национального и революционного движения белоруссов. — Москва: Государственное издательство, 1921; Мн.: Картографическая фабрика Белгеодезии, 1994. С. 95.&lt;/ref&gt;. У кастрычніку 1917 году пад бел-чырвона-белым сьцягам прайшоў зьезд беларускіх вайскоўцаў Паўночнага фронту ў Віцебску&lt;ref&gt;Варлыга А. Усебеларускі Кангрэс у Менску 18—31 (5—18 ст.ст.) сьнежня 1917 г. (Успаміны дэлегата Кангрэсу) // Запісы Беларускага Інстытуту Навукі й Мастацтва. № 3 (9), 1964. С. 142.&lt;/ref&gt;. Да сьнежня 1917 году бела-чырвона-белыя стужкі на вайсковай уніформе пашырыліся на ўсіх франтах заходняга тэатру баявых дзеяньняў адлегласьцю ў 3 тысячы кілямэтраў&lt;ref name=&quot;Lachouski&quot; /&gt;.

[[Файл:Miensk, BNR. Менск, БНР (1918).jpg|значак|Нацыянальны сьцяг над будынкам [[Народны сакратарыят БНР|Народнага Сакратарыяту]] [[БНР]]. [[Менск]], 1918 г.]]
[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah. Бел-чырвона-белы сьцяг (1918-19).jpg|зьлева|значак| Пячатка Беларускага культурнага таварыства [[Бацькаўшчына (Менск)|Бацькаўшчына]] зь [[Бел-чырвона-белы сьцяг|бел-чырвона-белым сьцягам]]]]
7 сьнежня 1917 году ў [[Менск]]у пад бел-чырвона-белымі сьцягамі&lt;ref&gt;Ляшко М. [https://nn.by/?c=ar&amp;i=201664 На АНТ расказалі пра Першы Усебеларускі з’езд, але абрэзалі бела-чырвона-белы сцяг], Наша Ніва, 11 сьнежня 2017 г.&lt;/ref&gt; распачаў сваю працу [[Першы Ўсебеларускі зьезд]] — найважнейшы дзяржаватворчы форум ў найноўшай гісторыі Беларусі, у час якога 1872 дэлегаты ад усіх беларускіх земляў выказаліся за пільную патрэбу вольнага дзяржаўнага самавызначэньня краіны&lt;ref name=&quot;Lalkou&quot;/&gt;. Паводле ўспамінаў [[Кастусь Езавітаў|Кастуся Езавітава]], ''«Адкрыцьцё Першага Ўсебеларускага кангрэсу было дужа ўрачыстае. Пры дзьвярах будынка стаяла варта Першага Менскага беларускага палку, сцэна была ўпрыгожана нацыянальнымі сьцягамі і гербам Пагоняй»''&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot;/&gt;. У час адкрыцьця зьезду бальшавік [[Людвіг Рэзаўскі]] запатрабаваў зьняць бел-чырвона-белы сьцяг і замяніць яго на сьцяг чырвонага інтэрнацыяналу, што выклікала абурэньне дэлегатаў (два матросы вывелі Рэзаўскага з залі), тым часам сябра складу старэйшынаў зьезду генэрал-лейтэнант [[Канстанцін Аляксееўскі]] падышоў да трыбуны і пацалаваў сьцяг&lt;ref&gt;Белорусская рада. [http://pawet.net/library/history/bel_history/_bnr/00196/%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%B2%D1%8B%D0%B9_%D0%92%D1%81%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%81%D1%8A%D0%B5%D0%B7%D0%B4.html № 7, 10 декабря 1917 г.]&lt;/ref&gt;. Да ўдзельнікаў прагучаў заклік: «''Трэба бараніць сьцяг і шанаваць яго!''»&lt;ref name=&quot;latysonak&quot;/&gt;. 18 сьнежня 1917 году а 3-й гадзіне ночы бальшавікі разагналі зьезд з дапамогай салдатаў. Мяркуецца, што менавіта ад часоў Усебеларускага зьезду бел-чырвона-белы сьцяг пачаў успрымацца ў масавай сьвядомасьці як нацыянальны сьцяг беларусаў&lt;ref name=&quot;bk19&quot;/&gt;. Відаць, у адказ на гвалт бальшавікоў удзельнікі [[Беларуская канфэрэнцыя (1918)|Беларускай канфэрэнцыі]], якая адбылася 25—28 студзеня 1918 году ў Вільні, выкарыстоўвалі бел-чырвона-белыя сьцягі з вузкімі чорнымі палоскамі ўздоўж чырвонай паласы&lt;ref&gt;{{Літаратура/Флагі Беларусі ўчора і сёньня|к}} С. 20.&lt;/ref&gt;. Па выгнаньні зь Менску [[Бальшавікі|бальшавікоў]]{{Заўвага|Паводле сьведчаньня [[Макар Краўцоў|Макара Краўцова]], ужо з пачатку студзеня 1918 году бел-чырвона-белы сьцяг легальна і бесьперашкодна вывешваўся ў Менску над сядзібай [[Вялікая беларуская рада|ЦБВР]], якая ў той час разьмяшчалася ў доме № 2 на вуліцы Паліцыйнай}}&lt;ref name=&quot;Lachouski&quot;/&gt; 19 лютага 1918 году бел-чырвона-белы сьцяг узьняўся над [[Менскі езуіцкі калегіюм|адным з будынкаў былога езуіцкага калегіюму]], у якім за расейскім панаваньнем разьмяшчаўся [[Дом губэрнатара (Менск)|палац губэрнатара]]&lt;ref name=&quot;latysonak&quot;/&gt;.

[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah, Pahonia. Бел-чырвона-белы сьцяг, Пагоня (1920).jpg|значак|Беларускі нацыянальны штандар: Бел-чырвона-белы сьцяг і герб [[Пагоня]]. Паштоўка часоў БНР]]
З утварэньнем [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]] бел-чырвона-белы сьцяг канчаткова замацаваўся ў якасьці дзяржаўнага сьцяга, што зрабіла яго агульнапрызнанай сьвятыняй прыхільнікаў беларускай незалежнасьці. 8 траўня 1918 году адмысловая камісія з увядзеньня эмблемаў і вонкавых знакаў пры [[Народны сакратарыят БНР|Першым Беларускім урадзе]] ўхваліла бел-чырвона-белы сьцяг як «дзяржаўны сьцяг Рэспублікі»&lt;ref name=&quot;Lachouski&quot;/&gt;. 11 жніўня 1918 году ў газэце [[Вольная Беларусь (газэта)|Вольная Беларусь]] апублікавалі афіцыйнае апісаньне дзяржаўнага сьцяга&lt;ref name=&quot;bk19&quot;/&gt;. Па заняцьці Менску бальшавікамі ў 1919 годзе [[Урад Беларускай Народнай Рэспублікі|ўрад БНР]] пераехаў у Вільню, дзе працягваў функцыянаваць да 1925 году. У 1920 годзе бел-чырвона-белы сьцяг як беларускі і дзяржаўны выкарыстоўвала кіраўніцтва [[Слуцкае паўстаньне|Слуцкага паўстаньня]] і вайсковыя фармаваньні [[Булак-Балаховіч]]а&lt;ref&gt;[[Ніна Стужынская|Стужынская Н.]] Беларусь мяцежная. З гісторыі ўзброенага антысавецкага супраціву ў 1920-я гг. — Вільня: Наша будучыня, 2011. С. 55, 76, 101, 298.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot;/&gt;. Таго ж году ён стаў сьцягам [[Беларускі асобны батальён у складзе войска Летувы|Беларускага асобнага батальёну]] ў складзе войска [[Летува|Летувы]] (па далучэньні Летувы да СССР сьцяг канфіскаваў [[НКВД]]&lt;ref name=&quot;VexilBNR&quot;&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://www.vexillographia.ru/belarus/bnr.htm| загаловак = Сьцягі БНР| фармат = | назва праекту = [http://www.vexillographia.ru/ Vexillographia.ru] | выдавец = | дата = 11 верасьня 2010 | мова = ru | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;). Увогуле, у час змаганьня за незалежнасьць першай [[Нацыя|нацыянальнай]] Беларускай дзяржавы зьявілася інтэрпрэтацыя колераў нацыянальнага сьцяга як сымбаляў поту, крыві і сьлёзаў&lt;ref name=&quot;latysonak&quot;/&gt;. Тым часам у 1920—1922 гадох факт замацаваньня на міжнародным узроўні бел-чырвона-белага сьцяга як беларускага перашкодзіў праекту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Альгерд Гросвальд|Альгерда Гросвальда|lv|Oļģerds Grosvalds}}, які прапаноўваў падобны сьцяг на ролю дзяржаўнага сьцяга незалежнай [[Латвія|Латвіі]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Флагі Беларусі ўчора і сёньня|к}} С. 18.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Horadnia, Haradnica, Valicki, BNR. Горадня, Гарадніца, Валіцкі, БНР (Z. Petravičius, 1919, 1937).jpg|значак|Беларуская камэндатура ў [[Горадня|Горадні]], 1919 г.]]
[[Файл:Horadnia, Bieł-čyrvona-bieły ściah. Горадня, Бел-чырвона-белы сьцяг (25.03.1919).jpg|значак|Першае сьвяткаваньне [[Дзень Волі|Дня Незалежнасьці]] ў Горадні, 1919 г.]]
[[Файл:Бела-чырвона-белы сцяг (&quot;Рунь&quot;, 1923).jpg|зьлева|значак|Выява чалавека з Пагоняй і бел-чырвона-белым сьцягам ў вучнёўскім часопісе &quot;Рунь&quot;, №1, 1923.]]
Паміж 1921 і 1939 гадамі бел-чырвона-белы сьцяг актыўна выкарыстоўваўся нацыянальна-вызвольных рухам у акупаванай [[Польшча]]й [[Заходняя Беларусь|Заходняй Беларусі]]: як палітычнымі партыямі ([[Беларуская хрысьціянская дэмакратыя (1927)|Беларуская хрысьціянская дэмакратыя]], [[БСРГ]]), так і непалітычнымі арганізацыямі, як [[Таварыства беларускай школы]]&lt;ref&gt;[[Андрэй Вашкевіч|Вашкевіч А.]] [https://web.archive.org/web/20201204194250/https://store.arche.by/item/1536 Нашы сьцягі над Заходняй] // [[Arche]]. № 4 (55), 2007. С. 78—90.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Katlarcuk-2021&quot;&gt;Корбут В. [https://www.polskieradio.pl/396/7811/Artykul/2709078,%d0%93%d1%96%d1%81%d1%82%d0%be%d1%80%d1%8b%d0%ba-%d0%91%d0%b5%d0%bb%d0%b0%d1%87%d1%8b%d1%80%d0%b2%d0%be%d0%bd%d0%b0%d0%b1%d0%b5%d0%bb%d1%8b-%d1%81%d1%86%d1%8f%d0%b3-%d0%b7%d0%b0%d0%bc%d0%b0%d1%86%d0%b0%d0%b2%d0%b0%d1%9e%d1%81%d1%8f-%d1%8f%d0%ba-%d0%bd%d0%b0%d1%86%d1%8b%d1%8f%d0%bd%d0%b0%d0%bb%d1%8c%d0%bd%d1%8b-%d1%9e-%d0%97%d0%b0%d1%85%d0%be%d0%b4%d0%bd%d1%8f%d0%b9-%d0%91%d0%b5%d0%bb%d0%b0%d1%80%d1%83%d1%81%d1%96 Гісторык: Бела-чырвона-белы сцяг замацаваўся як нацыянальны ў Заходняй Беларусі], [[Беларуская служба Польскага радыё]], 8 красавіка 2021 г.&lt;/ref&gt;. Беларуская нацыянальная сымболіка ўжывалася ва ўсіх беларускіх школах і гімназіях, на мітынгах працоўных, беларускім студэнцтвам&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot; /&gt;. На [[Дзень Волі|Дзень Незалежнасьці]] 25 сакавіка 1934 году актывісты гуртка [[Беларускі інстытут гаспадаркі і культуры|Беларускага інстытуту гаспадаркі і культуры]] ў [[Шутавічы|Шутавічах]] вывесілі пасярод вёскі бел-чырвона-белы сьцяг, які празь некалькі гадзінаў зьнялі польскія паліцыянты. Сябры гуртка не хавалі свайго ўчынку і нават зьвярнуліся да ўладаў з патрабаваньнем вярнуць ім сьцяг як прыватную ўласнасьць&lt;ref name=&quot;Arche&quot;&gt;[[Андрэй Чарнякевіч|Чарнякевіч А.]], [[Андрэй Вашкевіч|Вашкевіч А.]] [https://web.archive.org/web/20120326041552/http://arche.by/by/page/science/9411 25 сакавіка: вытокі нацыянальнага сьвята] // [[ARCHE Пачатак]]. № 3, 2008. С. 65.&lt;/ref&gt;. Тым часам [[швадрон]] уланаў войска міжваеннай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]], у якім служылі [[беларускія татары]], меў двузубы белы вымпэл з гарызантальнай чырвонай паласой, на якой разьмяшчаліся зялёная зорка і паўмесяц&lt;ref name=&quot;viacorka&quot; /&gt;.

[[Файл:Flag of Biełaruski Asoby Bataljon u skladzie vojska Letuvy.svg|значак|Сьцяг [[Беларускі асобны батальён у складзе войска Летувы|Беларускага асобнага батальёну]], 1920 г.]]
[[Файл:Жаўнеры Беларускага асобнага батальёна са сцягам.jpg|значак|Жаўнеры Беларускага асобнага батальёну зь сьцягам, да 1923 г.]]

У міжваеннай [[Латвія|Латвіі]] пад бел-чырвона-белымі сьцягамі дзеялі беларускія культурніцкія і грамадзка-палітычныя арганізацыі на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічна беларускіх]] паўднёва-ўсходніх [[Інфлянцкае ваяводзтва|Інфлянтах]]. 15 верасьня 1929 году [[Беларусы ў Латвіі|беларусы Латвіі]] з нацыянальнымі сьцягамі прайшлі вуліцамі [[Рыга|Рыгі]] ў часе пахаваньня паэта [[Ян Райніс|Яна Райніса]]&lt;ref&gt;[[Кастусь Езавітаў|Езавітаў К.]] Беларуская меншасьць у Латвіі ніколі не забудзе Яна Райніса! // [[Беларуская школа ў Латвіі (1926)|Беларуская школа ў Латвіі]]. [https://web.archive.org/web/20210625101215/https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Dauniejsyja/Insyja/Bielaruskaja_skola_u_Latvii.pdf.zip/1932-004.pdf № 4 (14), 1932]. С. 193.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Diplomatic mission of BNR.jpg|значак|Шыльда [[Вайскова-дыпляматычная місія БНР у Латвіі і Эстоніі|Вайскова-дыпляматычнай місіі БНР]], 1921 г.]]
[[Файл:Vilnia, Biełaruskaja gimnazija, Bieł-čyrvona-bieły ściah. Вільня, Беларуская гімназія, Бел-чырвона-белы сьцяг (1922).jpg|зьлева|значак|219x219пкс|Бел-чырвона-белы сьцяг на вокладцы легітымацыі вучня. [[Віленская беларуская гімназія|Беларускай гімназіяі]]]]
Пад бел-чырвона-белым сьцягам таксама дзеялі беларускія супольнасьці ў замежжы, найперш у [[Чэхаславаччына|Чэхаславаччыне]], куды пераехала [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі|Рада БНР]]. Нацыянальнымі сьцягамі карысталіся [[Беларуская грамада ў Празе|Беларуская грамада]] (1920—1925) і беларускае студэнцтва ў [[Прага|Празе]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210108072134/https://news.tut.by/culture/704782.html «Праграма Каліноўскага» 100 год таму. Як беларускія студэнты вучыліся ў Еўропе], [[TUT.BY]], 23.10.2020 г.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Проект государственного герба БССР Г. Змудинского (1924).jpg|значак|Адзін з трох пераможцаў конкурсу на дзяржаўны герб [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]], 1924 г.]]
[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah. Бел-чырвона-белы сьцяг (1919-20).jpg|зьлева|значак|206x206пкс|Пячатка Беларускага вучыцельскага хаўрусу ў Менскy]]
У пэрыяд з 1924 да 1928 году [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларуская ССР]] фактычна ня мела свайго дзяржаўнага сьцяга, аднак у зьвязку з абвяшчэньнем палітыкі [[Беларусізацыя|беларусізацыі]] рабіліся спробы ўвасобіць у рэспубліцы бела-чырвона-белае спалучэньне колераў з нацыянальнага сьцяга беларусаў. Ужо ўвесну 1924 году пры распрацоўцы дзяржаўнага гербу БССР журы рэспубліканскага конкурсу сярод трох найлепшых праектаў абрала работу беларускага графіка [[Генадзь Змудзінскі|Генадзя Змудзінскага]], дзе савецкая атрыбутыка спалучалася зь бела-чырвона-белай нацыянальнай сымболікай&lt;ref&gt;Корсак Д. [https://web.archive.org/web/20210928175450/https://people.onliner.by/opinions/2020/10/12/razgovor-o-staryx-i-novyx-gerbax-belarusi?fbclid=IwAR0I3B1BaQDfoqZnII1z1jmur5qgGo74WC5-MjA_FI2CMGo43OTjtM0MtDw Кого догоняет «Погоня»? Разговор с историком о старых и новых гербах Беларуси], [[Onliner.by]], 12.10.2020 г.&lt;/ref&gt;. Аднак напярэдадні канчатковага падсумоўваньня [[ЦК КПБ|ЦК ВКП(б)]] змусіў [[Цэнтральны выканаўчы камітэт БССР|ЦВК БССР]] скасаваць вынікі конкурсу і схаваць іх ад грамадзкасьці. Тым часам паводле ўспамінаў удзельнікаў міжнароднай [[Акадэмічная канфэрэнцыя па рэформе беларускага правапісу і азбукі|Акадэмічнай канфэрэнцыі па рэформе беларускай мовы 1926 году]], памяшканьне будынка ў [[Менск]]у, дзе яна праводзілася, упрыгожвала бела-чырвона-белае сонца зь пяцьцю бела-чырвона-белымі праменямі&lt;ref&gt;{{Літаратура/Флагі Беларусі ўчора і сёньня|к}} С. 22—23.&lt;/ref&gt;. У 1927 годзе зьявіўся новы праект [[герб БССР|гербу БССР]], які ў агульных рысах паўтараў [[герб СССР]], але меў бела-чырвона-белую стужку замест чырвонай. Праект прайшоў некалькі інстанцыяў, аднак Прэзыдыюм ЦВК у выніку ўсё ж пастанавіў зрабіць стужку чырвонай&lt;ref name=&quot;Nasievic&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[[Савецкая Беларусь]]. № 32 (1924), 9 лютага 1927. С. 8.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам узорам для афіцыйна прынятай сымболікі БССР стала савецкая сымболіка [[Расея|Расеі]]&lt;ref name=&quot;salanda-2019-7&quot;/&gt;. Увогуле, тагачасныя савецкія ўлады ў [[Масква|Маскве]] хоць негалосна і называлі бела-чырвона-белыя колеры беларускімі нацыянальнымі, аднак ужо ў 1928 годзе распачалі актыўнае змаганьне зь імі: у дакладзе [[АДПУ]] (пазьнейшага [[НКВД]]) у ЦК ВКП(б) ад 27 траўня адзначаўся загад да менскіх уладаў перафарбаваць вулічныя слупы і інтэр’ер [[Прысутныя месцы (Менск)|Дому працы]], раней расфарбаваныя ў беларускія нацыянальныя колеры ({{мова-ru|белорусские национальные цвета|скарочана}})&lt;ref&gt;Славатинский А. Доклад ОГПУ в ЦК ВКП(б) о политических настроениях в среде белорусской интеллигенции (27 мая 1928 г.) // ЦК РКП(б)—ВКП(б) и национальный вопрос. Книга 1. 1918—1933 гг. / Составители Л. С. Гатагова, Л. П. Кошелева, Л. А. Роговая. — М.: «Российская политическая энциклопедия» (РОССПЭН), 2005. С. 569.&lt;/ref&gt;. У 1929 годзе бел-чырвона-белыя сьцягі паказалі ў прысьвечаным утварэньню БССР фільме [[Белдзяржкіно]] «В огне рождённая» зь беспасярэдняй спасылкай на Беларускую Народную Рэспубліку&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=maAhoaaRHr8 В огне рожденная (1929)], [[YouTube]], 7 верасьня 2014 г.&lt;/ref&gt;, таксама яшчэ ў 1933 годзе бел-чырвона-белы сьцяг азначаўся ў друку БССР як вытворны ад Пагоні, якія разам згадваліся менавіта як ''дзяржаўныя'' сьцяг і герб Беларускай Народнай Рэспублікі (хоць і ў [[«Нацдэмаўшчына»|«антынацдэмаўскім»]] кантэксьце)&lt;ref&gt;Вольскі В. Аб рэцыдывах нацыянал-дэмакратызму ў творчасьці мастака Мініна // Мастацтва і рэвалюцыя. № 1—2, 1933. С. 6.&lt;/ref&gt;.

== Другая Сусьветная і Эміграцыя ==
[[Файл:Radaškavičy, Mienskaja, Francišak Skaryna, Bieł-čyrvona-bieły ściah-Pahonia. Радашкавічы, Менская, Францішак Скарына, Бел-чырвона-белы сьцяг-Пагоня (4.02.1929).jpg|значак|Настаўнікі і вучні [[Радашкавіцкая беларуская гімназія|Беларускай гімназіі імя Францішка Скарыны]] ў [[Радашкавічы|Радашкавічах]], 1929 г.]]
[[Файл:Mir, Bieł-čyrvona-bieły ściah-Pahonia. Мір, Бел-чырвона-белы сьцяг-Пагоня (1930).jpg|значак|Сябры гуртка [[Таварыства беларускай школы]] ў [[Мір (Гарадзенская вобласьць)|Міры]], 1930 г.|зьлева]]
[[Файл:Vilnia, Bieł-čyrvona-bieły ściah-Pahonia. Вільня, Бел-чырвона-белы сьцяг-Пагоня (1931).jpg|значак|Хор [[Беларускі студэнцкі саюз|Беларускага студэнцкага саюзу]] пры [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскім унівэрсытэце]] на чале з [[Рыгор Шырма|Рыгорам Шырмам]] і з удзелам [[Міхась Забэйда-Суміцкі|Міхася Забэйды-Суміцкага]], 1931 г.]]
[[Файл:Vilnia, Biełaruskaja gimnazija, Bieł-čyrvona-bieły ściah. Вільня, Беларуская гімназія, Бел-чырвона-белы сьцяг (1930-39).jpg|значак|Вучнёўскі аркестар [[Віленская беларуская гімназія|Віленскай беларускай гімназіі]], 1930-я гг.]]
[[Файл:Грамадскае жыццё і мастацтва. Беларускі Народны Тэатр у Рызе (застаўка).jpg|зьлева|значак|Грамадзкае жыцьцё і мастацтва. Беларускі Народны Тэатар у Рызе]]
У [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]] бел-чырвона-белы сьцяг разам зь іншымі нацыянальнымі сымбалямі вярнуў да ўжытку калябарацыйны беларускі ўрад ([[Беларуская Цэнтральная Рада]]). Аднак як сьведчыць распараджэньне Райхсміністра па акупаваных усходніх тэрыторыях ад 14 чэрвеня 1944 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Сфрагістыка і геральдыка Беларусі (1999)|к}} С. 156.&lt;/ref&gt;, гэтае выкарыстаньне было ''неафіцыйным'' да апошніх дзён нямецкай акупацыі. Шырока вядомае распараджэньне, нібы падпісанае гаўляйтэрам Беларусі [[Вільгельм Кубэ|Вільгельмам Кубэ]] і надрукаванае 27 чэрвеня 1942 году ў газэце «[[Раніца (Бэрлін)|Раніца]]», аб дазволе карыстацца бел-чырвона-белым сьцягам і гербам Пагоняй побач зь нямецкай сымболікай «пры сьвяткаваньнях або для абазначэньня беларускай нацыянальнасьці» выявілася, паводле вынікаў пазьнейшых дасьледаваньняў, тагачаснай дэзынфармацыяй, вінаватых у якой ўлады [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]] так і не знайшлі&lt;ref&gt;{{Літаратура/Сфрагістыка і геральдыка Беларусі (1999)|к}} С. 155.&lt;/ref&gt;. Увогуле, паўафіцыйны дазвол на беларускую нацыянальную сымболіку зьявіўся толькі пад канец нацысцкай акупацыі і выявіўся спробай схіліць мясцовае насельніцтва на свой бок па [[Курская бітва|паразе на Курскай дузе]] і карэнным пераломе ў [[Нямецка-савецкая вайна|Нямецка-савецкай вайне]], прытым нацыянальны сьцяг беларусаў (як і бела-чырвона-белыя павязкі) ніколі не насілі паліцыянты, пад ім не праводзілася ваенных дзеяньняў&lt;ref name=&quot;kultura&quot;&gt;Рудак А. [https://budzma.by/news/minu-shchyna-i-suchasnasts-gistarychnay-simvoliki.html Мінуўшчына і сучаснасць гістарычнай сімволікі] // [[Культура (газэта)|Культура]]. № 34 (1473), 22—29 жніўня 2020 г.&lt;/ref&gt;. Тым часам аўтар эскізу бел-чырвона-белага сьцяга, [[Клаўдзі Дуж-Душэўскі]], у час акупацыі адмовіўся ад пасады намесьніка бургамістра Менску, а ў жніўні 1943 году нацысты кінулі яго разам з жонкай у [[канцэнтрацыйны лягер]] за дапамогу [[габрэі|габрэям]], якія хаваліся ад перасьледу&lt;ref name=&quot;kultura&quot;/&gt;.

[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah, Pahonia. Бел-чырвона-белы сьцяг, Пагоня (1948).jpg|значак|Беларуская паштоўка да [[Дзень Волі|Дня Незалежнасьці (Дня Волі)]], 1948 г.]]

Па вайне бел-чырвона-белы сьцяг працягваў актыўна выкарыстоўвацца [[Беларуская эміграцыя|Беларускай эміграцыяй]], у тым ліку [[Урад Беларускай Народнай Рэспублікі|ўрадам Беларускай дзяржавы ў выгнаньні]]. Нацыянальны сьцяг аб’яднаў як салдатаў [[Беларуская краёвая абарона|БКА]], так і тых беларусаў, хто ваяваў супраць нацыстаў у польскіх частках арміі [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] і францускім руху Супраціву&lt;ref name=&quot;Katlarcuk-2021&quot;/&gt;. У [[Дзень Волі|Дзень Незалежнасці Беларусі]] (25 сакавіка) бел-чырвона-белыя сьцягі рэгулярна ўздымаліся на афіцыйным узроўні ў мясцовасьцях з актыўнымі беларускімі асяродкамі, у тым ліку на будынках ратушаў у [[Брэдфард]]зе ([[Вялікабрытанія]])&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = [[Натальля Гардзіенка|Гардзіенка Н.]] | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 5 жніўня 2012 | url = https://hardzin.livejournal.com/18650.html | загаловак = Эміграцыйная гісторыя ў асобах. 5 жніўня. Мацей Райцэўскі | фармат = | назва праекту = | выдавец = [[LiveJournal]] | дата = 21 студзеня 2021 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt; і [[Ошава]] ([[Канада]])&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = [[Натальля Гардзіенка|Гардзіенка Н.]] | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 16 верасьня 2012 | url = https://hardzin.livejournal.com/33687.html | загаловак = Эміграцыйная гісторыя ў падзеях. 16 верасня. Беларусы Ашавы | фармат = | назва праекту = | выдавец = [[LiveJournal]] | дата = 21 студзеня 2021 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, да сёньня ў гэты дзень беларускі нацыяльны сьцяг вывешваецца на будынку гістарычнага музэю ў [[Саўт-Рывэр]]ы ([[Нью-Джэрзі]], [[ЗША]])&lt;ref&gt;[https://nn.by/?c=ar&amp;i=125738 У Саўт-Рыверы (ЗША) узнялі бел-чырвона-белы сцяг ФОТАФАКТ], Наша Ніва, 31 сакавіка 2014 г.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Belarusian monument in South River.jpg|значак|Манумэнт «Змагарам за вольную Беларусь» у [[Саўт-Рывэр|Саўт-Рывэры]] ([[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]]), пастаўлены ў 1974 годзе на тэрыторыі [[Царква Сьвятой Эўфрасіньні Полацкай (Саўт-Рывэр)|царквы Сьвятой Эўфрасіньні Полацкай]] і аздоблены флягштокамі зь беларускім і амэрыканскім сьцягамі|253x253пкс]]

У Беларусі пад бел-чырвона-белым сьцягам гуртаваліся ўдзельнікі антысавецкага партызанскага руху і падпольля — да іх ліквідацыі савецкімі карнікамі ў 1950-я гады. У 1960—1970-я гады гістарычную [[Нацыянальная сымболіка|нацыянальную сымболіку]] выкарыстоўвалі інтэлектуалы-гуманітары [[Акадэмічны асяродак|Акадэмічнага асяродку]], разгромленага [[КГБ]] у 1974—1975 гадох, і мастакі-дысыдэнты з творчага кола [[На Паддашку]]&lt;ref name=&quot;Lalkou&quot;/&gt;. З гэтага ж часу адзначаюцца першыя сьвядомыя фальсыфікацыі гістарычных зьвестак пра беларускі нацыянальны сьцяг з боку савецкіх уладаў: дзеля адмаўленьня яго выкарыстаньня на [[Першы Ўсебеларускі зьезд|Першым Усебеларускім зьезде]] (1917) намесьнік дырэктара Інстытуту гісторыі [[Камуністычная партыя Савецкага Саюзу|камуністычнай партыі]] Сьцяпан Папанін у сваёй манаграфіі, выдадзенай у 1977 годзе, пры апісаньні зьезду замяніў бел-чырвона-белы сьцяг на выдуманы «пунсова-блакітны»&lt;ref name=&quot;Lachouski&quot;/&gt;. У 1980-я гады бел-чырвона-белы сьцяг разам з гербам Пагоняй сталі агульнавядомымі сымбалямі беларускасьці і незалежніцтва, а іх публічная дэманстрацыя разглядалася як акт нацыянальнага супраціву. У 1985 годзе на будынку [[Менская мастацкая вучэльня імя Глебава|Менскай мастацкай вучэльні імя Глебава]] два навучэнцы, Міхал Мірошнікаў і Юры Макееў, вывесілі бел-чырвона-белыя сьцягі. У выніку КГБ распачало перасьлед 6 чалавек, а Макееў мусіў спыніць навучаньне&lt;ref name=&quot;Lalkou&quot;/&gt;.
[[Файл:Національні символи для опасок на руки.jpg|значак|няма|318x318пкс|Нацыянальныя сымбалі на рукі cc]]

== Дэмакратызацыі ў СССР ==
[[Файл:Грунвальд10.JPG|значак|летнік &quot;[[Грунвальд (летнік)|Грунвальд]]&quot; 1990]]
З пачаткам працэсу дэмакратызацыі ў [[СССР]] выкарыстаньне нацыянальнай гістарычнай сымболікі ў Беларусі пачало набываць масавы характар&lt;ref name=&quot;Lalkou&quot;/&gt;. Гэтаму спрыялі моладзевыя нефармальныя гістарычна-культурныя аб’яднаньні і клюбы («[[Талака (Менск)|Талака]]», «Паходня», «Узгор’е» і іншых), [[Беларускі Народны Фронт Адраджэньне|Беларускі Народны Фронт]] і іншыя партыі дэмакратычнага кірунку. У 1986 годзе бел-чырвона-белыя сьцягі зьявіліся ў кнізе мастака [[Мікола Купава|Міколы Купавы]], якую савецкія ўлады неўзабаве прыбралі з кнігарняў&lt;ref name=&quot;Kupava&quot;/&gt;. 30 кастрычніка 1988 году бел-чырвона-белыя сьцягі ўзьнялі ўдзельнікі першай масавай акцыі за незалежнасьць, [[Дзяды 30 кастрычніка 1988 году (Менск)|жорстка разагнанай савецкімі ўладамі]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Флагі Беларусі ўчора і сёньня|к}} С. 26.&lt;/ref&gt;. А ўжо 19 лютага 1989 году пад бел-чырвона-белымі сьцягамі на стадыёне «[[Дынама (стадыён, Менск)|Дынама]]» ў Менску адбыўся першы дазволены ўладамі БССР апазыцыйны палітычны мітынг&lt;ref name=&quot;Lalkou&quot;/&gt;. Разам з тым савецкія ўлады працягвалі перасьлед беларусаў (асабліва ў правінцыі) за выкарыстаньне нацыянальнага сьцяга&lt;ref name=&quot;Lalkou&quot;/&gt;.

=== Дыскрэдытацыя ===
Рэагуючы на рост папулярнасьці бел-чырвона-белага сьцяга ўлады СССР разгарнулі [[прапаганда|прапагандысцкую]] кампанію супраць нацыянальнага сьцяга беларусаў, пачатак якой паклаў артыкул начальніка Галоўнага архіўнага ўпраўленьня пры Савеце Міністраў БССР у «[[Советская Белоруссия|Советской Белоруссии]]»&lt;ref&gt;Михальченко А. Белорусская символика: традиции и современность // Советская Белоруссия. 25 ноября 1990. С. 2.&lt;/ref&gt;. З гэтага часу прыхільнікі [[Рашызм|расейскага шавінізму]] ўжываюць факт паўафіцыйнага цывільнага выкарыстаньня ў час нацысцкай акупацыі беларускіх нацыянальных сымбаляў дзеля дыскрэдытацыі сваіх апанэнтаў, зьвінавачваючы іх у [[фашызм|фашызьме]]. Прытым звычайна замоўчваецца, што цяперашні [[сьцяг Расеі]] выкарыстоўваўся вайсковым фармаваньнем [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]], што брала ўдзел у вайсковых дзеяньнях — [[Расейская вызвольная армія|Расейскай вызвольнай арміяй генэрала Ўласава]]&lt;ref&gt;[[Зьміцер Дрозд|Дрозд Д.]] [https://web.archive.org/web/20210302051219/https://bydc.info/news/1041-byl-li-zapreshchen-natsistami-rossijskij-belo-sine-krasnyj-flag Был ли запрещен нацистами российский бело-сине-красный флаг?], Беларускі дакумэнтацыйны цэнтар, 7.11.2020 г.&lt;/ref&gt; (таксама гэты сьцяг выкарыстоўвалі [[1-я Расейская нацыянальная армія]], якая ладзіла дывэрсіі ў тыле [[Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія|савецкіх войскаў]] і змагалася з партызанамі, і дапаможныя расейскія моладзевыя арганізацыі{{Заўвага|Сярод іншага, [[:Файл:Российский и нацистский флаги. Минск, 18.06.1944 (colored).jpg|кадры нямецкай кінахронікі ад 18 чэрвеня 1944 году]] зафіксавалі публічнае выкарыстаньне на вуліцах Менску цяперашняга сьцяга Расеі побач з нацысцкім сьцягам}}, у тым ліку [[Памочнікі СПА Люфтвафэ#Расея|расейскія выхаванцы СС]]). Увогуле, у час Другой сусьветнай вайны [[калябарацыянізм|калябарацыяністы]], апроч расейскага, выкарыстоўвалі сучасныя сьцягі [[Бэльгія|Бэльгіі]], [[Латвія|Латвіі]], [[Летува|Летувы]], [[Нарвэгія|Нарвэгіі]], [[Нідэрлянды|Нідэрляндаў]], [[Украіна|Украіны]], [[Францыя|Францыі]], [[Эстонія|Эстоніі]] і некаторых іншых краінаў [[Эўропа|Эўропы]] і [[Азія|Азіі]]&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot; /&gt;. Тым часам савецкая сымболіка ўжывалася побач з [[Нацызм|нацысцкай]] у час [[Супольны парад Вэрмахту і Чырвонай арміі ў Берасьці (1939)|супольнага нацысцка-савецкага вайсковага параду]] ў [[Берасьце|Берасьці]], які адбыўся ў пачатку Другой сусьветнай вайны{{Заўвага|[[:Файл:Bieraście. Берасьце (22.09.1939).jpg|Здымак прывітальнай аркі да ўдзельнікаў параду ў Берасьці з савецкай і нацысцкай сымболікай]]}}.[[Файл:Газэта Беларускі рынак.png|значак|207x207px|Газэта &quot;БелоРусский Рынок&quot;]]
[[Файл:&quot;Solidarność&quot; Булак-Балаховіч.jpg|зьлева|значак|марка сьцяга з [[Станіслаў Булак-Балаховіч|'''Булак-Балаховічам''']] [[Салідарнасьць (прафзьвяз)|«Solidarność»]]]]
У 1987 годзе, польскае абʼяднаньне незалежных прафсаюзаў [[Салідарнасьць (прафзьвяз)|«Solidarność»]] выпусьціў у рамках серыі, прысьвечанай краінам, якія змагаліся за незалежнасьць і апынуліся пад савецкай акупацыяй [[Гісторыя пошты і паштовых марак Беларусі|маркі]], сярод якіх была марка з [[Станіслаў Булак-Балаховіч|Балаховічам]] і нацыянальным сьцягам.&lt;ref&gt;[https://pikabu.ru/story/polskaya_solidarnost_9068497 Польская «Солидарность» | Пикабу]&lt;/ref&gt;

Так сама на газэтах &quot;БелоРусский Рынок&quot; таго часу можна заўважыць лягатып у колер Беларускага нацыянальнага сьцяга.&lt;ref&gt;[[:be:Белорусы_и_рынок|Белорусы и рынок — Вікіпедыя]]&lt;/ref&gt;

=== Рэспубліка Беларусь ===
[[Файл:Пікет каля Дому ўраду (Менск, 1991 г.).jpg|значак|Пікет у [[Менск]]у з плякатам [[лацінка]]й: «''Вярнуць народу яго спрадвечныя сымбалі: герб [[Пагоня]] й бел-чырвона-белы сьцяг, а таксама назоў Бацькаўшчыны — [[Літва]], сталіцы — Менск!''» (19.09.1991 г.)]][[Файл:БЧб.jpg|зьлева|значак|331x331пкс|[[Галіна Сямдзянава]] была чалавекам, які першы ўнёс бел-чырвона-белы сьцяг з &quot;[[Пагоня|пагоняй]]&quot; у залю паседжаньняў [[Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь|Вярхоўнага Савета]]]]
[[Файл:Инаугурация Лукашешко 1994 год.jpg|зьлева|значак|275x275пкс|Інаўгурацыя Лукашэшкі 1994]]
Вяртаньне ў масавую сьвядомасьць жыхароў Беларусі бел-чырвона-белага сьцяга з гербам [[Пагоня]]й як нацыянальных сымбаляў беларусаў адбылося ў 1990 годзе разам з прыняцьцем [[Дэклярацыя аб дзяржаўным сувэрэнітэце Беларусі|Дэклярацыі аб дзяржаўным сувэрэнітэце]]. Тады ж Міністэрства сувязі выдала мільённым накладам паштовы канвэрт з выявай Пагоні на фоне бел-чырвона-белага сьцяга, а кіраўнік [[Беларускі экзархат|Беларускага экзархату]] ўрачыста асьвяціў беларускі нацыянальны сьцяг у [[Полацак|Полацку]]&lt;ref name=&quot;Kupava&quot;/&gt;. У 1991 годзе пад беларускай нацыянальнай сымболікай прайшлі красавіцкія і травенскія [[страйк]]і працоўных Беларусі, якія адыгралі важную ролю ў крушэньні [[таталітарызм]]у ў краіне&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot;/&gt;. 24 жніўня 1991 году дэпутат [[Галіна Сямдзянава]] ўнесла бел-чырвона-белы сьцяг у [[Вярхоўны Савет Беларусі]]&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot;/&gt;. На наступны дзень, 25 жніўня, дэпутаты надалі Дэклярацыі аб дзяржаўным сувэрэнітэце статус канстытуцыйнага закону. А 19 верасьня 1991 году парлямэнт Беларусі прыняў законы «Аб Дзяржаўным сьцягу Рэспублікі Беларусь» і «Аб Дзяржаўным гербе Рэспублікі Беларусь», якія аднавілі бел-чырвона-белы сьцяг з гербам Пагоняй у якасьці дзяржаўных сымбаляў&lt;ref name=&quot;Tkacou-393&quot;/&gt;. Распрацоўкай эталёнаў дзяржаўнай сымболікі займалася адмысловая Камісія пры Прэзыдыюме Вярхоўнага Савету, у якую ўвайшло больш за 20 чалавек: вядомыя гісторыкі, мастакі, дызайнэры, мастацтвазнаўцы (кіраўнік — дэпутат [[Алег Трусаў]])&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[[Алег Трусаў|Трусаў А.]] Лунай, наш сцяг, ляці, Пагоня! // {{Літаратура/З гісторыяй на Вы|2к}} С. 20.&lt;/ref&gt;. Неўзабаве бел-чырвона-белым сьцяг упершыню ўзьнялі як сымбаль незалежнай Беларусі над усімі прадстаўніцтвамі краіны за мяжой, а ў 1994 годзе каманда Беларусі ўпершыню выступіла пад ім на [[Зімовыя Алімпійскія гульні 1994 году|Алімпійскіх гульнях]]&lt;ref name=&quot;kultura&quot;/&gt;. 20 ліпеня 1994 году пад бел-чырвона-белым сьцягам адбылася інаўгурацыя першага прэзыдэнта Беларусі [[Аляксандар Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]].

[[Файл:Stemp Flag and map of Belarus.jpg|значак|Паштовая марка Беларусі, 1992 г.]]
[[Файл:Mulawin.jpg|зьлева|значак|321x321пкс|[[Уладзімер Мулявін|Уладзімір Мулявін]] са сьцягам]]
У лютым 1995 году Лукашэнка заявіў пра намер правесьці рэфэрэндум, што стала сьведчаньнем аднаўленьня [[Русіфікацыя Беларусі|палітыкі русіфікацыі]] з мэтай атрымаць падтрымку і грошы [[Расея|Расеі]]&lt;ref name=&quot;NN-2020&quot;/&gt;. Зьмяненьне нацыянальнай гістарычнай сымболікі Беларусі разьлічвалася як мэтанакіраваны удар па галоўных палітычных апанэнтах ([[Апазыцыя БНФ]]) і мусіла ўмацаваць яго асабістую ўладу&lt;ref name=&quot;Marcinovic&quot;&gt;Мартинович Д. [https://web.archive.org/web/20200622200046/https://news.tut.by/culture/684354.html Без исторической символики, но с русским языком. Как 25 лет назад в Беларуси прошел референдум], [[TUT.BY]], 14.05.2020 г.&lt;/ref&gt;. На думку гісторыка [[Алег Трусаў|Алега Трусава]], дэпутата Вярхоўнага Савету 12-га скліканьня, ініцыятыва рэфэрэндуму негалосна ішла ад саміх уладаў Расеі&lt;ref name=&quot;Naviny.by&quot;&gt;Гуштын А. [https://web.archive.org/web/20210124153750/https://naviny.by/rubrics/society/2015/05/14/ic_articles_116_188882 Рэферэндум-1995. Антыгероі беларускай мовы], [[Naviny.by]], 14.05.2015 г.&lt;/ref&gt;, якія імкнуліся рэанімаваць [[Імпэрыялізм|імпэрскую ідэю]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дзевяноста пяты (2015)|к}} С. 10.&lt;/ref&gt;. Таксама выказвалася думка, што правядзеньне рэфэрэндуму абумовіла жаданьне Лукашэнкі набыць папулярнасьць у Расеі з наступнай мэтай стаць прэзыдэнтам Расеі&lt;ref&gt;Олегов А. Лукашенко метит в президенты России // Огонёк. № 43, 27 октября 1996. С. 9.&lt;/ref&gt;. Паводле дэпутата Вярхоўнага Савету 12-га скліканьня [[Сяргей Навумчык|Сяргея Навумчыка]], падобны плян агучваў кіраўнік адміністрацыі Лукашэнкі [[Леанід Сініцын]], [[Расейцы|расеец]] паводле нацыянальнасьці і прыхільнік далучэньня Беларусі да Расеі&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дзевяноста пяты (2015)|к}} С. 24.&lt;/ref&gt;, які меў імаверныя зьвязкі з расейскімі спэцслужбамі&lt;ref name=&quot;Navumcyk_18.04.2014&quot;&gt;[[Сяргей Навумчык|Навумчык С.]] [https://www.svaboda.org/a/25354832.html «Маўр» Лукашэнкі, або той, хто зьмяніў герб і сьцяг], [[Радыё Свабода]], 18 красавіка 2014 г.&lt;/ref&gt; і быў фігурантам дакладу дэпутата [[Сяргей Антончык|Сяргея Антончыка]] пра карупцыю ў атачэньні Лукашэнкі&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дзевяноста пяты (2015)|к}} С. 127.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Соўсь Г. [https://www.svaboda.org/a/30211729.html Антончык пра антыкарупцыйны даклад Лукашэнкі, фатальную памылку Ганчара і «звышцынізм» апазыцыі], [[Радыё Свабода]], 12 кастрычніка 2019 г.&lt;/ref&gt;. Ён жа, паводле неаднаразовых уласных прызнаньняў&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дзевяноста пяты (2015)|к}} С. 65.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Marcinovic&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Толкачева Е. [https://web.archive.org/web/20200412135326/https://news.tut.by/economics/637111.html «Сел и нарисовал». Как в 1995 году БЧБ-флаг сменили на красно-зеленый, а «Пагоню» — на герб БССР], [[TUT.BY]], 12.05.2019 г.&lt;/ref&gt;, стварыў прапанаваныя на рэфэрэндум сымбалі, за аснову якіх узяў [[Сьцяг Беларускай ССР|сьцяг]] і [[герб Беларускай ССР|герб]] [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]]. Як Сініцын апавядаў беларускаму дэпутату [[Валянцін Голубеў|Валянціну Голубеву]]&lt;ref name=&quot;Navumcyk_18.04.2014&quot;/&gt;:
{{Цытата|Справа ж не ў [[Геральдыка|геральдыцы]]. Таму што калі прыгадаць, навошта ўвогуле трэба было мяняць сымболіку, дык зразумела, што чым яна горш атрымалася, тым лепей. Бо яе замена была толькі правакуючым выпадам, прычым толькі адным — у камбінацыі зь некалькіх удараў.}}

[[Файл:Берет ВДВ.jpg|значак|Барэт беларускіх [[Сілы спэцыяльных апэрацыяў УС РБ|ПДВ]] да 1995 г.]]
[[Файл:Belarusian Border Guard Patch (1990s).png|зьлева|значак|Нашыўка Памежнай службы Беларусі(1991-1994)]]
[[Файл:Belarusian Republican Youth Union.jpg|значак| Значак &quot;Беларуская рэспубліканская піянэрская арганізацыя&quot; 1992-1995]]
Паводле сьведчаньня Сініцына, праца над новай сымболікай вялася з 21 сакавіка, прытым дэпутаты атрымалі эскізы сьцяга і гербу ўжо 23 сакавіка. Як мяркуе Сяргей Навумчык, хуткае (за два дні) стварэньне прапанаванай Лукашэнкам сымболікі сьведчыла пра тое, што галоўнай мэтай рэфэрэндуму было ня столькі ўвядзеньне нейкай канкрэтнай сымболікі (якая разглядалася як часовая — да ліквідацыі незалежнасьці Беларусі), колькі зьнішчэньне дзяржаўнага статусу бел-чырвона-белага сьцяга і Пагоні&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дзевяноста пяты (2015)|к}} С. 66.&lt;/ref&gt;.

Праведзены 14 траўня 1995 году [[Рэфэрэндум у Беларусі 1995 году|рэфэрэндум]] супярэчыў [[Канстытуцыя Беларусі|Канстытуцыі]] і заканадаўству Беларусі, адзначаўся парушэньнем законаў і фальсыфікацыяй вынікаў галасаваньня&lt;ref name=&quot;Navumcyk&quot;&gt;[[Сяргей Навумчык|Навумчык С.]] [https://www.svaboda.org/a/27734568.html Рэфэрэндум-95 пра сымболіку і мову ня быў легітымным], [[Радыё Свабода]], 12 траўня 2019 г.&lt;/ref&gt;. Перад ім адбылося [[Зьбіцьцё дэпутатаў у будынку Вярхоўнага Савету (1995)|зьбіцьцё дэпутатаў у будынку парлямэнту]], якое выявілася сілавой дэманстрацыяй усталяваньня [[Рэжым Лукашэнкі|аўтарытарнага рэжыму ў Беларусі]]. 16 траўня 1995 году, калі афіцыйна абвешчаныя вынікі рэфэрэндуму яшчэ фармальна не набылі законнай сілы, [[Кіраўніцтва справамі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь|кіраўнік справамі]] Лукашэнкі [[Іван Ціцянкоў]] зьняў з даху [[Дом ураду (Менск)|Дома ўраду]] бел-чырвона-белы сьцяг і разарваў [[дэ-юрэ]] і [[дэ-факта]] (на той момант) дзяржаўны сымбаль Беларусі «на сувэніры»&lt;ref&gt;Дзедзіч. № 3 (22), травень 2003. С. 1.&lt;/ref&gt;. Ціцянкоў асабіста расьпісаўся на кожным з кавалкаў, што зафіксавалі на відэа&lt;ref&gt;[http://www.svaboda.org/content/article/773824.html Зянон Пазьняк: «У мяне пацяклі сьлёзы» (аўдыё)], [[Радыё Свабода]], 18 верасьня 2006 г.&lt;/ref&gt;. Прытым факты зьнявагі дзяржаўнага сьцяга адзначаліся яшчэ 25 сакавіка 1995 году, калі падкантрольная Лукашэнку міліцыя пры затрыманьні грамадзянаў зь бел-чырвона-белымі сьцягамі, вырывала сьцягі і ламала дрэўкі (на зварот дэпутатаў парлямэнту Беларусі да генэральнага пракурора паводле факту зьнявагі дзяржаўнага сьцяга нікога зь міліцыі не пакаралі&lt;ref name=&quot;95-115&quot;&gt;{{Літаратура/Дзевяноста пяты (2015)|к}} С. 115.&lt;/ref&gt;) і 12 красавіка, калі супрацоўнікі сілавых структураў вырывалі і, увогуле, рвалі дзяржаўныя бел-чырвона-белыя сьцягі&lt;ref name=&quot;95-115&quot;/&gt;.

7 чэрвеня 1995 году Лукашэнка выдаў указы № 213 «Аб зацьверджаньні эталёну Дзяржаўнага гербу Рэспублікі Беларусь і Палажэньня аб Дзяржаўным гербе Рэспублікі Беларусь»&lt;ref&gt;[http://www.levonevski.net/pravo/razdel1/num2/1d2088.html Об утверждении эталона Государственного герба Республики Беларусь и Положения о Государственном гербе Республики Беларусь]&lt;/ref&gt; і № 214 «Аб зацьверджаньні Палажэньня аб Дзяржаўным сьцягу Рэспублікі Беларусь»&lt;ref&gt;[https://geraldika.ru/symbols/9223 Об утверждении Положения о Государственном флаге Республики Беларусь]&lt;/ref&gt; дзеля фармальнага замацаваньня сымболікі рэжыму на заканадаўчым узроўні. Тым часам бел-чырвона-белы сьцяг разам з гербам Пагоняй трапіў пад негалосную забарону&lt;ref name=&quot;latysonak&quot;/&gt;. Нягледзячы на яе, у Беларусі гэтым сьцягам як нацыянальным працягвалі карыстацца апазыцыйныя да рэжыму Лукашэнкі беларускія арганізацыі. Апроч таго, бел-чырвона-белы сьцяг актыўна выкарыстоўваўся ў спартовых і культурных імпрэзах па-за межамі краіны&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110825221240/http://www.nn.by/index.php?c=ar&amp;i=19755&amp;p=1&amp;c2=calcym&amp;combo_calmonth=6&amp;combo_calyear=2007 «Тры чарапахі» замест «Кацюшы»], [[Наша Ніва]], 8 верасьня 2008 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 27.08.2007| url = http://naviny.by/rubrics/culture/2007/08/27/ic_articles_117_152457/| загаловак = Слушать хорошую музыку стоит вместе!| фармат = | назва праекту = | выдавец = [http://naviny.by Белорусские новости]| дата = 16 кастрычніка 2010 | мова = ru | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, а таксама беларускімі эмігранцкімі арганізацыямі. Тым часам у Беларусі зьявілася легендарная постаць [[Мірон]]а — невядомага героя беларускага руху, які рэгулярна ўздымаў нацыянальны сьцяг у цяжкадаступных (высокіх і небясьпечных) месцах&lt;ref name=&quot;NN-2020&quot;/&gt;.

[[Файл:Дзень Волі 2018.jpg|міні|Сьвяткаваньне [[100-годзьдзе Беларускай Народнай Рэспублікі|100-годзьдзя Беларускай Народнай Рэспублікі]] ў Менску, 2018 г.]]

У 2010-я гады ў Беларусі прайшла маштабная грамадзкая кампанія ў справе папулярызацыі нацыянальный сымболікі, у межах якой у [[Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь|Міністэрства культуры]] накіравалі некалькі зваротаў з прапановай дадаць бел-чырвона-белы сьцяг у [[Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь|сьпіс нематэрыяльных гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі]], у тым ліку з распрацаваным навукоўцамі абгрунтаваньнем&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot;/&gt; і тысячамі подпісаў грамадзянаў Беларусі&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/ministerstva-kultury-nia-viedaje-u-cym-kastounasc-biel-cyrvona-bielaha-sciaha/28193214.html Міністэрства культуры ня ведае, у чым каштоўнасьць бел-чырвона-белага сьцяга, і зьвярнулася ў Акадэмію навук], [[Радыё Свабода]], 23 сьнежня 2016 г.&lt;/ref&gt;. У падтрымку нацыянальнага сьцяга выказаліся вядомыя беларускія спартоўцы: прызэрка алімпійскіх гульняў [[Аляксандра Герасіменя]], чэмпіён сьвету [[Віталь Гуркоў]], гандбаліст [[Сяргей Рутэнка]]&lt;ref&gt;Панкавец З. [http://nn.by/?c=ar&amp;i=109400 Спартоўцы пра бел-чырвона-белы сцяг: пазітыўнае, негатыўнае, нейтральнае], [[Наша Ніва]], 8 траўня 2013 г.&lt;/ref&gt;, прызэрка чэмпіянаў сьвету і Эўропы [[Аліна Талай]]&lt;ref&gt;[http://nn.by/?c=ar&amp;i=113148 Лёгкаатлетка Аліна Талай: «Давайце не будзем падманваць сябе: наш колер — бел-чырвона-белы»], [[Наша Ніва]], 26 ліпеня 2013 г.&lt;/ref&gt;, чэмпіёнка сьвету [[Тацяна Драздоўская]]&lt;ref&gt;Карней І. [http://www.svaboda.org/a/25232780.html Тацьцяна Драздоўская: Сьцяг незалежнасьці — бел-чырвона-белы], [[Радыё Свабода]], 17 сьнежня 2014 г.&lt;/ref&gt;, трохразовы алімпійскі чэмпіён [[Уладзімер Парфяновіч]]&lt;ref&gt;[http://www.svaboda.mobi/a/24978067.html Парфяновіч: «Бел-чырвона-белы сьцяг павінен вісець у прэзыдэнта ў кабінэце»], [[Радыё Свабода]], 6 траўня 2013 г.&lt;/ref&gt;, алімпійскі чэмпіён [[Андрэй Багдановіч]]&lt;ref&gt;Карней І. [http://www.svaboda.org/a/alimpijski-cempijon-bahdanovic-mova-i-symbolika-heta-nasa-historyja/27044778.html Алімпійскі чэмпіён Багдановіч: Мова і сімволіка — гэта наша гісторыя], [[Радыё Свабода]], 30 траўня 2015 г.&lt;/ref&gt;. Аднак на ўсе прапановы Мінкульт адказваў адмовамі з спасылкамі на фармальныя прычыны («''фрагмэнтарнасьць і непаўнату абгрунтаванасьці''», «''брак фатаздымкаў''» і г.д.), якія сьведчылі пра непасьлядоўнасьць міністэрства ў пытаньнях наданьня статусу гістарычна-культурнай каштоўнасьці і прызнаньне [[Дэ-факта|фактычнага]] браку паўнамоцтваў у разьвязаньні пытаньня зь бел-чырвона-белым сьцягам&lt;ref&gt;Дашчынскі А. [https://www.svaboda.org/a/ministerstva-i-sciah/28815520.html Міністэрства культуры сумняваецца, што БНР абвяшчалі пад бел-чырвона-белым сьцягам], 25 кастрычніка 2017 г.&lt;/ref&gt;. У сакавіку 2018 году пад бел-чырвона-белымі сьцягамі прайшло маштабнае [[100-годзьдзе Беларускай Народнай Рэспублікі|сьвяткаваньне 100-годзьдзя абвяшчэньня незалежнасьці Беларусі]]. У траўні таго ж году пад бел-чырвона-белымі сьцягамі адбылося ўрачыстае адкрыцьцё помніка [[Тадэвуш Касьцюшка|Тадэвушу Касьцюшку]] ў [[Косаў|Косаве]]&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/29222482.html Першы ў Беларусі помнік Тадэвушу Касьцюшку ўрачыста адкрылі ля Косава. ФОТА], [[Радыё Свабода]], 12 траўня 2018 г.&lt;/ref&gt;, а ў верасьні 2019 году — урачыстае адкрыцьцё помніка вялікаму князю [[Гедзімін]]у ў [[Ліда|Лідзе]]&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/30151491.html У Лідзе ўрачыста адкрылі помнік князю Гедзіміну. ФОТА], [[Радыё Свабода]], 7 верасьня 2019 г.&lt;/ref&gt;. 22 лістапада 2019 году ў [[Вільня|Вільні]] пад бел-чырвона-белымі сьцягамі (якіх было ў разы больш за [[Сьцяг Польшчы|польскія]] і [[Сьцяг Летувы|летувіскія]]) адбылася найбольш масавая па-за сучаснымі межамі Беларусі шматтысячная беларуская маніфэстацыя, прысьвечаная разьвітаньню зь беларускім нацыянальным героем [[Кастусь Каліноўскі|Кастусём Каліноўскім]]&lt;ref&gt;[https://nn.by/?c=ar&amp;i=241583 Тысячы беларусаў развіталіся з Каліноўскім пад нацыянальнымі сцягамі — шмат ФОТА Надзеі Бужа], [[Наша Ніва]], 22 лістапада 2019 г.&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Protest actions in Minsk (Belarus) near Stella, August 16.jpg|значак|[[Марш за свабоду (Менск, 2020)|300-тысячны мітынг у Менску]], 16 жніўня 2020 г.]]

У 2020 годзе бел-чырвона-белы сьцяг стаў галоўным сымбалем [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|пратэстаў супраць фальсыфікацыяў выбараў, гвалту і беззаконьня ў Беларусі]]&lt;ref&gt;[[Андрэй Катлярчук|Kotljarchuk A.]] [http://balticworlds.com/the-flag-revolution-understanding-the-political-symbols-of-belarus/ The Flag Revolution. Understanding the political symbols of Belarus] // Baltic Worlds. Nr. 4, 2020.&lt;/ref&gt;. Гэта прывяло да росту папулярнасьці нацыянальнага сьцяга: на яго аснове жыхары Беларусі стварылі больш за 300 новых сьцягоў сваіх паселішчаў, мікрараёнаў, вуліцаў і двароў&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210126223546/https://charter97.org/be/news/2020/11/28/402192/ Беларусы ўвекавечылі рэвалюцыйныя сцягі гарадоў і мікрараёнаў], [[Хартыя’97]], 28 лістапада 2020 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] [https://www.svaboda.org/a/31076712.html Слоўнік беларускай рэвалюцыі. Мова новых сьцягоў], [[Радыё Свабода]], 30 студзеня 2021 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Спасылка|загаловак=Музэй сьцягоў|url=https://flags.dze.chat}}&lt;/ref&gt;. Да іх таксама далучыліся і беларускія згуртаваньні за мяжой&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://supolka.net/flag-for-belarus/ | загаловак = Крэатыўныя сцягі беларускіх суполак за мяжой | фармат = | назва праекту = Supolka.net | выдавец = | дата =16 студзеня 2011 | мова = | камэнтар = }} &lt;/ref&gt;. У гэты ж час фіксуюцца шматлікія выпадкі [[цынізм|цынічнай]] зьнявагі нацыянальнага сьцяга беларусаў з боку супрацоўнікаў карных сілавых структураў [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]], якія могуць кваліфікавацца як распальваньне варожасьці паводле нацыянальнай прыкметы (артыкул 130 Крымінальнага кодэксу Беларусі)&lt;ref name=&quot;Navumcyk-10.11.2020&quot;/&gt;. У лістападзе 2020 году прыхільнікі Лукашэнкі (меркавана зь яго блізкага атачэньня) забілі за бела-чырвона-белыя стужкі жыхара Менску [[Раман Бандарэнка|Рамана Бандарэнку]]. У сьнежні 2020 — студзені 2021 году фіксуюцца факты разьбіцьця мэталічнымі гайкамі вокнаў з рэчамі (сьняжынкі, фіранкі) у бела-чырвона-белай каляровай гаме, прытым міліцыя рэжыму Лукашэнкі адмаўляецца заводзіць крымінальныя справы, сьцьвярджаючы, што падобныя дзеяньні ёсьць «выказваньнем меркаваньня», а не злачынствам&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/31048615.html Разьбітае гайкамі за бел-чырвона-белыя колеры акно аказалася не адзіным], [[Радыё Свабода]], 16 студзеня 2021 г.&lt;/ref&gt;. Сам Лукашэнка ўсьлед за [[рашызм|расейскімі шавіністамі]] называе нацыянальны беларускі сьцяг «фашысцкай сымболікай» ({{мова-ru|«фашистская символика»|скарочана}})&lt;ref&gt;[https://nashaniva.by/?c=ar&amp;i=262716 Лукашэнка пра нацыянальны сцяг: Адкрыта гавару, што гэта фашысцкая сімволіка]{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[Наша Ніва]], 20 лістапада 2020 г.&lt;/ref&gt;. Тым часам на тэледэбатах зь [[Вячаслаў Кебіч|Вячаславам Кебічам]], якія адбыліся 7 ліпеня 1994 году напярэдадні вызначальнага другога туру прэзыдэнцкіх выбараў, у адрозьненьне ад суперніка, які выступаў безь якіх-кольвек значкоў, Лукашэнка начапіў на пінжак значок зь бел-чырвона-белым сьцягам&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=oYeFbbWNxco Тэледэбаты кандыдатаў у прэзыдэнты Рэспублікі Беларусь 1994 году]&lt;/ref&gt; (хоць раней насіў [[Сьцяг БССР|чырвона-зялёны дэпутацкі значок БССР]]&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дзевяноста пяты (2015)|к}} С. 106.&lt;/ref&gt;).

[[Файл:Flag of Belarus (w-r-w) with Arms (2020).svg|значак|Бел-чырвона-белы сьцяг з гербам Пагоняй, які выкарыстоўваўся ў час [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2022)|пратэстаў 2020—2022 гадоў]]]]

29 студзеня 2021 году зьявілася афіцыйная заява ад імя сілавых структураў рэжыму Лукашэнкі пра падрыхтоўку да афіцыйнага абвяшчэньня бел-чырвона-белага сьцяга «экстрэмісцкім»&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/31076574.html Генэральная пракуратура прыняла да разгляду пытаньне аб забароне бел-чырвона-белага сьцяга], [[Радыё Свабода]], 29 студзеня 2021 г.&lt;/ref&gt;. Падставай да гэтага назвалі зварот, падпісаны каля 100 невядомымі прыхільнікамі расейскага [[фашызм]]у (галосна адзначыўся толькі ініцыятар — удзельнік псэўда[[Казацтва|казацкай]] арганізацыі [[Антысэмітызм|антысэміт]] Пётар Шапко&lt;ref&gt;[https://nn.by/?c=ar&amp;i=267457 Хто такі казак Пятро Шапко, які спрабуе забараніць бел-чырвона-белы сцяг?], [[Наша Ніва]], 29 студзеня 2021 г.&lt;/ref&gt;). Неўзабаве больш за 103 тысячы беларусаў падпісалі зварот у абарону бел-чырвона-белага сьцяга з заклікам да яго прызнаньня нематэрыяльнай гістарычна-культурнай каштоўнасьцю на дзяржаўным узроўні&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/31103927.html Улады адказалі на пэтыцыю супраць прызнаньня бел-чырвона-белага сьцяга экстрэмісцкім, якую падпісалі 103 тысячы чалавек], [[Радыё Свабода]], 15 лютага 2021 г.&lt;/ref&gt;. Таксама ў абарону нацыянальнага сьцяга выступіла 887 беларускіх гісторыкаў&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/31121340.html 887 беларускіх гісторыкаў даслалі ўладам ліст у абарону бел-чырвона-белага сьцягу], [[Радыё Свабода]], 25 лютага 2021 г.&lt;/ref&gt;, якія засьведчылі, што ''прапагандысцкая кампанія на дыскрэдытацыю і забарону нацыянальнага і дзяржаўнага сымбалю Беларусі ня мае ніякага гістарычнага абгрунтаваньня, вядзе да расколу грамадзтва і распальваньня варожасьці паміж грамадзянамі Беларусі''&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/31083811.html 100 гісторыкаў падпісалі заяву ў абарону нацыянальнага сьцяга, які ўлады хочуць прызнаць экстрэмісцкім], [[Радыё Свабода]], 3 лютага 2021 г.&lt;/ref&gt;. Тым часам з боку зьвязаных з рэжымам Лукашэнкі гісторыкаў-[[Прапаганда|прапагандыстаў]] адзначаюцца выпадкі грубай фальсыфікацыі гісторыі, калі пры браку дакумэнтальных пацьверджаньняў зьяўляюцца галаслоўныя сьцьверджаньні пра выкарыстаньне нацыянальнага сьцяга беларусаў у час карных апэрацыяў [[нацызм|нацыстаў]] супраць беларусаў&lt;ref&gt;Панкавец З. [https://nn.by/?c=ar&amp;i=268374 Дырэктар Інстытута гісторыі кажа, што вёску Бабровічы «спалілі пад бел-чырвонымі-сцягамі». Але гэта містыфікацыя], [[Наша Ніва]], 16 лютага 2021 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210324000932/https://news.tut.by/culture/723348.html Лукашенко заявил о геноциде белорусского народа под БЧБ-флагом. Объясняем, что происходило в годы войны], [[TUT.BY]], 22.03.2021 г.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nn.by/?c=ar&amp;i=272040 У дзяржархіве не знайшлі фота і відэа часоў Другой сусветнай вайны, на якіх акупанты лютуюць пад БЧБ-сцягамі], [[Наша Ніва]], 24 красавіка 2021 г.&lt;/ref&gt;.

20 траўня 2021 году ў інтэрвію «[[СБ. Беларусь сегодня|Беларусь сегодня]]» намесьнік начальніка [[Галоўная ўправа па барацьбе з арганізаванай злачыннасьцю і карупцыяй|ГУБАЗіК]]у [[палкоўнік]] [[Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь|міліцыі]] [[Міхаіл Бедункевіч]] выказваўся, што хутка адбудзецца нарада спэцыялістаў [[Камітэт дзяржаўнай бясьпекі Рэспублікі Беларусь|КДБ]], [[Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь|Міністэрства юстыцыі]] й навукоўцаў, каб перагледзець сьпіс [[Беларускі калябарацыянізм з нацыстамі ў Другой сусьветнай вайне|калябарацыянісцкіх]] арганізацыяў, а таксама што ГУБАЗіК будзе выступаць за абвяшчэньне на афіцыйным узроўні бел-чырвона-белага сьцяга «[[Нацысцкая сымболіка|нацысцкай сымболікай]]» ({{мова-ru|«нацисткой символикой»|скарочана}})&lt;ref&gt;{{Артыкул|загаловак=Кто и как пытается реабилитировать нацизм?|год=20 мая 2021|спасылка=https://www.sb.by/articles/revansh-ne-sostoitsya.html|мова=ru|выданьне=[[Беларусь сегодня]]|аўтар=Андрей Дементьевский.|архіўная спасылка=https://web.archive.org/web/20210722195049/https://www.sb.by/articles/revansh-ne-sostoitsya.html}}&lt;/ref&gt;. 21 чэрвеня 2021 году падкантрольны рэжыму Лукашэнкі [[Беларускі саюз журналістаў]] паведаміў у сваім [[Telegram|тэлеграмным]] канале, што [[Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь|МУС]] накіравала на ўзгадненьне ў КДБ дакумэнт «Аб устанаўленьні пералікаў арганізацыяў і іншых структураў, нацысцкай сымболікі і атрыбутыкі» ({{Мова-ru|«Об установлении перечней организаций и иных структур, нацистской символики и атрибутики»|скарочана}}). У дакумэнце пералічваюцца арганізацыі, якія рэжым Лукашэнкі лічыць калябарацыяністамі, а таксама іх сымболіка і прадметы. Такім парадкам, гэты дакумэнт мае даць рэжыму Лукашэнкі фармальную падставу абвясьціць нацыянальны беларускі бел-чырвона-белы сьцяг разам з нацыянальным дэвізам беларусаў «[[Жыве Беларусь!]]» «нацысцкай сымболікай»&lt;ref&gt;{{Артыкул|загаловак=МВД Беларуси предложило включить БЧБ-флаг и слоган оппозиции в список нацистской символики|аўтар=Соколов Станислав.|выданьне=Pogovorim.by|год=21-06-2021|спасылка=https://pogovorim.by/27929-mvd-belarusi-predlozhilo-vklyuchit-bchb-flag-v-spisok-nacistskoy-simvoliki.html|мова=ru|архіўная спасылка=https://web.archive.org/web/20210621191703/https://pogovorim.by/27929-mvd-belarusi-predlozhilo-vklyuchit-bchb-flag-v-spisok-nacistskoy-simvoliki.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Артыкул|загаловак=Законопроект о признании БЧБ-флага нацистской символикой согласовывают в КГБ|год=21 июня 2021|спасылка=https://belmarket.by/news/2021/06/21/news-46184.html|архіўная спасылка=https://web.archive.org/web/20210621143807/https://belmarket.by/news/2021/06/21/news-46184.html|выданьне=Белорусы и рынок|месца=[[Менск|Мінск]]|мова=ru}}&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Полк Каліноўскага. Сьцяг.png|значак|Сьцяг [[Полк імя Кастуся Каліноўскага|палку імя Кастуся Каліноўскага]]]]

За часамі [[Расейскае ўварваньне ва Ўкраіну (з 2022)|адкрытага расейскага ўварваньня ва Ўкраіну]] бел-чырвона-белы сьцяг і герб Пагоня сталі сымбалямі [[Полк імя Кастуся Каліноўскага|беларускага палку імя Кастуся Каліноўскага]]. Увогуле, беларускія добраахвотнікі ([[Пагоня (аддзел)|аддзел «Пагоня»]] і [[тактычная група «Беларусь»]]) баранілі Ўкраіну пад нацыянальнай беларускай сымболікай ад [[Расейска-ўкраінская вайна|пачатку расейскай гібрыднай агрэсіі ў 2014 годзе]].

[[Файл:Батальён імя Кастуся Каліноўскага (2022-05-13).jpg|значак|Патч-шаўрон зь беларускім сьцягам на абмундзіраваньні абаронцы Ўкраіны, 2022 г.]]

21 красавіка 2022 году [[Сяргей Дубавец]] зазначыў, што раней ён параўноўваў з двума сьцягамі — бела-чырвона-белым і [[Чырвона-зялёны сьцяг|чырвона-зялёным]] — [[Беларускі клясычны правапіс|клясычны правапіс]] і [[Беларускі афіцыйны правапіс|наркамаўку]], аднак па падзеях 2020—2022 гадоў прымірэньне двух сьцягоў стала немагчымым, а наркамаўка засталася мёртванароджаным прадуктам на ўзбочыне гісторыі, які выканаў сваю [[Русіфікацыя Беларусі|русіфікатарскую функцыю]]&lt;ref&gt;[[Сяргей Дубавец|Дубавец С.]] [https://www.svaboda.org/a/31814026.html «Застаюся камуністам»... Чаму незалежныя СМІ захоўваюць вернасьць «наркамаўцы»], [[Радыё Свабода]], 21 красавіка 2022 г.&lt;/ref&gt;.

== Нацыянальны сьцяг беларусаў у мастацтве ==
[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah, Janka Kupała. Бел-чырвона-белы сьцяг, Янка Купала (05.1922).jpg|значак|Ілюстрацыя да верша [[Янка Купала|Янкі Купалы]]. «[[Маладое жыцьцё]]», чэрвень 1922 г.]]

Бел-чырвона белы сьцяг апяваецца ў шматлікіх літаратурных і музычных творах, малярстве. У гімне [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]] «[[Мы выйдзем шчыльнымі радамі]]» (словы [[Макар Краўцоў|Макара Краўцова]], музыка [[Уладзімер Тэраўскі|Ўладзімера Тэраўскага]]) ёсьць наступныя радкі:
{{Цытата|&lt;poem&gt;Няхай жыве магутны, сьмелы
Наш беларускі вольны дух.
Штандар наш бел-чырвона-белы,
Пакрый сабой народны рух.&lt;/poem&gt;}}

[[Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah, Janka Kupała. Бел-чырвона-белы сьцяг, Янка Купала (09.1922).jpg|значак|Іншая ілюстрацыя да верша Янкі Купалы, кастрычнік 1922 г.]]

У кастрычніку 1919 году [[Янка Купала]] апублікаваў артыкул «[[:s:Беларускі сцяг уваскрос!|Беларускі сьцяг уваскрос!]]»&lt;ref&gt;Беларусь. № 9 (36), 30 кастрычніка 1919 г.&lt;/ref&gt;. Хоць у артыкуле няма апісаньня сьцяга, аднак у той час Янка Купала сымпатызаваў [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспубліцы]]&lt;ref&gt;Трефилов С. [https://www.kp.ru/daily/26798/3833537/ Янка Купала был де-факто вице-премьером Беларуси, а год спустя его за это арестовали] // [[Камсамольская праўда]], 23 лютага 2018 г.&lt;/ref&gt;, а ў самім артыкуле вітаў фармаваньне [[Юзэф Пілсудзкі|Юзэфам Пілсудскім]] [[Беларуская вайсковая камісія|Беларускай вайсковай камісіі]]. Сярод іншага, у 1922 годзе ў часопісе «[[Маладое жыцьцё]]» друкаваліся фрагмэнты вершаў Янкі Купалы, праілюстраваныя малюнкамі зь бел-чырвона-белым сьцягам.

Увогуле, першы верш пра бел-чырвона-белы сьцяг («''Пад свой сьцяг чырвона-белы пасклікай усіх сыноў, параскіданых па сьвеце, каб зьбіраліся дамоў''») пад назвай «Покліч» 21 лістапада 1917 году апублікаваў у газэце «[[Вольная Беларусь (газэта)|Вольная Беларусь]]» [[Ігнат Дварчанін]], які на той час быў падпаручнікам 43-га Сыбірскага стралецкага палку&lt;ref name=&quot;Lachouski&quot;/&gt;. У 1920 годзе паэт [[Уладзімер Жылка]] ў сваім першым апублікаваным вершы, які таксама меў назву «Покліч», пісаў «''Пад штандар бел-чырвона-белы гартуйся, раць, адважна, сьмела, адважных, храбрых ваяроў!''»&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140714163257/http://rv-blr.com/vershu/view/3632 Верш «Покліч»]&lt;/ref&gt;, таксама ён апяваў нацыянальныя сымбалі беларусаў у вершы «[[wikisource:be:Прыкладзіны|Прыкладзіны]]». У 1925 годзе выйшаў з друку верш [[Пятро Сакол|Пятра Сакола]] «Беларускі сьцяг»&lt;ref&gt;Сакол П. Беларускі сьцяг // Студэнская думка. № 1, 1925. С. 1.&lt;/ref&gt;. У 1930 годзе [[Максім Танк]] напісаў верш «Ты чуеш, брат…», дзе былі радкі:
{{Цытата|&lt;poem&gt;Глядзіце ў будучыню сьмела!
Настаў доўгачаканы час,
Пад сьцягам бел‑чырвона‑белым
Чакае перамога нас.

Няхай жа меч Пагоні зьзяе!
Гартуйма нашу еднасьць, моц!
Вядзі нас, Воля прасьвятая,
Да новай славы, новых сонц!&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180119171112/http://rv-blr.com/literature/charter/24436 Максім Танк. Дзённік]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Максім Танк. Збор твораў. У 13 т. Т. 1 / Рэд. тома Л. Кісялёва; падрыхт. тэкстаў і камент.: Т. Барысюк, А. Данільчык, В. Хацяновіч; Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т мовы і літаратуры імя Я. Коласа і Я. Купалы. — {{Менск (Мінск)}}: Беларус. навука, 2010. С. 193.&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;}}

Па [[Дэклярацыя аб дзяржаўным сувэрэнітэце Беларусі|аднаўленьні незалежнасьці]] [[Народны паэт Беларусі]] Максім Танк падтрымаў нацыянальную сымболіку, у 1995 годзе ён разам з Народным паэтам [[Пімен Панчанка|Піменам Панчанкам]] і іншымі беларускімі творчымі і навуковымі дзеячамі выступіў з прапановай прыняць у якасьці дзяржаўнага гімну Беларусі верш [[Алесь Ставер|Алеся Ставера]] «Вякамі стваралі мы нашу дзяржаву», у якім нацыянальны сьцяг апяваецца побач з [[Пагоня]]й: «''Пад сьцягам Айчыны, пад гербам Пагоні''», а таксама сьцьвярджаецца нацыянальны дэвіз: «''Дружней, беларусы! Гучней, беларусы! Гукайма: [[Жыве Беларусь!]]''»&lt;ref&gt;[https://archive.svaboda.org/listy.html З нашай пошты], [[Радыё Свабода]], 1995—2000 гг.&lt;/ref&gt;. Ужо па пазбаўленьні нацыянальных сымбаляў афіцыйнага дзяржаўнага статусу ў жніўні 1995 году Максіма Танка пахавалі менавіта пад бел-чырвона-белым сьцягам&lt;ref&gt;[[Дзяніс Марціновіч|Мартинович Д.]] [https://news.tut.by/culture/717122.html?fbclid=IwAR1h2_r9a3wd2Ey9be4yCZSFEAw5xqzlV5-M4iRHFWeJfy5_visP_B8H6O4 Что писали о БЧБ-флаге и как он стал национальным. Объясняем]{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[TUT.BY]], 3.02.2021 г.&lt;/ref&gt;. 

Бел-чырвона-белы сьцяг упамінаецца ў вершах «Беларускі сьцяг»&lt;ref&gt;Czasopis. [https://web.archive.org/web/20210801083243/https://issuu.com/tomaszsulima/docs/cz_10_2013/33 № 10, 2013]. С. 33.&lt;/ref&gt; [[Гальяш Леўчык|Гальяша Леўчыка]] (1926 год), «Моладзі»&lt;ref&gt;Скрыжалі памяці: З творчай спадчыны пісьменнікаў Беларусі, якія загінулі ў гады Другой сусветнай вайны. У 3 кн. [https://web.archive.org/web/20181117233330/http://pdf.kamunikat.org/25643-1.pdf Кн. 2] / уклад., біягр. давед. пра аўт. і камент. А. Бельскага. — {{Менск (Мн.)}}: Беларускі кнігазбор, 2005. С. 320.&lt;/ref&gt; [[Алесь Мілюць|Алеся Мілюця]] (1935 год) і «Наш сьцяг»&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210522212304/http://rv-blr.com/verse/show/43733 Верш «Наш сьцяг»]&lt;/ref&gt; [[Ларыса Геніюш|Ларысы Геніюш]] (1942 год), шэрагу вершаў 1943—1944 гадоў [[Алесь Змагар|Алеся Змагара]]&lt;ref&gt;Алесь Змагар. [http://knihi.com/Ales_Zmahar/Da_zhody.html Да згоды]. — Кліўлянд: Выдавецтва Літаратурнай Сустані «Баявая Ўскалось», 1962.&lt;/ref&gt;, патрыятычным вершы [[Натальля Арсеньнева|Натальлі Арсеньневай]] «Зьняважаным сьцягом» (1948 год)&lt;ref&gt;Макмілін А. Беларуская літаратура дыяспары: Манаграфія: / Пер. з англ. В. Бурлак, В. Жыбуля / А. Макмілін. — {{Менск (Мн.)}}: УП «Тэхнапрынт», 2004. С. 126.&lt;/ref&gt; і выдадзенай у 1965 годзе [[Уладзімер Клішэвіч|Ўладзімерам Клішэвічам]] першай у гісторыі паэме пра [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|савецкія рэпрэсіі ў Беларусі]] «Васіль Каліна»&lt;ref&gt;Клішэвіч У. [https://acaraj-kuta.blogspot.com/2020/10/2-2-2020_28.html Васіль Каліна: Паэма] // Голас Радзімы. 1994. 31 сакавіка; 7, 14, 21, 28 красавіка.&lt;/ref&gt;. У 1945 годзе [[Сяргей Новік-Пяюн]] напісаў у [[Якуціна|Якуціі]] верш «З крыві беларускай», які завяршаўся радкамі «''Пад бел-чырвона-белым крыўскім мы сьцягам. Пад знакам крывіцкай Пагоні сьвятым''»&lt;ref&gt;Макмілін А. Пакаранне без злачынства: Беларуская турэмная паэзія // Журнал беларускіх даследаванняў. Ч. 7, № 1, 2013. С. 78.&lt;/ref&gt;. У Народнага паэта Беларусі [[Рыгор Барадулін|Рыгора Барадуліна]] ёсьць верш «25 Сакавіка», прысьвечаны [[Дзень Волі|Дню Незалежнасьці]], з радкамі «''Лучыць нашыя мары рака Бел-чырвона-белага сьцяга''»&lt;ref&gt;[https://nn.by/?c=ar&amp;i=187813 Рыгор Барадулін. 25 Сакавіка] // [[Наша Ніва]], 25 сакавіка 2017 г.&lt;/ref&gt;, таксама нацыянальны сьцяг апяваецца ў вершах «Працяг вякоў» (1988 год)&lt;ref&gt;Экспрэс. Аднадзёнка Беларускага Народнага Фронту «Адраджэньне». Выданьне Аргкамітэту. Травень 1989. С. 6.&lt;/ref&gt; і «Рыцар збройны на кані»&lt;ref&gt;Томаш Воўк, [https://web.archive.org/web/20161211053945/http://pushlib.org.by/node/748 Рыгор Барадулін: Пакуль жывеш...], [[Менская абласная біблятэка]]&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Маланка 1926 № 14 (Грамадой у &quot;Грамаду&quot;).jpg|значак|Малюнак з часопісу «[[Маланка (часопіс)|Маланка]]», 1926 г.]]

Сярод малюнкаў [[Уладзімер Караткевіч|Уладзімера Караткевіча]] захаваўся дызайн адзеньня з трыма палосамі — белай, чырвонай і белай — і гербам Пагоняй у цэнтры&lt;ref&gt;Трефилов С. [https://www.kp.ru/daily/27102/4175762/ Как Владимир Короткевич предсказал моду на байки с «Пагоняй»: рассматриваем книгу рисунков классика] // КП Беларусь. 10.03.2020 г.&lt;/ref&gt;. У 1986 годзе малюнкі зь бел-чырвона-белым сьцягам атрымалася афіцыйна апублікаваць мастаку [[Мікола Купава|Міколе Купаве]] ў сваёй кнізе «Сіняя світа налева пашыта». У пачатку 1990-х гадоў малюнкі з нацыянальным сьцягам зьявіліся на канвэртах, марках і паштоўках [[Белпошта|Беларускай пошты]]&lt;ref name=&quot;Kupava&quot;/&gt;.

У 1992&lt;ref&gt;Штейнер М. [https://web.archive.org/web/20181121203720/https://kraj.by/belarus/news/kultura/-urogenets-vologina-polkovnik-zapasa-sergey-makey-na-svoem-tvorcheskom-vechere-prezentoval-noviy-disk-dogd-foto-2014-10-31 Уроженец Воложина полковник запаса Сергей Макей на своем творческом вечере презентовал новый диск «Дождь» (ФОТО)], Край.бай, 31 кастрычніка 2014 г.&lt;/ref&gt; годзе, калі бел-чырвона-белы сьцяг меў афіцыйны дзяржаўны статус, палкоўнік Сяргей Макей напісаў песьню «Айчыны нашай сьцяг», разьмешчаную пазьней на сайце [[Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20201031175910/https://www.mil.by/ru/enceklop/songs/text/Aychyny_nashay_scyag.doc Айчыны нашай сцяг], [[Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь]]&lt;/ref&gt;.
Словы «''Пад штандарам бел-чырвона-белым век у шчасьці жыві, беларускі народ!''» завяршаюць песьню «Жыве Беларусь!» (тэкст [[Леанід Пранчак|Леаніда Прачака]]&lt;ref&gt;Юрэвіч Б. [https://nn.by/?c=ar&amp;i=210356 50 спраў Леаніда Пранчака: як адзін паэт паралізаваў працу Вярхоўнага суда], [[Наша Ніва]], 10 чэрвеня 2018 г.&lt;/ref&gt;, музыка [[Васіль Раінчык|Васіля Раінчыка]]), якая прэтэндавала на гімн незалежнай Беларусі. Бел-чырвона-белы сьцяг апяваецца ў песьні «Сьцяг» на словы [[Уладзімер Някляеў|Ўладзімера Някляева]], якую выконвае музыка [[Зьміцер Вайцюшкевіч]]&lt;ref&gt;{{Спасылка|аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://www.todar.net/ | загаловак = Пэрсанальны сайт Зьмітра Вайцюшкевіча | фармат = | назва праекту = | выдавец = | дата = 9 красавіка 2011 | мова = | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;, а таксама ў песьні «Наўздагон» (словы Леаніда Пранчака, музыка Васіля Раінчыка), якую выконвае сьпявачка [[Анжаліка Агурбаш]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210618033613/https://tuzinfm.by/performer/mp3/4564/nauzdahon.html Анжаліка Агурбаш спела пра герб «Пагоня»], [[Тузін гітоў]], 16 кастрычніка 2020 г.&lt;/ref&gt;. [[Мужчынскі хор «Унія»]] стварыў песьню на верш [[Сяргей Панізьнік|Сяргея Панізьніка]] «Родны сьцяг», прысьвечаны паэтам бел-чырвона-беламу сьцягу&lt;ref&gt;Панізьнік С. А пісар земскі…: Вершы. — {{Менск (Мн.)}}: Маст. літ., 1994.&lt;/ref&gt;. Верш [[Міхал Анемпадыстаў|Міхала Анемпадыстава]] «Я люблю, калі сьвеціць сонца…» мае наступныя радкі: «''Мая краіна пад белым сьцягам, Пад белым сьцягам з чырвонай стужкай''»&lt;ref&gt;Анемпадыстаў М. [http://knihi.com/Michal_Aniempadystau/Ja_lublu,_kali_sviecic_sonca.html Я люблю, калі сьвеціць сонца…], [[Knihi.com]]&lt;/ref&gt;. На гэты верш у 1996 годзе гурт «[[Новае Неба]]» стварыў песьню, якую выконвае [[Кася Камоцкая]].

== Лягатыпы Партыяў ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Файл:Belarusian Popular Front flag.png|''Беларускі народны фронт «Адраджэнне»''
Файл:Pap.svg|''Партыя аматараў піва''
Файл:Logo of the BPF Party.png|ПБНФ
Файл:Belarusian Left Party &quot;A Just World&quot; logo.svg|''Беларуская партыя левых «Справядлівы сьвет»''
&lt;/gallery&gt;&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
&lt;/gallery&gt;

== Бела-чырвона-белае спалучэньне колераў у беларускай сымболіцы ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Kotvič. Котвіч (1555).jpg|Шляхецкі герб «[[Котвіч]]». З гербоўніка ''Stemmata Polonica'', 1555 г.
Kałantaj, Kotvič. Калантай, Котвіч (XIX).jpg|Герб «Котвіч» беларускага роду [[Калантаі (род)|Калантаяў]]&lt;ref&gt;[[Генадзь Кісялёў|Кісялёў Г.]] Сейбіты вечнага. Скарынаўская сімволіка. — {{Менск (Мінск)}}, 2009. С. 375.&lt;/ref&gt;, [[Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі|НГАБ]]
Pahonia. Пагоня (1776-83).jpg|Ротны сьцяг беларускай гусарскай харугвы 1776—1783 гг.
Litoŭski (Biełaruski) ułanski połk. Літоўскі (Беларускі) уланскі полк.svg|Значок 19-га [[Вялікае Княства Літоўскае|Літоўскага]] ўланскага палку, 1812 г.
&lt;/gallery&gt;&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Viciebsk, Pahonia. Віцебск, Пагоня (1781).jpg|Герб [[Віцебск]]у&lt;ref&gt;Русецкий А., Русецкий Ю. Художественная культура Витебска с древности до 1917 года. — Мн.: БелЭн, 2001. — 288 с.: ил. — {{ISBN|985-11-0215-6}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;niz&quot;&gt;Рево О. [http://www.nkj.ru/archive/articles/10860/ Гербы городов Полоцкой и Витебской губерний Российской империи] // Наука и Жизнь. №7, 1998 г.&lt;/ref&gt;, {{nowrap|1781 г.}}
Viciebsk, Pahonia. Віцебск, Пагоня (1840).jpg|Герб [[Віцебская губэрня|Віцебскай губэрні]] {{nowrap|1840 г.}} з фондаў Дэпартамэнту Геральдыі Расейскае імпэрыі&lt;ref&gt;{{Літаратура/Геральдыка Беларусі (2010)|к}} С. 118.&lt;/ref&gt;
Lepiel, Pahonia. Лепель, Пагоня (1850).jpg|Малюнак [[Герб Лепеля|гербу]] [[Лепель|Лепеля]] {{nowrap|1850 г.}} з фондаў Дэпартамэнту Геральдыі&lt;ref&gt;{{Літаратура/Геральдыка Беларусі (2010)|к}} С. 71.&lt;/ref&gt;
Flag of Belarusian Steamship Line.svg|Вымпэл «[[Беларускае рачное параходзтва|Беларускага рачнога параходзтва]]», 1932 г.
&lt;/gallery&gt;
* У [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] вялікае пашырэньне атрымаў шляхецкі герб «[[Котвіч]]»: ''«у срэбным полі чырвоны пас»''&lt;ref&gt;{{Літаратура/ЭГБ|4к}} С. 244.&lt;/ref&gt; (выява бел-чырвона-белага сьцяга&lt;ref name=&quot;50 faktau&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;davydouski&quot;/&gt;).
* У [[Дзяржаўны музэй Летувы|Дзяржаўным музэі Летувы]] ў [[Вільня|Вільні]] захоўваецца значок 19-га палку ўланаў ([[Ашмянскі павет|Ашмянскі]], [[Троцкі павет|Троцкі]], [[Ковенскі павет|Ковенскі]], [[Гарадзенскі павет|Гарадзенскі]], [[Лідзкі павет|Лідзкі]], [[Наваградзкі павет|Наваградзкі]], [[Слонімскі павет|Слонімскі]], [[Ваўкавыскі павет]]ы&lt;ref&gt;[[Віктар Хурсік|Хурсік В.]] [https://web.archive.org/web/20110825194752/http://www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/Chursik5?OpenDocument Яны адступалі да Парыжу…] // [[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]]. № 5, 2003 г.&lt;/ref&gt;), сфармаванага ў 1812 годзе Вайсковай камісіяй часовага ўраду [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Сымбаль гэтай вайсковай часткі складаўся зь дзьвюх чырвоных і дзьвюх белых палосаў&lt;ref name=&quot;VexilVKL&quot;&gt;{{Спасылка|аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://www.vexillographia.ru/litva/vkl.htm| загаловак = Вялікае Княства Літоўскае| фармат = | назва праекту = [http://www.vexillographia.ru/ Vexillographia.ru] | выдавец = | дата = 3 сакавіка 2011 | мова = ru | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.
* Вымпэл Дняпроўска-Дзьвінскага параходзтва зьявіўся, імаверна, у 1932 годзе. Гэта было трыкутнае палотнішча з чырвоным ромбам, астатнія часткі палотнішча былі белымі. У наступныя гады назва параходзтва зьмянілася на Верхне-Дняпроўскае, а потым на «[[Беларускае рачное параходзтва]]»&lt;ref name=&quot;VexilPAR&quot;&gt;{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://www.vexillographia.ru/belarus/parohod.htm | загаловак = Вымпэл Беларускага параходзтва | фармат = | назва праекту = [http://www.vexillographia.ru/ Vexillographia.ru] | выдавец = | дата = 11 верасьня 2010 | мова = ru | камэнтар = }}&lt;/ref&gt;.

== Бел-чырвона-белы ў беларускай дыяспары ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Файл:БЧБ графіті.jpg|Графіці у [[Львоў|Львове]]
Файл:БЧБ прапор коло пам'ятника В'ячеслава Чорновола.jpg|сьцяг каля помніка Вячаславу Чарнавілу
Файл:Левый берег Киева, 2019 год, 01.jpg|Графіц &quot;Будзем разом&quot;  [[Кіеў]]
&lt;/gallery&gt;&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Файл:5 ZBS 2009.jpg|'''Згуртаваньне беларусаў сьвету «Бацькаўшчына»'''
Файл:Logo of the Latvian Society of Belarusian Culture Svitanak (1988).png|Лягатып Латвійскага таварыства беларускай культуры «Сьвітанак» (1988 г.)
Файл:20.8.20 2 CB Bonsai c3 and guests 01 (50249600626).jpg|сьцяг у [[Чэскія Будзеёвіцы|Чэску-Будзеёвіцы]] ў падтрымку 2020
&lt;/gallery&gt;
*

== Падобная сымболіка ==
{| class=&quot;wikitable standard mw-collapsible mw-collapsed&quot; style=&quot;border: none; width: 100%; background-color: transparent;&quot;
!Выкарыстаньне бела-чырвона-белага спалучэньня на іншых сьцягох і эмблемах
|-
|
Выкарыстаньне бела-чырвона-белага спалучэньня колераў на іншых сьцягох і эмблемах:
&lt;center&gt;&lt;gallery perrow=&quot;5&quot;&gt;
Flag of Cape Verde (10-17).svg|Сьцяг [[Каба-Вэрдэ]]
Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg|Сьцяг [[Чачэнская Рэспубліка Ічкерыя|Ічкерыі]]
Dendermonde Belgium.svg|Сьцяг Дэндэрмондэ
Flag of Atlántico.svg|Сьцяг калюмбійскай акругі [[Атлянтыка (акруга)|Атлянтыка]]
Bandera de Ponga.svg|[[Сьцяг сельскай акругі Понга]] ў Гішпаніі
Nationaldemokratische Partei Deutschlands.jpg|Сьцяг Нацыянал-дэмакратычнай партыі Нямеччыны
Estadio Monumental display.jpg|Сьцяг футбольнага клюбу «Рывэр Плэйт»
Roundel of the USAF.svg|Эмблема [[ВПС ЗША|Вайскова-паветраных сілаў ЗША]]
SC zu Königsberg.JPG|Сьцяг аднаго з студэнцкіх братэрстваў Кёнігсбэрскага ўнівэрсытэту
POL Wyszków COA.svg|Герб места [[Вышкаў|Вышкава]] ў Польшчы
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;
* Элемэнты бел-чырвона-белага сьцяга ёсьць на сьцягу [[Каба-Вэрдэ]]
* Элемэнты бел-чырвона-белага сьцяга ёсьць на сьцягу [[Ічкерыя|самаабвешчанай рэспублікі Ічкерыя]]
* Элемэнты бел-чырвона-белага сьцяга ёсьць на апазнавальнай эмблеме [[ВПС ЗША]]
* Афіцыйным сьцяг [[Бэльгія|бэльгійскага места]] [[Дэндэрмондэ]]; шчыт мескага гербу таксама мае бела-чырвона-белую расфарбоўку
* Афіцыйны сьцяг [[Калюмбія|калюмбійскай]] акругі [[Атлянтыка (акруга)|Атлянтыка]]
* Сельская акруга [[Понга (акруга)|Понга]] ў [[Астурыя|Астурыі]] ([[Гішпанія]]) выкарыстае бел-чырвона-белы сьцяг з выявай рыцара зь мячом

Сьцягі зь бела-чырвона-белым спалучэньнем колераў таксама выкарыстоўваюць спартовыя клюбы:
* [[Аргентына|Аргентынскі]] футбольны клюб «[[Рывэр Плэйт]]»
* [[Польшча|Польскі]] футбольны клюб ŁKS
|}

== Глядзіце таксама ==
* [[Пагоня]]
* [[Сьцяг Беларусі]]
* [[Герб Беларусі]]
* [[Жыве Беларусь!]]
* [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі}}
* {{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)}}
* {{Літаратура/Флагі Беларусі ўчора і сёньня}}
* Бел-чырвона-белы. Сцяг. Нацыя. Ідэнтычнасць. — Warszawa: Wydawnictwo «Andrei Yanushkevich Publishing», 2024. — 308 с. — {{ISBN|9788397029262}}. 
* [[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] «Кроў лягла чырвонай паласой» // З гісторыяй на «Вы»: Публіцыстычныя артыкулы. — Менск: Беларусь, 1991. — С. 355—369.
* {{Літаратура/Гістарычны шлях беларускай нацыі і дзяржавы|2}}
* [[Алег Латышонак|Латышонак А.]] [https://web.archive.org/web/20201125114031/https://news.arche.by/by/page/science/historya-navuka/1530 Дзяржаўная сымболіка Беларускай Народнай Рэспублікі] // Жаўнеры БНР. — Беласток — Вільня, 2009. С. 303—306.
* [[Дзяніс Лісейчыкаў|Лісейчыкаў Д.]] Чаму ў патрыярха і епіскапаў бел-чырвона-белыя стужкі на мантыях і гербах? // [[Наша гісторыя]]. № 9 (26), 2020. С. 32—35.
* [[Ігар Лялькоў|Лялькоў І.]] [http://pahonia-plakat.narod.ru/bielaruskaja_simvolika.htm Пытаньне дзяржаўнай сымболікі ў Беларусі: гісторыя і сучасны стан] // [[ARCHE Пачатак]]. № 1 (21), 2002. С. 98—112.
* {{Літаратура/Дзевяноста пяты (2015)}}
* [[Вячаслаў Насевіч|Насевіч В.]] [https://web.archive.org/web/20201201083347/http://vln.by/node/47 Гэты сцяг пачынаўся так…] // [[Чырвоная зьмена|Чырвоная Змена]]. № 42 (13900), 20 красавіка 1995 г.
* [[Зянон Пазьняк|Пазьняк З.]] Беларускі сьцяг // [[Беларускія ведамасьці (часопіс)|Беларускія ведамасьці]]. № 3 (33), 2001. С. 5—6.
* Пастанова Вучонага савета Інстытута гісторыі АН Беларусі ад 12 верасня 1991 года // Народная газета. 7 лютага 1995. С. 1.
* Рудак А. [https://budzma.by/news/minu-shchyna-i-suchasnasts-gistarychnay-simvoliki.html Мінуўшчына і сучаснасць гістарычнай сімволікі] // [[Культура (газэта)|Культура]]. № 34 (1473), 22—29 жніўня 2020 г.
* [[Алег Трусаў|Трусаў А.]] Лунай, наш сцяг, ляці, Пагоня! // {{Літаратура/З гісторыяй на Вы|2}}
* [[Сяргей Харэўскі|Харэўскі С.]] [https://web.archive.org/web/20090602180458/http://www.nn.by/1998/06/14.htm Клаўдзі Дуж-Душэўскі. Сьцяг] // [[Наша Ніва]]. № 6, 1998. С. 15.
* {{Літаратура/Геральдыка Беларусі (2010)}}
* {{Літаратура/Наш сымбаль — Пагоня}}
* {{Літаратура/Сфрагістыка і геральдыка Беларусі (1999)}}
* [[Аляксей Шаланда|Шаланда А.]] Кароткі нарыс гісторыі беларускай нацыянальнай і дзяржаўнай сімволікі // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 3—10.
* {{Літаратура/ЭГБ|1}}
* {{Літаратура/Этнаграфія Беларусі: Энцыкляпэдыя (1989)}}
* [[Міхась Ткачоў|Ткачев М.]] [https://web.archive.org/web/20201123090426/https://naviny.media/rubrics/society/2009/10/12/ic_articles_116_164915 Национальные символы: народ и история] // [[Советская Белоруссия]]. № 235 (17716), 11.10.1989 г.; № 236 (17717), 12.10.1989 г.
* [[Фёдар Турук|Турук Ф.]] Белорусское движение. Очерк истории национального и революционного движения белоруссов. — Москва: Государственное издательство, 1921; Мн.: Картографическая фабрика Белгеодезии, 1994.

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://www.radabnr.org/symbali/| загаловак = Дзяржаўныя сымбалі Беларускай Народнай Рэспублікі| фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі]]| дата = 19 сакавіка 2021 | мова = | камэнтар = }}
* {{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://www.svaboda.org/content/article/25155772.html| загаловак = 50 фактаў за бел-чырвона-белы сьцяг| фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Радыё Свабода]]| дата = 10 студзеня 2021 | мова = | камэнтар = }}
* {{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://nn.by/?c=ar&amp;i=262559| загаловак = Сапраўдныя беларускія сімвалы: вось што трэба ведаць пра Пагоню і БЧБ| фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Наша Ніва]]| дата = 10 студзеня 2021 | мова = | камэнтар = }}
* {{Спасылка|аўтар = [[Віктар Ляхар|Ляхар В.]] |прозьвішча = |імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://euroradio.fm/lyahar-pagonya-i-bel-chyrvona-bely-scyag-simvaly-yakiya-nas-abyadnouvayuc | загаловак = Ляхар: &quot;Пагоня&quot; і бел-чырвона-белы сцяг — сімвалы, якія нас аб’ядноўваюць | фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Эўрапейскае радыё для Беларусі]] | дата = 21 студзеня 2021 | мова = | камэнтар = }}
* {{Спасылка|аўтар = [[Уладзімер Ляхоўскі|Ляхоўскі Ў.]] |прозьвішча = |імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://history.nn.by/?c=ar&amp;i=218121 | загаловак = Як бел-чырвона-белы сцяг стаў нацыянальным | фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Наша гісторыя]]  | дата = 30 студзеня 2021 | мова = | камэнтар = }}
* {{Спасылка|аўтар = [[Дзьмітры Гурневіч|Гурневіч Д.]] |прозьвішча = |імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://www.svaboda.org/a/31452317.html | загаловак = «Наш сьцяг тапталі і нішчылі, а ён жыве». Апошняе інтэрвію гісторыка Ўладзімера Ляхоўскага | фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Радыё Свабода]]  | дата = 9 верасьня 2021 | мова = | камэнтар = }}
* {{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://www.svaboda.org/a/31449208.html | загаловак = Біскуп Касабуцкі: Бел-чырвона-белы сьцяг — гэта сымбаль уваскрослага Хрыста, і гэта не залежыць ад ідэолягаў | фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Радыё Свабода]]  | дата = 9 верасьня 2021 | мова = | камэнтар = }}

{{Беларусь у тэмах}}
{{Беларуская Народная Рэспубліка ў тэмах}}
{{Палітычны крызіс у Беларусі}}
{{Абраны артыкул}}
[[Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі БНР]]
[[Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Беларусі]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Беларусі]]</text>
      <sha1>j526cq21pa25dt11tasmtwyiso32n0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Малыя Круговічы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11635</id>
    <revision>
      <id>2686822</id>
      <parentid>2583660</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T14:14:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EugeneZelenko</username>
        <id>20</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ВікіЗьвесткі. + Выява</comment>
      <origin>2686822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4832" sha1="d3flrg35zi21sinbjs2ngng83676zbf" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            =
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Малых Круговічаў
|Трансьлітараваная назва          = Malyja Kruhovičy
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        =
|Раён                             =
|Сельсавет                        =
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 236
|Год падліку колькасьці           = 2010
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   =
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 =
 |Шырата хвілінаў                 =
 |Шырата сэкундаў                 =
 |Даўгата градусаў                =
 |Даўгата хвілінаў                =
 |Даўгата сэкундаў                =
|Пазыцыя подпісу на мапе          = 
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Малы́я Круго́вічы'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Берасьцейская вобласьць}} С. 106&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Ганцавіцкі раён|Ганцавіцкім раёне]] [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейскай вобласьці]]. Малыя Круговічы ўваходзяць у склад [[Агарэвіцкі сельсавет|Агарэвіцкага сельсавету]].

== Агульныя зьвесткі ==
[[Выява:Belarus-Malyya Kruhovichy-Cross on road from Vyalikiya Kruhovichy-1.jpg|міні|130пкс|Крыж на шляху ад [[Вялікія Круговічы|Вялікіх Круговіч]]]]

Сярод мясцовых жыхароў вёска таксама называецца Малым Сялом. У вёсцы ёсьць магазын, клюб, фэрма, дзьве сажалкі, была васьмігадовая школа. На паўночны ўсход знаходзіцца зьмешаны лес, пераважна яловы. Недалёка працякае рака [[Цна (прыток Прыпяці)|Цна]]. Рэйсавы аўтобус ходзіць да [[Ганцавічы|Ганцавічаў]].

== Насельніцтва ==
* 2010 год — 236 чалавек
* 1999 год — 368 чалавек

== Асобы ==
Распаўсюджаныя прозьвішчы мясцовых жыхароў: Гардзей, Гу́рман, Заяц, Зялёнка, Кішко, Лойка, Муха, Падгайскі, Рагалінскі, Студэнт, Чыркун. У Малых Круговічах нарадзіўся пісьменьнік [[Віктар Гардзей]].

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commons}}
* [https://web.archive.org/web/20120111175552/http://www.gants-region.info/load/bedna_basota/15-1-0-42 Віктар Гардзей. «Бедна басота»]

{{Агарэвіцкі сельсавет}}
{{Ганцавіцкі раён}}

[[Катэгорыя:Населеныя пункты Ганцавіцкага раёну]]
[[Катэгорыя:Агарэвіцкі сельсавет]]</text>
      <sha1>d3flrg35zi21sinbjs2ngng83676zbf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Белорусы и рынок</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12722</id>
    <revision>
      <id>2686818</id>
      <parentid>2384781</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T14:02:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Франак Радзівіл</username>
        <id>96369</id>
      </contributor>
      <origin>2686818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6301" sha1="n7vq3ucuk0ywt6fx6avg555ak79hjdr" xml:space="preserve">{{Газэта
|назва        = Белорусы и рынок
|выява        =Газэта Беларускі рынак.png
|памер        =
|подпіс       =
|тып          = штотыднёвік (па панядзелках)
|фармат       = А3
|уладальнік   = ЗАТ «Медиарынок»
|выдавец      =
|рэдактар     = [[Вячаслаў Хадасоўскі]]
|штат         =
|заснаваная   = сьнежань [[1990]]
|зачыненая    =
|палітыка     =
|мова         = [[Расейская мова|расейская]], [[Беларуская мова|беларуская]]
|штаб-кватэра = [[Менск]], вул. Багдановіча, 124
|наклад       = ~10 000 асобнікаў
|кошт         = вольны
|ISSN         =
|сайт         = [http://belmarket.by belmarket.by]
}}
'''Белорусы и рынок''' ({{мова-be|Беларусы і рынак}}) — штотыднёвая эканамічная [[газэта]] [[Беларусь|Беларусі]]. Газэта была заснаваная ў [[1990]] годзе пад назвай «''Белорусский рынок''» («''Беларускі рынак''») і стала адным зь першых прыватных сродкаў масавае інфармацыі ў Беларусі.

Галоўны рэдактар — [[Вячаслаў Хадасоўскі]].

Газэта выходзіць пераважна на [[расейская мова|расейскай мове]].

Падчас асьвятленьня [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|пратэстаў у Беларусі]] 18 кастрычніка 2020 году быў затрыманы журналіст Арцём Маёраў. 19 кастрычніка 2020 году [[Суд Кастрычніцкага раёну (Менск)|суд Кастрычніцкага раёну г. Менску]] (судзьдзя — Алена Жывіца) прысудзіў яму 15 сутак адміністрацыйнага арышту паводле 23.34 КоАП Беларусі&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://novychas.by/palityka/fotakor-jana-trusila-atrymala-13-sutak-za-svaju-pr|title=Фотакор Яна Трусіла атрымала 13 сутак за сваю прафесійную дзейнасць|author=|date=2020-11-02|publisher=[[Новы час (газэта)|Новы час]]|language=be|accessdate=2021-01-25}}&lt;/ref&gt;.

18 траўня [[2021]] году, журналіст газэты Арцём Маёраў прыехаў у рэдакцыю парталу [[TUT.BY]], каб асьвятляць падзеі, зьвязаныя з рэйдам на яго сядзібу. Але супрацоўнікі міліцыі затрымалі яго на месцы, а 21 траўня [[2021]] году яму прысудзілі 15 сутак адміністрацыйнага арышту за тое, што той нібыта мацюкаўся ў [[Маскоўская РУУС (Менск)|Маскоўская РУУС Менску]], але, паводле адваката Андрэя Мачалава, на судзе доказаў гэтага прадстаўлена не было&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-06-25|title=«Не адмаўляў увогуле нікому, пабачыўшы 10 жніўня жудасную карціну ў Бальніцы хуткай дапамогі»|url=https://belaruspartisan.by/bel/belnaviny/?ELEMENT_ID=538605|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210630065612/https://belaruspartisan.by/bel/belnaviny/?ELEMENT_ID=538605|archivedate=2021-06-30|accessdate=2021-06-30|website=|publisher=[[Беларускі партызан]]|language=be|work=[[Наша Ніва]]}}&lt;/ref&gt;.

23 ліпеня 2022 году [[Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь|Міністэрства інфармацыі]] заблякавала доступ да сайту выданьня «Беларусы і рынак». 1 сьнежня міністэрства анулявала рэгістрацыю друкаванага выданьня&lt;ref name=novychas/&gt;.

6 красавіка 2023 году Канстанціну Залатых, дырэктару газэты «Беларусы і рынак», прысудзілі 4 гады зьняволеньня&lt;ref name=novychas&gt;{{cite web|url=https://novychas.online/hramadstva/medyjamenedzara-kanstancina-zalatyh-prysudzili-da|title=Медыяменеджара Канстанціна Залатых прысудзілі да 4 гадоў зняволення|date=2023-04-06|work=[[Новы час (газэта)|Новы час]]|language=be}}&lt;/ref&gt;.

== Узнагароды ==
* Прэмія імя Герда Буцэрыюса «{{артыкул у іншым разьдзеле|Вольная прэса Ўсходняй Эўропы|Вольная прэса Ўсходняй Эўропы|ru|Свободная пресса Восточной Европы}}» (2003)&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Цукров|first=Михаил|date=2003-06-02|publisher={{артыкул у іншым разьдзеле|Русская Германия|Русская Германия|ru|Русская Германия}}|issue=22|year=2003|title=Й-Кратко|language=ru|url=http://www.rg-rb.de/index.php?option=com_rg&amp;task=item&amp;id=11368|accessdate=2021-04-08|archivedate=2021-08-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210815105236/http://www.rg-rb.de/index.php?option=com_rg&amp;task=item&amp;id=11368|аўтар=Михаил Цукров.}}&lt;/ref&gt;

== Журналісты ==
* [[Паўлюк Быкоўскі]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.belmarket.by/ Афіцыйны сайт] 
* [http://otzyvy.by/gazety/3457.html Водгукі на газэту «Беларусы і рынак»]{{ref-ru}} на сайце [[Otzyvy.by]]

[[Катэгорыя:Беларускія газэты]]
[[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1990 годзе]]
[[Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Вольная прэса Ўсходняй Эўропы»]]</text>
      <sha1>n7vq3ucuk0ywt6fx6avg555ak79hjdr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Корасьценскі раён (1923—2020)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28997</id>
    <revision>
      <id>2686878</id>
      <parentid>2685805</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T07:14:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46495-90</username>
        <id>99720</id>
      </contributor>
      <origin>2686878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3399" sha1="s8on3yfvsb01bo1au9xv2scxdncnlhb" xml:space="preserve">{{Адміністрацыйная адзінка
| Назва                           = Корасьценскі раён
| Арыгінальная назва              = Коростенський район
| Герб                            = 
| Сьцяг                           = 
| Краіна                          = [[Украіна]] 
| Гімн                            = 
| Статус                          = раён
| Уваходзіць у                    = [[Жытомірская вобласьць]]
| Улучае                          = 
| Цэнтар                          = [[Корасьцень]]
| БуйныГорад                      = 
| БуйныяГарады                    = 
| ДатаЎтварэньня                  = 
| Кіраўнік                        = 
  |Назва пасады кіраўніка         = 
| АфіцыйныяМовы                   = украінская
| Насельніцтва                    = 34 297
  |Год перапісу                   = 2005
  |Адсотак ад насельніцтва        = 
  |Месца паводле насельніцтва     = 
  |Шчыльнасьць                    = 19,77 
  |Месца паводле шчыльнасьці      = 
  |Нацыянальны склад              = 
  |Канфэсійны склад               = 
| Плошча                          = 1 735 
  |Адсотак ад плошчы              = 
  |Месца паводле плошчы           = 
| Максымальная вышыня             = 
| Сярэдняя вышыня                 = 
| Мінімальная вышыня              = 
| Шырата                          = 
| Даўгата                         = 
| Мапа                            = Korostenskyi-Raion.png
| Памер мапы                      = 200
| Часавы пас                      = [[GMT]] +2
| Скарачэньне                     = 
| ISO                             = 
| FIPS                            = 
| Тэлефонны код                   = +380-4142
| Паштовыя індэксы                = 260100
| Інтэрнэт-дамэн                  = 
| Код аўтамабільных нумароў       = 
| Сайт                            = 
| Катэгорыя ў Commons             = 
| Парамэтр1                       = 
| Назва парамэтру 1               = 
| Дадаткі                         = 
| Мапа адміністрацыйнай адзінкі   = 
| Колер фону парамэтраў           = {{Колер|Украіна}}
}}

'''Корасьценскі раён''' ({{мова-uk|Коростенський район}}) — колішняя адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы цэнтральнай частцы [[Жытомірская вобласьць|Жытомірскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Адміністрацыйны цэнтар — [[места]] [[Корасьцень]]. [[Абыходы]]

{{Накід:Украіна}}

{{Жытомірская вобласьць}}
{{Commonscat|Korosten Raion}}
[[Катэгорыя:Колішнія раёны Жытомірскай вобласьці]]</text>
      <sha1>s8on3yfvsb01bo1au9xv2scxdncnlhb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ян Серада</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44122</id>
    <revision>
      <id>2686810</id>
      <parentid>2544918</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T12:32:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46536-38</username>
        <id>99708</id>
      </contributor>
      <origin>2686810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10712" sha1="51gq5qzturty5n20suaekkr1z2mjw36" xml:space="preserve">{{Палітык
|імя                = Ян Серада
|лацінка            = Jan Sierada
|выява              = 
|подпіс_пад_выявай  = 
|пасада             = [[Старшыня Рады БНР|Старшыня]] [[Рада БНР|Рады]] [[БНР]] [[File:Stamp pahonia 1918.svg|25px]]
|пачатак_тэрміну    = сакавік 1918
|канец_тэрміну      = 14 траўня 1918
|прэзыдэнт          = 
|прэм'ер-міністар   = 
|папярэднік         = пасада заснавана
|наступнік          = [[Язэп Лёсік]]
|пасада2            = [[Міністры гаспадаркі БНР|Міністар гаспадаркі БНР]] [[file:Flag of Belarus (1991-1995).svg|28px]]
|пачатак_тэрміну2   = 21 лютага 1918
|канец_тэрміну2     = ліпень 1918
|папярэднік2        = пасада заснавана
|наступнік2         = [[Тодар Вернікоўскі]]
|месца_нараджэньня  = в. [[Задзьвея]], [[Наваградзкі павет (Менская губэрня)|Наваградзкі павет]], [[Менская губэрня]], [[Расейская імпэрыя]]
|месца_сьмерці      = [[СССР]], дакладна невядома
|партыя             = [[Беларуская сацыялістычная грамада]], 

[[Беларуская партыя сацыялістаў-фэдэралістаў]]
|сужэнец            = Ксенія Сьцяпанаўна&lt;ref&gt;[http://inbelhist.org/prezydent-rady-bnr-pershy-prezydent-belarusi/ Прэзыдэнт Рады БНР — першы Прэзыдэнт Беларусі]&lt;/ref&gt;
|дзеці              = Мікалай (1908—1993){{Няма крыніцы}}, Натальля (1909—1991)
|адукацыя           = [[Варшаўскі вэтэрынарны інстытут]] (1903)
|бацька             = 
|маці               = 
|подпіс             = 
|узнагароды         = 
}}
'''Ян Мікі́тавіч Серада́''' (Іван, Янка; {{Дата ў старым стылі|13 траўня|1879|1 траўня}}, с. [[Задзьвея]], [[Наваградзкі павет]], сучасны [[Баранавіцкі раён]] — пасьля 19 лістапада 1943) — беларускі грамадзкі і палітычны дзяяч, баявы афіцэр, пэдагог, публіцыст. Першы Старшыня [[Рада БНР|Рады БНР]].

== Расейская Імпэрыя — Першая Сусьветная ==
Нарадзіўся ({{Дата ў старым стылі|13 траўня|1879 году|1 траўня}} ў [[Задзьвея|Задзьвеі]] [[Наваградзкі павет (Менская губэрня)|Наваградзкага павету]] [[Менская губэрня|Менскай губэрні]]. У 1903 годзе скончыў [[Варшаўскі вэтэрынарны інстытут]]. У 1905—1906 гадах служыў у арміі ў [[Маньчжурыя|Маньчжурыі]]. Працаваў вэтэрынарам у [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] (1907—1911), тады ж выкладаў у [[Мар’іна-Горскае сельскагаспадарчае вучылішча|Мар’іна-Горскім сельскагаспадарчым вучылішчы]]. Быў мабілізаваны ў час [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]], працаваў вэтэрынарам на фронце&lt;ref&gt;Васілеўскі, Ю. В. Серада Янка // {{Літаратура/БелЭн|14к}} с. 342&lt;/ref&gt;.

== БНР і Палітыка ==
[[Файл:Janka Kupala, Jubiliejny dom. Янка Купала, Юбілейны дом (1920).jpg|зьлева|значак|297x297пкс|Удзельнікі сьвяткаваньня 15-годзьдзя творчай працы Янкі Купалы на ганку Беларускага (Юбілейнага) дома ў Менску. Серада сядзіць зьлева чацьвёрты, трэці шэраг]]
[[Файл:Народны Сакратарыят Беларусі. Narodny Sakrataryjat Bielarusi.jpg|зьлева|значак| Першы склад Народнага Сакратарыята Беларусі. Сядзіць зьлева, глядзіць у камэру]]
Сябра [[Беларуская сацыялістычная грамада|Беларускай сацыялістычнай грамады]]. Старшыня прэзыдыюму [[Першы Ўсебеларускі кангрэс|Ўсебеларускага кангрэсу]] (1917). Старшыня [[Рада БНР|Рады БНР]] (1918). Сябра ЦК [[Беларуская партыя сацыялістаў-фэдэралістаў|Беларускай партыі сацыялістаў-фэдэралістаў]] (1918). Уваходзіў у [[Часовы Беларускі нацыянальны камітэт]], прэзыдыюм [[Найвышэйшая рада БНР|Найвышэйшай рады БНР]] (1919—1920).

24 чэрвеня ў [[:be:Юбілейны_дом|Беларускім доме]] (раней Юбілейным доме) адбылося ўрачыстае мерапрыемства, прысьвечанае 15-годзьдзю літаратурнай дзейнасьці Янкі Купалы. На мерапрыемстве прысутнічала каля ста прадстаўнікоў беларускіх грамадзкіх арганізацыяў, пісьменьнікаў і палітыкаў, вайскоўцаў і сябраў Беларускай ваеннай камісіі, сярод іх быў і Ян Серада.&lt;ref&gt;https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%AF%D0%BD%D0%BA%D0%B0_%D0%9A%D1%83%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0#CITEREF%D0%97%D0%B1%D0%BE%D1%80_%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D1%9E_%D0%A2._9_%D0%9A%D0%BD._2.2003&lt;/ref&gt;

== БССР ==
[[Файл:Члены сельскагаспадарчай секцыі Інстытута беларускай культуры. 1920-я.jpg|значак|279x279пкс|Члены сельскагаспадарчай секцыі Інстытута беларускай культуры, 1920-я гады: Стаіць зьлева Ян Серада]]
Працаваў у Наркамаце земляробства БССР. Навуковы супрацоўнік і загадчык [[Цэнтральная навуковая бібліятэка імя Якуба Коласа|бібліятэкі]] (1925—1927) [[Інбелкульт]]у, выкладчык [[Менскі беларускі пэдагагічны тэхнікум|Менскага беларускага пэдагагічнага тэхнікуму]] (1921—1925). Арганізатар і дырэктар Менскага вэтэрынарна-заатэхнічнага тэхнікуму (1923—1924). Дацэнт [[Беларуская сельскагаспадарчая акадэмія|Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі]] ў Горы-Горках (ліпень 1925 — сьнежань 1929). Навуковы супрацоўнік [[Беларускі НДІ сельскай і лясной гаспадаркі|Беларускага НДІ сельскай і лясной гаспадаркі]] (з 1927).

== Арышт ==
[[Файл:Ivan Syerada.jpg|зьлева|значак|259x259пкс|архіўны фотаздымак з крымінальнай справы]]
Быў арыштаваны [[ДПУ БССР]] 4 ліпеня 1930 году ў сувязі са справай «[[Саюз вызваленьня Беларусі|Саюзу вызваленьня Беларусі]]». Пастановай Калегіі [[АДПУ СССР]] ад 10 красавіка 1931 году сасланы ў [[Яраслаўль]] тэрмінам на 5 гадоў. Паўторны прыгавор вынесены 27 сьнежня 1941 году; атрымаў 10 гадоў пазбаўленьня волі. Датэрмінова вызвалены 19 лістапада 1943 году з [[Краслаг]]а ([[Краснаярскі край]]). Далейшы лёс невядомы. Па першым прыгаворы рэабілітаваны 10 ліпеня 1988 году, па другім — 16 студзеня 1989 году.


== У друку ==
Публікаваўся з 1914 году (часопіс «Саха»). Выступаў у друку з навуковымі, навукова-папулярнымі і публіцыстычнымі артыкуламі на сельскагаспадарчыя тэмы.

=== Творы ===
* Як трэба каваць коні. Мн., 1926
* Вэтэрынарыя і зоагігіена. Кн. 1—2. Мн., 1927—1928
* Пабудова сіласаў у калгасах і саўгасах. Мн., 1930

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/ЭГБ|6-1}}
* {{Літаратура/Даведнік Маракова|РЛ|2|0|РЛ1-3|РЛ1-3}}
* [https://web.archive.org/web/20170908025204/http://old.horki.info/content/view/2132/59 Уладзімір Ліўшыц. У Горках працаваў першы старшыня Рады БНР]
* Уладзімір Ліўшыц. Першы старшыня БНР // С Горками и академией связаны судьбой (события, люди и дела). Заметки краеведа. — Горки: 2013. — С. 35—41.
* [http://adradjency.narod.ru/nashaniusky/serada.html СЕРАДА Янка (Іван)]

{{Сьпіс кіраўнікоў Беларусі з 1918 году}}
{{Прэм’ер-міністры Беларусі}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Серада, Ян}}
[[Катэгорыя:Удзельнікі Першага ўсебеларускага кангрэсу]]
[[Катэгорыя:Міністры гаспадаркі БНР]]
[[Катэгорыя:Прэзыдэнты БНР]]
[[Катэгорыя:Сябры Рады БНР]]
[[Катэгорыя:Беларускія навукоўцы]]
[[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР]]
[[Катэгорыя:Асуджаныя па справе «Саюзу вызваленьня Беларусі»]]</text>
      <sha1>51gq5qzturty5n20suaekkr1z2mjw36</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686811</id>
      <parentid>2686810</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T12:51:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Франак Радзівіл</username>
        <id>96369</id>
      </contributor>
      <origin>2686811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12474" sha1="otvahqjk3n0icdsfj3xn4im3qz0na6t" xml:space="preserve">{{Палітык
|імя                = Ян Серада
|лацінка            = Jan Sierada
|выява              = 
|подпіс_пад_выявай  = 
|пасада             = [[Старшыня Рады БНР|Старшыня]] [[Рада БНР|Рады]] [[БНР]] [[File:Stamp pahonia 1918.svg|25px]]
|пачатак_тэрміну    = сакавік 1918
|канец_тэрміну      = 14 траўня 1918
|прэзыдэнт          = 
|прэм'ер-міністар   = 
|папярэднік         = пасада заснавана
|наступнік          = [[Язэп Лёсік]]
|пасада2            = [[Міністры гаспадаркі БНР|Міністар гаспадаркі БНР]] [[file:Flag of Belarus (1991-1995).svg|28px]]
|пачатак_тэрміну2   = 21 лютага 1918
|канец_тэрміну2     = ліпень 1918
|папярэднік2        = пасада заснавана
|наступнік2         = [[Тодар Вернікоўскі]]
|месца_нараджэньня  = в. [[Задзьвея]], [[Наваградзкі павет (Менская губэрня)|Наваградзкі павет]], [[Менская губэрня]], [[Расейская імпэрыя]]
|месца_сьмерці      = [[СССР]], дакладна невядома
|партыя             = [[Беларуская сацыялістычная грамада]], 

[[Беларуская партыя сацыялістаў-фэдэралістаў]]
|сужэнец            = Ксенія Сьцяпанаўна&lt;ref&gt;[http://inbelhist.org/prezydent-rady-bnr-pershy-prezydent-belarusi/ Прэзыдэнт Рады БНР — першы Прэзыдэнт Беларусі]&lt;/ref&gt;
|дзеці              = Мікалай (1908—1993){{Няма крыніцы}}, Натальля (1909—1991)
|адукацыя           = [[Варшаўскі вэтэрынарны інстытут]] (1903)
|бацька             = 
|маці               = 
|подпіс             = 
|узнагароды         = 
}}
'''Ян Мікі́тавіч Серада́''' (Іван, Янка; {{Дата ў старым стылі|13 траўня|1879|1 траўня}}, с. [[Задзьвея]], [[Наваградзкі павет]], сучасны [[Баранавіцкі раён]] — пасьля 19 лістапада 1943) — беларускі грамадзкі і палітычны дзяяч, баявы афіцэр, пэдагог, публіцыст. Першы Старшыня [[Рада БНР|Рады БНР]].

== Расейская Імпэрыя — Першая Сусьветная ==
Нарадзіўся ({{Дата ў старым стылі|13 траўня|1879 году|1 траўня}} ў [[Задзьвея|Задзьвеі]] [[Наваградзкі павет (Менская губэрня)|Наваградзкага павету]] [[Менская губэрня|Менскай губэрні]]. У 1903 годзе скончыў [[Варшаўскі вэтэрынарны інстытут]]. У 1905—1906 гадах служыў у арміі ў [[Маньчжурыя|Маньчжурыі]]. Працаваў вэтэрынарам у [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] (1907—1911), тады ж выкладаў у [[Мар’іна-Горскае сельскагаспадарчае вучылішча|Мар’іна-Горскім сельскагаспадарчым вучылішчы]]. Быў мабілізаваны ў час [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]], працаваў вэтэрынарам на фронце&lt;ref&gt;Васілеўскі, Ю. В. Серада Янка // {{Літаратура/БелЭн|14к}} с. 342&lt;/ref&gt;.

== БНР і Палітыка ==
[[Файл:Janka Kupala, Jubiliejny dom. Янка Купала, Юбілейны дом (1920).jpg|зьлева|значак|297x297пкс|Удзельнікі сьвяткаваньня 15-годзьдзя творчай працы Янкі Купалы на ганку Беларускага (Юбілейнага) дома ў Менску. Серада сядзіць зьлева чацьвёрты, трэці шэраг]]
[[Файл:Народны Сакратарыят Беларусі. Narodny Sakrataryjat Bielarusi.jpg|зьлева|значак| Першы склад Народнага Сакратарыята Беларусі. Сядзіць зьлева, глядзіць у камэру]]
Сябра [[Беларуская сацыялістычная грамада|Беларускай сацыялістычнай грамады]]. Старшыня прэзыдыюму [[Першы Ўсебеларускі кангрэс|Ўсебеларускага кангрэсу]] (1917). Старшыня [[Рада БНР|Рады БНР]] (1918). Сябра ЦК [[Беларуская партыя сацыялістаў-фэдэралістаў|Беларускай партыі сацыялістаў-фэдэралістаў]] (1918). Уваходзіў у [[Часовы Беларускі нацыянальны камітэт]], прэзыдыюм [[Найвышэйшая рада БНР|Найвышэйшай рады БНР]] (1919—1920).

24 чэрвеня ў [[:be:Юбілейны_дом|Беларускім доме]] (раней Юбілейным доме) адбылося ўрачыстае мерапрыемства, прысьвечанае 15-годзьдзю літаратурнай дзейнасьці Янкі Купалы. На мерапрыемстве прысутнічала каля ста прадстаўнікоў беларускіх грамадзкіх арганізацыяў, пісьменьнікаў і палітыкаў, вайскоўцаў і сябраў Беларускай ваеннай камісіі, сярод іх быў і Ян Серада.&lt;ref&gt;https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%AF%D0%BD%D0%BA%D0%B0_%D0%9A%D1%83%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0#CITEREF%D0%97%D0%B1%D0%BE%D1%80_%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D1%9E_%D0%A2._9_%D0%9A%D0%BD._2.2003&lt;/ref&gt;

== БССР ==
[[Файл:Члены сельскагаспадарчай секцыі Інстытута беларускай культуры. 1920-я.jpg|значак|279x279пкс|Члены сельскагаспадарчай секцыі Інстытута беларускай культуры, 1920-я гады: Стаіць зьлева Ян Серада]]
Працаваў у Наркамаце земляробства БССР. Навуковы супрацоўнік і загадчык [[Цэнтральная навуковая бібліятэка імя Якуба Коласа|бібліятэкі]] (1925—1927) [[Інбелкульт]]у, выкладчык [[Менскі беларускі пэдагагічны тэхнікум|Менскага беларускага пэдагагічнага тэхнікуму]] (1921—1925). Арганізатар і дырэктар Менскага вэтэрынарна-заатэхнічнага тэхнікуму (1923—1924). Дацэнт [[Беларуская сельскагаспадарчая акадэмія|Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі]] ў Горы-Горках (ліпень 1925 — сьнежань 1929). Навуковы супрацоўнік [[Беларускі НДІ сельскай і лясной гаспадаркі|Беларускага НДІ сельскай і лясной гаспадаркі]] (з 1927).

== Арышт ==
[[Файл:Ivan Syerada.jpg|зьлева|значак|259x259пкс|архіўны фотаздымак з крымінальнай справы]]
Быў арыштаваны [[ДПУ БССР]] 4 ліпеня 1930 году ў сувязі са справай «[[Саюз вызваленьня Беларусі|Саюзу вызваленьня Беларусі]]». Пастановай Калегіі [[АДПУ СССР]] ад 10 красавіка 1931 году сасланы ў [[Яраслаўль]] тэрмінам на 5 гадоў. Паўторны прыгавор вынесены 27 сьнежня 1941 году; атрымаў 10 гадоў пазбаўленьня волі. Датэрмінова вызвалены 19 лістапада 1943 году з [[Краслаг]]а ([[Краснаярскі край]]). Далейшы лёс невядомы. Па першым прыгаворы рэабілітаваны 10 ліпеня 1988 году, па другім — 16 студзеня 1989 году.


== У друку ==
Публікаваўся з 1914 году (часопіс «Саха»). Выступаў у друку з навуковымі, навукова-папулярнымі і публіцыстычнымі артыкуламі на сельскагаспадарчыя тэмы.

=== Творы ===
* Як трэба каваць коні. Мн., 1926
* Вэтэрынарыя і зоагігіена. Кн. 1—2. Мн., 1927—1928
* Пабудова сіласаў у калгасах і саўгасах. Мн., 1930

== У мастацтве ==
[[Файл:Анатоль Крывенка “Іван Серада – Першы старшыня Рады БНР”. 1994..jpg|зьлева|значак|'''Анатоль Крывенка “Іван Серада – Першы старшыня Рады БНР” (1994)''']]
[[Файл:Анатоль Змітравіч Крывенка “Партрэт Першага старшыні Рады БНР – Івана Серады”. 2004.jpg|значак|302x302пкс|'''Анатоль Крывенка ''“Партрэт Першага старшыні Рады БНР – Івана Серады”''''''''''( 2004)''''']]
[[Файл:“Іван Серада” з нізкі “Дзеячы Вялікага Беларускага Адраджэння”..jpg|цэнтар|значак|290x290пкс|'''''Мікола Несьцярэўскі “Іван Серада” зь нізкі “Дзеячы Вялікага Беларускага Адраджэньня” (2005)''''']]


у [https://sbarybelarus.wordpress.com/%D0%BF%D0%B0-%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%87%D0%BD%D1%8B%D1%85-%D0%BC%D1%8F%D1%81%D1%86%D1%96%D0%BD%D0%B0%D1%85-%D0%BC%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%87%D1%8B%D0%BD%D1%8B/%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B4-%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%8F-%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B3%D1%96/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B6%D1%81%D0%BA%D1%96-%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%86%D0%BA%D1%96-%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9/ Старадароскам мастацкам музэі] прадстаўлены наступныя карціны.&lt;ref&gt;[https://adradjency.narod.ru/nashaniusky/serada.html Адраджэнцы Беларусi | Нашаніускі перыяд]&lt;/ref&gt;

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/ЭГБ|6-1}}
* {{Літаратура/Даведнік Маракова|РЛ|2|0|РЛ1-3|РЛ1-3}}
* [https://web.archive.org/web/20170908025204/http://old.horki.info/content/view/2132/59 Уладзімір Ліўшыц. У Горках працаваў першы старшыня Рады БНР]
* Уладзімір Ліўшыц. Першы старшыня БНР // С Горками и академией связаны судьбой (события, люди и дела). Заметки краеведа. — Горки: 2013. — С. 35—41.
* [http://adradjency.narod.ru/nashaniusky/serada.html СЕРАДА Янка (Іван)]

{{Сьпіс кіраўнікоў Беларусі з 1918 году}}
{{Прэм’ер-міністры Беларусі}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Серада, Ян}}
[[Катэгорыя:Удзельнікі Першага ўсебеларускага кангрэсу]]
[[Катэгорыя:Міністры гаспадаркі БНР]]
[[Катэгорыя:Прэзыдэнты БНР]]
[[Катэгорыя:Сябры Рады БНР]]
[[Катэгорыя:Беларускія навукоўцы]]
[[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР]]
[[Катэгорыя:Асуджаныя па справе «Саюзу вызваленьня Беларусі»]]</text>
      <sha1>otvahqjk3n0icdsfj3xn4im3qz0na6t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Сьцягафікацыя/Францыя</title>
    <ns>10</ns>
    <id>50690</id>
    <revision>
      <id>2686876</id>
      <parentid>2567470</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T06:58:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>89155</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Flag of France (lighter variant).svg]] → [[File:Flag of France (1974–2020).svg]] → The file was renamed on Commons, but the filename was not changed in the language versions because Delinker did not perform the task. ([[c:c:GR]])</comment>
      <origin>2686876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1459" sha1="rei6aw7hgkg5v3rawhka8eivuls5r6w" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|Сьцягафікацыя/сьцяг&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = {{{alias|Францыя}}}
| flag alias = Flag of France.svg
| flag alias-1790 = Flag of France (1790–1794).svg
| flag alias-1794 = Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg
| flag alias-1814 = Flag of the Kingdom of France (1814-1830).svg
| flag alias-1830 = Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg
| flag alias-1848 = Drapeau france 1848.svg
| flag alias-1974 = Flag of France (1974–2020).svg
| flag alias-1976 = Flag of France (Pantone).svg
| flag alias-2013 = Flag of France (WFB 2013).svg
| flag alias-авіяцыя = Flag of France.svg
| flag alias-флёт = Civil and Naval Ensign of France.svg
| flag alias-флёт-1790 = Flag of French-Navy-Revolution.svg
| link alias-авіяцыя = Паветрана-касьмічныя сілы Францыі
| link alias-армія = Узброеныя сілы Францыі
| link alias-флёт = Вайскова-марскі флёт Францыі
| size = {{{памер|{{{size|}}}}}}
| name = {{{назва|{{{name|}}}}}}
| altlink = {{{altlink|}}}
| variant    = {{{варыянт|{{{variant|}}}}}}
| разьмяшчэньне выявы = {{{разьмяшчэньне выявы|}}}
&lt;noinclude&gt;
| var1 = 1790
| var2 = 1794
| var3 = 1814
| var4 = 1830
| var5 = 1848
| var6 = 1974
| var7 = 1976
| var8 = 2013
| var9 = флёт-1790
| related1 = Каралеўства Францыя
&lt;/noinclude&gt;
}}</text>
      <sha1>rei6aw7hgkg5v3rawhka8eivuls5r6w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чорум</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98448</id>
    <revision>
      <id>2686838</id>
      <parentid>2375251</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T19:09:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2686838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1745" sha1="lpgov9xx55w65u6l0jtss1dfk2cf8h4" xml:space="preserve">{{Населены пункт
|Назва                                = Чорум
|Статус                               = горад
|Назва ў родным склоне                = Чоруму
|Назва на мове краіны                 = Çorum
|Код мовы назвы краіны                = tr
|Краіна                               = Турэччына
|Від адміністрацыйнай адзінкі 1       = Правінцыя
|Назва адміністрацыйнай адзінкі 1     = [[Чорум (правінцыя)|Чорум]]
|Шырата паўшар’е                      = паўночнае
 |Шырата градусаў                     = 40
 |Шырата хвілінаў                     = 32
 |Шырата сэкундаў                     = 44
|Даўгата паўшар’е                     = усходняе
 |Даўгата градусаў                    = 34
 |Даўгата хвілінаў                    = 57
 |Даўгата сэкундаў                    = 25
}}
'''Чорум''' ({{мова-tr|Çorum}}) — горад у Чарнаморскім рэгіёне [[Турэччына|Турэччыны]], адміністрацыйны цэнтар правінцыі [[Чорум (правінцыя)|Чорум]]. Разьмяшчаецца ў паўночнай [[Анатолія|Анатоліі]], прыкладна за 245 км ад [[Анкара|Анкары]] і 610 км ад [[Стамбул]]а.

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20230103122653/https://www.corum.bel.tr/ Афіцыйны сайт]

[[Катэгорыя:Гарады Турэччыны]]</text>
      <sha1>lpgov9xx55w65u6l0jtss1dfk2cf8h4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шабаны (мікрараён)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>111125</id>
    <revision>
      <id>2686855</id>
      <parentid>2600271</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T20:12:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2686855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9606" sha1="lzl5e92ncl7jbyvih7pqrcdeh77s0so" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні|Шабаны}}
{{Мікрараён
| Назва = Шабаны
| Горад = [[Менск]]
}}
'''Шабаны''' — [[мікрараён]] у складзе [[Заводзкі раён (Менск)|Заводзкага раёну]] гораду [[Менск]]у. Разьмешчаны на паўднёвым усходзе гораду, за [[Менская кальцавая аўтамабільная дарога|МКАД]], паўднёвей за Магілёўскую шашу.

== Характарыстыка ==
Раён напалову прамысловы, на прылеглай тэрыторыі разьмешчаныя шматлікія прадпрыемствы і склады, станцыя аэрацыі (адкрытая ў 1965 року), сьмецьцеперапрацоўчыя прадпрыемства «ЭКОРЭС», [[Вольная эканамічная зона]] «Менск». У 2006 року ў мікрараёне быў адкрыты завод па вытворчасьці бытавое тэхнікі кампаніі «[[Атлянт]]». У супрацоўніцтве з паўднёвакарэйскай кампаніяй MECEN IPC у мікрараёне плянуецца пабудаваць новы сьмецьцеперапрацоўчы завод коштам 100 млн даляраў. Таксама ў мікрараёне плянуецца пабудаваць новы завод індустрыяльнага домабудаваньня. Чакаецца, што завод разьмесьціцца на тэрыторыі 27 гектараў, будзе пабудаваны на працягу трох рокаў і здолее вырабляць матэрыялы для будаўніцтва 400 тысячаў квадратных мэтраў жыльля ў рок. Да 2030 року ў мікрараёне плянуецца пабудаваць вакзал для высокахуткаснай чыгуначнай лініі [[Менск]] — [[Масква]] і пабудаваць станцыю [[Менскі мэтрапалітэн|мэтро]] [[Аўтазаводзкая лінія мэтро (Менск)|Аўтазаводзкае лініі]].

Жылыя дамы разьмяшчаюцца на ўсход ад аб’язной чыгуначнай галінкі [[Калодзішчы]] — [[Міханавічы (пасёлак)|Міханавічы]] (усходні абыход Менску) і аб’ядноўваюцца ў дзьве групы: Шабаны-1, або Старыя Шабаны, і Шабаны-2, або Новыя Шабаны. Асноўныя вуліцы:
* [[Вуліца Алеся Бачылы (Менск)|Алеся Бачылы]] — названая ў гонар беларускага паэта [[Алесь Бачыла|Алеся Бачылы]];
* [[Вуліца Ротмістрава (Менск)|Ротмістрава]] — у гонар Герою Савецкага Саюзу [[Павал Ротмістраў|Паўла Аляксеевіча Ротмістрава]], удзельніка апэрацыі «[[Багратыён]]» і [[Вызваленьне Менску ў 1944 годзе|вызваленьня Менску ў 1944 року]];
* Сяліцкага — у гонар Герою Савецкага Саюзу Мікалая Аляксандравіча Сяліцкага, удзельніка [[Грамадзянская вайна ў Гішпаніі|грамадзянскае вайны ў Гішпаніі]];
* Шабаны — у гонар найбліжэйшага населенага пункту.
[[Файл:Old crane towers in Minsk.jpg|міні|280пкс|Могілкі пад’ёмных кранаў на вуліцы Сяліцкага]]

Тып забудовы: пераважна 9, 10, 12 паверхаў, маюцца гэтак жа 5-павярховыя дамы хрушчоўскае пабудовы (кут вуліцаў Шабаны і Ротмістрава).

Раён лічыцца няшчасным у крымінальным дачыненьні; жыхары мікрараёну выказваюць найбольшую трывогу за сваю бясьпеку ў вячэрні і начны час у Менску. Шабаны таксама зьяўляюцца адным зь няўдалых мікрараёнаў па ўзроўні згону аўтамабіляў. Мікрараён знаходзіцца ў ліку няспрыяльных і ў экалягічным дачыненьні.

Сярэдні кошт зямельных участкаў у Шабанах ў 2006 року складала $ 17 за квадратны мэтар супраць $ 250 у цэнтры гораду. Кошт квадратнага мэтру на другасным рынку жыльля ў Шабанах па стане на сакавік 2010 року складаў $ 1250 (другое месца па таннасьці ў Менску) супраць $ 2000 і больш у цэнтры места.

== Гісторыя ==
Назоў раёну паходзіць ад назвы вёскі, якая зьмяшчалася за 3 кілямэтры, на месцы вёскі цяпер пабудаваная станцыя аэрацыі. Падчас [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікае Айчыннае вайны]] на месцы мікрараёну разьмяшчаўся адзін з найбуйнейшых канцэнтрацыйных лягераў — [[Канцэнтрацыйны лягер Малы Трасьцянец|Малы Трасьцянец]].

== Насельніцтва ==
Насельніцтва мікрараёну складае каля 27 тысячаў чалавек. У мікрараёне пражывае вялікая колькасьць перасяленцаў з зон, якія перанясьлі эвакуацыю ў сувязі з [[Чарнобыльская катастрофа|Чарнобыльскай катастрофай]].

== Мясьціны ==
У раёне знаходзяцца г. зв. «Могілкамі пад’ёмных кранаў» — у гэтае месца калісьці звазілі старыя пад’ёмныя краны, якія адпрацавалі працоўны рэсурс. У народзе мікрараён падзяляецца на «Новыя Шабаны» і «Старыя» — першыя на поўначы, другія — на поўдні. Таксама сярод мясцовае моладзі ўлюбёным месцам зьяўляецца г. зв. «Промка» (то бок, вольная эканамічная зона «Менск»), якая папулярная сярод яе як месца для нелегальнага распою [[сьпіртныя напоі|сьпіртных напояў]] і збору моладзі-графіцістаў, якія вельмі часта пакідаюць свае малюнкі-[[графіці]] на сьценах прамзоны.

== Транспартная сыстэма ==
* Чыгуначная станцыя «Шабаны»
* Аўтобусы па маршрутах 9, 9в, 9д, 93, 61 і г. д.
* Маршрутнае ды асобнае таксі.

== Навакольныя населеныя пункты ==
* вёска [[Падлосьсе]]
* пасёлкі [[Малы Трасьцянец|Малы]] ды [[Вялікі Трасьцянец]]
* вёска [[Каралішчавічы]]
* вёска [[Новы Двор (Навадворскі сельсавет, Менскі раён)|Новы Двор]]
* Мікрараён [[Сосны]].

== Аб’екты сацыяльнага прызначэньня ды славутасьці ==
* бібліятэка
* [[гіпэрмаркет]] «Prostore»
* «Дарога сьмерці» (частка мэмарыялу [[Трасьцянец]]) — дарога, па якой зьняволеных зь лягеру вялі на расстрэл. Захоўваецца дзякуючы таму, што была абсаджаная таполямі. Вуліца Сяліцкага часткова перасякае дарогу, пабудавана некалькі дамоў.
* Вольная эканамічная зона «Менск»
* Моладзевы клюб і цэнтар дасугу «Арыён»
* Гарбарны завод
* Гарадзкая звалка
* Чыгуначная станцыя «Шабаны»

== Шабаны ў літаратуры і мастацтве ==
* Раман [[Альгерд Бахарэвіч|Альгерда Бахарэвіча]] «Шабаны. Гісторыя аднаго зьнікненьня» (Менск, «Галіяфы», 2012)

== Глядзіце таксама ==
* «[[Макродар]]»
* «[[Менскжалезабэтон]]»
* «[[Менскінтэркапс]]»
* «[[Унібокс]]»

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20120608090328/http://railwayz.info/photolines/showline.php?lineid=67 Фотагалерэя чыгуначнай станцыі Шабаны]{{ref-ru}}

{{Мікрараёны Менску}}

[[Катэгорыя:Мікрараёны Менску]]
[[Катэгорыя:Заводзкі раён (Менск)]]</text>
      <sha1>lzl5e92ncl7jbyvih7pqrcdeh77s0so</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Весялова (Шаркоўшчынскі раён)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>113291</id>
    <revision>
      <id>2686834</id>
      <parentid>2346706</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T16:48:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ліцьвін</username>
        <id>847</id>
      </contributor>
      <comment>пунктуацыя, стыль</comment>
      <origin>2686834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4674" sha1="4mf2nwsxncnf8j60jnbkbqrzueuu10r" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні|Весялова}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Весялова
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Весялова
|Трансьлітараваная назва          = Viesialova
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = 
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Віцебская вобласьць|Віцебская]]
|Раён                             = [[Шаркоўшчынскі раён|Шаркоўшчынскі]]
|Сельсавет                        = [[Ёдзкі сельсавет|Ёдзкі]]
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 2
|Год падліку колькасьці           = 2010
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 55
 |Шырата хвілінаў                 = 26
 |Шырата сэкундаў                 = 45.5
 |Даўгата градусаў                = 27
 |Даўгата хвілінаў                = 8
 |Даўгата сэкундаў                = 44.5
|Пазыцыя подпісу на мапе          = справа
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Весяло́ва'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласьць}} С. 496&lt;/ref&gt; — [[вёска]] ў [[Шаркоўшчынскі раён|Шаркоўшчынскім раёне]] [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Ёдзкі сельсавет|Ёдзкага сельсавету]].

== Гісторыя ==
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Ёды Дзісенскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі&lt;ref&gt;Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 6.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20220427214757/https://www.senat.gov.pl/gfx/senat/pl/senatopracowania/70/plik/m-631.pdf&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;3950665&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Piotr Eberhardt, ''Formowanie się polskiej granicy wschodniej po II wojnie światowej'', „Dzieje Najnowsze”, Rocznik L – 2018 (2), 2018, s. 95–100.&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
* 1921 год — 35 чалавек&lt;ref&gt;Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej — Tom VII — Część II — Ziemia Wileńska — Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923, s 53.&lt;/ref&gt;
* 1931 год — 44 чалавекi&lt;ref&gt;Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 7.&lt;/ref&gt;
* 1999 год — 7 чалавек
* 2010 год — 2 чалавекі

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{Ёдзкі сельсавет}}
{{Шаркоўшчынскі раён}}

[[Катэгорыя:Ёдзкі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Шаркоўшчынскага раёну]]</text>
      <sha1>4mf2nwsxncnf8j60jnbkbqrzueuu10r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Апалён на калядаваньні</title>
    <ns>0</ns>
    <id>117185</id>
    <revision>
      <id>2686896</id>
      <parentid>2684902</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T11:10:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2686896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7957" sha1="fk63xejw4jjz9oqfoimoq0pfwxvi4s5" xml:space="preserve">{{Літаратурны твор 
|Назва               = Апалён на калядаваньні
|Назва-арыгінал      = Apollo po kolędze
|Выява               = 
|Памер               = 
|Подпіс выявы        = 
|Жанр                = драма
|Аўтар               = [[Ян Чачот]]
|Мова арыгіналу      = польская
|Напісаны            = 1819
|Публікацыя          = 
|Асобнае выданьне    = 
|Выдавецтва          = 
|Сэрыя               = 
|Колькасьць старонак =
|Ілюстратар          =
|Афармленьне         =
|Пераклад            = 
|Перакладчык         =
|Носьбіт             =
|Папярэдні твор      =
|Наступны твор       =
|ISBN                =
|Электронная вэрсія  = 
|ВікіКрыніца-тэкст   = 
}}
«'''Апалён на калядаваньні'''» ({{мова-pl|Apollo po kolędze}}) — двухактавы драматычны абразок&lt;ref&gt;Паводле жанравага вызначэньня К. Цьвіркі, «вадэвіль у двух актах... напісаны ў форме народнай каляднай містэрыі»&lt;/ref&gt; [[Ян Чачот|Яна Чачота]], напісаны ў канцы [[1819]] з нагоды імянінаў [[Адам Міцкевіч|Адама Міцкевіча]] і [[Тамаш Зан|Тамаша Зана]].

== Сюжэт ==

=== Першы акт ===
У першым акце дзеяньне адбываецца на плошчы перад ратушай.

Першая сцэна адкрываецца гутаркай багоў, якія чакаюць Эрату. У Апалёна і музаў узьнікаюць розныя прапановы пра месца яе знаходжаньня. Апалён выказвае думку аб тым, што Эрата ў манаскай кельлі спакушае божых служак.

Другая сцэна, якая пачынаецца з прыходу Эраты, поўніцца развагамі пра тагачасны стан краснага пісьменства: лірычнай і эпічнай паэзіі. Затым, з ініцыятывы Апалёна багі вырашаюць пераапрануцца і пайсьці калядаваць. За дапамогай у арганізацыі сваёй прыгоды Апалён і музы зьвяртаюцца да Мэркурыя. Затым Апалён і музы, разважаючы над паступовай заменай адных ідалаў іншымі, бачаць усю недасканаласьць грамадзтва.

=== Другі акт ===
У другім акце дзеяньне адбываецца ў доме, дзе звычайна праходзілі паседжаньні філяматаў. Дзейнымі асобамі першае сцэны зьяўляюцца: Адам ([[Адам Міцкевіч]]), Тамаш ([[Тамаш Зан]]), Ян ([[Ян Чачот]]), Божыдар (Тэадор Ладзінскі), Ануфр ([[Ануфры Петрашкевіч]]), Юзэф (Юзэф Яжоўскі), Яраш ([[Францішак Малеўскі]]), Эразм (Эразм Палюшынскі). Сцэна распачынаецца спрэчкай Адама І Тамаша.

Другая сцэна зьяўляецца кульмінацыйнаю. У ёй філяматы сустракаюцца з багамі і чытаюць свае паэтычныя творы. Найвышэйшую ацэнку аўтара атрымлівае Адам Міцкевіч за чытаньне верша «Няхай радасьць з вачэй нашых блісьне». Апалён і хор муз двойчы прамаўляюць свае віншаваньні да Адама Міцкевіча і Тамаша Зана, услаўляюць іх род, продкаў, гавораць пра абранасьць філяматаў, пра іх служэньне Айчыне, а таксама ўхваляюць іх літаратарскую дзейнасьць. Затым слова даецца хору філяматаў, якія таксама віншуюць сяброў..

== Рэцэпцыі антычнасьці ==
[[Апалён]], бог сонечнага сьвятла, у творы паказаны як жартаўлівы, няўрымсьлівы шукальнік прыгодаў. Яго спадарожніцы — музы, прычым з традыцыйных дзевяці муз у творы фігуруе толькі пяць — усе яны апякункі пісьменьніцкай дзейнасьці: Эрата і Талія, Каліёпа, Мэльпамэна і Эўтэрпа. Па-за ўвага паэта засталася Полігімнія, што зьвязана з прыярытэтамі літаратарскай дзейнасьці філяматаў. У Чачотавай інтэрпрэтацыі багі губляюць сваю велічнасьць і становяцца звычайнымі асобамі з жарсьцямі і недахопамі.

У творы назіраецца сынкрэтызм язычніцтва і хрысьціянства: антычныя багі ў якасьці калядоўнікаў удзельнічаюць у сьвяце Божага Раства.

У гэтым сцэнічным творы яскрава выяўляецца матыў антыклерыкалізму, уласьцівы і іншым філяматам. У даным творы вуснамі музы Каліёпы аўтар гаворыць наступнае: «Я ўжо абміну крыжовыя паходы, да якіх намаўлялі манахі, наварачваньне бяздольных інкаў цаною праліцьця крыві.. Цэлы сьвет, як студэнт пад паказкаю [[Ігнацы Ляёля|Ляёлі]], стагнаў, бядак... шмат вякоў пражыў сьвет, пакуль даведаўся аб мэце рэлігіі» (радкі 111—116)&lt;ref&gt;''[[Леў Цьвяткоў|Цьвяткоў, Л.]]'' Таварыства філёматаў (Некаторыя цікавыя рысы аб’яднаньня маладых пісьменьнікаў у Вільні, больш чымся за сталецьце перад нашаю эпохаю) // Маладняк. — 1927. — № 1. — С. 64&lt;/ref&gt;. 

== Пераклады ==
* [https://web.archive.org/web/20250829065506/https://kamunikat.org/apalyon-na-kalyadkakh-chachot-yan ''Ян Чачот.'' Апалён на калядках /Перакладчык Ільля Магін. Пецярбург: Камунікат, 2021.]

== Крыніцы ==
{{Зноскі}}

== Літаратура ==
* ''Кохан Т. С.'' Вобразы антычных багоў у драматычным абразку «Апалон на калядаванні» Яна Чачота // Славянскія літаратуры ў кантэксце сусветнай: матэрыялы IX Міжнар. навук. канф., прысвеч. 70-годдзю філал. фак. Беларус. дзярж. ун-та, Мінск, 15—17 кастр. 2009 г. У 2 ч. Ч. 1 / пад рэд. В. П. Рагойшы; рэдкал.: В. П. Рагойша (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск: Выд. цэнтр БДУ, 2010. — С.177—182. — 295 с.

{{Творы Яна Чачота}}

[[Катэгорыя:Творы Яна Чачота]]
[[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1819 годзе]]</text>
      <sha1>fk63xejw4jjz9oqfoimoq0pfwxvi4s5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мужчынская зборная Даніі па футболе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119617</id>
    <revision>
      <id>2686825</id>
      <parentid>2298232</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T14:21:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Dymitr перанёс старонку [[Зборная Даніі па футболе]] у [[Мужчынская зборная Даніі па футболе]] паўзьверх перанакіраваньня: Уніфікацыя</comment>
      <origin>2298232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3846" sha1="51dhw7il4h9id9n2jyq1aqkdairpp56" xml:space="preserve">{{Зборная краіны па футболе
|Назва                     = Данія
|Лягатып                   =
|Фэдэрацыя 	           = [[Дацкі футбольны зьвяз]]
|Канфэдэрацыя 	           = [[УЭФА]]
|Трэнэр 	           = [[Оге Гарэйдэ]]
|Найбольш гульняў 	   = [[Пэтэр Шмэйхэль]] (129)
|Найбольш пасьпяховы гулец = [[Поўль Нільсэн]], [[Ён Даль Томасан]] (52)
|Першая гульня             = Данія 9:0 {{Футбол Францыя|няма}}&lt;br /&gt;([[Лёндан]], [[Ангельшчына]]; 19 кастрычніка 1908)
|Перамога                  = Данія 17:1 {{Футбол Францыя|няма}}&lt;br /&gt;([[Лёндан]], [[Ангельшчына]]; 22 кастрычніка 1908)
|Параза                    = Данія 1:11 [[зборная Басконіі па футболе|Басконія]]&lt;br /&gt;([[Данія]]; 29 жніўня 1937)
|Удзелаў у ЧС              = 5
|Першы ЧС                  = 1986
|Дасягненьні ў ЧС          = 1/4 фіналу ([[Чэмпіянат сьвету па футболе 1998 году|1998]])
|Чэмпіянат рэгіёну         = [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|Чэмпіянат Эўропы]]
|Удзелаў у ЧР              = 8
|Першы ЧР                  = [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1964 году|1964]]
|Дасягненьні ў ЧР          = Чэмпіён ([[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1992 году|1992]])
|pattern_la1           = _den21h
|pattern_b1            = _den21h
|pattern_ra1           = _den21h
|pattern_sh1           = _den21h
|pattern_so1           = _den21h
|leftarm1              = 
|body1                 = 
|rightarm1             = 
|shorts1               = 
|socks1                = FF0000
|pattern_la2           = _den21h
|pattern_b2            = _den21a
|pattern_ra2           = _den21h
|pattern_sh2           = _den21a
|pattern_so2           = _den21a
|leftarm2              = 
|body2                 = 
|rightarm2             = 
|shorts2               = 
|socks2                = FFFFFF
}}
'''Зборная Даніі па футболе''' — прадстаўляе [[Данія|Данію]] на міжнародных [[футбол]]ьных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, які ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, зьяўляецца [[Дацкі футбольны зьвяз]]. Чэмпіёны Эўропы [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1992 году|1992]] году.

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commons}}
* [https://web.archive.org/web/20081226145353/http://www.dbu.dk/page.aspx?id=1144 Афіцыйны сайт Дацкага футбольнага зьвязу]

{{Навігацыйная група
|назоў = Склады зборнай Даніі на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Данія}};
|Данія на ЧС-2002
|Данія на ЧС-2010
|Данія на ЧС-2018
}}
{{Навігацыйная група
|назоў = Склады зборнай Даніі на [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|чэмпіянатах Эўропы]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Данія}};
|Данія на ЧЭ-2000
|Данія на ЧЭ-2004
|Данія на ЧЭ-2012
}}
{{Эўрапейскія футбольныя зборныя}}
{{ФІФА}}

[[Катэгорыя:Зборная Даніі па футболе| ]]</text>
      <sha1>51dhw7il4h9id9n2jyq1aqkdairpp56</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686827</id>
      <parentid>2686825</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T14:28:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <comment>крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Denmark_national_football_team?oldid=1370999123</comment>
      <origin>2686827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17271" sha1="q2rheefxi2b5mfljlqq8lr412db0989" xml:space="preserve">{{Зборная краіны па футболе
|Назва                     = Данія
|Лягатып                   = Dansk boldspil union logo.svg
|Фэдэрацыя 	               = 
|Канфэдэрацыя 	           = [[УЭФА]]
|Трэнэр 	               = 
|Найбольш гульняў 	       = 
|Найбольш пасьпяховы гулец = 
|Першая гульня             = Данія 9:0 {{Футбол Францыя|няма}}-2&lt;br /&gt;([[Лёндан]], [[Ангельшчына]]; 19 кастрычніка 1908)
|Перамога                  = Данія 17:1 {{Футбол Францыя|няма}}&lt;br /&gt;([[Лёндан]], [[Ангельшчына]]; 22 кастрычніка 1908)
|Параза                    = {{Футбол Нямеччына|няма}} 8:0 Данія&lt;br /&gt;([[Уроцлаў|Брэслаў]], [[Нямеччына]]; 16 траўня 1937)
|Удзелаў у ЧС              = 6
|Першы ЧС                  = 1986
|Дасягненьні ў ЧС          = 1/4 фіналу ([[Чэмпіянат сьвету па футболе 1998 году|1998]])
|Чэмпіянат рэгіёну         = [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|Чэмпіянат Эўропы]]
|Удзелаў у ЧР              = 10
|Першы ЧР                  = [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1964 году|1964]]
|Дасягненьні ў ЧР          = Чэмпіён ([[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1992 году|1992]])
|pattern_la1           = _den21h
|pattern_b1            = _den21h
|pattern_ra1           = _den21h
|pattern_sh1           = _den21h
|pattern_so1           = _den21h
|leftarm1              = 
|body1                 = 
|rightarm1             = 
|shorts1               = 
|socks1                = FF0000
|pattern_la2           = _den21h
|pattern_b2            = _den21a
|pattern_ra2           = _den21h
|pattern_sh2           = _den21a
|pattern_so2           = _den21a
|leftarm2              = 
|body2                 = 
|rightarm2             = 
|shorts2               = 
|socks2                = FFFFFF
}}
'''Мужчы́нская збо́рная Да́ніі па футбо́ле''' — нацыянальная каманда, якая прадстаўляе [[Данія|Данію]] на міжнародных [[футбол]]ьных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, які ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, ёсьць [[Дацкі футбольны зьвяз]]. Чэмпіёны Эўропы [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1992 году|1992]] году. Свае хатнія матчы зборная звычайна ладзіць на стадыёне [[Паркен]] у [[Капэнгаген]]е. Данія стала пераможцай неафіцыйнага футбольнага турніру на летніх Алімпійскіх гульнях 1906 году і заваявала срэбра на Алімпіядах 1908 і 1912 гадоў. Аднак, застаючыся аматарамі і забараняючы сваім гульцам рабіцца прафэсіяналамі ў замежных клюбах, Данія ня здолела кваліфікавацца на чэмпіянаты сьвету ажно да 1986 году, але ў 1960 годзе дацкая каманда здабыла яшчэ адное алімпійскае срэбра.

== Гісторыя ==
12 красавіка 1896 году дацкая каманда перамагла каманду Атэнскага роварнага клюбу зь лікам 9:0 або 15:0 на вэлядроме ў [[Атэны|Атэнах]] у выставачным матчы падчас [[Летнія Алімпійскія гульні 1896 году|летніх Алімпійскіх гульняў 1896 году]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.rsssf.org/tableso/ol1896f.html|загаловак=Games of the I. Olympiad|выдавецтва=RSSSF|дата публікацыі=03.02.2022}}&lt;/ref&gt;. 18 красавіка 1897 году ў [[Гамбург]]у быў згуляны матч, у якім зборная [[Дацкі футбольны зьвяз|Дацкага футбольнага зьвязу]] перамагла зборную Гамбург-Альтоны зь лікам 5:0 у прысутнасьці 5 тысячаў гледачоў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.dbu.dk/om-dbu/dbu-s-historie/1889-1920/|загаловак=1889-1920 i dansk fodbold|выдавецтва=DBU}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.tz.de/sport/fussball/daenische-nationalmannschaft-spieler-trainer-erfolge-rekorde-laenderspielbilanz-or-90404104.html|загаловак=Dänische Nationalmannschaft|выдавецтва=TTZ|дата публікацыі=03.05.2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.totalbold.dk/fodboldens-indtog-i-danmark-1889-til-1908/|загаловак=Fodboldens indtog i Danmark: 1889 til 1908|выдавецтва=Danish Ballgame Union|дата публікацыі=26.12.2008}}&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Football at the 1912 Summer Olympics - Denmark squad.JPG|значак|зьлева|Дацкая каманда на летніх Алімпійскіх гульнях 1912 году.]]
Футбольныя турніры на першых трох Алімпіядах з 1900 па 1906 гады мелі неафіцыйны статус, бо спаборніцтва яшчэ не было адкрытае для нацыянальных камандаў і мела абмежаваную колькасьць удзельнікаў з трох-чатырох клюбаў зь некалькіх краінаў. Данія не атрымала запрашэньня на Алімпіяды 1900 і 1904 гадоў, але атрымала спэцыяльнае запрашэньне на неафіцыйную Алімпіяду 1906 году, каб згуляць супраць аднаго грэцкага клюбу і двух клюбаў [[Асманская імпэрыя|Асманскай імпэрыі]]. Каманда, якая прадстаўляла Данію, была складзеная з гульцоў Капэнгагенскага футбольнага зьвязу, і яна выйграла турнір, атрымаўшы неафіцыйнае золата. Праз два гады, ужо на першым афіцыйным футбольным турніры [[Летнія Алімпійскія гульні 1908 году|летніх Алімпійскіх гульняў 1908 году]] зборная Даніі здабыла срэбныя мэдалі. На наступнай Алімпіядзе, у 1912 годзе, каманда зноў узяла срэбра, пасьля чаго наступіла «залатая эра» каманда, калі ад ліпеня 1912 да жніўня 1920 году зборная ўважалася за наймацнейшую ў сьвеце. Першы афіцыйны міжнародны матч быў згуляны 19 кастрычніка 1908 году на Алімпійскіх гульнях у [[Лёндан]]е, тады датчане перамагла другую [[Мужчынская зборная Францыі па футболе|зборную Францыі]] зь лікам 9:0 у чвэрцьфінале.

[[Файл:Vierlandentoernooi UEFA 1972 voor jeugdelftallen, nummer en 3 elftal Denemarken,, Bestanddeelnr 925-7940.jpg|значак|зьлева|Зборная Даніі ў жніўні 1972 году.]]
Не зважаючы на тое, што каманда з Даніі займала прыкметнае месца ў час да стварэньня [[ФІФА]], але міжнародны посьпех абыходзіў яе бокам з 1930 году і далей. Краіна выхоўвала выдатныя таленты, але футбольны зьвяз меў амбіцыі толькі дзеля ўдзелу ў таварыскіх матчах і ў рэгіянальным Паўночным чэмпіянаце з кастрычніка 1920 да чэрвеня 1948 году. Тым часам каманда і па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] часам брала ўдзел у Алімпіядах, ігнаруючы іншыя турніры. Паколькі футбол заставаўся аматарскім заняткам, большасьць найлепшых дацкіх гульцоў зьяжджалі за мяжу, каб зарабляць на жыцьцё&lt;ref name=&quot;history&quot; &gt;{{спасылка|спасылка=http://www.ambtallinn.um.dk/NR/rdonlyres/5D568E99-F599-440C-8B01-0057FC717638/0/fodbold_engelsk_2003.pdf|загаловак=Danish Football|выдавецтва=Royal Danish Ministry of Foreign Affairs in collaboration with Danmark's Nationalleksikon|копія=https://web.archive.org/web/20110612040833/http://www.ambtallinn.um.dk/NR/rdonlyres/5D568E99-F599-440C-8B01-0057FC717638/0/fodbold_engelsk_2003.pdf|дата копіі=12.06.2011}}&lt;/ref&gt;. А праз тое, што Дацкі футбольны зьвяз строга забараняў прафэсіяналам гуляць за зборную, стала цяжка камплектаваць каманду дастаткова высокага ўзроўню.

Строгая забарона на ўдзел прафэсіяналаў у нацыянальнай зборнай была нарэшце скасаваная зьвязам у траўні 1971 году, бо там прызналі, што гэтая зьмена неабходная дзеля фармаваньня каманды высокага ўзроўню. У лютым 1978 году, калі Дацкі футбольны зьвяз таксама пастанавіў дазволіць зрабіць дацкія футбольныя лігі прафэсійнымі, адначасна быў адкрыты шлях да першага спонсарскага кантракту нацыянальнай зборнай зь вядомым дацкім броварам [[Carlsberg]]. Новы спонсар дазволіў зьвязу пагадзіць немца [[Зэп Піёнтэк|Зэпа Піёнтэка]] ў ліпені 1979 году як першага поўначаснага прафэсійнага трэнэра нацыянальнай каманды. Поўны пераход зборнай ад аматарства да прафэсіяналізму быў завершаны, і гэта хутка прывяло да значнага паляпшэньня вынікаў каманды&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;.

== Чэмпіянаты сьвету ==
{{Слупок-пачатак}}
{{Слупок-новы}}
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1930 году|1930]] — ''ня брала ўдзелу''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1934 году|1934]] — ''ня брала ўдзелу''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1938 году|1938]] — ''ня брала ўдзелу''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1950 году|1950]] — ''ня брала ўдзелу''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1954 году|1954]] — ''ня брала ўдзелу''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1958 году|1958]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1962 году|1962]] — ''ня брала ўдзелу''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1966 году|1966]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1970 году|1970]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1974 году|1974]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1978 году|1978]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1982 году|1982]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
{{Слупок-новы}}
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1986 году|1986]] — ⅛ фіналу
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1990 году|1990]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1994 году|1994]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1998 году|1998]] — чвэрцьфінал
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|2002]] — ⅛ фіналу
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2006 году|2006]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2010 году|2010]] — групавы этап
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2014 году|2014]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2018 году|2018]] — ⅛ фіналу
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2022 году|2022]] — групавы этап
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2026 году|2026]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
{{Слупок-канец}}

== Чэмпіянаты Эўропы ==
{{Слупок-пачатак}}
{{Слупок-новы}}
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1960 году|1960]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1964 году|1964]] — чацьвертае месца
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1968 году|1968]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1972 году|1972]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1976 году|1976]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1980 году|1980]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1984 году|1984]] — паўфінал
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1988 году|1988]] — групавы этап
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1992 году|1992]] — '''чэмпіён'''
{{Слупок-новы}}
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1996 году|1996]] — групавы этап
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2000 году|2000]] — групавы этап
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2004 году|2004]] — чвэрцьфінал
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2008 году|2008]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2012 году|2012]] — групавы этап
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2016 году|2016]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2020 году|2020]] — паўфінал
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2024 году|2024]] — ⅛ фіналу
{{Слупок-канец}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20081226145353/http://www.dbu.dk/page.aspx?id=1144 Афіцыйны сайт] Дацкага футбольнага зьвязу.

{{Навігацыйная група
|назоў = Склады зборнай Даніі на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Данія}};
|Данія на ЧС-2002
|Данія на ЧС-2010
|Данія на ЧС-2018
|Данія на ЧС-2022
}}
{{Навігацыйная група
|назоў = Склады зборнай Даніі на [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|чэмпіянатах Эўропы]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Данія}};
|Данія на ЧЭ-2000
|Данія на ЧЭ-2004
|Данія на ЧЭ-2012
|Данія на ЧЭ-2020
|Данія на ЧЭ-2024
}}
{{Эўрапейскія футбольныя зборныя}}
{{ФІФА}}

[[Катэгорыя:Зборная Даніі па футболе| ]]</text>
      <sha1>q2rheefxi2b5mfljlqq8lr412db0989</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мужчынская зборная Грэцыі па футболе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127160</id>
    <revision>
      <id>2686897</id>
      <parentid>2298231</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T11:55:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Dymitr перанёс старонку [[Зборная Грэцыі па футболе]] у [[Мужчынская зборная Грэцыі па футболе]]: Уніфікацыя</comment>
      <origin>2298231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4358" sha1="pqxt32j9a5xlrfiwogaavnakh0okuc3" xml:space="preserve">{{Зборная краіны па футболе
|Назва                     = Грэцыя
|Лягатып                   = Greece National Football Team.svg
|Фэдэрацыя 	               = [[Грэцкая футбольная фэдэрацыя]]
|Канфэдэрацыя 	           = [[УЭФА]]
|Трэнэр 	               = [[Міхаэль Скібэ]]
|Найбольш гульняў 	       = [[Ёргас Карагуніс]] (139)
|Найбольш пасьпяховы гулец = [[Нікас Анастапуляс]] (29)
|Першая гульня             = {{Футбол Грэцыя|няма}} 1:4 {{Футбол Італія|няма}}&lt;br /&gt;([[Атэны]], [[Грэцыя]]; 7 красавіка 1929)
|Перамога                  = {{Футбол Грэцыя|няма}} 8:0 {{Футбол Сырыя|няма}}&lt;br /&gt;([[Атэны]], [[Грэцыя]]; 25 лістапада 1949)
|Параза                    = {{Футбол Вугоршчына|няма}} 11:1 {{Футбол Грэцыя|няма}}&lt;br /&gt;([[Будапэшт]], [[Вугоршчына]]; 25 сакавіка 1938)
|Удзелаў у ЧС              = 3
|Першы ЧС                  = 1994
|Дасягненьні ў ЧС          = 1/8 фіналу ([[Чэмпіянат сьвету па футболе 2014 году|2014]])
|Чэмпіянат рэгіёну         = [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|Чэмпіянат Эўропы]]
|Удзелаў у ЧР              = 4
|Першы ЧР                  = [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1980 году|1980]]
|Дасягненьні ў ЧР          = перамога ([[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2004 году|2004]])
|pattern_la1           = _gre20H
|pattern_b1            = _gre20H
|pattern_ra1           = _gre20H
|pattern_sh1           = _nikefootballbluelogo
|pattern_so1           = _gre20hl
|leftarm1              = FFFFFF
|body1                 = FFFFFF
|rightarm1             = FFFFFF
|shorts1               = FFFFFF
|socks1                = FFFFFF
|pattern_la2           = _gre20A
|pattern_b2            = _gre20A
|pattern_ra2           = _gre20A
|pattern_sh2           = _nikefootballwhitelogo
|pattern_so2           = _gre20al
|leftarm2              = 0060DD
|body2                 = 0060DD
|rightarm2             = 0060DD
|shorts2               = 0060DD
|socks2                = 0060DD
}}
'''Зборная Грэцыі па футболе''' — прадстаўляе [[Грэцыя|Грэцыю]] на міжнародных [[футбол]]ьных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, які ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, зьяўляецца [[Грэцкая футбольная фэдэрацыя]].

Грэцыя ўпершыню прыняла ўдзел у буйным міжнародным турніры ў 1980 годзе, калі стала ўдзельніцай фінальнай стадыі [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1980 году|чэмпіянату Эўропы]]. Да гэтага грэцкі футбол толькі аднойчы ярскраваў заявіў пра сябе, калі клюб «[[Панатынаікос Атэны|Панатынаікос]]» з [[Атэны|Атэнаў]] дайшоў да фіналу [[Фінал Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў 1971 году|Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў]] у 1971 годзе. Але ні удзел у чэмпіянаце Эўропы 1980 году, ні дэбют у [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1994 году|фінальнай стадыі чэмпіянату сьвету]] ў 1994 годзе не прынесьлі асаблівых посьпехаў нацыянальнай камандзе, бо з групаў каманда так і ня здолела выйсьці.

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commons}}
* [http://www.epo.gr/ Афіцыйны сайт Грэцкай футбольнай фэдэрацыі]

{{Эўрапейскія футбольныя зборныя}}
{{ФІФА}}

[[Катэгорыя:Зборная Грэцыі па футболе| ]]</text>
      <sha1>pqxt32j9a5xlrfiwogaavnakh0okuc3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Андрэ Масэна</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127998</id>
    <revision>
      <id>2686877</id>
      <parentid>2651541</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T07:08:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>521</id>
      </contributor>
      <comment>Выява [[c:file:Renault_-_André_Masséna,_duc_de_Rivoli,_prince_d'Essling,_maréchal_de_France_(1756-1817).jpg]] замененая на [[c:file:Renault_-_André_Masséna,_duc_de_Rivoli,_prince_d'Essling,_maréchal_de_France_(1758-1817).jpg]] карыстальнікам [[c:User:Comm</comment>
      <origin>2686877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7396" sha1="7dnwcwrmalm3rujk2glvo93qdcm7os7" xml:space="preserve">{{Вайсковы дзяяч
|поўнае імя        = Андрэ Масэна
|арыгінальнае імя  = {{мова-fr|André Massén}}
|пэрыяд жыцьця     = {{Нарадзіўся|06|05|1758}} — {{Памёр|04|04|1817}}
|месца нараджэньня = [[Ніцца]], [[Францыя]]
|месца сьмерці     = [[Парыж]], [[Францыя]]
|партрэт           = [[Файл:Renault - André Masséna, duc de Rivoli, prince d'Essling, maréchal de France (1758-1817).jpg|300пкс]]
|подпіс            = 
|мянушка           = Дзіця перамогі&lt;br /&gt;''L'Enfant Chéri de la Victoire''
|прыналежнасьць    = {{Сьцяг Францыі (1790—1794)}} [[Француская канстытуцыйная манархія|Францускае каралеўства]]&lt;br /&gt;{{Сьцяг Францыі}} [[Француская Рэспубліка]]&lt;br /&gt;{{Сьцяг Францыі}} [[Француская імпэрыя]]&lt;br /&gt;{{Сьцяг каралеўства Францыя}} [[Наступная рэстаўрацыя|Каралеўства Францыя]]
|гады службы       = 
|званьне           = [[маршал Францыі]]
|род войскаў       = 
|камандаваў        = 
|частка            = 
|бітвы             = [[Рэвалюцыйныя войны]]&lt;br /&gt;[[Напалеонаўскія войны]]
|узнагароды        = 
|сувязі            = 
|у адстаўцы        = 
}}

'''Андрэ Масэна́''',({{мова-fr|André Massén}}; {{Нарадзіўся|6|5|1758}}, [[Ніцца]] — {{Памёр|4|4|1817}}) — вайскавод францускіх рэспубліканскіх войнаў, а затым імпэрыі [[Напалеон I Банапарт|Напалеона I]], [[маршал Францыі]] (1804 год).

== Жыцьцяпіс ==

У 1775 годзе ўступіў радавым у францускую пяхоту; але бо афіцэрскі чын даваўся тады адным дваранам, то Масэна, праслужыўшы 14 гадоў, выйшаў у адстаўку ў чыне [[прапаршчык]]а ({{мова-fr|adjudant}}) — у самым высокім чыне, які мог атрымаць не дваранін.

Пасьля [[Вялікая француская рэвалюцыя|рэвалюцыі]], уступіў у францускае войска, у 1792 годзе ўжо камандаваў батальёнам, а ў 1793 годзе быў дывізіённым ґенэралам.

У [[Італьянская кампанія (1796)|італьянскай кампаніі 1796 году]] набыў славу выбітнага вайскавода. У 1798 годзе ён быў пасланы ў [[Рым]] для выпатрабаваньня задавальненьня за забойства францускага пасланца. Тут у Масэна паўсталі буйныя спрэчкі з падпарадкаванымі, з нагоды [[рабаўніцтва]] камісарыяцкіх службоўцаў войска, якім ён, відаць, заступаўся. У 1799 годзе ён атрымаў камандаваньне войскамі ў [[Швайцарыя|Швайцарыі]] і ў [[Другая бітва пры Цюрыху|бітве пад Цюрыхам]] разьбіў расейска-аўстрыйскае войска пад камандаваньнем ґенэрала [[Аляксандр Міхайлавіч Рымскі-Карсакоў|Рымскага-Карсакова]]. 19-20 верасьня 1799 году патрываў паразу [[Швайцарскі паход Суворава|у бою з расейскімі войскамі]] якімі камандаваў [[Аляксандар Сувораў|Суворава]], у Мутэнтале і Клентале (Швайцарыя). Там ён ледзь было не патрапіў у палон і цудам выратаваўся, пакінуўшы ў руках расейскага ўнтар-афіцэра Махотына абрывак свайго вышыванага золатам ґенэральскага мундзіра. У 1800 годзе ўславіўся [[Аблога Генуі (1800)|абаронаю Генуі]].

Пры ўтварэньні [[Першая імпэрыя|Першай імпэрыі]] ён атрымаў званьне [[маршал]]а.

Падчас [[Вайна трэцяй кааліцыі|паходу 1805 году]] камандаваў войскамі ў [[Італія|Італіі]] і быў пабіты эрцгерцагам Карлам пры [[Бой пад Кальд'ера|Кальд'ера]], але потым заняў [[Венэцыя|Венэцыю]], [[Карынтыя (герцагства)|Карынтыю]] і [[Штырыя|Штырыю]]; пасьля [[Прэсбурскі мір|Прэсбурскага міру]] заняў [[Нэапалітанскае каралеўства]].
[[Файл:andremassena1.jpg|thumb|200px|зьлева|Маршал Масэна]]
У [[Вайна чацьвёртай кааліцыі|паходзе 1806—1807]] камандаваў правым крылом войска; па заключэньні [[Тыльзыцкі мір|Тыльзыцкага міру]], атрымаў тытул герцага [[Рывалі]], а ў 1809 годзе, за выбітныя паслугі ў ў бітве пры [[Аспэрн-Эслінская бітва|Аспэрне]] — тытул князя [[Эслінген]]скага. &quot;Хто не бачыў як дзёрся Масэна пры [[Аспэрн-Эслінская бітва|Аспэрне]], той нічога не бачыў,&quot; — казаў пасьля [[Напалеон I Банапарт|Напалеон]].

У 1810 годзе Масэна быў прызначаны галоўнакамандуючым францускім войскам у [[Партугалія|Партугаліі]]; недахоп харча прымусіў яго да адступу. З гэтага часу баявая дзейнасьць Масэна спыняецца; у палітычных падзеях ён таксама не гуляе ніякае ролі.

Калі Напалеон у 1815 годзе другасна адмовіўся ад пасаду, часавы ўрад даручыў Масэна камандаваньне парыскаю нацыянальнаю ґвардыяю; па занятку сталіцы саюзнымі войскамі ён выдаліўся адтуль і нагадаў пра сябе толькі падчас працэсу маршала [[Мішэль Нэй|Нея]], даказваючы некампэтэнтнасьць вайсковага трыбуналу.

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://adjudant.ru/fr-march/massena.htm ''Захараў С.'' «Маршалы Напалеона. Масэна»]
* Зотов А.В. Забыты Мора, Спб., ЗНАК, 2009
{{Маршалы Напалеона I}}
{{Commonscat|André Masséna}}

[[Катэгорыя:Маршалы Напалеона I]]</text>
      <sha1>7dnwcwrmalm3rujk2glvo93qdcm7os7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Славенія на ЧС-2010</title>
    <ns>10</ns>
    <id>132782</id>
    <revision>
      <id>2686886</id>
      <parentid>2611802</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T07:26:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>стыль</comment>
      <origin>2686886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2477" sha1="j6ibpqdu16pixvbssgy17iu8h8iysdt" xml:space="preserve">{{Склад зборнай па футболе
|1 = {{{1|}}}
 | назва      = Славенія на ЧС-2010
 | колер фону    = white
 | колер тэксту  = darkgreen
 | сьцяг         = Славеніі
 | краіна        = Славеніі
 | турнір        = Чэмпіянат сьвету 2010 году
 | турнір_спасылка = Чэмпіянат сьвету па футболе 2010 году
 | н1            = [[Самір Ханданавіч|С.&amp;nbsp;Ханданавіч]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;([[брамнік (футбол)|бр]])&lt;/small&gt;
 | н2            = [[Міша Брэчка|Брэчка]]
 | н3            = [[Элведзін Джыніч|Джыніч]]
 | н4            = [[Марка Шулер|Шулер]]
 | н5            = [[Бошцян Цэсар|Цэсар]]
 | н6            = [[Бранка Іліч|Іліч]]
 | н7            = [[Нэйц Пэчнік|Пэчнік]]
 | н8            = [[Робэрт Коран|Коран]]
 | н9            = [[Златан Любіянкіч|Любіянкіч]]
 | н10           = [[Вальтэр Бірса|Бірса]]
 | н11           = [[Мілівое Навакавіч|Навакавіч]]
 | н12           = [[Ясьмін Ханданавіч|Я.&amp;nbsp;Ханданавіч]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;([[брамнік (футбол)|бр]])&lt;/small&gt;
 | н13           = [[Боян Ёкіч|Ёкіч]]
 | н14           = [[Златан Дзедзіч|Дзедзіч]]
 | н15           = [[Рэнэ Крхін|Крхін]]
 | н16           = [[Аляксандар Шэліга|Шэліга]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;([[брамнік (футбол)|бр]])&lt;/small&gt;
 | н17           = [[Андраж Кірм|Кірм]]
 | н18           = [[Аляксандар Радасавлевіч|Радасавлевіч]]
 | н19           = [[Суад Філекавіч|Філекавіч]]
 | н20           = [[Андрэй Комац|Комац]]
 | н21           = [[Далібор Стэванавіч|Стэванавіч]]
 | н22           = [[Матэй Маўрыч|Маўрыч]]
 | н23           = [[Тым Матаўж|Матаўж]]
 | трэнэр        = [[Мацьяж Кек]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Склады зборных ЧС-2010|Славенія]]
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Склады зборнай Славеніі па футболе|Сьвет-2010]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j6ibpqdu16pixvbssgy17iu8h8iysdt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Карастышаў</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134186</id>
    <revision>
      <id>2686882</id>
      <parentid>2675687</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T07:21:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46495-90</username>
        <id>99720</id>
      </contributor>
      <origin>2686882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19715" sha1="8akik3knb3zotlfvf7ds8k4xiy2q67r" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Украіна
|Назва                             = Карастышаў
|Статус                            = места
|Назва ў родным склоне             = Карастышава
|Арыгінальная назва                = Коростишів
|Лацінка                           = Karastyšaŭ
|Герб                              = Korostyshiv coat of arms.svg
|Сьцяг                             = Korostyyv prapor.png
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = 
|Першыя згадкі                     = перад 1481 годам 
|Статус з                          = 1938
|Магдэбурскае права                = 1779
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Жытомірская вобласьць|Жытомірская]]
|Аўтаномная рэспубліка             = 
|Раён                              = [[Жытомірскі раён|Жытомірскі]]
|Сельсавет                         = 
|Мэр                               = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 9.74
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 24129
|Год падліку колькасьці            = 2022
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = &lt;ref&gt;[http://db.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/ukr/publ_new1/2022/zb_Сhuselnist.pdf Колькасьць насельніцтва Украіны на 1 студзеня 2022 г.]&lt;/ref&gt;
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = 
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі = 
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі    = 
|Этнічны склад насельніцтва        = 
|Год падліку этнічнага складу      = 
|Нацыянальны склад насельніцтва  = [[украінцы]] – 92.76%&lt;br&gt; [[расейцы]] – 5.00%&lt;br&gt; [[палякі]] – 1.36%
|Год падліку нацыянальнага складу= 2001
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Паштовы індэкс                    = 12500—12509
|Тэлефонны код                     = +380-4130
|КОАТУУ                            = 
|Аўтамабільны нумарны знак         = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 50
 |Шырата хвілінаў                  = 19
 |Шырата сэкундаў                  = 7
 |Даўгата градусаў                 = 29
 |Даўгата хвілінаў                 = 3
 |Даўгата сэкундаў                 = 33
|Пазыцыя подпісу на мапе           = 
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              =
|Лацінка                           = Karastyšaŭ
}}
'''Карасты́шаў''' ({{мова-uk|Коростишів}}) — [[горад|места]] ў [[Жытомірская вобласьць|Жытомірскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Плошча 9,74 км². Насельніцтва на 1 студзеня 2022 году — 24129 чал.

== Гісторыя ==

=== Вялікае Княства Літоўскае ===

[[Файл:Зьвестка пра Карастышаў да татарскага наезду 1481 г.png|значак|зьлева|150px|Зьвестка пра Карастышаў да татарскага наезду 1481 г.]][[Файл:Двор Кастэшаў у Апісаньні места Жытоміра др. пал. XV ст.png|значак|зьлева|150px|Двор Кастэшаў у Апісаньні места Жытоміра канца XV ст.]]

У рэвізіі Жытомірскага замку 1545 году паведамляецца, што яшчэ за часоў караля [[Казімер Ягелончык|Казімера]] (†1492), перад зруйнаваньнем места і навакольляў [[чамбул]]амі хана [[Мэнглі I Гірэй|Мэнглі Гірэя]] ў 1481 годзе&lt;ref&gt;Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1895. T. XIV. S. 905&lt;/ref&gt;, жыхары сяла Карастышаў, сярод іншых, дапамагалі мяшчанам ў адпраўцы {{падказка|стацыяў|стацыі — павіннасьць у выглядзе натуральнага пабору на ўтрыманьне вялікага князя, як бы той наведаў, альбо і не наведаў воласьць}} і {{падказка|падводаў|падводы — бярэма павазовае, павіннасьць па перавозцы гаспадарчых грузаў да прыстаняў і інш.}} да [[Чуднаў|Чуднава]] і [[Зьвягель|Зьвягеля]], як і да [[Кіеў|Кіева]]. Пасьля навалы кароль вызваліў іх ад гэтых павіннасьцяў&lt;ref name=&quot;fn1&quot;&gt;Литовська метрика. Книга 561. Ревізії українських замків 1545 року. / Підготував Володимир Кравченко. — Київ, 2005. С. 241, 243, 250, 253&lt;/ref&gt;. У недатаваным{{заўвага|Павіннасьці Кастэшава і іншых паселішчаў, яшчэ не раздадзеных зямянам, але без стацыяў і падводаў (часова вызваленыя пасьля татарскіх наездаў?), меркавана ўказваюць на канец XV ст., да 1498 г. уключна. Супрацоўнікі Кіеўскай археаграфічнай камісіі лягічна назвалі дакумэнт «Люстрацыяй Кіеўскай зямлі» і прывязалі яго да часу ўтварэньня Кіеўскага ваяводзтва ў 1471 г. («каля 1471 г.»)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 2. Акты о заселении юго-западной России. — Киев, 1890. С. 1—9&lt;/ref&gt;. Незразумела толькі, чаму ў кнізе 3 Мэтрыкі ВКЛ ён зьмешчаны сярод матэрыялаў 1490-х гг.}} «Апісаньні места Жытоміра» названы гаспадарскі двор Кастэшаў з ворыўнымі землямі. Ягоныя насельнікі выконвалі розныя замкавыя павіннасьці, сярод якіх ужо не было падводаў і стацыяў&lt;ref&gt;Lietuvos Metrika. Kniga Nr. 3 (1440—1498). / Parenzė L. Anužutė ir  A. Baliulis.- Vilnius, 1998. № 41&lt;/ref&gt;.      

[[Файл:POL COA Chorągwie Kmitów II.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Харугва роду Кмітаў]] 

26-м сакавіка 1499 году датаваны «''Привилеi панȣ Кмите Александровичȣ на село Коростешово а на данники ȣ Житомирскомъ повете''»&lt;ref&gt;Акты, относящиеся к истории Западной России — Т. 1(6): Сборник документов канцелярии великого князя литовского Александра Ягеллончика, 1494—1506 гг. Шестая книга записей Литовской метрики / М. Е. Бычкова (отв. сост.), О. И. Хоруженко, А. В. Виноградов; отв. ред. тома С. М. Каштанов — Москва; С.-Петербург: Нестор-История, 2012. № 289&lt;/ref&gt;{{заўвага|Расейскія аўтары найноўшага выданьня кнігі 6 Мэтрыкі ВКЛ у 2012 г. абралі старое імпэрскае найменьне для краю — «Западная Россия». Такое рэальнае стаўленьне да суседзяў нават у асяродзьдзі навукоўцаў.}}:{{пачатак цытаты}}Самъ [[Аляксандар Ягелончык|Александръ]], бож(е)ю м(и)л(о)стью._Билъ намъ чолом пан Кмита Александровичъ и просил в насъ села ȣ Житомирскомъ повете на имѧ Коростешова и данниковъ наших Гȣрина а Василѧ и их товаришовъ. И поведил перед нами, што ж тыи даньники дают намъ дани тол(ь)ко пол третѧ ведра медȣ а ωсмъ ведеръ полюдьѩ._Ино мы тое село Коростешово и тых даньниковъ Гȣрина а Василѩ и их товаришов емȣ дали со всими ихъ землѧми и зъ данью и со всимъ с тым, што здавна к томȣ селу Коростешову слȣшало._П(и)сан ȣ Вил(ь)ни, мар(та) 26 день. Индиктъ 2._Ѩнȣшко писар.{{канец цытаты}}

[[Файл:Згадка пра Карастышаў крыштафа Кмітыча ў 1545 г.png|значак|зьлева|150px|Карастышаў у 1545 г.]][[Файл:Скончылася служба замкавых путных баяраў.png|значак|зьлева|150px|Асабістыя прыбыткі важней, чым замкавая служба.]]

Згодна з рэвізіяй Жытомірскага замку 1545 году, пан Крыштаф Кмітыч, трымаючы добра Карастышаў з 8 падданымі — выслугу ягонага бацькі, мусіў, роўна як і іншыя паны-шляхта, «мѣти и ωправовати» замкавую гародню. Сказана яшчэ, што гэты ўладальнік раздаў усе ўгодзьдзі даньнікам дзеля ўласнага прыбытку, пасьля чаго колішнія абавязкі — паслугі, дачкі, старожа гарадавая — 18 путных слуг на карысьць замку цалкам перасталі выконвацца&lt;ref name=&quot;fn1&quot;/&gt;.

Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] (і Карастышаў з прылегласьцямі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]&lt;ref&gt;Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)&lt;/ref&gt;.

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

Паводле тарыфу падымнага падатку Кіеўскага ваяводзтва 1628 году, з 40 дымоў (×6 — каля 240 асобаў) [[Асадныя сяляне|osiadłych]] і з 10 (каля 60 асобаў) [[Агароднікі|агароднікаў]] Старога і Новага Карастышава пана Людвіка Алізара Валчкевіча выбіралася адпаведна па 6 злотых і па 2 зл. 12 грошаў польскіх; з 2 колаў млыновых па 9 зл. 18 гр., з 3 рудніцкіх колаў па 24 зл., з 2 папоў па 12 зл.&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 409&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Kyiv and Zhytomyr Polissia on Beauplan map.jpg|значак|зьлева|150px||Карастышаў на мапе Боплана. 1648 г.]][[Файл:Прывілей Карастышаву на кірмашы 1771 г.png|значак|зьлева|150px|Урывак з прывілею на кірмашы ў Карастышаве 1771 г.]]

Згодна з тарыфам падымнага падатку Кіеўскага ваяводзтва, у 1683 годзе з 30 дымоў (каля 180 жыхароў) часткі места Карастышаў пана Яна Аляксандра Алізара, падсудка кіеўскага, выбіралася 9 злотых; тая сума і з 30 дымоў што да часткі Карастышава пані Сачковай&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. — С. 497&lt;/ref&gt;.

Паводле тарыфу 1754 года, з 190 двароў{{Заўвага|Усяго налічвалася «puł dyma», «szesnastka», «puł szesnastki»  а 1 дым тады — 320 двароў.}} (каля 1140 жыхароў) места Карастышава вяльможных Алізараў «do grodu» (Жытомірскага замку) выбіралася 29 злотых і 21 грош, «do skarbu» — 118 злотых, 24 грошы&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 156&lt;/ref&gt;.

Габрэйскі перапіс 1765 году засьведчыў, што ў цэлым Карастышаўскім кагале налічвалася 620 плацельшчыкаў пагалоўшчыны, зь іх у самым месьце – 316 чалавек. У 1775 годзе колькасьць głow у кагале павялічылася да 842, у Карастышаве – 123 дамы, 509 głow. У 1778 годзе адпаведна – 1188 głow, 176 і 625. У 1784 годзе – 1127, 142 і 499. У 1787 годзе – 1081, 159 і 590. У 1789 годзе ў Карастышаўскім кагале (парафіі) налічвалася 1029 душ, у месьце – 533 душы, зь якіх 265 мужчынскага і 268 жаночага полу. Сярод іх: шынкароў або карчмароў  – 144 мужчыны, 150 жанчын, дзяцей – 104; гандляроў – 21 мужчына, 27 жанчын, 17 дзяцей; рамесьнікаў – 25 мужчын, 27 жанчын, 12 дзяцей; служак – 4 мужчыны, 2 дзяўчынкі. На 30 траўня 1791 году ў месьце Карастышаў было 163 габрэйскія дамы з 615 душамі, з іх 234 мужчыны, 249 жанчын з 63 сынамі і 69 дачкамі&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. – Киев, 1890. С. 57—58, 223—224, 311—312, 383—384, 508—509, 623, 689&lt;/ref&gt;.

30 жніўня 1771 году{{заўвага|У польскіх аўтараў М. Балінскага, Т. Ліпінскага, а ў сьлед за імі і Эд. Рулікоўскага (спасылкі на працы ёсьць на старонцы), памылкова пададзены 1777 г.}} кароль [[Станіслаў Аўгуст Панятоўскі|Станіслаў Аўгуст]] пацьвердзіў панам Юзафу, падкамораму надворнаму, і Філіпу, падчашаму [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]], Алізарам права на 6 кірмашоў у мястэчку Карастышаў і дазволіў праводзіць яшчэ 2 новыя кірмашы&lt;ref&gt;Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 1. Акты о городах (1432—1798). — Киев, 1869. С. 422—424&lt;/ref&gt;. У 1779 годзе манарх  надаў месту Карастышаў паноў Алізараў [[Магдэбургскае права|Магдэбурскае права]]&lt;ref&gt;Starożytna Polska pod względem historycznym, jeograficznym i statystycznym opisana przez Michała Balińskiego i Tymoteusza Lipińskiego. Wyd. drugie, poprawione i uzupełnione przez F. K. Martynowskiego. – Warszawa, 1885. T. II. S. 637&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Карастышаў апынуўся ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]].

=== Найноўшы час ===

* 1938: атрымаў статус места.

== Насельніцтва ==
=== Колькасьць ===
{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;5&quot; style=&quot;border:1px solid #AAAAAA;&quot;
|-bgcolor=&quot;#AAAAAA;&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em&quot;| Насельніцтва &lt;small&gt;(чал.)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120626112438/http://pop-stat.mashke.org/ukraine-cities.htm Cities &amp; towns of Ukraine]{{ref-en}}{{ref-uk}}&lt;/ref&gt;
|-bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot;
! 1897 !! 1959 !! 1970 !! 1979 !! 1989 !! 2001 !! 2018
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
| align=center| 7863
| align=center| 16 690
| align=center| 21 153
| align=center| 24 420
| align=center| 28 046
| align=center| 26 068
| align=center| 25 445
|}

=== Мова ===
{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;5&quot; style=&quot;border:1px solid #AAAAAA;&quot;
|-bgcolor=&quot;#AAAAFF&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em&quot;| Насельніцтва па роднай мове &lt;small&gt;(2001)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140731182036/http://database.ukrcensus.gov.ua/Mult/Database/Census/databasetree_uk.asp Банк даних Державної служби статистики України]{{ref-uk}}&lt;/ref&gt;
|-bgcolor=&quot;#eeeeff&quot;
! украінская&amp;nbsp;мова !! расейская
|- bgcolor=&quot;#f7f9ff&quot;
| align=center|94.42%
| align=center|5.27%
|}

== Асобы ==
* [[Сяргей Возьняк]] — беларускі палітык

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* Edward Rulikowski. Korosteszów // Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1883. T. IV. S. 415—420

== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commons}}

{{Жытомірская вобласьць}}

[[Катэгорыя:Гарады Ўкраіны]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскай вобласьці]]</text>
      <sha1>8akik3knb3zotlfvf7ds8k4xiy2q67r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мужчынская зборная Швайцарыі па футболе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>142231</id>
    <revision>
      <id>2686844</id>
      <parentid>2674030</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T19:58:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Dymitr перанёс старонку [[Зборная Швайцарыі па футболе]] у [[Мужчынская зборная Швайцарыі па футболе]]: Уніфікацыя</comment>
      <origin>2674030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8118" sha1="fn6nyog29wu8ajgeaq0lwnjrlwuekf8" xml:space="preserve">{{Зборная краіны па футболе
|Назва                     = Швайцарыя
|Лягатып                   =
|Фэдэрацыя 	           = [[Швайцарская футбольная асацыяцыя]]
|Канфэдэрацыя 	           = [[УЭФА]]
|Трэнэр 	           = [[Уладзімер Петкавіч]]
|Найбольш гульняў 	   = [[Гайнц Гэрман]] (118)
|Найбольш пасьпяховы гулец = [[Аляксандар Фрай]] (42)
|Першая гульня             = {{Футбол Францыя|няма}} 1:0 Швайцарыя&lt;br /&gt;([[Парыж]], [[Францыя]]; 12 лютага 1905)
|Перамога                  = Швайцарыя 9:0 {{Футбол Летува|няма}}&lt;br /&gt;([[Парыж]], [[Францыя]]; 25 траўня 1924)
|Параза                    = {{Футбол Вугоршчына|няма}} 9:0 Швайцарыя&lt;br /&gt;([[Будапэшт]], [[Аўстра-Вугоршчына]]; 29 кастрычніка 1911)
|Удзелаў у ЧС              = 11
|Першы ЧС                  = 1934
|Дасягненьні ў ЧС          = Чвэрцьфінал ([[Чэмпіянат сьвету па футболе 1934 году|1934]], [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1938 году|1938]], [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1954 году|1954]])
|Чэмпіянат рэгіёну         = [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|Чэмпіянат Эўропы]]
|Удзелаў у ЧР              = 4
|Першы ЧР                  = [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1996 году|1996]]
|Дасягненьні ў ЧР          = 1/8 фіналу, [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2016 году|2016]]
| pattern_la1           = _sui26h
| pattern_b1            = _sui26h
| pattern_ra1           = _sui26h
| pattern_sh1           = _sui26h
| pattern_so1           = 
| leftarm1              = FF0000
| body1                 = FF0000
| rightarm1             = FF0000
| shorts1               = FF0000
| socks1                = FF0000
| pattern_la2           = _sui26a
| pattern_b2            = _sui26a
| pattern_ra2           = _sui26a
| pattern_sh2           = _sui26a
| pattern_so2           = _sui26al
| leftarm2              = d6e6e5
| body2                 = d6e6e5
| rightarm2             = d6e6e5
| shorts2               = d6e6e5
| socks2                = d6e6e5
}}
'''Зборная Швайцарыі па футболе''' — прадстаўляе [[Швайцарыя|Швайцарыю]] на міжнародных [[футбол]]ьных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, якая ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, зьяўляецца [[Швайцарская футбольная асацыяцыя]]. Каманда існуе з 1905 году.

== Гісторыя ==
Свой першы міжнародны матч зборная Швайцарыі згуляла ў 1905 годзе супраць [[зборная Францыі па футболе|зборнай Францыі]] й атрымала паразу ў ім зь лікам 0:1. Найвышэйшым посьпехам у ейнай гісторыі была заваёва срэбраных мэдалёў на [[Летнія Алімпійскія гульні 1924 году|Алімпіядзе 1924 году]] ў Парыжы й перамога ў юніёрскім (да 17 гадоў) чэмпіянаце сьвету 2002 году.

У пэрыяд 1930—1960-х гадоў у станаўленьні зборнай і ў швайцарскім футболе ў цэлым вызначальную ролю гуляў аўстрыйскі трэнэр [[Карл Рапан]], які вынайшаў тактычную схему ''verrou'' (правобраз будучыні [[катэначча]]) і кіраваў зборнай падчас фінальных розыгрышаў трох сусьветных чэмпіянатаў ([[Чэмпіянат сьвету па футболе 1934 году|1934]], [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1938 году|1938]] і [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1954 году|1954]]), апошні зь яких праходзіў у самой Швайцарыі. У 1960-х гадох у гісторыі зборнай Швайцарыі пачаўся пэрыяд няўдач, які працягваўся амаль 30 гадоў.

Толькі ў пачатку 1990-х гадоў ангельскаму трэнэру [[Рой Годжсан|Рою Годжсану]] атрымалася вярнуць Швайцарыю ў эліту сусьветнага футболу, вывеўшы яе ў фінальную частку [[чэмпіянат сьвету па футболе 1994 году|чэмпіянату сьвету 1994 году]] й [[чэмпіянат Эўропы па футболе 1996 году|чэмпіянат Эўропы 1996 году]]. Пад кіраўніцтвам [[Якаб Кун|Якаба Куна]], папярэдніка Гітцфэльда, каманда дасягала фінальнай стадыі [[чэмпіянат Эўропы па футболе 2004 году|чэмпіянату Эўропы 2004 году]] й [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2006 году|чэмпіянату сьвету 2006 году]]; на апошнім сусьветным першынстве яна здолела выйсьці з групы і толькі ў 1/8 фіналу атрымала паразу ад [[зборная Ўкраіны па футболе|зборнай Украіны]] па выніках сэрыі пасьляматчавых пэнальці (0:0 у асноўны і дадатковы час). Швайцарыя выбыла са спаборніцтваў, не прапусьціўшы ніўводным матчы ніводнага мяча ў асноўны час, што ў гісторыі чэмпіянатаў сьвету здараецца ня гэтак часта.

Улетку 2008 году Швайцарыя (разам з [[Аўстрыя]]й) прымала [[чэмпіянат Эўропы па футболе 2008 году|чэмпіянат Эўропы 2008 году]]. У хатнім чэмпіянаце швайцарцы занялі апошняе месца ў групе, здолеўшы, аднак, перамагчы [[зборная Партугаліі па футболе|зборную Партугаліі]].

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.football.ch/ Афіцыйны сайт Швайцарскага футбольнага зьвязу]
* [http://www.football.ch/nm/de/A_Team-statistik.aspx Статыстыка гульняў]. Football.ch
* [http://www.rsssf.com/tablesz/zwit-intres.html Усе вынікі з 1905 году]. RSSSF

{{Навігацыйная група
|назоў = Склады зборнай Швайцарыі на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Швайцарыя}};
|Швайцарыя на ЧС-2006
|Швайцарыя на ЧС-2010
|Швайцарыя на ЧС-2014
|Швайцарыя на ЧС-2018
}}
{{Навігацыйная група
|назоў = Склады зборнай Швайцарыі на [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|чэмпіянатах Эўропы]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Швайцарыя}};
|Швайцарыя на ЧЭ-2004
|Швайцарыя на ЧЭ-2008
|Швайцарыя на ЧЭ-2016
}}
{{Эўрапейскія футбольныя зборныя}}
{{ФІФА}}

[[Катэгорыя:Зборная Швайцарыі па футболе| ]]</text>
      <sha1>fn6nyog29wu8ajgeaq0lwnjrlwuekf8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686848</id>
      <parentid>2686844</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T20:04:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <comment>крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Switzerland_national_football_team?oldid=1371287744</comment>
      <origin>2686848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23135" sha1="lxjx1wi1ccanz2awgx4618j2s4fkpny" xml:space="preserve">{{Зборная краіны па футболе
|Назва                     = Швайцарыя
|Лягатып                   = Swiss Football Association logo.svg
|Фэдэрацыя 	               = 
|Канфэдэрацыя 	           = [[УЭФА]]
|Трэнэр 	               = 
|Найбольш гульняў 	       = 
|Найбольш пасьпяховы гулец = 
|Першая гульня             = {{Футбол Францыя|няма}} 1:0 Швайцарыя&lt;br /&gt;([[Парыж]], [[Францыя]]; 12 лютага 1905)
|Перамога                  = Швайцарыя 9:0 {{Футбол Летува|няма}}&lt;br /&gt;([[Парыж]], [[Францыя]]; 25 траўня 1924)
|Параза                    = Швайцарыя 0:9 {{Футбол Ангельшчына|няма}}&lt;br /&gt;([[Базэль]], [[Швайцарыя]]; 20 траўня 1909)&lt;br /&gt;{{Футбол Вугоршчына|няма}} 9:0 Швайцарыя&lt;br /&gt;([[Будапэшт]], [[Аўстра-Вугоршчына]]; 29 кастрычніка 1911)
|Удзелаў у ЧС              = 13
|Першы ЧС                  = 1934
|Дасягненьні ў ЧС          = Чвэрцьфінал ([[Чэмпіянат сьвету па футболе 1934 году|1934]], [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1938 году|1938]], [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1954 году|1954]], [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2026 году|2026]])
|Чэмпіянат рэгіёну         = [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|Чэмпіянат Эўропы]]
|Удзелаў у ЧР              = 6
|Першы ЧР                  = [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1996 году|1996]]
|Дасягненьні ў ЧР          = Чвэрцьфінал ([[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2020 году|2020]], [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2024 году|2024]])
| pattern_la1           = _sui26h
| pattern_b1            = _sui26h
| pattern_ra1           = _sui26h
| pattern_sh1           = _sui26h
| pattern_so1           = 
| leftarm1              = FF0000
| body1                 = FF0000
| rightarm1             = FF0000
| shorts1               = FF0000
| socks1                = FF0000
| pattern_la2           = _sui26a
| pattern_b2            = _sui26a
| pattern_ra2           = _sui26a
| pattern_sh2           = _sui26a
| pattern_so2           = _sui26al
| leftarm2              = d6e6e5
| body2                 = d6e6e5
| rightarm2             = d6e6e5
| shorts2               = d6e6e5
| socks2                = d6e6e5
}}
'''Мужчы́нская збо́рная Швайца́рыі па футбо́ле''' — нацыянальная каманда, якая прадстаўляе [[Швайцарыя|Швайцарыю]] на міжнародных [[футбол]]ьных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, якая ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, ёсьць [[Швайцарская футбольная асацыяцыя]]. Каманда існуе з 1905 году.

== Гісторыя ==
Свой першы міжнародны матч зборная Швайцарыі згуляла ў 1905 годзе супраць [[Мужчынская зборная Францыі па футболе|зборнай Францыі]] і атрымала паразу ў ім зь лікам 0:1.

[[Файл:Germany v Switzerland WC 1938 (1).jpg|значак|зьлева|Матчы зборнай Швайцарыі супраць зборнай Нямеччыны на чэмпіянаце сьвету 1938 году.]]
На [[летнія Алімпійскія гульні 1924 году|летніх Алімпійскіх гульнях 1924 году]] ў [[Парыж]]ы зборная Швайцарыя заваявала срэбра, саступіўшы ў фінале [[Мужчынская зборная Ўругваю па футболе|зборнай Уругваю]] зь лікам 0:3&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/tournaments/archive/mensolympic/paris1924/matches/round=197028/match=32314/index.html|загаловак=Olympic Football Tournament Paris 1924 - Switzerland 0:3 (0:1) Uruguay - Overview|выдавецтва=FIFA|дата доступу=05.07.2018}}&lt;/ref&gt;. Дэбют каманды на чэмпіянаце сьвету адбыўся ў 1934 годзе, дзе швайцарцы дасягнулі чвэрцьфіналу, перамогшы [[Мужчынская зборная Нідэрляндаў па футболе|зборную Нідэрляндаў]] зь лікам 3:2 у 1/8 фіналу, але каманда была выбітая [[Мужчынская зборная Чэхаславаччыны па футболе|зборнай Чэхаславаччыны]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=204/match=1133/index.html|загаловак=1934 FIFA World Cup Italy ™ - Matches - Switzerland-Netherlands|выдавецтва=FIFA|дата доступу=05.07.2018|копія=https://web.archive.org/web/20150715105630/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=204/match=1133/index.html|дата копіі=15.07.2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=418/match=1143/index.html|загаловак=1934 FIFA World Cup Italy ™ - Matches - Czechoslovakia-Switzerland|выдавецтва=FIFA|дата доступу=05.07.2018|копія=https://web.archive.org/web/20150212025712/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=418/match=1143/index.html|дата копіі=12.02.2015}}&lt;/ref&gt;. На [[чэмпіянат сьвету па футболе 1938 году|сусьветным першынстве 1938 году]] футбалісты Швайцарыі зноў дасягнулі чвэрцьфіналу, калі ў 1/8 фіналу яны перамаглі [[Мужчынская зборная Нямеччыны па футболе|зборную Нямеччыны]] зь лікам 4:2 у перагулёўцы, але ў чвэрцьфінале зазнаўшы паразу ў матчы супраць [[Мужчынская зборная Вугоршчыны па футболе|зборнай Вугоршчыны]] зь лікам 0:2&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=206/match=1165/index.html|загаловак=1938 FIFA World Cup France ™ - Matches - Switzerland-Germany|выдавецтва=FIFA|дата доступу=05.07.2018|копія=https://web.archive.org/web/20150213225901/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=206/match=1165/index.html|дата копіі=13.02.2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=206/match=1166/index.html|загаловак=1938 FIFA World Cup France ™ - Matches - Switzerland-Germany|выдавецтва=FIFA|дата доступу=05.07.2018|копія=https://web.archive.org/web/20150906154146/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=206/match=1166/index.html|дата копіі=06.09.2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=429/match=1175/index.html|загаловак=1938 FIFA World Cup France ™ - Matches - Hungary-Switzerland|выдавецтва=FIFA|дата доступу=05.07.2018|копія=https://web.archive.org/web/20150213233416/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=429/match=1175/index.html|дата копіі=13.02.2015}}&lt;/ref&gt;.

У пэрыяд 1930—1960-х гадоў у станаўленьні зборнай і ў швайцарскім футболе агулам вызначальную ролю згуляў аўстрыйскі трэнэр [[Карл Рапан]], які вынайшаў тактычную схему ''verrou'' (правобраз будучыні [[катэначча]]) і кіраваў зборнай падчас фінальных розыгрышаў трох сусьветных чэмпіянатаў (1934, 1938 і 1954). На [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1950 году|чэмпіянаце сьвету 1950 году]] зборная Швайцарыя трапіла ў групу з [[Мужчынская зборная Бразыліі па футболе|зборнымі Бразыліі]], [[Мужчынская зборная Югаславіі па футболе|Югаславіі]] і [[Мужчынская зборная Мэксыкі па футболе|Мэксыкі]]. У першым матчы альпійская дружына прагуляла югаславам зь лікам 0:4, у другім матчы супраць бразыльцаў была зафіксаваная нічыя зь лікам 2:2, а ў апошняй сустрэчы зборнай Швайцарыі перамагла зборную Мэксыкі 2:1, але гэта не дапамагло швайцарцам выйсьці з групы&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/worldcup/archive/brazil1950/groups/index.html|загаловак=1950 FIFA World Cup Brazil ™ - Groups|выдавецтва=FIFA|дата доступу=05.07.2018|копія=https://web.archive.org/web/20150204033114/http://www.fifa.com/worldcup/archive/brazil1950/groups/index.html|дата копіі=04.02.2015}}&lt;/ref&gt;. Яшчэ 22 ліпеня 1946 году зборная Швайцарыя атрымала права зладзіць [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1954 году|чэмпіянат сьвету 1954 году]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/81/ip-201_13a_fwc-host.pdf|загаловак=Archived copy|выдавецтва=www.fifa.com|дата доступу=15.01.2022|копія=https://web.archive.org/web/20120117104450/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/81/ip-201_13a_fwc-host.pdf|дата копіі=17.01.2012}}&lt;/ref&gt;. На турніры гаспадары занялі другое месца ў сваёй групе, прапусьціўшы на першы радок [[Мужчынская зборная Ангельшчыны па футболе|зборную Ангельшчыны]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/worldcup/archive/switzerland1954/groups/index.html|загаловак=1954 FIFA World Cup Switzerland ™ - Groups|выдавецтва=FIFA|дата доступу=05.07.2018|копія=https://web.archive.org/web/20150407143131/http://www.fifa.com/worldcup/archive/switzerland1954/groups/index.html|дата копіі=07.04.2015}}&lt;/ref&gt;. Гэта не зашкодзіла швайцарцам трапіць у чвэрцьфінал, бо каманда ў перагулёўцы зноў перамагла [[Мужчынская зборная Італіі па футболе|зборную Італіі]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=211/match=1301/index.html|загаловак=1954 FIFA World Cup Switzerland ™ - Matches - Switzerland-Italy|выдавецтва=FIFA|дата доступу=05.07.2018|копія=https://web.archive.org/web/20150220081644/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=211/match=1301/index.html|дата копіі=20.02.2015}}&lt;/ref&gt;. У чвэрцьфінале зборная Швайцарыі была выбітая [[Мужчынская зборная Аўстрыі па футболе|зборнай Аўстрыі]] ў вельмі напружаным матчы зь лікам 5:7&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.rsssf.org/tables/54full.html|загаловак=World Cup 1954 finals|выдавецтва=RSSSF|дата доступу=05.07.2018}}&lt;/ref&gt;. У 1960-х гадох у гісторыі зборнай Швайцарыі пачаўся пэрыяд няўдачаў, які цягнуўся амаль 30 гадоў. На [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1962 году|чэмпіянаце сьвету 1962 году]] швайцарская каманда заняла апошняе месца ў групе, зазнаўшы паразы ўва ўсіх трох матчах супраць [[Мужчынская зборная Чылі па футболе|зборных Чылі]], ФРН і Італіі&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/worldcup/archive/chile1962/groups/index.html|загаловак=1962 FIFA World Cup Chile ™ - Groups|выдавецтва=FIFA|дата доступу=05.07.2018|копія=https://web.archive.org/web/20150403174623/http://www.fifa.com/worldcup/archive/chile1962/groups/index.html|дата копіі=03.04.2015}}&lt;/ref&gt;. Падобны вынік чакаў каманду і на чэмпіянаце сьвету 1966 году, калі альпійская каманда саступіла зборных ФРН, [[Мужчынская зборная Гішпаніі па футболе|Гішпаніі]] і [[Мужчынская зборная Аргентыны па футболе|Аргентыны]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/worldcup/archive/england1966/groups/index.html|загаловак=1966 FIFA World Cup England ™ - Groups|выдавецтва=FIFA|дата доступу=05.07.2018|копія=https://web.archive.org/web/20150406162655/http://www.fifa.com/worldcup/archive/england1966/groups/index.html|дата копіі=06.04.2015}}&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Schweizer-nationalmannschaft-weltmeisterschaft-chile-1962.jpg|значак|зьлева|Зборная Швайцарыі ў 1962 годзе.]]
Толькі ў пачатку 1990-х гадоў ангельскаму трэнэру [[Рой Годжсан|Рою Годжсану]] атрымалася вярнуць Швайцарыю ў эліту сусьветнага футболу, вывеўшы яе ў фінальную частку [[чэмпіянат сьвету па футболе 1994 году|чэмпіянату сьвету 1994 году]] і [[чэмпіянат Эўропы па футболе 1996 году|чэмпіянат Эўропы 1996 году]]. Пад кіраўніцтвам [[Якаб Кун|Якаба Куна]], папярэдніка Гіцфэльда, каманда дасягала фінальнай стадыі [[чэмпіянат Эўропы па футболе 2004 году|чэмпіянату Эўропы 2004 году]] і [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2006 году|чэмпіянату сьвету 2006 году]]. У 2006 годзе зборная здолела прабіцца ў 1/8 фіналу, дзе атрымала паразу ад [[Мужчынская зборная Ўкраіны па футболе|зборнай Украіны]] паводле вынікаў сэрыі пасьляматчавых пэнальці (0:0 у асноўны і дадатковы час) ў матчы, які крытыкаваўся як адзін з найгоршых у гісторыі чэмпіянатаў сьвету&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Lea, Greg|спасылка=https://www.theguardian.com/football/the-set-pieces-blog/2018/jun/01/world-cup-history-worst-game-ukraine-switzerland|загаловак=The dullest game in World Cup history: Switzerland v Ukraine in 2006|выдавец=The Guardian|дата публікацыі=01.06.2018}}&lt;/ref&gt;. У выніку швайцарская дружына выбыла з спаборніцтваў, не прапусьціўшы аніўводным матчы аніводнага мяча ў асноўны час, што ў гісторыі чэмпіянатаў сьвету здараецца ня гэтак часта.

Улетку 2008 году Швайцарыя (разам з [[Аўстрыя]]й) прымала [[чэмпіянат Эўропы па футболе 2008 году|чэмпіянат Эўропы 2008 году]]. У хатнім чэмпіянаце швайцарцы занялі апошняе месца ў групе, здолеўшы, аднак, перамагчы [[Мужчынская зборная Партугаліі па футболе|зборную Партугаліі]].

== Чэмпіянаты сьвету ==
{{Слупок-пачатак}}
{{Слупок-новы}}
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1930 году|1930]] — ''ня брала ўдзелу''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1934 году|1934]] — чвэрцьфінал
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1938 году|1938]] — чвэрцьфінал
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1950 году|1950]] — групавы этап
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1954 году|1954]] — чвэрцьфінал
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1958 году|1958]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1962 году|1962]] — групавы этап
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1966 году|1966]] — групавы этап
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1970 году|1970]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1974 году|1974]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1978 году|1978]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1982 году|1982]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
{{Слупок-новы}}
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1986 году|1986]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1990 году|1990]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1994 году|1994]] — ⅛ фіналу
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1998 году|1998]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|2002]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2006 году|2006]] — ⅛ фіналу
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2010 году|2010]] — групавы этап
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2014 году|2014]] — ⅛ фіналу
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2018 году|2018]] — ⅛ фіналу
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2022 году|2022]] — ⅛ фіналу
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2026 году|2026]] — чвэрцьфінал
{{Слупок-канец}}

== Чэмпіянаты Эўропы ==
{{Слупок-пачатак}}
{{Слупок-новы}}
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1960 году|1960]] — ''ня брала ўдзелу''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1964 году|1964]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1968 году|1968]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1972 году|1972]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1976 году|1976]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1980 году|1980]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1984 году|1984]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1988 году|1988]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1992 году|1992]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
{{Слупок-новы}}
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1996 году|1996]] — групавы этап
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2000 году|2000]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2004 году|2004]] — групавы этап
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2008 году|2008]] — групавы этап
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2012 году|2012]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2016 году|2016]] — ⅛ фіналу
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2020 году|2020]] — чвэрцьфінал
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2024 году|2024]] — чвэрцьфінал
{{Слупок-канец}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.football.ch/ Афіцыйны сайт Швайцарскага футбольнага зьвязу]
* [http://www.football.ch/nm/de/A_Team-statistik.aspx Статыстыка гульняў]. Football.ch
* [http://www.rsssf.com/tablesz/zwit-intres.html Усе вынікі з 1905 году]. RSSSF

{{Навігацыйная група
|назоў = Склады зборнай Швайцарыі на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Швайцарыя}};
|Швайцарыя на ЧС-2006
|Швайцарыя на ЧС-2010
|Швайцарыя на ЧС-2014
|Швайцарыя на ЧС-2018
|Швайцарыя на ЧС-2022
|Швайцарыя на ЧС-2026
}}
{{Навігацыйная група
|назоў = Склады зборнай Швайцарыі на [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|чэмпіянатах Эўропы]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Швайцарыя}};
|Швайцарыя на ЧЭ-2004
|Швайцарыя на ЧЭ-2008
|Швайцарыя на ЧЭ-2016
|Швайцарыя на ЧЭ-2020
|Швайцарыя на ЧЭ-2024
}}
{{Эўрапейскія футбольныя зборныя}}
{{ФІФА}}

[[Катэгорыя:Зборная Швайцарыі па футболе| ]]</text>
      <sha1>lxjx1wi1ccanz2awgx4618j2s4fkpny</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мужчынская зборная Славеніі па футболе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>142255</id>
    <revision>
      <id>2686879</id>
      <parentid>2533260</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T07:17:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Dymitr перанёс старонку [[Зборная Славеніі па футболе]] у [[Мужчынская зборная Славеніі па футболе]]: Уніфікацыя</comment>
      <origin>2533260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3612" sha1="2xvonxfcelnbhcntoevy2x66dq4qvok" xml:space="preserve">{{Зборная краіны па футболе
|Назва                     = Славенія
|Лягатып                   =
|Мянушкі 	           = хлопцы
|Фэдэрацыя 	           = [[Футбольны зьвяз Славеніі]]
|Канфэдэрацыя 	           = [[УЭФА]]
|Трэнэр 	           = [[Срэчка Катанец]]
|Найбольш гульняў 	   = [[Златка Захавіч]] (80)
|Найбольш пасьпяховы гулец = [[Златка Захавіч]] (35)
|Першая гульня             = {{Футбол Славенія}} 0:1 {{Футбол Харватыя|справа}}&lt;br /&gt;([[Мурска-Собата]], [[Славенія]]; [[19 чэрвеня]] [[1991]])
|Перамога                  = {{Футбол Аман}} 0:7 {{Футбол Славенія|справа}}&lt;br /&gt;([[Маскат]], [[Аман]]; [[8 лютага]] [[1999]])
|Параза                    = {{Футбол Францыя}} 5:0 {{Футбол Славенія|справа}}&lt;br /&gt;([[Сэн-Дэні]], [[Францыя]]; [[12 кастрычніка]] [[2002]])
|Удзелаў у ЧС              = 2
|Першы ЧС                  = 2002
|Дасягненьні ў ЧС          = групавы этап ([[Чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|2002]], [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2010 году|2010]])
|Чэмпіянат рэгіёну         = [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|Чэмпіянат Эўропы]]
|Удзелаў у ЧР              = 1
|Першы ЧР                  = [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2000 году|2000]]
|Дасягненьні ў ЧР          = групавы этап ([[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2000 году|2000]])
| pattern_la1        = _svn20H
| pattern_b1         = _svn20H
| pattern_ra1        = _svn20H
| pattern_sh1        = _nikefootballnavylogo
| pattern_so1        = _svn20H
| leftarm1           = FFFFFF
| body1              = FFFFFF
| rightarm1          = FFFFFF
| shorts1            = FFFFFF
| socks1             = FFFFFF
| pattern_la2        = _svn20A
| pattern_b2         = _svn20A
| pattern_ra2        = _svn20A
| pattern_sh2        = _nikewhite
| pattern_so2        = _svn20A
| leftarm2           = 007A3A
| body2              = 003366
| rightarm2          = 007A3A
| shorts2            = 003366
| socks2             = 003366
}}
'''Зборная Славеніі па футболе''' — прадстаўляе [[Славенія|Славенію]] на міжнародных [[футбол]]ьных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, якая ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, зьяўляецца [[Футбольны зьвяз Славеніі]]. Зборная існуе з [[1991]] году, калі [[Славенія]] выйшла са складу [[Сацыялістычная Фэдэратыўная Рэспубліка Югаславія|СФРЮ]]. Чалец [[ФІФА]] і [[УЭФА|ЎЭФА]] з [[1992]] году.

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20121213072937/http://www.football.si/ Афіцыйны сайт Футбольнага зьвязу Славеніі]

{{Эўрапейскія футбольныя зборныя}}
{{ФІФА}}

[[Катэгорыя:Зборная Славеніі па футболе|Зборная Славеніі па футболе]]</text>
      <sha1>2xvonxfcelnbhcntoevy2x66dq4qvok</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686884</id>
      <parentid>2686879</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T07:24:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <comment>крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Slovenia_national_football_team?oldid=1369401698</comment>
      <origin>2686884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19390" sha1="0e9ui09s8vqzmetpykb0d2v1azlooux" xml:space="preserve">{{Зборная краіны па футболе
|Назва                     = Славенія
|Лягатып                   = Slovenia national football team.svg
|Мянушкі 	               = хлопцы
|Фэдэрацыя 	               = 
|Канфэдэрацыя 	           = [[УЭФА]]
|Трэнэр 	               = 
|Найбольш гульняў 	       = 
|Найбольш пасьпяховы гулец = 
|Першая гульня             = {{Футбол Эстонія|няма}} 1:1 Славенія&lt;br /&gt;([[Талін]], [[Эстонія]]; 3 чэрвеня 1992)
|Перамога                  = {{Футбол Аман|няма}} 0:7 Славенія&lt;br /&gt;([[Маскат]], [[Аман]]; 8 лютага 1999)
|Параза                    = {{Футбол Францыя|няма}} 5:0 Славенія&lt;br /&gt;([[Сэн-Дэні]], [[Францыя]]; 12 кастрычніка 2002)
|Удзелаў у ЧС              = 2
|Першы ЧС                  = 2002
|Дасягненьні ў ЧС          = групавы этап ([[Чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|2002]], [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2010 году|2010]])
|Чэмпіянат рэгіёну         = [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|Чэмпіянат Эўропы]]
|Удзелаў у ЧР              = 2
|Першы ЧР                  = [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2000 году|2000]]
|Дасягненьні ў ЧР          = ⅛ фіналу ([[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2024 году|2024]])
| pattern_la1        = _svn20H
| pattern_b1         = _svn20H
| pattern_ra1        = _svn20H
| pattern_sh1        = _nikefootballnavylogo
| pattern_so1        = _svn20H
| leftarm1           = FFFFFF
| body1              = FFFFFF
| rightarm1          = FFFFFF
| shorts1            = FFFFFF
| socks1             = FFFFFF
| pattern_la2        = _svn20A
| pattern_b2         = _svn20A
| pattern_ra2        = _svn20A
| pattern_sh2        = _nikewhite
| pattern_so2        = _svn20A
| leftarm2           = 007A3A
| body2              = 003366
| rightarm2          = 007A3A
| shorts2            = 003366
| socks2             = 003366
}}
'''Мужчы́нская збо́рная Славе́ніі па футбо́ле''' — нацыянальная каманда, якая прадстаўляе [[Славенія|Славенію]] на міжнародных [[футбол]]ьных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, якая ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, зьяўляецца [[Футбольны зьвяз Славеніі]]. Зборная існуе з 1991 году, калі [[Славенія]] выйшла са складу [[Сацыялістычная Фэдэратыўная Рэспубліка Югаславія|СФРЮ]]. Сябра [[ФІФА]] і [[УЭФА]] з 1992 году.

== Гісторыя ==
Да незалежнасьці Славеніі ў 1991 годзе нацыянальная футбольная зборная існавала толькі як рэгіянальная каманда, не прызнаная [[ФІФА]]. 23 чэрвеня 1921 году сталіца Славеніі [[Любляна]] прыняла матч паміж [[Мужчынская зборная Францыі па футболе|зборнай Францыі]] і зборнай з гульцоў славенскіх клюбаў. Зборная Францыі перамагла зь лікам 5:0, і хоць матч не лічыўся афіцыйным паводле міжнародных стандартаў, у Славеніі ён шырока прызнаецца як першы выступ нацыянальнай зборнай&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=T. D. L.|спасылка=https://snportal.si/zgodovina/prva-tekma-slovenske-reprezentance/|загаловак=Prva tekma slovenske reprezentance|дата публікацыі=26.08.2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;firstmatch2&quot; &gt;{{навіна|аўтар=Jerič, Slavko|спасылка=https://www.rtvslo.si/sport/sportni-sos/prva-tekma-slovenske-nogometne-reprezentance-ze-leta-1921/315982|загаловак=Prva tekma slovenske nogometne reprezentance že leta 1921|выдавец=RTV Slovenija|дата публікацыі=06.09.2013}}&lt;/ref&gt;. У наступныя дзесяцігодзьдзі славенская каманда згуляла некалькі неафіцыйных таварыскіх матчаў, гэтак у 1956 годзе дружына дужылася з [[Мужчынская зборная Кітаю па футболе|зборнай Кітаю]], у 1968 годзе з [[Мужчынская зборная Аўстрыі па футболе|зборнай Аўстрыі]], у 1990 годзе з [[Мужчынская зборная Босьніі і Герцагавіны па футболе|зборнай Босьніі і Герцагавіны]], а ў 1991 годзе з [[Мужчынская зборная Харватыі па футболе|зборнай Харватыі]]&lt;ref name=&quot;firstmatch2&quot;/&gt;.

[[Файл:Russia vs Slovenia World Cup 2010 Qualification, 2009-11-14 (48).jpg|значак|зьлева|Славенскія футбалісты сьвяткуюць гол Нэйца Пэчніка ў браму зборнай Расеі ў матчы плэй-оф да чэмпіянату сьвету 2010 году.]]
У 1992 годзе, праз год пасьля здабыцьця незалежнасьці, [[Футбольны зьвяз Славеніі]] быў прыняты ў ФІФА&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.uefa.com/nationalassociations/svn/|загаловак=Developing football in Slovenia|выдавецтва=UEFA|дата доступу=24.03.2025}}&lt;/ref&gt;. У тым жа годзе, 3 чэрвеня, зборная Славеніі згуляла свой першы матч, прызнаны ФІФА, якім стаў таварыскі паядынак супраць [[Мужчынская зборная Эстоніі па футболе|зборнай Эстоніі]] ў [[Талін]]е&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.nzs.si/Reprezentanca/Moske_reprezentance/A_reprezentanca/Zgodovina|загаловак=Zgodovina|выдавецтва=Football Association of Slovenia|дата доступу=11.06.2017}}&lt;/ref&gt;. Матч скончыўся ўнічыю 1:1, а першы афіцыйны гол за зборную загнаў [[Ігар Бэнэдэйчыч]]. У 1994 годзе, пад кіраўніцтвам [[Здэнка Вэрдэнік]]а, зборная дэбютавала ў афіцыйных спаборніцтвах, узяўшы ўдзел у кваліфікацыі да [[чэмпіянат Эўропы па футболе 1996 году|чэмпіянату Эўропы 1996 году]]. Славенія спаборнічала ў групе 4 і заняла пятае месца з шасьці камандаў, набраўшы адзінаццаць пунктаў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.rsssf.org/tables/96e-q.html|загаловак=European Championship 1996 qualifications|выдавецтва=The Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|дата доступу=05.07.2021}}&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Sweden-Slovenia Nations League 2022-09-27 11.jpg|значак|зьлева|Футбалісты зборнай у 2022 годзе.]]
У ліпені 1998 году [[Срэчка Катанэц]] быў прызначаны новым трэнэрам зборнай&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.rtvslo.si/moja-generacija/2-julij-katanec-prvic-sedel-na-klop-reprezentance/331238|загаловак=2. julij: Katanec prvič sedel na klop reprezentance|выдавецтва=RTV Slovenija|дата публікацыі=02.07.2018|дата доступу=05.07.2021}}&lt;/ref&gt;. За ягоны час каманда скончыла кваліфікацыю да [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2000 году|чэмпіянату Эўропы 2000 году]] на другім месцы, саступіўшы толькі [[Мужчынская зборная Нарвэгіі па футболе|зборнай Нарвэгіі]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.rsssf.org/tables/00e.html|загаловак=European Championship 2000|выдавецтва=The Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|дата доступу=05.07.2021}}&lt;/ref&gt;. [[Златка Захавіч]] пацэліў восем з дванаццаці галоў зборнай Славеніі ў кваліфікацыі&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Golob, Aleš|спасылка=https://www.rtvslo.si/sport/nogomet/zahovic-v-atenah-spisal-prvo-poglavje-nogometne-pravljice/521303|загаловак=Zahovič v Atenah spisal prvo poglavje nogometne pravljice|выдавецтва=RTV Slovenija|дата публікацыі=23.04.2020|дата доступу=05.07.2021}}&lt;/ref&gt;. У плэй-оф славенцы сустрэліся з [[Мужчынская зборная Ўкраіны па футболе|зборнай Украіны]]. Першы матч у Любляне гаспадары выгулялі 2:1, пры гэты здолеўшы адгуляцца зь лікам 0:1. Другі матч быў згуляны ў сьнежных умовах у [[Кіеў|Кіеве]]. [[Сяргей Раброў]] рэалізаваў пэнальці на 68-й хвіліне і вывеў Украіну наперад, але праз восем хвілінаў зборная Славеніі адгулялася дзякуючы голу [[Міран Паўлін|Мірана Паўліна]]&lt;ref name=&quot;euro2000-siol&quot; &gt;{{навіна|аўтар=Plestenjak, Rok|спасылка=https://siol.net/sportal/nogomet/skok-v-sportno-preteklost-kijev-1999-512025|загаловак=Premraženi Slovenci kljub &quot;svinjskemu&quot; sojenju šokirali svet|выдавец=Siol|дата публікацыі=17.11.2019}}&lt;/ref&gt;. Нічыя 1:1 азначала, што славенская дружына ўпершыню кваліфікавалася на свой першы буйны турнір&lt;ref name=&quot;euro2000-siol&quot;/&gt;. На Эўра-2000 зборная Славеніі трапіла ў групу разам з [[Мужчынская зборная Гішпаніі па футболе|зборнымі Гішпаніі]], [[Мужчынская зборная Сэрбіі і Чарнагорыі па футболе|ФР Югаславіі]] і Нарвэгіі. У першым матчы Славенія гуляла супраць югаславаў і пасьля гадзіны гульні вяла ў ліку 3:0, дзякуючы трапным стрэлам Захавіча (двойчы) і Паўліна. Аднак футбалісты ФР Югаславіі здолела адгуляцца, усталяваўшы лік 3:3, не зважаючы на тое, што каманда заставалася ў дзесяці па выдаленьні [[Сініша Міхайлавіч|Сінішы Міхайлавіча]]. Другі матч супраць зборнай Гішпаніі скончыўся мінімальнай паразай 1:2&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/64860--slovenia-vs-spain/|загаловак=History: Slovenia 1–2 Spain — UEFA Euro 2000|выдавецтва=UEFA|дата доступу=05.07.2021}}&lt;/ref&gt;. У апошнім матчы групавога этапу славенская дружына гуляла супраць зборнай Нарвэгіі, маючы яшчэ шанец прабіцца ў чвэрцьфінал. Матч скончыўся безгалявой нічыяй, у выніку чаго Славенія набрала два пункты і выбыла з турніру&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/seasons/2000/standings/|загаловак=UEFA Euro 2000 — Standings|выдавецтва=UEFA|дата доступу=05.07.2021|копія=https://web.archive.org/web/20200812210529/https://www.uefa.com/uefaeuro/history/seasons/2000/standings/|дата копіі=12.08.2020}}&lt;/ref&gt;.

Гэтае ж пакаленьне гульцоў здолела кваліфікавацца на [[чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|чэмпіянат сьвету 2002 году]]. На чэмпіянаце сьвету славенцы трапілі ў адную групу з зборнымі Гішпаніі, [[Мужчынская зборная Парагваю па футболе|Парагваю]] і [[Мужчынская зборная Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі па футболе|Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі]]. У першым матчы зборная Славеніі зноў як і на чэмпіянаце Эўропы два гады раней саступіла гішпанцам&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/2002korea-japan/match-center/43950008|загаловак=Spain 3–1 Slovenia|выдавецтва=FIFA|дата доступу=07.07.2021}}&lt;/ref&gt;. Матч стаў вядомы праз канфлікт паміж трэнэрам Катанцам і зорным гульцом Захавічам. Пасьля інцыдэнту Катанэц абвесьціў, што пакіне пасаду пасьля турніру, а Захавіч быў выключаны з каманды і выправлены дадому&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://siol.net/sportal/nogomet/zlatko-zahovic-koreja-2002-526881|загаловак=Zlatko Zahović o sporu v Južni Koreji: Rudi Zavrl se je odločil, da bo konflikt|выдавецтва=Siol|дата публікацыі=03.06.2020|дата доступу=07.07.2021}}&lt;/ref&gt;. Славенская дружына зазнала паразы ў двух астатніх матчах з ПАР (0:1) і Парагваем (1:3), заняўшы апошняе месца ў групе, пацярпеўшы тры паразы&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/2002korea-japan/match-center/43950024|загаловак=South Africa 1–0 Slovenia|выдавецтва=FIFA|дата доступу=07.07.2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/2002korea-japan/match-center/43950040|загаловак=Slovenia 1–3 Paraguay|выдавецтва=FIFA|дата доступу=07.07.2021}}&lt;/ref&gt;. У наступныя гады вынікі зборнай крыху пагоршыліся, але каманда трапіла на [[чэмпіянат сьвету па футболе 2010 году|чэмпіянат сьвету 2010 году]]. На тым сусьветным першынстве каманда зноў ня здолела прабіцца з групы, але была дасягнутая першая ў гісторыі каманды перамога на чэмпіянаце сьвету над [[Мужчынская зборная Альжыру па футболе|зборнай Альжыру]] зь лікам 1:0 дзякуючы голу [[Робэрт Коран|Робэрта Корана]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.rtvslo.si/sport/nogomet/fifa-sp-v-nogometu-2010/foto-video-koren-odresil-slovence-velikih-muk/232391|загаловак=Foto/video: Koren odrešil Slovence velikih muk|выдавецтва=RTV Slovenija|дата публікацыі=13.06.2010|дата доступу=07.07.2021}}&lt;/ref&gt;.

== Чэмпіянаты сьвету ==
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1994 году|1994]] — ''ня брала ўдзелу''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1998 году|1998]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|2002]] — групавы этап
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2006 году|2006]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2010 году|2010]] — групавы этап
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2014 году|2014]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2018 году|2018]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2022 году|2022]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2026 году|2026]] — ''не прайшла кваліфікацыю''

== Чэмпіянаты Эўропы ==
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1996 году|1996]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2000 году|2000]] — групавы этап
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2004 году|2004]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2008 году|2008]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2012 году|2012]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2016 году|2016]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2020 году|2020]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2024 году|2024]] — ⅛ фіналу

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20121213072937/http://www.football.si/ Афіцыйны сайт] Футбольнага зьвязу Славеніі.

{{Навігацыйная група
|назоў = Склады зборнай Славеніі на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Славенія}};
|Славенія на ЧС-2010
}}
{{Навігацыйная група
|назоў = Склады зборнай Славеніі на [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|чэмпіянатах Эўропы]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Славенія}};
|Славенія на ЧЭ-2024
}}
{{Эўрапейскія футбольныя зборныя}}
{{ФІФА}}

[[Катэгорыя:Зборная Славеніі па футболе|Зборная Славеніі па футболе]]</text>
      <sha1>0e9ui09s8vqzmetpykb0d2v1azlooux</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686885</id>
      <parentid>2686884</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T07:24:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>артаграфія</comment>
      <origin>2686885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19380" sha1="3zhr6z64ihl5yd4yjgy5s7p8tor20ah" xml:space="preserve">{{Зборная краіны па футболе
|Назва                     = Славенія
|Лягатып                   = Slovenia national football team.svg
|Мянушкі 	               = хлопцы
|Фэдэрацыя 	               = 
|Канфэдэрацыя 	           = [[УЭФА]]
|Трэнэр 	               = 
|Найбольш гульняў 	       = 
|Найбольш пасьпяховы гулец = 
|Першая гульня             = {{Футбол Эстонія|няма}} 1:1 Славенія&lt;br /&gt;([[Талін]], [[Эстонія]]; 3 чэрвеня 1992)
|Перамога                  = {{Футбол Аман|няма}} 0:7 Славенія&lt;br /&gt;([[Маскат]], [[Аман]]; 8 лютага 1999)
|Параза                    = {{Футбол Францыя|няма}} 5:0 Славенія&lt;br /&gt;([[Сэн-Дэні]], [[Францыя]]; 12 кастрычніка 2002)
|Удзелаў у ЧС              = 2
|Першы ЧС                  = 2002
|Дасягненьні ў ЧС          = групавы этап ([[Чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|2002]], [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2010 году|2010]])
|Чэмпіянат рэгіёну         = [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|Чэмпіянат Эўропы]]
|Удзелаў у ЧР              = 2
|Першы ЧР                  = [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2000 году|2000]]
|Дасягненьні ў ЧР          = ⅛ фіналу ([[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2024 году|2024]])
| pattern_la1        = _svn20H
| pattern_b1         = _svn20H
| pattern_ra1        = _svn20H
| pattern_sh1        = _nikefootballnavylogo
| pattern_so1        = _svn20H
| leftarm1           = FFFFFF
| body1              = FFFFFF
| rightarm1          = FFFFFF
| shorts1            = FFFFFF
| socks1             = FFFFFF
| pattern_la2        = _svn20A
| pattern_b2         = _svn20A
| pattern_ra2        = _svn20A
| pattern_sh2        = _nikewhite
| pattern_so2        = _svn20A
| leftarm2           = 007A3A
| body2              = 003366
| rightarm2          = 007A3A
| shorts2            = 003366
| socks2             = 003366
}}
'''Мужчы́нская збо́рная Славе́ніі па футбо́ле''' — нацыянальная каманда, якая прадстаўляе [[Славенія|Славенію]] на міжнародных [[футбол]]ьных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, якая ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, ёсьць [[Футбольны зьвяз Славеніі]]. Зборная існуе з 1991 году, калі [[Славенія]] выйшла са складу [[Сацыялістычная Фэдэратыўная Рэспубліка Югаславія|СФРЮ]]. Сябра [[ФІФА]] і [[УЭФА]] з 1992 году.

== Гісторыя ==
Да незалежнасьці Славеніі ў 1991 годзе нацыянальная футбольная зборная існавала толькі як рэгіянальная каманда, не прызнаная [[ФІФА]]. 23 чэрвеня 1921 году сталіца Славеніі [[Любляна]] прыняла матч паміж [[Мужчынская зборная Францыі па футболе|зборнай Францыі]] і зборнай з гульцоў славенскіх клюбаў. Зборная Францыі перамагла зь лікам 5:0, і хоць матч не лічыўся афіцыйным паводле міжнародных стандартаў, у Славеніі ён шырока прызнаецца як першы выступ нацыянальнай зборнай&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=T. D. L.|спасылка=https://snportal.si/zgodovina/prva-tekma-slovenske-reprezentance/|загаловак=Prva tekma slovenske reprezentance|дата публікацыі=26.08.2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;firstmatch2&quot; &gt;{{навіна|аўтар=Jerič, Slavko|спасылка=https://www.rtvslo.si/sport/sportni-sos/prva-tekma-slovenske-nogometne-reprezentance-ze-leta-1921/315982|загаловак=Prva tekma slovenske nogometne reprezentance že leta 1921|выдавец=RTV Slovenija|дата публікацыі=06.09.2013}}&lt;/ref&gt;. У наступныя дзесяцігодзьдзі славенская каманда згуляла некалькі неафіцыйных таварыскіх матчаў, гэтак у 1956 годзе дружына дужылася з [[Мужчынская зборная Кітаю па футболе|зборнай Кітаю]], у 1968 годзе з [[Мужчынская зборная Аўстрыі па футболе|зборнай Аўстрыі]], у 1990 годзе з [[Мужчынская зборная Босьніі і Герцагавіны па футболе|зборнай Босьніі і Герцагавіны]], а ў 1991 годзе з [[Мужчынская зборная Харватыі па футболе|зборнай Харватыі]]&lt;ref name=&quot;firstmatch2&quot;/&gt;.

[[Файл:Russia vs Slovenia World Cup 2010 Qualification, 2009-11-14 (48).jpg|значак|зьлева|Славенскія футбалісты сьвяткуюць гол Нэйца Пэчніка ў браму зборнай Расеі ў матчы плэй-оф да чэмпіянату сьвету 2010 году.]]
У 1992 годзе, праз год пасьля здабыцьця незалежнасьці, [[Футбольны зьвяз Славеніі]] быў прыняты ў ФІФА&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.uefa.com/nationalassociations/svn/|загаловак=Developing football in Slovenia|выдавецтва=UEFA|дата доступу=24.03.2025}}&lt;/ref&gt;. У тым жа годзе, 3 чэрвеня, зборная Славеніі згуляла свой першы матч, прызнаны ФІФА, якім стаў таварыскі паядынак супраць [[Мужчынская зборная Эстоніі па футболе|зборнай Эстоніі]] ў [[Талін]]е&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.nzs.si/Reprezentanca/Moske_reprezentance/A_reprezentanca/Zgodovina|загаловак=Zgodovina|выдавецтва=Football Association of Slovenia|дата доступу=11.06.2017}}&lt;/ref&gt;. Матч скончыўся ўнічыю 1:1, а першы афіцыйны гол за зборную загнаў [[Ігар Бэнэдэйчыч]]. У 1994 годзе, пад кіраўніцтвам [[Здэнка Вэрдэнік]]а, зборная дэбютавала ў афіцыйных спаборніцтвах, узяўшы ўдзел у кваліфікацыі да [[чэмпіянат Эўропы па футболе 1996 году|чэмпіянату Эўропы 1996 году]]. Славенія спаборнічала ў групе 4 і заняла пятае месца з шасьці камандаў, набраўшы адзінаццаць пунктаў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.rsssf.org/tables/96e-q.html|загаловак=European Championship 1996 qualifications|выдавецтва=The Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|дата доступу=05.07.2021}}&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Sweden-Slovenia Nations League 2022-09-27 11.jpg|значак|зьлева|Футбалісты зборнай у 2022 годзе.]]
У ліпені 1998 году [[Срэчка Катанэц]] быў прызначаны новым трэнэрам зборнай&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.rtvslo.si/moja-generacija/2-julij-katanec-prvic-sedel-na-klop-reprezentance/331238|загаловак=2. julij: Katanec prvič sedel na klop reprezentance|выдавецтва=RTV Slovenija|дата публікацыі=02.07.2018|дата доступу=05.07.2021}}&lt;/ref&gt;. За ягоны час каманда скончыла кваліфікацыю да [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2000 году|чэмпіянату Эўропы 2000 году]] на другім месцы, саступіўшы толькі [[Мужчынская зборная Нарвэгіі па футболе|зборнай Нарвэгіі]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.rsssf.org/tables/00e.html|загаловак=European Championship 2000|выдавецтва=The Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|дата доступу=05.07.2021}}&lt;/ref&gt;. [[Златка Захавіч]] пацэліў восем з дванаццаці галоў зборнай Славеніі ў кваліфікацыі&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Golob, Aleš|спасылка=https://www.rtvslo.si/sport/nogomet/zahovic-v-atenah-spisal-prvo-poglavje-nogometne-pravljice/521303|загаловак=Zahovič v Atenah spisal prvo poglavje nogometne pravljice|выдавецтва=RTV Slovenija|дата публікацыі=23.04.2020|дата доступу=05.07.2021}}&lt;/ref&gt;. У плэй-оф славенцы сустрэліся з [[Мужчынская зборная Ўкраіны па футболе|зборнай Украіны]]. Першы матч у Любляне гаспадары выгулялі 2:1, пры гэты здолеўшы адгуляцца зь лікам 0:1. Другі матч быў згуляны ў сьнежных умовах у [[Кіеў|Кіеве]]. [[Сяргей Раброў]] рэалізаваў пэнальці на 68-й хвіліне і вывеў Украіну наперад, але праз восем хвілінаў зборная Славеніі адгулялася дзякуючы голу [[Міран Паўлін|Мірана Паўліна]]&lt;ref name=&quot;euro2000-siol&quot; &gt;{{навіна|аўтар=Plestenjak, Rok|спасылка=https://siol.net/sportal/nogomet/skok-v-sportno-preteklost-kijev-1999-512025|загаловак=Premraženi Slovenci kljub &quot;svinjskemu&quot; sojenju šokirali svet|выдавец=Siol|дата публікацыі=17.11.2019}}&lt;/ref&gt;. Нічыя 1:1 азначала, што славенская дружына ўпершыню кваліфікавалася на свой першы буйны турнір&lt;ref name=&quot;euro2000-siol&quot;/&gt;. На Эўра-2000 зборная Славеніі трапіла ў групу разам з [[Мужчынская зборная Гішпаніі па футболе|зборнымі Гішпаніі]], [[Мужчынская зборная Сэрбіі і Чарнагорыі па футболе|ФР Югаславіі]] і Нарвэгіі. У першым матчы Славенія гуляла супраць югаславаў і пасьля гадзіны гульні вяла ў ліку 3:0, дзякуючы трапным стрэлам Захавіча (двойчы) і Паўліна. Аднак футбалісты ФР Югаславіі здолела адгуляцца, усталяваўшы лік 3:3, не зважаючы на тое, што каманда заставалася ў дзесяці па выдаленьні [[Сініша Міхайлавіч|Сінішы Міхайлавіча]]. Другі матч супраць зборнай Гішпаніі скончыўся мінімальнай паразай 1:2&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/64860--slovenia-vs-spain/|загаловак=History: Slovenia 1–2 Spain — UEFA Euro 2000|выдавецтва=UEFA|дата доступу=05.07.2021}}&lt;/ref&gt;. У апошнім матчы групавога этапу славенская дружына гуляла супраць зборнай Нарвэгіі, маючы яшчэ шанец прабіцца ў чвэрцьфінал. Матч скончыўся безгалявой нічыяй, у выніку чаго Славенія набрала два пункты і выбыла з турніру&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/seasons/2000/standings/|загаловак=UEFA Euro 2000 — Standings|выдавецтва=UEFA|дата доступу=05.07.2021|копія=https://web.archive.org/web/20200812210529/https://www.uefa.com/uefaeuro/history/seasons/2000/standings/|дата копіі=12.08.2020}}&lt;/ref&gt;.

Гэтае ж пакаленьне гульцоў здолела кваліфікавацца на [[чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|чэмпіянат сьвету 2002 году]]. На чэмпіянаце сьвету славенцы трапілі ў адную групу з зборнымі Гішпаніі, [[Мужчынская зборная Парагваю па футболе|Парагваю]] і [[Мужчынская зборная Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі па футболе|Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі]]. У першым матчы зборная Славеніі зноў як і на чэмпіянаце Эўропы два гады раней саступіла гішпанцам&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/2002korea-japan/match-center/43950008|загаловак=Spain 3–1 Slovenia|выдавецтва=FIFA|дата доступу=07.07.2021}}&lt;/ref&gt;. Матч стаў вядомы праз канфлікт паміж трэнэрам Катанцам і зорным гульцом Захавічам. Пасьля інцыдэнту Катанэц абвесьціў, што пакіне пасаду пасьля турніру, а Захавіч быў выключаны з каманды і выправлены дадому&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://siol.net/sportal/nogomet/zlatko-zahovic-koreja-2002-526881|загаловак=Zlatko Zahović o sporu v Južni Koreji: Rudi Zavrl se je odločil, da bo konflikt|выдавецтва=Siol|дата публікацыі=03.06.2020|дата доступу=07.07.2021}}&lt;/ref&gt;. Славенская дружына зазнала паразы ў двух астатніх матчах з ПАР (0:1) і Парагваем (1:3), заняўшы апошняе месца ў групе, пацярпеўшы тры паразы&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/2002korea-japan/match-center/43950024|загаловак=South Africa 1–0 Slovenia|выдавецтва=FIFA|дата доступу=07.07.2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/2002korea-japan/match-center/43950040|загаловак=Slovenia 1–3 Paraguay|выдавецтва=FIFA|дата доступу=07.07.2021}}&lt;/ref&gt;. У наступныя гады вынікі зборнай крыху пагоршыліся, але каманда трапіла на [[чэмпіянат сьвету па футболе 2010 году|чэмпіянат сьвету 2010 году]]. На тым сусьветным першынстве каманда зноў ня здолела прабіцца з групы, але была дасягнутая першая ў гісторыі каманды перамога на чэмпіянаце сьвету над [[Мужчынская зборная Альжыру па футболе|зборнай Альжыру]] зь лікам 1:0 дзякуючы голу [[Робэрт Коран|Робэрта Корана]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.rtvslo.si/sport/nogomet/fifa-sp-v-nogometu-2010/foto-video-koren-odresil-slovence-velikih-muk/232391|загаловак=Foto/video: Koren odrešil Slovence velikih muk|выдавецтва=RTV Slovenija|дата публікацыі=13.06.2010|дата доступу=07.07.2021}}&lt;/ref&gt;.

== Чэмпіянаты сьвету ==
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1994 году|1994]] — ''ня брала ўдзелу''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1998 году|1998]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|2002]] — групавы этап
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2006 году|2006]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2010 году|2010]] — групавы этап
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2014 году|2014]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2018 году|2018]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2022 году|2022]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2026 году|2026]] — ''не прайшла кваліфікацыю''

== Чэмпіянаты Эўропы ==
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1996 году|1996]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2000 году|2000]] — групавы этап
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2004 году|2004]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2008 году|2008]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2012 году|2012]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2016 году|2016]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2020 году|2020]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2024 году|2024]] — ⅛ фіналу

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20121213072937/http://www.football.si/ Афіцыйны сайт] Футбольнага зьвязу Славеніі.

{{Навігацыйная група
|назоў = Склады зборнай Славеніі на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Славенія}};
|Славенія на ЧС-2010
}}
{{Навігацыйная група
|назоў = Склады зборнай Славеніі на [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|чэмпіянатах Эўропы]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Славенія}};
|Славенія на ЧЭ-2024
}}
{{Эўрапейскія футбольныя зборныя}}
{{ФІФА}}

[[Катэгорыя:Зборная Славеніі па футболе|Зборная Славеніі па футболе]]</text>
      <sha1>3zhr6z64ihl5yd4yjgy5s7p8tor20ah</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686887</id>
      <parentid>2686885</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T07:26:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Крыніцы */ стыль</comment>
      <origin>2686887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19382" sha1="qolgjtcx3brn3v4u4ibgsvznawqiycu" xml:space="preserve">{{Зборная краіны па футболе
|Назва                     = Славенія
|Лягатып                   = Slovenia national football team.svg
|Мянушкі 	               = хлопцы
|Фэдэрацыя 	               = 
|Канфэдэрацыя 	           = [[УЭФА]]
|Трэнэр 	               = 
|Найбольш гульняў 	       = 
|Найбольш пасьпяховы гулец = 
|Першая гульня             = {{Футбол Эстонія|няма}} 1:1 Славенія&lt;br /&gt;([[Талін]], [[Эстонія]]; 3 чэрвеня 1992)
|Перамога                  = {{Футбол Аман|няма}} 0:7 Славенія&lt;br /&gt;([[Маскат]], [[Аман]]; 8 лютага 1999)
|Параза                    = {{Футбол Францыя|няма}} 5:0 Славенія&lt;br /&gt;([[Сэн-Дэні]], [[Францыя]]; 12 кастрычніка 2002)
|Удзелаў у ЧС              = 2
|Першы ЧС                  = 2002
|Дасягненьні ў ЧС          = групавы этап ([[Чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|2002]], [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2010 году|2010]])
|Чэмпіянат рэгіёну         = [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|Чэмпіянат Эўропы]]
|Удзелаў у ЧР              = 2
|Першы ЧР                  = [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2000 году|2000]]
|Дасягненьні ў ЧР          = ⅛ фіналу ([[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2024 году|2024]])
| pattern_la1        = _svn20H
| pattern_b1         = _svn20H
| pattern_ra1        = _svn20H
| pattern_sh1        = _nikefootballnavylogo
| pattern_so1        = _svn20H
| leftarm1           = FFFFFF
| body1              = FFFFFF
| rightarm1          = FFFFFF
| shorts1            = FFFFFF
| socks1             = FFFFFF
| pattern_la2        = _svn20A
| pattern_b2         = _svn20A
| pattern_ra2        = _svn20A
| pattern_sh2        = _nikewhite
| pattern_so2        = _svn20A
| leftarm2           = 007A3A
| body2              = 003366
| rightarm2          = 007A3A
| shorts2            = 003366
| socks2             = 003366
}}
'''Мужчы́нская збо́рная Славе́ніі па футбо́ле''' — нацыянальная каманда, якая прадстаўляе [[Славенія|Славенію]] на міжнародных [[футбол]]ьных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, якая ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, ёсьць [[Футбольны зьвяз Славеніі]]. Зборная існуе з 1991 году, калі [[Славенія]] выйшла са складу [[Сацыялістычная Фэдэратыўная Рэспубліка Югаславія|СФРЮ]]. Сябра [[ФІФА]] і [[УЭФА]] з 1992 году.

== Гісторыя ==
Да незалежнасьці Славеніі ў 1991 годзе нацыянальная футбольная зборная існавала толькі як рэгіянальная каманда, не прызнаная [[ФІФА]]. 23 чэрвеня 1921 году сталіца Славеніі [[Любляна]] прыняла матч паміж [[Мужчынская зборная Францыі па футболе|зборнай Францыі]] і зборнай з гульцоў славенскіх клюбаў. Зборная Францыі перамагла зь лікам 5:0, і хоць матч не лічыўся афіцыйным паводле міжнародных стандартаў, у Славеніі ён шырока прызнаецца як першы выступ нацыянальнай зборнай&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=T. D. L.|спасылка=https://snportal.si/zgodovina/prva-tekma-slovenske-reprezentance/|загаловак=Prva tekma slovenske reprezentance|дата публікацыі=26.08.2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;firstmatch2&quot; &gt;{{навіна|аўтар=Jerič, Slavko|спасылка=https://www.rtvslo.si/sport/sportni-sos/prva-tekma-slovenske-nogometne-reprezentance-ze-leta-1921/315982|загаловак=Prva tekma slovenske nogometne reprezentance že leta 1921|выдавец=RTV Slovenija|дата публікацыі=06.09.2013}}&lt;/ref&gt;. У наступныя дзесяцігодзьдзі славенская каманда згуляла некалькі неафіцыйных таварыскіх матчаў, гэтак у 1956 годзе дружына дужылася з [[Мужчынская зборная Кітаю па футболе|зборнай Кітаю]], у 1968 годзе з [[Мужчынская зборная Аўстрыі па футболе|зборнай Аўстрыі]], у 1990 годзе з [[Мужчынская зборная Босьніі і Герцагавіны па футболе|зборнай Босьніі і Герцагавіны]], а ў 1991 годзе з [[Мужчынская зборная Харватыі па футболе|зборнай Харватыі]]&lt;ref name=&quot;firstmatch2&quot;/&gt;.

[[Файл:Russia vs Slovenia World Cup 2010 Qualification, 2009-11-14 (48).jpg|значак|зьлева|Славенскія футбалісты сьвяткуюць гол Нэйца Пэчніка ў браму зборнай Расеі ў матчы плэй-оф да чэмпіянату сьвету 2010 году.]]
У 1992 годзе, праз год пасьля здабыцьця незалежнасьці, [[Футбольны зьвяз Славеніі]] быў прыняты ў ФІФА&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.uefa.com/nationalassociations/svn/|загаловак=Developing football in Slovenia|выдавецтва=UEFA|дата доступу=24.03.2025}}&lt;/ref&gt;. У тым жа годзе, 3 чэрвеня, зборная Славеніі згуляла свой першы матч, прызнаны ФІФА, якім стаў таварыскі паядынак супраць [[Мужчынская зборная Эстоніі па футболе|зборнай Эстоніі]] ў [[Талін]]е&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://www.nzs.si/Reprezentanca/Moske_reprezentance/A_reprezentanca/Zgodovina|загаловак=Zgodovina|выдавецтва=Football Association of Slovenia|дата доступу=11.06.2017}}&lt;/ref&gt;. Матч скончыўся ўнічыю 1:1, а першы афіцыйны гол за зборную загнаў [[Ігар Бэнэдэйчыч]]. У 1994 годзе, пад кіраўніцтвам [[Здэнка Вэрдэнік]]а, зборная дэбютавала ў афіцыйных спаборніцтвах, узяўшы ўдзел у кваліфікацыі да [[чэмпіянат Эўропы па футболе 1996 году|чэмпіянату Эўропы 1996 году]]. Славенія спаборнічала ў групе 4 і заняла пятае месца з шасьці камандаў, набраўшы адзінаццаць пунктаў&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.rsssf.org/tables/96e-q.html|загаловак=European Championship 1996 qualifications|выдавецтва=The Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|дата доступу=05.07.2021}}&lt;/ref&gt;.

[[Файл:Sweden-Slovenia Nations League 2022-09-27 11.jpg|значак|зьлева|Футбалісты зборнай у 2022 годзе.]]
У ліпені 1998 году [[Срэчка Катанэц]] быў прызначаны новым трэнэрам зборнай&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.rtvslo.si/moja-generacija/2-julij-katanec-prvic-sedel-na-klop-reprezentance/331238|загаловак=2. julij: Katanec prvič sedel na klop reprezentance|выдавецтва=RTV Slovenija|дата публікацыі=02.07.2018|дата доступу=05.07.2021}}&lt;/ref&gt;. За ягоны час каманда скончыла кваліфікацыю да [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2000 году|чэмпіянату Эўропы 2000 году]] на другім месцы, саступіўшы толькі [[Мужчынская зборная Нарвэгіі па футболе|зборнай Нарвэгіі]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.rsssf.org/tables/00e.html|загаловак=European Championship 2000|выдавецтва=The Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|дата доступу=05.07.2021}}&lt;/ref&gt;. [[Златка Захавіч]] пацэліў восем з дванаццаці галоў зборнай Славеніі ў кваліфікацыі&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Golob, Aleš|спасылка=https://www.rtvslo.si/sport/nogomet/zahovic-v-atenah-spisal-prvo-poglavje-nogometne-pravljice/521303|загаловак=Zahovič v Atenah spisal prvo poglavje nogometne pravljice|выдавецтва=RTV Slovenija|дата публікацыі=23.04.2020|дата доступу=05.07.2021}}&lt;/ref&gt;. У плэй-оф славенцы сустрэліся з [[Мужчынская зборная Ўкраіны па футболе|зборнай Украіны]]. Першы матч у Любляне гаспадары выгулялі 2:1, пры гэты здолеўшы адгуляцца зь лікам 0:1. Другі матч быў згуляны ў сьнежных умовах у [[Кіеў|Кіеве]]. [[Сяргей Раброў]] рэалізаваў пэнальці на 68-й хвіліне і вывеў Украіну наперад, але праз восем хвілінаў зборная Славеніі адгулялася дзякуючы голу [[Міран Паўлін|Мірана Паўліна]]&lt;ref name=&quot;euro2000-siol&quot; &gt;{{навіна|аўтар=Plestenjak, Rok|спасылка=https://siol.net/sportal/nogomet/skok-v-sportno-preteklost-kijev-1999-512025|загаловак=Premraženi Slovenci kljub &quot;svinjskemu&quot; sojenju šokirali svet|выдавец=Siol|дата публікацыі=17.11.2019}}&lt;/ref&gt;. Нічыя 1:1 азначала, што славенская дружына ўпершыню кваліфікавалася на свой першы буйны турнір&lt;ref name=&quot;euro2000-siol&quot;/&gt;. На Эўра-2000 зборная Славеніі трапіла ў групу разам з [[Мужчынская зборная Гішпаніі па футболе|зборнымі Гішпаніі]], [[Мужчынская зборная Сэрбіі і Чарнагорыі па футболе|ФР Югаславіі]] і Нарвэгіі. У першым матчы Славенія гуляла супраць югаславаў і пасьля гадзіны гульні вяла ў ліку 3:0, дзякуючы трапным стрэлам Захавіча (двойчы) і Паўліна. Аднак футбалісты ФР Югаславіі здолела адгуляцца, усталяваўшы лік 3:3, не зважаючы на тое, што каманда заставалася ў дзесяці па выдаленьні [[Сініша Міхайлавіч|Сінішы Міхайлавіча]]. Другі матч супраць зборнай Гішпаніі скончыўся мінімальнай паразай 1:2&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/64860--slovenia-vs-spain/|загаловак=History: Slovenia 1–2 Spain — UEFA Euro 2000|выдавецтва=UEFA|дата доступу=05.07.2021}}&lt;/ref&gt;. У апошнім матчы групавога этапу славенская дружына гуляла супраць зборнай Нарвэгіі, маючы яшчэ шанец прабіцца ў чвэрцьфінал. Матч скончыўся безгалявой нічыяй, у выніку чаго Славенія набрала два пункты і выбыла з турніру&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/seasons/2000/standings/|загаловак=UEFA Euro 2000 — Standings|выдавецтва=UEFA|дата доступу=05.07.2021|копія=https://web.archive.org/web/20200812210529/https://www.uefa.com/uefaeuro/history/seasons/2000/standings/|дата копіі=12.08.2020}}&lt;/ref&gt;.

Гэтае ж пакаленьне гульцоў здолела кваліфікавацца на [[чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|чэмпіянат сьвету 2002 году]]. На чэмпіянаце сьвету славенцы трапілі ў адную групу з зборнымі Гішпаніі, [[Мужчынская зборная Парагваю па футболе|Парагваю]] і [[Мужчынская зборная Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі па футболе|Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі]]. У першым матчы зборная Славеніі зноў як і на чэмпіянаце Эўропы два гады раней саступіла гішпанцам&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/2002korea-japan/match-center/43950008|загаловак=Spain 3–1 Slovenia|выдавецтва=FIFA|дата доступу=07.07.2021}}&lt;/ref&gt;. Матч стаў вядомы праз канфлікт паміж трэнэрам Катанцам і зорным гульцом Захавічам. Пасьля інцыдэнту Катанэц абвесьціў, што пакіне пасаду пасьля турніру, а Захавіч быў выключаны з каманды і выправлены дадому&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://siol.net/sportal/nogomet/zlatko-zahovic-koreja-2002-526881|загаловак=Zlatko Zahović o sporu v Južni Koreji: Rudi Zavrl se je odločil, da bo konflikt|выдавецтва=Siol|дата публікацыі=03.06.2020|дата доступу=07.07.2021}}&lt;/ref&gt;. Славенская дружына зазнала паразы ў двух астатніх матчах з ПАР (0:1) і Парагваем (1:3), заняўшы апошняе месца ў групе, пацярпеўшы тры паразы&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/2002korea-japan/match-center/43950024|загаловак=South Africa 1–0 Slovenia|выдавецтва=FIFA|дата доступу=07.07.2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/2002korea-japan/match-center/43950040|загаловак=Slovenia 1–3 Paraguay|выдавецтва=FIFA|дата доступу=07.07.2021}}&lt;/ref&gt;. У наступныя гады вынікі зборнай крыху пагоршыліся, але каманда трапіла на [[чэмпіянат сьвету па футболе 2010 году|чэмпіянат сьвету 2010 году]]. На тым сусьветным першынстве каманда зноў ня здолела прабіцца з групы, але была дасягнутая першая ў гісторыі каманды перамога на чэмпіянаце сьвету над [[Мужчынская зборная Альжыру па футболе|зборнай Альжыру]] зь лікам 1:0 дзякуючы голу [[Робэрт Коран|Робэрта Корана]]&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.rtvslo.si/sport/nogomet/fifa-sp-v-nogometu-2010/foto-video-koren-odresil-slovence-velikih-muk/232391|загаловак=Foto/video: Koren odrešil Slovence velikih muk|выдавецтва=RTV Slovenija|дата публікацыі=13.06.2010|дата доступу=07.07.2021}}&lt;/ref&gt;.

== Чэмпіянаты сьвету ==
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1994 году|1994]] — ''ня брала ўдзелу''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1998 году|1998]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|2002]] — групавы этап
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2006 году|2006]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2010 году|2010]] — групавы этап
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2014 году|2014]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2018 году|2018]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2022 году|2022]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2026 году|2026]] — ''не прайшла кваліфікацыю''

== Чэмпіянаты Эўропы ==
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1996 году|1996]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2000 году|2000]] — групавы этап
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2004 году|2004]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2008 году|2008]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2012 году|2012]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2016 году|2016]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2020 году|2020]] — ''не прайшла кваліфікацыю''
* [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2024 году|2024]] — ⅛ фіналу

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20121213072937/http://www.football.si/ Афіцыйны сайт] Футбольнага зьвязу Славеніі.

{{Навігацыйная група
|назоў = Склады зборнай Славеніі на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Славенія}};
|Славенія на ЧС-2010
}}
{{Навігацыйная група
|назоў = Склады зборнай Славеніі на [[Чэмпіянат Эўропы па футболе|чэмпіянатах Эўропы]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Славенія}};
|Славенія на ЧЭ-2024
}}
{{Эўрапейскія футбольныя зборныя}}
{{ФІФА}}

[[Катэгорыя:Зборная Славеніі па футболе|Зборная Славеніі па футболе]]</text>
      <sha1>qolgjtcx3brn3v4u4ibgsvznawqiycu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чон Сон Р’ён</title>
    <ns>0</ns>
    <id>157055</id>
    <revision>
      <id>2686837</id>
      <parentid>2673401</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T19:03:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2686837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5411" sha1="qnry20iv60u0cdygs95s2ktty2da6fh" xml:space="preserve">{{Футбаліст}}
'''Чон Сон Р’ён''' ({{мова-ko|정성룡}}; {{Н}} 4 студзеня 1985 году, [[Чэджу]], [[Рэспубліка Карэя]]) — [[Рэспубліка Карэя|паўднёвакарэйскі]] футбаліст, брамнік японскага клюбу «[[Фукусіма Юнайтэд]]» і былы брамнік [[зборная Рэспублікі Карэя па футболе|нацыянальнай зборнай Рэспублікі Карэі]].

== Кар’ера ==
Кар’еру пачаў у клюбе «[[Пхохан Стылерз]]». Потым выступаў за клюб «[[Сонам (футбольны клюб)|Сонам]]». У 2011—2015 гадах зьяўляўся брамнікам каманды «[[Сувон Блюўінгс]]». 24 сьнежня 2015 году было абвешчана, што Р’ён далучыцца да клюбу найвышэйшага дывізіёну Японіі «[[Кавасакі Франтале]]», фактычна прыбыўшы ў клюб 2 лютага 2016 году&lt;ref&gt;[http://www.frontale.co.jp/info/2015/1224_4.html チョン ソンリョン選手加入のお知らせ]. Kawasaki Frontale.&lt;/ref&gt;. Не зважаючы на тое, што кантракт быў падпісаны на год, дэталі дамовы засталіся нераскрытымі&lt;ref&gt;[https://sports.news.naver.com/general/news/read.nhn?oid=018&amp;aid=0003435098 수원 삼성 골키퍼 정성룡, 일본 J리그 가와사키 이적]. Naver Sports. &lt;/ref&gt;. Карэйскі галкіпэр дэбютаваў у новым клюбе, адгуляўшы ўвесь матч і захаваўшы сваю браму некранутай. У выніку «Кавасакі Франтале» атрымаў мінімальную перамогу «Хірасімай Санфрэчэ»&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200705061339/https://www.footballchannel.jp/2016/02/29/post140025/ J1開幕戦ベスト11発表！　お馴染みの顔から新助っ人まで…あなたの選ぶMVPは!?]. Football Channel.&lt;/ref&gt;. У наступным матчы супраць «Сёнан Бэлмарэ» 5 сакавіка 2016 году ён забіў уласны гол, а матчы скончыўся зь лікам 4:4&lt;ref&gt;[http://news.mk.co.kr/newsRead.php?no=172309&amp;year=2016 정성룡` `자책골` `가와사키 프론탈레]. News MK.&lt;/ref&gt;. З моманту далучэньня да клюбу Р’ён хутка стаў першым брамнікам каманды&lt;ref&gt;[https://www.footballchannel.jp/2016/05/23/post153703/ J1 1st第13節ベスト11発表！　磐田からハリルも注目の小林ら2人を選出]. Football Channel.&lt;/ref&gt;.

У [[зборная Рэспублікі Карэі па футболе|нацыянальнай зборнай Рэспублікі Карэі]] дэбютаваў 30 студзеня 2008 году ў матчы супраць [[зборная Чылі па футболе|зборнай Чылі]].

== Дасягненьні ==
'''«Пхохан Стылерз»''':
* [[Чэмпіянат Рэспублікі Карэі па футболе|Чэмпіён Рэспублікі Карэі]]: 2007

'''«Сонам»''':
* Пераможца [[Ліга чэмпіёнаў АФК|Лігі чэмпіёнаў АФК]]: 2010

'''«Кавасакі Франтале»''':
* [[Чэмпіянат Японіі па футболе|Чэмпіён Японіі]]: 2017, 2018, 2020, 2021
* Уладальнік [[Кубак Японіі па футболе|Кубка Японіі]]: 2020, 2023
* Уладальнік [[Супэркубак Японіі па футболе|Супэркубка Японіі]]: 2019, 2021

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.national-football-teams.com/player/15396.html Статыстыка] на National Football Teams
* [http://kleague.com/record/record_player.aspx?team_id=K02&amp;player_id=2003112 Статыстыка]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} на K League

{{Навігацыйная група
|назоў = Чон у складзе [[Зборная Рэспублікі Карэі па футболе|зборнай Рэспублікі Карэі]] на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]] і [[Кубак Азіі па футболе|Кубках Азіі]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Рэспубліка Карэя}};
|Рэспубліка Карэя на ЧС-2014
|Рэспубліка Карэя на АФК КА-2015
}}

[[Катэгорыя:Паўднёвакарэйскія футбалісты]]
[[Катэгорыя:Паўднёвакарэйскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях]]
[[Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году]]
[[Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году]]
[[Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2012 году]]</text>
      <sha1>qnry20iv60u0cdygs95s2ktty2da6fh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мужчынская зборная Люксэмбургу па футболе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>159400</id>
    <revision>
      <id>2686860</id>
      <parentid>2298252</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T20:55:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Dymitr перанёс старонку [[Зборная Люксэмбургу па футболе]] у [[Мужчынская зборная Люксэмбургу па футболе]] паўзьверх перанакіраваньня: Уніфікацыя</comment>
      <origin>2298252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3204" sha1="e3dwfzpf0gyqqd2q4eh7i0ab130o6lr" xml:space="preserve">{{Зборная краіны па футболе
|Назва                     = Люксэмбург
|Лягатып                   = 
|Фэдэрацыя                 = [[Люксэмбурская фэдэрацыя футболу]]
|Канфэдэрацыя              = [[УЭФА]]
|Трэнэр                    = [[Люк Гольц]]
|Найбольш гульняў          = [[Жэф Штрасэр]] (98)
|Найбольш пасьпяховы гулец = [[Леон Март]] (16)
|Першая гульня             = Люксэмбург 1:4 {{Футбол Францыя|няма}}&lt;br /&gt;([[Люксэмбург (горад)|Люксэмбург]], [[Люксэмбург]]; [[29 кастрычніка]] [[1911]])
|Перамога                  = Люксэмбург 6:0 {{Футбол Аўганістан|няма}}&lt;br /&gt;([[Лёндан]], [[Ангельшчына]]; [[26 ліпеня]] [[1948]])
|Параза                    = Люксэмбург 0:9 {{Футбол Ангельшчына|няма}}&lt;br /&gt;([[Люксэмбург (горад)|Люксэмбург]], [[Люксэмбург]]; [[19 кастрычніка]] [[1960]])&lt;br /&gt;{{Футбол Ангельшчына|няма}} 9:0 Люксэмбург&lt;br /&gt;([[Лёндан]], [[Ангельшчына]]; [[15 сьнежня]] [[1982]])
|Удзелаў у ЧС              = 
|Першы ЧС                  = 
|Дасягненьні ў ЧС          = 
|Чэмпіянат рэгіёну         = 
|Удзелаў у ЧР              = 
|Першы ЧР                  = 
|Дасягненьні ў ЧР          = 
|pattern_la1                = _lux20h
|pattern_b1                 = _lux20h
|pattern_ra1                = _lux20h
|pattern_sh1                = _lux20h
|pattern_so1                = _lux20h
|leftarm1                   = FF0000
|body1                      = FF0000
|rightarm1                  = FF0000
|shorts1                    = FF0000
|socks1                     = FF0000
|pattern_la2                = _lux20a
|pattern_b2                 = _lux20a
|pattern_ra2                = _lux20a
|pattern_sh2                = _lux20a
|pattern_so2                = _lux20a
|leftarm2                   = FFFFFF
|body2                      = FFFFFF
|rightarm2                  = FFFFFF
|shorts2                    = FFFFFF
|socks2                     = 64AEE7
}}
'''Зборная Люксэмбургу па футболе''' — прадстаўляе [[Люксэмбург]] на міжнародных [[футбол]]ьных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, які ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, зьяўляецца [[Люксэмбурская фэдэрацыя футболу]].

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.flf.lu/ Афіцыйны сайт Люксэмбурскай фэдэрацыі футболу]

{{Эўрапейскія футбольныя зборныя}}
{{ФІФА}}

[[Катэгорыя:Люксэмбурскі футбол]]
[[Катэгорыя:Эўрапейскія футбольныя зборныя|Люксэмбург]]</text>
      <sha1>e3dwfzpf0gyqqd2q4eh7i0ab130o6lr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686862</id>
      <parentid>2686860</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T21:01:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <comment>крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Luxembourg_national_football_team?oldid=1368995674</comment>
      <origin>2686862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17240" sha1="r7k41k2s5co0042vl3fh3nx570b1i86" xml:space="preserve">{{Зборная краіны па футболе
|Назва                     = Люксэмбург
|Лягатып                   = Fédération Luxembourgeoise de Football, Logo.svg
|Фэдэрацыя                 = 
|Канфэдэрацыя              = [[УЭФА]]
|Трэнэр                    = 
|Найбольш гульняў          = 
|Найбольш пасьпяховы гулец = 
|Першая гульня             = Люксэмбург 1:4 {{Футбол Францыя|няма}}&lt;br /&gt;([[Люксэмбург (горад)|Люксэмбург]], [[Люксэмбург]]; 29 кастрычніка 1911)
|Перамога                  = Люксэмбург 6:0 {{Футбол Аўганістан|няма}}&lt;br /&gt;([[Лёндан]], [[Ангельшчына]]; 26 ліпеня 1948)
|Параза                    = {{Футбол Нямеччына|няма}} 9:0 Люксэмбург&lt;br /&gt;([[Бэрлін]], [[Трэці Райх]]; 4 жніўня 1936)&lt;br /&gt;Люксэмбург 0:9 {{Футбол Ангельшчына|няма}}&lt;br /&gt;([[Люксэмбург (горад)|Люксэмбург]], [[Люксэмбург]]; 19 кастрычніка 1960)&lt;br /&gt;{{Футбол Ангельшчына|няма}} 9:0 Люксэмбург&lt;br /&gt;([[Лёндан]], [[Ангельшчына]]; 15 сьнежня 1982)&lt;br /&gt;{{Футбол Партугалія|няма}} 9:0 Люксэмбург&lt;br /&gt;([[Алмансыл]], [[Партугалія]]; 11 верасьня 2023)
|Удзелаў у ЧС              = 
|Першы ЧС                  = 
|Дасягненьні ў ЧС          = 
|Чэмпіянат рэгіёну         = 
|Удзелаў у ЧР              = 
|Першы ЧР                  = 
|Дасягненьні ў ЧР          = 
|pattern_la1                = _lux20h
|pattern_b1                 = _lux20h
|pattern_ra1                = _lux20h
|pattern_sh1                = _lux20h
|pattern_so1                = _lux20h
|leftarm1                   = FF0000
|body1                      = FF0000
|rightarm1                  = FF0000
|shorts1                    = FF0000
|socks1                     = FF0000
|pattern_la2                = _lux20a
|pattern_b2                 = _lux20a
|pattern_ra2                = _lux20a
|pattern_sh2                = _lux20a
|pattern_so2                = _lux20a
|leftarm2                   = FFFFFF
|body2                      = FFFFFF
|rightarm2                  = FFFFFF
|shorts2                    = FFFFFF
|socks2                     = 64AEE7
}}
'''Мужчы́нская збо́рная Люксэмбу́ргу па футбо́ле''' — нацыянальная каманда, якая прадстаўляе [[Люксэмбург]] на міжнародных [[футбол]]ьных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, які ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, ёсьць [[Люксэмбурская фэдэрацыя футболу]].

== Гісторыя ==
Зборная Люксэмбургу згуляў свой першы міжнародны матч 29 кастрычніка 1911 году. Гэта быў таварыскі паядынак супраць [[Мужчынская зборная Францыі па футболе|зборнай Францыі]], які скончыўся паразаю зь лікам 1:4&lt;ref name=&quot;results&quot; &gt;{{спасылка|спасылка=https://www.rsssf.org/tablesl/lux-intres.html|загаловак=Luxembourg&amp;nbsp;– List of International Matches|выдавецтва=RSSSF|дата публікацыі=04.12.2014|дата доступу=31.08.2012|копія=https://web.archive.org/web/20230406010422/https://www.rsssf.org/tablesl/lux-intres.html|дата копіі=06.04.2023}}&lt;/ref&gt;. Першая перамога была здабытая 8 лютага 1914 году таксама ў матчы супраць Францыі, калі люксэмбуржцы выгулялі зь лікам 5:4&lt;ref name = &quot;results&quot;/&gt;.

[[Файл:Luxembourg national football team 1920 year.jpg|значак|зьлева|Люксэмбурская каманда на летніх Алімпійскіх гульнях 1920 году.]]
Нацыянальная зборная Люксэмбургу брала ўдзел у шасьці футбольных турнірах [[Алімпійскія гульні|Алімпійскіх гульняў]] паміж 1920 і 1952 гадамі, двойчы прайшоўшы папярэдні раўнд у 1948 і 1952 гадах&lt;ref name = &quot;results&quot;/&gt;. Паміж гэтымі ўдзеламі Люксэмбург згуляў у кваліфікацыях да чэмпіянату сьвету, але не даваў рады, каб адабрацца на фінальныя турніры. Пачынаючы з 1921 году, нацыянальная зборная згуляла 239 неафіцыйных міжнародных матчаў да 1981 году, пераважна супраць рэзэрвовых зборных Бэльгіі, Францыі, Швайцарыі, Заходняй Нямеччыны, а таксама каманды Паўднёвых Нідэрляндаў&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Courtney, Barrie|спасылка=https://www.rsssf.org/tablesl/lux-unoff-intres.html|загаловак=Luxembourg — List of Unofficial International matches|выдавецтва=RSSSF|дата публікацыі=08.03.2005|дата доступу=12.09.2015|копія=https://web.archive.org/web/20230613234557/http://www.rsssf.org/tablesl/lux-unoff-intres.html|дата копіі=13.06.2023}}&lt;/ref&gt;.

Пасьля [[Летнія Алімпійскія гульні 1952 году|летніх Алімпійскіх гульняў 1952 году]] зборная пачала браць удзел у адборачных матчах да чэмпіянату Эўропы. Адзіны раз, калі Люксэмбург быў блізкі да кваліфікацыі ў гэты час, прыпаў на адбор да [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1964 году|чэмпіянату Эўропы 1964 году]]. У першым раўндзе яны перамаглі [[Мужчынская зборная Нідэрляндаў па футболе|зборную Нідэрляндаў]] з агульным лікам 3:2. Нідэрляндская газэта пасьля сэнсацыйнага выніку другога матчу назвала артыкул пра гэтую пасаду, як то «Давід Люксэмбург перамог Галіята Нідэрлянды 2:1»&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=Luxemburg+voetbal&amp;coll=ddd&amp;page=5&amp;facets%5Bperiode%5D%5B%5D=2%7C20e_eeuw%7C1960-1969%7C1963%7C&amp;sortfield=datedesc&amp;identifier=ddd%3A010679166%3Ampeg21%3Aa0230&amp;resultsidentifier=ddd%3A010679166%3Ampeg21%3Aa0230|загаловак=Schwartz' droombeeld werd nachtmerrie voor publiek|выдавец=Nieuwsblad van het Noorden|дата публікацыі=31.10.1963|копія=https://web.archive.org/web/20150923225433/http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=Luxemburg+voetbal&amp;coll=ddd&amp;page=5&amp;facets%5Bperiode%5D%5B%5D=2%7C20e_eeuw%7C1960-1969%7C1963%7C&amp;sortfield=datedesc&amp;identifier=ddd%3A010679166%3Ampeg21%3Aa0230&amp;resultsidentifier=ddd%3A010679166%3Ampeg21%3Aa0230|дата копіі=23.09.2015}}&lt;/ref&gt;. У чвэрцьфінале зборныя Люксэмбургу і [[Мужчынская зборная Даніі па футболе|Даніі]] пазмагаліся за месца ў фінальнай частцы. Пераможца вызначыўся пасьля трох матчаў, а ў выніку квіток на фінальны турнір атрымалі футбалісты з Даніі, а агульны лік склаў 6:5.

[[Файл:Voorronde van Wereldkampioenschap voetbal te Rotterdam, Nederland tegen Luxembur, Bestanddeelnr 922-2390.jpg|значак|зьлева|Гульцы зборнай Люксэмбургу перад матчам у 1969 годзе.]]
Калі зборная Люксэмбургу перамагае ў афіцыйным матчы, гэта часта робіцца падзеяй для нацыянальных СМІ і заўзятараў, як гэта было пасьля перамогі зь лікам 2:1 над [[Мужчынская зборная Швайцарыі па футболе|зборнай Швайцарыі]] ў 2008 годзе&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=http://tele.rtl.lu/waatleeft/replay/v/20110907/0/46473/|загаловак=De Journal|выдавецтва=RTL Group|дата публікацыі=07.09.2008|дата доступу=25.03.2013|копія=https://web.archive.org/web/20130729192018/http://tele.rtl.lu/waatleeft/replay/v/20110907/0/46473/|дата копіі=29.07.2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.foxsports.com/stories/soccer/luxembourg-stuns-switzerland-2-1-in-qualifying|загаловак=Luxembourg stuns Switzerland 2–1 in qualifying|выдавецтва=Fox Sports|дата публікацыі=10.09.2008|дата доступу=26.04.2024}}&lt;/ref&gt;. 3 верасьня 2017 году люксэмбурская каманда зьвяла ў безгалявую нічыю матч супраць зборнай Францыі ў [[Тулюза|Тулюзе]]&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/france-portugal-live-score-stream-11105831|загаловак=World Cup qualifying recap as France are held by Luxembourg and Belgium qualify for Russia 2018|выдавец=Future plc|дата публікацыі=03.09.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170903215433/http://www.mirror.co.uk/sport/football/news/france-portugal-live-score-stream-11105831|дата копіі=03.09.2017}}&lt;/ref&gt;. Гэта быў першы раз з 1914 году, калі французы ня здолелі перамагчы зборную Люксэмбургу&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.bbc.com/sport/football/41138056|загаловак=France coach Didier Deschamps was left &quot;infuriated&quot; by his side's failures in front of goal in their goalless draw with Luxembourg, a result labelled &quot;historic&quot; by his opposite number.|дата публікацыі=04.09.2017|копія=https://web.archive.org/web/20170903220631/http://www.bbc.com/sport/football/41138056|дата копіі=03.09.2017}}&lt;/ref&gt;. 10 лістапада 2017 году Люксэмбург перамог [[Мужчынская зборная Вугоршчыны па футболе|зборную Вугоршчыны]] 2:1 у таварыскім матчы&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.chicago-fire.com/post/2017/11/09/nikolic-scores-hungary-falls-2-1-luxembourg-international-friendly|загаловак=Nikolic scores as Hungary falls 2-1 to Luxembourg in international friendly &amp;#124; Chicago Fire FC|дата доступу=09.11.2017|копія=https://web.archive.org/web/20171110024245/https://www.chicago-fire.com/post/2017/11/09/nikolic-scores-hungary-falls-2-1-luxembourg-international-friendly|дата копіі=10.11.2017}}&lt;/ref&gt;. 28 сакавіка 2021 году Люксэмбург перамог [[Мужчынская зборная Ірляндыі па футболе|зборную Ірляндыі]] ў кваліфікацыі да [[чэмпіянат сьвету па футболе 2022 году|чэмпіянату сьвету 2022 году]], дзякуючы голу [[Жэрсан Радрыгіш|Жэрсана Радрыгіша]] на 85-й хвіліне&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Cooney, Gavin|спасылка=https://www.the42.ie/ireland-luxembourg-2-5393924-Mar2021/|загаловак=Awful Ireland embarrassed in defeat at home to Luxembourg|выдавецтва=TheJournal.ie|дата публікацыі=27.03.2021|дата доступу=31.03.2021|копія=https://web.archive.org/web/20230410013441/https://www.the42.ie/ireland-luxembourg-2-5393924-Mar2021/|дата копіі=10.04.2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.bbc.com/sport/football/56552884|загаловак=Republic defeat 'embarrassing', Coleman|копія=https://web.archive.org/web/20210330174611/https://www.bbc.com/sport/football/56552884|дата копіі=30.03.2021}}&lt;/ref&gt;. У 2023 годзе дружына дасягнула аднаго з найлепшых вынікаў у кваліфікацыі да чэмпіянату Эўропы, заняўшы трэцяе месца ў групе з шасьці камандамі і кваліфікаваўшыся ў плэй-оф за выхад у фінальную частку&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Horváth, Bence|спасылка=https://today.rtl.lu/sport/local/a/2128132.html|загаловак=Football in Luxembourg: Euro 2024: Playoffs provide lifeline for the Red Lions|выдавецтва=RTL Lëtzebuerg|дата публікацыі=19.10.2023|дата доступу=11.01.2024|копія=https://web.archive.org/web/20240111183742/https://today.rtl.lu/sport/local/a/2128132.html|дата копіі=11.01.2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|аўтар=Mackey, Ed|спасылка=https://www.nytimes.com/athletic/5068159/2023/11/23/euro-2024-play-offs-teams-dates/|загаловак=Euro 2024 play-offs: All you need to know|выдавец=The Athletic|дата публікацыі=04.12.2023|копія=https://web.archive.org/web/20240111183741/https://theathletic.com/5068159/2023/11/23/euro-2024-play-offs-teams-dates/|дата копіі=11.01.2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/655438|загаловак=Luxembourg 4-1 Bosnia and Herzegovina|выдавецтва=ESPN|дата публікацыі=16.11.2023|дата доступу=26.04.2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Horváth, Bence|спасылка=https://today.rtl.lu/sport/local/a/2140702.html|загаловак=International football: Luxembourg to play Georgia at Euro 2024 playoff round|выдавецтва=RTL Lëtzebuerg|дата публікацыі=22.11.2023|дата доступу=11.01.2024|копія=https://web.archive.org/web/20240111183743/https://today.rtl.lu/sport/local/a/2140702.html|дата копіі=11.01.2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.uefa.com/news-media/news/0288-199762623e72-2493528ebf56-1000--luxembourg-football-scales-new-heights/|загаловак=Luxembourg football scales new heights|выдавецтва=UEFA|дата публікацыі=01.12.2023|копія=https://web.archive.org/web/20240110171045/https://www.uefa.com/insideuefa/news/0288-199762623e72-2493528ebf56-1000--luxembourg-football-scales-new-heights/|дата копіі=10.01.2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.365scores.com/news/the-development-of-football-in-luxembourg|загаловак=The development of football in Luxembourg|выдавецтва=365scores|дата публікацыі=11.09.2023|дата доступу=11.01.2024|копія=https://web.archive.org/web/20240111191251/https://www.365scores.com/news/the-development-of-football-in-luxembourg|дата копіі=11.01.2024}}&lt;/ref&gt;, але там прадстаўнікі герцагства саступілі [[Мужчынская зборная Грузіі па футболе|зборнай Грузіі]] зь лікам 0:2&lt;ref&gt;{{спасылка|аўтар=Arellano, Gaël|спасылка=https://today.rtl.lu/sport/local/a/2180029.html|загаловак=Euro 2024 Qualifiers: VAR heartbreak for Luxembourg in Georgia|выдавецтва=RTL Lëtzebuerg|дата публікацыі=21.03.2024|дата доступу=26.04.2024}}&lt;/ref&gt;. 22 сакавіка 2025 году зборная ўпэўнена перамагла зборную Швэцыі ў таварыскім матчы&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.bbc.com/sport/football/live/c14j203n034t|загаловак=Friendlies Sweden vs. Luxembourg|выдавецтва=BBC Sport|дата публікацыі=22.03.2025|дата доступу=13.05.2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{навіна|спасылка=https://www.chronicle.lu/category/football/54034-luxembourg-secure-first-ever-football-win-against-sweden|загаловак=Luxembourg Secure First-Ever Football Win Against Sweden|дата публікацыі=24.03.2025}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.flf.lu/ Афіцыйны сайт Люксэмбурскай фэдэрацыі футболу]

{{Эўрапейскія футбольныя зборныя}}
{{ФІФА}}

[[Катэгорыя:Люксэмбурскі футбол]]
[[Катэгорыя:Эўрапейскія футбольныя зборныя|Люксэмбург]]</text>
      <sha1>r7k41k2s5co0042vl3fh3nx570b1i86</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Царква Сьвятой Тройцы (Бэрат)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>164346</id>
    <revision>
      <id>2686836</id>
      <parentid>2201679</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T17:57:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2686836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5637" sha1="6ymy0btqb78j1oaox70bgpwteigapnh" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні}}
{{Славутасьць
|Тып                      = Храм
|Назва                    = Царква Сьвятой Тройцы ў Бэраце
|Арыгінальная назва       = Kisha e Shën Triadhës
|Выява                    = Kisha në Berat.jpg
|Подпіс выявы             = Царква Сьвятой Тройцы ў Бэраце
|Шырыня выявы             = 
|Статус                   = ахоўваецца дзяржавай
|Краіна                   = Альбанія
|Назва месцазнаходжаньня  = 
|Месцазнаходжаньне        = Бэрат
|Адрас                    = 
|Канфэсія                 = праваслаўе
|Эпархія                  = 
|Ордэнская прыналежнасьць = 
|Тып кляштара             = 
|Тып будынка              = парафіяльны храм
|Архітэктурны стыль       = clausonage technique
|Аўтар праекту            = 
|Будаўнік                 = 
|Заснавальнік             = 
|Першае згадваньне        = 
|Заснаваньне              = XII стагодзьдзе
|Асноўныя даты            = 
|Скасаваны                = 
|Пачатак будаўніцтва      = 
|Канчатак будаўніцтва     = XV стагодзьдзе
|Будынкі                  = {{Славутасьць/Будынкі||||||}}
|Прыбудоўкі               = 
|Вядомыя насельнікі       = 
|Рэліквіі                 = 
|Плябан                   = 
|Стан                     = 
|Шырата паўшар’е          = паўночнае
 |Шырата градусаў         = 40
 |Шырата хвілінаў         = 42
 |Шырата сэкундаў         = 28.15
|Даўгата паўшар’е         = усходняе
 |Даўгата градусаў        = 19
 |Даўгата хвілінаў        = 56
 |Даўгата сэкундаў        = 40.04
|Назва мапы               = 
|Пазыцыя подпісу на мапе  = 
|Водступ подпісу на мапе  = 
|Сайт                     = 
|Commons                  = Category:Church of the Holy Trinity, Berat
}}
'''Царква Сьвятой Тройцы ў Бэраце''' ({{Мова-sq|Kisha e Shën Triadhës}}) — [[Праваслаўе|праваслаўная]] [[царква]] ў [[Бэрат|Бэраце]], у [[Альбанія|Альбаніі]]. Знаходзіцца на ўзгорку Старога Гораду ў старым замку каля другога шэрагу гарадзкіх муроў.

У царкве захоўвалася каменная пліта з прозьвішчам Андроніка Палеалёга, вайсковага губэрнатара гораду і правінцыі Бэлградэ (цяпер Бэрат) у 1302—1326 гг, за панаваньнем бізантыйскага імпэратара [[Андронік II Палеалёг|Андроніка II Палеалёга]]. Лічыцца, што менавіта Андронік Палеалёг быў фундатарам сьвятыні.

Царква была збудаваная тэхнікай ''clausonage technique'' (каменьне, атачонае цэглаю) на пляне крыжа ўпісанага ў квадрат, тэхнікай, характэрнаю для бізантыйскіх касьцёлаў у паўднёвай Альбаніі ў XII-XV стст&lt;ref&gt;[http://wikikultura.net/index.php?title=Kisha_e_Sh%C3%ABn_Triadhes Ministria Kultures: Kisha e Shën Triadhes]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. На сьценах царквы захаваліся фрагмэнты [[фрэска|фрэсак]] ананімных творцаў з XIV ст&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150402165426/http://www.muzeumet-berat.al/?fq=brenda&amp;m=shfaqart&amp;aid=16 Cannundrums]&lt;/ref&gt;.

Пасьля агалошаньня ў 1967 годзе [[Энвэр Ходжа|Энвэрам Ходжам]] «Ідэалягічнай і культурнай рэвалюцыі» і абвяшчэньнем Альбаніі першай у сьвеце атэістычнай краінаю пачаліся рэпрэсіі адносна ўсіх рэлігійных аб’яднаньняў і цэркваў у Альбаніі. Рэлігійныя аб’екты дзяржава падпарадкавала сабе, некаторыя зь іх былі разбураныя. Як і большасьць сакральных аб’ектаў, царква Сьвятой Тройцы на працягу 30 год паціху зьнішчалася.

У 1948 годзе храм быў занесены ў сьпіс рэлігійных помнікаў культуры Альбаніі (Objekte fetare me statusin Monument Kulture)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150603162717/http://kshk.gov.al/objekte-fetare-monument/ REPUBLIKA E SHQIPËRISË KOMITETIT SHTETEROR PER KULTET]&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

[[Катэгорыя:Храмы пад тытулам Найсьвяцейшай Тройцы|Бэрат]]
[[Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Альбаніі|Бэрат]]
[[Катэгорыя:Помнікі Альбаніі]]
[[Катэгорыя:Бэрат]]</text>
      <sha1>6ymy0btqb78j1oaox70bgpwteigapnh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Усходні вецер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>174533</id>
    <revision>
      <id>2686833</id>
      <parentid>2249718</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T15:52:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2686833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20283" sha1="1ck0mw52zcklif12qc0nqsyonr4yo49" xml:space="preserve">'''«Усхо́дні ве́цер»''' (УВ; {{мова-zh|东风|скарочана}} — Дун фэн, ДФ) — сямейства кітайскіх [[Балістычная ракета|балістычных ракетаў]] ад малай да міжмацерыковай дальнасьці, створанае ў 1960 годзе на аснове савецкіх тактычных ракетаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Р-1|«Р-1»|ru|Р-1 (ракета)}}, «[[Р-2]]» і {{Артыкул у іншым разьдзеле|Р-11ФМ|«Р-11Ф»|ru|Р-11ФМ}}. Трохступенчатая ракета «[[Усходні вецер-5|Ўсходні вецер-5]]» («УВ-5»), упершыню запушчаная ў 1971 г., мае найбольшую з усіх дальнасьць звыш 12 тыс. км. На 2016 г. [[Народна-вызваленчая армія Кітая]] мела на ўзбраеньні 8 відаў ракетаў сямейства: «УВ-5», «УВ-11» (550 км), «УВ-12» (280 км), «УВ-15» (600 км), «УВ-16» (800 км), «УВ-21» (1770 км), «УВ-26» (3000 км) і «УВ-31» (8000 км). У выніку Беларусі маглі дасягнуць «УВ-5» і «УВ-31».
[[Файл:PLA ballistic missiles range.jpg|значак|280пкс|Дальнасьць балістычных ракетаў «Усходні вецер» (анг. DF)]]

== Віды ==
[[Файл:Dongfeng-5B head.JPG|значак|240пкс|Верхняя ступеня «УВ-5Б» з баявымі блокамі асобнага навядзеньня (3 верасьня 2015 г., Пэкін)]]
* ''«Усходні вецер-5»'' («УВ-5») — трохступенчатая міжмацерыковая балістычная ракета (МБР) з дальнасьцю звыш 12 тыс. км. У канцы 1960-х гг. распрацоўку правялі ў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Кітайскі інстытут ракетных тэхналёгіяў|Кітайскім інстытуце ракетных тэхналёгіяў|zh|中国运载火箭技术研究院}} ([[Пэкін]]) пад кіраўніцтвам намесьніка галоўнага інжынэра Ту Шуэ. Выраб ажыцьцявілі на заводзе № 211 ({{Артыкул у іншым разьдзеле|Хаянскі павет||zh|中国运载火箭技术研究院}}, правінцыя [[Цынхай]]) сталічнага прадпрыемства «Завод аэракасьмічных машынаў». У верасьні 1971 г. адбыўся першы выпрабавальны пуск. У траўні 1980 г. правялі канчатковае выпрабаваньне ў Ціхім акіяне. У 1981 г. першую пару ракетаў разьмясьцілі ў пускавых шахтах у сярэдзінным Кітаі. Ад пачатку прызначалася для дастаўкі 3 тонаў карыснага грузу з [[Ядзерная зброя|ядзернай зброяй]] магутнасьцю 3 мэгатоны ў [[Тратылавы эквівалент|тратылавым эквіваленце]]. Запраўлялася вадкім палівам каля 2 гадзінаў. У 1983 г. распрацавалі ўдасканаленую «УВ-5А», што дазволіла павялічыць дальнасьць да 13 тыс. км і павысіць карысную нагрузку да 3,2 тоны. У 1992 г. на службе было 4 ракеты. У 1995 г. лік ракетаў вырас да 8. У 1997 г. дадалі яшчэ 13. На красавік 2001 г. налічвалася 24 ракеты. За 2002—2005 гг. 20 ракетаў «УВ-5» абнавілі да «УВ-5А»&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=«УВ-5» (Кітайскія ядзерыя войскі)|спасылка=http://www.globalsecurity.org/wmd/world/china/df-5.htm|выдавец=«Глябальная бясьпека» (штат [[Вірджынія]], ЗША)|мова=en|дата публікацыі=2016|дата доступу=29 красавіка 2016}}&lt;/ref&gt;. Да верасьня 2015 г. {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ракетныя войскі Народна-вызваленчай арміі Кітая|Другі ракетны корпус Народна-вызваленчай арміі Кітая|zh|中國人民解放軍火箭軍}} аснасьцілі 10 «УВ-5Б», што мелі разьдзяляльныя [[Боегалоўка|боегалоўкі]] з 3-8 {{Артыкул у іншым разьдзеле|Разьдзяляльная боегалоўка з блокамі асобнага навядзеньня|блокамі асобнага навядзеньня|uk|Роздільна головна частина з блоками індивідуального наведення}}.
* ''«Усходні вецер-11»'' («УВ-11») — [[Цьвёрдае паліва|цьвёрдапаліўная]] балістычная ракета малой дальнасьці (звыш 550 км). У 1984 г. распрацоўку ажыцьцявілі на прадпрыемстве «Сяньцзянскія ракеты» (база № 066) пад кіраўніцтвам Ван Жэнхуа. Мела дальнасьць у 300 км і патрабавала каля 30 хвілінаў на перадпускавую запраўку. Несла 800 кг карыснай нагрузкі і разьмяшчалася на аўтадарожным 4-восевым грузавіку [[МЗКЦ-543|МАЗ-543]]. Боегалоўка магла несьці ядзерную зброю на 2, 10 і 20 кілятонаў ў тратылавым эквіваленце. У 1992 г. выраб пачалі на прадпрыемстве {{Артыкул у іншым разьдзеле|Кітайскія дакладныя машыны на ўвоз і вываз|«Кітайскія дакладныя машыны на ўвоз і вываз»|en|China Precision Machinery Import-Export Corporation}} (Пэкін). У 1998 г. пачаўся выраб удасканаленай «УВ-11А», што мела дальнасьць звыш 550 км. На 2014 г. вырабілі звыш 500 ракетаў. Налічвалася 85 адпаведных {{Артыкул у іншым разьдзеле|Самаход вэртыкальнага пуску|самаходаў вэртыкальнага пуску|en|Transporter erector launcher}} (СВП)&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=«УВ-11»|спасылка=http://www.weaponsystems.net/weaponsystem/DD06%20-%20DF-11%20(CSS-7).html|выдавец=«Збройныя сыстэмы»|мова=en|дата публікацыі=2014|дата доступу=29 красавіка 2016}}&lt;/ref&gt;.
* ''«Усходні вецер-12»'' («УВ-12») — балістычная ракета малой дальнасьці (БРМД; 280 км), распрацаваная ў 2000-х гадах. Мае боегалоўку масай 400 кг і выкарыстоўвае [[спадарожнік]]авае навядзеньне {{Артыкул у іншым разьдзеле|Компас (спадарожнік)|«Компас»|zh|北斗卫星导航系统}}.
* ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Усходні вецер-15|«Усходні вецер-15»|zh|东风-15短程弹道导弹}}'' («УВ-15») — аднаступенчатая цьвёрдапаліўная БРМД (600 км). У 1985 г. пачалася распрацоўка. У 1987 г. адбыўся першы пуск у пустыні [[Гобі]] ([[Унутраная Манголія]]). У 1990 г. паступіла на ўзбраеньне кітайскага войска. Магла несьці боегалоўку звыш 500 кг зь ядзернай зброяй на 90 кілятонаў у тратылавым эквіваленце. Прыводзілася ў дзеяньне самаходным пускавіком (СВП). У 1995 г. правялі дадатковыя выпрабаваньні. У выніку распрацавалі «УВ-15А» з дальнасьцю звыш 900 км. Таксама стварылі «УВ-15Б» з [[радар]]ным саманавядзеньнем і [[лазэр]]ным дальнамерам&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=«УВ-15» (15А, 15Б)|спасылка=http://missilethreat.com/missiles/df-15-15a-15b-css-6m-9/|выдавец=«Ракетная пагроза» ([[Арлінгтан]], шт. Вірджынія)|мова=en|дата публікацыі=5 студзеня 2013|дата доступу=29 красавіка 2016}}&lt;/ref&gt;. На 2008 г. на ўзбраеньні кітайскага войска стаялі 315 ракетаў і 90 адпаведных самаходаў вэртыкальнага пуску.
[[Файл:Dongfeng-16.JPG|значак|230пкс|«УВ-16» на парадзе ў Пэкіне 3 верасьня 2015 г.]]
* ''«Усходні вецер-16»'' («УВ-16») — БРМД (800 км), распрацаваная ў 2011 годзе. Мае боегалоўку на 500—1000 кг. Разьмяшчаецца на самаходзе вэртыкальнага пуску.
* ''«[[Усходні вецер-21]]»'' («УВ-21») — 2-ступенчатая цьвёрдапаліўная балістычная ракета сярэдняй дальнасьці (БРСД). У 1967 г. пачалася распрацоўка. У траўні 1985 г. правялі першы ўдалы пуск. Дальнасьць склала звыш 1770 км. Боегалоўка важыла 600 кг зь ядзернай зброяй на 500 кілятонаў у тратылавым эквіваленце. Разьмяшчалася на самаходзе вэртыкальнага пуску. У 1991 г. паступіла на ўзбраеньне. Да 1995 г. на ўзбраеньні стаялі 15 ракетаў. У 1996 г. распрацавалі больш дакладную «УВ-21А» з {{Артыкул у іншым разьдзеле|Кругавое верагоднае адхіленьне|кругавым верагодным адхіленьнем|en|Terminal guidance}} менш за 300 мэтраў. Да 1997 г. 36 ракетаў разьмяшчалася ў памежных правінцыях&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=«УВ-21» (Кітайскія ядзерыя войскі)|спасылка=http://www.globalsecurity.org/wmd/world/china/df-21.htm|выдавец=«Глябальная бясьпека» (шт. Вірджынія, ЗША)|мова=en|дата публікацыі=2016|дата доступу=29 красавіка 2016}}&lt;/ref&gt;. У 2006 г. стварылі ўдасканелную «УВ-21В» з {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канчатковае навядзеньне|канчатковым навядзеньнем|en|Terminal guidance}}.
* ''«[[Усходні вецер-26]]»'' («УВ-26») — трохступенчатая цьвёрдапаліўная БРСД (звыш 3000 км). Месьціцца на 6-восевым грузавіку вэртыкальнага пуску. Мае боегалоўку масай звыш 1200 кг&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Балістычная ракета сярэдняй дальнасьці «УВ-26»|спасылка=http://www.armyrecognition.com/china_chinese_army_missile_systems_vehicles/df-26_intermediate-range_ballistic_missile_technical_data_sheet_specifications_pictures_video_11202167.html|выдавец=«Вайсковае прызнаньне»|мова=en|дата публікацыі=2016|дата доступу=29 красавіка 2016}}&lt;/ref&gt;. Пасьля распрацоўкі ў канцы 1990-х гг. паступіла на ўзбраеньне да 2007 году.
[[Файл:Dongfeng-16.JPG|значак|220пкс|«УВ-31А» (Пэкін, 3 верасьня 2015 г.)]]
* ''«[[Усходні вецер-31]]»'' («УВ-31») — трохступенчатая цьвёрдапаліўная балістычная ракета з дальнасьцю звыш 8000 км. У студзені 1985 г. 4-я аэракасьмічная акадэмія ({{Артыкул у іншым разьдзеле|Хух-Хота||mn|Хөх хот}}, правінцыя [[Унутраная Манголія|Ўнутраная Манголія]]) пачала распрацоўку ракеты. 2 жніўня 1999 г. прайшоў першы пасьпяховы пуск. У 2006 г. ракету прынялі на ўзбраеньне. Можа несьці адзіную боегалоўку на 1000 кілятонаў. Месьціцца на СВП або ў пускавой шахце. У 2007 г. стварылі ўдасканаленую «УВ-31А» з дальнасьцю звыш 11 000 км і разьдзяляльнай боегалоўкай з 3-5 блёкамі асобнага навядзеньня на 20-150 кілятонаў у тратылавым эквіваленце. Да 2009 г. на ўзбраеньні стаяла па 15 ракетаў «УВ-31» і «УВ-31А».

=== Сьпісаныя ===
[[Файл:Dongfeng 1 at Beijing Military Museum.jpg|значак|140пкс|«Усходні вецер-1» ({{Артыкул у іншым разьдзеле|Ваенны музэй Кітайскай народная рэвалюцыі|Ваенны музэй|zh|中国人民革命军事博物馆}}, Пэкін)]]
* ''«[[Усходні вецер-1]]»'' («УВ-1»). Першая балістычная ракета Кітая, створаная ў 1960 г. на аснове савецкай {{Артыкул у іншым разьдзеле|Р-2|«Р-2»|ru|Р-2}}. Мела дальнасьць 550 км і карысную нагрузку 500 кг. Выраблялася да канца 1960-х гадоў.
* ''«Усходні вецер-2»'' («УВ-2»). Першая балістычная ракета ''сярэдняй'' дальнасьці (БРСД; 1250 км) зь ядзернай боегалоўкай на 15 кілятонаў у [[Тратылавы эквівалент|тратылавым эквіваленце]]. У 1962 г. адбыўся першы пуск. У 1966 г. удасканаленая «УВ-2А» стала ракетай, якую выкарысталі ў першым кітайскім ядзерным выпрабаваньні на возеры {{Артыкул у іншым разьдзеле|Лоп||en|Lop Nur}} ({{Артыкул у іншым разьдзеле|Баянгол-Мангольская аўтаномная акруга||mn|Баянгол - монгол өөртөө засах тойрог}}, [[Сіньцьзян-Уйгурскі аўтаномны раён]]). У 1969 г. пачалася сэрыйная вытворчасьць. Сьпісаная ў 1980-я гады.
* ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Усходні вецер-3|«Усходні вецер-3»|zh|东风-3远程弹道导弹}}'' («УВ-3»). {{Артыкул у іншым разьдзеле|Вадкасны ракетны рухавік|Вадкапаліўная|en|Liquid-propellant rocket}} аднаступенчатая БРСД, што паступіла на ўзбраеньне кітайскага войска да сьнежня 1971 годзе. У верасьні 1958 г. распрацоўка пачалася пад кіраўніцтвам Ту Шуэ й {{Артыкул у іншым разьдзеле|Сунь Цзядун|Сунь Цзядуна|ru|Сунь Цзядун}} (нар. 1929). У 1967 г. у Шуанчэнцзы (правінцыя [[Ганьсу]]) адбыўся першы пуск. У чэрвені 1969 г. каля вёскі Вучай (правінцыя [[Шаньсі]]) на паўднёвы захад ад Пэкіна адбыліся пробныя вучэньні. Першапачаткова мела дальнасьць 2650 км і ядзерную боегалоўку масай 2150 кг. Выраб ажыцьцяўляўся на заводзе № 211 (Хаянскі павет, правінцыя [[Цынхай]]) сталічнага прадпрыемства «Завод аэракасьмічных машынаў». У 1983 г. распрацавалі ўдасканаленую «УВ-3А» з дальнасьцю 2780 км і трыма блёкамі ядзернай боегалоўкі на 50 кілятонаў у тратылавым эквіваленце. У 1986 г. пачалася абнова 80 ракетаў да «УВ-3А». У 1987 г. 36 «УВ-3» прадалі ў [[Саудаўская Арабія|Саудаўскую Арабію]] бязь ядзерных боегаловак. У 1997 г. у Кітаі налічвалася 40 адпаведных пускавых шахтаў&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=«УВ-3А» (Кітайскія ядзерныя войскі)|спасылка=http://fas.org/nuke/guide/china/theater/df-3a.htm|выдавец=[[Фэдэрацыя амэрыканскіх навукоўцаў]]|мова=en|дата публікацыі=15 красавіка 2000|дата доступу=27 красавіка 2016}}&lt;/ref&gt;. У траўні 2014 г. зьнятая з узбраеньня ў Кітаі.
* ''«Усходні вецер-4»'' («УВ-4»). Першая 2-ступенчатая МБР, распрацаваная ў Кітаі. У 1965 г. распрацоўка пачалася пад кіраўніцтвам Рэн Сіньміня і Ту Шуэ. У лістападзе 1970 г. з {{Артыкул у іншым разьдзеле|Цзяньшуйскі павет|Цзяньшуйскага павету|zh|建水县}} (правінцыя [[Юньнань]]) адбыўся першы пуск ракеты. Выраб ажыцьцявілі на заводзе № 211. Разьмяшчалася ў пускавой шахце. У 1975 г. ракета паступіла на ўзбраеньне з дальнасьцю 5500 км, ядзернай боегалоўкай на 2190 кг магутнасьцю 3,3 мэгатоны ў тратылавым эквіваленце. У 1984 г. кітайскае войска мела 4 ракеты. Да 1995 г. лік вырас да 10. У 1997 г. — да 20 ракетаў&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=«УВ-4» (ракета «Цяньшуй»)|спасылка=http://fas.org/nuke/guide/china/theater/df-4.htm|выдавец=Фэдэрацыя амэрыканскіх навукоўцаў|мова=en|дата публікацыі=15 красавіка 2000|дата доступу=27 красавіка 2016}}&lt;/ref&gt;. Удасканаленая «УВ-4А» мела 3 блёкі асобнага навядзеньня. Зьнятая з узбраеньня ў 2015 годзе.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20150801072351/http://www.calt.com/ Кітайскі інстытут ракетных тэхналёгіяў]: [http://www.calt.com/n482/n498/c3852/content.html ракеты-носьбіты]{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-zh}}

{{Накід:Тэхніка}}

[[Катэгорыя:Ракетная зброя]]
[[Катэгорыя:Кітай]]
[[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1960 годзе]]</text>
      <sha1>1ck0mw52zcklif12qc0nqsyonr4yo49</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шахматная задача-жарт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>182944</id>
    <revision>
      <id>2686858</id>
      <parentid>2190518</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T20:25:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2686858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13070" sha1="0hqdzsichst5ee9ltijot1r8qoybatl" xml:space="preserve">'''Зада́ча-жарт''' — [[шахматная задача]], у якой [[гумар]] ёсьць першасным або другасным элемэнтам. Зазвычай у пачатковай пазыцыі такой задачы ці ў ейным разьвязаньні парушаныя [[правілы шахаў]].

== Правілы ==
Дзеля разьвязаньня задачы-жарту магчыма, напрыклад:
* латніка пераўтварыць у фігуру суперніка;
* паставіць на дошку адсутнага караля;
* зьняць з дошкі любога з 9 латнікаў аднаго з бакоў;
* павярнуць дошку на 180°;
* скончыць ракіроўку («мат у паўхады»);
* вярнуць ход назад.

== Прыклады ==

=== Без парушэньня правілаў ===
==== Непазьбежны мат ====
{{Шахматная дыяграма|=
| tleft
| '''[[Вільгельм Рэпке]]''', 1942
|р=
 8 |kl|  |kd|  |  |  |  |  |р8=
 7 |pl|  |pl|pd|  |  |  |  |р7=
 6 |  |pd|  |pl|  |  |  |  |р6=
 5 |  |  |  |  |  |  |  |  |р5=
 4 |pd|  |  |  |  |  |  |  |р4=
 3 |pl|  |  |pl|  |  |  |  |р3=
 2 |  |  |  |  |  |  |  |  |р2=
 1 |  |  |  |  |  |  |  |  |р1=
    a  b  c  d  e  f  g  h
| Мат за 6 хадоў. Ці можна яго пазьбегнуць?
}}

У гэтай кампазыцыі, у адрозьненьне ад мноства іншых жартоўных задачаў, няма парушэньня шахматных правілаў. Гумар заключаецца ў тым, што мат непазьбежны: усе хады белых і чорных адзіна магчымыя.

'''1. d4 b5'''&lt;br /&gt;
'''2. d5 b4'''&lt;br /&gt;
'''3. ab a3'''&lt;br /&gt;
'''4. b5 a2'''&lt;br /&gt;
'''5. b6 a1~'''&lt;br /&gt;
'''6. b7×'''
{{clear}}

==== Мат за паўхады ====
{{Шахматная дыяграма
| tleft
| 
|р=
 8 |  |  |  |  |  |  |  |  |р8=
 7 |  |  |  |  |  |  |  |  |р7=
 6 |  |  |  |  |  |  |  |  |р6=
 5 |  |  |  |  |  |  |  |  |р5=
 4 |  |  |  |  |  |  |  |  |р4=
 3 |  |  |  |  |  |  |  |  |р3=
 2 |  |rl|  |  |  |  |  |  |р2=
 1 |rl|  |kl|  |  |  |kd|  |р1=
    a  b  c  d  e  f  g  h
| Мат за паўхады.}}

[[Шахматная тэрміналёгія]] ня мае панятку «паўхады», аднак жартаўліва яго можна дапасаваць да хадоў, якія зьдзяйсьняюцца ў два этапы: пераўтварэньне латніка, бой (у тым ліку [[Бой на праходзе|на праходзе]]) і [[ракіроўка]]. У апошнім выпадку гэта:
# пайсьці каралём на два полі ў бок ладзьдзі;
# пераставіць ладзьдзю на поле, якое перасёк кароль.

Ведаючы гэта, лёгка зьдзейсьніць прыкладны «мат у паўхады» на дыяграме. Робячы даўгую ракіроўку, белыя ўжо пайшлі каралём на с1 (зрабілі першыя «паўхады»). Засталося перасунуць ладзьдзю з а1 на d1 і абвесьціць мат.
{{clear}}

==== Мат у чвэрць ходу ====
{{Шахматная дыяграма
| tleft
| 
|р=
 8 |kd|  |  |  |  |  |  |  |р8=
 7 |  |  |kl|  |  |  |  |  |р7=
 6 |  |  |  |  |  |  |  |  |р6=
 5 |  |  |  |  |  |  |  |  |р5=
 4 |  |  |  |  |  |  |  |  |р4=
 3 |  |  |  |  |  |  |  |  |р3=
 2 |  |  |  |  |  |  |  |  |р2=
 1 |  |  |  |  |  |  |  |  |р1=
    a  b  c  d  e  f  g  h
| Мат у чвэрць ходу.}}

'''Разьвязаньне: паставіць белага візыра на b8#'''

Поўны ход: '''1.ab8В#''' складаецца з чатырох частак. Сьпярша была зьнятая нейкая чорная фігура з b8 (1/4), пасьля латнік а7 перастаўлены на b8 (2/4), пасьля з дошкі дзеля пераўтварэньня зьняты белы латнік (3/4). Такім чынам атрымалася пачатковая пазыцыя задачы зь белым каралём с7 і чорным каралём а8. Урэшце, замест латніка на b8 зьяўляецца белы візыр і абвяшчае мат чорнаму каралю.
{{clear}}

=== Асаблівая інтэрпрэтацыя правілаў ===

==== Пераўтварэньне латніка ====
{{Шахматная дыяграма
| tleft
| '''[[Леанід Кубель]]''', 1941
|р=
 8 |  |  |  |  |  |  |  |  |р8=
 7 |  |  |  |  |pl|  |ql|  |р7=
 6 |  |  |pl|  |  |  |  |  |р6=
 5 |  |  |  |  |  |  |  |  |р5=
 4 |  |  |  |  |  |  |  |  |р4=
 3 |  |  |  |  |  |  |pl|kd|р3=
 2 |  |  |  |  |  |pl|  |  |р2=
 1 |  |  |  |  |  |  |  |kl|р1=
    a  b  c  d  e  f  g  h
| Мат у 2 хады.}}

У ранейшых шахматных кодэксах правіла [[Перамяненьне латніка|перамяненьня латніка]], які дасягнуў апошняй гарызанталі, фармулявалася неадназначна. Латніка магчыма было замяніць любой фігурай, у тым ліку супрацьлеглага колеру.

На дыяграме чорны кароль знаходзіцца ў [[пат]]авым стане. Каб паставіць яму мат у 2 хады, неабходна альбо выпусьціць яго, альбо паставіць на дошку новую чорную фігуру.

'''1. е8чКр!'''

Чорныя атрымліваюць новага караля і магчымасьць зрабіць ход.

'''1… Kpd8 2.Вd7××'''

Белы візыр дае мат адначасна абодвум каралям чорных. Пры гэтым абодва маты {{Не перакладзена|Мадэльны мат|правільныя||Model mate}}.
{{clear}}

==== Ракіроўка ====

{{Шахматная дыяграма
| tleft
| '''[[Тым Крабэ]]''', 1972
|р=
 8 |  |  |  |  |  |  |  |  |р8=
 7 |  |  |  |  |  |  |  |  |р7=
 6 |  |  |  |  |pl|  |  |  |р6=
 5 |  |  |  |pd|  |  |  |  |р5=
 4 |  |  |pd|  |  |  |pd|  |р4=
 3 |  |pd|pl|  |kd|pl|pl|pd|р3=
 2 |  |pl|  |  |  |  |  |pl|р2=
 1 |rl|  |  |  |kl|  |  |rl|р1=
    a  b  c  d  e  f  g  h
| Мат у 3 хады.}}

Асаблівую інтэрпрэтацыю правіла ракіроўкі выкарыстаў [[Тым Крабэ]].

'''1. e7'''&lt;br /&gt;
(1… Kpd3 2. e8В gf 3. 0-0-0×)&lt;br /&gt;
'''1… Kp:f3 2. е8Л! Kpg2''' (2… d4 3. 0-0×)&lt;br /&gt;
Белыя паводле ўмоваў задачы мусяць наступным ходам паставіць мат.&lt;br /&gt;
'''3. 0-0-0-0#'''

І яны праводзяць ''вэртыкальную ракіроўку'' зь перамененай ладзьдзёй. Кароль займае поле е3, а ладзьдзя е8 перамяшчаецца на е2 з матам. Фармальна для тагачасных правілаў такое было магчыма: яны ня мелі адназначнага патрабаваньня менавіта гарызантальнай ракіроўкі&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = [[Васіль Паноў|Панов В. П.]]|імя = |прозьвішча = |частка = Рокировка|загаловак = Шахматы — интересная игра|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = {{М.}}|выдавецтва = Молодая гвардия|год = 1963|том = |старонкі = 28—31|старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}&lt;/ref&gt;. Астатнія ўмовы для ракіроўкі, у тым ліку тое, што кароль і пераменена ладзьдзя ня рухаліся, выкананыя. Пазьней [[FIDE]] ўнесла ў правілы зьмяненьне, якое адназначна трактавала ракіроўку гарызантальнай.
{{clear}}

=== З парушэньнем правілаў ===

==== Немагчымы мат ====
{{Шахматная дыяграма
| tleft
| '''[[Сэм Лойд]]'''
|р=
 8 |  |  |  |  |  |  |  |  |р8=
 7 |  |  |  |  |  |  |  |  |р7=
 6 |  |  |  |  |  |  |  |  |р6=
 5 |  |  |nl|rl|kd|rl|  |  |р5=
 4 |  |  |  |  |  |  |  |  |р4=
 3 |  |  |  |  |  |  |  |  |р3=
 2 |  |  |  |  |  |  |  |  |р2=
 1 |  |  |  |  |  |  |  |  |р1=
    a  b  c  d  e  f  g  h
|Мат дзьвюмя ладзьдзямі і вершнікам у цэнтры дошкі}}

Вынаходніцтва матавае канструкцыі, немагчымай у шахматнай гульні — адна з адменаў тэматыкі задачаў-жартаў. Яскравым прыкладам ёсьць творчасьць [[Сэм Лойд|Сэм’юэла Лойда]]. Аднойчы ў сваёй шахматнай калёнцы ён паведаміў, што знайшоў спосаб, з дапамогаю якога вершнік і дзьве ладзьдзі могуць паставіць мат самотнаму каралю ў цэнтры дошкі&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = [[Сэм Лойд|Лойд С.]]|імя = |прозьвішча = |частка = |загаловак = Самые знаменитые головоломки мира|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = {{М.}}|выдавецтва = |год = 1999|том = |старонкі = 9|старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}&lt;/ref&gt;. Чытачы, якія не паверылі гэтаму, пераканаліся, пабачыўшы ягонае разьвязаньне (на дыяграме).

У шахматнай гульні такі мат ня можа адбыцца, бо дзьве ладзьдзі за адзін ход ня могуць абвясьціць шахі каралю адначасна.
{{clear}}

==== Вяртаньне ходу назад ====

{{Шахматная дыяграма
| tleft
| 
|р=
 8 |  |  |  |  |  |  |nl|kd|р8=
 7 |  |  |  |  |  |  |  |  |р7=
 6 |  |  |  |  |  |  |kl|  |р6=
 5 |  |  |  |  |  |  |  |  |р5=
 4 |  |  |  |  |  |  |  |  |р4=
 3 |  |  |  |  |  |  |  |  |р3=
 2 |  |  |  |  |  |  |  |  |р2=
 1 |  |  |  |  |  |  |  |  |р1=
    a  b  c  d  e  f  g  h
| Белыя бяруць ход назад і ставяць мат у 1 ход.}}

Вершнік і кароль самотнаму каралю паставіць мат ня могуць. Задачу магчыма разьвязаць, калі папярэднім быў ход з боем чорнай фігуры. Такім чынам, белыя бяруць назад ход Вкh6:Вкg8 і абвяшчаюць мат:

'''1. Вкf7×'''

Задачы такога кшталту называюцца рэтрактарамі і належаць да жанру [[рэтрааналіз]]у.
{{clear}}

==== Казачныя шахі ====

{{Шахматная дыяграма
| tleft
| 
|р=
 8 |  |  |  |  |  |  |  |kd|р8=
 7 |  |  |  |  |  |  |  |  |р7=
 6 |  |  |  |  |  |nl|  |  |р6=
 5 |  |  |  |  |  |  |  |  |р5=
 4 |  |  |  |  |  |  |  |  |р4=
 3 |  |  |  |  |  |  |  |  |р3=
 2 |  |  |  |  |  |  |  |  |р2=
 1 |bl|  |  |  |  |  |  |kl|р1=
    a  b  c  d  e  f  g  h
| Мат за 1 ход.}}

У жанры [[Казачныя шахі|казачных шахматаў]] фігуры атрымліваюць новыя магчымасьці. Так і ў гэтай пазыцыі на дыяграме патрэбнае нешта экстраардынарнае, каб паставіць мат у адзін ход.

Дзеля гэтага казачны белы вершнік «устае дыбкі», прыпадымаючыся над полем f6 і працягваючы кантраляваць палі g8 і h7, а афіцэр, чыя ўдарная сіла тым самым падаўжаецца на ўсю дыяганаль а1—h8, ставіць ускрыты мат.
{{clear}}

== Глядзіце таксама ==
* [[Казачныя шахматы]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20110809084610/http://www.bcc.h14.ru/shutki.php Задачы-жарты]
* [http://old.nkj.ru/cgi/naukaa365.html?55+0303+55303128+html Рарытэты]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[Катэгорыя:Шахматная кампазыцыя]]
[[Катэгорыя:Гумар]]</text>
      <sha1>0hqdzsichst5ee9ltijot1r8qoybatl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Эквайрынг</title>
    <ns>0</ns>
    <id>186312</id>
    <revision>
      <id>2686863</id>
      <parentid>2316968</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T21:40:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2686863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7070" sha1="tq47mf74dgysy28a6uatwoeqkhjej0d" xml:space="preserve">'''Эквайрынг''' ({{мова-en|acquiring|скарочана}} — набыцьцё) — разьлік аплаты [[тавар]]а або [[Паслуга|паслугі]] з выкарыстаньнем банкаўскай [[Аплатная картка|аплатнай карткі]].

== Беларусь ==
На травень 2012 году звыш 28 000 гандлёвых установаў Беларусі абслугоўвалі трымальнікаў [[Аплатная картка|аплатных картак]], зь іх звыш 15 000 (55%) — на падставе заключаных зь «[[Беларусбанк]]ам» дамоваў. Пагатоў з 2010 году «Беларусбанк» забясьпечваў разьлікі па картках і ў сеціўных крамах, зь якімі да траўня 2012 склаў звыш 60 дамоваў&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар=Віталь Глінскі.|загаловак=Аплаці праз інтэрнэт — зірні па-іншаму на сьвет|спасылка=http://old.zviazda.by/ru/archive/article.php?id=97698|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=29 траўня 2012|нумар=[http://old.zviazda.by/ru/archive/?idate=2012-05-29 100 (27215)]|старонкі=[http://old.zviazda.by/a2ttachments/97704/29may-3.indd.pdf 3]|issn=1990-763x}}&lt;/ref&gt;. 29 верасьня 2014 г. Кіраўніцтва [[Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь|Нацыянальнага банку Рэспублікі Беларусь]] зацьвердзіла Пастанову № 599, паводле якой раіла банкам устанавіць плату за эквайрынг у памеры прынамсі 0,8% ад сумы апэрацыі&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Аб рэгуляваньні тарыфаў на эквайрынг і інкасацыю|спасылка=http://www.nbrb.by/bel/press/?id=3357&amp;p=print|выдавец=[[Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь]]|дата публікацыі=1 кастрычніка 2014|копія=http://www.nbrb.by/bel/press/?nId=1069|дата копіі=1 кастрычніка 2014|дата доступу=2 кастрычніка 2017}}&lt;/ref&gt;. 30 кастрычніка 2014 г. Кіраўніцтва Нацбанку Беларусі сваёй Пастановай № 672 скасавала Пастанову № 599 ад 29 верасьня, паводле якой раней раіў банкам апусьціць расцэнкі на эквайрынг ніжэй за расцэнкі на касавае абслугоўваньне&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=Аляксей Арэшка|загаловак=Нацбанк адмяніў сваю пастанову па тарыфах на эквайрынг і інкасацыю|спасылка=http://by.belapan.by/archive/2014/10/31/737355_737356|выдавец=[[БелаПАН]]|дата публікацыі=31 кастрычніка 2014|дата доступу=2 кастрычніка 2017}}&lt;/ref&gt;.

На 2017 год банкі Беларусі ажыцьцяўлялі разьлік па картках 5 аплатных сыстэмаў: «[[American Express|Амэрыкан Экспрэс]]» ([[Нью-Ёрк]], ЗША), «[[БелКарт]]» (Менск, Беларусь), «[[Віза (прадпрыемства)|Віза]]» (Фостэр-Сіці, штат [[Каліфорнія]], ЗША), «[[МайстарКард]]» (Гарысан, штат [[Нью-Ёрк (штат)|Нью-Ёрк]], ЗША), «[[ЮніёнПэй]]» («Іньлянь»; [[Шанхай]], Кітай)&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Пералік плацежных сыстэмаў, у рамках якіх банкамі Рэспублікі Беларусь ажыцьцяўляюцца эмісія і/або эквайрынг банкаўскіх плацежных картак|спасылка=https://www.nbrb.by/bel/payment/plasticcards/systems.asp|выдавец=Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь|дата публікацыі=2017|дата доступу=2 кастрычніка 2017}}&lt;/ref&gt;. Пастаўка гандлёвага тэрміналу для эквайрынгу банкам вымагала зьдзяйсьненьне цягам 2 месяцаў апэрацыяў аплаты на прынамсі 6000 [[Беларускі рубель|рублёў]] (каля $3000), для мабільнага эквайрынгу — 300 рублёў (каля $150)&lt;ref&gt;{{Навіна|аўтар=|загаловак=Эквайрынг арганізацыяў гандлю|спасылка=https://belarusbank.by/be/corporate/24571|выдавец=ААТ «ААБ [[Беларусбанк]]»|дата публікацыі=2017|дата доступу=2 кастрычніка 2017}}&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Адзіная разьліковая інфармацыйная прастора]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Артыкул|аўтар=Сяргей Куркач.|загаловак=Мабільны эквайрынг перастае быць рэдкасьцю|спасылка=http://www.zviazda.by/be/news/20140822/1408739599-mabilny-ekvayryng-perastae-byc-redkascyu
|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=23 траўня 2012|нумар=[http://www.zviazda.by/be/number/159-27769 159 (27769)]|старонкі=[http://www.zviazda.by/sites/default/files/pdf/2014/08/ZV_20140823_1.pdf 1]|issn=1990-763x}}
* {{Навіна|аўтар=|загаловак=Як прымаць плацяжы на сайце (інтэрнэт-эквайрынг)|спасылка=https://www.hutkigrosh.by/be/services/internet-acquiring/|выдавец=«Хуткі грош»|дата публікацыі=2017|дата доступу=2 кастрычніка 2017}}
** [https://web.archive.org/web/20190821204400/https://www.hutkigrosh.by/be/business/internet-shops/ Інтэрнэт-крамы]: [https://web.archive.org/web/20210514001245/https://www.hutkigrosh.by/be/start/internet-shops-demands/ патрабаваньні пры падключэньні]
* * {{Навіна|аўтар=|загаловак=Пытаньні і адказы (інтэрнэт-крамам, якія падключаюцца, пра інтэрнэт-эквайрынг)|спасылка=https://webpay.by/be/pytanni-adkazy/|выдавец=ТАА «Вэб Пэй»|дата публікацыі=2017|дата доступу=2 кастрычніка 2017}}

{{Накід:Эканоміка}}

[[Катэгорыя:Электронная камэрцыя]]
[[Катэгорыя:Бізнэс-тэрміны]]
[[Катэгорыя:Плацёжныя сыстэмы]]
[[Катэгорыя:Банкаўская справа]]</text>
      <sha1>tq47mf74dgysy28a6uatwoeqkhjej0d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аляксей Аўраменка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>204681</id>
    <revision>
      <id>2686891</id>
      <parentid>2609858</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T09:01:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2686891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12621" sha1="a8munraovfdchusowd0i0w0uum9wwev" xml:space="preserve">{{Палітык
| імя                = Аляксей Аўраменка
| выява              = 
| подпіс_пад_выявай  = 
| пасада             = [[Міністэрства транспарту і камунікацыяў Рэспублікі Беларусь|Міністар транспарту і камунікацыяў Рэспублікі Беларусь]]
| пачатак_тэрміну    = 15 студзеня 2019
| канец_тэрміну      = 
| прэзыдэнт          = [[Аляксандар Лукашэнка]]
| прэм’ер-міністар   = [[Сяргей Румас]]
| папярэднік         = [[Анатоль Сівак]]
| наступнік          =

| выбарчая_акруга    = 
| нацыянальнасьць    = 
| партыя             = 
| жонка              = 
| прафэсія           = інжынэр
| рэлігія            = 
| подпіс             = 
| камэнтар           = 
}}

'''Аляксе́й Мікала́евіч Аўра́менка''' ({{ДН|11|5|1977}}, [[Менск]] — {{ДС|4|7|2023}}) — беларускі дзяржаўны дзеяч, [[Міністэрства транспарту і камунікацыяў Рэспублікі Беларусь|міністар транспарту і камунікацый Беларусі]] (2019—2023).

== Жыцьцяпіс ==
Скончыў [[Беларускі нацыянальны тэхнічны ўнівэрсытэт|Беларускую дзяржаўную політэхнічную акадэмію]] (1999), [[Акадэмія кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь|Акадэмію кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь]] (2010).

Працоўную кар’еру пачаў у 1999 годзе майстрам дарожна-будаўнічага ўпраўленьня № 43 РУП «Будаўніча-мантажны трэст № 8», з 2000 году працаваў галоўным спэцыялістам аддзелу ўтрыманьня дарожнай сеткі Камітэту па аўтамабільных дарогах пры Міністэрстве транспарту і камунікацыяў. У 2001—2006 гадах быў галоўным спэцыялістам упраўленьня ўтрыманьня дарожнай сеткі Дэпартамэнту «Белаўтадар» Міністэрства транспарту і камунікацыяў.

З 2006 году працаваў ва ўпраўленьні транспарту, сувязі і інфарматызацыі Апарату [[Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь|Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь]], займаў пасады галоўнага спэцыяліста, намесьніка начальніка і начальніка. Пастановай Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 25 ліпеня 2013 году № 656 быў прызначаны намесьнікам міністра транспарту і камунікацыяў Беларусі, а Пастановай Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 3 сакавіка 2016 году № 174 быў прызначаны першым намесьнікам міністра транспарту і камунікацыяў.

З 15 студзеня 2019 году прызначаны міністрам транспарту і камунікацыяў Рэспублікі Беларусь&lt;ref&gt;{{cite web|url = https://blr.belta.by/president/view/ministram-transpartu-i-kamunikatsyj-belarusi-naznachany-aljaksej-auramenka-75004-2019/|title = Міністрам транспарту і камунікацый Беларусі назначаны Аляксей Аўраменка|first = |last = |author = |authorlink = |coauthors = |date = 15 студзеня 2019|month = |year = |work = |publisher = [[Беларускае тэлеграфнае агенцтва]]|location = |page = |pages = |at = |language = |trans_title = |format = |doi = |archiveurl = |archivedate = |accessdate = |quote = |ref = |separator = |postscript = }}&lt;/ref&gt;.

== Санкцыі ЭЗ, ЗША, іншых краінаў ==
21 чэрвеня 2021 году быў унесены ў [[Чорны сьпіс Эўразьвязу]]. Паводле рашэньня {{артыкул у іншым разьдзеле|Рада Эўрапейскага зьвязу|Рады Эўрапейскага зьвязу|be|Савет Еўрапейскага саюза}}, Аўраменка адказваў за прымусовую пасадку [[Захоп самалёта рэйсу Ryanair 4978|пасажырскага рэйсу FR4978]] у Менску 23 траўня 2021 году, у выніку чаго былі арыштаваныя [[Раман Пратасевіч]] і [[Соф’я Сапега]]&lt;ref name=&quot;EU21062021&quot;&gt;[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32021R0997&amp;from=EN COUNCIL IMPLEMENTING REGULATION (EU) 2021/997] — {{артыкул у іншым разьдзеле|EUR-Lex|EUR-Lex|en|EUR-Lex}}, 21.06.2021&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=МГ/АА|title=Евросоюз утвердил новый пакет санкций против представителей Беларуси. Кто в списке?|url=https://belsat.eu/ru/news/21-06-2021-evrosoyuz-utverdil-personalnye-sanktsii-protiv-predstavitelej-belarusi/|url-status=live|date=2021-06-21|archiveurl=https://archive.ph/7aQyp|archivedate=2021-06-27|accessdate=2021-06-27|publisher=[[Белсат]]|language=ru}}&lt;/ref&gt;. З-за гэтага ж Аўраменку ў свае санкцыйныя сьпісы ўключылі [[Вялікабрытанія]]&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/996772/Belarus.pdf|title=CONSOLIDATED LIST OF FINANCIAL SANCTIONS TARGETS IN THE UK|publisher=Office of Financial Sanctions Implementation HM Treasury|date=2021-06-25}}&lt;/ref&gt;, [[Канада]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.international.gc.ca/world-monde/international_relations-relations_internationales/sanctions/consolidated-consolide.aspx?lang=eng|title=Consolidated Canadian Autonomous Sanctions List|date=2015-10-19|publisher={{артыкул у іншым разьдзеле|Міністэрства міжнародных справаў Канады|Міністэрства міжнародных справаў Канады|en|Global Affairs Canada}}|accessdate=2021-06-29}}&lt;/ref&gt;, [[Швайцарыя]]&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Shields|first=Michael|date=2021-07-07|editor-last=Liffey|editor-first=Kevin|title=Swiss widen sanctions list against Belarus|url=https://www.reuters.com/world/europe/swiss-widen-sanctions-list-against-belarus-2021-07-07/|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210707215407/https://www.reuters.com/world/europe/swiss-widen-sanctions-list-against-belarus-2021-07-07/|archivedate=2021-07-07|accessdate=2021-07-10|аўтар=Michael Shields|суаўтары=Kevin Liffey.|publisher=[[Reuters]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=2021-07-07|title=Sanctions program: Belarus: Verordnung vom 11. Dezember 2020 über Massnahmen gegenüber Belarus (SR 946.231.116.9), Anhang 1 Origin: EU Sanctions: Art. 2 Abs. 1 (Finanzsanktionen) und Art. 3 Abs. 1 (Ein- und Durchreiseverbot)|url=https://www.seco.admin.ch/dam/seco/de/dokumente/Aussenwirtschaft/Wirtschaftsbeziehungen/Exportkontrollen/Sanktionen/Verordnungen/Belarus/belarus_2021-07-07.pdf.download.pdf/Belarus_2021-07-07.pdf|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210707175409/https://www.seco.admin.ch/dam/seco/de/dokumente/Aussenwirtschaft/Wirtschaftsbeziehungen/Exportkontrollen/Sanktionen/Verordnungen/Belarus/belarus_2021-07-07.pdf.download.pdf/Belarus_2021-07-07.pdf|archivedate=2021-07-07|accessdate=2021-07-10|publisher={{артыкул у іншым разьдзеле|Дзяржаўны сакратарыят па эканамічных пытаньнях|Дзяржаўны сакратарыят па эканамічных пытаньнях|de|Staatssekretariat für Wirtschaft}}|language=en}}&lt;/ref&gt;. 6 ліпеня да чэрвеньскага пакету санкцый ЭЗ далучыліся Альбанія, Ісьляндыя, Ліхтэнштайн, Нарвэгія, Паўночная Македонія, Чарнагорыя&lt;ref&gt;{{cite web|title=Declaration by the High Representative on behalf of the European Union on the alignment of certain third countries with the Council Decision (CFSP) 2021/1002 concerning restrictive measures in view of the situation in Belarus|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2021/07/06/declaration-by-the-high-representative-on-behalf-of-the-eu-on-the-alignment-of-certain-countries-concerning-restrictive-measures-in-view-of-the-situation-in-belarus/|publisher=[[Рада Эўрапейскага зьвязу]]|date=2021-07-06|accessdate=2021-09-10|language=en}}&lt;/ref&gt;.

9 жніўня 2021 году таксама быў унесены ў [[Сьпіс спэцыяльна вызначаных грамадзянаў і заблякаваных асобаў]] [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]]&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-08-09|title=Treasury Holds the Belarusian Regime to Account on Anniversary of Fraudulent Election|url=https://home.treasury.gov/news/press-releases/jy0315|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210809161340/https://home.treasury.gov/news/press-releases/jy0315|archivedate=2021-08-09|accessdate=2021-08-10|website=|publisher=[[Міністэрства фінансаў ЗША]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-08-09|title=США расширили санкции в отношении официального Минска. Полный список|url=https://news.zerkalo.io/economics/1392.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210809213314/https://news.zerkalo.io/economics/1392.html|archivedate=2021-08-09|accessdate=2021-08-10|website=|publisher={{артыкул у іншым разьдзеле|ZERKALO.IO|ZERKALO.IO|be|ZERKALO.IO}}|language=ru}}&lt;/ref&gt;.

Раптоўна памёр 4 ліпеня 2023 году&lt;ref&gt;[https://nashaniva.com/320822 Раптоўна памёр 46-гадовы міністр транспарту і камунікацый Аляксей Аўраменка
] Наша Ніва, 5-07-2023&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20230705062701/https://bar24.by/2023/07/05/na-47-m-godu-zhizni-umer-ministr-transporta-i-kommunikaczij-belarusi/ На 47-м годзе жыцця памёр міністр транспарту і камунікацый Беларусі], bar24.by 5-07-2023&lt;/ref&gt;. Пахаваны на [[Усходнія могілкі|Усходніх могілках]] Менска&lt;ref name=&quot;прощание&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20230705134502/https://abw.by/news/rb/2023/07/05/umer-ministr-transporta-i-kommunikacii-belarusi-aleksei-avramenko Автобизнес. Умер министр транспорта и коммуникаций Беларуси Алексей Авраменко.]&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{Міністры транспарту і камунікацыяў Рэспублікі Беларусі}}
{{Сьпіс беларускіх службоўцаў, у стаўленьні якіх былі ўведзеныя санкцыі ЭЗ}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Аўраменка, Аляксей}}
[[Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь]]
[[Катэгорыя:Міністры транспарту і камунікацыяў Рэспублікі Беларусь]]
[[Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным сьпісе ЭЗ]]
[[Катэгорыя:Беларускія асобы ў сьпісе СВГ]]
[[Катэгорыя:Сябры Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь]]
[[Катэгорыя:Намесьнікі міністраў Рэспублікі Беларусь]]
[[Катэгорыя:Пахаваныя на Ўсходніх могілках Менску]]</text>
      <sha1>a8munraovfdchusowd0i0w0uum9wwev</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Віктар Гардзей</title>
    <ns>0</ns>
    <id>237722</id>
    <revision>
      <id>2686824</id>
      <parentid>2600302</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T14:18:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EugeneZelenko</username>
        <id>20</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ Выява вуліцы</comment>
      <origin>2686824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6359" sha1="ddyyb4gcoidl2vvczqretmicstc9tee" xml:space="preserve">{{Пісьменьнік}}
'''Ві́ктар Канстанці́навіч Гардзе́й''' (19 жніўня 1946, в. [[Малыя Круговічы]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210127080439/http://www.gants-region.info/index/0-95 Ганцавіцкі краязнаўча-інфармацыйны партал. Малыя Круговічы]&lt;/ref&gt;, [[Ганцавіцкі раён]], [[Берасьцейская вобласьць]]&amp;nbsp;— 23 студзеня 2025, [[Менск]]) — беларускі [[паэт]], [[празаік]], [[перакладчык]].

== Жыцьцяпіс ==
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Закончыў Круговіцкую сярэднюю школу (1964) і (завочна) факультэт журналістыкі [[Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт|БДУ]] (1984). Пасьля школы працаваў у [[калгас]]е, у 1965—1966 гг. быў літсупрацоўнікам [[Ляхавічы|ляхавіцкай]] раённай газэты «Будаўнік камунізму». 3 1966 году — у ганцавіцкай раённай газэце «Савецкае Палессе»&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160407034346/http://www.gants.by/?p=1129%2F Віктар Канстанцінавіч Гардзей належыць да пакалення паэтаў, што нарадзіліся ў пасляваенны час]&lt;/ref&gt; (загадчык аддзелу ліставаньня, адказны сакратар, намесьнік рэдактара).

3 пераездам у Менск у 1983 годзе працаваў у рэдакцыі часопіса [[Беларусь (1944)|«Беларусь»]]. У 1985—1990 гадох працаваў рэдактарам аддзелу [[Расьлінны сьвет|флёры]] і літаратуры ў часопісе «[[Родная прырода]]»&lt;ref&gt;{{Артыкул|аўтар=Віктар Гардзей.|загаловак=Згадкі з даўняга блакнота|спасылка=|адказны=гал.рэд. [[Віктар Крукоўскі]]|выданьне=[[Родная прырода]]|тып=часопіс|месца=Менск|выдавецтва=[[Полымя (выдавецтва)|Полымя]]|год=студзень 1997|нумар=1|старонкі=27|issn=0131-601х}}&lt;/ref&gt;. Ад 1989 году — старэйшы літсупрацоўнік аддзелу прозы часопісу [[Маладосць|«Маладосць»]]. Таксама працаваў у часопісах [[Полымя (1922)|«Полымя»]] і [[Вожык (1945)|«Вожык»]]. Пазьней зноў у часопісе «Маладосць» (намесьнік галоўнага рэдактара). Да 2010 году працаваў у выдавецтве [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|«Мастацкая літаратура»]]. У 2010—2015 гадах — загадчык аддзелу прозы і паэзіі газэты [[Літаратура і мастацтва (1932)|«Літаратура і мастацтва»]].

Сябра [[Саюз беларускіх пісьменьнікаў|Саюзу беларускіх пісьменьнікаў]] з 1979 году.

Памёр [[23 студзеня]] [[2025]] года ў [[Менск]]у&lt;ref&gt;[https://nashaniva.com/360079 Памёр Віктар Гардзей]&lt;/ref&gt;.

== Творчасьць ==
У 1963 годзе, калі было надрукавана яго першае апавяданьне «Памылка».

=== Паэзія ===
* 1975 — «Касавіца»
* 1976 — «Чырвоны грабеньчык»
* 1978 — «Верасное палясоўе»
* 1982 — «На арэхавай палянцы»
* 1983 — «Засевак Радзімы»
* 1985 — «Незабудкі азёр»
* 1988 — «Узрушэньне»
* 1988 — «Коцікі на вярбе»
* 1989 — «Мой тата — трактарыст»
* 1994 — «Дзікая пчала»

=== Проза ===
* 1984 — «Дом з блакітнымі аканіцамі»
* 1988 — «Карані вечнага дрэва»
* 1995 — «Уратуй ад нячыстага»
* 1996 — «Ці то грэбля, ці то гаць»

=== Пераклады ===
* [[Гюстаў Флябэр]] «Саламбо»
* [[Робэрт Льюіс Стывэнсан]] «Чорная страла»
* [[Эрнст Тэадар Амадэй Гофман|Эрнст Гофман]] «Шчаўкунчык і мышыны кароль»,
* кніга казак народаў Эўропы «Хрустальны калодзеж»

== Узнагароды ==

[[Выява:Belarus-Malyya Kruhovichy-Gardzeya Street 1-2.jpg|міні|Вуліца Віктара Гардзея, 1, [[Малыя Круговічы]]]]

* Ляўрэат Літаратурнай прэміі імя [[Іван Мележ|Івана Мележа]].
* Ляўрэат літаратурнай прэміі «[[Залаты купідон]]» (2007)
* У вёсцы Малыя Круговічы да 50-годзьдзя пісьменьніка імем Віктара Гардзея названа вуліца, на якой ён нарадзіўся і жыў, а на месцы дому, дзе ён жыў у 2017 годзе ўсталяваны [https://web.archive.org/web/20200225214318/http://www.gants-region.info/photo/vjoska_malyja_krugovichy/pamjatny_znak_gardzeju_viktaru_kanstancinavichu/199 памятны знак].

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Гардзей, Віктар}}
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ганцавіцкім раёне]]
[[Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускіх пісьменьнікаў]]
[[Катэгорыя:Беларускія паэты]]
[[Катэгорыя:Беларускія літаратары]]
[[Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі]]
[[Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі]]
[[Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі]]</text>
      <sha1>ddyyb4gcoidl2vvczqretmicstc9tee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рашаў</title>
    <ns>0</ns>
    <id>242444</id>
    <revision>
      <id>2686881</id>
      <parentid>2672368</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T07:21:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46495-90</username>
        <id>99720</id>
      </contributor>
      <origin>2686881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13611" sha1="7hsgcm5hh531egv9bxu133bd0oexrh8" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                            = Рашаў
|Статус                           = вёска
|Назва ў родным склоне            = Рашава
|Лацінка                          = Rašaŭ
|Герб                             = 
|Сьцяг                            = 
|Гімн                             = 
|Дата заснаваньня                 = перад 1618 годам
|Першыя згадкі                    = 
|Статус з                         = 
|Магдэбурскае права               = 
|Былая назва                      = 
|Мясцовая назва                   = 
|Вобласьць                        = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                             = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]]
|Пасялковы савет                  = 
|Гарадзкі савет                   = 
|Старшыня гарвыканкаму            = 
|Пасада кіраўніка                 = 
|Кіраўнік                         = 
|Плошча                           = 
|Крыніца плошчы                   = 
|Вышыня                           = 
|Унутраны падзел                  = 
|Колькасьць насельніцтва          = 
|Год падліку колькасьці           = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва  = 
|Этнічны склад насельніцтва       = 
|Год падліку этнічнага складу     = 
|Нацыянальны склад насельніцтва   = 
|Год падліку нацыянальнага складу = 
|Колькасьць двароў                = 
|Год падліку колькасьці двароў    = 
|Крыніца колькасьці двароў        = 
|Паштовы індэкс                   = 
|СААТА                            = 
|Выява                            = 
|Апісаньне выявы                  = 
 |Шырата градусаў                 = 52
 |Шырата хвілінаў                 = 00
 |Шырата сэкундаў                 = 14
 |Даўгата градусаў                = 30
 |Даўгата хвілінаў                = 12
 |Даўгата сэкундаў                = 37
|Пазыцыя подпісу на мапе          = зьлева 
|Водступ подпісу на мапе          = 
|Commons                          = 
|Сайт                             = 
}}
'''Ра́шаў'''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}&lt;/ref&gt; — былая вёска ў [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіў у склад [[Хвойніцкі раённы савет|Хвойніцкага райсавету]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Знаходзілася за 16 км на паўночны ўсход ад места і чыгуначнай станцыі [[Хвойнікі|Хвойнікаў]], на аўтамабільнай дарозе Хвойнікі — [[Рэчыца]].

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай===

[[Файл:POL COA Bończa.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Боньча роду Харлінскіх]][[Файл:Фрагмэнт тарыфу падымнага 1640 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Фрагмэнт тарыфу падымнага 1640 г.]]

Ці не ўпершыню Рашаў згаданы ў судовым дэкрэце ад 12 чэрвеня 1618 году. Справа датычылася насланьня людзей панства Гальшкі  і Міхала Лозкаў з добраў Юравічы на грунты маёнтку Хвойнікі пана Мікалая Харлінскага і забраньня паташу, нападу на карчму Рашаў. У акце ад 7 чэрвеня 1623 году аб наезьдзе на [[Астрагляды|Астраглядаўскі]] маёнтак і замак, мястэчка Новы Харленж ([[Хвойнікі]]) і прыналежныя ім паселішчы названая таксама &quot;wieś Raszow&quot;&lt;ref&gt;Źródła dziejowe . T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów - Bracław). Dział II-gi. Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. – Warszawa, 1894. S. 281, 637&lt;/ref&gt;. Месьцілася паселішча ў [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскім ваяводзтве]] [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]].

Ад тых часоў і да рэформавага пэрыяду ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] (1860-я гады) Рашаў, як паселішча альбо ўрочышча, належаў тым самым уладальнікам, што і Хвойнікі з Астраглядамі, г. зн. пасьля Харлінскіх, ад 1624 г. – панам [[Мікалай Абрамовіч|Мікалаю Абрамовічу]], Максыміліяну Бжазоўскаму, князям Шуйскім, сямейству Прозараў. 

Паводле тарыфу падымнага падатку Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, з 2 дымоў у Рашаве кашталяна мсьціслаўскага Мікалая Абрамовіча выбіралася 2 злотых&lt;ref&gt;Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 195&lt;/ref&gt;. Пасьля гэтага ажно да канца XVIII ст. вёска ўжо ня згадвалася, імаверна, праз тое, што яе жыхары яшчэ ў другой палове XVII ст. пераселеныя ў больш люднае месца, у межы Астраглядавіцкага ключа, дзе заснаваны быў хутар [[Рашаўцы]]. Пазьней Рашаў адроджаны як слабада.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

[[Файл:Герб уласны роду Прозараў.png|100пкс|значак|зьлева|Герб уласны роду Прозараў]][[Файл:Слабада Рашаў у рэвізіі 1795 г.jpg|значак|150пкс|Слабада Рашаў у рэвізіі 1795 г.]][[Файл:Амелькаўшчына і Рашава слабада на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.jpg|значак|150пкс|зьлева|Амелькаўшчына і Рашава слабада на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]]

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) вёска — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]&lt;ref&gt;Насевіч, В., Скрыпчанка, Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. C. 181—182&lt;/ref&gt;. У крыніцы, заснаванай як быццам на матэрыялах рэвізіі 1795 году, вёска Рашаў згаданая сярод уладаньняў пана ''Людвіка''{{заўвага|Тут, пэўна, дапушчана памылка прачытаньня тэксту рэвізіі, бо ў ёй згаданая Людвіка з князёў Шуйскіх Прозарава, жонка абознага Караля.|}} Прозара, якія былі перайшлі «в казну», але потым «по высочайшему повелению» вернутыя пані Луізе (з князёў Шуйскіх) Прозаравай, спадчыннай іх уладальніцы&lt;ref&gt;Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск, 2018. С. 70 — 71&lt;/ref&gt;. Паводле рэвізіі 1795 году Слабада Рашаў, у якой налічвалася 7 двароў з 15 жыхарамі мужчынскага і 18 жаночага полу, была ў заставе ад пані Людвікі з князёў Шуйскіх Прозар у мсьціслаўскага стольніка Юстыніяна Фурса. Прозьвішчы жыхароў – Добаш, Аўдзеенка, Душкевіч, Ярац&lt;ref&gt;
НГАБ у Менску. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 59. А. 196-197&lt;/ref&gt;.

Згодна з шляхецкай рэвізіяй, датаванай 10 сьнежня 1811 году, фальварак Рашаў з 50 рэвізскімі душамі ў аднайменнай вёсцы трымаў у арэндзе ад паноў Прозараў Караль, сын Антонія, Дмішэвіч (36 г.), былы паручнік войскаў польскіх; разам зь ім жыў пасынак Адам, сын Вінцэнта, Велямоўскі (15 г.){{заўвага|Тут улічаныя толькі асобы мужчынскага полу.}}&lt;ref&gt;НГАБ. Ф. 333. Воп. 9. Спр. 263. А. 79&lt;/ref&gt;.

У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.», засьведчана, што 71 жыхар вёскі Рашаў абодвух полаў і 2 вайскоўцы належалі да прыходу Сьвята-Мікалаеўскай царквы ў сяле Маладуша&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 683&lt;/ref&gt;.

У парэформавы час Рашаў адміністрацыйна належаў да Маладушскай воласьці. На 1876 і 1879 гады жыхары Рашава заставаліся прыхаджанамі Мікалаеўскай царквы ў Маладушы&lt;ref&gt;Минские епархиальные ведомости. № 10, 1876. С. 454; Описание церквей и приходов Минской епархии. VIII. Речицкий уезд. — Минск, 1879. С. 93&lt;/ref&gt;. Згодна зь перапісам 1897 году, дзейнічала хлебазапасная крама. На 1909 год у вёсцы Рашаў — 21 двор з 165 жыхарамі&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 169&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

У 1931 годзе арганізаваны калгас. У  чэрвені 1943 году акупанты цалкам спалілі вёску і забілі 11 жыхароў. 27 вяскоўцаў загінулі на франтах.

== Насельніцтва ==
* 1816 год — 28 двароў.
* 1850 год — 64 жыхары.
* 1897 год — 165 жыхароў (згодна зь перапісам).
* 1930 год — 46 двароў, 247 жыхароў.
* 1940 год — 51 двор, 259 жыхароў.
* 1959 год — 220 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — жыхароў няма.

== Забудова ==
Плян Рашава складаўся з простай мэрыдыяннай вуліцы, да якой на поўдні далучалася зьлёгку скрыўленая вуліца. Забудова двухбаковая, драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу&lt;ref&gt;{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2к}}&lt;/ref&gt;.

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}}

{{Хвойніцкі раён}}

[[Катэгорыя:Населеныя пункты Хвойніцкага раёну]]</text>
      <sha1>7hsgcm5hh531egv9bxu133bd0oexrh8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>АУСТ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254163</id>
    <revision>
      <id>2686871</id>
      <parentid>2618776</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T05:02:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2686871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2869" sha1="myi1uug2kz15zkiy6bpn5awh24730p5" xml:space="preserve">'''АУСТ''' &amp;mdash; скарот, які поўнасьцю пішацца '''Аддзел унутраных спраў на транспарце'''. АУСТ &amp;mdash; часта [[Транспартная міліцыя (Беларусь)|транспартнае міліцыі Беларусі]]. Галоўная дзейнасьць вядзецца пры перавозках беларускае чыгункі. Дадаткова работнікі АУСТ могуць рабіць на рачным транспарце. АУСТ ня можа вясьці дзейнасьць на дарогах для возаў, бо там дзейнічае [[ДАІ]].

== Сьпіс АУСТ ==
Па стане на 2022 год Беларусь мае такую колькасьць АУСТ:
* [[Аршанскі АУСТ]]&lt;ref&gt;[https://vitebsk.mvd.gov.by/by/page/orshanskij-ovdt Аршанскі АУСТ]{{Недаступная спасылка|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Спынілі свае існаваньне наступныя АУСТ&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220812235728/https://www.abw.by/novosti/law/148194 С 1 апреля в Беларуси не станет транспортной милиции.]&lt;/ref&gt;:
* [[Баранавіцкі АУСТ]]
* [[Берасьцейскі АУСТ]]
* [[Віцебскі АУСТ]]
* [[Гарадзенскі АУСТ]]
* [[Магілёўскі аддзел унутраных справаў на транспарце|Магілеўскі АУСТ]]

== Глядзі таксама ==
* [[РАУС]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спаылкі ==
* [https://belzakon.net/Законодательство/Закон_РБ/199/2131 Закон Аб міліцыі. Арт. 12-1.]
* [https://studopedia.ru/20_66750_stanovlenie-razvitie-i-deyatelnost-organov-vnutrennih-del-respubliki-belarus-v-usloviyah-suvereniteta.html Закон Аб міліцыі. Арт. 12-1.]
* [http://www.brl.by/archive/transportnaya-militsiya-belarusi-doroga-dlinoyu-v-100-let/ «Транспортная милиция Беларуси: дорога длиною в 100 лет».]{{Недаступная спасылка|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://web.archive.org/web/20220812235728/https://www.abw.by/novosti/law/148194 С 1 апреля в Беларуси не станет транспортной милиции.]
* [https://web.archive.org/web/20220817124447/https://megalektsii.ru/s33831t3.html ОУУС]

{{МУС}}

[[Катэгорыя:Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь]]
[[Катэгорыя:Аддзелы ўнутраных справаў на транспарце (Беларусь)]]
[[Катэгорыя:Горадня]]</text>
      <sha1>myi1uug2kz15zkiy6bpn5awh24730p5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Даўгерд (імя)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>263942</id>
    <revision>
      <id>2686839</id>
      <parentid>2685619</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T19:34:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46259-93</username>
        <id>99713</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2686839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43602" sha1="jtyo027vchb3rmox0r9vkkkp5yqqwtm" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Даўґерд
|лацінка          = Daŭgierd / Daŭhierd
|арыгінал         = Daugaard
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Даўга|Davo]] + [[Герда|Gardo]] &lt;br&gt; [[Дака (імя)|Dago]] + Gardo
|варыянт          = Даўгард, Доўгард, Доўгерд, Доўгірд, Долгард, Догірд, Дзягерд
|вытворныя        = [[Таўцігерд]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Даўгерд''' (''Даўгард'', ''Доўгард'', ''Даўгірд'', ''Дагірд'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''Доўгерд''' (''Доўгірд'').

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Даўгард (Daugaard) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Barber H. British Family Names: Their Origin and Meaning, with Lists of Scandinavian, Frisian, Anglo-Saxon and Norman Names. — Longon, 1894. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=gIEfAAAAYAAJ&amp;q=Daugaard#v=snippet&amp;q=Daugaard&amp;f=false P. 113].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Møller N. Kalaalit aqqi. — Oqaasileriffik, 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nordicnames.de/wiki/Daugaard Daugaard], Nordic Names&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Даўга|-даў(г)-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгер]], [[Даўмонт (імя)|Даўмонт]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Dauharjis, Damondus, Dowyatt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'&lt;ref&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Дака (імя)|-даг- (-дак-, -таг-)]]&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1964-20&quot;&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 20.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Герда|-гард- (-герд-, -герт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Альгерд (імя)|Альгерд]], [[Мантыгерд (імя)|Мундыгерд]], [[Таўцігерд|Тэўтыгерд]]; германскія імёны Algardus, Mundgerd, Teutgerdis) — ад гоцкага gairdan 'падпяразваць' (пераноснае 'ахоўваць'), garda 'агароджа' (пераноснае 'ахова, бясьпека')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Даўгерд азначае «здольны да аховы»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Даўгірд германскаму імю Daegheard сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1964-20&quot;/&gt;. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], таксама сьцьвярджае германскае паходжаньне літоўскага імя Дагірд (Dagird) — ад [[Нямецкая мова|нямецкага]] імя Dachert (побач з Tagart)&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 24.&lt;/ref&gt;.

Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне літоўскага шляхецкага прозьвішча Даўгірд (Dowgird) сьцьвярджалася яшчэ ў артыкулах «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год)&lt;ref&gt;Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=UMpLAQAAIAAJ&amp;q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&amp;q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&amp;f=false S. 975].&lt;/ref&gt; і «Літва» [[Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў|Геаграфічнага слоўніка Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў]] (1884 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|5к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/330 S. 330].&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] адзначалася прозьвішча Dagert&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DAGERT&amp;ofb=thierenberg&amp;modus=&amp;lang=de DAGERT], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Даўгерд (Daugerd), Даўгерт (Daugiert), Доўгерд (Dowgierd), Доўгерт (Dowgiert)&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 87, 95.&lt;/ref&gt;, Даўгірт (Dawgirt), Доўгірт (Dowgirt), Доўгарт (Dowgart)&lt;ref&gt;Naruszewicz-Duchlińska A. Surnames of Lithuanian origins in Polish anthroponomy // Preservation of Cultural Heritage and Strengthening of Regional Identity. — Klaipėda, 2008. S. 84—88.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Daugeruthe''&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210514161630/http://starbel.by/dok/d150.htm Договор литовского князя Даугеруте с Великим Новгородом (1213/1214)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Паводле [[Вячаслаў Насевіч|Вячаслава Насевіча]], гэта германізіраваная форма літоўскага імя Даўгерд&lt;ref&gt;Насевіч В. Пытанняў больш, чым адказаў // Беларускі гістарычны агляд. Т. 5. Сш. 1 (8). — {{Менск (Мн.)}}, 1998. — С. 210—226.&lt;/ref&gt;}} ([[Хроніка Лівоніі]]); ''Dougert [[Саўгут|Solkuteuicz]]'' (1387—1394 гады)&lt;ref&gt;[http://starbel.by/dok/d051.htm Поручная грамота за Братошу Койлутовича (1387—1394)]{{Недаступная спасылка|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''Degirdendorfe'' ([[Паведамленьні аб літоўскіх дарогах]])&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. S. 686.&lt;/ref&gt;; ''Dowgirdi'' (''Dowgird''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-154&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 154.&lt;/ref&gt;; [[Віленска-Радамская унія|18 студзеня 1401 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 38.&lt;/ref&gt;; ''Darigerdo marschalco curiae'' (20 красавіка 1424 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|25к}} P. 290.&lt;/ref&gt;; ''Довкгардъ правил'' (17 верасьня 1427 году)&lt;ref&gt;Українські грамоти. Т. 1. — Київ, 1928. С. 109.&lt;/ref&gt;; ''Michalo Dewgerdowicz'' ([[Другая Хрыстмэмэльская ўмова|15 траўня 1432 году]])&lt;ref&gt;Русско-ливонские акты. — СПб, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=JmhcAAAAcAAJ&amp;q=Michalo#v=snippet&amp;q=Michalo&amp;f=false С. 191].&lt;/ref&gt;; ''s[igillum] domini Dolgerdonis''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 91.&lt;/ref&gt;, ''Dawgerdi palatini Wilnensium [sigilla]''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 94.&lt;/ref&gt; ([[Троцкая унія|20 студзеня 1433 году]]); ''Dowgyrd palatinus Vilnensis'' (31 ліпеня 1433 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 147.&lt;/ref&gt;; ''Довкгирдъ, виленскии воевода'' (25 верасьня 1433 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Спадчыньнікі Вітаўта (2015)|к}} С. 532.&lt;/ref&gt;; ''пан Довъкгирд'' (1433—1439 гады)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210514161538/http://starbel.by/dok/d032.htm Пожалование четырех человек виленскому подконюшему Яньку (1433—1439)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''s[igillum] domini Dawgerdi''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 100.&lt;/ref&gt;, ''Давгирд''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 101.&lt;/ref&gt;, ''Dawgerd Vilnensis [palatini]… Dewgerd Oschmanensis capitanei''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 105.&lt;/ref&gt; ([[Гарадзенская ўмова|27 лютага 1434 году]]); ''Degerdt in Ossmiana tenutariis'' (16 красавіка 1444 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 206.&lt;/ref&gt;; ''Dawgerd'' (15 верасьня 1434 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 154.&lt;/ref&gt;; ''Dolgerth palatinus, Wylnenses'' (7 лютага 1435 году)&lt;ref&gt;Codex epistolaris saeculi decimi quinti. T. 2. — Cracoviae, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=FC6aOCae2PkC&amp;q=%40Dolgerth#v=snippet&amp;q=%40Dolgerth&amp;f=false P. 343].&lt;/ref&gt;; ''Dewgerd Vilnensis palatinus'' (9 чэрвеня 1435 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 158.&lt;/ref&gt;; ''Dewgerd Wylnensis palatinus'' (15 лютага 1436 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 165.&lt;/ref&gt;; ''Ego Iohannes alias Dawgerd'' (1 ліпеня 1437 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 106.&lt;/ref&gt;; ''Dolgerdo capitaneo Vilnensi'' (9 ліпеня 1437 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 169.&lt;/ref&gt;; ''Dewgerd palatinus Wylnensis'' (6 сьнежня 1437 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 108.&lt;/ref&gt;; ''воеводе виленьскому пану Довкгирду'' (сакавік 1440 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Спадчыньнікі Вітаўта (2015)|к}} С. 537.&lt;/ref&gt;; ''Dawgerd palatinus Vilnensis'' (13 ліпеня 1440 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 189.&lt;/ref&gt;; ''Довкгирдъ'' (1440—1447 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 183.&lt;/ref&gt;; ''пан Довкгирдъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 19, 20—27, 29—31, 34—36, 38, 42—43, 49, 52—56, 58, 60—66, 68.&lt;/ref&gt;, ''Довкгирд Белевич''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 48.&lt;/ref&gt;, ''Довъкгирду да Дашку Еивильтовичомъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 55.&lt;/ref&gt; (1440—1492 гады); ''Dawgerd Wylnensi'' (1441 год)&lt;ref&gt;Собрание древних грамот и актов городов: Вильны, Ковна, Трок, православных монастырей, церквей и по разным предметам: Ч. 1. — Вильно, 1843. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=11JfAAAAcAAJ&amp;q=Dawgerd+Wylnensi+#v=snippet&amp;q=Dawgerd%20Wylnensi&amp;f=false С. 9].&lt;/ref&gt;; ''Долъкгиръд''&lt;ref name=&quot;Piatrauskas-2014-244&quot;&gt;{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 244.&lt;/ref&gt; ([[Супрасьлеўскі летапіс]]), ''Daugierd Rodziewicz''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} [https://books.google.by/books?id=1WssAAAAIAAJ&amp;q=Daugierd+Rodziewicz&amp;dq=Daugierd+Rodziewicz&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiDuY3uqIb9AhVn8LsIHfnlCtoQ6AF6BAgGEAI S. 284].&lt;/ref&gt;, ''Dalgerd''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=1WssAAAAIAAJ&amp;dq=Daugierd+Rodziewicz&amp;focus=searchwithinvolume&amp;q=Dalgerd S. 286].&lt;/ref&gt; (паміж 1463 і 1467); ''nobilibus… Jadowk Fedko Dagirdowicz'' (18 ліпеня 1478 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 367.&lt;/ref&gt;; ''Dawgyrd Rodziewicz'' (29 траўня 1479 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 368.&lt;/ref&gt;; ''[[Ганус (імя)|Hannus]] et Chwyedko Dagirdowiczi'' (6 лютага 1481 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 372.&lt;/ref&gt;; ''еgo Joannes Dagirdowicz'' (5 сакавіка 1481 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 374.&lt;/ref&gt;; ''ego Anna Dolgyrdowicz'' (9 кастрычніка 1486 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 412.&lt;/ref&gt;; ''на бояр [[Ваўкавыск|волковыиских]], на Довкгирда а на Янушка Пашковичов'' (2 кастрычніка 1495 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 119.&lt;/ref&gt;; ''Dowgierd'' ([[Хроніка Быхаўца]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 156—157.&lt;/ref&gt;; ''D-ni Erasmi Daugierdowicz'' (XVI ст.)&lt;ref&gt;Kościół zamkowy, czyli Katedra Wileńska w jej dziejowym, liturgicznym, architektonicznym i ekonomicznym rozwoju. T. 2. — Wilno, 1910. S. 66—67.&lt;/ref&gt;; ''dominorum Hanus et Chwyethko Dawgyerdowycz… Hanus Dawgyerdowycz'' (10 траўня 1503 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 638.&lt;/ref&gt;; ''pana Hannusza a pana Fedka Dagyrdowycza'' (па 10 траўня 1503 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 639.&lt;/ref&gt;; ''Andream Dowgerdowycz'' (1 жніўня 1521 году)&lt;ref&gt;Pergamentų katalogas. — Vilnius, 1980. P. 102.&lt;/ref&gt;; ''пану Долгордоу… Долкгирдъ'' ([[Слуцкі летапіс]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 17. — СПб., 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=JrFRAQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%BE%D1%83#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%BE%D1%83&amp;f=false С. 101].&lt;/ref&gt;; ''Довкгорд… Довкгордовъ сын'' (22 сакавіка 1525 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 158.&lt;/ref&gt;; ''Янъ Довгердовичъ'' (14 студзеня 1529 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ulkjAQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 72].&lt;/ref&gt;; ''Богдан Довкгиръдович'' (16 жніўня 1530 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Беларускі архіў|2к}} С. 18.&lt;/ref&gt;; ''сын Станислава Долкгирдовича… Долкгирдовича'' (23 лістапада 1536 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|21к}} P. 32.&lt;/ref&gt;; ''Thomko Dagyerdowycz… Naczko Dagyerdowycz… Yeraszmus Bogdanowycz Dogierd'' (1552—1555 гады)&lt;ref&gt;Писцовая книга Пинского и Клецкого княжеств, составленная Пинским старостою Станиславом Хвальчевским в 1552—1555 г. — Вильна, 1884. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=fO9EAAAAYAAJ&amp;q=Dagyerdowycz#v=snippet&amp;q=Dagyerdowycz&amp;f=false С. 64, 66—67, 291].&lt;/ref&gt;; ''[[Леанард|Lenarth]] Dogierth'' (26 сакавіка 1554 году)&lt;ref&gt;Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie. T. 6, 1549—1577. — Lwów, 1910. S. 175.&lt;/ref&gt;; ''Размусъ Довгердъ'' (23 жніўня 1560 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. С. 220.&lt;/ref&gt;; ''пана Размуса Богдановича Довкгерда'' (4 красавіка 1567 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ulkjAQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B0&amp;f=false С. 290—291].&lt;/ref&gt;; ''Szadzibor Dowgird'' (1 ліпеня 1569 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 356.&lt;/ref&gt;; ''dworzanin nasz [[Леанард|Lenart]] Stanisławowicz Dawgierd'' (5 жніўня 1569 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|52к}} P. 59.&lt;/ref&gt;; ''листъ отъ Еразмуса Довкерда'' (3 траўня 1587 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 26. — Вильна, 1899. С. 280.&lt;/ref&gt;; ''Sczepan Pawlowicz Dowgierdowicz Miesczanin [[Коўна|Kowienski]]'' (1587—1591 гады)&lt;ref&gt;Ragauskaitė A. XVI a. II pusės Kauno miestiečių lietuviškos kilmės asmenvardžiai // Acta Linguistica Lithuanica. Nr 41 (1999). P. 146.&lt;/ref&gt;; ''Долгерд, гетман'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 73—74.&lt;/ref&gt;; ''pana Samuela Dowgierda… Dowgierd'' (9 студзеня 1630 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 23. — Витебск, 1892. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=rHJmAAAAcAAJ&amp;q=Dowgierd#v=snippet&amp;q=Dowgierd&amp;f=false С. 295].&lt;/ref&gt;; ''pana Dolgierda… s panem Samuelem Dolgierdem… pana Samuela Dołgierda'' (1641 год)&lt;ref&gt;Ординация королевских пущ: в лесничествах бывшего Великого Княжества Литовского. — Вильна, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=jGdcAAAAcAAJ&amp;q=Dolgierda#v=snippet&amp;q=Dolgierda&amp;f=false С. 224, 226, 228, 233].&lt;/ref&gt;; ''pani Maryny Dołgiertowny… pana Alexandra Dołgierda'' (23 сакавіка 1651 году)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 6. — Вильна, 1869. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=0GZcAAAAcAAJ&amp;q=Do%C5%82giertowny#v=snippet&amp;q=Do%C5%82giertowny&amp;f=false С. 346, 349].&lt;/ref&gt;; ''Томаш Долгартовичь'' (1655 год)&lt;ref&gt;Памятники истории Восточной Европы. Источники 15—17 вв. Том 4. (Monumena Historica Res Gestas Europae Orientalis Illustrantia). Крестоприводная книга шляхты Великого княжества Литовского 1655 г. — Москва — Варшава, 1999. [https://books.google.by/books?id=MoAdAQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%A2%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%88+%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C%22&amp;dq=%22%D0%A2%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%88+%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiSrqWrnNX_AhVBh_0HHbGRAloQ6AF6BAgFEAI С. 62].&lt;/ref&gt;; ''jmp. Dołgierd, cześnik czernihowski''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo brzeskie litewskie 1667—1690 r. — Warszawa, 2000. S. 133.&lt;/ref&gt;, ''jejmp. Marianna Dołgierdówna Brzescka, czesznikowa pińska''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo brzeskie litewskie 1667—1690 r. — Warszawa, 2000. S. 144.&lt;/ref&gt; (1673 год); ''Zofia Dowgierd''&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=10pl&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dowgierd&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Sokółka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, ''Anna Dowgiert''&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=10pl&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dowgiert&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Sokółka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt; (1678 год); ''Ewy Dowgierdówny Pruszyńskiey'' (26 жніўня 1689 году)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 6, т. 1. Приложение. — Киев, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=aRIWAAAAYAAJ&amp;q=Dowgierd%C3%B3wny#v=snippet&amp;q=Dowgierd%C3%B3wny&amp;f=false С. 200].&lt;/ref&gt;; ''z imienia wieczystego Dougirdowczyzny''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 219.&lt;/ref&gt;, ''Z dzierżawy nazwanej Dziagierdow''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 249.&lt;/ref&gt; (1690 год); ''Ian Daugierd… Alexander Daugierd'' (1697 год)&lt;ref&gt;Volumina legum: przedruk zbioru praw staraniem XX. Pijarow w Warszawie, od roku 1732 do 1782, wydanego. T. 5. — Petersburg, 1860. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=PjRNAAAAcAAJ&amp;q=Daugierd#v=snippet&amp;q=Daugierd&amp;f=false S. 424].&lt;/ref&gt;; ''Frater Felicianus Daugierd'' (каля 1700—1702 гадоў)&lt;ref&gt;Memoriale Fratrum Minorum Conventualium Vilnensium (1702—1832). — Vilnae, 2020. P. 90.&lt;/ref&gt;; ''Kazimierzowi i Ewie Dowgierdównie Pruszyńskim'' (22 сакавіка 1704 году)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 1, т. 4. — Киев, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=cH3UAAAAMAAJ&amp;q=Dowgierd%C3%B3wnie#v=snippet&amp;q=Dowgierd%C3%B3wnie&amp;f=false С. 233].&lt;/ref&gt;; ''Alexandra y Ioanny Dziakiewiczowny Dawgierdow… Alexandra Dawgierda'' (11 ліпеня 1707 году)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 6, т. 1. Приложение. — Киев, 1876. С. 288.&lt;/ref&gt;; ''Laurentius Dowgiert'' (17 ліпеня 1707 году)&lt;ref&gt;Kaminskas-Krinčius A. Seniausiosios išlikusios originalios 1705—1726 m. Stakliškių bažnyčios krikšto metrikų knygos fragmento (1705—1710) publikacija. Bibliotheca Lituana. T. 2 (2012). P. 466.&lt;/ref&gt;; ''для п. Долъгерта'' (1710 год)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 18. — Витебск, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=_pNOAQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BF%D1%8A%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BF%D1%8A%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B0&amp;f=false С. 94].&lt;/ref&gt;; ''Josephus Dougiert'' (1713 год)&lt;ref&gt;Гурская Ю. Многоязычие в Великом княжестве Литовском в зеркале древних фамилий // Acta Baltico-Slavica. Nr. 37 (2013). С. 5.&lt;/ref&gt;; ''Ignacy Dowgird'' (1755 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Dowgird&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Dereczyn], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Marianna Dougert'' (1758 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Dougert&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Werenowo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Katarzyna Daugierd'' (1763 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Daugierd&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Werenowo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Ian Dawgiert Sędzia Kapturowy Lidzki'' (1764 год)&lt;ref&gt;Volumina legum: przedruk zbioru praw staraniem XX. Pijarow w Warszawie, od roku 1732 do 1782, wydanego. T. 7. — Petersburg, 1860. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-D9NAAAAcAAJ&amp;q=Dawgiert#v=snippet&amp;q=Dawgiert&amp;f=false S. 61].&lt;/ref&gt;; ''Michał Dowgierd'' (4 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 99.&lt;/ref&gt;; ''Anna Dowgiert'' (1770 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dowgiert&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Odelsk], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''panóm Dowgierdóm… pan Andrzey Dowgierd'' (20 жніўня 1771 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=WGYjAQAAMAAJ&amp;q=Dowgierd%C3%B3m#v=snippet&amp;q=Dowgierd%C3%B3m&amp;f=false С. 194].&lt;/ref&gt;; ''Jana Dougierda'' (1775 год)&lt;ref&gt;[https://narodowa.pl/exhibits/taryfy-podymnego-i-czopowego-powiatu-lidzkiego-z-1775-roku/ Taryfy Podymnego i Czopowego Powiatu Lidzkiego 1775 rok] / Opracował Łukasz Majtka. — Na podstawie dokumentów z Narodowego Archiwum Historycznego Białorusi w Mińsku (sygnatura 1767-1-228). — Narodowa.pl&lt;/ref&gt;; ''Wincenty Dowgiert'' (9 лютага 1791 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 485—486.&lt;/ref&gt;; ''Franciscus Dowgird'' (15 траўня 1796 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1795-1798.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1795—1798 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Antoni Dowgierd'' (1799 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Dowgierd&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wasiliszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Krzysztof Daugird'' (1803 год)&lt;ref name=&quot;Daugi&quot;&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=14306&amp;search_lastname=&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=350&amp;searchtable=&amp;rpp2=50 Daugi], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Jakub Dawgird'' (1808 год)&lt;ref name=&quot;Daugi&quot;/&gt;; ''Mateusz Dougird'' (1817 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Dougird&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wawiórka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Petronela Dogird'' (1824 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Dogird&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wawiórka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Wiktoria Dowgirt'' (1835 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dowgirt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Żodziszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Dawgiert'' (1885—1889 гады)&lt;ref&gt;[https://genealogia.lt/pdfs/sorokpolska.pdf Parafia sorokpolska. Wykaz miejscowości i rodzin zamieszkałych w 1885—1889 r.], Genealogia Wileńszczyzny&lt;/ref&gt;; ''Dowgierd'' (1912 год)&lt;ref&gt;[https://genealogia.lt/pdfs/parafia_swiecianska_1912r.pdf Parafia święciańska w 1912 r.], Genealogia Wileńszczyzny&lt;/ref&gt;; ''Celina Dowgerdowa'' (1929 год)&lt;ref&gt;[https://genealogia.okiem.pl/artykul/21021/cmentarz-bernardynski-wilno-litwa-spis Cmentarz Bernardyński Wilno. Litwa — Spis], Fundacja Odtworzeniowa Dziedzictwa Narodowego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Даўгерд]] ({{†}} 1213) — літоўскі князь
* [[Ян Даўгерд]] ({{†}} каля 1443) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], [[Ваяводы віленскія|ваявода віленскі]]; меў сына [[Андрэй Даўгердавіч|Андрэя]]
* [[Даўгерд (староста ашмянскі)|Даўгерд]] ({{†}} па 1444) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, староста [[Ашмяны|ашмянскі]]; меў сыноў [[Ганус Даўгердавіч|Гануса]] і Фёдара (Хведзьку)
* Міхайла Даўгердавіч ({{†}} па 1432) — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які засьведчыў акт [[Хрыстмэмэльская ўмова|Другой Хрыстмэмэльскай умовы]]
* Даўгерд Бялевіч — літоўскі баярын, які атрымаў наданьне ў [[Жамойць|Жамойці]] ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]]
* Даўгерд Эйвілдавіч — літоўскі баярын, які атрымаў ад вялікага князя Казімера зямлю каля [[Ліда|Ліды]]
* Даўгерд Радзевіч — адзін з вотчыньнікаў [[Ваверка|Ваверкі]] (разам з братам Алехнам), які упамінаецца паміж 1463 і 1467 гадамі
* Даўгерд — літоўскі баярын, бацька Судзімонта і Дарохны, які ўпамінаецца ў 1525 годзе
* Прадслаў Даўгердавіч — [[Жыжмары|жыжмарскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 84.&lt;/ref&gt;
* Багдан Даўгердавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1530 годзе
* [[Шадзібор]] Доўгерд — [[Пасол соймавы|пасол]] на [[Люблінскі сойм]] (1569 год) ад [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]]
* Барбара Янаўна Даўгердовіч — [[Расены|расенская]] [[Зямяне|зямянка]], якая ўпамінаецца ў 1598 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 4. ― Вильна, 1905. С. 306.&lt;/ref&gt;
* Бэнэдыкт Доўгерд — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], мечнік [[пінск]]і ў 1641—1650 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 8. Ziemia brzeska i województwo brzeskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2020. S. 242.&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Доўгерд (Alexander Dolgiert) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, войскі [[жытомір]]скі; [[электар]] караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Міхал Вішнявецкі|Міхала Карыбута Вішнявецкага]] ад [[Валынскае ваяводзтва|Валынскага ваяводзтва]]&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-43&quot;&gt;Dunin Borkowski J., Dunin Wąsowicz M. Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 1 (1908—1909). — Lwów, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Pq0EAAAAIAAJ&amp;q=Do%C5%82giert#v=snippet&amp;q=Do%C5%82giert&amp;f=false S. 43].&lt;/ref&gt;
* Уладзіслаў Даўгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падстолі [[Смаленскі павет|смаленскі]] ў 1682 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 146.&lt;/ref&gt;
* Уладзіслаў Даджбог Даўгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, стольнік смаленскі ў 1682 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 185.&lt;/ref&gt;
* Адам Доўгерд (Adam Dołgiert) — электар караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Станіслаў Ляшчынскі|Станіслава Ляшчынскага]] ад [[Берасьцейскае ваяводзтва|Берасьцейскага ваяводзтва]] Вялікага Княства Літоўскага&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-43&quot;/&gt;
* Юзэф Доўгерд (Józef Dołgiert) — электар караля польскага і вялікага князя літоўскага Станіслава Ляшчынскага ад Берасьцейскага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-43&quot;/&gt;
* Дамінік Доўгерд (Dominik Dołgiert) — электар караля польскага і вялікага князя літоўскага Станіслава Ляшчынскага ад [[Раўскае ваяводзтва|Раўскага ваяводзтва]]&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-43&quot;/&gt;
* Аўгустын Антоні Даўгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, чашнік смаленскі ў 1730—1742 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 71.&lt;/ref&gt;
* Пётар Даўгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падстолі смаленскі ў 1737 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 153.&lt;/ref&gt;
* Ян Даўгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, стражнік [[Старадубскі павет|старадубскі]] ў 1737 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 324.&lt;/ref&gt;
* [[Анёл Доўгерд|Анёл Доўгерд (Доўгірд)]] (1776—1835) — філёзаф і пэдагог, сын [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|амсьціслаўскага]] шляхціча Андрэй Доўгерда
* Браніслаў Доўгерд — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Ліда|Ліды]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 57 Виленских Губернских Ведомостей, 1907. С. 15.&lt;/ref&gt;
* Антон Доўгерт — каталік з ваколіцаў [[Саколка (горад)|Саколкі]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №213 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004921883?page=201 С. 3401].&lt;/ref&gt;
* Лявон Даўгерт — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў [[Дрыса|Дрысы]]&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital542716/ Давгерт Леон Александрович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* [[Ганна Доўгерт]] (Доўгерд; каля 1900 — 1921) — беларуская падпольніца антысавецкай арганізацыі «[[Беларуская сялянская партыя Зялёны Дуб|Зялёны Дуб]]», [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забітая савецкімі ўладамі]]
* Іван Долгарт (Далгарт; 1903—?) — удзельнік [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] з ваколіцаў [[Нароўля|Нароўлі]]&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_donesenie7008211/ Долгарт Иван Васильевич]{{Недаступная спасылка|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Сямён Долгерт (Далгерт; 1919—?) — удзельнік Другой сусьветнай вайны з ваколіцаў Нароўлі&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero92826174/ Долгерт Семен Павлович]{{Недаступная спасылка|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Іван Долгерт (Далгерт; 1922—?) — беларус з ваколіцаў Нароўлі&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie20742334/?backurl=%2Fheroes%2F%3Fadv_search%3Dy%26date_birth_from%3D%26static_hash%3D4dfe8211e4ddf9d4c2c99c523698034bb3573f3600cdbc1aa8742bd494516397v3%26place_birth_ids%3D40834%26division_ids%3D%26division_rod_ids%3D%26rank_group_ids%3D%26collection%3D%26award_ids%3D%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apdv_kart_in%3Apdv_kart_in_inostranec%3Apamyat_voenkomat%3Apotery_vpp%3Apamyat_zsp_parts%3Akld_ran%3Akld_bolezn%3Akld_card%3Akld_upk%3Akld_vmf%3Akld_partizan%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_kartoteki%3Apotery_rvk_extra%3Apotery_isp_extra%3Asame_doroga%3Asame_rvk%3Asame_guk%3Apotery_knigi_pamyati%26page%3D1%26grouppersons%3D1%26last_name%3D%D0%9E%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%26place_birth%3D%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%A1%D0%A1%D0%A0%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F%26place_birth_parent_names%3D%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F&amp; Долгерт Иван Яковлевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

У канцы XVIII ст. на [[Полацкае ваяводзтва|гістарычнай Полаччыне]] адзначаўся шляхецкі род Доўгертаў&lt;ref&gt;Анішчанка Я. Шляхецкія ваколіцы ўсходнебеларускіх губерняў 1783—1785 і 1798—1799 // Годнасьць. № 1 (3), 1997. С. 29.&lt;/ref&gt;.

Доўгерды (Dowgierd) і Доўгірды (Dowgird) гербу [[Лебедзь (герб)|Лебедзь]] — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 260.&lt;/ref&gt;.

[[Доўгерды]] гербу Лебедзь зьменены — літоўскі шляхецкі род.

Доўгірд (Dowgird) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

Вёскі з назвай [[Даўгердзішкі]] існуюць на гістарычных [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] і [[Лідзкі павет|Лідчыне]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Даўга]]
* [[Герда|Герд]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай даўг}}
{{Імёны з асновай ґард}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>jtyo027vchb3rmox0r9vkkkp5yqqwtm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686842</id>
      <parentid>2686839</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T19:51:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46259-93</username>
        <id>99713</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2686842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43579" sha1="iytz65ivon9znkhwe9i3ye1h3sifa8o" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Даўґерд
|лацінка          = Daŭgierd / Daŭhierd
|арыгінал         = Daugaard
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Даўга|Davo]] + [[Герда|Gardo]] &lt;br&gt; [[Дака (імя)|Dago]] + Gardo
|варыянт          = Даўгард, Доўгард, Доўгерд, Доўгірд, Долгард, Догірд, Дзягерд
|вытворныя        = [[Таўцігерд]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Даўгерд''' (''Даўгард'', ''Доўгард'', ''Даўгірд'', ''Дагірд'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''Доўгерд''' (''Доўгірд'').

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Даўгард (Daugaard) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Barber H. British Family Names: Their Origin and Meaning, with Lists of Scandinavian, Frisian, Anglo-Saxon and Norman Names. — Longon, 1894. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=gIEfAAAAYAAJ&amp;q=Daugaard#v=snippet&amp;q=Daugaard&amp;f=false P. 113].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Møller N. Kalaalit aqqi. — Oqaasileriffik, 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nordicnames.de/wiki/Daugaard Daugaard], Nordic Names&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Даўга|-даў(г)-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгер]], [[Даўмонт (імя)|Даўмонт]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Dauharjis, Damondus, Dowyatt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'&lt;ref&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Дака (імя)|-даг- (-дак-, -таг-)]]&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1964-20&quot;&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 20.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Герда|-гард- (-герд-, -герт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Альгерд (імя)|Альгерд]], [[Мантыгерд (імя)|Мундыгерд]], [[Таўцігерд|Тэўтыгерд]]; германскія імёны Algardus, Mundgerd, Teutgerdis) — ад гоцкага gairdan 'падпяразваць' (пераноснае 'ахоўваць'), garda 'агароджа' (пераноснае 'ахова, бясьпека')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Даўгерд азначае «здольны да аховы»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Даўгірд германскаму імю Daegheard сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1964-20&quot;/&gt;. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], таксама сьцьвярджае германскае паходжаньне літоўскага імя Дагірд (Dagird) — ад [[Нямецкая мова|нямецкага]] імя Dachert (побач з Tagart)&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 24.&lt;/ref&gt;.

Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне літоўскага шляхецкага прозьвішча Даўгірд (Dowgird) сьцьвярджалася яшчэ ў артыкулах «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год)&lt;ref&gt;Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=UMpLAQAAIAAJ&amp;q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&amp;q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&amp;f=false S. 975].&lt;/ref&gt; і «Літва» [[Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў|Геаграфічнага слоўніка Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў]] (1884 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|5к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/330 S. 330].&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] адзначалася прозьвішча Dagert&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DAGERT&amp;ofb=thierenberg&amp;modus=&amp;lang=de DAGERT], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Даўгерд (Daugerd), Даўгерт (Daugiert), Доўгерд (Dowgierd), Доўгерт (Dowgiert)&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 87, 95.&lt;/ref&gt;, Даўгірт (Dawgirt), Доўгірт (Dowgirt), Доўгарт (Dowgart)&lt;ref&gt;Naruszewicz-Duchlińska A. Surnames of Lithuanian origins in Polish anthroponomy // Preservation of Cultural Heritage and Strengthening of Regional Identity. — Klaipėda, 2008. S. 84—88.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Daugeruthe''&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210514161630/http://starbel.by/dok/d150.htm Договор литовского князя Даугеруте с Великим Новгородом (1213/1214)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Паводле [[Вячаслаў Насевіч|Вячаслава Насевіча]], гэта германізіраваная форма літоўскага імя Даўгерд&lt;ref&gt;Насевіч В. Пытанняў больш, чым адказаў // Беларускі гістарычны агляд. Т. 5. Сш. 1 (8). — {{Менск (Мн.)}}, 1998. — С. 210—226.&lt;/ref&gt;}} ([[Хроніка Лівоніі]]); ''Dougert [[Саўгут|Solkuteuicz]]'' (1387—1394 гады)&lt;ref&gt;[http://starbel.by/dok/d051.htm Поручная грамота за Братошу Койлутовича (1387—1394)]{{Недаступная спасылка|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''Degirdendorfe'' ([[Паведамленьні аб літоўскіх дарогах]])&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. S. 686.&lt;/ref&gt;; ''Dowgirdi'' (''Dowgird''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-154&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 154.&lt;/ref&gt;; [[Віленска-Радамская унія|18 студзеня 1401 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 38.&lt;/ref&gt;; ''Darigerdo marschalco curiae'' (20 красавіка 1424 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|25к}} P. 290.&lt;/ref&gt;; ''Довкгардъ правил'' (17 верасьня 1427 году)&lt;ref&gt;Українські грамоти. Т. 1. — Київ, 1928. С. 109.&lt;/ref&gt;; ''Michalo Dewgerdowicz'' ([[Другая Хрыстмэмэльская ўмова|15 траўня 1432 году]])&lt;ref&gt;Русско-ливонские акты. — СПб, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=JmhcAAAAcAAJ&amp;q=Michalo#v=snippet&amp;q=Michalo&amp;f=false С. 191].&lt;/ref&gt;; ''s[igillum] domini Dolgerdonis''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 91.&lt;/ref&gt;, ''Dawgerdi palatini Wilnensium [sigilla]''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 94.&lt;/ref&gt; ([[Троцкая унія|20 студзеня 1433 году]]); ''Dowgyrd palatinus Vilnensis'' (31 ліпеня 1433 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 147.&lt;/ref&gt;; ''Довкгирдъ, виленскии воевода'' (25 верасьня 1433 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Спадчыньнікі Вітаўта (2015)|к}} С. 532.&lt;/ref&gt;; ''пан Довъкгирд'' (1433—1439 гады)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210514161538/http://starbel.by/dok/d032.htm Пожалование четырех человек виленскому подконюшему Яньку (1433—1439)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''s[igillum] domini Dawgerdi''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 100.&lt;/ref&gt;, ''Давгирд''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 101.&lt;/ref&gt;, ''Dawgerd Vilnensis [palatini]… Dewgerd Oschmanensis capitanei''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 105.&lt;/ref&gt; ([[Гарадзенская ўмова|27 лютага 1434 году]]); ''Degerdt in Ossmiana tenutariis'' (16 красавіка 1444 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 206.&lt;/ref&gt;; ''Dawgerd'' (15 верасьня 1434 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 154.&lt;/ref&gt;; ''Dolgerth palatinus, Wylnenses'' (7 лютага 1435 году)&lt;ref&gt;Codex epistolaris saeculi decimi quinti. T. 2. — Cracoviae, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=FC6aOCae2PkC&amp;q=%40Dolgerth#v=snippet&amp;q=%40Dolgerth&amp;f=false P. 343].&lt;/ref&gt;; ''Dewgerd Vilnensis palatinus'' (9 чэрвеня 1435 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 158.&lt;/ref&gt;; ''Dewgerd Wylnensis palatinus'' (15 лютага 1436 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 165.&lt;/ref&gt;; ''Ego Iohannes alias Dawgerd'' (1 ліпеня 1437 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 106.&lt;/ref&gt;; ''Dolgerdo capitaneo Vilnensi'' (9 ліпеня 1437 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 169.&lt;/ref&gt;; ''Dewgerd palatinus Wylnensis'' (6 сьнежня 1437 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 108.&lt;/ref&gt;; ''воеводе виленьскому пану Довкгирду'' (сакавік 1440 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Спадчыньнікі Вітаўта (2015)|к}} С. 537.&lt;/ref&gt;; ''Dawgerd palatinus Vilnensis'' (13 ліпеня 1440 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 189.&lt;/ref&gt;; ''Довкгирдъ'' (1440—1447 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 183.&lt;/ref&gt;; ''пан Довкгирдъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 19, 20—27, 29—31, 34—36, 38, 42—43, 49, 52—56, 58, 60—66, 68.&lt;/ref&gt;, ''Довкгирд Белевич''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 48.&lt;/ref&gt;, ''Довъкгирду да Дашку Еивильтовичомъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 55.&lt;/ref&gt; (1440—1492 гады); ''Dawgerd Wylnensi'' (1441 год)&lt;ref&gt;Собрание древних грамот и актов городов: Вильны, Ковна, Трок, православных монастырей, церквей и по разным предметам: Ч. 1. — Вильно, 1843. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=11JfAAAAcAAJ&amp;q=Dawgerd+Wylnensi+#v=snippet&amp;q=Dawgerd%20Wylnensi&amp;f=false С. 9].&lt;/ref&gt;; ''Долъкгиръд''&lt;ref name=&quot;Piatrauskas-2014-244&quot;&gt;{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 244.&lt;/ref&gt; ([[Супрасьлеўскі летапіс]]), ''Daugierd Rodziewicz''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} [https://books.google.by/books?id=1WssAAAAIAAJ&amp;q=Daugierd+Rodziewicz&amp;dq=Daugierd+Rodziewicz&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiDuY3uqIb9AhVn8LsIHfnlCtoQ6AF6BAgGEAI S. 284].&lt;/ref&gt;, ''Dalgerd''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=1WssAAAAIAAJ&amp;dq=Daugierd+Rodziewicz&amp;focus=searchwithinvolume&amp;q=Dalgerd S. 286].&lt;/ref&gt; (паміж 1463 і 1467); ''nobilibus… Jadowk Fedko Dagirdowicz'' (18 ліпеня 1478 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 367.&lt;/ref&gt;; ''Dawgyrd Rodziewicz'' (29 траўня 1479 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 368.&lt;/ref&gt;; ''[[Ганус (імя)|Hannus]] et Chwyedko Dagirdowiczi'' (6 лютага 1481 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 372.&lt;/ref&gt;; ''еgo Joannes Dagirdowicz'' (5 сакавіка 1481 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 374.&lt;/ref&gt;; ''ego Anna Dolgyrdowicz'' (9 кастрычніка 1486 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 412.&lt;/ref&gt;; ''на бояр [[Ваўкавыск|волковыиских]], на Довкгирда а на Янушка Пашковичов'' (2 кастрычніка 1495 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 119.&lt;/ref&gt;; ''Dowgierd'' ([[Хроніка Быхаўца]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 156—157.&lt;/ref&gt;; ''D-ni Erasmi Daugierdowicz'' (XVI ст.)&lt;ref&gt;Kościół zamkowy, czyli Katedra Wileńska w jej dziejowym, liturgicznym, architektonicznym i ekonomicznym rozwoju. T. 2. — Wilno, 1910. S. 66—67.&lt;/ref&gt;; ''dominorum Hanus et Chwyethko Dawgyerdowycz… Hanus Dawgyerdowycz'' (10 траўня 1503 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 638.&lt;/ref&gt;; ''pana Hannusza a pana Fedka Dagyrdowycza'' (па 10 траўня 1503 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 639.&lt;/ref&gt;; ''Andream Dowgerdowycz'' (1 жніўня 1521 году)&lt;ref&gt;Pergamentų katalogas. — Vilnius, 1980. P. 102.&lt;/ref&gt;; ''пану Долгордоу… Долкгирдъ'' ([[Слуцкі летапіс]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 17. — СПб., 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=JrFRAQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%BE%D1%83#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%BE%D1%83&amp;f=false С. 101].&lt;/ref&gt;; ''Довкгорд… Довкгордовъ сын'' (22 сакавіка 1525 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 158.&lt;/ref&gt;; ''Янъ Довгердовичъ'' (14 студзеня 1529 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ulkjAQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 72].&lt;/ref&gt;; ''Богдан Довкгиръдович'' (16 жніўня 1530 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Беларускі архіў|2к}} С. 18.&lt;/ref&gt;; ''сын Станислава Долкгирдовича… Долкгирдовича'' (23 лістапада 1536 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|21к}} P. 32.&lt;/ref&gt;; ''Thomko Dagyerdowycz… Naczko Dagyerdowycz… Yeraszmus Bogdanowycz Dogierd'' (1552—1555 гады)&lt;ref&gt;Писцовая книга Пинского и Клецкого княжеств, составленная Пинским старостою Станиславом Хвальчевским в 1552—1555 г. — Вильна, 1884. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=fO9EAAAAYAAJ&amp;q=Dagyerdowycz#v=snippet&amp;q=Dagyerdowycz&amp;f=false С. 64, 66—67, 291].&lt;/ref&gt;; ''[[Леанард|Lenarth]] Dogierth'' (26 сакавіка 1554 году)&lt;ref&gt;Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie. T. 6, 1549—1577. — Lwów, 1910. S. 175.&lt;/ref&gt;; ''Размусъ Довгердъ'' (23 жніўня 1560 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. С. 220.&lt;/ref&gt;; ''пана Размуса Богдановича Довкгерда'' (4 красавіка 1567 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ulkjAQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B0&amp;f=false С. 290—291].&lt;/ref&gt;; ''Szadzibor Dowgird'' (1 ліпеня 1569 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 356.&lt;/ref&gt;; ''dworzanin nasz [[Леанард|Lenart]] Stanisławowicz Dawgierd'' (5 жніўня 1569 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|52к}} P. 59.&lt;/ref&gt;; ''листъ отъ Еразмуса Довкерда'' (3 траўня 1587 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 26. — Вильна, 1899. С. 280.&lt;/ref&gt;; ''Sczepan Pawlowicz Dowgierdowicz Miesczanin [[Коўна|Kowienski]]'' (1587—1591 гады)&lt;ref&gt;Ragauskaitė A. XVI a. II pusės Kauno miestiečių lietuviškos kilmės asmenvardžiai // Acta Linguistica Lithuanica. Nr 41 (1999). P. 146.&lt;/ref&gt;; ''Долгерд, гетман'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 73—74.&lt;/ref&gt;; ''pana Samuela Dowgierda… Dowgierd'' (9 студзеня 1630 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 23. — Витебск, 1892. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=rHJmAAAAcAAJ&amp;q=Dowgierd#v=snippet&amp;q=Dowgierd&amp;f=false С. 295].&lt;/ref&gt;; ''pana Dolgierda… s panem Samuelem Dolgierdem… pana Samuela Dołgierda'' (1641 год)&lt;ref&gt;Ординация королевских пущ: в лесничествах бывшего Великого Княжества Литовского. — Вильна, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=jGdcAAAAcAAJ&amp;q=Dolgierda#v=snippet&amp;q=Dolgierda&amp;f=false С. 224, 226, 228, 233].&lt;/ref&gt;; ''pani Maryny Dołgiertowny… pana Alexandra Dołgierda'' (23 сакавіка 1651 году)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 6. — Вильна, 1869. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=0GZcAAAAcAAJ&amp;q=Do%C5%82giertowny#v=snippet&amp;q=Do%C5%82giertowny&amp;f=false С. 346, 349].&lt;/ref&gt;; ''Томаш Долгартовичь'' (1655 год)&lt;ref&gt;Памятники истории Восточной Европы. Источники 15—17 вв. Том 4. (Monumena Historica Res Gestas Europae Orientalis Illustrantia). Крестоприводная книга шляхты Великого княжества Литовского 1655 г. — Москва — Варшава, 1999. [https://books.google.by/books?id=MoAdAQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%A2%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%88+%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C%22&amp;dq=%22%D0%A2%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%88+%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiSrqWrnNX_AhVBh_0HHbGRAloQ6AF6BAgFEAI С. 62].&lt;/ref&gt;; ''jmp. Dołgierd, cześnik czernihowski''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo brzeskie litewskie 1667—1690 r. — Warszawa, 2000. S. 133.&lt;/ref&gt;, ''jejmp. Marianna Dołgierdówna Brzescka, czesznikowa pińska''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo brzeskie litewskie 1667—1690 r. — Warszawa, 2000. S. 144.&lt;/ref&gt; (1673 год); ''Zofia Dowgierd''&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=10pl&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dowgierd&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Sokółka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, ''Anna Dowgiert''&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=10pl&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dowgiert&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Sokółka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt; (1678 год); ''Ewy Dowgierdówny Pruszyńskiey'' (26 жніўня 1689 году)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 6, т. 1. Приложение. — Киев, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=aRIWAAAAYAAJ&amp;q=Dowgierd%C3%B3wny#v=snippet&amp;q=Dowgierd%C3%B3wny&amp;f=false С. 200].&lt;/ref&gt;; ''z imienia wieczystego Dougirdowczyzny''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 219.&lt;/ref&gt;, ''Z dzierżawy nazwanej Dziagierdow''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 249.&lt;/ref&gt; (1690 год); ''Ian Daugierd… Alexander Daugierd'' (1697 год)&lt;ref&gt;Volumina legum: przedruk zbioru praw staraniem XX. Pijarow w Warszawie, od roku 1732 do 1782, wydanego. T. 5. — Petersburg, 1860. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=PjRNAAAAcAAJ&amp;q=Daugierd#v=snippet&amp;q=Daugierd&amp;f=false S. 424].&lt;/ref&gt;; ''Frater Felicianus Daugierd'' (каля 1700—1702 гадоў)&lt;ref&gt;Memoriale Fratrum Minorum Conventualium Vilnensium (1702—1832). — Vilnae, 2020. P. 90.&lt;/ref&gt;; ''Kazimierzowi i Ewie Dowgierdównie Pruszyńskim'' (22 сакавіка 1704 году)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 1, т. 4. — Киев, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=cH3UAAAAMAAJ&amp;q=Dowgierd%C3%B3wnie#v=snippet&amp;q=Dowgierd%C3%B3wnie&amp;f=false С. 233].&lt;/ref&gt;; ''Alexandra y Ioanny Dziakiewiczowny Dawgierdow… Alexandra Dawgierda'' (11 ліпеня 1707 году)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 6, т. 1. Приложение. — Киев, 1876. С. 288.&lt;/ref&gt;; ''Laurentius Dowgiert'' (17 ліпеня 1707 году)&lt;ref&gt;Kaminskas-Krinčius A. Seniausiosios išlikusios originalios 1705—1726 m. Stakliškių bažnyčios krikšto metrikų knygos fragmento (1705—1710) publikacija. Bibliotheca Lituana. T. 2 (2012). P. 466.&lt;/ref&gt;; ''для п. Долъгерта'' (1710 год)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 18. — Витебск, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=_pNOAQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BF%D1%8A%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BF%D1%8A%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B0&amp;f=false С. 94].&lt;/ref&gt;; ''Josephus Dougiert'' (1713 год)&lt;ref&gt;Гурская Ю. Многоязычие в Великом княжестве Литовском в зеркале древних фамилий // Acta Baltico-Slavica. Nr. 37 (2013). С. 5.&lt;/ref&gt;; ''Ignacy Dowgird'' (1755 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Dowgird&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Dereczyn], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Marianna Dougert'' (1758 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Dougert&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Werenowo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Katarzyna Daugierd'' (1763 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Daugierd&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Werenowo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Ian Dawgiert Sędzia Kapturowy Lidzki'' (1764 год)&lt;ref&gt;Volumina legum: przedruk zbioru praw staraniem XX. Pijarow w Warszawie, od roku 1732 do 1782, wydanego. T. 7. — Petersburg, 1860. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-D9NAAAAcAAJ&amp;q=Dawgiert#v=snippet&amp;q=Dawgiert&amp;f=false S. 61].&lt;/ref&gt;; ''Michał Dowgierd'' (4 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 99.&lt;/ref&gt;; ''Anna Dowgiert'' (1770 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dowgiert&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Odelsk], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''panóm Dowgierdóm… pan Andrzey Dowgierd'' (20 жніўня 1771 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=WGYjAQAAMAAJ&amp;q=Dowgierd%C3%B3m#v=snippet&amp;q=Dowgierd%C3%B3m&amp;f=false С. 194].&lt;/ref&gt;; ''Jana Dougierda'' (1775 год)&lt;ref&gt;[https://narodowa.pl/exhibits/taryfy-podymnego-i-czopowego-powiatu-lidzkiego-z-1775-roku/ Taryfy Podymnego i Czopowego Powiatu Lidzkiego 1775 rok] / Opracował Łukasz Majtka. — Na podstawie dokumentów z Narodowego Archiwum Historycznego Białorusi w Mińsku (sygnatura 1767-1-228). — Narodowa.pl&lt;/ref&gt;; ''Wincenty Dowgiert'' (9 лютага 1791 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 485—486.&lt;/ref&gt;; ''Franciscus Dowgird'' (15 траўня 1796 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1795-1798.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1795—1798 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Antoni Dowgierd'' (1799 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Dowgierd&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wasiliszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Krzysztof Daugird'' (1803 год)&lt;ref name=&quot;Daugi&quot;&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=14306&amp;search_lastname=&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=350&amp;searchtable=&amp;rpp2=50 Daugi], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Jakub Dawgird'' (1808 год)&lt;ref name=&quot;Daugi&quot;/&gt;; ''Mateusz Dougird'' (1817 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Dougird&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wawiórka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Petronela Dogird'' (1824 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Dogird&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wawiórka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Wiktoria Dowgirt'' (1835 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dowgirt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Żodziszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Dawgiert'' (1885—1889 гады)&lt;ref&gt;[https://genealogia.lt/pdfs/sorokpolska.pdf Parafia sorokpolska. Wykaz miejscowości i rodzin zamieszkałych w 1885—1889 r.], Genealogia Wileńszczyzny&lt;/ref&gt;; ''Dowgierd'' (1912 год)&lt;ref&gt;[https://genealogia.lt/pdfs/parafia_swiecianska_1912r.pdf Parafia święciańska w 1912 r.], Genealogia Wileńszczyzny&lt;/ref&gt;; ''Celina Dowgerdowa'' (1929 год)&lt;ref&gt;[https://genealogia.okiem.pl/artykul/21021/cmentarz-bernardynski-wilno-litwa-spis Cmentarz Bernardyński Wilno. Litwa — Spis], Fundacja Odtworzeniowa Dziedzictwa Narodowego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Даўгерд]] ({{†}} 1213) — літоўскі князь
* [[Ян Даўгерд]] ({{†}} каля 1443) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], [[Ваяводы віленскія|ваявода віленскі]]; меў сына [[Андрэй Даўгердавіч|Андрэя]]
* [[Даўгерд (староста ашмянскі)|Даўгерд]] ({{†}} па 1444) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, староста [[Ашмяны|ашмянскі]]; меў сыноў [[Ганус Даўгердавіч|Гануса]] і Фёдара (Хведзьку)
* Міхайла Даўгердавіч ({{†}} па 1432) — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які засьведчыў акт [[Хрыстмэмэльская ўмова|Другой Хрыстмэмэльскай умовы]]
* Даўгерд Бялевіч — літоўскі баярын, які атрымаў наданьне ў [[Жамойць|Жамойці]] ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]]
* Даўгерд Эйвілдавіч — літоўскі баярын, які атрымаў ад вялікага князя Казімера зямлю каля [[Ліда|Ліды]]
* Даўгерд Радзевіч — адзін з вотчыньнікаў [[Ваверка|Ваверкі]] (разам з братам Алехнам), які упамінаецца паміж 1463 і 1467 гадамі
* Даўгерд — літоўскі баярын, бацька Судзімонта і Дарохны, які ўпамінаецца ў 1525 годзе
* Прадслаў Даўгердавіч — [[Жыжмары|жыжмарскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 84.&lt;/ref&gt;
* Багдан Даўгердавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1530 годзе
* [[Шадзібор]] Доўгерд — [[Пасол соймавы|пасол]] на [[Люблінскі сойм]] (1569 год) ад [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]]
* Барбара Янаўна Даўгердовіч — [[Расены|расенская]] [[Зямяне|зямянка]], якая ўпамінаецца ў 1598 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 4. ― Вильна, 1905. С. 306.&lt;/ref&gt;
* Бэнэдыкт Доўгерд — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], мечнік [[пінск]]і ў 1641—1650 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 8. Ziemia brzeska i województwo brzeskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2020. S. 242.&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Доўгерд (Alexander Dolgiert) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, войскі [[жытомір]]скі; [[электар]] караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Міхал Вішнявецкі|Міхала Карыбута Вішнявецкага]] ад [[Валынскае ваяводзтва|Валынскага ваяводзтва]]&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-43&quot;&gt;Dunin Borkowski J., Dunin Wąsowicz M. Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 1 (1908—1909). — Lwów, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Pq0EAAAAIAAJ&amp;q=Do%C5%82giert#v=snippet&amp;q=Do%C5%82giert&amp;f=false S. 43].&lt;/ref&gt;
* Уладзіслаў Даўгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падстолі [[Смаленскі павет|смаленскі]] ў 1682 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 146.&lt;/ref&gt;
* Уладзіслаў Даджбог Даўгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, стольнік смаленскі ў 1682 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 185.&lt;/ref&gt;
* Адам Доўгерд (Adam Dołgiert) — электар караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Станіслаў Ляшчынскі|Станіслава Ляшчынскага]] ад [[Берасьцейскае ваяводзтва|Берасьцейскага ваяводзтва]] Вялікага Княства Літоўскага&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-43&quot;/&gt;
* Юзэф Доўгерд (Józef Dołgiert) — электар караля польскага і вялікага князя літоўскага Станіслава Ляшчынскага ад Берасьцейскага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-43&quot;/&gt;
* Дамінік Доўгерд (Dominik Dołgiert) — электар караля польскага і вялікага князя літоўскага Станіслава Ляшчынскага ад [[Раўскае ваяводзтва|Раўскага ваяводзтва]]&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-43&quot;/&gt;
* Аўгустын Антоні Даўгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, чашнік смаленскі ў 1730—1742 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 71.&lt;/ref&gt;
* Пётар Даўгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падстолі смаленскі ў 1737 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 153.&lt;/ref&gt;
* Ян Даўгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, стражнік [[Старадубскі павет|старадубскі]] ў 1737 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 324.&lt;/ref&gt;
* [[Анёл Доўгерд|Анёл Доўгерд (Доўгірд)]] (1776—1835) — філёзаф і пэдагог, сын [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|амсьціслаўскага]] шляхціча Андрэй Доўгерда
* Браніслаў Доўгерд — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Ліда|Ліды]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 57 Виленских Губернских Ведомостей, 1907. С. 15.&lt;/ref&gt;
* Антон Доўгерт — каталік з ваколіцаў [[Саколка (горад)|Саколкі]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №213 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004921883?page=201 С. 3401].&lt;/ref&gt;
* Лявон Даўгерт — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў [[Дрыса|Дрысы]]&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital542716/ Давгерт Леон Александрович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* [[Ганна Доўгерд]] (Доўгерт; 1901—1921) — найлепшая выведніца беларускай партызанкі «[[Беларуская сялянская партыя Зялёны Дуб|Зялёны Дуб]]», [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забітая савецкімі ўладамі]]
* Іван Долгарт (Далгарт; 1903—?) — удзельнік [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] з ваколіцаў [[Нароўля|Нароўлі]]&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_donesenie7008211/ Долгарт Иван Васильевич]{{Недаступная спасылка|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Сямён Долгерт (Далгерт; 1919—?) — удзельнік Другой сусьветнай вайны з ваколіцаў Нароўлі&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero92826174/ Долгерт Семен Павлович]{{Недаступная спасылка|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Іван Долгерт (Далгерт; 1922—?) — беларус з ваколіцаў Нароўлі&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie20742334/?backurl=%2Fheroes%2F%3Fadv_search%3Dy%26date_birth_from%3D%26static_hash%3D4dfe8211e4ddf9d4c2c99c523698034bb3573f3600cdbc1aa8742bd494516397v3%26place_birth_ids%3D40834%26division_ids%3D%26division_rod_ids%3D%26rank_group_ids%3D%26collection%3D%26award_ids%3D%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apdv_kart_in%3Apdv_kart_in_inostranec%3Apamyat_voenkomat%3Apotery_vpp%3Apamyat_zsp_parts%3Akld_ran%3Akld_bolezn%3Akld_card%3Akld_upk%3Akld_vmf%3Akld_partizan%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_kartoteki%3Apotery_rvk_extra%3Apotery_isp_extra%3Asame_doroga%3Asame_rvk%3Asame_guk%3Apotery_knigi_pamyati%26page%3D1%26grouppersons%3D1%26last_name%3D%D0%9E%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%26place_birth%3D%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%A1%D0%A1%D0%A0%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F%26place_birth_parent_names%3D%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F&amp; Долгерт Иван Яковлевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

У канцы XVIII ст. на [[Полацкае ваяводзтва|гістарычнай Полаччыне]] адзначаўся шляхецкі род Доўгертаў&lt;ref&gt;Анішчанка Я. Шляхецкія ваколіцы ўсходнебеларускіх губерняў 1783—1785 і 1798—1799 // Годнасьць. № 1 (3), 1997. С. 29.&lt;/ref&gt;.

Доўгерды (Dowgierd) і Доўгірды (Dowgird) гербу [[Лебедзь (герб)|Лебедзь]] — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 260.&lt;/ref&gt;.

[[Доўгерды]] гербу Лебедзь зьменены — літоўскі шляхецкі род.

Доўгірд (Dowgird) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

Вёскі з назвай [[Даўгердзішкі]] існуюць на гістарычных [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] і [[Лідзкі павет|Лідчыне]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Даўга]]
* [[Герда|Герд]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай даўг}}
{{Імёны з асновай ґард}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>iytz65ivon9znkhwe9i3ye1h3sifa8o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686843</id>
      <parentid>2686842</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T19:52:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46259-93</username>
        <id>99713</id>
      </contributor>
      <comment>/* Носьбіты */</comment>
      <origin>2686843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43599" sha1="evoax2z8d7k83cgddg29kf9gicfh1yj" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Даўґерд
|лацінка          = Daŭgierd / Daŭhierd
|арыгінал         = Daugaard
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Даўга|Davo]] + [[Герда|Gardo]] &lt;br&gt; [[Дака (імя)|Dago]] + Gardo
|варыянт          = Даўгард, Доўгард, Доўгерд, Доўгірд, Долгард, Догірд, Дзягерд
|вытворныя        = [[Таўцігерд]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Даўгерд''' (''Даўгард'', ''Доўгард'', ''Даўгірд'', ''Дагірд'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''Доўгерд''' (''Доўгірд'').

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Даўгард (Daugaard) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Barber H. British Family Names: Their Origin and Meaning, with Lists of Scandinavian, Frisian, Anglo-Saxon and Norman Names. — Longon, 1894. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=gIEfAAAAYAAJ&amp;q=Daugaard#v=snippet&amp;q=Daugaard&amp;f=false P. 113].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Møller N. Kalaalit aqqi. — Oqaasileriffik, 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nordicnames.de/wiki/Daugaard Daugaard], Nordic Names&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Даўга|-даў(г)-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгер]], [[Даўмонт (імя)|Даўмонт]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Dauharjis, Damondus, Dowyatt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'&lt;ref&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Дака (імя)|-даг- (-дак-, -таг-)]]&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1964-20&quot;&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 20.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Герда|-гард- (-герд-, -герт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Альгерд (імя)|Альгерд]], [[Мантыгерд (імя)|Мундыгерд]], [[Таўцігерд|Тэўтыгерд]]; германскія імёны Algardus, Mundgerd, Teutgerdis) — ад гоцкага gairdan 'падпяразваць' (пераноснае 'ахоўваць'), garda 'агароджа' (пераноснае 'ахова, бясьпека')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Даўгерд азначае «здольны да аховы»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Даўгірд германскаму імю Daegheard сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1964-20&quot;/&gt;. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], таксама сьцьвярджае германскае паходжаньне літоўскага імя Дагірд (Dagird) — ад [[Нямецкая мова|нямецкага]] імя Dachert (побач з Tagart)&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 24.&lt;/ref&gt;.

Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне літоўскага шляхецкага прозьвішча Даўгірд (Dowgird) сьцьвярджалася яшчэ ў артыкулах «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год)&lt;ref&gt;Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=UMpLAQAAIAAJ&amp;q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&amp;q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&amp;f=false S. 975].&lt;/ref&gt; і «Літва» [[Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў|Геаграфічнага слоўніка Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў]] (1884 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|5к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/330 S. 330].&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] адзначалася прозьвішча Dagert&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DAGERT&amp;ofb=thierenberg&amp;modus=&amp;lang=de DAGERT], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Даўгерд (Daugerd), Даўгерт (Daugiert), Доўгерд (Dowgierd), Доўгерт (Dowgiert)&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 87, 95.&lt;/ref&gt;, Даўгірт (Dawgirt), Доўгірт (Dowgirt), Доўгарт (Dowgart)&lt;ref&gt;Naruszewicz-Duchlińska A. Surnames of Lithuanian origins in Polish anthroponomy // Preservation of Cultural Heritage and Strengthening of Regional Identity. — Klaipėda, 2008. S. 84—88.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Daugeruthe''&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210514161630/http://starbel.by/dok/d150.htm Договор литовского князя Даугеруте с Великим Новгородом (1213/1214)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Паводле [[Вячаслаў Насевіч|Вячаслава Насевіча]], гэта германізіраваная форма літоўскага імя Даўгерд&lt;ref&gt;Насевіч В. Пытанняў больш, чым адказаў // Беларускі гістарычны агляд. Т. 5. Сш. 1 (8). — {{Менск (Мн.)}}, 1998. — С. 210—226.&lt;/ref&gt;}} ([[Хроніка Лівоніі]]); ''Dougert [[Саўгут|Solkuteuicz]]'' (1387—1394 гады)&lt;ref&gt;[http://starbel.by/dok/d051.htm Поручная грамота за Братошу Койлутовича (1387—1394)]{{Недаступная спасылка|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''Degirdendorfe'' ([[Паведамленьні аб літоўскіх дарогах]])&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. S. 686.&lt;/ref&gt;; ''Dowgirdi'' (''Dowgird''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-154&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 154.&lt;/ref&gt;; [[Віленска-Радамская унія|18 студзеня 1401 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 38.&lt;/ref&gt;; ''Darigerdo marschalco curiae'' (20 красавіка 1424 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|25к}} P. 290.&lt;/ref&gt;; ''Довкгардъ правил'' (17 верасьня 1427 году)&lt;ref&gt;Українські грамоти. Т. 1. — Київ, 1928. С. 109.&lt;/ref&gt;; ''Michalo Dewgerdowicz'' ([[Другая Хрыстмэмэльская ўмова|15 траўня 1432 году]])&lt;ref&gt;Русско-ливонские акты. — СПб, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=JmhcAAAAcAAJ&amp;q=Michalo#v=snippet&amp;q=Michalo&amp;f=false С. 191].&lt;/ref&gt;; ''s[igillum] domini Dolgerdonis''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 91.&lt;/ref&gt;, ''Dawgerdi palatini Wilnensium [sigilla]''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 94.&lt;/ref&gt; ([[Троцкая унія|20 студзеня 1433 году]]); ''Dowgyrd palatinus Vilnensis'' (31 ліпеня 1433 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 147.&lt;/ref&gt;; ''Довкгирдъ, виленскии воевода'' (25 верасьня 1433 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Спадчыньнікі Вітаўта (2015)|к}} С. 532.&lt;/ref&gt;; ''пан Довъкгирд'' (1433—1439 гады)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210514161538/http://starbel.by/dok/d032.htm Пожалование четырех человек виленскому подконюшему Яньку (1433—1439)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''s[igillum] domini Dawgerdi''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 100.&lt;/ref&gt;, ''Давгирд''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 101.&lt;/ref&gt;, ''Dawgerd Vilnensis [palatini]… Dewgerd Oschmanensis capitanei''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 105.&lt;/ref&gt; ([[Гарадзенская ўмова|27 лютага 1434 году]]); ''Degerdt in Ossmiana tenutariis'' (16 красавіка 1444 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 206.&lt;/ref&gt;; ''Dawgerd'' (15 верасьня 1434 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 154.&lt;/ref&gt;; ''Dolgerth palatinus, Wylnenses'' (7 лютага 1435 году)&lt;ref&gt;Codex epistolaris saeculi decimi quinti. T. 2. — Cracoviae, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=FC6aOCae2PkC&amp;q=%40Dolgerth#v=snippet&amp;q=%40Dolgerth&amp;f=false P. 343].&lt;/ref&gt;; ''Dewgerd Vilnensis palatinus'' (9 чэрвеня 1435 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 158.&lt;/ref&gt;; ''Dewgerd Wylnensis palatinus'' (15 лютага 1436 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 165.&lt;/ref&gt;; ''Ego Iohannes alias Dawgerd'' (1 ліпеня 1437 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 106.&lt;/ref&gt;; ''Dolgerdo capitaneo Vilnensi'' (9 ліпеня 1437 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 169.&lt;/ref&gt;; ''Dewgerd palatinus Wylnensis'' (6 сьнежня 1437 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 108.&lt;/ref&gt;; ''воеводе виленьскому пану Довкгирду'' (сакавік 1440 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Спадчыньнікі Вітаўта (2015)|к}} С. 537.&lt;/ref&gt;; ''Dawgerd palatinus Vilnensis'' (13 ліпеня 1440 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 189.&lt;/ref&gt;; ''Довкгирдъ'' (1440—1447 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 183.&lt;/ref&gt;; ''пан Довкгирдъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 19, 20—27, 29—31, 34—36, 38, 42—43, 49, 52—56, 58, 60—66, 68.&lt;/ref&gt;, ''Довкгирд Белевич''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 48.&lt;/ref&gt;, ''Довъкгирду да Дашку Еивильтовичомъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 55.&lt;/ref&gt; (1440—1492 гады); ''Dawgerd Wylnensi'' (1441 год)&lt;ref&gt;Собрание древних грамот и актов городов: Вильны, Ковна, Трок, православных монастырей, церквей и по разным предметам: Ч. 1. — Вильно, 1843. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=11JfAAAAcAAJ&amp;q=Dawgerd+Wylnensi+#v=snippet&amp;q=Dawgerd%20Wylnensi&amp;f=false С. 9].&lt;/ref&gt;; ''Долъкгиръд''&lt;ref name=&quot;Piatrauskas-2014-244&quot;&gt;{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 244.&lt;/ref&gt; ([[Супрасьлеўскі летапіс]]), ''Daugierd Rodziewicz''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} [https://books.google.by/books?id=1WssAAAAIAAJ&amp;q=Daugierd+Rodziewicz&amp;dq=Daugierd+Rodziewicz&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiDuY3uqIb9AhVn8LsIHfnlCtoQ6AF6BAgGEAI S. 284].&lt;/ref&gt;, ''Dalgerd''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=1WssAAAAIAAJ&amp;dq=Daugierd+Rodziewicz&amp;focus=searchwithinvolume&amp;q=Dalgerd S. 286].&lt;/ref&gt; (паміж 1463 і 1467); ''nobilibus… Jadowk Fedko Dagirdowicz'' (18 ліпеня 1478 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 367.&lt;/ref&gt;; ''Dawgyrd Rodziewicz'' (29 траўня 1479 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 368.&lt;/ref&gt;; ''[[Ганус (імя)|Hannus]] et Chwyedko Dagirdowiczi'' (6 лютага 1481 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 372.&lt;/ref&gt;; ''еgo Joannes Dagirdowicz'' (5 сакавіка 1481 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 374.&lt;/ref&gt;; ''ego Anna Dolgyrdowicz'' (9 кастрычніка 1486 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 412.&lt;/ref&gt;; ''на бояр [[Ваўкавыск|волковыиских]], на Довкгирда а на Янушка Пашковичов'' (2 кастрычніка 1495 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 119.&lt;/ref&gt;; ''Dowgierd'' ([[Хроніка Быхаўца]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 156—157.&lt;/ref&gt;; ''D-ni Erasmi Daugierdowicz'' (XVI ст.)&lt;ref&gt;Kościół zamkowy, czyli Katedra Wileńska w jej dziejowym, liturgicznym, architektonicznym i ekonomicznym rozwoju. T. 2. — Wilno, 1910. S. 66—67.&lt;/ref&gt;; ''dominorum Hanus et Chwyethko Dawgyerdowycz… Hanus Dawgyerdowycz'' (10 траўня 1503 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 638.&lt;/ref&gt;; ''pana Hannusza a pana Fedka Dagyrdowycza'' (па 10 траўня 1503 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 639.&lt;/ref&gt;; ''Andream Dowgerdowycz'' (1 жніўня 1521 году)&lt;ref&gt;Pergamentų katalogas. — Vilnius, 1980. P. 102.&lt;/ref&gt;; ''пану Долгордоу… Долкгирдъ'' ([[Слуцкі летапіс]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 17. — СПб., 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=JrFRAQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%BE%D1%83#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%BE%D1%83&amp;f=false С. 101].&lt;/ref&gt;; ''Довкгорд… Довкгордовъ сын'' (22 сакавіка 1525 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 158.&lt;/ref&gt;; ''Янъ Довгердовичъ'' (14 студзеня 1529 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ulkjAQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 72].&lt;/ref&gt;; ''Богдан Довкгиръдович'' (16 жніўня 1530 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Беларускі архіў|2к}} С. 18.&lt;/ref&gt;; ''сын Станислава Долкгирдовича… Долкгирдовича'' (23 лістапада 1536 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|21к}} P. 32.&lt;/ref&gt;; ''Thomko Dagyerdowycz… Naczko Dagyerdowycz… Yeraszmus Bogdanowycz Dogierd'' (1552—1555 гады)&lt;ref&gt;Писцовая книга Пинского и Клецкого княжеств, составленная Пинским старостою Станиславом Хвальчевским в 1552—1555 г. — Вильна, 1884. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=fO9EAAAAYAAJ&amp;q=Dagyerdowycz#v=snippet&amp;q=Dagyerdowycz&amp;f=false С. 64, 66—67, 291].&lt;/ref&gt;; ''[[Леанард|Lenarth]] Dogierth'' (26 сакавіка 1554 году)&lt;ref&gt;Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie. T. 6, 1549—1577. — Lwów, 1910. S. 175.&lt;/ref&gt;; ''Размусъ Довгердъ'' (23 жніўня 1560 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. С. 220.&lt;/ref&gt;; ''пана Размуса Богдановича Довкгерда'' (4 красавіка 1567 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ulkjAQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B0&amp;f=false С. 290—291].&lt;/ref&gt;; ''Szadzibor Dowgird'' (1 ліпеня 1569 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 356.&lt;/ref&gt;; ''dworzanin nasz [[Леанард|Lenart]] Stanisławowicz Dawgierd'' (5 жніўня 1569 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|52к}} P. 59.&lt;/ref&gt;; ''листъ отъ Еразмуса Довкерда'' (3 траўня 1587 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 26. — Вильна, 1899. С. 280.&lt;/ref&gt;; ''Sczepan Pawlowicz Dowgierdowicz Miesczanin [[Коўна|Kowienski]]'' (1587—1591 гады)&lt;ref&gt;Ragauskaitė A. XVI a. II pusės Kauno miestiečių lietuviškos kilmės asmenvardžiai // Acta Linguistica Lithuanica. Nr 41 (1999). P. 146.&lt;/ref&gt;; ''Долгерд, гетман'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 73—74.&lt;/ref&gt;; ''pana Samuela Dowgierda… Dowgierd'' (9 студзеня 1630 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 23. — Витебск, 1892. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=rHJmAAAAcAAJ&amp;q=Dowgierd#v=snippet&amp;q=Dowgierd&amp;f=false С. 295].&lt;/ref&gt;; ''pana Dolgierda… s panem Samuelem Dolgierdem… pana Samuela Dołgierda'' (1641 год)&lt;ref&gt;Ординация королевских пущ: в лесничествах бывшего Великого Княжества Литовского. — Вильна, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=jGdcAAAAcAAJ&amp;q=Dolgierda#v=snippet&amp;q=Dolgierda&amp;f=false С. 224, 226, 228, 233].&lt;/ref&gt;; ''pani Maryny Dołgiertowny… pana Alexandra Dołgierda'' (23 сакавіка 1651 году)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 6. — Вильна, 1869. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=0GZcAAAAcAAJ&amp;q=Do%C5%82giertowny#v=snippet&amp;q=Do%C5%82giertowny&amp;f=false С. 346, 349].&lt;/ref&gt;; ''Томаш Долгартовичь'' (1655 год)&lt;ref&gt;Памятники истории Восточной Европы. Источники 15—17 вв. Том 4. (Monumena Historica Res Gestas Europae Orientalis Illustrantia). Крестоприводная книга шляхты Великого княжества Литовского 1655 г. — Москва — Варшава, 1999. [https://books.google.by/books?id=MoAdAQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%A2%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%88+%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C%22&amp;dq=%22%D0%A2%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%88+%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiSrqWrnNX_AhVBh_0HHbGRAloQ6AF6BAgFEAI С. 62].&lt;/ref&gt;; ''jmp. Dołgierd, cześnik czernihowski''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo brzeskie litewskie 1667—1690 r. — Warszawa, 2000. S. 133.&lt;/ref&gt;, ''jejmp. Marianna Dołgierdówna Brzescka, czesznikowa pińska''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo brzeskie litewskie 1667—1690 r. — Warszawa, 2000. S. 144.&lt;/ref&gt; (1673 год); ''Zofia Dowgierd''&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=10pl&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dowgierd&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Sokółka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, ''Anna Dowgiert''&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=10pl&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dowgiert&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Sokółka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt; (1678 год); ''Ewy Dowgierdówny Pruszyńskiey'' (26 жніўня 1689 году)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 6, т. 1. Приложение. — Киев, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=aRIWAAAAYAAJ&amp;q=Dowgierd%C3%B3wny#v=snippet&amp;q=Dowgierd%C3%B3wny&amp;f=false С. 200].&lt;/ref&gt;; ''z imienia wieczystego Dougirdowczyzny''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 219.&lt;/ref&gt;, ''Z dzierżawy nazwanej Dziagierdow''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 249.&lt;/ref&gt; (1690 год); ''Ian Daugierd… Alexander Daugierd'' (1697 год)&lt;ref&gt;Volumina legum: przedruk zbioru praw staraniem XX. Pijarow w Warszawie, od roku 1732 do 1782, wydanego. T. 5. — Petersburg, 1860. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=PjRNAAAAcAAJ&amp;q=Daugierd#v=snippet&amp;q=Daugierd&amp;f=false S. 424].&lt;/ref&gt;; ''Frater Felicianus Daugierd'' (каля 1700—1702 гадоў)&lt;ref&gt;Memoriale Fratrum Minorum Conventualium Vilnensium (1702—1832). — Vilnae, 2020. P. 90.&lt;/ref&gt;; ''Kazimierzowi i Ewie Dowgierdównie Pruszyńskim'' (22 сакавіка 1704 году)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 1, т. 4. — Киев, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=cH3UAAAAMAAJ&amp;q=Dowgierd%C3%B3wnie#v=snippet&amp;q=Dowgierd%C3%B3wnie&amp;f=false С. 233].&lt;/ref&gt;; ''Alexandra y Ioanny Dziakiewiczowny Dawgierdow… Alexandra Dawgierda'' (11 ліпеня 1707 году)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 6, т. 1. Приложение. — Киев, 1876. С. 288.&lt;/ref&gt;; ''Laurentius Dowgiert'' (17 ліпеня 1707 году)&lt;ref&gt;Kaminskas-Krinčius A. Seniausiosios išlikusios originalios 1705—1726 m. Stakliškių bažnyčios krikšto metrikų knygos fragmento (1705—1710) publikacija. Bibliotheca Lituana. T. 2 (2012). P. 466.&lt;/ref&gt;; ''для п. Долъгерта'' (1710 год)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 18. — Витебск, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=_pNOAQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BF%D1%8A%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BF%D1%8A%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B0&amp;f=false С. 94].&lt;/ref&gt;; ''Josephus Dougiert'' (1713 год)&lt;ref&gt;Гурская Ю. Многоязычие в Великом княжестве Литовском в зеркале древних фамилий // Acta Baltico-Slavica. Nr. 37 (2013). С. 5.&lt;/ref&gt;; ''Ignacy Dowgird'' (1755 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Dowgird&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Dereczyn], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Marianna Dougert'' (1758 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Dougert&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Werenowo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Katarzyna Daugierd'' (1763 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Daugierd&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Werenowo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Ian Dawgiert Sędzia Kapturowy Lidzki'' (1764 год)&lt;ref&gt;Volumina legum: przedruk zbioru praw staraniem XX. Pijarow w Warszawie, od roku 1732 do 1782, wydanego. T. 7. — Petersburg, 1860. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-D9NAAAAcAAJ&amp;q=Dawgiert#v=snippet&amp;q=Dawgiert&amp;f=false S. 61].&lt;/ref&gt;; ''Michał Dowgierd'' (4 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 99.&lt;/ref&gt;; ''Anna Dowgiert'' (1770 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dowgiert&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Odelsk], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''panóm Dowgierdóm… pan Andrzey Dowgierd'' (20 жніўня 1771 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=WGYjAQAAMAAJ&amp;q=Dowgierd%C3%B3m#v=snippet&amp;q=Dowgierd%C3%B3m&amp;f=false С. 194].&lt;/ref&gt;; ''Jana Dougierda'' (1775 год)&lt;ref&gt;[https://narodowa.pl/exhibits/taryfy-podymnego-i-czopowego-powiatu-lidzkiego-z-1775-roku/ Taryfy Podymnego i Czopowego Powiatu Lidzkiego 1775 rok] / Opracował Łukasz Majtka. — Na podstawie dokumentów z Narodowego Archiwum Historycznego Białorusi w Mińsku (sygnatura 1767-1-228). — Narodowa.pl&lt;/ref&gt;; ''Wincenty Dowgiert'' (9 лютага 1791 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 485—486.&lt;/ref&gt;; ''Franciscus Dowgird'' (15 траўня 1796 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1795-1798.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1795—1798 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Antoni Dowgierd'' (1799 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Dowgierd&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wasiliszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Krzysztof Daugird'' (1803 год)&lt;ref name=&quot;Daugi&quot;&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=14306&amp;search_lastname=&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=350&amp;searchtable=&amp;rpp2=50 Daugi], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Jakub Dawgird'' (1808 год)&lt;ref name=&quot;Daugi&quot;/&gt;; ''Mateusz Dougird'' (1817 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Dougird&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wawiórka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Petronela Dogird'' (1824 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Dogird&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wawiórka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Wiktoria Dowgirt'' (1835 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dowgirt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Żodziszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Dawgiert'' (1885—1889 гады)&lt;ref&gt;[https://genealogia.lt/pdfs/sorokpolska.pdf Parafia sorokpolska. Wykaz miejscowości i rodzin zamieszkałych w 1885—1889 r.], Genealogia Wileńszczyzny&lt;/ref&gt;; ''Dowgierd'' (1912 год)&lt;ref&gt;[https://genealogia.lt/pdfs/parafia_swiecianska_1912r.pdf Parafia święciańska w 1912 r.], Genealogia Wileńszczyzny&lt;/ref&gt;; ''Celina Dowgerdowa'' (1929 год)&lt;ref&gt;[https://genealogia.okiem.pl/artykul/21021/cmentarz-bernardynski-wilno-litwa-spis Cmentarz Bernardyński Wilno. Litwa — Spis], Fundacja Odtworzeniowa Dziedzictwa Narodowego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Даўгерд]] ({{†}} 1213) — літоўскі князь
* [[Ян Даўгерд]] ({{†}} каля 1443) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], [[Ваяводы віленскія|ваявода віленскі]]; меў сына [[Андрэй Даўгердавіч|Андрэя]]
* [[Даўгерд (староста ашмянскі)|Даўгерд]] ({{†}} па 1444) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, староста [[Ашмяны|ашмянскі]]; меў сыноў [[Ганус Даўгердавіч|Гануса]] і Фёдара (Хведзьку)
* Міхайла Даўгердавіч ({{†}} па 1432) — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які засьведчыў акт [[Хрыстмэмэльская ўмова|Другой Хрыстмэмэльскай умовы]]
* Даўгерд Бялевіч — літоўскі баярын, які атрымаў наданьне ў [[Жамойць|Жамойці]] ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]]
* Даўгерд Эйвілдавіч — літоўскі баярын, які атрымаў ад вялікага князя Казімера зямлю каля [[Ліда|Ліды]]
* Даўгерд Радзевіч — адзін з вотчыньнікаў [[Ваверка|Ваверкі]] (разам з братам Алехнам), які упамінаецца паміж 1463 і 1467 гадамі
* Даўгерд — літоўскі баярын, бацька Судзімонта і Дарохны, які ўпамінаецца ў 1525 годзе
* Прадслаў Даўгердавіч — [[Жыжмары|жыжмарскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 84.&lt;/ref&gt;
* Багдан Даўгердавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1530 годзе
* [[Шадзібор]] Доўгерд — [[Пасол соймавы|пасол]] на [[Люблінскі сойм]] (1569 год) ад [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]]
* Барбара Янаўна Даўгердовіч — [[Расены|расенская]] [[Зямяне|зямянка]], якая ўпамінаецца ў 1598 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 4. ― Вильна, 1905. С. 306.&lt;/ref&gt;
* Бэнэдыкт Доўгерд — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], мечнік [[пінск]]і ў 1641—1650 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 8. Ziemia brzeska i województwo brzeskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2020. S. 242.&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Доўгерд (Alexander Dolgiert) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, войскі [[жытомір]]скі; [[электар]] караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Міхал Вішнявецкі|Міхала Карыбута Вішнявецкага]] ад [[Валынскае ваяводзтва|Валынскага ваяводзтва]]&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-43&quot;&gt;Dunin Borkowski J., Dunin Wąsowicz M. Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 1 (1908—1909). — Lwów, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Pq0EAAAAIAAJ&amp;q=Do%C5%82giert#v=snippet&amp;q=Do%C5%82giert&amp;f=false S. 43].&lt;/ref&gt;
* Уладзіслаў Даўгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падстолі [[Смаленскі павет|смаленскі]] ў 1682 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 146.&lt;/ref&gt;
* Уладзіслаў Даджбог Даўгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, стольнік смаленскі ў 1682 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 185.&lt;/ref&gt;
* Адам Доўгерд (Adam Dołgiert) — электар караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Станіслаў Ляшчынскі|Станіслава Ляшчынскага]] ад [[Берасьцейскае ваяводзтва|Берасьцейскага ваяводзтва]] Вялікага Княства Літоўскага&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-43&quot;/&gt;
* Юзэф Доўгерд (Józef Dołgiert) — электар караля польскага і вялікага князя літоўскага Станіслава Ляшчынскага ад Берасьцейскага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-43&quot;/&gt;
* Дамінік Доўгерд (Dominik Dołgiert) — электар караля польскага і вялікага князя літоўскага Станіслава Ляшчынскага ад [[Раўскае ваяводзтва|Раўскага ваяводзтва]]&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-43&quot;/&gt;
* Аўгустын Антоні Даўгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, чашнік смаленскі ў 1730—1742 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 71.&lt;/ref&gt;
* Пётар Даўгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падстолі смаленскі ў 1737 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 153.&lt;/ref&gt;
* Ян Даўгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, стражнік [[Старадубскі павет|старадубскі]] ў 1737 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 324.&lt;/ref&gt;
* [[Анёл Доўгерд|Анёл Доўгерд (Доўгірд)]] (1776—1835) — філёзаф і пэдагог, сын [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|амсьціслаўскага]] шляхціча Андрэй Доўгерда
* Браніслаў Доўгерд — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Ліда|Ліды]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 57 Виленских Губернских Ведомостей, 1907. С. 15.&lt;/ref&gt;
* Антон Доўгерт — каталік з ваколіцаў [[Саколка (горад)|Саколкі]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №213 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004921883?page=201 С. 3401].&lt;/ref&gt;
* Лявон Даўгерт — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў [[Дрыса|Дрысы]]&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital542716/ Давгерт Леон Александрович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* [[Ганна Доўгерд]] (Доўгерт; 1901—1921) — беларуска, найлепшая выведніца беларускай партызанкі «[[Беларуская сялянская партыя Зялёны Дуб|Зялёны Дуб]]», [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забітая савецкімі ўладамі]]
* Іван Долгарт (Далгарт; 1903—?) — удзельнік [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] з ваколіцаў [[Нароўля|Нароўлі]]&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_donesenie7008211/ Долгарт Иван Васильевич]{{Недаступная спасылка|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Сямён Долгерт (Далгерт; 1919—?) — удзельнік Другой сусьветнай вайны з ваколіцаў Нароўлі&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero92826174/ Долгерт Семен Павлович]{{Недаступная спасылка|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Іван Долгерт (Далгерт; 1922—?) — беларус з ваколіцаў Нароўлі&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie20742334/?backurl=%2Fheroes%2F%3Fadv_search%3Dy%26date_birth_from%3D%26static_hash%3D4dfe8211e4ddf9d4c2c99c523698034bb3573f3600cdbc1aa8742bd494516397v3%26place_birth_ids%3D40834%26division_ids%3D%26division_rod_ids%3D%26rank_group_ids%3D%26collection%3D%26award_ids%3D%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apdv_kart_in%3Apdv_kart_in_inostranec%3Apamyat_voenkomat%3Apotery_vpp%3Apamyat_zsp_parts%3Akld_ran%3Akld_bolezn%3Akld_card%3Akld_upk%3Akld_vmf%3Akld_partizan%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_kartoteki%3Apotery_rvk_extra%3Apotery_isp_extra%3Asame_doroga%3Asame_rvk%3Asame_guk%3Apotery_knigi_pamyati%26page%3D1%26grouppersons%3D1%26last_name%3D%D0%9E%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%26place_birth%3D%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%A1%D0%A1%D0%A0%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F%26place_birth_parent_names%3D%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F&amp; Долгерт Иван Яковлевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

У канцы XVIII ст. на [[Полацкае ваяводзтва|гістарычнай Полаччыне]] адзначаўся шляхецкі род Доўгертаў&lt;ref&gt;Анішчанка Я. Шляхецкія ваколіцы ўсходнебеларускіх губерняў 1783—1785 і 1798—1799 // Годнасьць. № 1 (3), 1997. С. 29.&lt;/ref&gt;.

Доўгерды (Dowgierd) і Доўгірды (Dowgird) гербу [[Лебедзь (герб)|Лебедзь]] — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 260.&lt;/ref&gt;.

[[Доўгерды]] гербу Лебедзь зьменены — літоўскі шляхецкі род.

Доўгірд (Dowgird) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

Вёскі з назвай [[Даўгердзішкі]] існуюць на гістарычных [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] і [[Лідзкі павет|Лідчыне]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Даўга]]
* [[Герда|Герд]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай даўг}}
{{Імёны з асновай ґард}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>evoax2z8d7k83cgddg29kf9gicfh1yj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686856</id>
      <parentid>2686843</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T20:17:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46259-93</username>
        <id>99713</id>
      </contributor>
      <origin>2686856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43647" sha1="awfq0fvhf24tonpyhmzeci1knkgweui" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Даўґерд
|лацінка          = Daŭgierd / Daŭhierd
|арыгінал         = Daugaard
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Даўга|Davo]] + [[Герда|Gardo]] &lt;br&gt; [[Дака (імя)|Dago]] + Gardo
|варыянт          = Даўгард, Доўгард, Доўгерд, Доўгерт, Далгарт, Долгерт, Доўгірд, Долгард, Догірд, Дзягерд
|вытворныя        = [[Таўцігерд]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Даўгерд''' (''Даўгард'', ''Доўгард'', ''Даўгірд'', ''Дагірд'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''Доўгерд''' (''Доўгірд'').

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Даўгард (Daugaard) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Barber H. British Family Names: Their Origin and Meaning, with Lists of Scandinavian, Frisian, Anglo-Saxon and Norman Names. — Longon, 1894. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=gIEfAAAAYAAJ&amp;q=Daugaard#v=snippet&amp;q=Daugaard&amp;f=false P. 113].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Møller N. Kalaalit aqqi. — Oqaasileriffik, 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nordicnames.de/wiki/Daugaard Daugaard], Nordic Names&lt;/ref&gt;. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Даўга|-даў(г)-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгер]], [[Даўмонт (імя)|Даўмонт]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Dauharjis, Damondus, Dowyatt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'&lt;ref&gt;Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.&lt;/ref&gt; або ад асновы [[Дака (імя)|-даг- (-дак-, -таг-)]]&lt;ref&gt;Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1964-20&quot;&gt;Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 20.&lt;/ref&gt;, а аснова [[Герда|-гард- (-герд-, -герт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Альгерд (імя)|Альгерд]], [[Мантыгерд (імя)|Мундыгерд]], [[Таўцігерд|Тэўтыгерд]]; германскія імёны Algardus, Mundgerd, Teutgerdis) — ад гоцкага gairdan 'падпяразваць' (пераноснае 'ахоўваць'), garda 'агароджа' (пераноснае 'ахова, бясьпека')&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.&lt;/ref&gt;. Такім парадкам, імя Даўгерд азначае «здольны да аховы»&lt;ref&gt;{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.&lt;/ref&gt;.

Адпаведнасьць імя Даўгірд германскаму імю Daegheard сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў&lt;ref name=&quot;Schmittlein-1964-20&quot;/&gt;. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], таксама сьцьвярджае германскае паходжаньне літоўскага імя Дагірд (Dagird) — ад [[Нямецкая мова|нямецкага]] імя Dachert (побач з Tagart)&lt;ref&gt;Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 24.&lt;/ref&gt;.

Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне літоўскага шляхецкага прозьвішча Даўгірд (Dowgird) сьцьвярджалася яшчэ ў артыкулах «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год)&lt;ref&gt;Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=UMpLAQAAIAAJ&amp;q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&amp;q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&amp;f=false S. 975].&lt;/ref&gt; і «Літва» [[Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў|Геаграфічнага слоўніка Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў]] (1884 год)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|5к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/330 S. 330].&lt;/ref&gt;.

У [[Прусія|Прусіі]] адзначалася прозьвішча Dagert&lt;ref&gt;[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DAGERT&amp;ofb=thierenberg&amp;modus=&amp;lang=de DAGERT], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)&lt;/ref&gt;.

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Даўгерд (Daugerd), Даўгерт (Daugiert), Доўгерд (Dowgierd), Доўгерт (Dowgiert)&lt;ref&gt;Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 87, 95.&lt;/ref&gt;, Даўгірт (Dawgirt), Доўгірт (Dowgirt), Доўгарт (Dowgart)&lt;ref&gt;Naruszewicz-Duchlińska A. Surnames of Lithuanian origins in Polish anthroponomy // Preservation of Cultural Heritage and Strengthening of Regional Identity. — Klaipėda, 2008. S. 84—88.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Daugeruthe''&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210514161630/http://starbel.by/dok/d150.htm Договор литовского князя Даугеруте с Великим Новгородом (1213/1214)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;{{Заўвага|Паводле [[Вячаслаў Насевіч|Вячаслава Насевіча]], гэта германізіраваная форма літоўскага імя Даўгерд&lt;ref&gt;Насевіч В. Пытанняў больш, чым адказаў // Беларускі гістарычны агляд. Т. 5. Сш. 1 (8). — {{Менск (Мн.)}}, 1998. — С. 210—226.&lt;/ref&gt;}} ([[Хроніка Лівоніі]]); ''Dougert [[Саўгут|Solkuteuicz]]'' (1387—1394 гады)&lt;ref&gt;[http://starbel.by/dok/d051.htm Поручная грамота за Братошу Койлутовича (1387—1394)]{{Недаступная спасылка|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''Degirdendorfe'' ([[Паведамленьні аб літоўскіх дарогах]])&lt;ref&gt;Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. S. 686.&lt;/ref&gt;; ''Dowgirdi'' (''Dowgird''&lt;ref name=&quot;Urban-2001-154&quot;&gt;{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 154.&lt;/ref&gt;; [[Віленска-Радамская унія|18 студзеня 1401 году]])&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 38.&lt;/ref&gt;; ''Darigerdo marschalco curiae'' (20 красавіка 1424 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|25к}} P. 290.&lt;/ref&gt;; ''Довкгардъ правил'' (17 верасьня 1427 году)&lt;ref&gt;Українські грамоти. Т. 1. — Київ, 1928. С. 109.&lt;/ref&gt;; ''Michalo Dewgerdowicz'' ([[Другая Хрыстмэмэльская ўмова|15 траўня 1432 году]])&lt;ref&gt;Русско-ливонские акты. — СПб, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=JmhcAAAAcAAJ&amp;q=Michalo#v=snippet&amp;q=Michalo&amp;f=false С. 191].&lt;/ref&gt;; ''s[igillum] domini Dolgerdonis''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 91.&lt;/ref&gt;, ''Dawgerdi palatini Wilnensium [sigilla]''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 94.&lt;/ref&gt; ([[Троцкая унія|20 студзеня 1433 году]]); ''Dowgyrd palatinus Vilnensis'' (31 ліпеня 1433 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 147.&lt;/ref&gt;; ''Довкгирдъ, виленскии воевода'' (25 верасьня 1433 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Спадчыньнікі Вітаўта (2015)|к}} С. 532.&lt;/ref&gt;; ''пан Довъкгирд'' (1433—1439 гады)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210514161538/http://starbel.by/dok/d032.htm Пожалование четырех человек виленскому подконюшему Яньку (1433—1439)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae&lt;/ref&gt;; ''s[igillum] domini Dawgerdi''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 100.&lt;/ref&gt;, ''Давгирд''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 101.&lt;/ref&gt;, ''Dawgerd Vilnensis [palatini]… Dewgerd Oschmanensis capitanei''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 105.&lt;/ref&gt; ([[Гарадзенская ўмова|27 лютага 1434 году]]); ''Degerdt in Ossmiana tenutariis'' (16 красавіка 1444 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 206.&lt;/ref&gt;; ''Dawgerd'' (15 верасьня 1434 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 154.&lt;/ref&gt;; ''Dolgerth palatinus, Wylnenses'' (7 лютага 1435 году)&lt;ref&gt;Codex epistolaris saeculi decimi quinti. T. 2. — Cracoviae, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=FC6aOCae2PkC&amp;q=%40Dolgerth#v=snippet&amp;q=%40Dolgerth&amp;f=false P. 343].&lt;/ref&gt;; ''Dewgerd Vilnensis palatinus'' (9 чэрвеня 1435 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 158.&lt;/ref&gt;; ''Dewgerd Wylnensis palatinus'' (15 лютага 1436 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 165.&lt;/ref&gt;; ''Ego Iohannes alias Dawgerd'' (1 ліпеня 1437 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 106.&lt;/ref&gt;; ''Dolgerdo capitaneo Vilnensi'' (9 ліпеня 1437 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 169.&lt;/ref&gt;; ''Dewgerd palatinus Wylnensis'' (6 сьнежня 1437 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 108.&lt;/ref&gt;; ''воеводе виленьскому пану Довкгирду'' (сакавік 1440 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Спадчыньнікі Вітаўта (2015)|к}} С. 537.&lt;/ref&gt;; ''Dawgerd palatinus Vilnensis'' (13 ліпеня 1440 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 189.&lt;/ref&gt;; ''Довкгирдъ'' (1440—1447 гады)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 183.&lt;/ref&gt;; ''пан Довкгирдъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 19, 20—27, 29—31, 34—36, 38, 42—43, 49, 52—56, 58, 60—66, 68.&lt;/ref&gt;, ''Довкгирд Белевич''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 48.&lt;/ref&gt;, ''Довъкгирду да Дашку Еивильтовичомъ''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 55.&lt;/ref&gt; (1440—1492 гады); ''Dawgerd Wylnensi'' (1441 год)&lt;ref&gt;Собрание древних грамот и актов городов: Вильны, Ковна, Трок, православных монастырей, церквей и по разным предметам: Ч. 1. — Вильно, 1843. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=11JfAAAAcAAJ&amp;q=Dawgerd+Wylnensi+#v=snippet&amp;q=Dawgerd%20Wylnensi&amp;f=false С. 9].&lt;/ref&gt;; ''Долъкгиръд''&lt;ref name=&quot;Piatrauskas-2014-244&quot;&gt;{{Літаратура/Літоўская знаць (2014)|к}} С. 244.&lt;/ref&gt; ([[Супрасьлеўскі летапіс]]), ''Daugierd Rodziewicz''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} [https://books.google.by/books?id=1WssAAAAIAAJ&amp;q=Daugierd+Rodziewicz&amp;dq=Daugierd+Rodziewicz&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiDuY3uqIb9AhVn8LsIHfnlCtoQ6AF6BAgGEAI S. 284].&lt;/ref&gt;, ''Dalgerd''&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=1WssAAAAIAAJ&amp;dq=Daugierd+Rodziewicz&amp;focus=searchwithinvolume&amp;q=Dalgerd S. 286].&lt;/ref&gt; (паміж 1463 і 1467); ''nobilibus… Jadowk Fedko Dagirdowicz'' (18 ліпеня 1478 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 367.&lt;/ref&gt;; ''Dawgyrd Rodziewicz'' (29 траўня 1479 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 368.&lt;/ref&gt;; ''[[Ганус (імя)|Hannus]] et Chwyedko Dagirdowiczi'' (6 лютага 1481 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 372.&lt;/ref&gt;; ''еgo Joannes Dagirdowicz'' (5 сакавіка 1481 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 374.&lt;/ref&gt;; ''ego Anna Dolgyrdowicz'' (9 кастрычніка 1486 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 412.&lt;/ref&gt;; ''на бояр [[Ваўкавыск|волковыиских]], на Довкгирда а на Янушка Пашковичов'' (2 кастрычніка 1495 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 119.&lt;/ref&gt;; ''Dowgierd'' ([[Хроніка Быхаўца]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 156—157.&lt;/ref&gt;; ''D-ni Erasmi Daugierdowicz'' (XVI ст.)&lt;ref&gt;Kościół zamkowy, czyli Katedra Wileńska w jej dziejowym, liturgicznym, architektonicznym i ekonomicznym rozwoju. T. 2. — Wilno, 1910. S. 66—67.&lt;/ref&gt;; ''dominorum Hanus et Chwyethko Dawgyerdowycz… Hanus Dawgyerdowycz'' (10 траўня 1503 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 638.&lt;/ref&gt;; ''pana Hannusza a pana Fedka Dagyrdowycza'' (па 10 траўня 1503 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 639.&lt;/ref&gt;; ''Andream Dowgerdowycz'' (1 жніўня 1521 году)&lt;ref&gt;Pergamentų katalogas. — Vilnius, 1980. P. 102.&lt;/ref&gt;; ''пану Долгордоу… Долкгирдъ'' ([[Слуцкі летапіс]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 17. — СПб., 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=JrFRAQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%BE%D1%83#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%BE%D1%83&amp;f=false С. 101].&lt;/ref&gt;; ''Довкгорд… Довкгордовъ сын'' (22 сакавіка 1525 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 158.&lt;/ref&gt;; ''Янъ Довгердовичъ'' (14 студзеня 1529 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ulkjAQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&amp;f=false С. 72].&lt;/ref&gt;; ''Богдан Довкгиръдович'' (16 жніўня 1530 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Беларускі архіў|2к}} С. 18.&lt;/ref&gt;; ''сын Станислава Долкгирдовича… Долкгирдовича'' (23 лістапада 1536 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|21к}} P. 32.&lt;/ref&gt;; ''Thomko Dagyerdowycz… Naczko Dagyerdowycz… Yeraszmus Bogdanowycz Dogierd'' (1552—1555 гады)&lt;ref&gt;Писцовая книга Пинского и Клецкого княжеств, составленная Пинским старостою Станиславом Хвальчевским в 1552—1555 г. — Вильна, 1884. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=fO9EAAAAYAAJ&amp;q=Dagyerdowycz#v=snippet&amp;q=Dagyerdowycz&amp;f=false С. 64, 66—67, 291].&lt;/ref&gt;; ''[[Леанард|Lenarth]] Dogierth'' (26 сакавіка 1554 году)&lt;ref&gt;Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie. T. 6, 1549—1577. — Lwów, 1910. S. 175.&lt;/ref&gt;; ''Размусъ Довгердъ'' (23 жніўня 1560 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. С. 220.&lt;/ref&gt;; ''пана Размуса Богдановича Довкгерда'' (4 красавіка 1567 году)&lt;ref&gt;Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 24. — Вильна, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=ulkjAQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B0&amp;f=false С. 290—291].&lt;/ref&gt;; ''Szadzibor Dowgird'' (1 ліпеня 1569 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 356.&lt;/ref&gt;; ''dworzanin nasz [[Леанард|Lenart]] Stanisławowicz Dawgierd'' (5 жніўня 1569 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|52к}} P. 59.&lt;/ref&gt;; ''листъ отъ Еразмуса Довкерда'' (3 траўня 1587 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 26. — Вильна, 1899. С. 280.&lt;/ref&gt;; ''Sczepan Pawlowicz Dowgierdowicz Miesczanin [[Коўна|Kowienski]]'' (1587—1591 гады)&lt;ref&gt;Ragauskaitė A. XVI a. II pusės Kauno miestiečių lietuviškos kilmės asmenvardžiai // Acta Linguistica Lithuanica. Nr 41 (1999). P. 146.&lt;/ref&gt;; ''Долгерд, гетман'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])&lt;ref&gt;ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 73—74.&lt;/ref&gt;; ''pana Samuela Dowgierda… Dowgierd'' (9 студзеня 1630 году)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 23. — Витебск, 1892. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=rHJmAAAAcAAJ&amp;q=Dowgierd#v=snippet&amp;q=Dowgierd&amp;f=false С. 295].&lt;/ref&gt;; ''pana Dolgierda… s panem Samuelem Dolgierdem… pana Samuela Dołgierda'' (1641 год)&lt;ref&gt;Ординация королевских пущ: в лесничествах бывшего Великого Княжества Литовского. — Вильна, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=jGdcAAAAcAAJ&amp;q=Dolgierda#v=snippet&amp;q=Dolgierda&amp;f=false С. 224, 226, 228, 233].&lt;/ref&gt;; ''pani Maryny Dołgiertowny… pana Alexandra Dołgierda'' (23 сакавіка 1651 году)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 6. — Вильна, 1869. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=0GZcAAAAcAAJ&amp;q=Do%C5%82giertowny#v=snippet&amp;q=Do%C5%82giertowny&amp;f=false С. 346, 349].&lt;/ref&gt;; ''Томаш Долгартовичь'' (1655 год)&lt;ref&gt;Памятники истории Восточной Европы. Источники 15—17 вв. Том 4. (Monumena Historica Res Gestas Europae Orientalis Illustrantia). Крестоприводная книга шляхты Великого княжества Литовского 1655 г. — Москва — Варшава, 1999. [https://books.google.by/books?id=MoAdAQAAMAAJ&amp;q=%22%D0%A2%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%88+%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C%22&amp;dq=%22%D0%A2%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%88+%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiSrqWrnNX_AhVBh_0HHbGRAloQ6AF6BAgFEAI С. 62].&lt;/ref&gt;; ''jmp. Dołgierd, cześnik czernihowski''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo brzeskie litewskie 1667—1690 r. — Warszawa, 2000. S. 133.&lt;/ref&gt;, ''jejmp. Marianna Dołgierdówna Brzescka, czesznikowa pińska''&lt;ref&gt;Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo brzeskie litewskie 1667—1690 r. — Warszawa, 2000. S. 144.&lt;/ref&gt; (1673 год); ''Zofia Dowgierd''&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=10pl&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dowgierd&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Sokółka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;, ''Anna Dowgiert''&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=10pl&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dowgiert&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Sokółka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt; (1678 год); ''Ewy Dowgierdówny Pruszyńskiey'' (26 жніўня 1689 году)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 6, т. 1. Приложение. — Киев, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=aRIWAAAAYAAJ&amp;q=Dowgierd%C3%B3wny#v=snippet&amp;q=Dowgierd%C3%B3wny&amp;f=false С. 200].&lt;/ref&gt;; ''z imienia wieczystego Dougirdowczyzny''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 219.&lt;/ref&gt;, ''Z dzierżawy nazwanej Dziagierdow''&lt;ref&gt;Krakowski S. Wykaz podatku podymnego powiatu wołkowyskiego z r. 1690 // Wiadomości Studium Historii Prawa Litewskiego. T. 1, 1938. S. 249.&lt;/ref&gt; (1690 год); ''Ian Daugierd… Alexander Daugierd'' (1697 год)&lt;ref&gt;Volumina legum: przedruk zbioru praw staraniem XX. Pijarow w Warszawie, od roku 1732 do 1782, wydanego. T. 5. — Petersburg, 1860. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=PjRNAAAAcAAJ&amp;q=Daugierd#v=snippet&amp;q=Daugierd&amp;f=false S. 424].&lt;/ref&gt;; ''Frater Felicianus Daugierd'' (каля 1700—1702 гадоў)&lt;ref&gt;Memoriale Fratrum Minorum Conventualium Vilnensium (1702—1832). — Vilnae, 2020. P. 90.&lt;/ref&gt;; ''Kazimierzowi i Ewie Dowgierdównie Pruszyńskim'' (22 сакавіка 1704 году)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 1, т. 4. — Киев, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=cH3UAAAAMAAJ&amp;q=Dowgierd%C3%B3wnie#v=snippet&amp;q=Dowgierd%C3%B3wnie&amp;f=false С. 233].&lt;/ref&gt;; ''Alexandra y Ioanny Dziakiewiczowny Dawgierdow… Alexandra Dawgierda'' (11 ліпеня 1707 году)&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России. Ч. 6, т. 1. Приложение. — Киев, 1876. С. 288.&lt;/ref&gt;; ''Laurentius Dowgiert'' (17 ліпеня 1707 году)&lt;ref&gt;Kaminskas-Krinčius A. Seniausiosios išlikusios originalios 1705—1726 m. Stakliškių bažnyčios krikšto metrikų knygos fragmento (1705—1710) publikacija. Bibliotheca Lituana. T. 2 (2012). P. 466.&lt;/ref&gt;; ''для п. Долъгерта'' (1710 год)&lt;ref&gt;Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 18. — Витебск, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=_pNOAQAAMAAJ&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BF%D1%8A%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%94%D0%BE%D0%BF%D1%8A%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B0&amp;f=false С. 94].&lt;/ref&gt;; ''Josephus Dougiert'' (1713 год)&lt;ref&gt;Гурская Ю. Многоязычие в Великом княжестве Литовском в зеркале древних фамилий // Acta Baltico-Slavica. Nr. 37 (2013). С. 5.&lt;/ref&gt;; ''Ignacy Dowgird'' (1755 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Dowgird&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Dereczyn], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Marianna Dougert'' (1758 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Dougert&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Werenowo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Katarzyna Daugierd'' (1763 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Daugierd&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Werenowo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Ian Dawgiert Sędzia Kapturowy Lidzki'' (1764 год)&lt;ref&gt;Volumina legum: przedruk zbioru praw staraniem XX. Pijarow w Warszawie, od roku 1732 do 1782, wydanego. T. 7. — Petersburg, 1860. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=-D9NAAAAcAAJ&amp;q=Dawgiert#v=snippet&amp;q=Dawgiert&amp;f=false S. 61].&lt;/ref&gt;; ''Michał Dowgierd'' (4 кастрычніка 1765 году)&lt;ref&gt;Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 99.&lt;/ref&gt;; ''Anna Dowgiert'' (1770 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dowgiert&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Odelsk], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''panóm Dowgierdóm… pan Andrzey Dowgierd'' (20 жніўня 1771 году)&lt;ref&gt;Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=WGYjAQAAMAAJ&amp;q=Dowgierd%C3%B3m#v=snippet&amp;q=Dowgierd%C3%B3m&amp;f=false С. 194].&lt;/ref&gt;; ''Jana Dougierda'' (1775 год)&lt;ref&gt;[https://narodowa.pl/exhibits/taryfy-podymnego-i-czopowego-powiatu-lidzkiego-z-1775-roku/ Taryfy Podymnego i Czopowego Powiatu Lidzkiego 1775 rok] / Opracował Łukasz Majtka. — Na podstawie dokumentów z Narodowego Archiwum Historycznego Białorusi w Mińsku (sygnatura 1767-1-228). — Narodowa.pl&lt;/ref&gt;; ''Wincenty Dowgiert'' (9 лютага 1791 году)&lt;ref&gt;Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 485—486.&lt;/ref&gt;; ''Franciscus Dowgird'' (15 траўня 1796 году)&lt;ref&gt;[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1795-1798.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1795—1798 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA&lt;/ref&gt;; ''Antoni Dowgierd'' (1799 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=D&amp;w=22br&amp;rid=D&amp;search_lastname=Dowgierd&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wasiliszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Krzysztof Daugird'' (1803 год)&lt;ref name=&quot;Daugi&quot;&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=23lt&amp;rid=14306&amp;search_lastname=&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;rpp1=350&amp;searchtable=&amp;rpp2=50 Daugi], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Jakub Dawgird'' (1808 год)&lt;ref name=&quot;Daugi&quot;/&gt;; ''Mateusz Dougird'' (1817 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Dougird&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wawiórka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Petronela Dogird'' (1824 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=S&amp;w=22br&amp;rid=S&amp;search_lastname=Dogird&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1&amp;rpp1=&amp;ordertable= Wawiórka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Wiktoria Dowgirt'' (1835 год)&lt;ref&gt;[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&amp;lang=pol&amp;bdm=B&amp;w=22br&amp;rid=B&amp;search_lastname=Dowgirt&amp;search_name=&amp;search_lastname2=&amp;search_name2=&amp;from_date=&amp;to_date=&amp;exac=1 Żodziszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego&lt;/ref&gt;; ''Dawgiert'' (1885—1889 гады)&lt;ref&gt;[https://genealogia.lt/pdfs/sorokpolska.pdf Parafia sorokpolska. Wykaz miejscowości i rodzin zamieszkałych w 1885—1889 r.], Genealogia Wileńszczyzny&lt;/ref&gt;; ''Dowgierd'' (1912 год)&lt;ref&gt;[https://genealogia.lt/pdfs/parafia_swiecianska_1912r.pdf Parafia święciańska w 1912 r.], Genealogia Wileńszczyzny&lt;/ref&gt;; ''Celina Dowgerdowa'' (1929 год)&lt;ref&gt;[https://genealogia.okiem.pl/artykul/21021/cmentarz-bernardynski-wilno-litwa-spis Cmentarz Bernardyński Wilno. Litwa — Spis], Fundacja Odtworzeniowa Dziedzictwa Narodowego&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Даўгерд]] ({{†}} 1213) — літоўскі князь
* [[Ян Даўгерд]] ({{†}} каля 1443) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], [[Ваяводы віленскія|ваявода віленскі]]; меў сына [[Андрэй Даўгердавіч|Андрэя]]
* [[Даўгерд (староста ашмянскі)|Даўгерд]] ({{†}} па 1444) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, староста [[Ашмяны|ашмянскі]]; меў сыноў [[Ганус Даўгердавіч|Гануса]] і Фёдара (Хведзьку)
* Міхайла Даўгердавіч ({{†}} па 1432) — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які засьведчыў акт [[Хрыстмэмэльская ўмова|Другой Хрыстмэмэльскай умовы]]
* Даўгерд Бялевіч — літоўскі баярын, які атрымаў наданьне ў [[Жамойць|Жамойці]] ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]]
* Даўгерд Эйвілдавіч — літоўскі баярын, які атрымаў ад вялікага князя Казімера зямлю каля [[Ліда|Ліды]]
* Даўгерд Радзевіч — адзін з вотчыньнікаў [[Ваверка|Ваверкі]] (разам з братам Алехнам), які упамінаецца паміж 1463 і 1467 гадамі
* Даўгерд — літоўскі баярын, бацька Судзімонта і Дарохны, які ўпамінаецца ў 1525 годзе
* Прадслаў Даўгердавіч — [[Жыжмары|жыжмарскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 84.&lt;/ref&gt;
* Багдан Даўгердавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1530 годзе
* [[Шадзібор]] Доўгерд — [[Пасол соймавы|пасол]] на [[Люблінскі сойм]] (1569 год) ад [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]]
* Барбара Янаўна Даўгердовіч — [[Расены|расенская]] [[Зямяне|зямянка]], якая ўпамінаецца ў 1598 годзе&lt;ref&gt;Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 4. ― Вильна, 1905. С. 306.&lt;/ref&gt;
* Бэнэдыкт Доўгерд — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], мечнік [[пінск]]і ў 1641—1650 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 8. Ziemia brzeska i województwo brzeskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2020. S. 242.&lt;/ref&gt;
* Аляксандар Доўгерд (Alexander Dolgiert) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, войскі [[жытомір]]скі; [[электар]] караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Міхал Вішнявецкі|Міхала Карыбута Вішнявецкага]] ад [[Валынскае ваяводзтва|Валынскага ваяводзтва]]&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-43&quot;&gt;Dunin Borkowski J., Dunin Wąsowicz M. Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 1 (1908—1909). — Lwów, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Pq0EAAAAIAAJ&amp;q=Do%C5%82giert#v=snippet&amp;q=Do%C5%82giert&amp;f=false S. 43].&lt;/ref&gt;
* Уладзіслаў Даўгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падстолі [[Смаленскі павет|смаленскі]] ў 1682 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 146.&lt;/ref&gt;
* Уладзіслаў Даджбог Даўгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, стольнік смаленскі ў 1682 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 185.&lt;/ref&gt;
* Адам Доўгерд (Adam Dołgiert) — электар караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Станіслаў Ляшчынскі|Станіслава Ляшчынскага]] ад [[Берасьцейскае ваяводзтва|Берасьцейскага ваяводзтва]] Вялікага Княства Літоўскага&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-43&quot;/&gt;
* Юзэф Доўгерд (Józef Dołgiert) — электар караля польскага і вялікага князя літоўскага Станіслава Ляшчынскага ад Берасьцейскага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-43&quot;/&gt;
* Дамінік Доўгерд (Dominik Dołgiert) — электар караля польскага і вялікага князя літоўскага Станіслава Ляшчынскага ад [[Раўскае ваяводзтва|Раўскага ваяводзтва]]&lt;ref name=&quot;Borkowski-1910-43&quot;/&gt;
* Аўгустын Антоні Даўгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, чашнік смаленскі ў 1730—1742 гадох&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 71.&lt;/ref&gt;
* Пётар Даўгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падстолі смаленскі ў 1737 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 153.&lt;/ref&gt;
* Ян Даўгерд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, стражнік [[Старадубскі павет|старадубскі]] ў 1737 годзе&lt;ref&gt;Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 324.&lt;/ref&gt;
* [[Анёл Доўгерд|Анёл Доўгерд (Доўгірд)]] (1776—1835) — філёзаф і пэдагог, сын [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|амсьціслаўскага]] шляхціча Андрэй Доўгерда
* Браніслаў Доўгерд — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Ліда|Ліды]] на 1907 год&lt;ref&gt;Прибавление к № 57 Виленских Губернских Ведомостей, 1907. С. 15.&lt;/ref&gt;
* Антон Доўгерт — каталік з ваколіцаў [[Саколка (горад)|Саколкі]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]&lt;ref&gt;Именной список №213 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004921883?page=201 С. 3401].&lt;/ref&gt;
* Лявон Даўгерт — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў [[Дрыса|Дрысы]]&lt;ref&gt;[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital542716/ Давгерт Леон Александрович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* [[Ганна Доўгерд]] (Доўгерт; 1901—1921) — беларуска, найлепшая выведніца беларускай партызанкі «[[Беларуская сялянская партыя Зялёны Дуб|Зялёны Дуб]]», [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забітая савецкімі ўладамі]]
* Іван Долгарт (Далгарт; 1903—?) — удзельнік [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] з ваколіцаў [[Нароўля|Нароўлі]]&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_donesenie7008211/ Долгарт Иван Васильевич]{{Недаступная спасылка|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Сямён Долгерт (Далгерт; 1919—?) — удзельнік Другой сусьветнай вайны з ваколіцаў Нароўлі&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero92826174/ Долгерт Семен Павлович]{{Недаступная спасылка|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;
* Іван Долгерт (Далгерт; 1922—?) — беларус з ваколіцаў Нароўлі&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie20742334/?backurl=%2Fheroes%2F%3Fadv_search%3Dy%26date_birth_from%3D%26static_hash%3D4dfe8211e4ddf9d4c2c99c523698034bb3573f3600cdbc1aa8742bd494516397v3%26place_birth_ids%3D40834%26division_ids%3D%26division_rod_ids%3D%26rank_group_ids%3D%26collection%3D%26award_ids%3D%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apdv_kart_in%3Apdv_kart_in_inostranec%3Apamyat_voenkomat%3Apotery_vpp%3Apamyat_zsp_parts%3Akld_ran%3Akld_bolezn%3Akld_card%3Akld_upk%3Akld_vmf%3Akld_partizan%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_kartoteki%3Apotery_rvk_extra%3Apotery_isp_extra%3Asame_doroga%3Asame_rvk%3Asame_guk%3Apotery_knigi_pamyati%26page%3D1%26grouppersons%3D1%26last_name%3D%D0%9E%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B4%26place_birth%3D%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%A1%D0%A1%D0%A0%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F%26place_birth_parent_names%3D%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F&amp; Долгерт Иван Яковлевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

У канцы XVIII ст. на [[Полацкае ваяводзтва|гістарычнай Полаччыне]] адзначаўся шляхецкі род Доўгертаў&lt;ref&gt;Анішчанка Я. Шляхецкія ваколіцы ўсходнебеларускіх губерняў 1783—1785 і 1798—1799 // Годнасьць. № 1 (3), 1997. С. 29.&lt;/ref&gt;.

Доўгерды (Dowgierd) і Доўгірды (Dowgird) гербу [[Лебедзь (герб)|Лебедзь]] — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]&lt;ref&gt;Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 260.&lt;/ref&gt;.

[[Доўгерды]] гербу Лебедзь зьменены — літоўскі шляхецкі род.

Доўгірд (Dowgird) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]&lt;ref&gt;Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society&lt;/ref&gt;.

Вёскі з назвай [[Даўгердзішкі]] існуюць на гістарычных [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] і [[Лідзкі павет|Лідчыне]].

== Глядзіце таксама ==
* [[Даўга]]
* [[Герда|Герд]]

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}

{{Імёны з асновай даўг}}
{{Імёны з асновай ґард}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>awfq0fvhf24tonpyhmzeci1knkgweui</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вікіпэдыя:Форум</title>
    <ns>4</ns>
    <id>264523</id>
    <revision>
      <id>2686892</id>
      <parentid>2685439</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T09:09:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>33392</id>
      </contributor>
      <comment>/* CEE Technical Village Pump */ новы разьдзел</comment>
      <origin>2686892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65367" sha1="ch7xggwr58ojfxr4nttpy1x0det3vnd" xml:space="preserve">{{Вікіпэдыя:Мэню}}
{{Вікіпэдыя:Форум/Шапка}}&lt;!-- НЕ ВЫДАЛЯЙЦЕ ГЭТЫ РАДОК, ПІШЫЦЕ ПАД ІМ. Не забывайцеся на == Загаловак == --&gt;

== Зборная па футболе ==
З улікам, што па іншых відах спорту маем артыкулы зборных у фармаце [[Мужчынская зборная Аўстрыі па гандболе]], [[Жаночая зборная Італіі па валейболе]] і г. д., думаю, што дзеля ўніфікацыі артыкулаў пра футбол трэба таксама перанесьці (то бок [[Зборная Нямеччыны па футболе]] -&gt; [[Мужчынская зборная Нямеччыны па футболе]]). Пры гэтым мяркую, што трэба захаваць перанакіраваньне. Артыкулы, датычныя мужчынскіх футбольных спаборніцтваў, прапаную пакінуць як ёсьць. Калі ня будзе пярэчаньняў, тады пачну пераносы ў найбліжэйшы час. --[[Удзельнік:Dymitr|Dymitr]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Dymitr|гутаркі]]) 20:58, 23 ліпеня 2026 (+03)

:З улікам адсутнасьці пярэчаньняў хутка пачну рабіць пераносы. [[Удзельнік:Dymitr|Dymitr]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Dymitr|гутаркі]]) 19:00, 19 жніўня 2026 (+03)

== [[Вікіпэдыя:Даступнасьць]] ==
{{Верхняя зноска|[[Вікіпэдыя:Даступнасьць|'''Тэкст плянаванае рэкамэндацыі''']]}}

Вітаю. Прапаную прыняць новую рэкамэндацыю, якая палепшыць даступнасьць старонак Вікіпэдыі. За аснову былі ўзятыя [[:en:Wikipedia:Manual of Style/Accessibility|ангельская]] й [[:ru:Википедия:Доступность|расейская]] вэрсіі, а таксама непасрэдна [https://www.w3.org/TR/WCAG22/ {{мова|en|Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.2}}]. Асноўныя прынцыпы даступнасьці вэб-кантэнту, якія прысутнічаюць у рэкамэндацыі, апісваюцца ніжэй:

=== Рэкамэндуецца ===
# Выкарыстоўваць даступны дызайн:
#* Ужываць каляровыя схемы з высокім кантрастам, зручныя для людзей з дальтанізмам.
#* Не выкарыстоўваць колер як адзіны спосаб перадачы інфармацыі.
#* Выкарыстоўваць простую мову, пазьбягаць тэхнічнага жаргону.
# Забясьпечваць тэкставыя альтэрнатывы для нетэкставага кантэнту:
#* Дадаваць альтэрнатыўны тэкст {{код|alt}} і подпісы да большасьці выяваў.
#* Дадаваць тэкставае апісаньне да любых дыяграмаў.
# Ствараць лягічную й пасьлядоўную структуру:
#* Выкарыстоўваць пасьлядоўныя й лягічныя загалоўкі разьдзелаў (ад другога да шостага ўзроўню).
#* Ствараць правільна структураваныя табліцы, пазначаць загалоўкі.
#* Не выкарыстоўваць табліцы для афармленьня (замест іх {{tag|div|а}}).
#* Разьмяшчаць выявы й выносныя элемэнты ўнутры адпаведных разьдзелаў, а не паміж імі.
# Забясьпечваць даступнасьць навігацыі й кантэнту:
#* Ствараць зьместавыя апісаньні спасылак (пазьбягаць «націсьніце тут», «гэта»).
#* Абазначаць любы іншамоўны тэкст шаблёнам {{Ш2|Мова|&lt;тэг_мовы&gt;|&lt;іншамоўны_тэкст_&gt;}}
#* Для датаў і часу выкарыстоўваць шаблён {{ш|Дата}}, якія забясьпечваюць машыначатэльны фармат.
#* Выкарыстоўваць шаблёны для дробаў (напрыклад, {{ш|Дроб}}), а ня сымбалі Юнікоду ({{!xt|½}}), якія дрэнна працуюць з скрынрыдэрамі.
#* Пазьбягаць схаванага кантэнту, даступнага толькі пры навядзеньні курсору (напрыклад, усплывальных паказак безь вялікай патрэбы).
# Правільна фарматаваць сьпісы:
#* Не пакідаць пустыя радкі паміж элемэнтамі сьпісу.
#* Для ўстаўкі абзацу ўнутры элемэнта сьпісу выкарыстоўваць спэцыяльны шаблён {{ш|pb}}, а не {{tag|br}}.
#* Для стварэньня загалоўкаў сьпісаў выкарыстоўваць звычайныя загалоўкі, а ня кропку з коскай ({{код|;}}).
# Забясьпечваць даступнасьць мэдыякантэнту:
#* Анімацыі павінны доўжыцца ня больш за 5 сэкундаў альбо мець элемэнты кіраваньня.
#* Відэа й аўдыя павінны мець субтытры.
#* Пазьбягаць старонак з празьмернай колькасьцю выяваў (ня больш за 100).
# Выкарыстоўваць стандартную й сэмантычную разьметку:
#* Выкарыстоўваць вікі-разьметку ({{код|&lt;nowiki&gt;'' ''&lt;/nowiki&gt;}}, {{код|&lt;nowiki&gt;''' '''&lt;/nowiki&gt;}}) замест {{мова|en|HTML}}-тэгаў для тыпаграфічнага вылучэньня.
#* Для зьмяненьня памеру шрыфту выкарыстоўваць спэцыяльныя шаблёны, а не {{мова|en|inline}}-стылі.
#* Улічваць карыстальнікаў з абмежаванай падтрымкай {{Мова|en|CSS{{рыска}}JavaScript}} (не хаваць асноўны кантэнт у згорнутых блёках).

=== Аргумэнтацыя ===
# Першачарговая мэта&amp;nbsp;— '''зрабіць кантэнт даступным для сьляпых і слабабачачых (тых, хто выкарыстоўвае скрынрыдэры), асобаў з дальтанізмам, парушэньнямі слыху, маторнымі й кагнітыўнымі асаблівасьцямі''', павялічыць юзабіліці для ўсіх карыстальнікаў.
# Лягічная структура, якасныя подпісы да выяваў, высокі кантраст і зразумелыя спасылкі робяць Вікіпэдыю зручней для кожнага карыстальніка.
# Стандартызаваная, чыстая разьметка забясьпечвае правільнае адлюстраваньне ў розных браўзэрах і на розных прыладах, а таксама дазваляе свабодна паўторна выкарыстоўваць кантэнт Вікіпэдыі.
# Альтэрнатыўныя тэксты, правільныя загалоўкі й сэмантычная разьметка паляпшаюць разуменьне кантэнту пошукавымі сыстэмамі, што спрыяе лепшай індэксацыі й пошукавай аптымізацыі.

—[[Удзельнік:0000~62835~P|0000~62835~P]] ([[Гутаркі ўдзельніка:0000~62835~P|гутаркі]]) 22:32, 2 лютага 2026 (+03)

:{{За}}, але асабіста мне патрэбны некаторы час, каб падладзіцца да новых правілаў. [[Удзельнік:Dymitr|Dymitr]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Dymitr|гутаркі]]) 01:22, 7 лютага 2026 (+03)
: {{За}}. --[[Удзельнік:Ліцьвін|Ліцьвін]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ліцьвін|гутаркі]]) 10:56, 7 лютага 2026 (+03)
: {{За}} – [[Удзельнік:Tomasz Bladyniec|Tomasz Bladyniec]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Tomasz Bladyniec|гутаркі]]) 15:44, 8 лютага 2026 (+03)

=== Вынік ===
Празь дзевяць дзён '''3''' «За», '''0''' «Супраць», [[Вікіпэдыя:Даступнасьць|рэкамэндацыя]] была прынятая. Дзякуй. —[[Удзельнік:0000~62835~P|0000~62835~P]] ([[Гутаркі ўдзельніка:0000~62835~P|гутаркі]]) 12:02, 11 лютага 2026 (+03)

== Уласныя дасьледваньні ўдзельніка Peisatai ==
Вітаю! Некаторы час таму тут быў заблякаваны назаўсёды ўдзельнік Peisatai за ўласныя дасьледваньні. Тады ён цалкам пераключыўся на іншую беларускую вікіпэдыю, у якой апантана панапісваў горы ўсялякае лухты аб быццам паходжаньні беларускіх тапонімаў і прозьвішчаў. У 99% выпадкаў напісанае ім зьяўляецца ягонымі асабістымі выдумкамі. Нажаль, тамтэйшая супольнасьць пераважна абыякава ставіцца да дзейнасьці гэтага выдумшчыка і махляра. Больш падрабязна аб праблеме напісана тут https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%97%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%82%D1%8B_%D0%B4%D0%B0_%D0%B0%D0%B4%D0%BC%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9E#Удзельнік_Peisatai Магчыма, камусьці гэта будзе цікава. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Için warum|гутаркі]]) 20:41, 29 студзеня 2026 (+03)

== Абнаўленьне правілаў хуткага выдаленьня ==
{{Верхняя зноска|[[Вікіпэдыя:Крытэры хуткага выдаленьня/Праект|'''Абноўлены тэкст правіла''']]}}

Вітаю. Прапаную абнавіць [[Вікіпэдыя:Крытэры хуткага выдаленьня|крытэры хуткага выдаленьня]] дзеля спрашчэньня працы, удакладненьня й пашырэньня крытэраў і абнаўленьня састарэлых зьвестак.

У якасьці прыкладу для абнаўленьня крытэраў браліся [[:en:Wikipedia:Speedy deletion|ангельскі]] й [[:ru:Википедия:Критерии быстрого удаления|расейскі]] варыянты.

Абнаўленьне паскорыць і спросьціць працу ўдзельнікаў і адміністратараў, удакладніць і ўпарадкуе правілы, актуалізуе правілы ў адпаведнасьці з сучаснымі тэндэнцыямі, палепшыць структуру й навігацыю; новыя пункты (старонкі-нападкі, відавочная рэкляма й спам, парушэньні аўтарскіх правоў, неякасны ШІ-кантэнт) дазволяць хутчэй выдаляць відавочна шкодныя старонкі.

=== Асноўныя зьмены зьмяшчаюць ===
* «касмэтычнае» абнаўленьне прэамбулы:
*# дробныя зьмены афармленьня,
*# бягучы разьдзел «Агульныя правілы» аб’яднаны з прэамбулай;
* створаны новы разьдзел «Намэнклятура», які ўдакладняе выкарыстаньне абрэвіятураў;
* створаны новы разьдзел «Запыт хуткага выдаленьня», у якім тлумачыцца як намінаваць старонкі ў розных прасторах назваў на выдаленьне;
* разьдзел «Крытэры хуткага выдаленьня» выключаны, крытэры вынесеныя ў асобныя разьдзелы;
:* кожны крытэр мае асобнае перанакіраваньне для спрашчэньня працы й абноўлены шаблён для капіяваньня;
:* абноўлены праект шаблёну можна паглядзець [[Шаблён:Хутка выдаліць/пясочніца|тут]], параўнаць з існым [[Шаблён:Хутка выдаліць/тэсты|тут]].
* створаны новы разьдзел «Гісторыя», у якім зьмяшчаецца сьпіс састарэлых крытэраў;
* у разьдзел «Глядзіце таксама» дададзены шаблён {{Ш|Дапамога}}.

=== Асноўныя зьмены ў крытэрах ===
* '''Агульныя:''' у А3 дададзеныя старонкі-містыфікацыі; А6 пашыраны, цяпер ён улучае ўсё старонкі, якія залежаць ад выдаленых; А7 пашыраны да нямэтавага выкарыстаньня ўсіх старонак; створаныя новыя пункты А8—12.
* '''Артыкулы:''' АРТ6 выключаны, бо быў перанесены ў А10.
* '''Перанакіраваньні:''' П1 выключаны, бо быў перанесены ў А6; П2 пашыраны да перанакіраваньняў паміж усімі прасторамі назваў.
* '''Файлы:''' {{Нататка|бязь зьменаў}}.
* '''Катэгорыі:''' {{Нататка|бязь зьменаў}}.
* '''Шаблёны:''' створаны новы крытэр і новы пункт Ш1 для падстаронак шаблёнаў і модуляў, якія не выкарыстоўваюцца.
* '''Старонкі ўдзельнікаў:''' У2 выключаны ў сувязі са зьменай мэханізмаў Вікіпэдыі; створаныя новыя пункты У3—4.

=== Ніжэй паказаныя больш падрабязныя прапанаваныя зьмены ў правілах ===
&lt;div style=&quot;background: var(--background-color-neutral); padding: 8px; margin-top: 8px; color: var(--color-base);&quot;&gt;&lt;div style=&quot;padding: 0.5rem 1rem;&quot;&gt;
* [[Вікіпэдыя:Крытэры хуткага выдаленьня/Праект|'''Абноўлены тэкст правіла.''']]
* Простым тэкстам напісаныя пункты бязь зьменаў;
* '''Тлустым'''&amp;nbsp;— зьмененыя пункты;
* &lt;s&gt;Закрэсьленым&lt;/s&gt;&amp;nbsp;— выключаныя пункты;
* {{Нататка|(n)}}&amp;nbsp;— новыя пункты.
----
{{Пачатак схаванага блёку
| загаловак = Агульныя крытэры
}}
* А1. Няўцямны зьмест ''(бязь зьменаў)''
* А2. Тэсты ''(бязь зьменаў)''
* '''А3. Відавочны вандалізм і відавочныя містыфікацыі''' (было ''Вандалізм'')
* А4. Ідэнтычная копія выдаленай раней старонкі ''(бязь зьменаў)''
* А5. На запыт адзінага аўтара ''(бязь зьменаў)''
* '''А6. Старонкі, якія залежаць ад ужо выдаленых старонак''' (было ''Старонкі абмеркаваньня ўжо выдаленых старонак'', {{Нататка|крытэр пашыраны: цяпер ён улучае ня толькі старонкі абмеркаваньня, але і ўсе старонкі, якія залежаць ад ужо выдаленых старонак}}, аб’яднаны з П1)
* '''А7. Нямэтавае выкарыстаньне старонак''' (было ''Нямэтавае выкарыстаньне старонак абмеркаваньняў, шаблёнаў, катэгорыяў'', {{Нататка|крытэр пашыраны}})
* {{Нататка|(n)}} А8. Старонкі-нападкі (новы пункт для хуткага выдаленьня любых абразьлівых і небясьпечных старонак)
* {{Нататка|(n)}} А9. Офісныя дзеяньні (новы пункт для апісаньня хуткіх выдаленьняў, якія выконваюцца Фундацыяй «Вікімэдыя»)
* {{Нататка|(n)}} А10. Відавочная рэкляма і відавочны спам (пункт ''АРТ6 (спам)'' пашыраны й перанесены ў катэгорыю А)
* {{Нататка|(n)}} А11. Відавочнае парушэньне аўтарскіх правоў (новы пункт для выдаленьня відавочных парушэньняў [[ВП:АП]])
* {{Нататка|(n)}} А12. Неякасныя старонкі, згенэраваныя ШІ (новы пункт для нізкаякасных старонак, згенэраваных вялікімі LLM-мадэлямі, без праверкі чалавекам)
{{Канец схаванага блёку}}
{{Пачатак схаванага блёку
| загаловак = Артыкулы
}}
* АРТ1. Вельмі кароткія артыкулы бяз сэнсу альбо зь вельмі невялікім зьместам ''(бязь зьменаў)''
* АРТ2. Артыкулы не па-беларуску ці машынны пераклад ''(бязь зьменаў)''
* АРТ3. Артыкулы, якія складаюцца з адных спасылак ''(бязь зьменаў)''
* АРТ4. Артыкулы пра несумненна нязначныя рэчы ''(бязь зьменаў)''
* АРТ5. Артыкулы-дублікаты ''(бязь зьменаў)''
* &lt;s&gt;АРТ6. Спам&lt;/s&gt; (пункт пашыраны й перанесены ў А10)
{{Канец схаванага блёку}}
{{Пачатак схаванага блёку
| загаловак = Перанакіраваньні
}}
* &lt;s&gt;П1. Перанакіраваньні на неісныя артыкулы&lt;/s&gt; (аб’яднаны з А6)
* '''П2. Перанакіраваньні паміж прасторамі назваў''' (было ''Перанакіраваньне на прастору «Ўдзельнік:»'', {{Нататка|пункт пашыраны да перанакіраваньняў паміж усімі прасторамі назваў}})
* П3. Памылковыя перанакіраваньні ''(бязь зьменаў)''
* П4. Перанакіраваньні паміж абмеркаваньнямі ''(бязь зьменаў)''
{{Канец схаванага блёку}}
{{Пачатак схаванага блёку
| загаловак = Файлы
}}
{{Нататка|''бязь зьменаў''}}
{{Канец схаванага блёку}}
{{Пачатак схаванага блёку
| загаловак = Катэгорыі
}}
{{Нататка|''бязь зьменаў''}}
{{Канец схаванага блёку}}
{{Пачатак схаванага блёку
| загаловак = Шаблёны
}}
{{Нататка|''новая катэгорыя крытэраў''}}
* {{Нататка|(n)}} Ш1. Падстаронкі шаблёнаў, якія не выкарыстоўваюцца (новы пункт у новым крытэры для падстаронак шаблёнаў і модуляў, якія больш не выкарыстоўваецца ці ніколі не выкарыстоўваліся ўвогуле)
{{Канец схаванага блёку}}
{{Пачатак схаванага блёку
| загаловак = Старонкі ўдзельнікаў
}}
* У1. Запыт уладальніка ''(бязь зьменаў)''
* &lt;s&gt;У2. Старонкі абмеркаваньняў ананімных удзельнікаў&lt;/s&gt; (выключны, {{Нататка|з 4 лістапада 2025 году Беларуская Вікіпэдыя больш не выкарыстоўвае IP-адрасы ў якасьці імёнаў незарэгістраваных удзельнікаў, гл. [[:en:Wikipedia:Temporary accounts]]}})
* {{Нататка|(n)}} У3. Старонкі ўдзельнікаў, якіх не існуе (новы пункт для выдаленьня старонак удзельнікаў, якія не існуюць у беларускай Вікіпэдыі)
* {{Нататка|(n)}} У4. Старонкі ўдзельнікаў, зьмест якіх ня мае дачыненьня да Вікіпэдыі (новы пункт для выдаленьня тых старонак у асабістай прасторы, зьмест якія ня мае ніякага дачыненьня да Вікіпэдыі)
{{Канец схаванага блёку}}
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
—[[Удзельнік:0000~62835~P|0000~62835~P]] ([[Гутаркі ўдзельніка:0000~62835~P|гутаркі]]) 20:12, 6 студзеня 2026 (+03)

:Падтрымліваю. [[Удзельнік:Dymitr|Dymitr]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Dymitr|гутаркі]]) 21:55, 6 студзеня 2026 (+03)
: Падтрымліваю. --[[Удзельнік:Ліцьвін|Ліцьвін]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ліцьвін|гутаркі]]) 10:14, 7 студзеня 2026 (+03)
:Таксама падтрымліваю гэта. [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Антон 740|гутаркі]]) 22:46, 12 студзеня 2026 (+03)

=== Вынік ===
Праз 7 дзён '''3''' «За», '''0''' «Супраць»; [[Вікіпэдыя:Крытэры хуткага выдаленьня|правілы]] й [[Шаблён:Хутка выдаліць|шаблён]] былі абноўленыя. —[[Удзельнік:0000~62835~P|0000~62835~P]] ([[Гутаркі ўдзельніка:0000~62835~P|гутаркі]]) 23:36, 13 студзеня 2026 (+03)

== [[ВП:КХВ]] 2 ==
Прашу адміністратараў ([[Удзельнік:Bocianski|Bocianski]], [[Удзельнік:Ліцьвін|Ліцьвін]]) зьвярнуць увагу на катэгорую [[:Катэгорыя:Вікіпэдыя:Кандыдатуры на хуткае выдаленьне]] й выдаліць непатрэбныя старонкі. Вялікі дзякуй. —[[Удзельнік:0000~62835~P|0000~62835~P]] ([[Гутаркі ўдзельніка:0000~62835~P|гутаркі]]) 13:53, 2 студзеня 2026 (+03)
: Застаўся толькі артыкул [[Падклет]], бо гэта распаўсюджаны тэрмін. Спадзяюся, што хтосьці дапоўніць. --[[Удзельнік:Ліцьвін|Ліцьвін]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Ліцьвін|гутаркі]]) 17:06, 2 студзеня 2026 (+03)
:: Дзякуй вялікі. —[[Удзельнік:0000~62835~P|0000~62835~P]] ([[Гутаркі ўдзельніка:0000~62835~P|гутаркі]]) 17:38, 2 студзеня 2026 (+03)

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 22:45, 16 студзеня 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wiki Community,

We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;How to Sign Up as an Organizer 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us 
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.

Thank you and best wishes,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,

We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.

;About Wiki Loves Folklore 

'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals  
* Cultural festivals and celebrations  
* Traditional attire and crafts 
* Performing arts, music, and dance  
* Everyday practices rooted in folk heritage  

Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.

[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] 

; Host a Local Edition 

As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture  
* Engage new contributors in your community  
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content  

'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''  

If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.

If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.

;Get in Touch 
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:

* The project Talk pages  
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''

We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.

Warm regards,  

'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
&lt;/div&gt;
[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Гутаркі ўдзельніка:MediaWiki message delivery|гутаркі]]) 16:20, 18 студзеня 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=29228188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

00:01, 20 студзеня 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Migration to Parsoid&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;em&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]&lt;/em&gt;

Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier.

If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation.

There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki.

To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]&lt;/bdi&gt; 00:59, 24 студзеня 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-01-26_Wikipedias&amp;oldid=29972868 --&gt;

== Онлайн-семинар CEE Hub: Организация фотокампании Викимедиа – 21 февраля ==

[[Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] приглашает принять участие в онлайн семинаре из серии [[Wikimedia CEE Hub/Russian language events|мероприятий на русском языке]] на тему «Как организовать свою фотокампанию Викимедиа», который состоится 21 февраля, в субботу, в 15:00 UTC. Регистрация: [[Event:Как организовать свою фотокампанию Викимедиа]] - Meta-Wiki
&lt;!-- Message sent by User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=30092539 --&gt;

== Прастаўляйце інтэрвікі ==

А што, у гэтым разьдзеле інтэрвікі ў новых артыкулах ужо прастаўляць ня трэба? [[Удзельнік:Taravyvan Adijene|Taravyvan Adijene]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Taravyvan Adijene|гутаркі]]) 12:13, 19 лютага 2026 (+03)

== Помогите сформировать программу русскоязычной Вики-конференции! ==

Помогите сформировать программу русскоязычной Вики-конференции!

CEE Hub планирует онлайн-мероприятие в Зуме для русскоязычного сообщества Викимедиа. Конференция будет включать  сессии по темам, которые интересны редакторам и участникам.

Мы планируем сосредоточиться на технических темах, но нам важно услышать, что инетресно вам! Этот опрос поможет нам понять, какие темы наиболее актуальны и интересны сообществу.

Мы планируем пригласить экспертов и работать совместно с техническими сотрудниками Фонда Викимедиа, чтобы предоставить новости и информацию из первых рук о инструментах и платформах  Викимедиа.

Конференция планируется на одну из суббот в мае 2026 года.

Ваше мнение очень важно — пожалуйста, потратьте несколько минут, чтобы поделиться своими предпочтениями и предложениями: https://forms.gle/zAfSA64BzCb3qnHh9
&lt;!-- Message sent by User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=30092539 --&gt;

== Request for Comment: VisualEditor automatic reference names ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]].

We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community.
* Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently &lt;code&gt;&quot;:n&quot;&lt;/code&gt;, e.g. &lt;code&gt;&quot;:0&quot;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&quot;:1&quot;&lt;/code&gt;...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. &lt;code&gt;&quot;book_reference-1&quot;&lt;/code&gt;).
* Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name.
* Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation).
* Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. &quot;title&quot; or &quot;last&quot;+&quot;first&quot;) – defined by the community.

=== Feedback ===
[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]].

'''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism.
We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic.

Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings.

Thank you for participating!&lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|гутаркі]])&lt;/bdi&gt; 14:15, 19 сакавіка 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&amp;oldid=30281362 --&gt;

== New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities ==

Hi everyone, 

'''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts.

You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process.

We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start.

* ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December).
* ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF.

Join our online Q&amp;A session to learn more (same content, two options to join):
* 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&amp;A Nr. 1|register here]])
* 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&amp;A Nr. 2|register here]])

More info &amp; contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]'''

--[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Гутаркі ўдзельніка:MediaWiki message delivery|гутаркі]]) 14:21, 31 сакавіка 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=29670168 --&gt;

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Гутаркі ўдзельніка:MediaWiki message delivery|гутаркі]]) 20:11, 3 красавіка 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Гутаркі ўдзельніка:MediaWiki message delivery|гутаркі]]) 03:57, 26 красавіка 2026 (+03)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 ==

''Please help us and your community by translating this announcement into your language!''

Dear all,

The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway.

There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community.

'''Eligibility criteria:'''

* Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]:
** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025
** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026
** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026
* Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]]

You can check your eligibility using the following tool:

https://cee-sc-election.toolforge.org/

'''How to proceed:'''

Candidates may nominate themselves or be nominated by others.

If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026.

The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]:

Please also inform your communities about the election and encourage participation.

Best regards,  

Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026

--[[Meta:Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Meta:Гутаркі ўдзельніка:MediaWiki message delivery|гутаркі]]) 13:00, 30 красавіка 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=30401522 --&gt;

== Приглашение: Wiki Conference для русскоязычных участников (16 мая) ==

Здравствуйте,

Мы хотели бы пригласить вас на Wiki Conference для русскоязычных участников — онлайн-мероприятие, проводимое при поддержке CEE Hub.

Встреча состоится в субботу, 16 мая, в 12:00 UTC / 14:00 CEST (пожалуйста, проверьте ваше местное время: https://zonestamp.toolforge.org/1778932800).
Вы можете зарегистрироваться заранее, чтобы получить ссылку для подключения: [[Event:Wiki_Conference_for_Russian-Speaking_Contributors]]

Это мероприятие задумано как пространство для участников движения Wikimedia из разных стран, где можно обменяться знаниями, опытом и идеями, связанными с работой в русскоязычных сообществах. Оно открыто для всех редакторов проектов Wikimedia.

Выступления приглашённых спикеров будут сопровождаться синхронным переводом на русский язык. Приглашаются все, кто заинтересован в обсуждаемых темах.

В программе предусмотрены сессии, посвящённые техническим аспектам программного обеспечения Wikimedia, панельная дискуссия о редактировании Википедии в сложных условиях, а также обмен опытом по сотрудничеству с учреждениями GLAM и дополнительные выступления от представителей сообщества.

Среди подтверждённых сессий:
- Сохранение нейтральности в ненейтральной среде — дискуссия с редакторами из разных языковых сообществ (Basak Tosun, Amir Sarabadani, Batyrbek Alimzhanov, Mikheil Chabukashvili), модератор — Iglika Ivanova
- Обмен успешными практиками развития GLAM-проектов — с участием Zana Strkovska (Wikimedia MKD)
- Состояние программного обеспечения Wikimedia — с участием Marshall Miller (Wikimedia Foundation)

Будем рады вашему участию.

С наилучшими пожеланиями,
&lt;br&gt;Команда CEE Hub
&lt;!-- Message sent by User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=30401520 --&gt;

== Wiki Loves Eurovision 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]]

Hello everyone!

You are invited to participate in the &quot;[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]&quot; article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available:

* 1st prize: a voucher worth €60
* 2nd prize: a voucher worth €50
* 3rd prize: a voucher worth €40
* 4th–10th prize: a voucher worth €30

To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=30401522 --&gt;

== Вікісустрэча ЦУЭ-2026 ==

Прывітаначкі, зьбіраюся на [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_CEE_Meeting_2026 Сустрэчу Вікімэдыі Цэнтральнай і Ўсходняй Эўропы-2026], якая пройдзе 18-20 верасьня ў Румыніі. Маю досьвед папярэдняга ўдзелу ў Вікісустрэчы ЦУЭ ў [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Vitaly_Zdanevich_at_Wikimedia_CEE_Meeting_2024 2024] гаду у якасьці выступоўцы, быў у [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Vitaly_Zdanevich_at_Wikimedia_CEE_Meeting_2025 2025] таксама. Тут планую лекцыю пра [https://gitlab.com/vitaly_zdanevich_wikimedia свае праграмкі].

Гэта мой запыт з прошлага года https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/Вікіпэдыя:Форум/Архіў_20#Вікісустрэча_ЦУЭ-2025.

Напісаў гэта для галасавання, стаўце падабайкі хто за мяне.

[[Удзельнік:Vitaly Zdanevich|Vitaly Zdanevich]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Vitaly Zdanevich|гутаркі]]) 07:21, 24 траўня 2026 (+03)

:Я ЗА! [[Удзельнік:Rabbi Mendl|Rabbi Mendl]] ([[Гутаркі ўдзельніка:Rabbi Mendl|гутаркі]]) 18:51, 1 жніўня 2026 (+03)

== Доступна запись Вики-конференция для русскоязычных участников ==

Здравствуйте,

Приглашаем вас посмотреть запись Вики-конференция для русскоязычных участников, которая состоялась 16 мая 2026.

Во время конференции участники из разных сообществ делились опытом работы в непростых условиях, обсуждали вопросы цензуры, безопасности редакторов и подходы к оценке надёжности источников в странах с ограниченной свободой медиа. Это был очень открытый и содержательный разговор о том, как сообщества продолжают развивать проекты Викимедиа даже в сложных обстоятельствах.

Также в программе были сессии о развитии языковых разделов Википедии в многоязычных странах, успешных GLAM-партнёрствах, работе с молодёжью через Instagram и TikTok, а также примеры регионального сотрудничества и поддержки между сообществами.

Большинство сессий проходило на английском языке с синхронным переводом на русский. Запись доступна в обеих языковых версиях.

Если вам интересны темы развития сообществ, международного сотрудничества, работы в сложных условиях или просто хочется услышать разные перспективы из региона — рекомендуем найти время и посмотреть запись.

Вики-конференция для русскоязычных участников (пароль:5s20@BJ6): https://us06web.zoom.us/rec/share/vRx-DOpGo_zhW6mdoWzOcuM99agcX-VGHhKl2MA9gMxH-_bH0R5jAoc035Ts2FIr.OyhTpsvbH61fqfXh

С наилучшими пожеланиями,
&lt;br&gt;Каро
&lt;!-- Message sent by User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=30591666 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:14, 27 траўня 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|гутаркі]])&lt;/bdi&gt; 20:11, 23 чэрвеня 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Message&quot;/&gt;
'''Legal &amp; Safety Contacts'''

Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]].

&lt;section end=&quot;Message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:29, 25 чэрвеня 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=30731267 --&gt;

== Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}
You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]])  15:24, 24 ліпеня 2026 (+03)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== CEE Technical Village Pump ==

{{int:please-translate}}

[[File:CEE Technical Village Pump.webm|300px|right|thumb|A short introduction to the CEE Technical Village Pump]]

The '''[[:m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]]''' is a new space for Wikimedia contributors and communities across the CEE region to request technical help, exchange solutions, and get support from experienced contributors.

To introduce the project and give a quick overview of how it works, we’ve prepared this short video.

The page is currently available in English. We’d like to make it accessible to communities across the region in their local languages, and we’d appreciate your [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=page-Template%3ACEE+Technical+Village+Pump+header&amp;language=en&amp;action=page&amp;filter=&amp;action_source=translate_page help translating it].

Best regards, [[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Гутаркі ўдзельніка:MediaWiki message delivery|гутаркі]]) 12:09, 26 жніўня 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=30401522 --&gt;</text>
      <sha1>ch7xggwr58ojfxr4nttpy1x0det3vnd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Адыла</title>
    <ns>0</ns>
    <id>265488</id>
    <revision>
      <id>2686872</id>
      <parentid>2684718</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T06:08:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2686872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5814" sha1="89d4ag81y961gnayk9oy0w9k0edzh36" xml:space="preserve">{{Імя
|імя              = Адыла
|лацінка          = Adyła
|арыгінал         = Odilo
|вымаўленьне      = 
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне       = [[Ота|Odo]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -л- (-l-)}}
|варыянт          = Аціла, Аўдзіла, Ятыла
|вытворныя        = [[Гаціла]], [[Ютэль]]
|зьвязаныя        = 
}}

'''Адыла''', '''Аціла''', '''Аўдзіла''' — мужчынскае імя.

== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}

Аўдзіла, Адала, Адзіла або Аціла (Audilo, Odalo, Odilo, Otilo) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня&lt;ref&gt;Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=YOBwrIPG8IQC&amp;q=Odilo%2C+Otilo#v=snippet&amp;q=Odilo%2C%20Otilo&amp;f=false S. 188, 1183—1184].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schmid A., Weigand K. Schauplätze der Geschichte in Bayern. — Verlag C.H.Beck, 2003. [https://books.google.by/books?id=GSL9Ys90R_oC&amp;pg=PA43&amp;dq=Odilo+name+Odo#v=onepage&amp;q=Odilo%20name%20Odo&amp;f=false S. 43].&lt;/ref&gt;. Іменная аснова [[Ота|аўд- (од-, от-)]] (імёны [[ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Отаўт]], [[Атгін]], [[Атмут]]; германскія імёны Ottolt, Otken, Otmot) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] audags 'шчасьце, асалода'&lt;ref&gt;Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 43.&lt;/ref&gt;, германскага *auð 'багацьце, спор'&lt;ref&gt;Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 72.&lt;/ref&gt;.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Пашко Овъдилович с своимъ потужникомъ служба суполная'' (да 1525 году)&lt;ref&gt;Документы Московского архива Министерства юстиции. Т. 1. — М., 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=Mu8ZAAAAYAAJ&amp;q=%D0%B2%D1%8A%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87#v=snippet&amp;q=%D0%B2%D1%8A%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&amp;f=false С. 68].&lt;/ref&gt;; ''у Крымиловичохъ знашолъ еси тры служъбы людеи, на имя [[Рым (імя)|Рымъка]] Кирмиловича, [[Нартаўт|Нартовъта]] Ромишъковича, а брата его [[Ягайла|Екгаила]], лечъ предки тых людей, Атило а Рымъко [[Герда|Кгирдевичи]], купили были собе земълю у бояр [[Вількамір|Вилькомирскихъ]]'' (23 траўня 1539 году)&lt;ref&gt;{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|20к}} P. 264.&lt;/ref&gt;; ''Свято-Вознесенского [[Баркулабаў|Борколабовского]] дивического монастыря игуменья Севастіанна Одолевичевна'' (3 сакавіка 1752 году)&lt;ref&gt;Археографический сборник документов: относящихся к истории Северо-Западной Руси. Т. 2. — Вильна, 1867. [https://books.google.by/books?hl=ru&amp;id=GS1OAAAAcAAJ&amp;q=%D0%9E%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0#v=snippet&amp;q=%D0%9E%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0&amp;f=false S. 114].&lt;/ref&gt;.

== Носьбіты ==
* [[Адыла (герцаг Баварыі)|Адыла]] (да 700—748) — герцаг [[Баварыя|Баварыі]]
* [[Адыла (граф Жыроны)|Адыла]] ({{†}} паміж 812 і 820) — граф [[Жырона|Жыроны]]
* [[Адыла фон Стабла]] ({{†}} 954) — абат кляштару [[Стабла]] і Мальмэды
* [[Адыла Клюнійскі]] (991 або 992—1049) — абат кляштару [[Клюні]], [[Сьвяты]]
* «''Атэла ўдава''» — жыхарка [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], якая ўпамінаецца ў 1537—1538 гадох&lt;ref&gt;Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&amp;q=%22%D0%90%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B0+%D0%B2%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B0+371%22&amp;dq=%22%D0%90%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B0+%D0%B2%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B0+371%22&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwibvtbWtNOCAxWh3gIHHZxVATEQ6AF6BAgIEAI P. 377].&lt;/ref&gt;
* Анатоль Аціла (1894—?) — удзельнік [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] зь [[Віцебск]]у&lt;ref&gt;[https://pamyat-naroda.ru/heroes/kld-card_uchet_officer30247/ Атилла Анатолий Павлович]{{Недаступная спасылка|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі&lt;/ref&gt;

На 1906 год існавала вёска Адалішкі ў Рэжыцкім павеце Віцебскай губэрні&lt;ref&gt;Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 361.&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{Германскія імёны на -іла}}
{{Імёны з асновай од}}

[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]</text>
      <sha1>89d4ag81y961gnayk9oy0w9k0edzh36</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Ля Ліга чэмпіянату Гішпаніі па футболе/Табліца</title>
    <ns>10</ns>
    <id>272281</id>
    <revision>
      <id>2686874</id>
      <parentid>2686669</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T06:30:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DymitrBot</username>
        <id>56484</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5371" sha1="mrkqeoyfxvxushzu9f4u6sqz721pdwu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''&lt;/noinclude&gt;
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|крыніца     = [https://www.laliga.com/en-GB/laliga-easports/standing Ля Ліга]

&lt;!--Пачатак аўтаматызацыі.--&gt;
|абнаўленьне = 26 жніўня 2026 году&lt;/small&gt;&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|парадак_камандаў=SEV, BET, ALA, ATM, BAR, ESP, RMA, GET, VIL, DEP, OSA, CEL, RAC, RAY, VAL, MAL, LEV, ELC, RSO, ATH
&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|перамогі_SEV=2 | нічыі_SEV=0 |паразы_SEV=0 |мз_SEV=5 |мп_SEV=2
|перамогі_BET=2 | нічыі_BET=0 |паразы_BET=0 |мз_BET=2 |мп_BET=0
|перамогі_ALA=1 | нічыі_ALA=1 |паразы_ALA=0 |мз_ALA=4 |мп_ALA=1
|перамогі_ATM=1 | нічыі_ATM=1 |паразы_ATM=0 |мз_ATM=4 |мп_ATM=2
|перамогі_BAR=1 | нічыі_BAR=0 |паразы_BAR=0 |мз_BAR=5 |мп_BAR=0
|перамогі_ESP=1 | нічыі_ESP=0 |паразы_ESP=1 |мз_ESP=4 |мп_ESP=2
|перамогі_RMA=1 | нічыі_RMA=0 |паразы_RMA=0 |мз_RMA=2 |мп_RMA=1
|перамогі_GET=1 | нічыі_GET=0 |паразы_GET=1 |мз_GET=1 |мп_GET=3
|перамогі_VIL=0 | нічыі_VIL=2 |паразы_VIL=0 |мз_VIL=4 |мп_VIL=4
|перамогі_DEP=0 | нічыі_DEP=2 |паразы_DEP=0 |мз_DEP=2 |мп_DEP=2
|перамогі_OSA=0 | нічыі_OSA=1 |паразы_OSA=0 |мз_OSA=0 |мп_OSA=0
|перамогі_CEL=0 | нічыі_CEL=1 |паразы_CEL=0 |мз_CEL=0 |мп_CEL=0
|перамогі_RAC=0 | нічыі_RAC=1 |паразы_RAC=1 |мз_RAC=2 |мп_RAC=3
|перамогі_RAY=0 | нічыі_RAY=1 |паразы_RAY=1 |мз_RAY=2 |мп_RAY=3
|перамогі_VAL=0 | нічыі_VAL=1 |паразы_VAL=1 |мз_VAL=0 |мп_VAL=1
|перамогі_MAL=0 | нічыі_MAL=1 |паразы_MAL=1 |мз_MAL=1 |мп_MAL=3
|перамогі_LEV=0 | нічыі_LEV=1 |паразы_LEV=1 |мз_LEV=0 |мп_LEV=3
|перамогі_ELC=0 | нічыі_ELC=1 |паразы_ELC=1 |мз_ELC=1 |мп_ELC=6
|перамогі_RSO=0 | нічыі_RSO=0 |паразы_RSO=1 |мз_RSO=0 |мп_RSO=1
|перамогі_ATH=0 | нічыі_ATH=0 |паразы_ATH=1 |мз_ATH=1 |мп_ATH=3

&lt;!--Канец аўтаматызацыі.--&gt;

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_ALA=[[Дэпартыва Алявэс Віторыя|Алявэс]]
|назва_ATH=[[Атлетык Більбао]]
|назва_ATM=[[Атлетыка Мадрыд]]
|назва_BAR=[[Барсэлёна (футбольны клюб)|Барсэлёна]]
|назва_BET=[[Рэал Бэтыс Сэвільля|Бэтыс]]
|назва_CEL=[[Сэльта Віга|Сэльта]]
|назва_DEP=[[Дэпартыва Ля-Каруньня]]
|назва_ELC=[[Эльчэ (футбольны клюб)|Эльчэ]]
|назва_ESP=[[Эспанёл Барсэлёна|Эспанёл]]
|назва_GET=[[Хэтафэ (футбольны клюб)|Хэтафэ]]
|назва_LEV=[[Левантэ Валенсія|Левантэ]]
|назва_MAL=[[Маляга (футбольны клюб)|Маляга]]
|назва_OSA=[[Асасуна Памплёна|Асасуна]]
|назва_RAC=[[Расінг Сантандэр]]
|назва_RAY=[[Раё Вальекана Мадрыд|Раё Вальекана]]
|назва_RMA=[[Рэал Мадрыд]]
|назва_RSO=[[Рэал Сасьедад Сан-Сэбастыян|Рэал Сасьедад]]
|назва_SEV=[[Сэвільля (футбольны клюб)|Сэвільля]]
|назва_VAL=[[Валенсія (футбольны клюб)|Валенсія]]
|назва_VIL=[[Вільярэал (футбольны клюб)|Вільярэал]]

&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=CLLS |вынік2=CLLS |вынік3=CLLS |вынік4=CLLS
|вынік5=ELLS |вынік6=ECLPO
|вынік18=REL |вынік19=REL |вынік20=REL

&lt;!--Налады і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Пункты ў гульнях паміж сабою; 3) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 4) Розьніца мячоў; 5) Забітыя мячы; 6) Пункты сумленнай гульні.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=QR

|колер_CLLS=green1|тэкст_CLLS=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі чэмпіёнаў]]
|колер_ELLS=blue1 |тэкст_ELLS=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі Эўропы]]
|колер_ECLPO=yellow1 |тэкст_ECLPO=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф|Раўнд плэй-оф Лігі канфэрэнцыяў]]
|колер_REL=red1   |тэкст_REL=Паніжэньне ў Сэгунду

}}&lt;/onlyinclude&gt;</text>
      <sha1>mrkqeoyfxvxushzu9f4u6sqz721pdwu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблён:Ля Ліга чэмпіянату Гішпаніі па футболе/ВынікіГульняў</title>
    <ns>10</ns>
    <id>272286</id>
    <revision>
      <id>2686875</id>
      <parentid>2686674</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T06:30:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DymitrBot</username>
        <id>56484</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10909" sha1="qub1n0iy7ys9uwq8bx2abuadj0vrimc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''&lt;/noinclude&gt;
{{#invoke:Спартовыя вынікі|main
|крыніца      = [https://www.laliga.com/en-ES/laliga-easports/results Ля Ліга]
|стыль_матчаў = футбол

|парадак_камандаў= ALA,OSA,ATH,ATM,BAR,BET,VAL,VIL,DEP,LEV,MAL,RAY,RAC,RMA,RSO,SEV,CEL,GET,ELC,ESP

|скарачэньне_ALA=[[Дэпартыва Алявэс Віторыя|Аля]]
|скарачэньне_ATH=[[Атлетык Більбао|АтБ]]
|скарачэньне_ATM=[[Атлетыка Мадрыд|АтМ]]
|скарачэньне_BAR=[[Барсэлёна (футбольны клюб)|Бар]]
|скарачэньне_BET=[[Рэал Бэтыс Сэвільля|Бэт]]
|скарачэньне_CEL=[[Сэльта Віга|Сэл]]
|скарачэньне_DEP=[[Дэпартыва Ля-Каруньня|Дэп]]
|скарачэньне_ELC=[[Эльчэ (футбольны клюб)|Эль]]
|скарачэньне_ESP=[[Эспанёл Барсэлёна|Эсп]]
|скарачэньне_GET=[[Хэтафэ (футбольны клюб)|Хэт]]
|скарачэньне_LEV=[[Левантэ Валенсія|Лев]]
|скарачэньне_MAL=[[Маляга (футбольны клюб)|Мал]]
|скарачэньне_OSA=[[Асасуна Памплёна|Аса]]
|скарачэньне_RAC=[[Расінг Сантандэр|Рас]]
|скарачэньне_RAY=[[Раё Вальекана Мадрыд|Раё]]
|скарачэньне_RMA=[[Рэал Мадрыд|РМд]]
|скарачэньне_RSO=[[Рэал Сасьедад Сан-Сэбастыян|РС]]
|скарачэньне_SEV=[[Сэвільля (футбольны клюб)|Сэв]]
|скарачэньне_VAL=[[Валенсія (футбольны клюб)|Вал]]
|скарачэньне_VIL=[[Вільярэал (футбольны клюб)|Віл]]

|назва_ALA=[[Дэпартыва Алявэс Віторыя|Алявэс]]
|назва_ATH=[[Атлетык Більбао]]
|назва_ATM=[[Атлетыка Мадрыд]]
|назва_BAR=[[Барсэлёна (футбольны клюб)|Барсэлёна]]
|назва_BET=[[Рэал Бэтыс Сэвільля|Бэтыс]]
|назва_CEL=[[Сэльта Віга|Сэльта]]
|назва_DEP=[[Дэпартыва Ля-Каруньня|Дэпартыва]]
|назва_ELC=[[Эльчэ (футбольны клюб)|Эльчэ]]
|назва_ESP=[[Эспанёл Барсэлёна|Эспанёл]]
|назва_GET=[[Хэтафэ (футбольны клюб)|Хэтафэ]]
|назва_LEV=[[Левантэ Валенсія|Левантэ]]
|назва_MAL=[[Маляга (футбольны клюб)|Маляга]]
|назва_OSA=[[Асасуна Памплёна|Асасуна]]
|назва_RAC=[[Расінг Сантандэр]]
|назва_RAY=[[Раё Вальекана Мадрыд|Раё Вальекана]]
|назва_RMA=[[Рэал Мадрыд]]
|назва_RSO=[[Рэал Сасьедад Сан-Сэбастыян|Рэал Сасьедад]]
|назва_SEV=[[Сэвільля (футбольны клюб)|Сэвільля]]
|назва_VAL=[[Валенсія (футбольны клюб)|Валенсія]]
|назва_VIL=[[Вільярэал (футбольны клюб)|Вільярэал]]

&lt;!--Пачатак аўтаматызацыі.--&gt;
|абнаўленьне = 25 жніўня 2026
|матч_ALA_ATH=
|матч_ALA_ATM=
|матч_ALA_BAR=
|матч_ALA_BET=
|матч_ALA_CEL=
|матч_ALA_DEP=
|матч_ALA_ELC=
|матч_ALA_ESP=
|матч_ALA_GET=3:0
|матч_ALA_LEV=
|матч_ALA_MAL=
|матч_ALA_OSA=
|матч_ALA_RAC=
|матч_ALA_RAY=
|матч_ALA_RMA=
|матч_ALA_RSO=
|матч_ALA_SEV=
|матч_ALA_VAL=
|матч_ALA_VIL=

|матч_ATH_ALA=
|матч_ATH_ATM=
|матч_ATH_BAR=
|матч_ATH_BET=
|матч_ATH_CEL=
|матч_ATH_DEP=
|матч_ATH_ELC=
|матч_ATH_ESP=
|матч_ATH_GET=
|матч_ATH_LEV=
|матч_ATH_MAL=
|матч_ATH_OSA=
|матч_ATH_RAC=
|матч_ATH_RAY=
|матч_ATH_RMA=
|матч_ATH_RSO=
|матч_ATH_SEV=1:3
|матч_ATH_VAL=
|матч_ATH_VIL=

|матч_ATM_ALA=
|матч_ATM_ATH=
|матч_ATM_BAR=
|матч_ATM_BET=
|матч_ATM_CEL=
|матч_ATM_DEP=
|матч_ATM_ELC=
|матч_ATM_ESP=
|матч_ATM_GET=
|матч_ATM_LEV=
|матч_ATM_MAL=2:0
|матч_ATM_OSA=
|матч_ATM_RAC=
|матч_ATM_RAY=
|матч_ATM_RMA=
|матч_ATM_RSO=
|матч_ATM_SEV=
|матч_ATM_VAL=
|матч_ATM_VIL=2:2

|матч_BAR_ALA=
|матч_BAR_ATH=
|матч_BAR_ATM=
|матч_BAR_BET=
|матч_BAR_CEL=
|матч_BAR_DEP=
|матч_BAR_ELC=
|матч_BAR_ESP=
|матч_BAR_GET=
|матч_BAR_LEV=
|матч_BAR_MAL=
|матч_BAR_OSA=
|матч_BAR_RAC=
|матч_BAR_RAY=
|матч_BAR_RMA=
|матч_BAR_RSO=
|матч_BAR_SEV=
|матч_BAR_VAL=
|матч_BAR_VIL=

|матч_BET_ALA=
|матч_BET_ATH=
|матч_BET_ATM=
|матч_BET_BAR=
|матч_BET_CEL=
|матч_BET_DEP=
|матч_BET_ELC=
|матч_BET_ESP=
|матч_BET_GET=
|матч_BET_LEV=
|матч_BET_MAL=
|матч_BET_OSA=
|матч_BET_RAC=
|матч_BET_RAY=
|матч_BET_RMA=
|матч_BET_RSO=1:0
|матч_BET_SEV=
|матч_BET_VAL=
|матч_BET_VIL=

|матч_CEL_ALA=
|матч_CEL_ATH=
|матч_CEL_ATM=
|матч_CEL_BAR=
|матч_CEL_BET=
|матч_CEL_DEP=
|матч_CEL_ELC=
|матч_CEL_ESP=
|матч_CEL_GET=
|матч_CEL_LEV=
|матч_CEL_MAL=
|матч_CEL_OSA=
|матч_CEL_RAC=
|матч_CEL_RAY=
|матч_CEL_RMA=
|матч_CEL_RSO=
|матч_CEL_SEV=
|матч_CEL_VAL=
|матч_CEL_VIL=

|матч_DEP_ALA=
|матч_DEP_ATH=
|матч_DEP_ATM=
|матч_DEP_BAR=
|матч_DEP_BET=
|матч_DEP_CEL=
|матч_DEP_ELC=1:1
|матч_DEP_ESP=
|матч_DEP_GET=
|матч_DEP_LEV=
|матч_DEP_MAL=
|матч_DEP_OSA=
|матч_DEP_RAC=
|матч_DEP_RAY=
|матч_DEP_RMA=
|матч_DEP_RSO=
|матч_DEP_SEV=
|матч_DEP_VAL=
|матч_DEP_VIL=

|матч_ELC_ALA=
|матч_ELC_ATH=
|матч_ELC_ATM=
|матч_ELC_BAR=0:5
|матч_ELC_BET=
|матч_ELC_CEL=
|матч_ELC_DEP=
|матч_ELC_ESP=
|матч_ELC_GET=
|матч_ELC_LEV=
|матч_ELC_MAL=
|матч_ELC_OSA=
|матч_ELC_RAC=
|матч_ELC_RAY=
|матч_ELC_RMA=
|матч_ELC_RSO=
|матч_ELC_SEV=
|матч_ELC_VAL=
|матч_ELC_VIL=

|матч_ESP_ALA=
|матч_ESP_ATH=
|матч_ESP_ATM=
|матч_ESP_BAR=
|матч_ESP_BET=
|матч_ESP_CEL=
|матч_ESP_DEP=
|матч_ESP_ELC=
|матч_ESP_GET=
|матч_ESP_LEV=3:0
|матч_ESP_MAL=
|матч_ESP_OSA=
|матч_ESP_RAC=
|матч_ESP_RAY=
|матч_ESP_RMA=1:2
|матч_ESP_RSO=
|матч_ESP_SEV=
|матч_ESP_VAL=
|матч_ESP_VIL=

|матч_GET_ALA=
|матч_GET_ATH=
|матч_GET_ATM=
|матч_GET_BAR=
|матч_GET_BET=
|матч_GET_CEL=
|матч_GET_DEP=
|матч_GET_ELC=
|матч_GET_ESP=
|матч_GET_LEV=
|матч_GET_MAL=
|матч_GET_OSA=
|матч_GET_RAC=1:0
|матч_GET_RAY=
|матч_GET_RMA=
|матч_GET_RSO=
|матч_GET_SEV=
|матч_GET_VAL=
|матч_GET_VIL=

|матч_LEV_ALA=
|матч_LEV_ATH=
|матч_LEV_ATM=
|матч_LEV_BAR=
|матч_LEV_BET=
|матч_LEV_CEL=
|матч_LEV_DEP=
|матч_LEV_ELC=
|матч_LEV_ESP=
|матч_LEV_GET=
|матч_LEV_MAL=
|матч_LEV_OSA=
|матч_LEV_RAC=
|матч_LEV_RAY=
|матч_LEV_RMA=
|матч_LEV_RSO=
|матч_LEV_SEV=
|матч_LEV_VAL=
|матч_LEV_VIL=

|матч_MAL_ALA=
|матч_MAL_ATH=
|матч_MAL_ATM=
|матч_MAL_BAR=
|матч_MAL_BET=
|матч_MAL_CEL=
|матч_MAL_DEP=1:1
|матч_MAL_ELC=
|матч_MAL_ESP=
|матч_MAL_GET=
|матч_MAL_LEV=
|матч_MAL_OSA=
|матч_MAL_RAC=
|матч_MAL_RAY=
|матч_MAL_RMA=
|матч_MAL_RSO=
|матч_MAL_SEV=
|матч_MAL_VAL=
|матч_MAL_VIL=

|матч_OSA_ALA=
|матч_OSA_ATH=
|матч_OSA_ATM=
|матч_OSA_BAR=
|матч_OSA_BET=
|матч_OSA_CEL=
|матч_OSA_DEP=
|матч_OSA_ELC=
|матч_OSA_ESP=
|матч_OSA_GET=
|матч_OSA_LEV=0:0
|матч_OSA_MAL=
|матч_OSA_RAC=
|матч_OSA_RAY=
|матч_OSA_RMA=
|матч_OSA_RSO=
|матч_OSA_SEV=
|матч_OSA_VAL=
|матч_OSA_VIL=

|матч_RAC_ALA=
|матч_RAC_ATH=
|матч_RAC_ATM=
|матч_RAC_BAR=
|матч_RAC_BET=
|матч_RAC_CEL=
|матч_RAC_DEP=
|матч_RAC_ELC=
|матч_RAC_ESP=
|матч_RAC_GET=
|матч_RAC_LEV=
|матч_RAC_MAL=
|матч_RAC_OSA=
|матч_RAC_RAY=
|матч_RAC_RMA=
|матч_RAC_RSO=
|матч_RAC_SEV=
|матч_RAC_VAL=
|матч_RAC_VIL=2:2

|матч_RAY_ALA=1:1
|матч_RAY_ATH=
|матч_RAY_ATM=
|матч_RAY_BAR=
|матч_RAY_BET=
|матч_RAY_CEL=
|матч_RAY_DEP=
|матч_RAY_ELC=
|матч_RAY_ESP=
|матч_RAY_GET=
|матч_RAY_LEV=
|матч_RAY_MAL=
|матч_RAY_OSA=
|матч_RAY_RAC=
|матч_RAY_RMA=
|матч_RAY_RSO=
|матч_RAY_SEV=
|матч_RAY_VAL=
|матч_RAY_VIL=

|матч_RMA_ALA=
|матч_RMA_ATH=
|матч_RMA_ATM=
|матч_RMA_BAR=
|матч_RMA_BET=
|матч_RMA_CEL=
|матч_RMA_DEP=
|матч_RMA_ELC=
|матч_RMA_ESP=
|матч_RMA_GET=
|матч_RMA_LEV=
|матч_RMA_MAL=
|матч_RMA_OSA=
|матч_RMA_RAC=
|матч_RMA_RAY=
|матч_RMA_RSO=
|матч_RMA_SEV=
|матч_RMA_VAL=
|матч_RMA_VIL=

|матч_RSO_ALA=
|матч_RSO_ATH=
|матч_RSO_ATM=
|матч_RSO_BAR=
|матч_RSO_BET=
|матч_RSO_CEL=
|матч_RSO_DEP=
|матч_RSO_ELC=
|матч_RSO_ESP=
|матч_RSO_GET=
|матч_RSO_LEV=
|матч_RSO_MAL=
|матч_RSO_OSA=
|матч_RSO_RAC=
|матч_RSO_RAY=
|матч_RSO_RMA=
|матч_RSO_SEV=
|матч_RSO_VAL=
|матч_RSO_VIL=

|матч_SEV_ALA=
|матч_SEV_ATH=
|матч_SEV_ATM=
|матч_SEV_BAR=
|матч_SEV_BET=
|матч_SEV_CEL=
|матч_SEV_DEP=
|матч_SEV_ELC=
|матч_SEV_ESP=
|матч_SEV_GET=
|матч_SEV_LEV=
|матч_SEV_MAL=
|матч_SEV_OSA=
|матч_SEV_RAC=
|матч_SEV_RAY=2:1
|матч_SEV_RMA=
|матч_SEV_RSO=
|матч_SEV_VAL=
|матч_SEV_VIL=

|матч_VAL_ALA=
|матч_VAL_ATH=
|матч_VAL_ATM=
|матч_VAL_BAR=
|матч_VAL_BET=0:1
|матч_VAL_CEL=0:0
|матч_VAL_DEP=
|матч_VAL_ELC=
|матч_VAL_ESP=
|матч_VAL_GET=
|матч_VAL_LEV=
|матч_VAL_MAL=
|матч_VAL_OSA=
|матч_VAL_RAC=
|матч_VAL_RAY=
|матч_VAL_RMA=
|матч_VAL_RSO=
|матч_VAL_SEV=
|матч_VAL_VIL=

|матч_VIL_ALA=
|матч_VIL_ATH=
|матч_VIL_ATM=
|матч_VIL_BAR=
|матч_VIL_BET=
|матч_VIL_CEL=
|матч_VIL_DEP=
|матч_VIL_ELC=
|матч_VIL_ESP=
|матч_VIL_GET=
|матч_VIL_LEV=
|матч_VIL_MAL=
|матч_VIL_OSA=
|матч_VIL_RAC=
|матч_VIL_RAY=
|матч_VIL_RMA=
|матч_VIL_RSO=
|матч_VIL_SEV=
|матч_VIL_VAL=


&lt;!--Канец аўтаматызацыі.--&gt;
}}</text>
      <sha1>qub1n0iy7ys9uwq8bx2abuadj0vrimc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2026—2027 гадоў</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294742</id>
    <revision>
      <id>2686873</id>
      <parentid>2685521</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T06:28:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф */ абнаўленьне зьвестак</comment>
      <origin>2686873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12247" sha1="5815yxbdfx0cieisc02ed66cy2ttcpl" xml:space="preserve">{{Сэзон футбольнай лігі
|Назва                  = Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2026—2027 гадоў
|Арыгінальная назва     =
|Выява                  = 
|Шырыня                 = 
|Подпіс выявы           = 
|Спаборніцтва           = [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА]]
|Сэзон                  = 2026—2027
|Дата пачатку           = 7 ліпеня 2026
|Дата заканчэньня       = 5 чэрвеня 2027
|Колькасьць удзельнікаў = ''Асноўная частка:'' 36&lt;br /&gt;''Усяго:'' 81 (з 53 асацыяцыяў)
|Пераможца              = 
|Фіналіст               = 
|Гледачоў               = 
|Згуляных матчаў        = 
|Забітых галоў          = 
|Найлепшы бамбардзір    = 
|Папярэдні сэзон        = [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2025—2026 гадоў|2025—2026]]
|Наступны сэзон         = [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў|2027—2028]]
}}
'''Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2026—2027 гадоў''' — 72-ы розыгрыш трафэю з часоў Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў і 35-ы розыгрыш пад назвай [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА]]. Фінал адбудзецца на стадыёне «[[Рыяд-Эйр Мэтрапалітана]]» у [[Мадрыд]]зе 5 чэрвеня 2026 году. Гэта будзе другі раз, калі «Мэтрапалітана» прыме фінал Лігі чэмпіёнаў УЭФА пасьля 2019 году. Сэзон пачнецца 7 ліпеня 2026 году кваліфікацыйнымі раўндамі, а лігавая фаза пачнецца 8 верасьня 2026 году. Пераможац турніру аўтаматычна кваліфікуюцца ў лігавую фазу [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў|Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў]], у фінал [[Міжкантынэнтальны кубак ФІФА 2027 году|Міжкантынэнтальнага кубка ФІФА 2027 году]], у групавы этап [[Клюбны чэмпіянат сьвету па футболе 2029 году|клюбнага чэмпіянату сьвету ФІФА 2029 году]] і атрымаюць права згуляць супраць пераможцы [[Ліга Эўропы УЭФА 2026—2027 гадоў|Лігі Эўропы УЭФА 2026—2027 гадоў]] у [[Супэркубак УЭФА 2027 году|Супэркубку УЭФА 2027 году]]. Свой тытул ужо другі год запар будзе абараняць «[[Пары Сэн-Жэрмэн Парыж|Пары Сэн-Жэрмэн]]».

== Расклад матчаў ==
Яшчэ ў сьнежні 2025 году быў падрыхтаваны расклад матчаў сэзону&lt;ref&gt;{{спасылка|спасылка=https://www.uefa.com/news-media/news/02a0-1f71bdf70a9a-b6067bd647f2-1000--2026-european-football-calendar-match-and-draw-dates-for-all/|загаловак=2026 European football calendar: Match and draw dates for all UEFA competitions, draws and events|выдавецтва=Union of European Football Associations|дата публікацыі=15.12.2025}}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Расклад матчаў на Лігу чэмпіёнаў УЭФА 2026—2027
!Фаза
!Раўнд
!Лёсаваньне
!Першы матч
!Другі матч
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |Кваліфікацыя
|Першы кваліфікацыйны
|16 чэрвеня 2026
|7—8 ліпеня 2026
|14—15 ліпеня 2026
|-
|Другі кваліфікацыйны
|17 чэрвеня 2026
|21—22 ліпеня 2026
|28—29 ліпеня 2026
|-
|Трэці кваліфікацыйны
|20 ліпеня 2026
|4—5 жніўня 2026
|11 жніўня 2026
|-
|Плэй-оф
|Кваліфікацыйны плэй-оф
|3 жніўня 2026
|18—19 жніўня 2026
|25—26 жніўня 2026
|-
| rowspan=&quot;8&quot; |Фаза адзінай лігі
|1 гульнявы дзень
| rowspan=&quot;8&quot; |27 жніўня 2026
| colspan=&quot;2&quot; |8—10 верасьня 2026
|-
|2 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |13—14 кастрычніка 2026
|-
|3 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |20—21 кастрычніка 2026
|-
|4 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |3—4 лістапада 2026
|-
|5 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |24—25 лістапада 2026
|-
|6 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |8—9 сьнежня 2026
|-
|7 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |19—20 студзеня 2027
|-
|8 гульнявы дзень
| colspan=&quot;2&quot; |27 студзеня 2027
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |Гульні на вылет
|Папярэдні плэй-оф раўнд
|29 студзеня 2027
|16—17 лютага 2027
|23—24 лютага 2027
|-
|Раўнд шаснаццаці
| rowspan=&quot;4&quot; |26 лютага 2027
|9—10 сакавіка 2027
|16—17 сакавіка 2027
|-
|Чвэрцьфіналы
|6—7 красавіка 2027
|13—14 красавіка 2027
|-
|Паўфіналы
|27—28 красавіка 2027
|4—5 траўня 2027
|-
|Фінал
| colspan=&quot;2&quot; |5 чэрвеня 2027 году
|}

== Кваліфікацыйныя раўнды ==

=== Першы кваліфікацыйны раўнд ===
{{#invoke:Спартовая сэрыя|main|legs=2|h_a=так|caption=
|[[Сабах Баку|Сабах]]|AZE|4–1|[[Нью-Сэйнтс Освэстры|Нью-Сэйнтс]]|WAL|2–0|2–1
|[[Фларыяна (футбольны клюб)|Фларыяна]]|MLT|3–5|[[Шэмрак Ровэрз Дублін|Шэмрак Ровэрз]]|IRL|2–0|1–5
|[[Флёра Талін]]|EST|4–5|[[Ібэрыя 1999 Тбілісі|Ібэрыя-1999]]|GEO|2–3|2–2
|[[Лінкальн Рэд Імпс]]|GIB|4–2|[[Інтэр Эскальдэс-Энгардань|Інтэр Эскальдэс]]|AND|3–1|1–1
|[[Трэ Фіёры Фіярэнтына|Трэ Фіёры]]|SMR|1–3|[[Ларн (футбольны клюб)|Ларн]]|NIR|0–1|1–2
|[[Арарат-Армэнія Ерэван|Арарат-Армэнія]]|ARM|4–3|[[Рыга (футбольны клюб)|Рыга]]|LVA|2–0|2–3
|[[Вардар Скоп’е|Вардар]]|MKD|3–4|[[КуПС Куопіё|КуПС]]|FIN|0–2|3–2 ({{падказка|д.ч.|дадатковы час}})
|[[Каўна Жальгірыс]]|LTU|4–3|[[Дрыта Гнілане|Дрыта]]|KOS|1–1|3–2
|[[МЛ Віцебск]]|BLR|1–5|[[Унівэрсытаця Краёва]]|ROU|1–4|0–1
|[[Пэтракуб Хынчэшць|Пэтракуб]]|MDA|2–7|[[Эгнатыя Рагажына|Эгнатыя]]|ALB|1–1|1–6
|[[Борац Баня-Лука|Борац]]|BIH|1–5|[[Леўскі Сафія|Леўскі]]|BUL|1–1|0–4
|[[Вікінгур Рэйк’явік]]|ISL|3–2|[[Д’ёр (футбольны клюб)|Д’ёр]]|HUN|1–0|2–2
|[[Кайрат Алматы|Кайрат]]|KAZ|4–1|[[Сут’еска Нікшыч|Сут’еска]]|MNE|2–1|2–0
|[[КІ Кляксвуйк|КІ Кляксьвік]]|FRO|4–2|[[Атэрт Бісэн|Атэрт]]|LUX|2–1|2–1
}}

=== Другі кваліфікацыйны раўнд ===
{{#invoke:Спартовая сэрыя|main|legs=2|h_a=так
|heading1=Шлях чэмпіёнаў
|[[М’ельбю Гэлевік|М’ельбю]]|SWE|3–0|[[Лінкальн Рэд Імпс]]|GIB|3−0|0–0
|[[Ларн (футбольны клюб)|Ларн]]|NIR|0–9|[[Црвена Зьвезда Бялград|Црвена Зьвезда]]|SRB|0−4|0–5
|[[Сабах Баку|Сабах]]|AZE|3–0|[[КуПС Куопіё|КуПС]]|FIN|1−0|2–0
|[[КІ Кляксвуйк|КІ Кляксьвік]]|FRO|0–1|[[Каўна Жальгірыс]]|LTU|0−0|0–1
|[[Оргус (футбольны клюб)|Оргус]]|DEN|5–5 (4−3 p)|[[Лех Познань]]|POL|1–4|4–1 (aet)
|[[Арарат-Армэнія Ерэван|Арарат-Армэнія]]|ARM|3–2|[[Шэмрак Ровэрз Дублін|Шэмрак Ровэрз]]|IRL|2−0|1–2
|[[Леўскі Сафія|Леўскі]]|BUL|3–2|[[Унівэрсытаця Краёва]]|ROU|1–0|2–2
|[[Амонія Нікасія]]|CYP|1–1 (5−6 p)|[[Кайрат Алматы|Кайрат]]|KAZ|1–0|0–1 (aet)
|[[Тун (футбольны клюб)|Тун]]|SUI|3–4|[[Дынама Заграб]]|CRO|1−1|2–3 (aet)
|[[Вікінгур Рэйк’явік]]|ISL|2−3|[[Гапаэль Бээршэба]]|ISR|2−1|0−2
|[[Ібэрыя 1999 Тбілісі|Ібэрыя-1999]]|GEO|1–3|[[Слован Браціслава]]|SVK|0−2|1–1
|[[Эгнатыя Рагажына|Эгнатыя]]|ALB|5−5 (1−4 p)|[[Цэле (футбольны клюб)|Цэле]]|SVN|3–3|2–2 (aet)
|heading13=Шлях прадстаўнікоў ліг
|[[Фэнэрбахчэ Стамбул|Фэнэрбахчэ]]|TUR|2–1|[[Гурнік Забжэ]]|POL|1−0|1–1
|[[Штурм Грац|Штурм]]|AUT|6–0|[[Гартс Эдынбург|Гартс]]|SCO|4−0|2–0
}}

=== Трэці кваліфікацыйны раўнд ===
{{#invoke:Спартовая сэрыя|main|legs=2|h_a=так
|heading1=Шлях чэмпіёнаў
|[[Дынама Заграб]]|CRO|7–1|[[Каўна Жальгірыс]]|LTU|5–0|2–1
|[[М’ельбю Гэлевік|М’ельбю]]|SWE|1–4|[[Слован Браціслава]]|SVK|1−2|0–2
|[[Леўскі Сафія|Леўскі]]|BUL|2–0|[[Кайрат Алматы|Кайрат]]|KAZ|1−0|1–0
|[[Оргус (футбольны клюб)|Оргус]]|DEN|2–5|[[Сабах Баку|Сабах]]|AZE|2−1|0−4
|[[Арарат-Армэнія Ерэван|Арарат-Армэнія]]|ARM|2–3|[[Цэле (футбольны клюб)|Цэле]]|SVN|2−1|0–2
|[[Гапаэль Бээршэба]]|ISR|3–0|[[Црвена Зьвезда Бялград|Црвена Зьвезда]]|SRB|1–0|2–0
|heading7=Шлях прадстаўнікоў ліг
|[[Алімпіякос Пірэй]]|GRE|1–2|[[НЭК Нэймэген]]|NED|0–0|1–2 (aet)
|[[Юніён Сэн-Жыль|Юніён Сэн-Жылюаз]]|BEL|5–6|[[Будэ-Глімт (футбольны клюб)|Будэ-Глімт]]|NOR|3–3|2–3 (aet)
|[[Фэнэрбахчэ Стамбул|Фэнэрбахчэ]]|TUR|3–0|[[Штурм Грац|Штурм]]|AUT|2–0|1–0
|[[Спарта Прага]]|CZE|2–4|[[Алімпік Ліён]]|FRA|2–1|0–3
}}

=== Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф ===
{{#invoke:Спартовая сэрыя|main|legs=2|h_a=так
|heading1=Шлях чэмпіёнаў
|[[Леўскі Сафія|Леўскі]]|BUL|Матч 1|[[АЕК Атэны]]|GRE|0−0|26 жн
|[[Сэлтык Глазга|Сэлтык]]|SCO|4−5|[[ЛАСК Лінц]]|AUT|3−0|1−5 (aet)
|[[Дынама Заграб]]|CRO|Матч 3|[[Вікінг Ставангер|Вікінг]]|NOR|2−2|26 жн
|[[Слован Браціслава]]|SVK|Матч 4|[[Цэле (футбольны клюб)|Цэле]]|SVN|1−1|26 жн
|[[Гапаэль Бээршэба]]|ISR|4−6|[[Сабах Баку|Сабах]]|AZE|2−1|2−5 (aet)
|heading6=Шлях прадстаўнікоў ліг
|[[Фэнэрбахчэ Стамбул|Фэнэрбахчэ]]|TUR|Матч 1|[[Алімпік Ліён]]|FRA|1−1|26 жн
|[[НЭК Нэймэген]]|NED|1–6|[[Будэ-Глімт (футбольны клюб)|Будэ-Глімт]]|NOR|1−3|0–3
}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.uefa.com/uefachampionsleague/ Афіцыйны сайт].

{{Ліга чэмпіёнаў УЭФА}}
{{Эўрапейскі футбол у сэзоне 2026—2027 гадоў}}

[[Катэгорыя:Ліга чэмпіёнаў УЭФА|2026]]
[[Катэгорыя:2026 год у футболе]]
[[Катэгорыя:2027 год у футболе]]</text>
      <sha1>5815yxbdfx0cieisc02ed66cy2ttcpl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чэмпіянат футбольнай лігі Ангельшчыны 2007—2008 гадоў</title>
    <ns>0</ns>
    <id>295077</id>
    <revision>
      <id>2686841</id>
      <parentid>2609971</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T19:38:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2686841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26346" sha1="c01pdcymvp1tp1h2d7jj2pfdojc0jce" xml:space="preserve">'''Чэмпіянат футбольнай лігі Ангельшчыны 2007—2008 гадоў''' — 16-ы розыгрыш [[Чэмпіянат футбольнай лігі Ангельшчыны|Чэмпіянату футбольнай лігі]] пасьля адасабленьня [[Прэм’ер-Ліга|Прэм’ер-Лігі]], які праходзіў з 11 жніўня 2007 году па 4 траўня 2008 году. Пераможцам стаў «[[Ўэст Бромўіч Альбіён]]», які разам з «[[Сток Сіці]]» і «[[Гал Сіці]]» прасунуўся ў Прэм’ер-Лігу.

== Клюбы ==
У турніры бралі ўдзел 24 клюбы. У параўнаньні з папярэднім сэзонам адбыліся наступныя зьмены:

{{Слупок-пачатак|width=auto}}
{{Слупок-новы}}
{{col-2}}
=== Далучыліся да Чэмпіёншыпу ===

''' Прасунуліся зь Першай лігі '''
* [[Скантарп Юнайтэд]]
* [[Брыстал Сіці]]
* [[Блэкпул (футбольны клюб)|Блэкпул]]

''' Панізіліся з [[Прэм’ер-Ліга 2006—2007 гадоў|Прэм’ер-Лігі]] '''
* [[Шэфілд Юнайтэд]]
* [[Чарлтан Атлетык Лёндан|Чарлтан Атлетык]]
* [[Ўотфард (футбольны клюб)|Ўотфард]]

{{col-2}}

=== Пакінулі Чэмпіёншып ===

''' Прасунуліся ў [[Прэм’ер-Ліга 2007—2008 гадоў|Прэм’ер-Лігу]] '''
* [[Сандэрлэнд (футбольны клюб)|Сандэрлэнд]]
* [[Бірмінггэм Сіці]]
* [[Дэрбі Каўнці]]

''' Панізіліся ў Першую лігу '''
* [[Саўтэнд Юнайтэд]]
* [[Лутан Таўн]]
* [[Лідс Юнайтэд]]

{{col-end}}

== Табліца ==
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП
|абнаўленьне = завершана
|крыніца     = [https://int.soccerway.com/national/england/championship/2007-2008/regular-season/r5057/ Soccerway]

&lt;!--Месцы камандаў.--&gt;
|каманда1=WBA |каманда2=STK |каманда3=HUL |каманда4=BRI |каманда5=CRY
|каманда6=WAT |каманда7=WOL |каманда8=IPS |каманда9=SHU |каманда10=PLY
|каманда11=CHA |каманда12=CAR |каманда13=BUR |каманда14=QPR |каманда15=PNE
|каманда16=SHW |каманда17=NWC |каманда18=BAR |каманда19=BLP |каманда20=SOU
|каманда21=COV |каманда22=LEI |каманда23=SCU |каманда24=COL
 
&lt;!--Кваліфікацыі камандаў.--&gt;
|вынік1=PL |вынік2=PL |вынік3=POSF |вынік4=POSF |вынік5=POSF |вынік6=POSF |вынік22=REL |вынік23=REL |вынік24=REL

&lt;!--Вынікі камандаў.--&gt;
|перамогі_WBA=23|нічыі_WBA=12|паразы_WBA=11|мз_WBA=88|мп_WBA=55&lt;!-- Ўэст Бромўіч Альбіён --&gt;
|перамогі_STK=21|нічыі_STK=16|паразы_STK=9 |мз_STK=69|мп_STK=55&lt;!-- Сток Сіці --&gt;
|перамогі_HUL=21|нічыі_HUL=12|паразы_HUL=13|мз_HUL=65|мп_HUL=47&lt;!-- Гал Сіці --&gt;
|перамогі_BRI=20|нічыі_BRI=14|паразы_BRI=12|мз_BRI=54|мп_BRI=53&lt;!-- Брыстал Сіці --&gt;
|перамогі_CRY=18|нічыі_CRY=17|паразы_CRY=11|мз_CRY=58|мп_CRY=42&lt;!-- Крыстал Пэлас --&gt;
|перамогі_WAT=18|нічыі_WAT=16|паразы_WAT=12|мз_WAT=62|мп_WAT=56&lt;!-- Ўотфард --&gt;
|перамогі_WOL=18|нічыі_WOL=16|паразы_WOL=12|мз_WOL=53|мп_WOL=48&lt;!-- Ўулвэргэмптан Ўандэрэрз --&gt;
|перамогі_IPS=18|нічыі_IPS=15|паразы_IPS=13|мз_IPS=65|мп_IPS=56&lt;!-- Іпсўіч Таўн --&gt;
|перамогі_SHU=17|нічыі_SHU=15|паразы_SHU=14|мз_SHU=56|мп_SHU=51&lt;!-- Шэфілд Юнайтэд --&gt;
|перамогі_PLY=17|нічыі_PLY=13|паразы_PLY=16|мз_PLY=60|мп_PLY=50&lt;!-- Плімут Аргайл --&gt;
|перамогі_CHA=17|нічыі_CHA=13|паразы_CHA=16|мз_CHA=63|мп_CHA=58&lt;!-- Чарлтан Атлетык --&gt;
|перамогі_CAR=16|нічыі_CAR=16|паразы_CAR=14|мз_CAR=59|мп_CAR=55&lt;!-- Кардыф Сіці --&gt;
|перамогі_BUR=16|нічыі_BUR=14|паразы_BUR=16|мз_BUR=60|мп_BUR=67&lt;!-- Бэрнлі --&gt;
|перамогі_QPR=14|нічыі_QPR=16|паразы_QPR=16|мз_QPR=60|мп_QPR=66&lt;!-- Кўінз Парк Рэйнджарз --&gt;
|перамогі_PNE=15|нічыі_PNE=11|паразы_PNE=20|мз_PNE=50|мп_PNE=56&lt;!-- Прэстан Норт Энд --&gt;
|перамогі_SHW=14|нічыі_SHW=13|паразы_SHW=19|мз_SHW=54|мп_SHW=55&lt;!-- Шэфілд Ўэнздэй --&gt;
|перамогі_NWC=15|нічыі_NWC=10|паразы_NWC=21|мз_NWC=49|мп_NWC=59&lt;!-- Норыдж Сіці --&gt;
|перамогі_BAR=14|нічыі_BAR=13|паразы_BAR=19|мз_BAR=52|мп_BAR=65&lt;!-- Барнсьлі --&gt;
|перамогі_BLP=12|нічыі_BLP=18|паразы_BLP=16|мз_BLP=59|мп_BLP=64&lt;!-- Блэкпул --&gt;
|перамогі_SOU=13|нічыі_SOU=15|паразы_SOU=18|мз_SOU=56|мп_SOU=72&lt;!-- Саўтгэмптан --&gt;
|перамогі_COV=14|нічыі_COV=11|паразы_COV=21|мз_COV=52|мп_COV=64&lt;!-- Ковэнтры Сіці --&gt;
|перамогі_LEI=12|нічыі_LEI=16|паразы_LEI=18|мз_LEI=42|мп_LEI=45&lt;!-- Лэстэр Сіці --&gt;
|перамогі_SCU=11|нічыі_SCU=13|паразы_SCU=22|мз_SCU=46|мп_SCU=69&lt;!-- Скантарп Юнайтэд --&gt;
|перамогі_COL=7 |нічыі_COL=17|паразы_COL=22|мз_COL=62|мп_COL=86&lt;!-- Колчэстэр Юнайтэд --&gt;

&lt;!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--&gt;
|назва_BAR=[[Барнсьлі (футбольны клюб)|Барнсьлі]]
|назва_BLP=[[Блэкпул (футбольны клюб)|Блэкпул]]
|назва_BRI=[[Брыстал Сіці]]
|назва_BUR=[[Бэрнлі (футбольны клюб)|Бэрнлі]]
|назва_CAR=[[Кардыф Сіці]]
|назва_CHA=[[Чарлтан Атлетык Лёндан|Чарлтан Атлетык]]
|назва_COL=[[Колчэстэр Юнайтэд]]
|назва_COV=[[Ковэнтры Сіці]]
|назва_CRY=[[Крыстал Пэлас Лёндан|Крыстал Пэлас]]
|назва_HUL=[[Гал Сіці]]
|назва_IPS=[[Іпсўіч Таўн]]
|назва_LEI=[[Лэстэр Сіці]]
|назва_NWC=[[Норыдж Сіці]]
|назва_PLY=[[Плімут Аргайл]]
|назва_PNE=[[Прэстан Норт Энд]]
|назва_QPR=[[Кўінз Парк Рэйнджарз Лёндан|Кўінз Парк Рэйнджарз]]
|назва_SCU=[[Скантарп Юнайтэд]]
|назва_SHW=[[Шэфілд Ўэнздэй]]
|назва_SHU=[[Шэфілд Юнайтэд]]
|назва_SOU=[[Саўтгэмптан (футбольны клюб)|Саўтгэмптан]]
|назва_STK=[[Сток Сіці]]
|назва_WAT=[[Ўотфард (футбольны клюб)|Ўотфард]]
|назва_WBA=[[Ўэст Бромўіч Альбіён]]
|назва_WOL=[[Ўулвэргэмптан Ўандэрэрз]]

&lt;!--Настройкі і правілы табліцы--&gt;
|ліміт_паказу=5
|правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў; 3) Забітыя мячы.

&lt;!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--&gt;
|загаловак_слупка_вынікаў=PR
|колер_PL=green1   |тэкст_PL=Павышэньне ў [[Прэм’ер-Ліга 2008—2009 гадоў|Прэм’ер-Лігу]]
|колер_POSF=yellow1|тэкст_POSF=[[#Плэй-оф|Плэй-оф за месца ў Прэм’ер-Лізе]]
|колер_REL=red1    |тэкст_REL=Паніжэньне ў Першую лігу

}}&lt;/onlyinclude&gt;

== Вынікі гульняў ==
{{#invoke:Спартовыя вынікі|main
| крыніца      = [https://int.soccerway.com/national/england/championship/2007-2008/regular-season/r5057/ Soccerway]
| абнаўленьне  = завершана
| стыль_матчаў = футбол

|парадак_камандаў=BAR, BLP, BRI, BUR, HUL, IPS, CAR, COV, COL, CRY, QPR, LEI, NWC, PLY, PNE, SOU, SCU, STK, WAT, WOL, WBA, CHA, SHW, SHU

|скарачэньне_BAR=[[Барнсьлі (футбольны клюб)|Бар]]
|скарачэньне_BLP=[[Блэкпул (футбольны клюб)|Блп]]
|скарачэньне_BRI=[[Брыстал Сіці|Бры]]
|скарачэньне_BUR=[[Бэрнлі (футбольны клюб)|Бэр]]
|скарачэньне_CAR=[[Кардыф Сіці|Кар]]
|скарачэньне_CHA=[[Чарлтан Атлетык Лёндан|Чар]]
|скарачэньне_COL=[[Колчэстэр Юнайтэд|Кол]]
|скарачэньне_COV=[[Ковэнтры Сіці|Ков]]
|скарачэньне_CRY=[[Крыстал Пэлас Лёндан|Кры]]
|скарачэньне_HUL=[[Гал Сіці|Гал]]
|скарачэньне_IPS=[[Іпсўіч Таўн|Іпс]]
|скарачэньне_LEI=[[Лэстэр Сіці|Лэс]]
|скарачэньне_NWC=[[Норыдж Сіці|Нор]]
|скарачэньне_PLY=[[Плімут Аргайл|Плі]]
|скарачэньне_PNE=[[Прэстан Норт Энд|Прэ]]
|скарачэньне_QPR=[[Кўінз Парк Рэйнджарз Лёндан|Кўі]]
|скарачэньне_SCU=[[Скантарп Юнайтэд|Ска]]
|скарачэньне_SHW=[[Шэфілд Ўэнздэй|ШЎ]]
|скарачэньне_SHU=[[Шэфілд Юнайтэд|ШЮ]]
|скарачэньне_SOU=[[Саўтгэмптан (футбольны клюб)|Саў]]
|скарачэньне_STK=[[Сток Сіці|Сто]]
|скарачэньне_WAT=[[Ўотфард (футбольны клюб)|Ўот]]
|скарачэньне_WBA=[[Ўэст Бромўіч Альбіён|ЎБА]]
|скарачэньне_WOL=[[Ўулвэргэмптан Ўандэрэрз|Ўул]]

|назва_BAR=[[Барнсьлі (футбольны клюб)|Барнсьлі]]
|назва_BLP=[[Блэкпул (футбольны клюб)|Блэкпул]]
|назва_BRI=[[Брыстал Сіці]]
|назва_BUR=[[Бэрнлі (футбольны клюб)|Бэрнлі]]
|назва_CAR=[[Кардыф Сіці]]
|назва_CHA=[[Чарлтан Атлетык Лёндан|Чарлтан Атлетык]]
|назва_COL=[[Колчэстэр Юнайтэд]]
|назва_COV=[[Ковэнтры Сіці]]
|назва_CRY=[[Крыстал Пэлас Лёндан|Крыстал Пэлас]]
|назва_HUL=[[Гал Сіці]]
|назва_IPS=[[Іпсўіч Таўн]]
|назва_LEI=[[Лэстэр Сіці]]
|назва_NWC=[[Норыдж Сіці]]
|назва_PLY=[[Плімут Аргайл]]
|назва_PNE=[[Прэстан Норт Энд]]
|назва_QPR=[[Кўінз Парк Рэйнджарз Лёндан|Кўінз Парк Рэйнджарз]]
|назва_SCU=[[Скантарп Юнайтэд]]
|назва_SHW=[[Шэфілд Ўэнздэй]]
|назва_SHU=[[Шэфілд Юнайтэд]]
|назва_SOU=[[Саўтгэмптан (футбольны клюб)|Саўтгэмптан]]
|назва_STK=[[Сток Сіці]]
|назва_WAT=[[Ўотфард (футбольны клюб)|Ўотфард]]
|назва_WBA=[[Ўэст Бромўіч Альбіён]]
|назва_WOL={{nowrap|[[Ўулвэргэмптан Ўандэрэрз]]}}

|матч_BAR_BLP=2–1
|матч_BAR_BRI=3–0
|матч_BAR_BUR=1–1
|матч_BAR_CAR=1–1
|матч_BAR_CHA=3–0
|матч_BAR_COL=1–0
|матч_BAR_COV=1–4
|матч_BAR_CRY=0–0
|матч_BAR_HUL=1–3
|матч_BAR_IPS=4–1
|матч_BAR_LEI=0–1
|матч_BAR_NWC=1–3
|матч_BAR_PLY=3–2
|матч_BAR_PNE=1–0
|матч_BAR_QPR=0–0
|матч_BAR_SCU=2–0
|матч_BAR_SHU=0–1
|матч_BAR_SHW=0–0
|матч_BAR_SOU=2–2
|матч_BAR_STK=3–3
|матч_BAR_WAT=3–2
|матч_BAR_WBA=2–1
|матч_BAR_WOL=1–0

|матч_BLP_BAR=1–1
|матч_BLP_BRI=1–1
|матч_BLP_BUR=3–0
|матч_BLP_CAR=0–1
|матч_BLP_CHA=5–3
|матч_BLP_COL=2–2
|матч_BLP_COV=4–0
|матч_BLP_CRY=1–1
|матч_BLP_HUL=2–1
|матч_BLP_IPS=1–1
|матч_BLP_LEI=2–1
|матч_BLP_NWC=1–3
|матч_BLP_PLY=0–0
|матч_BLP_PNE=0–0
|матч_BLP_QPR=1–0
|матч_BLP_SCU=1–0
|матч_BLP_SHU=2–2
|матч_BLP_SHW=2–1
|матч_BLP_SOU=2–2
|матч_BLP_STK=2–3
|матч_BLP_WAT=1–1
|матч_BLP_WBA=1–3
|матч_BLP_WOL=0–0

|матч_BRI_BAR=3–2
|матч_BRI_BLP=1–0
|матч_BRI_BUR=2–2
|матч_BRI_CAR=1–0
|матч_BRI_CHA=0–1
|матч_BRI_COL=1–1
|матч_BRI_COV=2–1
|матч_BRI_CRY=1–1
|матч_BRI_HUL=2–1
|матч_BRI_IPS=2–0
|матч_BRI_LEI=0–2
|матч_BRI_NWC=2–1
|матч_BRI_PLY=1–2
|матч_BRI_PNE=3–0
|матч_BRI_QPR=2–2
|матч_BRI_SCU=2–1
|матч_BRI_SHU=2–0
|матч_BRI_SHW=2–1
|матч_BRI_SOU=2–1
|матч_BRI_STK=1–0
|матч_BRI_WAT=0–0
|матч_BRI_WBA=1–1
|матч_BRI_WOL=0–0

|матч_BUR_BAR=2–1
|матч_BUR_BLP=2–2
|матч_BUR_BRI=0–1
|матч_BUR_CAR=3–3
|матч_BUR_CHA=1–0
|матч_BUR_COL=1–1
|матч_BUR_COV=2–0
|матч_BUR_CRY=1–1
|матч_BUR_HUL=0–1
|матч_BUR_IPS=2–2
|матч_BUR_LEI=1–1
|матч_BUR_NWC=2–1
|матч_BUR_PLY=1–0
|матч_BUR_PNE=2–3
|матч_BUR_QPR=0–2
|матч_BUR_SCU=2–0
|матч_BUR_SHU=1–2
|матч_BUR_SHW=1–1
|матч_BUR_SOU=2–3
|матч_BUR_STK=0–0
|матч_BUR_WAT=2–2
|матч_BUR_WBA=2–1
|матч_BUR_WOL=1–3

|матч_CAR_BAR=3–0
|матч_CAR_BLP=3–1
|матч_CAR_BRI=2–1
|матч_CAR_BUR=2–1
|матч_CAR_CHA=0–2
|матч_CAR_COL=4–1
|матч_CAR_COV=0–1
|матч_CAR_CRY=1–1
|матч_CAR_HUL=1–0
|матч_CAR_IPS=1–0
|матч_CAR_LEI=0–1
|матч_CAR_NWC=1–2
|матч_CAR_PLY=1–0
|матч_CAR_PNE=2–2
|матч_CAR_QPR=3–1
|матч_CAR_SCU=1–1
|матч_CAR_SHU=1–0
|матч_CAR_SHW=1–0
|матч_CAR_SOU=1–0
|матч_CAR_STK=0–1
|матч_CAR_WAT=1–2
|матч_CAR_WBA=0–0
|матч_CAR_WOL=2–3

|матч_CHA_BAR=1–1
|матч_CHA_BLP=4–1
|матч_CHA_BRI=1–1
|матч_CHA_BUR=1–3
|матч_CHA_CAR=3–0
|матч_CHA_COL=1–2
|матч_CHA_COV=4–1
|матч_CHA_CRY=2–0
|матч_CHA_HUL=1–1
|матч_CHA_IPS=3–1
|матч_CHA_LEI=2–0
|матч_CHA_NWC=2–0
|матч_CHA_PLY=1–2
|матч_CHA_PNE=1–2
|матч_CHA_QPR=0–1
|матч_CHA_SCU=1–1
|матч_CHA_SHU=0–3
|матч_CHA_SHW=3–2
|матч_CHA_SOU=1–1
|матч_CHA_STK=1–0
|матч_CHA_WAT=2–2
|матч_CHA_WBA=1–1
|матч_CHA_WOL=2–3

|матч_COL_BAR=2–2
|матч_COL_BLP=0–2
|матч_COL_BRI=1–2
|матч_COL_BUR=2–3
|матч_COL_CAR=1–1
|матч_COL_CHA=2–2
|матч_COL_COV=1–5
|матч_COL_CRY=1–2
|матч_COL_HUL=1–3
|матч_COL_IPS=2–0
|матч_COL_LEI=1–1
|матч_COL_NWC=1–1
|матч_COL_PLY=1–1
|матч_COL_PNE=2–1
|матч_COL_QPR=4–2
|матч_COL_SCU=0–1
|матч_COL_SHU=2–2
|матч_COL_SHW=1–2
|матч_COL_SOU=1–1
|матч_COL_STK=0–1
|матч_COL_WAT=2–3
|матч_COL_WBA=3–2
|матч_COL_WOL=0–1

|матч_COV_BAR=4–0
|матч_COV_BLP=3–1
|матч_COV_BRI=0–3
|матч_COV_BUR=1–2
|матч_COV_CAR=0–0
|матч_COV_CHA=1–1
|матч_COV_COL=1–0
|матч_COV_CRY=0–2
|матч_COV_HUL=1–1
|матч_COV_IPS=2–1
|матч_COV_LEI=2–0
|матч_COV_NWC=1–0
|матч_COV_PLY=3–1
|матч_COV_PNE=2–1
|матч_COV_QPR=0–0
|матч_COV_SCU=1–1
|матч_COV_SHU=0–1
|матч_COV_SHW=0–0
|матч_COV_SOU=1–1
|матч_COV_STK=1–2
|матч_COV_WAT=0–3
|матч_COV_WBA=0–4
|матч_COV_WOL=1–1

|матч_CRY_BAR=2–0
|матч_CRY_BLP=0–0
|матч_CRY_BRI=2–0
|матч_CRY_BUR=5–0
|матч_CRY_CAR=0–0
|матч_CRY_CHA=0–1
|матч_CRY_COL=2–1
|матч_CRY_COV=1–1
|матч_CRY_HUL=1–1
|матч_CRY_IPS=0–1
|матч_CRY_LEI=2–2
|матч_CRY_NWC=1–1
|матч_CRY_PLY=2–1
|матч_CRY_PNE=2–1
|матч_CRY_QPR=1–1
|матч_CRY_SCU=2–0
|матч_CRY_SHU=3–2
|матч_CRY_SHW=2–1
|матч_CRY_SOU=1–1
|матч_CRY_STK=1–3
|матч_CRY_WAT=0–2
|матч_CRY_WBA=1–1
|матч_CRY_WOL=0–2

|матч_HUL_BAR=3–0
|матч_HUL_BLP=2–2
|матч_HUL_BRI=0–0
|матч_HUL_BUR=2–0
|матч_HUL_CAR=2–2
|матч_HUL_CHA=1–2
|матч_HUL_COL=1–1
|матч_HUL_COV=1–0
|матч_HUL_CRY=2–1
|матч_HUL_IPS=3–1
|матч_HUL_LEI=2–0
|матч_HUL_NWC=2–1
|матч_HUL_PLY=2–3
|матч_HUL_PNE=3–0
|матч_HUL_QPR=1–1
|матч_HUL_SCU=2–0
|матч_HUL_SHU=1–1
|матч_HUL_SHW=1–0
|матч_HUL_SOU=5–0
|матч_HUL_STK=1–1
|матч_HUL_WAT=3–0
|матч_HUL_WBA=1–3
|матч_HUL_WOL=2–0

|матч_IPS_BAR=0–0
|матч_IPS_BLP=2–1
|матч_IPS_BRI=6–0
|матч_IPS_BUR=0–0
|матч_IPS_CAR=1–1
|матч_IPS_CHA=2–0
|матч_IPS_COL=3–1
|матч_IPS_COV=4–1
|матч_IPS_CRY=1–0
|матч_IPS_HUL=1–0
|матч_IPS_LEI=3–1
|матч_IPS_NWC=2–1
|матч_IPS_PLY=0–0
|матч_IPS_PNE=2–1
|матч_IPS_QPR=0–0
|матч_IPS_SCU=3–2
|матч_IPS_SHU=1–1
|матч_IPS_SHW=4–1
|матч_IPS_SOU=2–0
|матч_IPS_STK=1–1
|матч_IPS_WAT=1–2
|матч_IPS_WBA=2–0
|матч_IPS_WOL=3–0

|матч_LEI_BAR=2–0
|матч_LEI_BLP=0–1
|матч_LEI_BRI=0–0
|матч_LEI_BUR=0–1
|матч_LEI_CAR=0–0
|матч_LEI_CHA=1–1
|матч_LEI_COL=1–1
|матч_LEI_COV=2–0
|матч_LEI_CRY=1–0
|матч_LEI_HUL=0–2
|матч_LEI_IPS=2–0
|матч_LEI_NWC=4–0
|матч_LEI_PLY=0–1
|матч_LEI_PNE=0–1
|матч_LEI_QPR=1–1
|матч_LEI_SCU=1–0
|матч_LEI_SHU=0–1
|матч_LEI_SHW=1–3
|матч_LEI_SOU=1–2
|матч_LEI_STK=1–1
|матч_LEI_WAT=4–1
|матч_LEI_WBA=1–2
|матч_LEI_WOL=0–0

|матч_NWC_BAR=1–0
|матч_NWC_BLP=1–2
|матч_NWC_BRI=1–3
|матч_NWC_BUR=2–0
|матч_NWC_CAR=1–2
|матч_NWC_CHA=1–1
|матч_NWC_COL=5–1
|матч_NWC_COV=2–0
|матч_NWC_CRY=1–0
|матч_NWC_HUL=1–1
|матч_NWC_IPS=2–2
|матч_NWC_LEI=0–0
|матч_NWC_PLY=2–1
|матч_NWC_PNE=1–0
|матч_NWC_QPR=3–0
|матч_NWC_SCU=0–0
|матч_NWC_SHU=1–0
|матч_NWC_SHW=0–1
|матч_NWC_SOU=2–1
|матч_NWC_STK=0–1
|матч_NWC_WAT=1–3
|матч_NWC_WBA=1–2
|матч_NWC_WOL=1–1

|матч_PLY_BAR=3–0
|матч_PLY_BLP=3–0
|матч_PLY_BRI=1–1
|матч_PLY_BUR=3–1
|матч_PLY_CAR=2–2
|матч_PLY_CHA=1–2
|матч_PLY_COL=4–1
|матч_PLY_COV=1–0
|матч_PLY_CRY=1–0
|матч_PLY_HUL=0–1
|матч_PLY_IPS=1–1
|матч_PLY_LEI=0–0
|матч_PLY_NWC=3–0
|матч_PLY_PNE=2–2
|матч_PLY_QPR=2–1
|матч_PLY_SCU=3–0
|матч_PLY_SHU=0–1
|матч_PLY_SHW=1–2
|матч_PLY_SOU=1–1
|матч_PLY_STK=2–2
|матч_PLY_WAT=1–1
|матч_PLY_WBA=1–2
|матч_PLY_WOL=1–1

|матч_PNE_BAR=1–2
|матч_PNE_BLP=0–1
|матч_PNE_BRI=0–0
|матч_PNE_BUR=2–1
|матч_PNE_CAR=1–2
|матч_PNE_CHA=0–2
|матч_PNE_COL=0–3
|матч_PNE_COV=1–0
|матч_PNE_CRY=0–1
|матч_PNE_HUL=3–0
|матч_PNE_IPS=2–2
|матч_PNE_LEI=1–1
|матч_PNE_NWC=0–0
|матч_PNE_PLY=2–0
|матч_PNE_QPR=0–0
|матч_PNE_SCU=0–1
|матч_PNE_SHU=3–1
|матч_PNE_SHW=1–0
|матч_PNE_SOU=5–1
|матч_PNE_STK=2–0
|матч_PNE_WAT=1–0
|матч_PNE_WBA=2–1
|матч_PNE_WOL=2–1

|матч_QPR_BAR=2–0
|матч_QPR_BLP=3–2
|матч_QPR_BRI=3–0
|матч_QPR_BUR=2–4
|матч_QPR_CAR=0–2
|матч_QPR_CHA=1–0
|матч_QPR_COL=2–1
|матч_QPR_COV=1–2
|матч_QPR_CRY=1–2
|матч_QPR_HUL=2–0
|матч_QPR_IPS=1–1
|матч_QPR_LEI=3–1
|матч_QPR_NWC=1–0
|матч_QPR_PLY=0–2
|матч_QPR_PNE=2–2
|матч_QPR_SCU=3–1
|матч_QPR_SHU=1–1
|матч_QPR_SHW=0–0
|матч_QPR_SOU=0–3
|матч_QPR_STK=3–0
|матч_QPR_WAT=1–1
|матч_QPR_WBA=0–2
|матч_QPR_WOL=0–0

|матч_SCU_BAR=2–2
|матч_SCU_BLP=1–1
|матч_SCU_BRI=0–1
|матч_SCU_BUR=2–0
|матч_SCU_CAR=3–2
|матч_SCU_CHA=1–0
|матч_SCU_COL=3–3
|матч_SCU_COV=2–1
|матч_SCU_CRY=0–0
|матч_SCU_HUL=1–2
|матч_SCU_IPS=1–2
|матч_SCU_LEI=0–0
|матч_SCU_NWC=0–1
|матч_SCU_PLY=1–0
|матч_SCU_PNE=2–1
|матч_SCU_QPR=2–2
|матч_SCU_SHU=3–2
|матч_SCU_SHW=1–1
|матч_SCU_SOU=1–1
|матч_SCU_STK=2–3
|матч_SCU_WAT=1–3
|матч_SCU_WBA=2–3
|матч_SCU_WOL=0–2

|матч_SHU_BAR=1–0
|матч_SHU_BLP=1–1
|матч_SHU_BRI=2–1
|матч_SHU_BUR=0–0
|матч_SHU_CAR=3–3
|матч_SHU_CHA=0–2
|матч_SHU_COL=2–2
|матч_SHU_COV=2–1
|матч_SHU_CRY=0–1
|матч_SHU_HUL=2–0
|матч_SHU_IPS=3–1
|матч_SHU_LEI=3–0
|матч_SHU_NWC=2–0
|матч_SHU_PLY=0–1
|матч_SHU_PNE=1–1
|матч_SHU_QPR=2–1
|матч_SHU_SCU=0–0
|матч_SHU_SHW=2–2
|матч_SHU_SOU=1–2
|матч_SHU_STK=0–3
|матч_SHU_WAT=1–1
|матч_SHU_WBA=1–0
|матч_SHU_WOL=3–1

|матч_SHW_BAR=1–0
|матч_SHW_BLP=2–1
|матч_SHW_BRI=0–1
|матч_SHW_BUR=0–2
|матч_SHW_CAR=1–0
|матч_SHW_CHA=0–0
|матч_SHW_COL=1–2
|матч_SHW_COV=1–1
|матч_SHW_CRY=2–2
|матч_SHW_HUL=1–0
|матч_SHW_IPS=1–2
|матч_SHW_LEI=0–2
|матч_SHW_NWC=4–1
|матч_SHW_PLY=1–1
|матч_SHW_PNE=2–1
|матч_SHW_QPR=2–1
|матч_SHW_SCU=1–2
|матч_SHW_SHU=2–0
|матч_SHW_SOU=5–0
|матч_SHW_STK=1–1
|матч_SHW_WAT=0–1
|матч_SHW_WBA=0–1
|матч_SHW_WOL=1–3

|матч_SOU_BAR=2–3
|матч_SOU_BLP=1–0
|матч_SOU_BRI=2–0
|матч_SOU_BUR=0–1
|матч_SOU_CAR=1–0
|матч_SOU_CHA=0–1
|матч_SOU_COL=1–1
|матч_SOU_COV=0–0
|матч_SOU_CRY=1–4
|матч_SOU_HUL=4–0
|матч_SOU_IPS=1–1
|матч_SOU_LEI=1–0
|матч_SOU_NWC=0–1
|матч_SOU_PLY=0–2
|матч_SOU_PNE=0–1
|матч_SOU_QPR=2–3
|матч_SOU_SCU=1–0
|матч_SOU_SHU=3–2
|матч_SOU_SHW=0–0
|матч_SOU_STK=3–2
|матч_SOU_WAT=0–3
|матч_SOU_WBA=3–2
|матч_SOU_WOL=0–0

|матч_STK_BAR=0–0
|матч_STK_BLP=1–1
|матч_STK_BRI=2–1
|матч_STK_BUR=1–1
|матч_STK_CAR=2–1
|матч_STK_CHA=2–1
|матч_STK_COL=2–1
|матч_STK_COV=1–3
|матч_STK_CRY=1–2
|матч_STK_HUL=1–1
|матч_STK_IPS=1–0
|матч_STK_LEI=0–0
|матч_STK_NWC=2–1
|матч_STK_PLY=3–2
|матч_STK_PNE=3–1
|матч_STK_QPR=3–1
|матч_STK_SCU=3–2
|матч_STK_SHU=0–1
|матч_STK_SHW=2–4
|матч_STK_SOU=3–2
|матч_STK_WAT=0–0
|матч_STK_WBA=3–1
|матч_STK_WOL=0–0

|матч_WAT_BAR=1–3
|матч_WAT_BLP=1–1
|матч_WAT_BRI=1–2
|матч_WAT_BUR=1–2
|матч_WAT_CAR=2–2
|матч_WAT_CHA=1–1
|матч_WAT_COL=2–2
|матч_WAT_COV=2–1
|матч_WAT_CRY=0–2
|матч_WAT_HUL=1–0
|матч_WAT_IPS=2–0
|матч_WAT_LEI=1–0
|матч_WAT_NWC=1–1
|матч_WAT_PLY=0–1
|матч_WAT_PNE=0–0
|матч_WAT_QPR=2–4
|матч_WAT_SCU=0–1
|матч_WAT_SHU=1–0
|матч_WAT_SHW=2–1
|матч_WAT_SOU=3–2
|матч_WAT_STK=0–0
|матч_WAT_WBA=0–3
|матч_WAT_WOL=3–0

|матч_WBA_BAR=2–0
|матч_WBA_BLP=2–1
|матч_WBA_BRI=4–1
|матч_WBA_BUR=2–1
|матч_WBA_CAR=3–3
|матч_WBA_CHA=4–2
|матч_WBA_COL=4–3
|матч_WBA_COV=2–4
|матч_WBA_CRY=1–1
|матч_WBA_HUL=1–2
|матч_WBA_IPS=4–0
|матч_WBA_LEI=1–4
|матч_WBA_NWC=2–0
|матч_WBA_PLY=3–0
|матч_WBA_PNE=2–0
|матч_WBA_QPR=5–1
|матч_WBA_SCU=5–0
|матч_WBA_SHU=0–0
|матч_WBA_SHW=1–1
|матч_WBA_SOU=1–1
|матч_WBA_STK=1–1
|матч_WBA_WAT=1–1
|матч_WBA_WOL=0–0

|матч_WOL_BAR=1–0
|матч_WOL_BLP=2–1
|матч_WOL_BRI=1–1
|матч_WOL_BUR=2–3
|матч_WOL_CAR=3–0
|матч_WOL_CHA=2–0
|матч_WOL_COL=1–0
|матч_WOL_COV=1–0
|матч_WOL_CRY=0–3
|матч_WOL_HUL=0–1
|матч_WOL_IPS=1–1
|матч_WOL_LEI=1–1
|матч_WOL_NWC=2–0
|матч_WOL_PLY=1–0
|матч_WOL_PNE=1–0
|матч_WOL_QPR=3–3
|матч_WOL_SCU=2–1
|матч_WOL_SHU=0–0
|матч_WOL_SHW=2–1
|матч_WOL_SOU=2–2
|матч_WOL_STK=2–4
|матч_WOL_WAT=1–2
|матч_WOL_WBA=0–1

}}

== Плэй-оф ==
{{#invoke:Сетка камандаў|main
| RD1        = Паўфіналы
| RD2        = Фінал
| boldwinner = y
| nowrap     = y
| rounds     = 2 
| legs       = 2/1
| aggregate  = y
| autoseeds  = y

| RD1-seed1=3
| RD1-team1=[[Гал Сіці]]
| RD1-score1-1=2
| RD1-score1-2=4
| RD1-score1-agg =6
| RD1-seed2=6
| RD1-team2=[[Ўотфард (футбольны клюб)|Ўотфард]]
| RD1-score2-1=0
| RD1-score2-2=1
| RD1-score2-agg =1

| RD1-seed3=4
| RD1-team3=[[Брыстал Сіці]]
| RD1-score3-1=2
| RD1-score3-2=2
| RD1-score3-agg =4
| RD1-seed4=5
| RD1-team4=[[Крыстал Пэлас Лёндан|Крыстал Пэлас]]
| RD1-score4-1=1
| RD1-score4-2=1
| RD1-score4-agg =2

| RD2-seed1=3
| RD2-team1=[[Гал Сіці]]
| RD2-score1=1
| RD2-seed2=4
| RD2-team2=[[Брыстал Сіці]]
| RD2-score2=0
}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20240227135558/http://footballsite.co.uk/Statistics/Seasons/2007-08/Championship2007-08.htm Вынікі] на footballsite{{Ref-en}}

[[Катэгорыя:Чэмпіянат Ангельшчыны па футболе]]
[[Катэгорыя:2007 год у футболе]]
[[Катэгорыя:2008 год у футболе]]</text>
      <sha1>c01pdcymvp1tp1h2d7jj2pfdojc0jce</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ясеншчына (зьніклае паселішча)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300703</id>
    <revision>
      <id>2686812</id>
      <parentid>2649165</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T13:13:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Пад уладай Расейскай імпэрыі */</comment>
      <origin>2686812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9103" sha1="1o16dhlz77ze0x3iqvnk05f61t16r9h" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Беларусь
|Назва                             = Ясеншчына
|Лацінка                           = Jasienščyna
|Статус                            = вёска
|Назва ў родным склоне             = Ясеншчыны
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = 
|Першыя згадкі                     = 
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён                              = [[Мазырскі раён|Мазырскі]]
|Сельсавет                         = [[Міхалкаўскі сельсавет|Міхалкаўскі]]
|Гарадзкі савет                    = 
|Старшыня гарвыканкаму             = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 
|Год падліку колькасьці            = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Крыніца колькасьці двароў         = 
|Паштовы індэкс                    = 
|СААТА                             = 
|Выява                             =  
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 
 |Шырата хвілінаў                  = 
 |Шырата сэкундаў                  = 
 |Даўгата градусаў                 = 
 |Даўгата хвілінаў                 = 
 |Даўгата сэкундаў                 = 
|Пазыцыя подпісу на мапе           = 
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Сайт                              = 
}}
'''Ясеншчына''' — былая вёска ў [[Мазырскі раён|Мазырскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіла ў склад [[Міхалкаўскі сельсавет|Міхалкаўскага сельсавету]]. 
      
== Гісторыя ==

=== Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай ===

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

[[Файл:Аколіцы Ясеншчына, Тварычаўка, двор і вёска Сядзельнікі на схематычным пляне Мазырскага павету каля 1800 г.png|значак|зьлева|170px|Аколіца Ясеншчына на схематычным пляне Мазырскага павету каля 1800 г.]]

У выніку [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793 год) Ясеншчына апынулася ў межах [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], ад 3 траўня 1795 году ў адноўленым [[Мазырскі павет (Расейская імпэрыя)|Мазырскім]] павеце Менскага намесьніцтва, з 12 сьнежня 1796 [[Губэрня|губэрні]].

«Списки населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчылі, што 10 жыхароў хутара Ясеншчына аднадворца Збароўскага былі вернымі парафіяльнага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі ў [[Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар цыстэрыянаў (Мазыр)| Кімбараўцы]]&lt;ref&gt;Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 426&lt;/ref&gt;.

Ад парэформавага пэрыяду Ясеншчына адміністрацыйна належала да Міхалкаўскай воласьці.

У крыніцы пад назвай «Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г.» сказана, што ў вёсцы Ясеншчына Кустаўніцкага сельскага таварыства жылі 6 гаспадароў зь ліку вольных хлебаробаў. Належалі яны да [[Галоўчыцы (Гомельская вобласьць)|Галоўчыцкай]] рыма-каталіцкай парафіі&lt;ref&gt;Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г. — Минск, 1870. Л. 80об.&lt;/ref&gt;.

На 1909 год у аколіцы Ясеншчына — 4 двары з 32 жыхарамі&lt;ref&gt;Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 223&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Ясеншчына ў складзе Міхалкаўскай воласьці, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзеяла «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]&lt;ref&gt;Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)&lt;/ref&gt;.

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{Міхалкаўскі сельсавет}}
{{Мазырскі раён}}

[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Мазырскага раёну]]</text>
      <sha1>1o16dhlz77ze0x3iqvnk05f61t16r9h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Карагод</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302562</id>
    <revision>
      <id>2686813</id>
      <parentid>2678917</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T13:30:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2686813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8360" sha1="lprfgu52o9t7s46q035spvikwjsbx09" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Украіна
|Назва                               = Карагод
|Статус                              = былое сяло
|Назва ў родным склоне               = Карагода
|Арыгінальная назва                  = Корогод
|Лацінка                             = Karahod
|Герб                                = 
|Сьцяг                               = 
|Гімн                                = 
|Дата заснаваньня                    = перад 1602 годам
|Першыя згадкі                       = 1602
|Статус з                            = 
|Магдэбурскае права                  = 
|Былая назва                         = 
|Вобласьць                           = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]]
|Аўтаномная рэспубліка               = 
|Раён                                = [[Іванкаўскі раён|Іванкаўскі]]
|Сельская рада                       = 
|Мэр                                 = 
|Пасада кіраўніка                    = 
|Кіраўнік                            = 
|Плошча                              = 
|Крыніца плошчы                      = 
|Вышыня                              = 
|Унутраны падзел                     = 
|Колькасьць насельніцтва             = 
|Год падліку колькасьці              = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва     = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва   = 
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = 
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі  = 
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі      = 
|Этнічны склад насельніцтва          = 
|Год падліку этнічнага складу        = 
|Нацыянальны склад насельніцтва      = 
|Год падліку нацыянальнага складу    = 
|Колькасьць двароў                   = 
|Год падліку колькасьці двароў       = 
|Паштовы індэкс                      = 
|Тэлефонны код                       = 
|КОАТУУ                              = 
|Аўтамабільны нумарны знак           = 
|Выява                               = Korogod 43.jpg
|Апісаньне выявы                     = 
 |Шырата градусаў                    = 51
 |Шырата хвілінаў                    = 16
 |Шырата сэкундаў                    = 19
 |Даўгата градусаў                   = 30
 |Даўгата хвілінаў                   = 00
 |Даўгата сэкундаў                   = 40
|Пазыцыя подпісу на мапе             = 
|Водступ подпісу на мапе             = 
|Commons                             = 
|Сайт                                = 
}}

'''Караго́д''' ({{мова-uk|Корого́д}}) — былое сяло ў [[Іванкаўскі раён|Іванкаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Да 1986 году адміністрацыйна належала да [[Чарнобыльскі раён|Чарнобыльскага раёну]], месьцілася за 15 км ад места [[Чарнобыль]].

[[Файл:POL COA Lis.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]][[File:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сяло Карагод у тарыфе 1640 г.]]

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

Ці не ўпершыню паселішча згаданае ў судовым дэкрэце [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] ад 17 ліпеня 1602 году, што да скаргі сужэнцаў Мікалая і Гэлены з Сурынаў Стэцкіх адносна свайго падданага зь вёскі Сакалевічы, зьбеглага да слабады Карагод сужэнцаў Лукаша і Зофіі з Кмітаў Сапегаў&lt;ref&gt;Źródła dziejowe (ŹD). T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 71&lt;/ref&gt;. 7 жніўня 1613 году новая судовая справа датычылася вяртаньня падданых зь вёскі [[Вербавічы|Вербкавічы]] уладальніка [[Астрагляды|Астраглядавіцкіх]] добраў пана Мікалая Харлінскага, зьбеглых да сёлаў Карагод, [[Сяміходы (зьніклае паселішча)|Сяміходы]], Чэрэвач і Разьезд паноў Сапегаў, уласьнікаў [[Чарнобыль]]скага маёнтку&lt;ref&gt;ŹD. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. — S. 191&lt;/ref&gt;.

Паводле тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, з 153 дымоў сяла Карагод пана Казімера Леона Сапегі, маршалка надворнага літоўскага, выбіралася 153 злотых&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 179&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Карагод апынуўся ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. З 1797 году сяло — у межах Радамышальскага павету Кіеўскай губэрні. 

У парэформавы пэрыяд Карагод адміністрацыйна належаў да Чарнобыльскай воласьці.

=== Найноўшы час ===

[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|150px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]]

У 1925 годзе сяло Карагод — у складзе Чарнобыльскага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]].

Пасьля аварыі на [[Чарнобыльская АЭС|Чарнобыльскай АЭС]], сяло была адселена, а 19 жніўня 1999 году зьнятае з уліку праз адсутнасьць сталага насельніцтва.

== Заўвагі ==
{{заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.)

[[Катэгорыя:Населеныя пункты Іванкаўскага раёну]][[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]]
[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Ўкраіны]]</text>
      <sha1>lprfgu52o9t7s46q035spvikwjsbx09</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686865</id>
      <parentid>2686813</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T03:12:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */</comment>
      <origin>2686865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8494" sha1="p1gh2dd3ov7zosmruk16wmu33floep3" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Украіна
|Назва                               = Карагод
|Статус                              = былое сяло
|Назва ў родным склоне               = Карагода
|Арыгінальная назва                  = Корогод
|Лацінка                             = Karahod
|Герб                                = 
|Сьцяг                               = 
|Гімн                                = 
|Дата заснаваньня                    = перад 1602 годам
|Першыя згадкі                       = 1602
|Статус з                            = 
|Магдэбурскае права                  = 
|Былая назва                         = 
|Вобласьць                           = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]]
|Аўтаномная рэспубліка               = 
|Раён                                = [[Іванкаўскі раён|Іванкаўскі]]
|Сельская рада                       = 
|Мэр                                 = 
|Пасада кіраўніка                    = 
|Кіраўнік                            = 
|Плошча                              = 
|Крыніца плошчы                      = 
|Вышыня                              = 
|Унутраны падзел                     = 
|Колькасьць насельніцтва             = 
|Год падліку колькасьці              = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва     = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва   = 
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = 
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі  = 
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі      = 
|Этнічны склад насельніцтва          = 
|Год падліку этнічнага складу        = 
|Нацыянальны склад насельніцтва      = 
|Год падліку нацыянальнага складу    = 
|Колькасьць двароў                   = 
|Год падліку колькасьці двароў       = 
|Паштовы індэкс                      = 
|Тэлефонны код                       = 
|КОАТУУ                              = 
|Аўтамабільны нумарны знак           = 
|Выява                               = Korogod 43.jpg
|Апісаньне выявы                     = 
 |Шырата градусаў                    = 51
 |Шырата хвілінаў                    = 16
 |Шырата сэкундаў                    = 19
 |Даўгата градусаў                   = 30
 |Даўгата хвілінаў                   = 00
 |Даўгата сэкундаў                   = 40
|Пазыцыя подпісу на мапе             = 
|Водступ подпісу на мапе             = 
|Commons                             = 
|Сайт                                = 
}}

'''Караго́д''' ({{мова-uk|Корого́д}}) — былое сяло ў [[Іванкаўскі раён|Іванкаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Да 1986 году адміністрацыйна належала да [[Чарнобыльскі раён|Чарнобыльскага раёну]], месьцілася за 15 км ад места [[Чарнобыль]].

[[Файл:POL COA Lis.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]][[File:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сяло Карагод у тарыфе 1640 г.]]

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

Ці не ўпершыню паселішча згаданае ў судовым дэкрэце [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] ад 17 ліпеня 1602 году, што да скаргі сужэнцаў Мікалая і Гэлены з Сурынаў Стэцкіх адносна свайго падданага зь вёскі Сакалевічы, зьбеглага да слабады Карагод сужэнцаў Лукаша і Зофіі з Кмітаў Сапегаў&lt;ref&gt;Źródła dziejowe (ŹD). T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 71&lt;/ref&gt;. 7 жніўня 1613 году новая судовая справа датычылася вяртаньня падданых зь вёскі [[Вербавічы|Вербкавічы]] уладальніка [[Астрагляды|Астраглядавіцкіх]] добраў пана Мікалая Харлінскага, зьбеглых да сёлаў Карагод, [[Сяміходы (зьніклае паселішча)|Сяміходы]], Чэрэвач і Разьезд паноў Сапегаў, уласьнікаў [[Чарнобыль]]скага маёнтку&lt;ref&gt;ŹD. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. — S. 191&lt;/ref&gt;.

У матэрыялах тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, паводле сьведчаньняў пад прысягай падданых пана Казімера Леона Сапегі, маршалка надворнага літоўскага, запісана, што ў 1630 годзе з 153 дымоў сяла Карагод выбіралася 153 злотых&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 179&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Карагод апынуўся ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. З 1797 году сяло — у межах Радамышальскага павету Кіеўскай губэрні. 

У парэформавы пэрыяд Карагод адміністрацыйна належаў да Чарнобыльскай воласьці.

=== Найноўшы час ===

[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|150px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]]

У 1925 годзе сяло Карагод — у складзе Чарнобыльскага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]].

Пасьля аварыі на [[Чарнобыльская АЭС|Чарнобыльскай АЭС]], сяло была адселена, а 19 жніўня 1999 году зьнятае з уліку праз адсутнасьць сталага насельніцтва.

== Заўвагі ==
{{заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.)

[[Катэгорыя:Населеныя пункты Іванкаўскага раёну]][[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]]
[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Ўкраіны]]</text>
      <sha1>p1gh2dd3ov7zosmruk16wmu33floep3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686867</id>
      <parentid>2686865</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T03:58:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */</comment>
      <origin>2686867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10188" sha1="4w1l7cvedyutqobn59tr1ua0ixcfd3o" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Украіна
|Назва                               = Карагод
|Статус                              = былое сяло
|Назва ў родным склоне               = Карагода
|Арыгінальная назва                  = Корогод
|Лацінка                             = Karahod
|Герб                                = 
|Сьцяг                               = 
|Гімн                                = 
|Дата заснаваньня                    = перад 1602 годам
|Першыя згадкі                       = 1602
|Статус з                            = 
|Магдэбурскае права                  = 
|Былая назва                         = 
|Вобласьць                           = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]]
|Аўтаномная рэспубліка               = 
|Раён                                = [[Іванкаўскі раён|Іванкаўскі]]
|Сельская рада                       = 
|Мэр                                 = 
|Пасада кіраўніка                    = 
|Кіраўнік                            = 
|Плошча                              = 
|Крыніца плошчы                      = 
|Вышыня                              = 
|Унутраны падзел                     = 
|Колькасьць насельніцтва             = 
|Год падліку колькасьці              = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва     = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва   = 
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = 
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі  = 
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі      = 
|Этнічны склад насельніцтва          = 
|Год падліку этнічнага складу        = 
|Нацыянальны склад насельніцтва      = 
|Год падліку нацыянальнага складу    = 
|Колькасьць двароў                   = 
|Год падліку колькасьці двароў       = 
|Паштовы індэкс                      = 
|Тэлефонны код                       = 
|КОАТУУ                              = 
|Аўтамабільны нумарны знак           = 
|Выява                               = Korogod 43.jpg
|Апісаньне выявы                     = 
 |Шырата градусаў                    = 51
 |Шырата хвілінаў                    = 16
 |Шырата сэкундаў                    = 19
 |Даўгата градусаў                   = 30
 |Даўгата хвілінаў                   = 00
 |Даўгата сэкундаў                   = 40
|Пазыцыя подпісу на мапе             = 
|Водступ подпісу на мапе             = 
|Commons                             = 
|Сайт                                = 
}}

'''Караго́д''' ({{мова-uk|Корого́д}}) — былое сяло ў [[Іванкаўскі раён|Іванкаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Да 1986 году адміністрацыйна належала да [[Чарнобыльскі раён|Чарнобыльскага раёну]], месьцілася за 15 км ад места [[Чарнобыль]].

[[Файл:POL COA Lis.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]][[File:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сяло Карагод у тарыфе 1640 г.]]

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

Ці не ўпершыню паселішча згаданае ў судовым дэкрэце [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] ад 17 ліпеня 1602 году, што да скаргі сужэнцаў Мікалая і Гэлены з Сурынаў Стэцкіх адносна свайго падданага зь вёскі Сакалевічы, зьбеглага да слабады Карагод сужэнцаў Лукаша і Зофіі з Кмітаў Сапегаў&lt;ref&gt;Źródła dziejowe (ŹD). T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 71&lt;/ref&gt;. 7 жніўня 1613 году новая судовая справа датычылася вяртаньня падданых зь вёскі [[Вербавічы|Вербкавічы]] уладальніка [[Астрагляды|Астраглядавіцкіх]] добраў пана Мікалая Харлінскага, зьбеглых да сёлаў Карагод, [[Сяміходы (зьніклае паселішча)|Сяміходы]], Чэрэвач і Разьезд паноў Сапегаў, уласьнікаў [[Чарнобыль]]скага маёнтку&lt;ref&gt;ŹD. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. — S. 191&lt;/ref&gt;.

У матэрыялах тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, паводле сьведчаньняў пад прысягай падданых пана Казімера Леона Сапегі, маршалка надворнага літоўскага, запісана, што ў 1630 годзе з 153 дымоў сяла Карагод выбіралася 153 злотых&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 179&lt;/ref&gt;.

У тарыфе  падымнага 1734 году wieś Korohod названая ў пераліку паселішчаў, якія належалі да Чарнобыльскіх добраў троцкага кашталяна [[Ян Фрыдэрык Сапега|Яна Фрыдэрыка Сапегі]]&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 282наст.&lt;/ref&gt;.

Паводле тарыфу падымнага падатку Оўруцкага павету 1754 года, з 92 двароў{{Заўвага|Усяго налічвалася «ćwierć dymu, puł szesnastki i chałup dziewięć», а 1 дым у той час — 320 двароў.}} (×6 — каля 552 жыхароў) сяла Карагод «do grodu»{{заўвага|Да Оўруцкага замку.}} выбіраліся 14 злотых, 11 грошаў, «na milicję»{{заўвага|Галоўным чынам, дзеля барацьбы супраць гайдамакаў.}} 57 зл., 14 гр.; з 26 двароў («szesnastka i chałup sześć») Слабады Карагодзкай (~156 жыхароў) адпаведна — 4 зл., 1 гр. і 16 зл., 4 гр.&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 166; гл. таксама: С. 13—15, 20—22&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Карагод апынуўся ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. З 1797 году сяло — у межах Радамышальскага павету Кіеўскай губэрні. 

У парэформавы пэрыяд Карагод адміністрацыйна належаў да Чарнобыльскай воласьці.

=== Найноўшы час ===

[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|150px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]]

У 1925 годзе сяло Карагод — у складзе Чарнобыльскага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]].

Пасьля аварыі на [[Чарнобыльская АЭС|Чарнобыльскай АЭС]], сяло была адселена, а 19 жніўня 1999 году зьнятае з уліку праз адсутнасьць сталага насельніцтва.

== Заўвагі ==
{{заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.)

[[Катэгорыя:Населеныя пункты Іванкаўскага раёну]][[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]]
[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Ўкраіны]]</text>
      <sha1>4w1l7cvedyutqobn59tr1ua0ixcfd3o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686868</id>
      <parentid>2686867</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T04:09:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */</comment>
      <origin>2686868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10726" sha1="0o5170qevqtv1uy2hyqs34zzow6ley3" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Украіна
|Назва                               = Карагод
|Статус                              = былое сяло
|Назва ў родным склоне               = Карагода
|Арыгінальная назва                  = Корогод
|Лацінка                             = Karahod
|Герб                                = 
|Сьцяг                               = 
|Гімн                                = 
|Дата заснаваньня                    = перад 1602 годам
|Першыя згадкі                       = 1602
|Статус з                            = 
|Магдэбурскае права                  = 
|Былая назва                         = 
|Вобласьць                           = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]]
|Аўтаномная рэспубліка               = 
|Раён                                = [[Іванкаўскі раён|Іванкаўскі]]
|Сельская рада                       = 
|Мэр                                 = 
|Пасада кіраўніка                    = 
|Кіраўнік                            = 
|Плошча                              = 
|Крыніца плошчы                      = 
|Вышыня                              = 
|Унутраны падзел                     = 
|Колькасьць насельніцтва             = 
|Год падліку колькасьці              = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва     = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва   = 
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = 
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі  = 
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі      = 
|Этнічны склад насельніцтва          = 
|Год падліку этнічнага складу        = 
|Нацыянальны склад насельніцтва      = 
|Год падліку нацыянальнага складу    = 
|Колькасьць двароў                   = 
|Год падліку колькасьці двароў       = 
|Паштовы індэкс                      = 
|Тэлефонны код                       = 
|КОАТУУ                              = 
|Аўтамабільны нумарны знак           = 
|Выява                               = Korogod 43.jpg
|Апісаньне выявы                     = 
 |Шырата градусаў                    = 51
 |Шырата хвілінаў                    = 16
 |Шырата сэкундаў                    = 19
 |Даўгата градусаў                   = 30
 |Даўгата хвілінаў                   = 00
 |Даўгата сэкундаў                   = 40
|Пазыцыя подпісу на мапе             = 
|Водступ подпісу на мапе             = 
|Commons                             = 
|Сайт                                = 
}}

'''Караго́д''' ({{мова-uk|Корого́д}}) — былое сяло ў [[Іванкаўскі раён|Іванкаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Да 1986 году адміністрацыйна належала да [[Чарнобыльскі раён|Чарнобыльскага раёну]], месьцілася за 15 км ад места [[Чарнобыль]].

[[Файл:POL COA Lis.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]][[File:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сяло Карагод у тарыфе 1640 г.]]

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

Ці не ўпершыню паселішча згаданае ў судовым дэкрэце [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] ад 17 ліпеня 1602 году, што да скаргі сужэнцаў Мікалая і Гэлены з Сурынаў Стэцкіх адносна свайго падданага зь вёскі Сакалевічы, зьбеглага да слабады Карагод сужэнцаў Лукаша і Зофіі з Кмітаў Сапегаў&lt;ref&gt;Źródła dziejowe (ŹD). T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 71&lt;/ref&gt;. 7 жніўня 1613 году новая судовая справа датычылася вяртаньня падданых зь вёскі [[Вербавічы|Вербкавічы]] уладальніка [[Астрагляды|Астраглядавіцкіх]] добраў пана Мікалая Харлінскага, зьбеглых да сёлаў Карагод, [[Сяміходы (зьніклае паселішча)|Сяміходы]], Чэрэвач і Разьезд паноў Сапегаў, уласьнікаў [[Чарнобыль]]скага маёнтку&lt;ref&gt;ŹD. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. — S. 191&lt;/ref&gt;.

У матэрыялах тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, паводле сьведчаньняў пад прысягай падданых пана Казімера Леона Сапегі, маршалка надворнага літоўскага, запісана, што ў 1630 годзе з 153 дымоў сяла Карагод выбіралася 153 злотых&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 179&lt;/ref&gt;.

Згодна зь люстрацыяй падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году, пан Сапега з 107 дымоў сяла Карагод выплаціў 18 злотых &lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 735зв.; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 490&lt;/ref&gt;.

У тарыфе  падымнага 1734 году wieś Korohod названая ў пераліку паселішчаў, якія належалі да Чарнобыльскіх добраў троцкага кашталяна [[Ян Фрыдэрык Сапега|Яна Фрыдэрыка Сапегі]]&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 282наст.&lt;/ref&gt;.

Паводле тарыфу падымнага падатку Оўруцкага павету 1754 года, з 92 двароў{{Заўвага|Усяго налічвалася «ćwierć dymu, puł szesnastki i chałup dziewięć», а 1 дым у той час — 320 двароў.}} (×6 — каля 552 жыхароў) сяла Карагод «do grodu»{{заўвага|Да Оўруцкага замку.}} выбіраліся 14 злотых, 11 грошаў, «na milicję»{{заўвага|Галоўным чынам, дзеля барацьбы супраць гайдамакаў.}} 57 зл., 14 гр.; з 26 двароў («szesnastka i chałup sześć») Слабады Карагодзкай (~156 жыхароў) адпаведна — 4 зл., 1 гр. і 16 зл., 4 гр.&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 166; гл. таксама: С. 13—15, 20—22&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Карагод апынуўся ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. З 1797 году сяло — у межах Радамышальскага павету Кіеўскай губэрні. 

У парэформавы пэрыяд Карагод адміністрацыйна належаў да Чарнобыльскай воласьці.

=== Найноўшы час ===

[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|150px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]]

У 1925 годзе сяло Карагод — у складзе Чарнобыльскага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]].

Пасьля аварыі на [[Чарнобыльская АЭС|Чарнобыльскай АЭС]], сяло была адселена, а 19 жніўня 1999 году зьнятае з уліку праз адсутнасьць сталага насельніцтва.

== Заўвагі ==
{{заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.)

[[Катэгорыя:Населеныя пункты Іванкаўскага раёну]][[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]]
[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Ўкраіны]]</text>
      <sha1>0o5170qevqtv1uy2hyqs34zzow6ley3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686869</id>
      <parentid>2686868</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T04:16:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2686869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11293" sha1="j3cjpd8t7h5xxnljfse1hxbr95hcjub" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Украіна
|Назва                               = Карагод
|Статус                              = былое сяло
|Назва ў родным склоне               = Карагода
|Арыгінальная назва                  = Корогод
|Лацінка                             = Karahod
|Герб                                = 
|Сьцяг                               = 
|Гімн                                = 
|Дата заснаваньня                    = перад 1602 годам
|Першыя згадкі                       = 1602
|Статус з                            = 
|Магдэбурскае права                  = 
|Былая назва                         = 
|Вобласьць                           = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]]
|Аўтаномная рэспубліка               = 
|Раён                                = [[Іванкаўскі раён|Іванкаўскі]]
|Сельская рада                       = 
|Мэр                                 = 
|Пасада кіраўніка                    = 
|Кіраўнік                            = 
|Плошча                              = 
|Крыніца плошчы                      = 
|Вышыня                              = 
|Унутраны падзел                     = 
|Колькасьць насельніцтва             = 
|Год падліку колькасьці              = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва     = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва   = 
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = 
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі  = 
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі      = 
|Этнічны склад насельніцтва          = 
|Год падліку этнічнага складу        = 
|Нацыянальны склад насельніцтва      = 
|Год падліку нацыянальнага складу    = 
|Колькасьць двароў                   = 
|Год падліку колькасьці двароў       = 
|Паштовы індэкс                      = 
|Тэлефонны код                       = 
|КОАТУУ                              = 
|Аўтамабільны нумарны знак           = 
|Выява                               = Korogod 43.jpg
|Апісаньне выявы                     = 
 |Шырата градусаў                    = 51
 |Шырата хвілінаў                    = 16
 |Шырата сэкундаў                    = 19
 |Даўгата градусаў                   = 30
 |Даўгата хвілінаў                   = 00
 |Даўгата сэкундаў                   = 40
|Пазыцыя подпісу на мапе             = 
|Водступ подпісу на мапе             = 
|Commons                             = 
|Сайт                                = 
}}

'''Караго́д''' ({{мова-uk|Корого́д}}) — былое сяло ў [[Іванкаўскі раён|Іванкаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Да 1986 году адміністрацыйна належала да [[Чарнобыльскі раён|Чарнобыльскага раёну]], месьцілася за 15 км ад места [[Чарнобыль]].

[[Файл:POL COA Lis.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]]
[[File:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сяло Карагод у тарыфе 1640 г.]]
[[Файл:Нэндзныя (убогія) Сяміходы Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі ў люстрацыі 1683 г.jpg|значак|зьлева|150px|зьвестка пра Карагод у люстрацыі 1683 г.]]

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

Ці не ўпершыню паселішча згаданае ў судовым дэкрэце [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] ад 17 ліпеня 1602 году, што да скаргі сужэнцаў Мікалая і Гэлены з Сурынаў Стэцкіх адносна свайго падданага зь вёскі Сакалевічы, зьбеглага да слабады Карагод сужэнцаў Лукаша і Зофіі з Кмітаў Сапегаў&lt;ref&gt;Źródła dziejowe (ŹD). T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 71&lt;/ref&gt;. 7 жніўня 1613 году новая судовая справа датычылася вяртаньня падданых зь вёскі [[Вербавічы|Вербкавічы]] уладальніка [[Астрагляды|Астраглядавіцкіх]] добраў пана Мікалая Харлінскага, зьбеглых да сёлаў Карагод, [[Сяміходы (зьніклае паселішча)|Сяміходы]], Чэрэвач і Разьезд паноў Сапегаў, уласьнікаў [[Чарнобыль]]скага маёнтку&lt;ref&gt;ŹD. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. — S. 191&lt;/ref&gt;.

У матэрыялах тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, паводле сьведчаньняў пад прысягай падданых пана Казімера Леона Сапегі, маршалка надворнага літоўскага, запісана, што ў 1630 годзе з 153 дымоў сяла Карагод выбіралася 153 злотых&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 179&lt;/ref&gt;.

Згодна зь люстрацыяй падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году, пан Сапега з 107 дымоў сяла Карагод выплаціў 18 злотых{{заўвага|Ці магчыма ўявіць, колькі з тых 107 двароў было нэндзных (убогіх), калі выбрана ўсяго 18 злотых? Дзеля параўнаньня. З 6 двароў Краснага тады ж выплачана 6 злотых.}}&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 735зв.; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 490&lt;/ref&gt;.

У тарыфе  падымнага 1734 году wieś Korohod названая ў пераліку паселішчаў, якія належалі да Чарнобыльскіх добраў троцкага кашталяна [[Ян Фрыдэрык Сапега|Яна Фрыдэрыка Сапегі]]&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 282наст.&lt;/ref&gt;.

Паводле тарыфу падымнага падатку Оўруцкага павету 1754 года, з 92 двароў{{Заўвага|Усяго налічвалася «ćwierć dymu, puł szesnastki i chałup dziewięć», а 1 дым у той час — 320 двароў.}} (×6 — каля 552 жыхароў) сяла Карагод «do grodu»{{заўвага|Да Оўруцкага замку.}} выбіраліся 14 злотых, 11 грошаў, «na milicję»{{заўвага|Галоўным чынам, дзеля барацьбы супраць гайдамакаў.}} 57 зл., 14 гр.; з 26 двароў («szesnastka i chałup sześć») Слабады Карагодзкай (~156 жыхароў) адпаведна — 4 зл., 1 гр. і 16 зл., 4 гр.&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 166; гл. таксама: С. 13—15, 20—22&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Карагод апынуўся ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. З 1797 году сяло — у межах Радамышальскага павету Кіеўскай губэрні. 

У парэформавы пэрыяд Карагод адміністрацыйна належаў да Чарнобыльскай воласьці.

=== Найноўшы час ===

[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|150px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]]

У 1925 годзе сяло Карагод — у складзе Чарнобыльскага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]].

Пасьля аварыі на [[Чарнобыльская АЭС|Чарнобыльскай АЭС]], сяло была адселена, а 19 жніўня 1999 году зьнятае з уліку праз адсутнасьць сталага насельніцтва.

== Заўвагі ==
{{заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.)

[[Катэгорыя:Населеныя пункты Іванкаўскага раёну]][[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]]
[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Ўкраіны]]</text>
      <sha1>j3cjpd8t7h5xxnljfse1hxbr95hcjub</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686870</id>
      <parentid>2686869</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T04:18:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2686870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11293" sha1="chss9j071ifhjmca66femkujy56e32e" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Украіна
|Назва                               = Карагод
|Статус                              = былое сяло
|Назва ў родным склоне               = Карагода
|Арыгінальная назва                  = Корогод
|Лацінка                             = Karahod
|Герб                                = 
|Сьцяг                               = 
|Гімн                                = 
|Дата заснаваньня                    = перад 1602 годам
|Першыя згадкі                       = 1602
|Статус з                            = 
|Магдэбурскае права                  = 
|Былая назва                         = 
|Вобласьць                           = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]]
|Аўтаномная рэспубліка               = 
|Раён                                = [[Іванкаўскі раён|Іванкаўскі]]
|Сельская рада                       = 
|Мэр                                 = 
|Пасада кіраўніка                    = 
|Кіраўнік                            = 
|Плошча                              = 
|Крыніца плошчы                      = 
|Вышыня                              = 
|Унутраны падзел                     = 
|Колькасьць насельніцтва             = 
|Год падліку колькасьці              = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва     = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва   = 
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = 
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі  = 
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі      = 
|Этнічны склад насельніцтва          = 
|Год падліку этнічнага складу        = 
|Нацыянальны склад насельніцтва      = 
|Год падліку нацыянальнага складу    = 
|Колькасьць двароў                   = 
|Год падліку колькасьці двароў       = 
|Паштовы індэкс                      = 
|Тэлефонны код                       = 
|КОАТУУ                              = 
|Аўтамабільны нумарны знак           = 
|Выява                               = Korogod 43.jpg
|Апісаньне выявы                     = 
 |Шырата градусаў                    = 51
 |Шырата хвілінаў                    = 16
 |Шырата сэкундаў                    = 19
 |Даўгата градусаў                   = 30
 |Даўгата хвілінаў                   = 00
 |Даўгата сэкундаў                   = 40
|Пазыцыя подпісу на мапе             = 
|Водступ подпісу на мапе             = 
|Commons                             = 
|Сайт                                = 
}}

'''Караго́д''' ({{мова-uk|Корого́д}}) — былое сяло ў [[Іванкаўскі раён|Іванкаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Да 1986 году адміністрацыйна належала да [[Чарнобыльскі раён|Чарнобыльскага раёну]], месьцілася за 15 км ад места [[Чарнобыль]].

[[Файл:POL COA Lis.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]]
[[File:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сяло Карагод у тарыфе 1640 г.]]
[[Файл:Нэндзныя (убогія) Сяміходы Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі ў люстрацыі 1683 г.jpg|значак|зьлева|150px|Зьвестка пра Карагод у люстрацыі 1683 г.]]

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

Ці не ўпершыню паселішча згаданае ў судовым дэкрэце [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] ад 17 ліпеня 1602 году, што да скаргі сужэнцаў Мікалая і Гэлены з Сурынаў Стэцкіх адносна свайго падданага зь вёскі Сакалевічы, зьбеглага да слабады Карагод сужэнцаў Лукаша і Зофіі з Кмітаў Сапегаў&lt;ref&gt;Źródła dziejowe (ŹD). T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 71&lt;/ref&gt;. 7 жніўня 1613 году новая судовая справа датычылася вяртаньня падданых зь вёскі [[Вербавічы|Вербкавічы]] уладальніка [[Астрагляды|Астраглядавіцкіх]] добраў пана Мікалая Харлінскага, зьбеглых да сёлаў Карагод, [[Сяміходы (зьніклае паселішча)|Сяміходы]], Чэрэвач і Разьезд паноў Сапегаў, уласьнікаў [[Чарнобыль]]скага маёнтку&lt;ref&gt;ŹD. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. — S. 191&lt;/ref&gt;.

У матэрыялах тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, паводле сьведчаньняў пад прысягай падданых пана Казімера Леона Сапегі, маршалка надворнага літоўскага, запісана, што ў 1630 годзе з 153 дымоў сяла Карагод выбіралася 153 злотых&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 179&lt;/ref&gt;.

Згодна зь люстрацыяй падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году, пан Сапега з 107 дымоў сяла Карагод выплаціў 18 злотых{{заўвага|Ці магчыма ўявіць, колькі з тых 107 двароў было нэндзных (убогіх), калі выбрана ўсяго 18 злотых? Дзеля параўнаньня. З 6 двароў Краснага тады ж выплачана 6 злотых.}}&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 735зв.; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 490&lt;/ref&gt;.

У тарыфе  падымнага 1734 году wieś Korohod названая ў пераліку паселішчаў, якія належалі да Чарнобыльскіх добраў троцкага кашталяна [[Ян Фрыдэрык Сапега|Яна Фрыдэрыка Сапегі]]&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 282наст.&lt;/ref&gt;.

Паводле тарыфу падымнага падатку Оўруцкага павету 1754 года, з 92 двароў{{Заўвага|Усяго налічвалася «ćwierć dymu, puł szesnastki i chałup dziewięć», а 1 дым у той час — 320 двароў.}} (×6 — каля 552 жыхароў) сяла Карагод «do grodu»{{заўвага|Да Оўруцкага замку.}} выбіраліся 14 злотых, 11 грошаў, «na milicję»{{заўвага|Галоўным чынам, дзеля барацьбы супраць гайдамакаў.}} 57 зл., 14 гр.; з 26 двароў («szesnastka i chałup sześć») Слабады Карагодзкай (~156 жыхароў) адпаведна — 4 зл., 1 гр. і 16 зл., 4 гр.&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 166; гл. таксама: С. 13—15, 20—22&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Карагод апынуўся ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. З 1797 году сяло — у межах Радамышальскага павету Кіеўскай губэрні. 

У парэформавы пэрыяд Карагод адміністрацыйна належаў да Чарнобыльскай воласьці.

=== Найноўшы час ===

[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|150px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]]

У 1925 годзе сяло Карагод — у складзе Чарнобыльскага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]].

Пасьля аварыі на [[Чарнобыльская АЭС|Чарнобыльскай АЭС]], сяло была адселена, а 19 жніўня 1999 году зьнятае з уліку праз адсутнасьць сталага насельніцтва.

== Заўвагі ==
{{заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.)

[[Катэгорыя:Населеныя пункты Іванкаўскага раёну]][[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]]
[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Ўкраіны]]</text>
      <sha1>chss9j071ifhjmca66femkujy56e32e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сяміходы (зьніклае паселішча)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303177</id>
    <revision>
      <id>2686820</id>
      <parentid>2686693</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T14:07:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */</comment>
      <origin>2686820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19653" sha1="9pwfgz8qwfk1q5cyxxje2axdq4a55oe" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Украіна
|Назва                               = Сяміходы
|Статус                              = сяло
|Назва ў родным склоне               = Сяміходаў
|Арыгінальная назва                  = Семиходи
|Лацінка                             = Siamichody
|Герб                                = 
|Сьцяг                               = 
|Гімн                                = 
|Дата заснаваньня                    = перад 1613 годам    
|Першыя згадкі                       = [[1613]]
|Статус з                            = 
|Магдэбурскае права                  = 
|Былая назва                         = 
|Вобласьць                           = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]]
|Аўтаномная рэспубліка               = 
|Раён                                = [[Чарнобыльскі раён|Чарнобыльскі]]
|Сельская рада                       = 
|Мэр                                 = 
|Пасада кіраўніка                    = 
|Кіраўнік                            = 
|Плошча                              = 
|Крыніца плошчы                      = 
|Вышыня                              = 
|Унутраны падзел                     = 
|Колькасьць насельніцтва             = 
|Год падліку колькасьці              = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва     = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва   = 
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = 
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі  = 
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі      = 
|Этнічны склад насельніцтва          = 
|Год падліку этнічнага складу        = 
|Нацыянальны склад насельніцтва      = 
|Год падліку нацыянальнага складу    = 
|Колькасьць двароў                   = 
|Год падліку колькасьці двароў       = 
|Паштовы індэкс                      = 
|Тэлефонны код                       = 
|КОАТУУ                              = 
|Аўтамабільны нумарны знак           = 
|Выява                               = 
|Апісаньне выявы                     = 
 |Шырата градусаў                    = 51
 |Шырата хвілінаў                    = 24
 |Шырата сэкундаў                    = 47
 |Даўгата градусаў                   = 30
 |Даўгата хвілінаў                   = 03
 |Даўгата сэкундаў                   = 27
|Пазыцыя подпісу на мапе             = 
|Водступ подпісу на мапе             = 
|Commons                             = 
|Сайт                                = 
}}

[[Файл:POL COA Lis.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]]
[[Файл:Сяміходы ў інвэнтары 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сяміходы ў інвэнтары 1640 г.]]
[[Файл:Нэндзныя (убогія) Сяміходы Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі ў люстрацыі 1683 г.jpg|значак|зьлева|150px|Нэндзныя Сяміходы ў люстрацыі 1683 г.]]
[[Файл:Сяміходы ў справе пра зьбеглых з Шапелічаў. 1684 г.jpg|значак|150px|Сяміходы ў справе пра зьбеглых з Шапелічаў. 1684 г.]]
[[Файл:Сяміходы ў судовым акце 1685 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сяміходы ў акце 1685 г.]]
[[Файл:Пабор зь Сяміходаў і Баброўкі ў 1694 г.png|значак|150px|Пабор зь Сяміходаў і Баброўкі ў 1694 г.]]
[[Файл:Сяміходы ў прыходзе Капачоўскай царквы. 1752 г.png|значак|зьлева|150px|Сяміходы ў прыходзе Капачоўскай царквы. 1752 г.]]
[[Файл:Рэшта Чарнобыльскага кагалу. 1784 г.jpg|значак|150px|Сельская частка Чарнобыльскага кагалу ў 1784 г.]]
[[Файл:POL COA Chodkiewicz.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Касьцеша роду Хадкевічаў]]
[[Файл:Загаловак да рэвізіі Сяміходаў 1795 г.png|значак|зьлева|150пкс|Загаловак да рэвізіі Сяміходаў 1795 г.]]
[[Файл:Сяміходы графіні Хадкевічавай у рэвізіі 1811 г.png|значак|150пкс|Сяміходы графіні Хадкевічавай у рэвізіі 1811 г.]]
[[Файл:Сяміходы на мапе Ф. Ф. Шубэрта 1832 г.png|значак|зьлева|150пкс|Сяміходы на мапе Ф. Шубэрта 1832 г.]]

'''Сяміходы''' ({{мова-uk|Семиходи}}) — былое сяло ў [[Чарнобыльскі раён|Чарнобыльскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Украіны]].

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

Найранейшая пакуль што зьвестка пра паселішча сустрэтая ў судовым акце [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]], датаваным 17 жніўня 1613 году. Справа датычылася вяртаньня падданых зь вёскі [[Вербавічы|Вербкавічы]] уладальніка [[Астрагляды|Астраглядавіцкіх]] добраў пана Мікалая Харлінскага, зьбеглых да сёлаў [[Карагод]], Сяміходы і інш., прыналежных сужэнцам Лукашу і Зофіі з Кмітаў Сапегам, уласьнікам [[Чарнобыль]]скага маёнтку&lt;ref&gt;Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 191&lt;/ref&gt;.

У інвэнтары Чарнобыльскага маёнтку пана [[Казімер Леў Сапега|Казімера Леона Сапегі]], маршалка надворнага, складзеным у лістападзе 1640 году, засьведчана, што ў сёлах Вялікія Капачоўцы, Нагорнае і Сяміходы (Сяміхо''т''ы{{заўвага|Пэўна, назва паселішча запісаная на слых.}}) разам налічвалася 47 службаў, зь іх асядлых — 39 з паловай. Раней, калі ў Сяміходах было 8 дымоў, на сяло прыходзілася 6 службаў. Але на той час засталося хіба 5 і, адпаведна, 3 асядлыя службы. Тры гаспадаркі пазначаныя запусьцелымі, хоць палеткі дзьвюх былі засеяныя&lt;ref&gt;Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 73—77&lt;/ref&gt;.    

Зь люстрацыі падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году вынікае, што пан Сапега мусіў плаціць падатак з 5 дымоў сяла Сяміходы{{заўвага|Выдаўцы дакумэнту ў 1886 г. прыпісалі тыя 5 дымоў, замест 9 сваіх, сялу Заполе, а Сяміходы нават не згадалі&lt;ref&gt;Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 490&lt;/ref&gt;.}}, але яны былі тады нэндзныя (убогія) і зь іх нічога ня выбрана&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 735зв.&lt;/ref&gt;.

5 кастрычніка 1684 году на рочках гродзкіх Кіеўскіх у Оўруцкім замку разглядалася справа пра 4-х зьбеглых разам з сем'ямі і пажыткамі падданых сяла [[Старыя Шапелічы|Шапелічы]], прыналежнага манастыру сьвятога Мікалая Пустынскага ў Кіеве ў асобе ігумэна Антонія Радзівілоўскага. А зьбеглі яны да сяла Сяміходы панства [[Мікалай Лявон Сапега|Мікалая]], ваяводы брацлаўскага, [[Павал Францішак Сапега|Паўла]], [[Казімер Уладзіслаў Сапега|Казімера Сапегаў]], Тэафілы Сапежанкі&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 2. Оп. 1. Спр. 3. А. 79—80зв.&lt;/ref&gt;.

12 чэрвеня 1685 году шляхціч Ян Юрэвіч-Скарульскі, адміністратар Чарнобыльскіх добраў пана Паўла Францішка Сапегі, падаў скаргу ў Оўруцкі [[гродзкі суд]] на казацкага палкоўніка Крыштафа Ланчынскага, сотнікаў Жубра і Струся і ўсіх казакоў за рабункі і гвалты, учыненыя ў розных паселішчах воласьці. Названыя ў судовым акце і Сяміходы{{заўвага|Менавіта толькі згаданыя, бо заставаліся нэндзнымі і ўзяць зь іх асабліва не было чаго.}}&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 4. А. 257—261; Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. Акты о казаках (1679—1716). — Киев, 1868. С. 103—109&lt;/ref&gt;.

20 жніўня 1694 году адміністратар Чарнобыльскага маёнтку пана Казімера Ўладыслава Сапегі, кашталяна троцкага, шляхціч Рыгор Пальчэўскі праз суд абвінаваціў палкоўніка Ярэму Гладкага ў тым, што ягоныя казакі зьбіралі кантрыбуцыю з падданых па розных сёлах, мужчынаў зьбівалі і гвалтавалі белагаловых. Зь Сяміходаў і Баброўкі тады ўзялі на аднаго казака за барашно (муку) 15 злотых, за воз, хамут, сякеру, касу 8 зл., за хусты палатна 5 зл., за боты 3 зл., «na pokłony» 3 зл.{{заўвага|Тут нешта не названае, бо ўсяго выбрана 37 злотых і 15 грошаў.}}&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 9. А. 288—291; Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. С. 302—307 (306)&lt;/ref&gt;.

У тарыфе  падымнага 1734 году Сяміходы не згаданыя, але Чарнобылем з прылегласьцямі валодаў на той час троцкі кашталян [[Ян Фрыдэрык Сапега]]&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 282наст.&lt;/ref&gt;.   

Згодна з матэрыяламі візыты [[Дымер]]скага дэканату, датаванымі 5-м сьнежня 1752 году, жыхары 15 двароў сяла Сяміходы (Сяміхо''т''ы) былі парахіянамі [[Капачы (Чарнобыльскі раён)|Капачоўскай]] царквы сьв. Параскевы&lt;ref&gt;Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага. Ф. 1. Спр. 2464. А. 210, 213&lt;/ref&gt;.

Паводле тарыфу падымнага падатку Оўруцкага павету 1754 года, з 19 двароў{{Заўвага|Усяго налічвалася «puł szesnastki (дыму) i chałup dziewięć», а 1 дым у той час — 320 двароў.}} (×6 — каля 114 жыхароў) сяла Сяміходы «do grodu»{{заўвага|Да Оўруцкага замку.}} выбіраліся 27 з паловай грошаў, «na milicję»{{заўвага|Галоўным чынам, дзеля барацьбы супраць гайдамакаў.}} 11 злотых, 20 грошаў&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 167; гл. таксама: С. 13—15, 20—22&lt;/ref&gt;.

Габрэйскія перапісы 1765, 1778 і 1784 гадоў засьведчылі, што ў Сяміходах у першым выпадку жылі 4 чалавекі, зь якіх бралі пагалоўшчыну і якія належалі да Чарнобыльскага кагалу, у другім — не засталося анікога, у трэцім — хрысьціянін, які пагалоўнае не плаціў&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 87. А. 1111; Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 303, 392, 711&lt;/ref&gt;. Адсутнасьць юдэяў на 1778 год магла быць выклікана выбухам гайдамацка-сялянскай [[Каліеўшчына|Каліеўшчыны]] 1768 году. Імаверна, таму ў невялічкіх Сяміходах урэшце наважыўся пасяліцца габрэй-хрысьціянін.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Сяміходы апынуліся ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. З 1797 году — у межах Радамышальскага павету Кіеўскай губэрні. Згодна зь сялянскай рэвізіяй 1795 году, у сяле Сяміходы пані Людвікі Марыі з Жавускіх Хадкевічавай{{заўвага|Удавы па [[Ян Мікалай Хадкевіч|Яну Мікалаю Хадкевічу]], графу на [[Шклоў|Шклове]] і [[Новая Мыш|Новай Мышы]].}} налічвалася 23 двары, у якіх жылі 80 падданых мужчынскага і 72 жаночага полу&lt;ref&gt;Державний архів Київської области (ДАКО). Ф. 280. Оп. 2. Спр. 44. А. 188зв.—202. Спр. 67. А. 342—356&lt;/ref&gt;. На верасень 1811 году ў Сяміходах графіні Хадкевічавай было 25 двароў з 89 рэвізскімі, г. зн. мужчынскімі, душамі&lt;ref&gt;ДАКО. Ф. 280. Оп. 2. Спр. 274. А. 48—50зв.&lt;/ref&gt;.
 
Паводле рэвізіі 1858 году сяло Сяміходы графа Аляксандра, сына Яна, Хадкевіча складалі 26 двароў з 63 душамі мужчынскага і 86 жаночага полу падданых&lt;ref&gt;ДАКО. Ф. 280. Оп. 2. Спр. 1480. А. 344, 346—354&lt;/ref&gt;. 
 
У парэформавы пэрыяд Сяміходы адміністрацыйна належалі да Шапеліцкай воласьці.

На 1900 год у 56 дварах Сяміходаў было 182 душы мужчынскага і 202 жаночага полу жыхароў, усяго — 384 чалавекі. Зямлі ў сяле, якое за часоў прыгону было ўласнасьцю абшарніка Сяргея Міхайлавіча Чалішчава, налічвалася 951 дзесяціна, належала сялянам. Гаспадарка вялася паводле трохпольнай сістэмы. Дзеялі вятрак, плавучы вадзяны млын, кузьня. Пажарны абоз складалі 2 бочкі і 2 багры. Запасны прадуктовы капітал на 1 студзеня 1900 г. дасягнуў 820 рублёў&lt;ref&gt;Список населённых мест Киевской губернии. — Киев, 1900. С. 1286—1287&lt;/ref&gt;.

=== Найноўшы час ===

[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|150px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]] 

У 1925 годзе Сяміходы — у складзе Новашапеліцкага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]].

У пачатку 1970-х гадоў у сувязі з будаўніцтвам  места [[Прыпяць (горад)|Прыпяць]] жыхары паступова былі адселеныя. Афіцыйна сяло Сяміходы зьнятае з уліку ў 1979 годзе. У 1980-я гады большую частку тэрыторыі Сяміходаў занялі 3-ці і 4-ты мікрараёны (арыенціры: раён школы №3 і вуліцы Дружбы народаў, прылеглая частка прамзоны [[ЧАЭС]]). У месцы, дзе яшчэ захаваліся колькі хат жыхароў сяла, зьявілася вуліца Сяміходзкая. Ад Сяміходаў засталіся таксама старыя могілкі каля Медсанчасткі № 126 на праспэкце Будаўнікоў у 1-м мікрараёне.

== Заўвагі ==
{{заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==
* Барабанов О. Н. Семиходы над Припятью: история села, разрушенного при строительстве Чернобыльской АЭС (по материалам архива быв. Чернобыльского района). // Пространство и Время. — 2014. № 1(15). С. 139—152

[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]][[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Ўкраіны]]</text>
      <sha1>9pwfgz8qwfk1q5cyxxje2axdq4a55oe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мечыслаў Контаўт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303436</id>
    <revision>
      <id>2686840</id>
      <parentid>2684881</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T19:37:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46259-93</username>
        <id>99713</id>
      </contributor>
      <origin>2686840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5080" sha1="czaxfqtatbezcj8jqweg88tt7swlgan" xml:space="preserve">{{Асоба
|лацінка           = Miečysłaŭ Kontaŭt
}}

'''Мечыслаў Контаўт''', або '''Уладзіслаў Контаўт''' (1908, [[Петрыкаў]] — лістапад 1943) — беларускі грамадзкі і вайсковы дзяяч. Сябра [[Беларуская незалежніцкая партыя|Беларускай незалежніцкай партыі]]&lt;ref&gt;[[Сяргей Ёрш|Ёрш С.]] Вяртаньне БНП. Асобы і дакумэнты Беларускай Незалежніцкай Партыі. — Менск — Слонім, 1998.&lt;/ref&gt;.

== Біяграфія ==
[[Па мячы]] паходзіў з дробных зямянаў. Па савецкай акупацыі [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]] ў 1920 годзе радзіна пакінула родныя мясьціны, выехаўшы ў міжваенную [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскую Рэспубліку]].

Перад [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайной]] жыў у [[Варшава|Варшаве]]. Навучаўся ў [[Варшаўская палітэхніка|Варшаўскай палітэхніцы]]. Браў актыўны ўдзел у беларускім культурным жыцьці, ладзіў беларускія тэатральныя пастаноўкі. У 1930-я пад арганізацыяй Беларускага Асьветніцкага Таварыства ў Варшаве разам з [[Міхал Вітушка|Міхалам Вітушкай]] пэўны час быў кіраўніком студэнцкіх арганізацыяў, якія дзеялі ў Варшаўскай палітэхніцы: Гуртка віленчукоў і Гуртка Наваградчыны. Куратарам арганізацыяў быў [[Вацлаў Іваноўскі]].

У Другую сусьветную вайну стаў жаўнерам [[1-ы Беларускі штурмавы ўзвод|1-га Беларускага штурмавога ўзводу]]. Далучыўся да нелегальнай [[Беларуская незалежніцкая партыя|Беларускай незалежнай партыі]], у 1941 годзе — да [[Беларускі камітэт (Варшава)|Беларускага камітэту ў Варшаве]]. З канца 1941 году займаў пасаду старшыні Менскага павету. Браў удзел у нацыянальным падпольлі. У лістападзе 1943 году загінуў ад рук савецкіх партызанаў напярэдадні адʼезду з радзінай у Варшаву.

У шлюбе меў сына.

== Памяць ==
З прычыны сьмерці [[Ян Станкевіч]] надрукаваў нэкралёг у газэце «[[Беларускі голас]]», дзе зазначыў:
{{Цытата|«''… за ўвесь час свае беларускае працы ён цьвёрда і ўважна стаяў на старожы беларускае справы, што ў вялікіх і малых рэчах ён ніколі ня зыйшоў з простай і яснай дарогі крывіцкай. Можна яго было паставіць за прыклад шмат каму з тых, што быццам ладне ўжо былі актыўнымі ў руху крывіцкім, а то і рабачаямі, дзеячамі. В. Контаўт быў тыпам Крывіча-практыка, чалавекам із моцнай воляю, вымагаючым шмат ад сябе і іншых. Быў ён надта добрым арганізатарам і адміністратарам. Быў маляром, быў тэатральным і фільмовым артыстам. …Адзначаўся пры тым-жа надзвычайнай працаўлівасьцю, вялікай энэргіяй, ініцыятывай і адвагаю. …''».}}

== Глядзіце таксама ==
* [[Контаўт (імя)]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* [[Ян Станкевіч|Станкевіч Я.]] За родную мову й праўдзівы назоў: выбранае. — Смаленск, 2013. —742 с. {{ISBN|978-5-9904531-7-3}}. — С. 192—193.
* [[Юры Туронак|Туронак Ю.]] Мадэрная гісторыя Беларусі. — Вільня: Інстытут беларусістыкі, 2006. — 878 с. {{ISBN|978-80-86961-23-1}}. — С. 217, 230, 277.

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Контаўт, Мечыслаў}}
[[Катэгорыя:Сябры Беларускай незалежніцкай партыі]]</text>
      <sha1>czaxfqtatbezcj8jqweg88tt7swlgan</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Райхштайн</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303469</id>
    <revision>
      <id>2686894</id>
      <parentid>2686697</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T09:36:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taravyvan Adijene</username>
        <id>1924</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>пунктуацыя</comment>
      <origin>2686894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="780" sha1="0vsuixk8xna4c6t4t5879ld5rts01dd" xml:space="preserve">'''Райхштайн''' — прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* [[Аляксандар Райхштайн]] ({{Н}} 1957) — расейска-фінскі ілюстратар, дызайнэр;
* [[Вілі Райхштайн]] (1915—1978) — нямецкі палітык;
* [[Зінові Райхштайн]] ({{Н}} 1961) — канадзкі матэматык;
* [[Маркус Райхштайн]] ({{Н}} 1972) — нямецкі біягеахімік;
* [[Тадэвуш Райхштайн]] (1897—1996) — швайцарскі хімік, батанік, Нобэлеўскі ляўрэат;
* [[Томас Райхштайн]] ({{Н}} 1960) — нямецкі скульптар.

{{Неадназначнасьць асобаў}}</text>
      <sha1>0vsuixk8xna4c6t4t5879ld5rts01dd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Давід Райхінштайн</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303516</id>
    <revision>
      <id>2686893</id>
      <parentid>2686699</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T09:34:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taravyvan Adijene</username>
        <id>1924</id>
      </contributor>
      <comment>крыніца — https://dspace.cuni.cz/bitstream/handle/20.500.11956/73284/DPPR_2012_1_11210_0_381749_0_133781.pdf</comment>
      <origin>2686893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6662" sha1="sn55gng3xfp3fifmct93rs0b8nvvojk" xml:space="preserve">{{Навуковец}}
'''Даві́д Райхіншта́йн''' (9 чэрвеня 1882, [[Магілёў]], [[Расейская імпэрыя]] — 4 лістапада 1955, [[Цюрых]], [[Швайцарыя]]) — нямецка-швайцарскі [[Фізычная хімія|фізыкахімік]] беларускага паходжаньня, біёграф [[Альбэрт Айнштайн|Альбэрта Айнштайна]].

== Жыцьцяпіс ==
Давід Райхінштайн у 1906 року скончыў {{Не перакладзена|Тэхнічны ўнівэрсытэт Карльсруэ||d|Q761708}} з дыплёмам інжынэра-электрахіміка. У 1908 року атрымаў доктарскую ступень у [[Ляйпцыскі ўнівэрсытэт|Ляйпцыскім унівэрсытэце]] пад кіраўніцтвам фізыкахіміка [[Макс Ле Блян|Макса Ле Бляна]] і хіміка [[Артур Рудольф Ганс|Артура Ганча]], у 1911 [[Габілітацыя|габілітаваўся]] ў [[Цюрыскі ўнівэрсытэт|Цюрыскім унівэрсытэце]].

[[Файл:Асабовая справа Давіда Райхінштайна.png|значак|зьлева|Асабовая справа выкладчыка Ўкраінскай гаспадарчай акадэміі ў Чэхаславацкай рэспубліцы]]
У 1911—1917 роках выкладаў у Цюрыскім унівэрсытэце. У 1918 стаў прафэсарам фізычнае хіміі ў [[Ніжненоўгарадзкі дзяржаўны ўнівэрсытэт|Ніжненоўгарадзкім унівэрсытэце]], аднак неўзабаве ўзначаліў сэкцыю фізычнай хіміі [[Нацыянальная акадэмія навук Украіны|Кіеўскай акадэміі навук]]. У 1919 дзеля навучаньня выехаў за мяжу.

Ад 1924 року ачольваў катэдру фізычнай хіміі {{Не перакладзена|Ўкраінская гаспадарчая акадэмія|Ўкраінскай гаспадарчай акадэміі|d|Q722221}}, з прычыны грамадзянскай вайны заснаванай у [[Чэхаславаччына|чэхаславацкіх]] [[Подэбрады|Подэбрадах]].

У 1928 року пераехаў у [[Бэрлін]], дзе да 1933 року працаваў у [[Бэрлінскі тэхнічны ўнівэрсытэт|Тэхнічным унівэрсытэце]]. Пасьля [[Прыход нацыстаў да ўлады ў Нямеччыне|прыходу нацыстаў да ўлады]] зьехаў у [[Прага|Прагу]], а ў 1938 — у [[Цюрых]].

== Дзейнасьць ==
Ад 1911 падтрымліваў кантакт з Альбэртам Айнштайнам і запісаў ягоную біяграфію. Аднак у 1932 року навуковец строга забараніў публікацыю; тым ня меней, Райхінштайн праз два гады выдаў сваю працу ў Празе.

У 1934 року {{Не перакладзена|Вальтэр Дыльтэй||d|Q19959283}} вылучыў [[Ўолтэр Норман Гоўарс|Ўолтэра Гоўарса]], [[Эдмунд Гэрст|Эдмунда Гэрста]], [[Паўль Карэр|Паўля Карэра]] і Давіда Райхінштайна на атрыманьне [[Нобэлеўская прэмія па хіміі|Нобэлеўскай прэміі па хіміі]]. Нобэлеўскі камітэт скасаваў вылучэньне{{зноска|invalid|1987|Crawford, Heilbron, Ullrich|238}}.

== Крыніцы ==
{{зноскі}}

== Літаратура ==
* {{Кніга
|аўтар          = Herbert Arthur Strauss, Werner Röder, Hannah Caplan, Belinda Rosenblatt.
|імя            = 
|прозьвішча     = 
|частка         = Reichinstein, David
|загаловак      = International Biographical Dictionary of Central European Emigrés 1933—1945
|арыгінал       = 
|спасылка       = https://books.google.com/books/about/International_Biographical_Dictionary_of.html?id=Ur8yzgEACAAJ&amp;redir_esc=y
|адказны        = Fred Bilenkis, Brigitte Bruns
|выданьне       = 
|месца          = München
|выдавецтва     = K.G. Saur
|год            = 1983
|том            = 
|старонкі       = 
|старонак       = 636
|сэрыя          = 
|isbn           = 9783598100871
|наклад         = 
}}
* {{Кніга
|аўтар          = Elisabeth T. Crawford, J. L. Heilbron, Rebecca Ullrich.
|імя            = 
|прозьвішча     = 
|частка         = 
|загаловак      = The Nobel population 1901—1937 : a census of the nominators and nominees for the prizes in physics and chemistry
|арыгінал       = 
|спасылка       = https://www.google.com/books/edition/The_Nobel_Population_1901_1937/UnUlAAAAMAAJ?hl=be&amp;gbpv=0&amp;bsq=The%20Nobel%20population%201901-1937
|адказны        = 
|выданьне       = 
|месца          = Berkeley
|выдавецтва     = Office for History of Science and Technology, University of California
|год            = 1987
|том            = 
|старонкі       = 
|старонак       = 337
|сэрыя          = 
|isbn           = 9780918102157
|наклад         = 
|ref            = invalid
}}

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.jewishvirtuallibrary.org/reichinstein-david Жыцьцяпіс] {{ref-en}} на бачыне Жыдоўскай віртуальнай бібліятэкі
* [https://portal.dnb.de/opac.htm?method=simpleSearch&amp;query=1043344926 Творы Давіда Райхінштайна] на бачыне [[Нямецкая нацыянальная бібліятэка|Нямецкай нацыянальнай бібліятэкі]]

{{Бібліяінфармацыя}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Райхінштайн, Давід}}
[[Катэгорыя:Фізыкахімікі]]
[[Катэгорыя:Фізыкі XX стагодзьдзя]]
[[Катэгорыя:Хімікі XX стагодзьдзя]]
[[Катэгорыя:Беларускія эмігранты]]
[[Катэгорыя:Швайцарскія імігранты]]
[[Катэгорыя:Уцекачы ад нацызму]]</text>
      <sha1>sn55gng3xfp3fifmct93rs0b8nvvojk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Краснае (зьніклае паселішча)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303528</id>
    <revision>
      <id>2686814</id>
      <parentid>2686809</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T13:46:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2686814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8507" sha1="h0yy9fg1bexinh42lqm1esgmo83phs6" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні}}
{{Населены пункт/Украіна
|Назва                             = Краснае
|Статус                            = былое сяло
|Назва ў родным склоне             = Краснага
|Арыгінальная назва                = Красне
|Лацінка                           = Krasnaje
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = перад 1602 годам
|Першыя згадкі                     = [[1602]]
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]]
|Аўтаномная рэспубліка             = 
|Раён                              = [[Чарнобыльскі раён (Кіеўская вобласьць)|Чарнобыльскі]]
|Сельсавет                         = 
|Мэр                               = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 0
|Год падліку колькасьці            = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = 
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі = 
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі    = 
|Этнічны склад насельніцтва        = 
|Год падліку этнічнага складу      = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Паштовы індэкс                    = 
|Тэлефонны код                     = 
|КОАТУУ                            = 
|Аўтамабільны нумарны знак         = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 51
 |Шырата хвілінаў                  = 27
 |Шырата сэкундаў                  = 23
 |Даўгата градусаў                 = 30
 |Даўгата хвілінаў                 = 07
 |Даўгата сэкундаў                 = 05
|Пазыцыя подпісу на мапе           = 
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              = 
}}

[[Файл:POL COA Lis.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]]
[[Файл:Слабада Красная і сяло Машаў у інвэнтары 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Слабада Красная і сяло Машаў у інвэнтары 1640 г.]]
[[Файл:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сяло Краснае ў тарыфе 1640 г.]] 

'''Краснае''' ({{мова-uk|Красне}}) — былое сяло ў Чарнобыльскім раёне (да 1988 г.) [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. У сувязі з [[Чарнобыльская катастрофа|катастрофай на Чарнобыльскай АЭС]] жыхары адселеныя.

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

15 і 19 ліпеня 1602 году шляхціч Траян Сэклюцкі, упаўнаважаны пана Лукаша Сапегі, заяўляў у судзе пра нявыплату своечасова панам Мікалаем Харлінскім доўгу, забясьпечаным на ягоным сяле Краснае, пра супрацьдзеяньне экзэкуцыі, г. зн. выбіраньню вызначанай судом грашовай сумы&lt;ref&gt;Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów–Bracław) / A. Jabłonowski. – Warszawa, 1894. S. 67, 78&lt;/ref&gt;. Імаверна, скончылася тым, што Краснае было далучанае да [[Чарнобыль]]скага маёнтку Сапегаў.

У інвэнтары Чарнобыльскага маёнтку пана [[Казімер Леў Сапега|Казімера Леона Сапегі]], маршалка надворнага, складзеным у лістападзе 1640 году, засьведчана, што ў Слабадзе Краснай налічвалася 8 службаў. Зь іх 6 дымоў забясьпечвалі кожны асобную службу, яшчэ 3 і 2 дымы цягнулі службы супольнымі намаганьнямі. Гаспадары слабады Гардзей Бельчанка, браты Міхал, Хведар і Даніла Казьлёнкі, Ляхно Хвядорчанка, Кодрын (?) Васючанка, Яско Марашчанка, Апанас Кандраценка, Павал Балашчанка, Марка Ігнаценка, Іван Сульжэнка з 1627 году былі вызваленыя ад павіннасьцяў на карысьць маёнтку. Тэрмін вольнасьці заканчваўся ў 1650 годзе&lt;ref&gt;Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów (APK. AMCh). Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 80&lt;/ref&gt;. З матэрыялаў тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] 1640 году вынікае, што ў сяле Красным, паводле сьведчаньняў пад прысягай тамтэйшых падданых, у 1630 годзе падатак у 6 злотых выбіраўся толькі з 6 названых дымоў&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871-871зв.; APK. AMCh. S. 179-181&lt;/ref&gt;.

Згодна зь люстрацыяй падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году, пан Сапега ўсё з тых жа 6 дымоў сяла Краснае выплаціў 6 злотых &lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 735зв.; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 490&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Краснае апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]].

=== Найноўшы час ===

[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|150px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]]

У 1925 годзе сяло Краснае — у складзе Новашапеліцкага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]].

== Заўвагі ==
{{заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]]</text>
      <sha1>h0yy9fg1bexinh42lqm1esgmo83phs6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686815</id>
      <parentid>2686814</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T13:53:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2686815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8811" sha1="s9kbwwa4z1lovimwz85mm287glo2tps" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні}}
{{Населены пункт/Украіна
|Назва                             = Краснае
|Статус                            = былое сяло
|Назва ў родным склоне             = Краснага
|Арыгінальная назва                = Красне
|Лацінка                           = Krasnaje
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = перад 1602 годам
|Першыя згадкі                     = [[1602]]
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]]
|Аўтаномная рэспубліка             = 
|Раён                              = [[Чарнобыльскі раён (Кіеўская вобласьць)|Чарнобыльскі]]
|Сельсавет                         = 
|Мэр                               = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 0
|Год падліку колькасьці            = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = 
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі = 
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі    = 
|Этнічны склад насельніцтва        = 
|Год падліку этнічнага складу      = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Паштовы індэкс                    = 
|Тэлефонны код                     = 
|КОАТУУ                            = 
|Аўтамабільны нумарны знак         = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 51
 |Шырата хвілінаў                  = 27
 |Шырата сэкундаў                  = 23
 |Даўгата градусаў                 = 30
 |Даўгата хвілінаў                 = 07
 |Даўгата сэкундаў                 = 05
|Пазыцыя подпісу на мапе           = 
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              = 
}}

[[Файл:POL COA Lis.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]]
[[Файл:Слабада Красная і сяло Машаў у інвэнтары 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Слабада Красная і сяло Машаў у інвэнтары 1640 г.]]
[[Файл:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сяло Краснае ў тарыфе 1640 г.]]
[[Файл:Нэндзныя (убогія) Сяміходы Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі ў люстрацыі 1683 г.jpg|значак|зьлева|150px|Прынамсі, плацёжаздольная частка Краснага ў люстрацыі 1683 г.]] 

'''Краснае''' ({{мова-uk|Красне}}) — былое сяло ў Чарнобыльскім раёне (да 1988 г.) [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. У сувязі з [[Чарнобыльская катастрофа|катастрофай на Чарнобыльскай АЭС]] жыхары адселеныя.

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

15 і 19 ліпеня 1602 году шляхціч Траян Сэклюцкі, упаўнаважаны пана Лукаша Сапегі, заяўляў у судзе пра нявыплату своечасова панам Мікалаем Харлінскім доўгу, забясьпечаным на ягоным сяле Краснае, пра супрацьдзеяньне экзэкуцыі, г. зн. выбіраньню вызначанай судом грашовай сумы&lt;ref&gt;Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów–Bracław) / A. Jabłonowski. – Warszawa, 1894. S. 67, 78&lt;/ref&gt;. Імаверна, скончылася тым, што Краснае было далучанае да [[Чарнобыль]]скага маёнтку Сапегаў.

У інвэнтары Чарнобыльскага маёнтку пана [[Казімер Леў Сапега|Казімера Леона Сапегі]], маршалка надворнага, складзеным у лістападзе 1640 году, засьведчана, што ў Слабадзе Краснай налічвалася 8 службаў. Зь іх 6 дымоў забясьпечвалі кожны асобную службу, яшчэ 3 і 2 дымы цягнулі службы супольнымі намаганьнямі. Гаспадары слабады Гардзей Бельчанка, браты Міхал, Хведар і Даніла Казьлёнкі, Ляхно Хвядорчанка, Кодрын (?) Васючанка, Яско Марашчанка, Апанас Кандраценка, Павал Балашчанка, Марка Ігнаценка, Іван Сульжэнка з 1627 году былі вызваленыя ад павіннасьцяў на карысьць маёнтку. Тэрмін вольнасьці заканчваўся ў 1650 годзе&lt;ref&gt;Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów (APK. AMCh). Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 80&lt;/ref&gt;. З матэрыялаў тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] 1640 году вынікае, што ў сяле Красным, паводле сьведчаньняў пад прысягай тамтэйшых падданых, у 1630 годзе падатак у 6 злотых выбіраўся толькі з 6 названых дымоў&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871-871зв.; APK. AMCh. S. 179-181&lt;/ref&gt;.

Згодна зь люстрацыяй падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году, пан Сапега ўсё з тых жа 6 дымоў сяла Краснае выплаціў 6 злотых &lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 735зв.; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 490&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Краснае апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]].

=== Найноўшы час ===

[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|150px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]]

У 1925 годзе сяло Краснае — у складзе Новашапеліцкага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]].

== Заўвагі ==
{{заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]]</text>
      <sha1>s9kbwwa4z1lovimwz85mm287glo2tps</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686816</id>
      <parentid>2686815</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T13:54:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2686816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8798" sha1="tugpop79fgmzo365d88tbeubkc4j7mq" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні}}
{{Населены пункт/Украіна
|Назва                             = Краснае
|Статус                            = былое сяло
|Назва ў родным склоне             = Краснага
|Арыгінальная назва                = Красне
|Лацінка                           = Krasnaje
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = перад 1602 годам
|Першыя згадкі                     = [[1602]]
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]]
|Аўтаномная рэспубліка             = 
|Раён                              = [[Чарнобыльскі раён (Кіеўская вобласьць)|Чарнобыльскі]]
|Сельсавет                         = 
|Мэр                               = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 0
|Год падліку колькасьці            = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = 
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі = 
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі    = 
|Этнічны склад насельніцтва        = 
|Год падліку этнічнага складу      = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Паштовы індэкс                    = 
|Тэлефонны код                     = 
|КОАТУУ                            = 
|Аўтамабільны нумарны знак         = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 51
 |Шырата хвілінаў                  = 27
 |Шырата сэкундаў                  = 23
 |Даўгата градусаў                 = 30
 |Даўгата хвілінаў                 = 07
 |Даўгата сэкундаў                 = 05
|Пазыцыя подпісу на мапе           = 
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              = 
}}

[[Файл:POL COA Lis.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]]
[[Файл:Слабада Красная і сяло Машаў у інвэнтары 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Слабада Красная і сяло Машаў у інвэнтары 1640 г.]]
[[Файл:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сяло Краснае ў тарыфе 1640 г.]]
[[Файл:Нэндзныя (убогія) Сяміходы Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі ў люстрацыі 1683 г.jpg|значак|150px|Прынамсі, плацёжаздольная частка Краснага ў люстрацыі 1683 г.]] 

'''Краснае''' ({{мова-uk|Красне}}) — былое сяло ў Чарнобыльскім раёне (да 1988 г.) [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. У сувязі з [[Чарнобыльская катастрофа|катастрофай на Чарнобыльскай АЭС]] жыхары адселеныя.

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

15 і 19 ліпеня 1602 году шляхціч Траян Сэклюцкі, упаўнаважаны пана Лукаша Сапегі, заяўляў у судзе пра нявыплату своечасова панам Мікалаем Харлінскім доўгу, забясьпечаным на ягоным сяле Краснае, пра супрацьдзеяньне экзэкуцыі, г. зн. выбіраньню вызначанай судом грашовай сумы&lt;ref&gt;Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów–Bracław) / A. Jabłonowski. – Warszawa, 1894. S. 67, 78&lt;/ref&gt;. Імаверна, скончылася тым, што Краснае было далучанае да [[Чарнобыль]]скага маёнтку Сапегаў.

У інвэнтары Чарнобыльскага маёнтку пана [[Казімер Леў Сапега|Казімера Леона Сапегі]], маршалка надворнага, складзеным у лістападзе 1640 году, засьведчана, што ў Слабадзе Краснай налічвалася 8 службаў. Зь іх 6 дымоў забясьпечвалі кожны асобную службу, яшчэ 3 і 2 дымы цягнулі службы супольнымі намаганьнямі. Гаспадары слабады Гардзей Бельчанка, браты Міхал, Хведар і Даніла Казьлёнкі, Ляхно Хвядорчанка, Кодрын (?) Васючанка, Яско Марашчанка, Апанас Кандраценка, Павал Балашчанка, Марка Ігнаценка, Іван Сульжэнка з 1627 году былі вызваленыя ад павіннасьцяў на карысьць маёнтку. Тэрмін вольнасьці заканчваўся ў 1650 годзе&lt;ref&gt;Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów (APK. AMCh). Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 80&lt;/ref&gt;. З матэрыялаў тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] 1640 году вынікае, што ў сяле Красным, паводле сьведчаньняў пад прысягай тамтэйшых падданых, у 1630 годзе падатак у 6 злотых выбіраўся толькі з 6 названых дымоў&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871-871зв.; APK. AMCh. S. 179-181&lt;/ref&gt;.

Згодна зь люстрацыяй падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году, пан Сапега ўсё з тых жа 6 дымоў сяла Краснае выплаціў 6 злотых &lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 735зв.; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 490&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Краснае апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]].

=== Найноўшы час ===

[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|150px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]]

У 1925 годзе сяло Краснае — у складзе Новашапеліцкага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]].

== Заўвагі ==
{{заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]]</text>
      <sha1>tugpop79fgmzo365d88tbeubkc4j7mq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686821</id>
      <parentid>2686816</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T14:07:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2686821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9438" sha1="33b9ic10v5tjgjynzxy03vj4pz5ryoc" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні}}
{{Населены пункт/Украіна
|Назва                             = Краснае
|Статус                            = былое сяло
|Назва ў родным склоне             = Краснага
|Арыгінальная назва                = Красне
|Лацінка                           = Krasnaje
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = перад 1602 годам
|Першыя згадкі                     = [[1602]]
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]]
|Аўтаномная рэспубліка             = 
|Раён                              = [[Чарнобыльскі раён (Кіеўская вобласьць)|Чарнобыльскі]]
|Сельсавет                         = 
|Мэр                               = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 0
|Год падліку колькасьці            = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = 
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі = 
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі    = 
|Этнічны склад насельніцтва        = 
|Год падліку этнічнага складу      = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Паштовы індэкс                    = 
|Тэлефонны код                     = 
|КОАТУУ                            = 
|Аўтамабільны нумарны знак         = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 51
 |Шырата хвілінаў                  = 27
 |Шырата сэкундаў                  = 23
 |Даўгата градусаў                 = 30
 |Даўгата хвілінаў                 = 07
 |Даўгата сэкундаў                 = 05
|Пазыцыя подпісу на мапе           = 
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              = 
}}

[[Файл:POL COA Lis.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]]
[[Файл:Слабада Красная і сяло Машаў у інвэнтары 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Слабада Красная і сяло Машаў у інвэнтары 1640 г.]]
[[Файл:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сяло Краснае ў тарыфе 1640 г.]]
[[Файл:Нэндзныя (убогія) Сяміходы Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі ў люстрацыі 1683 г.jpg|значак|150px|Прынамсі, плацёжаздольная частка Краснага ў люстрацыі 1683 г.]] 

'''Краснае''' ({{мова-uk|Красне}}) — былое сяло ў Чарнобыльскім раёне (да 1988 г.) [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. У сувязі з [[Чарнобыльская катастрофа|катастрофай на Чарнобыльскай АЭС]] жыхары адселеныя.

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

15 і 19 ліпеня 1602 году шляхціч Траян Сэклюцкі, упаўнаважаны пана Лукаша Сапегі, заяўляў у судзе пра нявыплату своечасова панам Мікалаем Харлінскім доўгу, забясьпечаным на ягоным сяле Краснае, пра супрацьдзеяньне экзэкуцыі, г. зн. выбіраньню вызначанай судом грашовай сумы&lt;ref&gt;Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów–Bracław) / A. Jabłonowski. – Warszawa, 1894. S. 67, 78&lt;/ref&gt;. Імаверна, скончылася тым, што Краснае было далучанае да [[Чарнобыль]]скага маёнтку Сапегаў.

У інвэнтары Чарнобыльскага маёнтку пана [[Казімер Леў Сапега|Казімера Леона Сапегі]], маршалка надворнага, складзеным у лістападзе 1640 году, засьведчана, што ў Слабадзе Краснай налічвалася 8 службаў. Зь іх 6 дымоў забясьпечвалі кожны асобную службу, яшчэ 3 і 2 дымы цягнулі службы супольнымі намаганьнямі. Гаспадары слабады Гардзей Бельчанка, браты Міхал, Хведар і Даніла Казьлёнкі, Ляхно Хвядорчанка, Кодрын (?) Васючанка, Яско Марашчанка, Апанас Кандраценка, Павал Балашчанка, Марка Ігнаценка, Іван Сульжэнка з 1627 году былі вызваленыя ад павіннасьцяў на карысьць маёнтку. Тэрмін вольнасьці заканчваўся ў 1650 годзе&lt;ref&gt;Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów (APK. AMCh). Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 80&lt;/ref&gt;. З матэрыялаў тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] 1640 году вынікае, што ў сяле Красным, паводле сьведчаньняў пад прысягай тамтэйшых падданых, у 1630 годзе падатак у 6 злотых выбіраўся толькі з 6 названых дымоў&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871-871зв.; APK. AMCh. S. 179-181&lt;/ref&gt;.

Згодна зь люстрацыяй падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году, пан Сапега ўсё з тых жа 6 дымоў сяла Краснае выплаціў 6 злотых &lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 735зв.; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 490&lt;/ref&gt;.

У тарыфе  падымнага 1734 году wieś Krasno названыя ў пераліку паселішчаў, якія належалі да Чарнобыльскіх добраў троцкага кашталяна [[Ян Фрыдэрык Сапега|Яна Фрыдэрыка Сапегі]]&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 282наст.&lt;/ref&gt;.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Краснае апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]].

=== Найноўшы час ===

[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|150px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]]

У 1925 годзе сяло Краснае — у складзе Новашапеліцкага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]].

== Заўвагі ==
{{заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]]</text>
      <sha1>33b9ic10v5tjgjynzxy03vj4pz5ryoc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686823</id>
      <parentid>2686821</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T14:15:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2686823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10327" sha1="5jbyofzkmiij6hgwp6iy7lx3pe85l9l" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні}}
{{Населены пункт/Украіна
|Назва                             = Краснае
|Статус                            = былое сяло
|Назва ў родным склоне             = Краснага
|Арыгінальная назва                = Красне
|Лацінка                           = Krasnaje
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = перад 1602 годам
|Першыя згадкі                     = [[1602]]
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]]
|Аўтаномная рэспубліка             = 
|Раён                              = [[Чарнобыльскі раён (Кіеўская вобласьць)|Чарнобыльскі]]
|Сельсавет                         = 
|Мэр                               = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 0
|Год падліку колькасьці            = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = 
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі = 
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі    = 
|Этнічны склад насельніцтва        = 
|Год падліку этнічнага складу      = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Паштовы індэкс                    = 
|Тэлефонны код                     = 
|КОАТУУ                            = 
|Аўтамабільны нумарны знак         = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 51
 |Шырата хвілінаў                  = 27
 |Шырата сэкундаў                  = 23
 |Даўгата градусаў                 = 30
 |Даўгата хвілінаў                 = 07
 |Даўгата сэкундаў                 = 05
|Пазыцыя подпісу на мапе           = 
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              = 
}}

[[Файл:POL COA Lis.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]]
[[Файл:Слабада Красная і сяло Машаў у інвэнтары 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Слабада Красная і сяло Машаў у інвэнтары 1640 г.]]
[[Файл:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сяло Краснае ў тарыфе 1640 г.]]
[[Файл:Нэндзныя (убогія) Сяміходы Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі ў люстрацыі 1683 г.jpg|значак|150px|Прынамсі, плацёжаздольная частка Краснага ў люстрацыі 1683 г.]] 

'''Краснае''' ({{мова-uk|Красне}}) — былое сяло ў Чарнобыльскім раёне (да 1988 г.) [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. У сувязі з [[Чарнобыльская катастрофа|катастрофай на Чарнобыльскай АЭС]] жыхары адселеныя.

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

15 і 19 ліпеня 1602 году шляхціч Траян Сэклюцкі, упаўнаважаны пана Лукаша Сапегі, заяўляў у судзе пра нявыплату своечасова панам Мікалаем Харлінскім доўгу, забясьпечаным на ягоным сяле Краснае, пра супрацьдзеяньне экзэкуцыі, г. зн. выбіраньню вызначанай судом грашовай сумы&lt;ref&gt;Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów–Bracław) / A. Jabłonowski. – Warszawa, 1894. S. 67, 78&lt;/ref&gt;. Імаверна, скончылася тым, што Краснае было далучанае да [[Чарнобыль]]скага маёнтку Сапегаў.

У інвэнтары Чарнобыльскага маёнтку пана [[Казімер Леў Сапега|Казімера Леона Сапегі]], маршалка надворнага, складзеным у лістападзе 1640 году, засьведчана, што ў Слабадзе Краснай налічвалася 8 службаў. Зь іх 6 дымоў забясьпечвалі кожны асобную службу, яшчэ 3 і 2 дымы цягнулі службы супольнымі намаганьнямі. Гаспадары слабады Гардзей Бельчанка, браты Міхал, Хведар і Даніла Казьлёнкі, Ляхно Хвядорчанка, Кодрын (?) Васючанка, Яско Марашчанка, Апанас Кандраценка, Павал Балашчанка, Марка Ігнаценка, Іван Сульжэнка з 1627 году былі вызваленыя ад павіннасьцяў на карысьць маёнтку. Тэрмін вольнасьці заканчваўся ў 1650 годзе&lt;ref&gt;Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów (APK. AMCh). Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 80&lt;/ref&gt;. З матэрыялаў тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] 1640 году вынікае, што ў сяле Красным, паводле сьведчаньняў пад прысягай тамтэйшых падданых, у 1630 годзе падатак у 6 злотых выбіраўся толькі з 6 названых дымоў&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871-871зв.; APK. AMCh. S. 179-181&lt;/ref&gt;.

Згодна зь люстрацыяй падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году, пан Сапега ўсё з тых жа 6 дымоў сяла Краснае выплаціў 6 злотых &lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 735зв.; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 490&lt;/ref&gt;.

У тарыфе  падымнага 1734 году wieś Krasno названыя ў пераліку паселішчаў, якія належалі да Чарнобыльскіх добраў троцкага кашталяна [[Ян Фрыдэрык Сапега|Яна Фрыдэрыка Сапегі]]&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 282наст.&lt;/ref&gt;.

Паводле тарыфу падымнага падатку Оўруцкага павету 1754 года, з 19 двароў{{Заўвага|Усяго налічвалася «puł szesnastki (дыму) i chałup dziewięć», а 1 дым у той час — 320 двароў.}} (×6 — каля 114 жыхароў) сяла Краснае «do grodu»{{заўвага|Да Оўруцкага замку.}} выбіраліся 27 з паловай грошаў, «na milicję»{{заўвага|Галоўным чынам, дзеля барацьбы супраць гайдамакаў.}} 11 злотых, 20 грошаў&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 167; гл. таксама: С. 13—15, 20—22&lt;/ref&gt;.


=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Краснае апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]].

=== Найноўшы час ===

[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|150px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]]

У 1925 годзе сяло Краснае — у складзе Новашапеліцкага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]].

== Заўвагі ==
{{заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]]</text>
      <sha1>5jbyofzkmiij6hgwp6iy7lx3pe85l9l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686828</id>
      <parentid>2686823</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T14:34:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */</comment>
      <origin>2686828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11156" sha1="oqbd7zkiv2hrpqdapz083osbojyj92y" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні}}
{{Населены пункт/Украіна
|Назва                             = Краснае
|Статус                            = былое сяло
|Назва ў родным склоне             = Краснага
|Арыгінальная назва                = Красне
|Лацінка                           = Krasnaje
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = перад 1602 годам
|Першыя згадкі                     = [[1602]]
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]]
|Аўтаномная рэспубліка             = 
|Раён                              = [[Чарнобыльскі раён (Кіеўская вобласьць)|Чарнобыльскі]]
|Сельсавет                         = 
|Мэр                               = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 0
|Год падліку колькасьці            = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = 
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі = 
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі    = 
|Этнічны склад насельніцтва        = 
|Год падліку этнічнага складу      = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Паштовы індэкс                    = 
|Тэлефонны код                     = 
|КОАТУУ                            = 
|Аўтамабільны нумарны знак         = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 51
 |Шырата хвілінаў                  = 27
 |Шырата сэкундаў                  = 23
 |Даўгата градусаў                 = 30
 |Даўгата хвілінаў                 = 07
 |Даўгата сэкундаў                 = 05
|Пазыцыя подпісу на мапе           = 
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              = 
}}

[[Файл:POL COA Lis.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]]
[[Файл:Слабада Красная і сяло Машаў у інвэнтары 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Слабада Красная і сяло Машаў у інвэнтары 1640 г.]]
[[Файл:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сяло Краснае ў тарыфе 1640 г.]]
[[Файл:Нэндзныя (убогія) Сяміходы Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі ў люстрацыі 1683 г.jpg|значак|150px|Прынамсі, плацёжаздольная частка Краснага ў люстрацыі 1683 г.]] 

'''Краснае''' ({{мова-uk|Красне}}) — былое сяло ў Чарнобыльскім раёне (да 1988 г.) [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. У сувязі з [[Чарнобыльская катастрофа|катастрофай на Чарнобыльскай АЭС]] жыхары адселеныя.

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

15 і 19 ліпеня 1602 году шляхціч Траян Сэклюцкі, упаўнаважаны пана Лукаша Сапегі, заяўляў у судзе пра нявыплату своечасова панам Мікалаем Харлінскім доўгу, забясьпечаным на ягоным сяле Краснае, пра супрацьдзеяньне экзэкуцыі, г. зн. выбіраньню вызначанай судом грашовай сумы&lt;ref&gt;Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów–Bracław) / A. Jabłonowski. – Warszawa, 1894. S. 67, 78&lt;/ref&gt;. Імаверна, скончылася тым, што Краснае было далучанае да [[Чарнобыль]]скага маёнтку Сапегаў.

У інвэнтары Чарнобыльскага маёнтку пана [[Казімер Леў Сапега|Казімера Леона Сапегі]], маршалка надворнага, складзеным у лістападзе 1640 году, засьведчана, што ў Слабадзе Краснай налічвалася 8 службаў. Зь іх 6 дымоў забясьпечвалі кожны асобную службу, яшчэ 3 і 2 дымы цягнулі службы супольнымі намаганьнямі. Гаспадары слабады Гардзей Бельчанка, браты Міхал, Хведар і Даніла Казьлёнкі, Ляхно Хвядорчанка, Кодрын (?) Васючанка, Яско Марашчанка, Апанас Кандраценка, Павал Балашчанка, Марка Ігнаценка, Іван Сульжэнка з 1627 году былі вызваленыя ад павіннасьцяў на карысьць маёнтку. Тэрмін вольнасьці заканчваўся ў 1650 годзе&lt;ref&gt;Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów (APK. AMCh). Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 80&lt;/ref&gt;. З матэрыялаў тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] 1640 году вынікае, што ў сяле Красным, паводле сьведчаньняў пад прысягай тамтэйшых падданых, у 1630 годзе падатак у 6 злотых выбіраўся толькі з 6 названых дымоў&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871-871зв.; APK. AMCh. S. 179-181&lt;/ref&gt;.

Згодна зь люстрацыяй падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году, пан Сапега ўсё з тых жа 6 дымоў сяла Краснае выплаціў 6 злотых &lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 735зв.; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 490&lt;/ref&gt;.

У тарыфе  падымнага 1734 году wieś Krasno названыя ў пераліку паселішчаў, якія належалі да Чарнобыльскіх добраў троцкага кашталяна [[Ян Фрыдэрык Сапега|Яна Фрыдэрыка Сапегі]]&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 282наст.&lt;/ref&gt;.

Паводле тарыфу падымнага падатку Оўруцкага павету 1754 года, з 19 двароў{{Заўвага|Усяго налічвалася «puł szesnastki (дыму) i chałup dziewięć», а 1 дым у той час — 320 двароў.}} (×6 — каля 114 жыхароў) сяла Краснае «do grodu»{{заўвага|Да Оўруцкага замку.}} выбіраліся 27 з паловай грошаў, «na milicję»{{заўвага|Галоўным чынам, дзеля барацьбы супраць гайдамакаў.}} 11 злотых, 20 грошаў&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 167; гл. таксама: С. 13—15, 20—22&lt;/ref&gt;.

Габрэйскія перапісы 1765, 1778 і 1784 гадоў засьведчылі, што ў Красным у першым выпадку жылі 10 чалавек, зь якіх бралі пагалоўшчыну і якія належалі да Чарнобыльскага кагалу, у другім — 3, у трэцім — 10&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 87. А. 1111; Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 303, 392, 711&lt;/ref&gt;. Зьмяншэньне колькасьці юдэяў на 1778 год магло быць выклікана выбухам гайдамацка-сялянскай [[Каліеўшчына|Каліеўшчыны]] 1768 году.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Краснае апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]].

=== Найноўшы час ===

[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|150px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]]

У 1925 годзе сяло Краснае — у складзе Новашапеліцкага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]].

== Заўвагі ==
{{заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]]</text>
      <sha1>oqbd7zkiv2hrpqdapz083osbojyj92y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686829</id>
      <parentid>2686828</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T14:37:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2686829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11338" sha1="684g29ladxaw7gydq23vngb5l7ze2zd" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні}}
{{Населены пункт/Украіна
|Назва                             = Краснае
|Статус                            = былое сяло
|Назва ў родным склоне             = Краснага
|Арыгінальная назва                = Красне
|Лацінка                           = Krasnaje
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = перад 1602 годам
|Першыя згадкі                     = [[1602]]
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]]
|Аўтаномная рэспубліка             = 
|Раён                              = [[Чарнобыльскі раён (Кіеўская вобласьць)|Чарнобыльскі]]
|Сельсавет                         = 
|Мэр                               = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 0
|Год падліку колькасьці            = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = 
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі = 
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі    = 
|Этнічны склад насельніцтва        = 
|Год падліку этнічнага складу      = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Паштовы індэкс                    = 
|Тэлефонны код                     = 
|КОАТУУ                            = 
|Аўтамабільны нумарны знак         = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 51
 |Шырата хвілінаў                  = 27
 |Шырата сэкундаў                  = 23
 |Даўгата градусаў                 = 30
 |Даўгата хвілінаў                 = 07
 |Даўгата сэкундаў                 = 05
|Пазыцыя подпісу на мапе           = 
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              = 
}}

[[Файл:POL COA Lis.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]]
[[Файл:Слабада Красная і сяло Машаў у інвэнтары 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Слабада Красная і сяло Машаў у інвэнтары 1640 г.]]
[[Файл:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сяло Краснае ў тарыфе 1640 г.]]
[[Файл:Нэндзныя (убогія) Сяміходы Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі ў люстрацыі 1683 г.jpg|значак|150px|Прынамсі, плацёжаздольная частка Краснага ў люстрацыі 1683 г.]]
[[Файл:Рэшта Чарнобыльскага кагалу. 1784 г.jpg|значак|150px|Сельская частка Чарнобыльскага кагалу ў 1784 г.]] 

'''Краснае''' ({{мова-uk|Красне}}) — былое сяло ў Чарнобыльскім раёне (да 1988 г.) [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. У сувязі з [[Чарнобыльская катастрофа|катастрофай на Чарнобыльскай АЭС]] жыхары адселеныя.

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

15 і 19 ліпеня 1602 году шляхціч Траян Сэклюцкі, упаўнаважаны пана Лукаша Сапегі, заяўляў у судзе пра нявыплату своечасова панам Мікалаем Харлінскім доўгу, забясьпечаным на ягоным сяле Краснае, пра супрацьдзеяньне экзэкуцыі, г. зн. выбіраньню вызначанай судом грашовай сумы&lt;ref&gt;Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów–Bracław) / A. Jabłonowski. – Warszawa, 1894. S. 67, 78&lt;/ref&gt;. Імаверна, скончылася тым, што Краснае было далучанае да [[Чарнобыль]]скага маёнтку Сапегаў.

У інвэнтары Чарнобыльскага маёнтку пана [[Казімер Леў Сапега|Казімера Леона Сапегі]], маршалка надворнага, складзеным у лістападзе 1640 году, засьведчана, што ў Слабадзе Краснай налічвалася 8 службаў. Зь іх 6 дымоў забясьпечвалі кожны асобную службу, яшчэ 3 і 2 дымы цягнулі службы супольнымі намаганьнямі. Гаспадары слабады Гардзей Бельчанка, браты Міхал, Хведар і Даніла Казьлёнкі, Ляхно Хвядорчанка, Кодрын (?) Васючанка, Яско Марашчанка, Апанас Кандраценка, Павал Балашчанка, Марка Ігнаценка, Іван Сульжэнка з 1627 году былі вызваленыя ад павіннасьцяў на карысьць маёнтку. Тэрмін вольнасьці заканчваўся ў 1650 годзе&lt;ref&gt;Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów (APK. AMCh). Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 80&lt;/ref&gt;. З матэрыялаў тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] 1640 году вынікае, што ў сяле Красным, паводле сьведчаньняў пад прысягай тамтэйшых падданых, у 1630 годзе падатак у 6 злотых выбіраўся толькі з 6 названых дымоў&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871-871зв.; APK. AMCh. S. 179-181&lt;/ref&gt;.

Згодна зь люстрацыяй падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году, пан Сапега ўсё з тых жа 6 дымоў сяла Краснае выплаціў 6 злотых &lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 735зв.; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 490&lt;/ref&gt;.

У тарыфе  падымнага 1734 году wieś Krasno названыя ў пераліку паселішчаў, якія належалі да Чарнобыльскіх добраў троцкага кашталяна [[Ян Фрыдэрык Сапега|Яна Фрыдэрыка Сапегі]]&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 282наст.&lt;/ref&gt;.

Паводле тарыфу падымнага падатку Оўруцкага павету 1754 года, з 19 двароў{{Заўвага|Усяго налічвалася «puł szesnastki (дыму) i chałup dziewięć», а 1 дым у той час — 320 двароў.}} (×6 — каля 114 жыхароў) сяла Краснае «do grodu»{{заўвага|Да Оўруцкага замку.}} выбіраліся 27 з паловай грошаў, «na milicję»{{заўвага|Галоўным чынам, дзеля барацьбы супраць гайдамакаў.}} 11 злотых, 20 грошаў&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 167; гл. таксама: С. 13—15, 20—22&lt;/ref&gt;.

Габрэйскія перапісы 1765, 1778 і 1784 гадоў засьведчылі, што ў Красным у першым выпадку жылі 10 чалавек, зь якіх бралі пагалоўшчыну і якія належалі да Чарнобыльскага кагалу, у другім — 3, у трэцім — 10&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 87. А. 1111; Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 303, 392, 711&lt;/ref&gt;. Зьмяншэньне колькасьці юдэяў на 1778 год магло быць выклікана выбухам гайдамацка-сялянскай [[Каліеўшчына|Каліеўшчыны]] 1768 году.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Краснае апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]].

=== Найноўшы час ===

[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|150px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]]

У 1925 годзе сяло Краснае — у складзе Новашапеліцкага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]].

== Заўвагі ==
{{заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]]</text>
      <sha1>684g29ladxaw7gydq23vngb5l7ze2zd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686830</id>
      <parentid>2686829</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T14:39:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2686830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11351" sha1="9ay3ky9ewy3hpfjxd0sbtj6fmpf71lu" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні}}
{{Населены пункт/Украіна
|Назва                             = Краснае
|Статус                            = былое сяло
|Назва ў родным склоне             = Краснага
|Арыгінальная назва                = Красне
|Лацінка                           = Krasnaje
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = перад 1602 годам
|Першыя згадкі                     = [[1602]]
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]]
|Аўтаномная рэспубліка             = 
|Раён                              = [[Чарнобыльскі раён (Кіеўская вобласьць)|Чарнобыльскі]]
|Сельсавет                         = 
|Мэр                               = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 0
|Год падліку колькасьці            = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = 
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі = 
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі    = 
|Этнічны склад насельніцтва        = 
|Год падліку этнічнага складу      = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Паштовы індэкс                    = 
|Тэлефонны код                     = 
|КОАТУУ                            = 
|Аўтамабільны нумарны знак         = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 51
 |Шырата хвілінаў                  = 27
 |Шырата сэкундаў                  = 23
 |Даўгата градусаў                 = 30
 |Даўгата хвілінаў                 = 07
 |Даўгата сэкундаў                 = 05
|Пазыцыя подпісу на мапе           = 
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              = 
}}

[[Файл:POL COA Lis.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]]
[[Файл:Слабада Красная і сяло Машаў у інвэнтары 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Слабада Красная і сяло Машаў у інвэнтары 1640 г.]]
[[Файл:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сяло Краснае ў тарыфе 1640 г.]]
[[Файл:Нэндзныя (убогія) Сяміходы Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі ў люстрацыі 1683 г.jpg|значак|зьлева|150px|Прынамсі, плацёжаздольная частка Краснага ў люстрацыі 1683 г.]]
[[Файл:Рэшта Чарнобыльскага кагалу. 1784 г.jpg|значак|150px|Сельская частка Чарнобыльскага кагалу ў 1784 г.]] 

'''Краснае''' ({{мова-uk|Красне}}) — былое сяло ў Чарнобыльскім раёне (да 1988 г.) [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. У сувязі з [[Чарнобыльская катастрофа|катастрофай на Чарнобыльскай АЭС]] жыхары адселеныя.

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

15 і 19 ліпеня 1602 году шляхціч Траян Сэклюцкі, упаўнаважаны пана Лукаша Сапегі, заяўляў у судзе пра нявыплату своечасова панам Мікалаем Харлінскім доўгу, забясьпечаным на ягоным сяле Краснае, пра супрацьдзеяньне экзэкуцыі, г. зн. выбіраньню вызначанай судом грашовай сумы&lt;ref&gt;Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów–Bracław) / A. Jabłonowski. – Warszawa, 1894. S. 67, 78&lt;/ref&gt;. Імаверна, скончылася тым, што Краснае было далучанае да [[Чарнобыль]]скага маёнтку Сапегаў.

У інвэнтары Чарнобыльскага маёнтку пана [[Казімер Леў Сапега|Казімера Леона Сапегі]], маршалка надворнага, складзеным у лістападзе 1640 году, засьведчана, што ў Слабадзе Краснай налічвалася 8 службаў. Зь іх 6 дымоў забясьпечвалі кожны асобную службу, яшчэ 3 і 2 дымы цягнулі службы супольнымі намаганьнямі. Гаспадары слабады Гардзей Бельчанка, браты Міхал, Хведар і Даніла Казьлёнкі, Ляхно Хвядорчанка, Кодрын (?) Васючанка, Яско Марашчанка, Апанас Кандраценка, Павал Балашчанка, Марка Ігнаценка, Іван Сульжэнка з 1627 году былі вызваленыя ад павіннасьцяў на карысьць маёнтку. Тэрмін вольнасьці заканчваўся ў 1650 годзе&lt;ref&gt;Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów (APK. AMCh). Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 80&lt;/ref&gt;. З матэрыялаў тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] 1640 году вынікае, што ў сяле Красным, паводле сьведчаньняў пад прысягай тамтэйшых падданых, у 1630 годзе падатак у 6 злотых выбіраўся толькі з 6 названых дымоў&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871-871зв.; APK. AMCh. S. 179-181&lt;/ref&gt;.

Згодна зь люстрацыяй падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году, пан Сапега ўсё з тых жа 6 дымоў сяла Краснае выплаціў 6 злотых &lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 735зв.; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 490&lt;/ref&gt;.

У тарыфе  падымнага 1734 году wieś Krasno названыя ў пераліку паселішчаў, якія належалі да Чарнобыльскіх добраў троцкага кашталяна [[Ян Фрыдэрык Сапега|Яна Фрыдэрыка Сапегі]]&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 282наст.&lt;/ref&gt;.

Паводле тарыфу падымнага падатку Оўруцкага павету 1754 года, з 19 двароў{{Заўвага|Усяго налічвалася «puł szesnastki (дыму) i chałup dziewięć», а 1 дым у той час — 320 двароў.}} (×6 — каля 114 жыхароў) сяла Краснае «do grodu»{{заўвага|Да Оўруцкага замку.}} выбіраліся 27 з паловай грошаў, «na milicję»{{заўвага|Галоўным чынам, дзеля барацьбы супраць гайдамакаў.}} 11 злотых, 20 грошаў&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 167; гл. таксама: С. 13—15, 20—22&lt;/ref&gt;.

Габрэйскія перапісы 1765, 1778 і 1784 гадоў засьведчылі, што ў Красным у першым выпадку жылі 10 чалавек, зь якіх бралі пагалоўшчыну і якія належалі да Чарнобыльскага кагалу, у другім — 3, у трэцім — 10&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 87. А. 1111; Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 303, 392, 711&lt;/ref&gt;. Зьмяншэньне колькасьці юдэяў на 1778 год магло быць выклікана выбухам гайдамацка-сялянскай [[Каліеўшчына|Каліеўшчыны]] 1768 году.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Краснае апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]].

=== Найноўшы час ===

[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|150px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]]

У 1925 годзе сяло Краснае — у складзе Новашапеліцкага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]].

== Заўвагі ==
{{заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]]</text>
      <sha1>9ay3ky9ewy3hpfjxd0sbtj6fmpf71lu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686831</id>
      <parentid>2686830</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T14:47:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */</comment>
      <origin>2686831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11379" sha1="o055wwaed3ng6nu6f580x113fwn9fug" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні}}
{{Населены пункт/Украіна
|Назва                             = Краснае
|Статус                            = былое сяло
|Назва ў родным склоне             = Краснага
|Арыгінальная назва                = Красне
|Лацінка                           = Krasnaje
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = перад 1602 годам
|Першыя згадкі                     = [[1602]]
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]]
|Аўтаномная рэспубліка             = 
|Раён                              = [[Чарнобыльскі раён (Кіеўская вобласьць)|Чарнобыльскі]]
|Сельсавет                         = 
|Мэр                               = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 0
|Год падліку колькасьці            = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = 
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі = 
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі    = 
|Этнічны склад насельніцтва        = 
|Год падліку этнічнага складу      = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Паштовы індэкс                    = 
|Тэлефонны код                     = 
|КОАТУУ                            = 
|Аўтамабільны нумарны знак         = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 51
 |Шырата хвілінаў                  = 27
 |Шырата сэкундаў                  = 23
 |Даўгата градусаў                 = 30
 |Даўгата хвілінаў                 = 07
 |Даўгата сэкундаў                 = 05
|Пазыцыя подпісу на мапе           = 
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              = 
}}

[[Файл:POL COA Lis.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]]
[[Файл:Слабада Красная і сяло Машаў у інвэнтары 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Слабада Красная і сяло Машаў у інвэнтары 1640 г.]]
[[Файл:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сяло Краснае ў тарыфе 1640 г.]]
[[Файл:Нэндзныя (убогія) Сяміходы Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі ў люстрацыі 1683 г.jpg|значак|зьлева|150px|Прынамсі, плацёжаздольная частка Краснага ў люстрацыі 1683 г.]]
[[Файл:Рэшта Чарнобыльскага кагалу. 1784 г.jpg|значак|150px|Сельская частка Чарнобыльскага кагалу ў 1784 г.]] 

'''Краснае''' ({{мова-uk|Красне}}) — былое сяло ў Чарнобыльскім раёне (да 1988 г.) [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. У сувязі з [[Чарнобыльская катастрофа|катастрофай на Чарнобыльскай АЭС]] жыхары адселеныя.

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

15 і 19 ліпеня 1602 году шляхціч Траян Сэклюцкі, упаўнаважаны пана Лукаша Сапегі, заяўляў у судзе пра нявыплату своечасова панам Мікалаем Харлінскім доўгу, забясьпечаным на ягоным сяле Краснае, пра супрацьдзеяньне экзэкуцыі, г. зн. выбіраньню вызначанай судом грашовай сумы&lt;ref&gt;Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów–Bracław) / A. Jabłonowski. – Warszawa, 1894. S. 67, 78&lt;/ref&gt;. Імаверна, скончылася тым, што Краснае было далучанае да [[Чарнобыль]]скага маёнтку Сапегаў.

У інвэнтары Чарнобыльскага маёнтку пана [[Казімер Леў Сапега|Казімера Леона Сапегі]], маршалка надворнага, складзеным у лістападзе 1640 году, засьведчана, што ў Слабадзе Краснай налічвалася 8 службаў. Зь іх 6 дымоў забясьпечвалі кожны асобную службу, яшчэ 3 і 2 дымы цягнулі службы супольнымі намаганьнямі. Гаспадары слабады Гардзей Бельчанка, браты Міхал, Хведар і Даніла Казьлёнкі, Ляхно Хвядорчанка, Кодрын (?) Васючанка, Яско Марашчанка, Апанас Кандраценка, Павал Балашчанка, Марка Ігнаценка, Іван Сульжэнка з 1627 году былі вызваленыя ад павіннасьцяў на карысьць маёнтку. Тэрмін вольнасьці заканчваўся ў 1650 годзе&lt;ref&gt;Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów (APK. AMCh). Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 80&lt;/ref&gt;. З матэрыялаў тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] 1640 году вынікае, што ў сяле Красным, паводле сьведчаньняў пад прысягай тамтэйшых падданых, у 1630 годзе падатак у 6 злотых выбіраўся толькі з 6 названых дымоў&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871-871зв.; APK. AMCh. S. 179-181&lt;/ref&gt;.

Згодна зь люстрацыяй падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году, пан Сапега ўсё з тых жа 6 дымоў сяла Краснае выплаціў 6 злотых &lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 735зв.; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 490&lt;/ref&gt;.

У тарыфе  падымнага 1734 году wieś Krasno названыя ў пераліку паселішчаў, якія належалі да Чарнобыльскіх добраў троцкага кашталяна [[Ян Фрыдэрык Сапега|Яна Фрыдэрыка Сапегі]]&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 282наст.&lt;/ref&gt;.

Паводле тарыфу падымнага падатку Оўруцкага павету 1754 года, з 19 двароў{{Заўвага|Усяго налічвалася «puł szesnastki (дыму) i chałup dziewięć», а 1 дым у той час — 320 двароў.}} (×6 — каля 114 жыхароў) сяла Краснае «do grodu»{{заўвага|Да Оўруцкага замку.}} выбіраліся 27 з паловай грошаў, «na milicję»{{заўвага|Галоўным чынам, дзеля барацьбы супраць гайдамакаў.}} 11 злотых, 20 грошаў&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 167; гл. таксама: С. 13—15, 20—22&lt;/ref&gt;.

Габрэйскія перапісы 1765, 1778 і 1784 гадоў засьведчылі, што ў Красным у першым выпадку жылі 10 чалавек, якія якія належалі да Чарнобыльскага кагалу і траплялі пад выбіраньне пагалоўшчыны, у другім — 3, у трэцім — 9&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 87. А. 1111; Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 303, 392, 711&lt;/ref&gt;. Зьмяншэньне колькасьці юдэяў на 1778 год магло быць выклікана выбухам гайдамацка-сялянскай [[Каліеўшчына|Каліеўшчыны]] 1768 году.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Краснае апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]].

=== Найноўшы час ===

[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|150px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]]

У 1925 годзе сяло Краснае — у складзе Новашапеліцкага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]].

== Заўвагі ==
{{заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]]</text>
      <sha1>o055wwaed3ng6nu6f580x113fwn9fug</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686864</id>
      <parentid>2686831</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T03:07:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */</comment>
      <origin>2686864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11068" sha1="h4v6lxjorkhsxponopwgisgayawhlq6" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні}}
{{Населены пункт/Украіна
|Назва                             = Краснае
|Статус                            = былое сяло
|Назва ў родным склоне             = Краснага
|Арыгінальная назва                = Красне
|Лацінка                           = Krasnaje
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = перад 1602 годам
|Першыя згадкі                     = [[1602]]
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]]
|Аўтаномная рэспубліка             = 
|Раён                              = [[Чарнобыльскі раён (Кіеўская вобласьць)|Чарнобыльскі]]
|Сельсавет                         = 
|Мэр                               = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 0
|Год падліку колькасьці            = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = 
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі = 
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі    = 
|Этнічны склад насельніцтва        = 
|Год падліку этнічнага складу      = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Паштовы індэкс                    = 
|Тэлефонны код                     = 
|КОАТУУ                            = 
|Аўтамабільны нумарны знак         = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 51
 |Шырата хвілінаў                  = 27
 |Шырата сэкундаў                  = 23
 |Даўгата градусаў                 = 30
 |Даўгата хвілінаў                 = 07
 |Даўгата сэкундаў                 = 05
|Пазыцыя подпісу на мапе           = 
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              = 
}}

[[Файл:POL COA Lis.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]]
[[Файл:Слабада Красная і сяло Машаў у інвэнтары 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Слабада Красная і сяло Машаў у інвэнтары 1640 г.]]
[[Файл:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сяло Краснае ў тарыфе 1640 г.]]
[[Файл:Нэндзныя (убогія) Сяміходы Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі ў люстрацыі 1683 г.jpg|значак|зьлева|150px|Прынамсі, плацёжаздольная частка Краснага ў люстрацыі 1683 г.]]
[[Файл:Рэшта Чарнобыльскага кагалу. 1784 г.jpg|значак|150px|Сельская частка Чарнобыльскага кагалу ў 1784 г.]] 

'''Краснае''' ({{мова-uk|Красне}}) — былое сяло ў Чарнобыльскім раёне (да 1988 г.) [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. У сувязі з [[Чарнобыльская катастрофа|катастрофай на Чарнобыльскай АЭС]] жыхары адселеныя.

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

15 і 19 ліпеня 1602 году шляхціч Траян Сэклюцкі, упаўнаважаны пана Лукаша Сапегі, заяўляў у судзе пра нявыплату своечасова панам Мікалаем Харлінскім доўгу, забясьпечаным на ягоным сяле Краснае, пра супрацьдзеяньне экзэкуцыі, г. зн. выбіраньню вызначанай судом грашовай сумы&lt;ref&gt;Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów–Bracław) / A. Jabłonowski. – Warszawa, 1894. S. 67, 78&lt;/ref&gt;. Імаверна, скончылася тым, што Краснае было далучанае да [[Чарнобыль]]скага маёнтку Сапегаў.

У інвэнтары Чарнобыльскага маёнтку пана [[Казімер Леў Сапега|Казімера Леона Сапегі]], маршалка надворнага, складзеным у лістападзе 1640 году, засьведчана, што ў Слабадзе Краснай налічвалася 8 службаў на 11 дымоў. Зь іх 6 дымоў забясьпечвалі кожны асобную службу, яшчэ 3 і 2 дымы цягнулі службы хіба супольнымі намаганьнямі. Гаспадары слабады з 1627 году былі вызваленыя ад павіннасьцяў на карысьць маёнтку. Тэрмін вольнасьці заканчваўся ў 1650 годзе&lt;ref&gt;Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów (APK. AMCh). Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 80&lt;/ref&gt;. З матэрыялаў тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] 1640 году вынікае, што ў сяле Красным, паводле сьведчаньняў пад прысягай тамтэйшых падданых, у 1630 годзе падатак у 6 злотых выбіраўся толькі з 6 названых дымоў&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871-871зв.; APK. AMCh. S. 179-181&lt;/ref&gt;.

Згодна зь люстрацыяй падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году, пан Сапега ўсё з тых жа 6 дымоў сяла Краснае выплаціў 6 злотых &lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 735зв.; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 490&lt;/ref&gt;.

У тарыфе  падымнага 1734 году wieś Krasno названыя ў пераліку паселішчаў, якія належалі да Чарнобыльскіх добраў троцкага кашталяна [[Ян Фрыдэрык Сапега|Яна Фрыдэрыка Сапегі]]&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 282наст.&lt;/ref&gt;.

Паводле тарыфу падымнага падатку Оўруцкага павету 1754 года, з 19 двароў{{Заўвага|Усяго налічвалася «puł szesnastki (дыму) i chałup dziewięć», а 1 дым у той час — 320 двароў.}} (×6 — каля 114 жыхароў) сяла Краснае «do grodu»{{заўвага|Да Оўруцкага замку.}} выбіраліся 27 з паловай грошаў, «na milicję»{{заўвага|Галоўным чынам, дзеля барацьбы супраць гайдамакаў.}} 11 злотых, 20 грошаў&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 167; гл. таксама: С. 13—15, 20—22&lt;/ref&gt;.

Габрэйскія перапісы 1765, 1778 і 1784 гадоў засьведчылі, што ў Красным у першым выпадку жылі 10 чалавек, якія якія належалі да Чарнобыльскага кагалу і траплялі пад выбіраньне пагалоўшчыны, у другім — 3, у трэцім — 9&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 87. А. 1111; Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 303, 392, 711&lt;/ref&gt;. Зьмяншэньне колькасьці юдэяў на 1778 год магло быць выклікана выбухам гайдамацка-сялянскай [[Каліеўшчына|Каліеўшчыны]] 1768 году.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Краснае апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]].

=== Найноўшы час ===

[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|150px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]]

У 1925 годзе сяло Краснае — у складзе Новашапеліцкага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]].

== Заўвагі ==
{{заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]]</text>
      <sha1>h4v6lxjorkhsxponopwgisgayawhlq6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686866</id>
      <parentid>2686864</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T03:20:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>/* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */</comment>
      <origin>2686866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11068" sha1="biugnu2gv2vt8vzxj8un1zoi1wqyegs" xml:space="preserve">{{Іншыя значэньні}}
{{Населены пункт/Украіна
|Назва                             = Краснае
|Статус                            = былое сяло
|Назва ў родным склоне             = Краснага
|Арыгінальная назва                = Красне
|Лацінка                           = Krasnaje
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = перад 1602 годам
|Першыя згадкі                     = [[1602]]
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]]
|Аўтаномная рэспубліка             = 
|Раён                              = [[Чарнобыльскі раён (Кіеўская вобласьць)|Чарнобыльскі]]
|Сельсавет                         = 
|Мэр                               = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 0
|Год падліку колькасьці            = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = 
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = 
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = 
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі = 
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі    = 
|Этнічны склад насельніцтва        = 
|Год падліку этнічнага складу      = 
|Нацыянальны склад насельніцтва    = 
|Год падліку нацыянальнага складу  = 
|Колькасьць двароў                 = 
|Год падліку колькасьці двароў     = 
|Паштовы індэкс                    = 
|Тэлефонны код                     = 
|КОАТУУ                            = 
|Аўтамабільны нумарны знак         = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 51
 |Шырата хвілінаў                  = 27
 |Шырата сэкундаў                  = 23
 |Даўгата градусаў                 = 30
 |Даўгата хвілінаў                 = 07
 |Даўгата сэкундаў                 = 05
|Пазыцыя подпісу на мапе           = 
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              = 
}}

[[Файл:POL COA Lis.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]]
[[Файл:Слабада Красная і сяло Машаў у інвэнтары 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Слабада Красная і сяло Машаў у інвэнтары 1640 г.]]
[[Файл:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сяло Краснае ў тарыфе 1640 г.]]
[[Файл:Нэндзныя (убогія) Сяміходы Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі ў люстрацыі 1683 г.jpg|значак|зьлева|150px|Прынамсі, плацёжаздольная частка Краснага ў люстрацыі 1683 г.]]
[[Файл:Рэшта Чарнобыльскага кагалу. 1784 г.jpg|значак|150px|Сельская частка Чарнобыльскага кагалу ў 1784 г.]] 

'''Краснае''' ({{мова-uk|Красне}}) — былое сяло ў Чарнобыльскім раёне (да 1988 г.) [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. У сувязі з [[Чарнобыльская катастрофа|катастрофай на Чарнобыльскай АЭС]] жыхары адселеныя.

== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

15 і 19 ліпеня 1602 году шляхціч Траян Сэклюцкі, упаўнаважаны пана Лукаша Сапегі, заяўляў у судзе пра нявыплату своечасова панам Мікалаем Харлінскім доўгу, забясьпечаным на ягоным сяле Краснае, пра супрацьдзеяньне экзэкуцыі, г. зн. выбіраньню вызначанай судом грашовай сумы&lt;ref&gt;Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów–Bracław) / A. Jabłonowski. – Warszawa, 1894. S. 67, 78&lt;/ref&gt;. Імаверна, скончылася тым, што Краснае было далучанае да [[Чарнобыль]]скага маёнтку Сапегаў.

У інвэнтары Чарнобыльскага маёнтку пана [[Казімер Леў Сапега|Казімера Леона Сапегі]], маршалка надворнага, складзеным у лістападзе 1640 году, засьведчана, што ў Слабадзе Краснай налічвалася 8 службаў на 11 дымоў. Зь іх 6 дымоў забясьпечвалі кожны асобную службу, яшчэ 3 і 2 дымы цягнулі службы хіба супольнымі намаганьнямі. Гаспадары слабады з 1627 году былі вызваленыя ад павіннасьцяў на карысьць маёнтку. Тэрмін вольнасьці заканчваўся ў 1650 годзе&lt;ref&gt;Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów (APK. AMCh). Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 80&lt;/ref&gt;. З матэрыялаў тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] 1640 году вынікае, што ў сяле Красным, паводле сьведчаньняў пад прысягай тамтэйшых падданых, у 1630 годзе падатак у 6 злотых выбіраўся толькі з 6 названых дымоў&lt;ref&gt;Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871-871зв.; APK. AMCh. S. 179-181&lt;/ref&gt;.

Згодна зь люстрацыяй падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году, пан Сапега ўсё з тых жа 6 дымоў сяла Краснае выплаціў 6 злотых &lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 735зв.; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 490&lt;/ref&gt;.

У тарыфе  падымнага 1734 году wieś Krasno названая ў пераліку паселішчаў, якія належалі да Чарнобыльскіх добраў троцкага кашталяна [[Ян Фрыдэрык Сапега|Яна Фрыдэрыка Сапегі]]&lt;ref&gt;Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 282наст.&lt;/ref&gt;.

Паводле тарыфу падымнага падатку Оўруцкага павету 1754 года, з 19 двароў{{Заўвага|Усяго налічвалася «puł szesnastki (дыму) i chałup dziewięć», а 1 дым у той час — 320 двароў.}} (×6 — каля 114 жыхароў) сяла Краснае «do grodu»{{заўвага|Да Оўруцкага замку.}} выбіраліся 27 з паловай грошаў, «na milicję»{{заўвага|Галоўным чынам, дзеля барацьбы супраць гайдамакаў.}} 11 злотых, 20 грошаў&lt;ref&gt;Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 167; гл. таксама: С. 13—15, 20—22&lt;/ref&gt;.

Габрэйскія перапісы 1765, 1778 і 1784 гадоў засьведчылі, што ў Красным у першым выпадку жылі 10 чалавек, якія якія належалі да Чарнобыльскага кагалу і траплялі пад выбіраньне пагалоўшчыны, у другім — 3, у трэцім — 9&lt;ref&gt;ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 87. А. 1111; Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 303, 392, 711&lt;/ref&gt;. Зьмяншэньне колькасьці юдэяў на 1778 год магло быць выклікана выбухам гайдамацка-сялянскай [[Каліеўшчына|Каліеўшчыны]] 1768 году.

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Краснае апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]].

=== Найноўшы час ===

[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|150px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]]

У 1925 годзе сяло Краснае — у складзе Новашапеліцкага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]].

== Заўвагі ==
{{заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]]</text>
      <sha1>biugnu2gv2vt8vzxj8un1zoi1wqyegs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Андрэй Гуцаў</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303535</id>
    <revision>
      <id>2686895</id>
      <parentid>2686630</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T10:26:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>67502</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2686895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2853" sha1="0qhyl0q482d9d4yb0cjt4ogrefblxez" xml:space="preserve">{{пісьменьнік}}
'''Андрэй Гуцаў''' (нар. {{ДН|4|11|1967}}, в. [[Галавінцы]] [[Гомельскі раён|Гомельскага раён]]у) — беларускі [[пісьменьнік]], [[перакладчык]].

== Жыцьцяпіс ==
Вучыўся на беларускім аддзяленьні [[Філялягічны факультэт БДУ|філялягічным факультэ]]це [[БДУ]], у 1989 годзе з 4-га курсу перавёўся на 1-ы курс групы перакладчыкаў філялягічнага факультэту [[Латвійскі ўнівэрсытэт|Латвійскага ўнівэрсытэт]], які скончыў 1993 годзе. З 1994 году працаваў настаўнікам у беларускай школе ў Рызе. Жыў у [[Юрмала|Юрмале]] (Булдуры).&lt;ref name=&quot;Сьвітанак&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160304223942/http://www.svitanak.lv/by/page/611 Андрэй Гуцаў — пра час, ментальнасьць і паэзію] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160304223942/http://www.svitanak.lv/by/page/611 |date=4 сакавіка 2016 }} — svitanak.lv, 06 чэрвеня 2014, 10:44&lt;/ref&gt;

== Творчасьць ==
Аўтар зборнікаў паэзіі «Адчужэньне», «Шалёная ноч» і прозы «Кніга зданяў» (2013).

Перакладае з [[Латыская мова|латыскай мовы]]. Пераклаў паасобныя творы [[Улдыс Бэрзыньш|Улдыса Бэрзыньша]] і інш. Разам з [[Лявон Баршчэўскі|Лявонам Баршчэўскім]] уклаў «Кароткую граматыку латыскай мовы» (2008)&lt;ref&gt;''Баршчэўскі Л.'', ''Гуцаў А.'' Кароткая граматыка латыскай мовы — Мн.: Радыёла-плюс, 2008. — 96 с. — (Сэрыя «Беларускія ЭўраГраматыкі») — ISBN 978-985-448-086-2&lt;/ref&gt;.

== Прызнаньне ==
З кнігай «Кніга зданяў» трапіў у шорт-ліст [[Прэмія Ежы Гедройца|Прэміі Ежы Гедройца]] за 2014 год.

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Гуцаў, Андрэй}}
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гомельскім раёне]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Латвійскага ўнівэрсытэту]]
[[Катэгорыя:Беларускія літаратары]]
[[Катэгорыя:Перакладчыкі з латыскай мовы]]
[[Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову]]</text>
      <sha1>0qhyl0q482d9d4yb0cjt4ogrefblxez</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зборная Даніі па футболе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303554</id>
    <redirect title="Мужчынская зборная Даніі па футболе" />
    <revision>
      <id>2686826</id>
      <timestamp>2026-08-25T14:21:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <comment>Dymitr перанёс старонку [[Зборная Даніі па футболе]] у [[Мужчынская зборная Даніі па футболе]] паўзьверх перанакіраваньня: Уніфікацыя</comment>
      <origin>2686826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="104" sha1="mb62u4qf5sztl01d7ub67od01ngjlcn" xml:space="preserve">#перанакіраваньне [[Мужчынская зборная Даніі па футболе]]</text>
      <sha1>mb62u4qf5sztl01d7ub67od01ngjlcn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Весялова (Шаркаўшчынскі раён)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303555</id>
    <redirect title="Весялова (Шаркоўшчынскі раён)" />
    <revision>
      <id>2686835</id>
      <timestamp>2026-08-25T16:49:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ліцьвін</username>
        <id>847</id>
      </contributor>
      <comment>Перанакіроўвае на [[Весялова (Шаркоўшчынскі раён)]]</comment>
      <origin>2686835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92" sha1="fnm9nigb23fqv1njxm5bhk4mamo54r5" xml:space="preserve">#перанакіраваньне [[Весялова (Шаркоўшчынскі раён)]]</text>
      <sha1>fnm9nigb23fqv1njxm5bhk4mamo54r5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зборная Швайцарыі па футболе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303556</id>
    <redirect title="Мужчынская зборная Швайцарыі па футболе" />
    <revision>
      <id>2686845</id>
      <timestamp>2026-08-25T19:58:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <comment>Dymitr перанёс старонку [[Зборная Швайцарыі па футболе]] у [[Мужчынская зборная Швайцарыі па футболе]]: Уніфікацыя</comment>
      <origin>2686845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="112" sha1="dcaq59vsa9bewdix7l4s4asu51cjzfy" xml:space="preserve">#перанакіраваньне [[Мужчынская зборная Швайцарыі па футболе]]</text>
      <sha1>dcaq59vsa9bewdix7l4s4asu51cjzfy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Файл:Swiss Football Association logo.svg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>303557</id>
    <revision>
      <id>2686846</id>
      <timestamp>2026-08-25T20:03:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <comment>{{Абгрунтаваньне добрасумленнага выкарыстаньня
| апісаньне     = Лягатып [[Мужчынская зборная Швайцарыі па футболе|мужчынскай зборнай Швайцарыі па футболе]]
| аўтар         = Swiss Football Association
| час стварэньня = XX стагодзьдзе
| крыніца       = https://web.archive.org/web/20090902155939/http://www.football.ch/sfv/cm/290408_Terminuebersicht_EM08.pdf
| артыкул       = Мужчынская зборная Швайцарыі па футболе
| частка        = Поўная выява лягатыпа
| разрозьненьне = Так
| мэта          =...</comment>
      <origin>2686846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1164" sha1="9lfnfcb21d27pacr8qkf7rtqovmh1yq" xml:space="preserve">== Апісаньне ==
{{Абгрунтаваньне добрасумленнага выкарыстаньня
| апісаньне     = Лягатып [[Мужчынская зборная Швайцарыі па футболе|мужчынскай зборнай Швайцарыі па футболе]]
| аўтар         = Swiss Football Association
| час стварэньня = XX стагодзьдзе
| крыніца       = https://web.archive.org/web/20090902155939/http://www.football.ch/sfv/cm/290408_Terminuebersicht_EM08.pdf
| артыкул       = Мужчынская зборная Швайцарыі па футболе
| частка        = Поўная выява лягатыпа
| разрозьненьне = Так
| мэта          = Дапамагчы чытычам ідэнтыфікаваць спартовую каманду
| заменнасьць   = Гэта лягатып футбольнага клюбу, таму для яго няма свабоднай замены
| іншае         = Выява — прадмет грамадзкага інтарэса
}}
== Ліцэнзія ==
{{SVG-лягатып}}</text>
      <sha1>9lfnfcb21d27pacr8qkf7rtqovmh1yq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ганна Доўгерд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303558</id>
    <revision>
      <id>2686847</id>
      <timestamp>2026-08-25T20:03:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46259-93</username>
        <id>99713</id>
      </contributor>
      <comment>Створаная старонка са зьместам „{{Асоба |лацінка           = Hanna Doŭgierd / Doŭgierd  }}  '''Ганна Антонаўна Доўгерд''' (''Доўгерт''; 15 студзеня 1901, вёска Валокі Ашмянскага павету — 19 кастрычніка 1921, [[Менск]]) — найлепшая выведніца беларускай партызанкі «Беларуская сялянская партыя Зял...“</comment>
      <origin>2686847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2894" sha1="a017pojlb9wa1of3c2kk42ga0tubxbg" xml:space="preserve">{{Асоба
|лацінка           = Hanna Doŭgierd / Doŭgierd 
}}

'''Ганна Антонаўна Доўгерд''' (''Доўгерт''; 15 студзеня 1901, вёска Валокі Ашмянскага павету — 19 кастрычніка 1921, [[Менск]]) — найлепшая выведніца беларускай партызанкі «[[Беларуская сялянская партыя Зялёны Дуб|Зялёны Дуб]]», [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забітая савецкімі ўладамі]].

== Біяграфія ==
Бацькі, Антон Леапольдавіч і Міхаліна Іванаўна Доўгерды, жылі ў [[Валынская губэрня|Валынскай губэрні]]. Бацька — мяшчанскага стану, маці паходзіла з шляхты. Мела братоў Фэліцыяна і Вітольда і сястру Ядвігу. Адукацыю атрымала ў вясковай двухкляснай вучэльні.

Па [[Кастрычніцкі пераварот|Кастрычніцкім перавароце]] яе бацьку і брата расстралялі бальшавікі&lt;ref&gt;[https://budzma.org/news/vandrouka-ganny-dougert.html Апошняя вандроўка Ганны Доўгерт — 20-цігадовай разведчыцы па мянушцы «Прыгажуня»], [[Будзьма беларусамі!]], 10 жніўня 2021 г.&lt;/ref&gt;. Вярнулася на Радзіму, дзе стала агенткай і сувязной беларускай антысавецкай арганізацыі «Зялёны дуб», штаб якой знаходзіўся ў [[Маладэчна|Маладэчне]]. Была нявестай кіраўніка «Зялёнага Дуба» [[Вячаслаў Адамовіч (малодшы)|Вячаслава Адамовіча]]&lt;ref&gt;[https://nashaniva.com/74511 Каханка атамана Дзергача], [[Наша Ніва]], 1 чэрвеня 2012 г.&lt;/ref&gt;.

Здабыла плян абароны занятага савецкімі войскамі Менску, па чым яе схапілі. Расстраляная савецкімі ўладамі ў ноч на 19 кастрычніка 1921 году разам з [[Ганнай Бруевіч]]&lt;ref&gt;[https://represii.net/theme/1917_1921 Храналогія 1917—1921 гг.], Віртуальны музэй савецкіх рэпрэсіяў у Беларусі&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Даўгерд (імя)]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Доўгерт, Ганна}}
[[Катэгорыя:Катэгорыя:Сябры арганізацыі «Зялёны дуб»]]</text>
      <sha1>a017pojlb9wa1of3c2kk42ga0tubxbg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686849</id>
      <parentid>2686847</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T20:04:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46259-93</username>
        <id>99713</id>
      </contributor>
      <origin>2686849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2997" sha1="avq9skmifgoww3kubbrkga0fo48vl4c" xml:space="preserve">{{Асоба
|лацінка           = Hanna Doŭgierd / Doŭgierd 
}}

'''Ганна Антонаўна Доўгерд''' (''Доўгерт''; 15 студзеня 1901, вёска Валокі Ашмянскага павету — 19 кастрычніка 1921, [[Менск]]) — найлепшая выведніца беларускай партызанкі «[[Беларуская сялянская партыя Зялёны Дуб|Зялёны Дуб]]», [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забітая савецкімі ўладамі]].

== Біяграфія ==
Бацькі, Антон Леапольдавіч і Міхаліна Іванаўна Доўгерды, жылі ў [[Валынская губэрня|Валынскай губэрні]]. Бацька — мяшчанскага [[Стан (сацыяльная група)|стану]], маці паходзіла з шляхты. Мела братоў Фэліцыяна і Вітольда і сястру Ядвігу. Адукацыю атрымала ў вясковай двухкляснай вучэльні.

Па [[Кастрычніцкі пераварот|Кастрычніцкім перавароце]] сям’я жыла ў [[Кіеў|Кіеве]], дзе яе бацьку і брата расстралялі бальшавікі&lt;ref&gt;[https://budzma.org/news/vandrouka-ganny-dougert.html Апошняя вандроўка Ганны Доўгерт — 20-цігадовай разведчыцы па мянушцы «Прыгажуня»], [[Будзьма беларусамі!]], 10 жніўня 2021 г.&lt;/ref&gt;. Вярнулася на Радзіму, дзе стала агенткай і сувязной беларускай антысавецкай арганізацыі «Зялёны дуб», штаб якой знаходзіўся ў [[Маладэчна|Маладэчне]]. Была нявестай кіраўніка «Зялёнага Дуба» [[Вячаслаў Адамовіч (малодшы)|Вячаслава Адамовіча]]&lt;ref&gt;[https://nashaniva.com/74511 Каханка атамана Дзергача], [[Наша Ніва]], 1 чэрвеня 2012 г.&lt;/ref&gt;.

Здабыла плян абароны занятага савецкімі войскамі Менску, па чым яе схапілі. Расстраляная савецкімі ўладамі ў ноч на 19 кастрычніка 1921 году разам з [[Ганнай Бруевіч]]&lt;ref&gt;[https://represii.net/theme/1917_1921 Храналогія 1917—1921 гг.], Віртуальны музэй савецкіх рэпрэсіяў у Беларусі&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Даўгерд (імя)]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Доўгерт, Ганна}}
[[Катэгорыя:Катэгорыя:Сябры арганізацыі «Зялёны дуб»]]</text>
      <sha1>avq9skmifgoww3kubbrkga0fo48vl4c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686850</id>
      <parentid>2686849</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T20:05:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46259-93</username>
        <id>99713</id>
      </contributor>
      <origin>2686850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2978" sha1="4hbax4nrljm831iwl7x9vg7on6xw0hg" xml:space="preserve">{{Асоба
|лацінка           = Hanna Doŭgierd / Doŭgierd 
}}

'''Ганна Антонаўна Доўгерд''' (''Доўгерт''; 15 студзеня 1901, вёска Валокі Ашмянскага павету — 19 кастрычніка 1921, [[Менск]]) — найлепшая выведніца беларускай партызанкі «[[Беларуская сялянская партыя Зялёны Дуб|Зялёны Дуб]]», [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забітая савецкімі ўладамі]].

== Біяграфія ==
Бацькі, Антон Леапольдавіч і Міхаліна Іванаўна Доўгерды, жылі ў [[Валынская губэрня|Валынскай губэрні]]. Бацька — мяшчанскага [[Стан (сацыяльная група)|стану]], маці паходзіла з шляхты. Мела братоў Фэліцыяна і Вітольда і сястру Ядвігу. Адукацыю атрымала ў вясковай двухкляснай вучэльні.

Па [[Кастрычніцкі пераварот|Кастрычніцкім перавароце]] сям’я жыла ў [[Кіеў|Кіеве]], дзе яе бацьку і брата расстралялі бальшавікі&lt;ref&gt;[https://budzma.org/news/vandrouka-ganny-dougert.html Апошняя вандроўка Ганны Доўгерт — 20-цігадовай разведчыцы па мянушцы «Прыгажуня»], [[Будзьма беларусамі!]], 10 жніўня 2021 г.&lt;/ref&gt;. Вярнулася на Радзіму, дзе стала агенткай і сувязной беларускай антысавецкай арганізацыі «Зялёны дуб», штаб якой знаходзіўся ў [[Маладэчна|Маладэчне]]. Была нявестай кіраўніка «Зялёнага Дуба» [[Вячаслаў Адамовіч (малодшы)|Вячаслава Адамовіча]]&lt;ref&gt;[https://nashaniva.com/74511 Каханка атамана Дзергача], [[Наша Ніва]], 1 чэрвеня 2012 г.&lt;/ref&gt;.

Здабыла плян абароны занятага савецкімі войскамі Менску, па чым яе схапілі. Расстраляная савецкімі ўладамі ў ноч на 19 кастрычніка 1921 году разам з [[Ганнай Бруевіч]]&lt;ref&gt;[https://represii.net/theme/1917_1921 Храналогія 1917—1921 гг.], Віртуальны музэй савецкіх рэпрэсіяў у Беларусі&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Даўгерд (імя)]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Доўгерт, Ганна}}
[[Катэгорыя:Сябры арганізацыі «Зялёны дуб»]]</text>
      <sha1>4hbax4nrljm831iwl7x9vg7on6xw0hg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686851</id>
      <parentid>2686850</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T20:06:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46259-93</username>
        <id>99713</id>
      </contributor>
      <comment>/* Біяграфія */</comment>
      <origin>2686851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3065" sha1="4ieweumy6evr48zlwers5ujhfhdhqb6" xml:space="preserve">{{Асоба
|лацінка           = Hanna Doŭgierd / Doŭgierd 
}}

'''Ганна Антонаўна Доўгерд''' (''Доўгерт''; 15 студзеня 1901, вёска Валокі Ашмянскага павету — 19 кастрычніка 1921, [[Менск]]) — найлепшая выведніца беларускай партызанкі «[[Беларуская сялянская партыя Зялёны Дуб|Зялёны Дуб]]», [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забітая савецкімі ўладамі]].

== Біяграфія ==
[[Беларусы|Беларуска]] паводле нацыянальнасьці. Бацькі, Антон Леапольдавіч і Міхаліна Іванаўна Доўгерды, жылі ў [[Валынская губэрня|Валынскай губэрні]]. Бацька — мяшчанскага [[Стан (сацыяльная група)|стану]], маці паходзіла з шляхты. Мела братоў Фэліцыяна і Вітольда і сястру Ядвігу. Адукацыю атрымала ў вясковай двухкляснай вучэльні.

Па [[Кастрычніцкі пераварот|Кастрычніцкім перавароце]] сям’я жыла ў [[Кіеў|Кіеве]], дзе яе бацьку і брата расстралялі бальшавікі&lt;ref&gt;[https://budzma.org/news/vandrouka-ganny-dougert.html Апошняя вандроўка Ганны Доўгерт — 20-цігадовай разведчыцы па мянушцы «Прыгажуня»], [[Будзьма беларусамі!]], 10 жніўня 2021 г.&lt;/ref&gt;. Вярнулася на Радзіму, дзе стала агенткай і сувязной беларускай антысавецкай арганізацыі «Зялёны дуб», штаб якой знаходзіўся ў [[Маладэчна|Маладэчне]]. Была нявестай кіраўніка «Зялёнага Дуба» [[Вячаслаў Адамовіч (малодшы)|Вячаслава Адамовіча]]&lt;ref&gt;[https://nashaniva.com/74511 Каханка атамана Дзергача], [[Наша Ніва]], 1 чэрвеня 2012 г.&lt;/ref&gt;.

Здабыла плян абароны занятага савецкімі войскамі Менску, па чым яе схапілі. Расстраляная савецкімі ўладамі ў ноч на 19 кастрычніка 1921 году разам з [[Ганнай Бруевіч]]&lt;ref&gt;[https://represii.net/theme/1917_1921 Храналогія 1917—1921 гг.], Віртуальны музэй савецкіх рэпрэсіяў у Беларусі&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Даўгерд (імя)]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Доўгерт, Ганна}}
[[Катэгорыя:Сябры арганізацыі «Зялёны дуб»]]</text>
      <sha1>4ieweumy6evr48zlwers5ujhfhdhqb6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686852</id>
      <parentid>2686851</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T20:07:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46259-93</username>
        <id>99713</id>
      </contributor>
      <comment>/* Біяграфія */</comment>
      <origin>2686852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3131" sha1="0f6ewsfq19kqatw03v8nrpdqfzi4qg5" xml:space="preserve">{{Асоба
|лацінка           = Hanna Doŭgierd / Doŭgierd 
}}

'''Ганна Антонаўна Доўгерд''' (''Доўгерт''; 15 студзеня 1901, вёска Валокі Ашмянскага павету — 19 кастрычніка 1921, [[Менск]]) — найлепшая выведніца беларускай партызанкі «[[Беларуская сялянская партыя Зялёны Дуб|Зялёны Дуб]]», [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забітая савецкімі ўладамі]].

== Біяграфія ==
[[Беларусы|Беларуска]] паводле нацыянальнасьці. Бацькі, Антон Леапольдавіч і Міхаліна Іванаўна Доўгерды, жылі ў [[Валынская губэрня|Валынскай губэрні]]. Бацька — мяшчанскага [[Стан (сацыяльная група)|стану]], маці паходзіла з шляхты. Мела братоў Фэліцыяна і Вітольда і сястру Ядвігу. Адукацыю атрымала ў вясковай двухкляснай вучэльні.

За [[Аляксандар Керанскі|Керанскім]] сям’я жыла ў [[Кіеў|Кіеве]], дзе па [[Кастрычніцкі пераварот|Кастрычніцкім перавароце]] яе бацьку і брата расстралялі бальшавікі&lt;ref&gt;[https://budzma.org/news/vandrouka-ganny-dougert.html Апошняя вандроўка Ганны Доўгерт — 20-цігадовай разведчыцы па мянушцы «Прыгажуня»], [[Будзьма беларусамі!]], 10 жніўня 2021 г.&lt;/ref&gt;. Вярнулася на Радзіму, дзе стала агенткай і сувязной беларускай антысавецкай арганізацыі «Зялёны дуб», штаб якой знаходзіўся ў [[Маладэчна|Маладэчне]]. Была нявестай кіраўніка «Зялёнага Дуба» [[Вячаслаў Адамовіч (малодшы)|Вячаслава Адамовіча]]&lt;ref&gt;[https://nashaniva.com/74511 Каханка атамана Дзергача], [[Наша Ніва]], 1 чэрвеня 2012 г.&lt;/ref&gt;.

Здабыла плян абароны занятага савецкімі войскамі Менску, па чым яе схапілі. Расстраляная савецкімі ўладамі ў ноч на 19 кастрычніка 1921 году разам з [[Ганнай Бруевіч]]&lt;ref&gt;[https://represii.net/theme/1917_1921 Храналогія 1917—1921 гг.], Віртуальны музэй савецкіх рэпрэсіяў у Беларусі&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Даўгерд (імя)]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Доўгерт, Ганна}}
[[Катэгорыя:Сябры арганізацыі «Зялёны дуб»]]</text>
      <sha1>0f6ewsfq19kqatw03v8nrpdqfzi4qg5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686853</id>
      <parentid>2686852</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T20:08:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46259-93</username>
        <id>99713</id>
      </contributor>
      <comment>/* Біяграфія */</comment>
      <origin>2686853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3283" sha1="opn195ii7vdodjsw7ucnovn7teq9asx" xml:space="preserve">{{Асоба
|лацінка           = Hanna Doŭgierd / Doŭgierd 
}}

'''Ганна Антонаўна Доўгерд''' (''Доўгерт''; 15 студзеня 1901, вёска Валокі Ашмянскага павету — 19 кастрычніка 1921, [[Менск]]) — найлепшая выведніца беларускай партызанкі «[[Беларуская сялянская партыя Зялёны Дуб|Зялёны Дуб]]», [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забітая савецкімі ўладамі]].

== Біяграфія ==
[[Беларусы|Беларуска]] паводле нацыянальнасьці. Бацькі, Антон Леапольдавіч і Міхаліна Іванаўна Доўгерды, жылі ў [[Валынская губэрня|Валынскай губэрні]]. Бацька — мяшчанскага [[Стан (сацыяльная група)|стану]], маці паходзіла з шляхты. Мела братоў Фэліцыяна і Вітольда і сястру Ядвігу. Адукацыю атрымала ў вясковай двухкляснай вучэльні.

За [[Аляксандар Керанскі|Керанскім]] сям’я жыла ў [[Кіеў|Кіеве]], дзе па [[Кастрычніцкі пераварот|Кастрычніцкім перавароце]] яе бацьку і брата расстралялі бальшавікі&lt;ref&gt;[https://budzma.org/news/vandrouka-ganny-dougert.html Апошняя вандроўка Ганны Доўгерт — 20-цігадовай разведчыцы па мянушцы «Прыгажуня»], [[Будзьма беларусамі!]], 10 жніўня 2021 г.&lt;/ref&gt;. Вярнулася на Радзіму, дзе стала агенткай і сувязной беларускай антысавецкай арганізацыі «Зялёны дуб», штаб якой знаходзіўся ў [[Маладэчна|Маладэчне]]. Была нявестай кіраўніка «Зялёнага Дуба» [[Вячаслаў Адамовіч (малодшы)|Вячаслава Адамовіча]]&lt;ref&gt;[https://nashaniva.com/74511 Каханка атамана Дзергача], [[Наша Ніва]], 1 чэрвеня 2012 г.&lt;/ref&gt;.

Здабыла плян абароны занятага савецкімі войскамі Менску, па чым яе схапілі. Расстраляная савецкімі ўладамі ў ноч на 19 кастрычніка 1921 году разам з [[Ганнай Бруевіч]], [[Георгі Крывашэін|Георгіем Крывашэінам]] і [[Уладзімер Кубар|Ўладзімерам Кубарам]]&lt;ref&gt;[https://represii.net/theme/1917_1921 Храналогія 1917—1921 гг.], Віртуальны музэй савецкіх рэпрэсіяў у Беларусі&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Даўгерд (імя)]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Доўгерт, Ганна}}
[[Катэгорыя:Сябры арганізацыі «Зялёны дуб»]]</text>
      <sha1>opn195ii7vdodjsw7ucnovn7teq9asx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686854</id>
      <parentid>2686853</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T20:09:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46259-93</username>
        <id>99713</id>
      </contributor>
      <comment>/* Крыніцы */</comment>
      <origin>2686854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3285" sha1="m3gecah6iplfyhosmfowtb6pi2jaljp" xml:space="preserve">{{Асоба
|лацінка           = Hanna Doŭgierd / Doŭgierd 
}}

'''Ганна Антонаўна Доўгерд''' (''Доўгерт''; 15 студзеня 1901, вёска Валокі Ашмянскага павету — 19 кастрычніка 1921, [[Менск]]) — найлепшая выведніца беларускай партызанкі «[[Беларуская сялянская партыя Зялёны Дуб|Зялёны Дуб]]», [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забітая савецкімі ўладамі]].

== Біяграфія ==
[[Беларусы|Беларуска]] паводле нацыянальнасьці. Бацькі, Антон Леапольдавіч і Міхаліна Іванаўна Доўгерды, жылі ў [[Валынская губэрня|Валынскай губэрні]]. Бацька — мяшчанскага [[Стан (сацыяльная група)|стану]], маці паходзіла з шляхты. Мела братоў Фэліцыяна і Вітольда і сястру Ядвігу. Адукацыю атрымала ў вясковай двухкляснай вучэльні.

За [[Аляксандар Керанскі|Керанскім]] сям’я жыла ў [[Кіеў|Кіеве]], дзе па [[Кастрычніцкі пераварот|Кастрычніцкім перавароце]] яе бацьку і брата расстралялі бальшавікі&lt;ref&gt;[https://budzma.org/news/vandrouka-ganny-dougert.html Апошняя вандроўка Ганны Доўгерт — 20-цігадовай разведчыцы па мянушцы «Прыгажуня»], [[Будзьма беларусамі!]], 10 жніўня 2021 г.&lt;/ref&gt;. Вярнулася на Радзіму, дзе стала агенткай і сувязной беларускай антысавецкай арганізацыі «Зялёны дуб», штаб якой знаходзіўся ў [[Маладэчна|Маладэчне]]. Была нявестай кіраўніка «Зялёнага Дуба» [[Вячаслаў Адамовіч (малодшы)|Вячаслава Адамовіча]]&lt;ref&gt;[https://nashaniva.com/74511 Каханка атамана Дзергача], [[Наша Ніва]], 1 чэрвеня 2012 г.&lt;/ref&gt;.

Здабыла плян абароны занятага савецкімі войскамі Менску, па чым яе схапілі. Расстраляная савецкімі ўладамі ў ноч на 19 кастрычніка 1921 году разам з [[Ганнай Бруевіч]], [[Георгі Крывашэін|Георгіем Крывашэінам]] і [[Уладзімер Кубар|Ўладзімерам Кубарам]]&lt;ref&gt;[https://represii.net/theme/1917_1921 Храналогія 1917—1921 гг.], Віртуальны музэй савецкіх рэпрэсіяў у Беларусі&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Даўгерд (імя)]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Доўгерт, Ганна}}
[[Катэгорыя:Сябры арганізацыі «Зялёны дуб»]]</text>
      <sha1>m3gecah6iplfyhosmfowtb6pi2jaljp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686857</id>
      <parentid>2686854</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T20:24:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46259-93</username>
        <id>99713</id>
      </contributor>
      <origin>2686857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3285" sha1="esyzya34o1k4wc2wx9f22rcedykq4rr" xml:space="preserve">{{Асоба
|лацінка           = Hanna Doŭgierd / Doŭhierd 
}}

'''Ганна Антонаўна Доўгерд''' (''Доўгерт''; 15 студзеня 1901, вёска Валокі Ашмянскага павету — 19 кастрычніка 1921, [[Менск]]) — найлепшая выведніца беларускай партызанкі «[[Беларуская сялянская партыя Зялёны Дуб|Зялёны Дуб]]», [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забітая савецкімі ўладамі]].

== Біяграфія ==
[[Беларусы|Беларуска]] паводле нацыянальнасьці. Бацькі, Антон Леапольдавіч і Міхаліна Іванаўна Доўгерды, жылі ў [[Валынская губэрня|Валынскай губэрні]]. Бацька — мяшчанскага [[Стан (сацыяльная група)|стану]], маці паходзіла з шляхты. Мела братоў Фэліцыяна і Вітольда і сястру Ядвігу. Адукацыю атрымала ў вясковай двухкляснай вучэльні.

За [[Аляксандар Керанскі|Керанскім]] сям’я жыла ў [[Кіеў|Кіеве]], дзе па [[Кастрычніцкі пераварот|Кастрычніцкім перавароце]] яе бацьку і брата расстралялі бальшавікі&lt;ref&gt;[https://budzma.org/news/vandrouka-ganny-dougert.html Апошняя вандроўка Ганны Доўгерт — 20-цігадовай разведчыцы па мянушцы «Прыгажуня»], [[Будзьма беларусамі!]], 10 жніўня 2021 г.&lt;/ref&gt;. Вярнулася на Радзіму, дзе стала агенткай і сувязной беларускай антысавецкай арганізацыі «Зялёны дуб», штаб якой знаходзіўся ў [[Маладэчна|Маладэчне]]. Была нявестай кіраўніка «Зялёнага Дуба» [[Вячаслаў Адамовіч (малодшы)|Вячаслава Адамовіча]]&lt;ref&gt;[https://nashaniva.com/74511 Каханка атамана Дзергача], [[Наша Ніва]], 1 чэрвеня 2012 г.&lt;/ref&gt;.

Здабыла плян абароны занятага савецкімі войскамі Менску, па чым яе схапілі. Расстраляная савецкімі ўладамі ў ноч на 19 кастрычніка 1921 году разам з [[Ганнай Бруевіч]], [[Георгі Крывашэін|Георгіем Крывашэінам]] і [[Уладзімер Кубар|Ўладзімерам Кубарам]]&lt;ref&gt;[https://represii.net/theme/1917_1921 Храналогія 1917—1921 гг.], Віртуальны музэй савецкіх рэпрэсіяў у Беларусі&lt;/ref&gt;.

== Глядзіце таксама ==
* [[Даўгерд (імя)]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Доўгерт, Ганна}}
[[Катэгорыя:Сябры арганізацыі «Зялёны дуб»]]</text>
      <sha1>esyzya34o1k4wc2wx9f22rcedykq4rr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гералт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303559</id>
    <redirect title="Геральд" />
    <revision>
      <id>2686859</id>
      <timestamp>2026-08-25T20:33:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46259-93</username>
        <id>99713</id>
      </contributor>
      <comment>Перанакіроўвае на [[Геральд]]</comment>
      <origin>2686859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="q8x5epgrddafd8blzzqz6ljsc29xwvm" xml:space="preserve">#перанакіраваньне [[Геральд]]</text>
      <sha1>q8x5epgrddafd8blzzqz6ljsc29xwvm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зборная Люксэмбургу па футболе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303560</id>
    <redirect title="Мужчынская зборная Люксэмбургу па футболе" />
    <revision>
      <id>2686861</id>
      <timestamp>2026-08-25T20:55:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <comment>Dymitr перанёс старонку [[Зборная Люксэмбургу па футболе]] у [[Мужчынская зборная Люксэмбургу па футболе]] паўзьверх перанакіраваньня: Уніфікацыя</comment>
      <origin>2686861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="116" sha1="ianbv3az3yp4d2lzl86dub32hd7sh34" xml:space="preserve">#перанакіраваньне [[Мужчынская зборная Люксэмбургу па футболе]]</text>
      <sha1>ianbv3az3yp4d2lzl86dub32hd7sh34</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зборная Славеніі па футболе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303561</id>
    <redirect title="Мужчынская зборная Славеніі па футболе" />
    <revision>
      <id>2686880</id>
      <timestamp>2026-08-26T07:17:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <comment>Dymitr перанёс старонку [[Зборная Славеніі па футболе]] у [[Мужчынская зборная Славеніі па футболе]]: Уніфікацыя</comment>
      <origin>2686880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="gmlultdwh8pxeps6e5rdvbe09nhnvy9" xml:space="preserve">#перанакіраваньне [[Мужчынская зборная Славеніі па футболе]]</text>
      <sha1>gmlultdwh8pxeps6e5rdvbe09nhnvy9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Файл:Slovenia national football team.svg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>303562</id>
    <revision>
      <id>2686883</id>
      <timestamp>2026-08-26T07:23:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <comment>{{Абгрунтаваньне добрасумленнага выкарыстаньня
| апісаньне     = Лягатып [[Мужчынская зборная Славеніі па футболе|мужчынскай зборнай Славеніі па футболе]]
| аўтар         = Nogometna zveza Slovenije
| час стварэньня = XXI стагодзьдзе
| крыніца       = https://www.nzs.si/
| артыкул       = Мужчынская зборная Славеніі па футболе
| частка        = Поўная выява лягатыпа
| разрозьненьне = Так
| мэта          = Дапамагчы чытычам ідэнтыфікаваць спартовую каманду
| заменнасьць   = Гэта лягатып футбол...</comment>
      <origin>2686883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1072" sha1="i9oowwi94pvpp808luu9dt3kbgf7jsn" xml:space="preserve">== Апісаньне ==
{{Абгрунтаваньне добрасумленнага выкарыстаньня
| апісаньне     = Лягатып [[Мужчынская зборная Славеніі па футболе|мужчынскай зборнай Славеніі па футболе]]
| аўтар         = Nogometna zveza Slovenije
| час стварэньня = XXI стагодзьдзе
| крыніца       = https://www.nzs.si/
| артыкул       = Мужчынская зборная Славеніі па футболе
| частка        = Поўная выява лягатыпа
| разрозьненьне = Так
| мэта          = Дапамагчы чытычам ідэнтыфікаваць спартовую каманду
| заменнасьць   = Гэта лягатып футбольнага клюбу, таму для яго няма свабоднай замены
| іншае         = Выява — прадмет грамадзкага інтарэса
}}
== Ліцэнзія ==
{{SVG-лягатып}}</text>
      <sha1>i9oowwi94pvpp808luu9dt3kbgf7jsn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абыходы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303563</id>
    <revision>
      <id>2686888</id>
      <timestamp>2026-08-26T07:42:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <comment>Створаная старонка са зьместам „{{Населены пункт/Украіна |Назва                             = Абыходы |Статус                            = сяло |Назва ў родным склоне             = Абыходаў |Арыгінальная назва                = Обиходи |Лацінка                           = Abychody |Герб                              =  |Сьцяг                             =...“</comment>
      <origin>2686888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3435" sha1="koadyu0wk53ws5ma2xmc39i68bmdfjv" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Украіна
|Назва                             = Абыходы
|Статус                            = сяло
|Назва ў родным склоне             = Абыходаў
|Арыгінальная назва                = Обиходи
|Лацінка                           = Abychody
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = перад 1581 годам
|Першыя згадкі                     = [[1581]] 
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Жытомірская вобласьць|Жытомірская]]
|Аўтаномная рэспубліка             = 
|Раён                              = [[Жытомірскі раён|Жытомірскі]]
|Сельсавет                         = 
|Мэр                               = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 0
|Год падліку колькасьці            = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = 
|КОАТУУ                            = 
|Аўтамабільны нумарны знак         = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 51
 |Шырата хвілінаў                  = 01
 |Шырата сэкундаў                  = 03
 |Даўгата градусаў                 = 28
 |Даўгата хвілінаў                 = 58
 |Даўгата сэкундаў                 = 51
|Пазыцыя подпісу на мапе           = 
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              =
}}

'''Абыхо́ды''' ({{мова-uk|Обиходи}}) — былое сяло ў [[Корасьценскі раён|Корасьценскім раёне]] [[Жытомірская вобласьць|Жытомірскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]].
 
== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===


=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Абыходы апынуліся ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]].

=== Найноўшы час ===

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==

[[Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскай вобласьці]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]</text>
      <sha1>koadyu0wk53ws5ma2xmc39i68bmdfjv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686889</id>
      <parentid>2686888</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T07:42:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2686889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3434" sha1="pkhz28m95j9obg71cl5pvdr9c2xa7km" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Украіна
|Назва                             = Абыходы
|Статус                            = сяло
|Назва ў родным склоне             = Абыходаў
|Арыгінальная назва                = Обиходи
|Лацінка                           = Abychody
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = перад 1581 годам
|Першыя згадкі                     = [[1581]] 
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Жытомірская вобласьць|Жытомірская]]
|Аўтаномная рэспубліка             = 
|Раён                              = [[Жытомірскі раён|Жытомірскі]]
|Сельсавет                         = 
|Мэр                               = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 0
|Год падліку колькасьці            = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = 
|КОАТУУ                            = 
|Аўтамабільны нумарны знак         = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 51
 |Шырата хвілінаў                  = 01
 |Шырата сэкундаў                  = 03
 |Даўгата градусаў                 = 28
 |Даўгата хвілінаў                 = 58
 |Даўгата сэкундаў                 = 51
|Пазыцыя подпісу на мапе           = 
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              =
}}

'''Абыхо́ды''' ({{мова-uk|Обиходи}}) — былое сяло ў [[Корасьценскі раён|Корасьценскім раёне]] [[Жытомірская вобласьць|Жытомірскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]].
 
== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Абыходы апынуліся ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]].

=== Найноўшы час ===

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==

[[Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскай вобласьці]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]</text>
      <sha1>pkhz28m95j9obg71cl5pvdr9c2xa7km</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2686890</id>
      <parentid>2686889</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T07:47:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Дамінік</username>
        <id>64057</id>
      </contributor>
      <origin>2686890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3436" sha1="3vd3zp3tmknj12j2mrobc0v4fotonvm" xml:space="preserve">{{Населены пункт/Украіна
|Назва                             = Абыходы
|Статус                            = сяло
|Назва ў родным склоне             = Абыходаў
|Арыгінальная назва                = Обиходи
|Лацінка                           = Abychody
|Герб                              = 
|Сьцяг                             = 
|Гімн                              = 
|Дата заснаваньня                  = перад 1581 годам
|Першыя згадкі                     = [[1581]] 
|Статус з                          = 
|Магдэбурскае права                = 
|Былая назва                       = 
|Мясцовая назва                    = 
|Вобласьць                         = [[Жытомірская вобласьць|Жытомірская]]
|Аўтаномная рэспубліка             = 
|Раён                              = [[Жытомірскі раён|Жытомірскі]]
|Сельсавет                         = 
|Мэр                               = 
|Пасада кіраўніка                  = 
|Кіраўнік                          = 
|Плошча                            = 
|Крыніца плошчы                    = 
|Вышыня                            = 
|Унутраны падзел                   = 
|Колькасьць насельніцтва           = 0
|Год падліку колькасьці            = 
|Крыніца колькасьці насельніцтва   = 
|КОАТУУ                            = 
|Аўтамабільны нумарны знак         = 
|Выява                             = 
|Апісаньне выявы                   = 
 |Шырата градусаў                  = 51
 |Шырата хвілінаў                  = 01
 |Шырата сэкундаў                  = 03
 |Даўгата градусаў                 = 28
 |Даўгата хвілінаў                 = 58
 |Даўгата сэкундаў                 = 51
|Пазыцыя подпісу на мапе           = 
|Водступ подпісу на мапе           = 
|Commons                           = 
|Сайт                              =
}}

'''Абыхо́ды''' ({{мова-uk|Обихо́ди}}) — былое сяло ў [[Корасьценскі раён|Корасьценскім раёне]] [[Жытомірская вобласьць|Жытомірскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]].
 
== Гісторыя ==

=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===

=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===

Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Абыходы апынуліся ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]].

=== Найноўшы час ===

== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}

== Літаратура ==

[[Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскай вобласьці]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]</text>
      <sha1>3vd3zp3tmknj12j2mrobc0v4fotonvm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зборная Грэцыі па футболе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303564</id>
    <redirect title="Мужчынская зборная Грэцыі па футболе" />
    <revision>
      <id>2686898</id>
      <timestamp>2026-08-26T11:55:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dymitr</username>
        <id>10914</id>
      </contributor>
      <comment>Dymitr перанёс старонку [[Зборная Грэцыі па футболе]] у [[Мужчынская зборная Грэцыі па футболе]]: Уніфікацыя</comment>
      <origin>2686898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="106" sha1="sunncp81jxcocgylkx69rhlghhznttu" xml:space="preserve">#перанакіраваньне [[Мужчынская зборная Грэцыі па футболе]]</text>
      <sha1>sunncp81jxcocgylkx69rhlghhznttu</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>